Nadzór bankowy i Bankowy Fundusz Gwarancyjny. Autor: Piotr Ciżkowicz

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Nadzór bankowy i Bankowy Fundusz Gwarancyjny. Autor: Piotr Ciżkowicz"

Transkrypt

1 Nadzór bankowy i Bankowy Fundusz Gwarancyjny Autor: Piotr Ciżkowicz

2 Skrócony opis lekcji W czasie lekcji uczniowie zapoznają się z zagadnieniami związanymi ze stabilnością sektora bankowego oraz rolą nadzoru bankowego we wspieraniu tej stabilności. Poznają mechanizmy powstawania kryzysów bankowych oraz ich konsekwencje. Zapoznają się także z koncepcją tzw. sieci bezpieczeństwa finansowego oraz rolą instytucji wchodzących w jej skład. Cele lekcji zapoznanie uczniów z definicjami i znaczeniem stabilności systemu finansowego, kryzysu bankowego, nadzoru bankowego, zapoznanie uczniów mechanizmami powstawania i skutkami kryzysów bankowych oraz rolą nadzoru w zapobieganiu tego rodzaju kryzysom. Słowa kluczowe nadzór bankowy, stabilność sektora bankowego, sieć bezpieczeństwa finansowego, kryzys bankowy, run na banki, Komisja Nadzoru Finansowego. Metody realizacji zajęć wykład, dyskusja, analiza tekstów źródłowych. Oczekiwane rezultaty Po zajęciach uczeń: rozumie znaczenie systemu bankowego dla gospodarki, rozumie mechanizm powstawania kryzysów bankowych i znaczenie nadzoru bankowego w ograniczaniu ryzyka ich wystąpienia, wie, jak zbudowana jest sieć bezpieczeństwa finansowego w Polsce i jaką rolę pełnią w niej poszczególne instytucje. 2

3 Proponowany przebieg zajęć 1. Powiedz uczniom, że temat zajęć będzie stabilność systemu finansowego i rola, jaką pełni nadzór bankowy w jej wspieraniu. Powiedz, że jako system finansowy określa się ogół instytucji finansowych działających w danej gospodarce oraz ich wzajemne relacje. System bankowy, stanowi zazwyczaj największą część systemu finansowego. Na przykład w Polsce banki zarządzają ponad 75 proc. majątku pozostającego w gestii sektor finansowego. Poproś uczniów, aby przeczytali Materiał pomocniczy nr 1 i spróbowali na jego podstawie odpowiedzieć na pytanie, jaki jest najważniejszy czynnik gwarantujący prawidłowe funkcjonowanie sektora bankowego i jaki ma związek z koniecznością nadzorowania działalności banków. 2. Powiedz uczniom, że pojęcie stabilności finansowej i stabilności systemu bankowego jest często używana zamiennie. Definicje tego pojęcia opierają się zazwyczaj na dwóch podejściach. Omów na podstawie poniższych tekstów każde z nich. 3. Podziel uczniów na kilka 3 osobowych grup. Poproś połowę grup o przeczytanie materiału nr 3, zaś drugą połowę materiału nr 4. Następnie poproś jedną z grup o omówienie poszczególnych etapów kryzysu bankowego w 1907 r., zaś drugą grupę o omówienie procesu i konsekwencji paniki bankowej. Poproś uczniów o wypunktowanie odpowiednich informacji na tablicy. 5. Powiedz, że rolą nadzoru bankowego lub szerzej sieci bezpieczeństwa finansowego w państwie jest niedopuszczenie do wystąpienia opisanych wcześniej sytuacji i reagowanie w momencie możliwości bankructwa banków. Podkreśl, że z drugiej strony system nadzoru nie może całkowicie eliminować możliwości bankructwa, gdyż zachęcałoby to banki do podejmowania zbyt dużego ryzyka w celu zwiększenia zysków kosztem bezpieczeństwa depozytów (po co przejmować się ryzykiem, skoro i tak nie można zbankrutować). Również klienci banków nie przykładaliby wagi do tego, w jakim banku lokują swoje oszczędności, gdyż zawsze mogliby je odzyskać. Rolą nadzoru jest więc wyważenie pomiędzy ochroną interesów klientów banków a dopuszczeniem do działania mechanizmów rynkowych. Przejdźcie do omówienia zasad 3

4 funkcjonowania i struktury sieci bezpieczeństwa finansowego w Polsce. Powiedz, że w większości krajów sieć bezpieczeństwa tworzą trzy organy: bank centralny, instytucje nadzoru, system gwarantowania depozytów. W Polsce role te pełnią odpowiednio (NBP), Komisja Nadzoru Finansowego (KNF) wraz z Głównym Inspektoratem Nadzoru Bankowego (GINB) oraz Bankowy Fundusz Gwarancyjny (BFG). Ponownie podziel uczniów na 3-osobowe grupy. Poproś równą część grup o zapoznanie się z materiałami 5-7, a następnie, wybrane osoby, o zreferowanie zadań każdej z instytucji omawianych w danym materiale i wypunktowanie ich na tablicy. 9. Podsumuj wnioski przedstawione w czasie lekcji: Sektor bankowy jest najważniejszym elementem sektora finansowego. Ze względu na realizowane przez niego funkcje takie jak transakcje między uczestnikami życia gospodarczego oraz pośredniczenie w przepływie środków finansowych, stabilność sektora jest bardzo istotna dla prawidłowego rozwoju gospodarki. Z utratą stabilności mamy do czynienia w sytuacji, w której system bankowy nie jest w stanie wypełniać swych podstawowych funkcji lub wystąpi kryzys bankowy. Powodem występowania kryzysów bankowych było często zjawisko paniki bankowej lub zbyt głębokie powiązania między bankami. Nad stabilnością systemu bankowego czuwają instytucje wchodzące w skład sieci bezpieczeństwa finansowego. Jest to bank centralny, nadzór bankowy oraz instytucja gwarantująca depozyty. W Polsce instytucje wchodzące w skład sieci bezpieczeństwa to NBP, KNF oraz BFG. 4

5 Bibliografia Balcerowicz L. (2002), Prosty sprawdzian, Wprost, Nr 1011, Hubbard R.G. (1999), Money, the financial system and the economy, Columbia University, Mishkin F. S. (2002), Ekonomika pieniądza, bankowości I rynków finansowych, PWE, Warszawa, Friedman M. i Friedman R. (1994), Wolny wybór, Wydawnictwo Panta, Sosnowiec, Szczepańska O., Sotomska-Krzysztofik P., Pawliszyn M., Pawlikowski A., (2004), Instytucjonalne uwarunkowania stabilności finansowej na przykładzie wybranych krajów, NBP, Materiały i studia nr 173, Strona internetowa Pytania sprawdzające 1. Wyjaśnij, co należy rozumieć pod pojęciem stabilności finansowej. 2. Jakie są podstawowe funkcje systemu bankowego? Opisz jedną z nich. 3. Omów mechanizm powstawania tzw. paniki bankowej. 4. Wymień instytucje wchodzące w skład tzw. sieci bezpieczeństwa finansowego. Opisz zadanie jednej z nich. 5

6 Materiał pomocniczy nr 1 Z pieniądzem i bankami wiąże się sporo skomplikowanych problemów, niemal wszystkie dadzą się jednak sprowadzić do jednej prostej kwestii: kwestii zaufania. Ucieka się od pieniądza, którego wartości się nie ufa ucieka się ku innym walutom, cennym towarom albo z oszczędnościami za granicę. Nie są to lokaty sprzyjające rozwojowi kraju. Brak zaufania do danego pieniądza automatycznie ogranicza zaufanie do trzymania w nim depozytów bankowych. Zaufanie do pieniądza jest więc warunkiem koniecznym zaufania do banków, ale nie jest warunkiem wystarczającym. Powstaje bowiem pytanie: a co banki zrobią z powierzonymi im pieniędzmi? Banki są pośrednikami finansowymi, którzy inwestują złożone w nich depozyty, udzielając kredytów innym bankom, firmom i gospodarstwom domowym, kupując rządowe papiery wartościowe, nabywając udziały w spółkach itp. Dochody z tych inwestycji powinny pokrywać koszty (w tym wypłacane odsetki od przyjętych wkładów) i przynosić zyski; inaczej dany bank nie mógłby się utrzymać w gospodarce rynkowej. Dla każdego oszczędzającego w banku jest istotne, aby jego pieniądze nie były stracone wskutek zwykłego oszustwa, udzielania kredytów pod naciskiem politycznym, albo braku umiejętności zarządzania ryzykiem, jakie nieuchronnie wiąże się z działalnością bankową. Dlatego banki podlegają szczególnemu nadzorowi. (Balcerowicz L., 2002). 6

7 Materiał pomocniczy nr 2 Definicje stabilności systemu bankowego Pierwsza definicja stabilności zakłada, że system bankowy jest stabilny, jeśli prawidłowo wypełnia swoje podstawowe funkcje. Aby więc zrozumieć tę definicję należy zrozumieć, jaką rolę pełni system bankowy w gospodarce rynkowej. Po pierwsze, banki gwarantują sprawny przepływ środków finansowych między podmiotami życia gospodarczego, głównie osobami prywatnymi (lub inaczej: gospodarstwami domowymi) i przedsiębiorstwami. Działalność banków polega bowiem w głównej mierze na przyjmowaniu pieniędzy (w formie depozytów) od jednych i pożyczaniu ich (w formie kredytów) drugim. Działalność banków pozwala więc ograniczyć poważny problem znalezienia drugiej strony transakcji w sytuacji, w której dysponujemy w danym momencie nadwyżką pieniędzy lub gdy akurat potrzebujemy środków finansowych. Rola banków w tych operacjach nie ogranicza się jednak tylko do pośrednictwa między obiema stronami. Dla deponenta (czyli osoby składającej depozyt) bank jest gwarantem odzyskania ulokowanych w nim środków wraz z należnymi odsetkami. Jego wiarygodność jest dla deponenta dużo większa niż np. przedsiębiorcy, któremu pożyczałby bezpośrednio pieniądze w sytuacji, w której nie byłoby banku. W przypadku kredytobiorcy bank pełni natomiast rolę nadzorcy. Ponieważ udzielone przez bank kredyty finansowane są ze zdeponowanych w nim środków i stanowią zobowiązanie banku, bank będzie starał się za wszelką cenę zminimalizować ryzyko wystąpienia sytuacji, w której kredytobiorca nie będzie mógł oddać pożyczonych pieniędzy. Dlatego też banki nie tylko skrupulatnie analizują sytuacje finansową kredytobiorcy przed przyznaniem mu kredytu, ale także żądają często zabezpieczenia swoich należności (np. w postaci mieszkania lub domu) i monitorują na bieżąco spłatę kredytu reagując w przypadku pojawienia się oznak problemów finansowych kredytobiorcy. Ponadto banki dysponują całą gamą narzędzi prawnych umożliwiających im wyegzekwowanie należności od nieuczciwych dłużników. Najnowsze badania ekonomiczne wskazują, że nadzorcza rola banków w stosunku do kredytobiorców (szczególnie przedsiębiorstw) jest bardzo ważna, przyczynia się bowiem istotnie do podwyższenia tempa wzrostu gospodarczego. Dzieje się tak głównie przez to, że inwestycje przedsiębiorstw finansowane z zewnętrznych źródeł w szczególności kredytów bankowych, są bardziej efektywne (czyli przynoszą wyższe zyski i rzadziej są nietrafione ), niż inwestycje finansowane własnymi środkami, gdyż dla zarządzających firmami konsekwencje błędnych decyzji inwestycyjnych finansowanych kredytem są poważniejsze, niż w przypadku finansowania ze środków przedsiębiorstwa. Po drugie, system bankowy gwarantuje bezpieczny i sprawny przebieg płatności. 7

8 Obecnie zdecydowana większość transakcji między podmiotami życia gospodarczego jest rozliczana w formie bezgotówkowej (czyli bez udziału papierowych pieniędzy). Udział transakcji bezgotówkowych w transakcjach ogółem stale rośnie głównie ze względu na pojawianie się nowych rozwiązań technicznych w tym zakresie, szczególnie zaś wykorzystania Internetu w transakcjach bankowych. Ciężko wyobrazić sobie funkcjonowanie gospodarki bez możliwości sprawnego i szybkiego rozliczania transakcji za pomocą systemu bankowego. Takie rozliczenia są jednak możliwe tylko wtedy, gdy system bankowy jest darzony zaufaniem przez obie strony transakcji. W przeciwnym wypadku podmioty biorące udział w transakcji zdecydują się raczej na rozliczanie w walizce, niż powierzenie swoich pieniędzy bankom, które, w ich odczuciu, mogą im ich nie oddać. Ważnym elementem oddziaływania bankowego systemu rozliczania transakcji na gospodarkę jest również ograniczenie zjawisk szarej strefy i prania brudnych pieniędzy, gdyż ślady w postaci zapisów na kontach bankowych mogą ujawnić nielegalną działalność. Druga definicja stabilności określa ją jako niewystępowanie kryzysu bankowego. Kryzys natomiast definiuje się jako sytuację, w której dłużnik (w tym przypadku banku) nie jest w stanie na bieżąco regulować swoich zobowiązań, ani też otrzymać dodatkowego finansowania, co de facto oznacza jego bankructwo. O ile niewypłacalność i bankructwo przedsiębiorstw stanowi normalne zjawisko życia gospodarczego, o tyle te same zjawiska w przypadku banku stanowią poważny problem. W przypadku przedsiębiorstwa bankructwo oznacza zazwyczaj, że nie jest ono w stanie sprostać konkurencji, a więc jest mniej efektywne, niż inne firmy działające w tej samej branży. Eliminacja z rynku tego typu podmiotów jest korzystna zarówno z punktu widzenia pozostałych firm danego sektora (gdyż odziedziczając udział w rynku po bankrucie mogą produkować taniej i lepiej), jak i konsumenta produkowanych przez nie dóbr (gdyż stają się one tańsze i lepsze). W przypadku bankructwa banku tracą natomiast zarówno jego klienci, jak i cały sektor. Dzieje się tak, gdyż system bankowy jest silnie powiązany wewnętrznie. Bankructwo jednego banku może spowodować bankructwo innych, które do tej pory wcale nie znajdowały się w trudnej sytuacji finansowej. Jednym z możliwych mechanizmów jest spadek zaufania klientów banków dobrze prosperujących w reakcji na kłopoty i bankructwo innego banku. Spadek zaufania przejawia się natomiast masowym wycofywaniem depozytów z banków (tzw. run na banki). Ponieważ banki nie są w stanie natychmiast odzyskać pieniędzy z udzielonych kredytów, może to wpędzić je w poważne problemy finansowe (por. Materiał pomocniczy nr 3). Inny mechanizm oddziałuje przez tzw. pożyczki międzybankowe. Jeśli bowiem upadający bank X posiada znaczne zobowiązania wobec innego banku Y i przestaje je regulować, może uniemożliwić bankowi Y regulowanie swoich zobowiązań itd. Mówimy wtedy o tzw. efekcie domina. Skutkiem kryzysu bankowego jest brak możliwości wypełniania przez sektor bankowy swoich podstawowych funkcji opisanych wcześniej. Z analiz następstw kryzysów, które miały miejsce dotychczas wynika, że mają one poważne negatywne konsekwencje dla rozwoju gospodarki. 8

9 Materiał pomocniczy nr 3 Kryzys bankowy w USA w latach W poniedziałek 21 października 1907 roku, jakieś pięć miesięcy od chwili rozpoczęcia się recesji, trzecie co do wielkości w Nowym Jorku towarzystwo powiernicze Knickerbocker Trust Company zaczęło przeżywać trudności finansowe. Następnego dnia "run" na bank spowodował jego zamknięcie (jak się okazało przejściowe: wznowił on działalność w marcu 1908 roku). Zamknięcie Kinckerbocker Trust wywołało run na inne towarzystwa powiernicze, wpierw w Nowym Jorku, a później w innych częściach kraju. Rozpoczęła się "panika" bankowa, podobna do tych, które od czasu do czasu zdarzały się w wieku XIX. W ciągu tygodnia banki w całym kraju zareagowały na "panikę" "ograniczeniem wypłat". Ogłosiły, że nie będą wypłacać gotówki na żądanie depozytariuszy pragnących wycofać swoje depozyty. W niektórych stanach gubernatorzy lub prokuratorzy generalni podjęli kroki, aby usankcjonować prawnie ograniczenia wypłat. W pozostałych praktyka taka była po prostu tolerowana i bankom pozwolono funkcjonować, nawet jeśli stosowały pewne techniczne zabiegi naruszające stanowe ustawodawstwo bankowe. Ograniczenie wypłat zmniejszyło liczbę bankructw banków i zastopowało run. Wywołało jednak poważne kłopoty dla sfery biznesu. Doprowadziło do niedoborów bilonu i pieniądza w ogóle, a także do wprowadzenia do obiegu monet drewnianych i innych substytutów prawnych środków płatniczych. W momencie największego niedoboru pieniądza za 100 dolarów gotówki płacono 104 dolary depozytu bankowego. Panika i restrykcje razem wzięte przekształciły recesję w jedną z najpoważniejszych, jakie do tej pory dotknęły Stany Zjednoczone. Uczyniły to bezpośrednio zmniejszając zaufanie i możliwość efektywnego prowadzenia interesów, a także pośrednio wymuszając zmniejszenie ilości pieniądza. (Friedman M. i Friedman R., 1994) 9

10 Materiał pomocniczy nr 4 Co to jest run na banki ( ) Cóż w istocie znaczą określenia "run", "panika" i "ograniczenia wypłat"? Dlaczego wywołały one tak dalekosiężne skutki, jakie im przypisujemy? ( ) Run na banki jest próbą jednoczesnego "wycofania" depozytów w formie gotówki przez wielu depozytariuszy. Run powstaje w wyniku plotek lub faktów, które skłaniają depozytariuszy do obaw, że bank jest niewypłacalny i nie będzie w stanie wypełnić swoich zobowiązań. Run jest próbą wydostania przez każdego "swoich" pieniędzy, zanim wszystko przepadnie. Łatwo można zrozumieć, dlaczego może on spowodować szybsze aniżeli w przypadku, gdyby nie nastąpił, bankructwo niewypłacalnego banku. Ale dlaczego może się on również stać przyczyną kłopotów dla banku, który jest wypłacalny? Odpowiedź związana jest z jednym z najbardziej mylących w naszym języku określeń ze słowem "depozyt", kiedy użyte jest ono w odniesieniu do żądania zgłaszanego pod adresem banku. Jeżeli "deponujemy" w banku gotówkę, skłonni jesteśmy przypuszczać, że bierze on nasze "zielone" i dopóty "deponuje" je bezpiecznie w skarbcu bankowym, dopóki nie zażądamy ich znowu. W istocie jednak nie robi on nic takiego. Gdyby tak bowiem czynił, skąd czerpałby dochód, z którego opłaca własne wydatki, żeby już nie wspomnieć o procentach płaconych od złożonych depozytów? Bank tylko niewielką część "zielonych" może chować do skarbca jako "rezerwę". Resztę pożycza komuś innemu, pobierając za to określony procent lub wydaje na zakup oprocentowanych papierów wartościowych. Jeżeli, jak w typowym przypadku, deponujemy nie gotówkę, ale czeki innych banków, nasz bank nie dostaje do ręki nawet gotówki, którą mógłby zdeponować w skarbcu. Otrzymuje on jedynie zobowiązanie gotówkowe innego banku, którego zwykle nie egzekwuje, albowiem inne banki mają z kolei jego zobowiązania. Na każde 100 dolarów depozytów, wszystkie banki razem wzięte, mają tylko kilka dolarów w gotówce złożone w skarbcach. Mamy zatem "system bankowy z częściową rezerwą". Działa on bardzo dobrze pod warunkiem, że każdy jest przeświadczony, iż może zawsze otrzymać gotówkę ze swojego depozytu, w związku z czym stara się ją uzyskać wyłącznie wtedy, kiedy jej naprawdę potrzebuje. Ponieważ nowe depozyty gotówkowe przeważnie z grubsza równają się wycofywanym, wystarcza niewielka kwota rezerwy, aby wyrównać przejściowe rozbieżności. Jeżeli wszakże wszyscy naraz próbują dostać gotówkę, sytuacja 10

11 zmienia się radykalnie. Jest wtedy wielce prawdopodobne, że nastąpi panika, podobnie jak wówczas, gdy ktoś w zatłoczonym teatrze krzyknie "ogień" i wszyscy biegną do wyjścia. Jeden bank może poradzić sobie z runem, pożyczając od innych banków lub żądając od swych dłużników zwrotu pożyczek. Mogą oni to zrobić wycofując gotówkę z innych banków. Ale jeśli run na banki rozszerza się, nie mogą one wszystkie zaradzić mu w ten sam sposób. Nie ma po prostu tyle gotówki w ich skarbcach, by mogła ona zadośćuczynić żądaniom wszystkich depozytariuszy. Co więcej, jakakolwiek próba sprostania rozszerzającemu się runowi na banki poprzez opróżnianie skarbców, o ile nie osiągnie błyskawicznie sukcesu przywracając zaufanie i kończąc run tak, że gotówka zostanie na nowo zdeponowana, skazana jest na niepowodzenie: wymusza znacznie większą redukcję samych depozytów. W roku 1907 banki miały przeciętnie tylko 12 dolarów gotówki na każde 100 dolarów depozytów. Każdy dolar depozytu przemieniony w gotówkę i przeniesiony ze skarbca bankowego do materacy depozytariuszy czynił koniecznym redukcję depozytów o dodatkowe 7 dolarów, jeśli banki miały utrzymać poprzednią stopę rezerw gotówkowych jako określonego procentu depozytów. Z tej to właśnie przyczyny run, powodując chomikowanie gotówki, rodzi spadek ogólnej podaży pieniądza. Z tej również przyczyny powoduje on taki brak środków. Poszczególne banki usiłują dostać gotówkę dla zaspokojenia żądań depozytariuszy, naciskając swych dłużników, by spłacili pożyczki i odmawiając ich odnowienia lub udzielenia dodatkowych pożyczek. Dłużnicy jako całość nie mają się do kogo zwrócić, tak więc banki upadają i biznes także. (Friedman M. i Friedman R., 1994) 11

12 Materiał pomocniczy nr 5 Bank centralny (NBP) Banki centralne są instytucjami o bardzo istotnym znaczeniu dla stabilności systemu finansowego. Główne zadania banku centralnego w tym zakresie to: Dbałość o stabilność cen. Jest to główne zadanie większości banków centralnych na świecie. Jak podkreślano we wcześniejszych tekstach (Materiał 1) brak zaufania do pieniądza będący wynikiem wysokiej inflacji uniemożliwia systemowi finansowemu realizację jego podstawowych funkcji. Stabilność cen jest więc koniecznym warunkiem stabilności sektora finansowego (choć nie jest warunkiem wystarczającym). Działania mające na celu wspieranie i bezpieczeństwa i efektywności systemu płatniczego (czyli systemu rozliczeń, w którym uczestniczą banki). Starania te wspierają realizację przeze system bankowy jednej z jego podstawowej funkcji (omawianej wcześniej), czyli sprawnej i bezpiecznej realizacji transakcji między podmiotami życia gospodarczego. W ramach tych działań NBP prowadzi system rozliczeń o nazwie SOR- BNET, wydaje regulacje dotyczące zasad jego funkcjonowania, a także monitoruje go, dbając o bezpieczeństwo jego funkcjonowania. Pożyczkodawca ostatniej instancji. Funkcja ta oznacza możliwość zasilenia przez bank centralny banku komercyjnego (lub całego systemu) w środki pieniężne w sytuacji, w której napotyka on problemy z regulowaniem zobowiązań z prywatnych źródeł, wywołane niekorzystnym wstrząsem (np. paniką bankową). Warunki, w jakich może dojść do udzielenia takiej pomocy są zapisane w ustawie o NBP. Bieżące analizy stanu systemu finansowego. Analizy takie mają na celu bieżące monitorowanie zagrożeń dla systemu finansowego i przeciwdziałanie im, a także ocenę perspektyw i ewentualnych barier rozwoju sektora. W NBP działaniami tymi zajmuje się Departament Systemu Finansowego, który oprócz bieżących analiz publikuje Raport o stabilności systemu finansowego, który stanowi szczegółową ocenę jego bieżącego stanu. 12

13 Materiał pomocniczy nr 6 Nadzór bankowy (KNF i GINB) Głównym zadaniem nadzoru bankowego jest identyfikowanie i ograniczanie ryzyka, jakie podejmują banki. Celem tych działań jest ochrona interesów klientów banków oraz powierzonych im środków (depozytów). Nadzorowi podlegają zarówno poszczególne banki, jak i cały system. W Polsce nadzór nad działalnością banków sprawuje Komisja Nadzoru Finansowego (KNF). Komisja Nadzoru Finansowego sprawuje nadzór nad sektorem bankowym, rynkiem kapitałowym, ubezpieczeniowym i emerytalnym, nadzór nad instytucjami płatniczymi i biurami usług płatniczych oraz nad instytucjami pieniądza elektronicznego. Do zadań Komisji należy ponadto: a) podejmowanie działań służących prawidłowemu funkcjonowaniu rynku finansowego; b) podejmowanie działań mających na celu rozwój rynku finansowego i jego konkurencyjności; c) podejmowanie działań edukacyjnych i informacyjnych w zakresie funkcjonowania rynku finansowego; d) udział w przygotowywaniu projektów aktów prawnych w zakresie nadzoru nad rynkiem finansowym; e) stwarzanie możliwości polubownego i pojednawczego rozstrzygania sporów między uczestnikami rynku finansowego, w szczególności sporów wynikających ze stosunków umownych między podmiotami podlegającymi nadzorowi Komisji a odbiorcami usług świadczonych przez te podmioty; f) wykonywanie innych zadań określonych ustawami. Celem nadzoru nad rynkiem finansowym jest zapewnienie prawidłowego funkcjonowania tego rynku, jego stabilności, bezpieczeństwa oraz przejrzystości, zaufania do rynku finansowego, a także zapewnienie ochrony interesów uczestników tego rynku. Nadzór nad działalnością KNF sprawuje Prezes RM. 13

14 Materiał pomocniczy nr 7 Gwarantowanie depozytów (BFG) Głównym zadaniem instytucji gwarantujących depozyty jest ochrona interesów klientów banków, a pośrednio zmniejszenie ryzyka związanego ze skutkami opisanego wcześniej zdarzenia zwanego paniką bankową lun runem na banki. Prawna gwarancja zwrotu depozytów zwiększa bowiem zaufanie klientów i zmniejsza ich obawy o to, że utracą swoje oszczędności w wyniku bankructwa banku. To natomiast skłania ich do spokojniejszej reakcji na ewentualne informacje o problemach banku. System gwarantowania depozytów ma jednak również negatywne skutki związane z pojęciem ryzyka nadużycia (ang. moral hazard). Zabezpieczenia gwarantowane przez instytucje gwarantujące depozyty mogą bowiem skłaniać banki do podejmowania większego ryzyka w celu maksymalizacji zysku. W celu zmniejszenia tego rodzaju pokus wprowadza się różne ograniczenia udzielanej pomocy (np. tzw. limit gwarancyjny, czyli pułap, do którego zwracane są depozyty (w żadnym systemie nie są bowiem gwarantowane w 100 proc.), zróżnicowanie płaconej przez poszczególne banki składki tak, aby poziom składki uwzględniał poziom ryzyka ponoszonego przez bank). W Polsce gwarantowaniem depozytów zajmuje się Bankowy Fundusz Gwarancyjny (BFG), w którego skład wchodzą zarówno przedstawiciele banków, jak i NBP i Ministerstwa Finansów. Udział w BFG jest obowiązkowy, co oznacza, że wszystkie banki partycypują w kosztach ewentualnego upadku jednego z nich. BFG wypełnia dwa rodzaj podstawowych funkcji Udziela wypłaty depozytów do gwarantowanej kwoty. W przypadku bankructwa banku ochronie (gwarancji) podlega łączna kwota depozytów zgromadzonych w banku przez daną osobę (lub przedsiębiorstwo). Obecnie BFG zwraca o 100 proc. środków do kwoty równowartości euro. Udziela pomocy finansowej bankom zagrożonym upadłościom. W wielu sytuacjach koszty takiej pomocy mogą być znacznie niższe, niż koszty wypłat gwarantowanych depozytów. Podlegająca spłacie pomoc koncentruje się nie tylko na zasileniu banku środkami finansowymi lub przejęciu regulowania jego wierzytelności, lecz także kontroli wykorzystania udzielonej pomocy oraz kontroli realizacji programu naprawczego. 14

15

SYSTEM BANKOWY. Finanse 110630-1165

SYSTEM BANKOWY. Finanse 110630-1165 SYSTEM BANKOWY Finanse Plan wykładu Rodzaje i funkcje bankowości Bankowość centralna Banki komercyjne i inwestycyjne Finanse Funkcje banku centralnego(1) Bank dla państwa Bank dla banków Emisja pieniądza

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Rola banku w gospodarce Po co są potrzebne banki? dr Marek Szewczyk

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Rola banku w gospodarce Po co są potrzebne banki? dr Marek Szewczyk Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Rola banku w gospodarce Po co są potrzebne banki? dr Marek Szewczyk Wyższa Szkoła Ekonomii i Prawa w Kielcach 6 listopada 2013 r. Bank, co to znaczy Słowo bank pochodzi

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Czy warto powierzać pieniądze bankom Dr Robert Jagiełło Szkoła Główna Handlowa w Warszawie 23 kwietnia 2010 r. EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY 1 WWW.UNIWERSYTET-DZIECIECY.PL

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Bank zaufanie na całe życie Czy warto powierzać pieniądze bankom? Uniwersytet w Białymstoku 23 kwietnia 2015 r. dr Ewa Tokajuk EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY WWW.UNIWERSYTET-DZIECIECY.PL

Bardziej szczegółowo

Rola banku w gospodarce Po co potrzebne są banki? Katarzyna Szarkowska-Ludew

Rola banku w gospodarce Po co potrzebne są banki? Katarzyna Szarkowska-Ludew Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Rola banku w gospodarce Po co potrzebne są banki? Katarzyna Szarkowska-Ludew Uniwersytet w Białymstoku 5 grudnia 2013 r. O czym będziemy rozmawiać? 1.Jak powstały banki?

Bardziej szczegółowo

MIROSŁAWA CAPIGA. m #

MIROSŁAWA CAPIGA. m # MIROSŁAWA CAPIGA m # Katowice 2008 SPIS TREŚCI WSTĘP 11 CZĘŚĆ I DWUSZCZEBLOWOŚĆ SYSTEMU BANKOWEGO W POLSCE Rozdział 1 SPECYFIKA SYSTEMU BANKOWEGO 15 1.1. System bankowy jako element rynkowego systemu finansowego

Bardziej szczegółowo

Rozdział 15. podręcznika Wolna przedsiębiorczość - bank centralny

Rozdział 15. podręcznika Wolna przedsiębiorczość - bank centralny Rozdział 15. podręcznika Wolna przedsiębiorczość - bank centralny Autor: Mateusz Machaj #bank centralny #inflacja #polityka pieniężna #stopy procentowe W tym rozdziale dowiesz się: Czym są banki centralne

Bardziej szczegółowo

Narodowy Bank Polski. Wykład nr 5

Narodowy Bank Polski. Wykład nr 5 Narodowy Bank Polski Wykład nr 5 NBP podstawy prawne NBP reguluje ustawa z dn.29.08.1997 roku o Narodowym Banku Polskim (Dz.U nr 140 z późn.zm). Cel działalności NBP Podstawowym celem działalności NBP

Bardziej szczegółowo

Dr Jan Zaunar. 20.09.2009 r. Wykład: Rachunkowość bankowa

Dr Jan Zaunar. 20.09.2009 r. Wykład: Rachunkowość bankowa Dr Jan Zaunar 20.09.2009 r. Wykład: Rachunkowość bankowa Temat Nr 1: Cechy szczególne banku jako przedsiębiorstwa 1. Podstawowe kierunki działalności banku W odróżnieniu od zwykłych przedsiębiorstw, które

Bardziej szczegółowo

Pieniądz i system bankowy

Pieniądz i system bankowy Pieniądz i system bankowy Pieniądz pewien powszechnie akceptowany towar, który w zależności od sytuacji pełni funkcję: środka wymiany jednostki rozrachunkowej (umożliwia wyrażanie cen i prowadzenie rozliczeń)

Bardziej szczegółowo

Rady dla przyszłych inwestorów

Rady dla przyszłych inwestorów Rady dla przyszłych inwestorów Podstawa programowa kształcenia ogólnego: Uczeń: podaje przykłady racjonalnego i nieracjonalnego gospodarowania; stosuje zasady racjonalnego gospodarowania w odniesieniu

Bardziej szczegółowo

System bankowy jak to działa? Autor: Piotr Ciżkowicz

System bankowy jak to działa? Autor: Piotr Ciżkowicz System bankowy jak to działa? Autor: Piotr Ciżkowicz Skrócony opis lekcji W czasie lekcji uczniowie poznają sposób funkcjonowania systemu bankowego. Dowiedzą się, w jaki sposób banki komercyjne przyczyniają

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZE CYKLU LEKCJI, ZREALIZOWANYCH W RAMACH PROJEKTU SEKRETY BANKÓW W GIMNAZJACH SPOŁECZNEGO TOWARZYSTWA OŚWIATOWEGO

SCENARIUSZE CYKLU LEKCJI, ZREALIZOWANYCH W RAMACH PROJEKTU SEKRETY BANKÓW W GIMNAZJACH SPOŁECZNEGO TOWARZYSTWA OŚWIATOWEGO SCENARIUSZE CYKLU LEKCJI, ZREALIZOWANYCH W RAMACH PROJEKTU SEKRETY BANKÓW W GIMNAZJACH SPOŁECZNEGO TOWARZYSTWA OŚWIATOWEGO I. Lekcje wprowadzające Zajęcia obejmują dwie godziny lekcyjne. W trakcie pierwszej

Bardziej szczegółowo

Pieniądz. Polityka monetarna

Pieniądz. Polityka monetarna Pieniądz. Polityka monetarna Definicja Pieniądz można więc najogólniej zdefiniować jako powszechnie akceptowany w danym kraju środek płatniczy. Istota pieniądza przejawia się w jego funkcjach: środka wymiany

Bardziej szczegółowo

Wykład: PIENIĄDZ I SYSTEM BANKOWY

Wykład: PIENIĄDZ I SYSTEM BANKOWY Wykład: PIENIĄDZ I SYSTEM BANKOWY Pieniądz i jego funkcje Pieniądz jest to powszechnie akceptowany środek wymiany. Funkcje pieniądza: 1. Miernik wartości (w pieniądzu wyrażone są ceny towarów) 2. Środek

Bardziej szczegółowo

Analiza przepływów pieniężnych spółki

Analiza przepływów pieniężnych spółki Analiza przepływów pieniężnych spółki Przepływy pieniężne mierzą wszystkie wpływy i wypływy gotówki z i do spółki, a do tego od razu przyporządkowują je do jednej z 3 kategorii: przepływy operacyjne -

Bardziej szczegółowo

Budowa i odbudowa zaufania na rynku finansowym. Piotr Szpunar Departament Systemu Finansowego Narodowy Bank Polski

Budowa i odbudowa zaufania na rynku finansowym. Piotr Szpunar Departament Systemu Finansowego Narodowy Bank Polski Budowa i odbudowa zaufania na rynku finansowym Piotr Szpunar Departament Systemu Finansowego Narodowy Bank Polski Aktywa instytucji finansowych w Polsce w latach 2000-2008 (w mld zł) 2000 2001 2002 2003

Bardziej szczegółowo

18. Zasady działania banków zapewniające bezpieczeństwo wkładów określa:

18. Zasady działania banków zapewniające bezpieczeństwo wkładów określa: 1. Bank może przyjmować wpłaty zamknięte od klientów, którzy: a) są bankowi dobrze znani b) wpłacają systematycznie duże kwoty c) mają podpisaną specjalną umowę d) mają rachunek w innym banku 3. Kredyt

Bardziej szczegółowo

Kreacja pieniądza: mity i rzeczywistość Czy banki centralne kreują pieniądze? Czy QE to masowe drukowanie pieniędzy?

Kreacja pieniądza: mity i rzeczywistość Czy banki centralne kreują pieniądze? Czy QE to masowe drukowanie pieniędzy? Andrzej Sławiński Kreacja pieniądza: mity i rzeczywistość Czy banki centralne kreują pieniądze? Czy QE to masowe drukowanie pieniędzy? 1. Czy banki centralne emitują pieniądze? Warszawa.gazeta.pl Bilans

Bardziej szczegółowo

TEST WIEDZY EKONOMICZNEJ nr 4

TEST WIEDZY EKONOMICZNEJ nr 4 TEST WIEDZY EKONOMICZNEJ nr 4 TEST WYBORU (1 pkt za prawidłową odpowiedź) Przeczytaj uważnie pytania, wybierz jedną poprawną odpowiedź spośród podanych i zakreśl ją znakiem X. Czas pracy 30 minut. 1. Bankiem

Bardziej szczegółowo

Bezpieczne pożyczanie pieniędzy o czym warto pamiętać?

Bezpieczne pożyczanie pieniędzy o czym warto pamiętać? Bezpieczne pożyczanie pieniędzy o czym warto pamiętać? Skrócony opis lekcji: Poziom: szkoła ponadgimnazjalna. Podstawa programowa kształcenia ogólnego: Podstawy przedsiębiorczości. Uczeń: podejmuje racjonalne

Bardziej szczegółowo

Wynająć fachowca, czyli działalność funduszy inwestycyjnych

Wynająć fachowca, czyli działalność funduszy inwestycyjnych Wynająć fachowca, czyli działalność funduszy inwestycyjnych Skrócony opis lekcji Na zajęciach uczniowie poznają działanie funduszy inwestycyjnych, różne typy funduszy inwestycyjnych oraz opłacalność inwestycji

Bardziej szczegółowo

Sukces. Bądź odważny, nie bój się podejmować decyzji Strach jest i zawsze był największym wrogiem Ludzi

Sukces. Bądź odważny, nie bój się podejmować decyzji Strach jest i zawsze był największym wrogiem Ludzi Sukces Każdy z nas przychodzi na świat z sekretnym zadaniem. Jak myślisz, jakie jest Twoje? Czy jesteś gotowy wykorzystać w pełni swój potencjał? Do czego masz talent? Jakie zdolności, zainteresowania

Bardziej szczegółowo

T. Łuczka Kapitał obcy w małym i średnim przedsiębiorstwie. Wybrane aspekty mikro i makroekonomii

T. Łuczka Kapitał obcy w małym i średnim przedsiębiorstwie. Wybrane aspekty mikro i makroekonomii Teresa Łuczka Godziny konsultacji: 12 13.30 poniedziałek 15 16 wtorek p. 306 Strzelecka T. Łuczka Kapitał obcy w małym i średnim przedsiębiorstwie. Wybrane aspekty mikro i makroekonomii WYKŁAD 1 (26.02)

Bardziej szczegółowo

Czy warto korzystać z rachunków bankowych i płatności bezgotówkowych?

Czy warto korzystać z rachunków bankowych i płatności bezgotówkowych? Szczecin, 21 maja 2012 r. Wstęp bezpłatny! Czy warto korzystać z rachunków bankowych i płatności bezgotówkowych? Adam Tochmański Dyrektor Departamentu Systemu Płatniczego Narodowy Bank Polski Agenda 1.

Bardziej szczegółowo

OGŁOSZENIE O ZMIANIE STATUTU MCI.CreditVentures 2.0. Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego z dnia 27 maja 2015 r.

OGŁOSZENIE O ZMIANIE STATUTU MCI.CreditVentures 2.0. Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego z dnia 27 maja 2015 r. OGŁOSZENIE O ZMIANIE STATUTU MCI.CreditVentures 2.0. Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego z dnia 27 maja 2015 r. Niniejszym, MCI Capital Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych S.A. z siedzibą w Warszawie,

Bardziej szczegółowo

Zaufanie do wybranych instytucji sektora finansowego

Zaufanie do wybranych instytucji sektora finansowego Zaufanie do wybranych instytucji sektora finansowego Wyniki badań opinii indywidualnych klientów posiadających zdeponowane środki pieniężne w instytucjach finansowych Warszawa, marzec 2012 1 1 Spis treści

Bardziej szczegółowo

Kancelaria Sejmu s. 1/5

Kancelaria Sejmu s. 1/5 Kancelaria Sejmu s. 1/5 USTAWA z dnia 10 października 2012 r. Opracowano na podstawie: Dz. U. z 2012 r. poz. 1166. o zmianie ustawy o spółdzielczych kasach oszczędnościowo-kredytowych Art. 1. W ustawie

Bardziej szczegółowo

Jak bezpiecznie inwestować?

Jak bezpiecznie inwestować? Skrócony opis lekcji Poziom: szkoła ponadgimnazjalna. Przedmiot: podstawy przedsiębiorczości lub godzina wychowawcza. Podstawa programowa kształcenia ogólnego: Podstawy przedsiębiorczości. Człowiek przedsiębiorczy.

Bardziej szczegółowo

System bankowy i tworzenie wkładów

System bankowy i tworzenie wkładów System bankowy i tworzenie wkładów Wykład nr 4 Wyższa Szkoła Technik Komputerowych i Telekomunikacji w Kielcach 2011-03-29 mgr Wojciech Bugajski 1 Prawo bankowe z dn.27.08.1997 Definicja banku osoba prawna

Bardziej szczegółowo

Kto pomoże dziadkom, czyli historia systemów emerytalnych. Autor: Artur Brzeziński

Kto pomoże dziadkom, czyli historia systemów emerytalnych. Autor: Artur Brzeziński Kto pomoże dziadkom, czyli historia systemów emerytalnych Autor: Artur Brzeziński Skrócony opis lekcji Uczniowie poznają wybrane fakty z historii emerytur, przeanalizują dwa podstawowe systemy emerytalne

Bardziej szczegółowo

Aspekty prawne inwestowania nadwyżek operacyjnych. i budżetowych przez Jednostki Samorządu Terytorialnego.

Aspekty prawne inwestowania nadwyżek operacyjnych. i budżetowych przez Jednostki Samorządu Terytorialnego. Aspekty prawne inwestowania nadwyżek operacyjnych i budżetowych przez Jednostki Samorządu Terytorialnego. Tło legislacyjne dla rozważań nad sposobami efektywnego lokowania nadwyżek środków pieniężnych

Bardziej szczegółowo

6. Literatura, materiały źródłowe, strony internetowe:

6. Literatura, materiały źródłowe, strony internetowe: Strona1 Sławomir Dorocki Scenariusz zajęć edukacyjnych nr 3.10 Temat zajęć: Sprawdzian z działu 3 1. Cele lekcji: Uczeń: sprawdza stopień opanowania wiedzy i umiejętności z działu 3. 2. Metody i techniki:

Bardziej szczegółowo

Spis treści: Wprowadzenie. Rozdział 1. System bankowy w Polsce Joanna Świderska

Spis treści: Wprowadzenie. Rozdział 1. System bankowy w Polsce Joanna Świderska Bank komercyjny w Polsce. Podręcznik akademicki., Ideą prezentowanej publikacji jest całościowa analiza działalności operacyjnej banków komercyjnych zarówno w aspekcie teoretycznym, jak i w odniesieniu

Bardziej szczegółowo

Ekonomika i Logistyka w Przedsiębiorstwach Transportu Morskiego wykład 06 MSTiL niestacjonarne (II stopień)

Ekonomika i Logistyka w Przedsiębiorstwach Transportu Morskiego wykład 06 MSTiL niestacjonarne (II stopień) dr Adam Salomon Ekonomika i Logistyka w Przedsiębiorstwach Transportu Morskiego wykład 06 MSTiL niestacjonarne (II stopień) program wykładu 06. Rola współczynnika procentowego i współczynnika dyskontowego

Bardziej szczegółowo

Zawiera zobowiązania obu stron przedstawione w regulaminie. Obowiązkowo określa typ oprocentowania depozytu i sposób kapitalizacji odsetek.

Zawiera zobowiązania obu stron przedstawione w regulaminie. Obowiązkowo określa typ oprocentowania depozytu i sposób kapitalizacji odsetek. Depozyty i BFG Umowa o prowadzenie rachunku depozytowego Ma charakter cywilnoprawny. Zawiera zobowiązania obu stron przedstawione w regulaminie Regulamin prowadzenia rachunku integralna częśd umowy Obowiązkowo

Bardziej szczegółowo

2.2 Poznajcie mnie autoprezentacja mocnych stron

2.2 Poznajcie mnie autoprezentacja mocnych stron Rozkład materiału Program: Ekonomia Stosowana Podręcznik: praca zbiorowa, kierownik zespołu dr Jarosław Neneman, Ekonomia Stosowana", wyd. FMP, Warszawa Tematyka zajęć dydaktycznych Treści nauczania wymagania

Bardziej szczegółowo

OGŁOSZENIE O ZMIANACH PROSPEKTU INFORMACYJNEGO COMMERCIAL UNION SPECJALISTYCZNY FUNDUSZ INWESTYCYJNY OTWARTY, z dnia 14 stycznia 2009 r.

OGŁOSZENIE O ZMIANACH PROSPEKTU INFORMACYJNEGO COMMERCIAL UNION SPECJALISTYCZNY FUNDUSZ INWESTYCYJNY OTWARTY, z dnia 14 stycznia 2009 r. OGŁOSZENIE O ZMIANACH PROSPEKTU INFORMACYJNEGO COMMERCIAL UNION SPECJALISTYCZNY FUNDUSZ INWESTYCYJNY OTWARTY, z dnia 14 stycznia 2009 r. Na podstawie 28 ust. 4 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 6 listopada

Bardziej szczegółowo

[AMARA GALBARCZYK JOANNA ŚWIDERSKA

[AMARA GALBARCZYK JOANNA ŚWIDERSKA [AMARA GALBARCZYK JOANNA ŚWIDERSKA :Y Podręcznik akademicki Spis treś«wprowadzenie 11 Rozdział 1 System bankowy w Polsce 13 1.1. Organizacja i funkcjonowanie systemu bankowego 13 1.2. Instytucje centralne

Bardziej szczegółowo

Akademia Młodego Ekonomisty

Akademia Młodego Ekonomisty Temat spotkania: Matematyka finansowa dla liderów Temat wykładu: Matematyka finansowa wokół nas Prowadzący: Szkoła Główna Handlowa w Warszawie 14 października 2014 r. Matematyka finansowa dla liderów Po

Bardziej szczegółowo

Nauka o finansach. Prowadzący: Dr Jarosław Hermaszewski

Nauka o finansach. Prowadzący: Dr Jarosław Hermaszewski Nauka o finansach Prowadzący: Dr Jarosław Hermaszewski Wykład 2 SYSTEM FINANSOWY Co to jest system finansowy? System finansowy obejmuje rynki pośredników, firmy usługowe oraz inne instytucje wykorzystywane

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK PO FINANSACH DLA NAUCZYCIELA

PRZEWODNIK PO FINANSACH DLA NAUCZYCIELA PRZEWODNIK PO FINANSACH DLA NAUCZYCIELA Lekcja 3, klasy I-III Co robią banki? Materiały zostały objęte Patronatem: Lekcja 3 WPROWADZENIE MERYTORYCZNE: CO ROBIĄ BANKI? Istnieją różne sposoby oszczędzania

Bardziej szczegółowo

TABELA OPROCENTOWANIA PRODUKTÓW KREDYTOWYCH BANKU SPÓŁDZIELCZEGO W RESZLU

TABELA OPROCENTOWANIA PRODUKTÓW KREDYTOWYCH BANKU SPÓŁDZIELCZEGO W RESZLU TABELA OPROCENTOWANIA PRODUKTÓW KREDYTOWYCH BANKU SPÓŁDZIELCZEGO W RESZLU /tekst jednolity obejmujący wprowadzone zmiany/ Reszel, 2014 r. SPIS TREŚCI Ogólne zasady oprocentowania kredytów i pożyczek...3

Bardziej szczegółowo

Kredytowe instrumenty a stabilność finansowa

Kredytowe instrumenty a stabilność finansowa Monografie i Opracowania 563 Paweł Niedziółka Kredytowe instrumenty a stabilność finansowa Warszawa 2009 Szkoła Główna Handlowa w Warszawie OFICYNA WYDAWNICZA Spis treści Indeks skrótów nazw własnych używanych

Bardziej szczegółowo

Finansowanie działalności przedsiebiorstwa. Finanse 110630-1165

Finansowanie działalności przedsiebiorstwa. Finanse 110630-1165 Finansowanie działalności przedsiebiorstwa przedsiębiorstw-definicja Przepływy pieniężne w przedsiębiorstwach Decyzje finansowe przedsiębiorstw Analiza finansowa Decyzje finansowe Krótkoterminowe np. utrzymanie

Bardziej szczegółowo

pozorom są to instrumenty dużo bardziej interesujące od akcji, oferujące dużo szersze możliwości zarówno inwestorom,

pozorom są to instrumenty dużo bardziej interesujące od akcji, oferujące dużo szersze możliwości zarówno inwestorom, Obligacje Obligacje Teraz pora zająć się obligacjami.. Wbrew pozorom są to instrumenty dużo bardziej interesujące od akcji, oferujące dużo szersze możliwości zarówno inwestorom, jak i emitentom. Definicja

Bardziej szczegółowo

WSPÓŁCZESNY SYSTEM BANKOWY

WSPÓŁCZESNY SYSTEM BANKOWY JOANNA redakcja naukowa SWIDERSKA WSPÓŁCZESNY SYSTEM BANKOWY Ujęcie instytucjonalne Difin Spis treści Wprowadzenie 11 Część I System gwarantowania depozytów 15 Rozdział 1. Geneza i uwarunkowania tworzenia

Bardziej szczegółowo

Rynek kapitałowopieniężny. Wykład 1 Istota i podział rynku finansowego

Rynek kapitałowopieniężny. Wykład 1 Istota i podział rynku finansowego Rynek kapitałowopieniężny Wykład 1 Istota i podział rynku finansowego Uczestnicy rynku finansowego Gospodarstwa domowe Przedsiębiorstwa Jednostki administracji państwowej i lokalnej Podmioty zagraniczne

Bardziej szczegółowo

ODKŁADAMY NA KONCIE OSZCZĘDNOŚCIOWYM

ODKŁADAMY NA KONCIE OSZCZĘDNOŚCIOWYM Zadanie: ODKŁADAMY NA KONCIE OSZCZĘDNOŚCIOWYM Cel zadania: przybliżenie uczniom zagadnień związanych z zakładaniem i korzystaniem z konta bankowego oraz oszczędnościowego. Poszukiwanie najkorzystniejszej

Bardziej szczegółowo

Akademia Młodego Ekonomisty

Akademia Młodego Ekonomisty kademia Młodego Ekonomisty Banki w Praktyce nna Chmielewska Szkoła Główna Handlowa w Warszawie 20 kwietnia 2010 r. Banki w Praktyce 2 Każdy chce więcej - potrzebny nam pośrednik 3 Skąd bank ma pieniądze?

Bardziej szczegółowo

Pieniądz. M1 = gotówka w obiegu + depozyty na żądanie M2, M3 zawierają M1 i mniej płynne rodzaje środków np.. obligacje

Pieniądz. M1 = gotówka w obiegu + depozyty na żądanie M2, M3 zawierają M1 i mniej płynne rodzaje środków np.. obligacje Pieniądz Główne pytania Dlaczego ludzie potrzebują pieniędzy? Dlaczego państwo chce wpływać na podaż pieniądza? Jak rynki finansowe są powiązane z realną gospodarką? Jaka jest zależność między pieniądzem

Bardziej szczegółowo

Regulamin lokowania środków w ING Banku Śląskim S.A. za pośrednictwem Systemu

Regulamin lokowania środków w ING Banku Śląskim S.A. za pośrednictwem Systemu Regulamin lokowania środków w ING Banku Śląskim S.A. za pośrednictwem Systemu 16 grudnia 2015 Definicje 1. Użyte w niniejszym Regulaminie pojęcia oznaczają: 1. ING Bank ING Bank Śląski Spółka Akcyjna.

Bardziej szczegółowo

Szkoły ponadgimnazjalne, PODSTAWA PROGRAMOWA. Cele kształcenia wymagania ogólne

Szkoły ponadgimnazjalne, PODSTAWA PROGRAMOWA. Cele kształcenia wymagania ogólne Strona1 Podstawa programowa kształcenia ogólnego dla gimnazjów i szkół ponadgimnazjalnych, (str. 102 105) Załącznik nr 4 do: rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 23 grudnia 2008 r. w sprawie

Bardziej szczegółowo

O OSZ MATERIA Y DLA NAUCZYCIELI. Masz to jak w banku! Zadania i funkcje banków.

O OSZ MATERIA Y DLA NAUCZYCIELI. Masz to jak w banku! Zadania i funkcje banków. O OSZ MATERIA Y DLA NAUCZYCIELI K Masz to jak w banku! Zadania i funkcje banków. ZAJĘCIA 2: Masz to jak w banku! Zadania i funkcje banków Grupa wiekowa: klasy IV VI szkoła podstawowa Czas zajęć: 1,5 godziny

Bardziej szczegółowo

INFORMACJA DLA POSIADACZY RACHUNKÓW ROZLICZENIOWYCH, RACHUNKÓW LOKAT TERMINOWYCH O USTAWOWYM SYSTEMIE GWARANTOWANIA DEPOZYTÓW

INFORMACJA DLA POSIADACZY RACHUNKÓW ROZLICZENIOWYCH, RACHUNKÓW LOKAT TERMINOWYCH O USTAWOWYM SYSTEMIE GWARANTOWANIA DEPOZYTÓW INFORMACJA DLA POSIADACZY RACHUNKÓW ROZLICZENIOWYCH, RACHUNKÓW LOKAT TERMINOWYCH O USTAWOWYM SYSTEMIE GWARANTOWANIA DEPOZYTÓW Depozyty gromadzone w Banku Spółdzielczym w Cycowie, tak jak w pozostałych

Bardziej szczegółowo

POSIEDZENIE KOMISJI BUDŻETU I FINANSÓW PUBLICZNYCH Senat RP

POSIEDZENIE KOMISJI BUDŻETU I FINANSÓW PUBLICZNYCH Senat RP POSIEDZENIE KOMISJI BUDŻETU I FINANSÓW PUBLICZNYCH Senat RP Andrzej Roter Dyrektor Generalny Warszawa, dnia 7 listopada 2012 roku CHARAKTERYSTYKA RYNKU Wielkość rynku pożyczek bankowych i niebankowego

Bardziej szczegółowo

Nadmierne zadłużanie się

Nadmierne zadłużanie się Nadmierne zadłużanie się Kredyt jako kategoria ekonomiczna Kredyt bankowy to stosunek prawno - finansowy pomiędzy bankiem a kredytobiorcą. Stosunek ten wyraża się przekazaniem przez bank określonej kwoty

Bardziej szczegółowo

System finansowy gospodarki

System finansowy gospodarki System finansowy gospodarki Zajęcia nr 2 Pieniądz, Kreacja pieniądza Funkcje pieniądza Środek płatniczy (funkcja transakcyjna); Pośrednik wymiany (funkcja cyrkulacyjna); Środek przechowywania majątku (funkcja

Bardziej szczegółowo

OPIS FUNDUSZY OF/ULM3/1/2013

OPIS FUNDUSZY OF/ULM3/1/2013 OPIS FUNDUSZY OF/ULM3/1/2013 Spis treści Opis Ubezpieczeniowego Funduszu Kapitałowego ING Perspektywa 2020 3 Opis Ubezpieczeniowego Funduszu Kapitałowego ING Perspektywa 2025 6 Opis Ubezpieczeniowego Funduszu

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Bank zaufanie na całe życie Czy warto powierzać pieniądze bankom? nna Chmielewska Miasto Bełchatów 24 listopada 2010 r. EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY Uniwersytet Dziecięcy,

Bardziej szczegółowo

Polityka monetarna. Wykład 11 WNE UW Jerzy Wilkin. J. Wilkin - Ekonomia

Polityka monetarna. Wykład 11 WNE UW Jerzy Wilkin. J. Wilkin - Ekonomia Polityka monetarna Wykład 11 WNE UW Jerzy Wilkin Pieniądz i jego funkcje Pieniądz powszechny ekwiwalent towarów i usług. Kategoria ekonomiczna, w której możemy wyrazić wartość wszelkich towarów i usług.

Bardziej szczegółowo

2. Fundusz jest przeznaczony dla osób oczekujących długoterminowego wzrostu wartości oszczędności, które decyzję co do struktury aktywów Funduszu

2. Fundusz jest przeznaczony dla osób oczekujących długoterminowego wzrostu wartości oszczędności, które decyzję co do struktury aktywów Funduszu OGŁOSZENIE Zarząd ING Powszechne Towarzystwo Emerytalne Spółka Akcyjna informuje, że Komisja Nadzoru Finansowego decyzją nr DLU/WFE/612/22/5/14/KM z dnia 8 września 2014 roku wyraziła zgodę na zmianę Statutu

Bardziej szczegółowo

Jak nie wpaść w pętlę zadłużenia?

Jak nie wpaść w pętlę zadłużenia? Jak nie wpaść w pętlę zadłużenia? Skrócony opis lekcji Podstawa programowa kształcenia ogólnego: Wiedza o społeczeństwie. Uczeń: podaje przykłady racjonalnego i nieracjonalnego gospodarowania; stosuje

Bardziej szczegółowo

OPIS FUNDUSZY OF/ULM4/1/2012

OPIS FUNDUSZY OF/ULM4/1/2012 OPIS FUNDUSZY OF/ULM4/1/2012 Spis treści Opis Ubezpieczeniowego Funduszu Kapitałowego ING Perspektywa 2020 3 Opis Ubezpieczeniowego Funduszu Kapitałowego ING Perspektywa 2025 6 Opis Ubezpieczeniowego Funduszu

Bardziej szczegółowo

OGŁOSZENIE Z DNIA 23 GRUDNIA 2015 r. O ZMIANIE STATUTU UNIFUNDUSZE SPECJALISTYCZNEGO FUNDUSZU INWESTYCYJNEGO OTWARTEGO

OGŁOSZENIE Z DNIA 23 GRUDNIA 2015 r. O ZMIANIE STATUTU UNIFUNDUSZE SPECJALISTYCZNEGO FUNDUSZU INWESTYCYJNEGO OTWARTEGO OGŁOSZENIE Z DNIA 23 GRUDNIA 2015 r. O ZMIANIE STATUTU UNIFUNDUSZE SPECJALISTYCZNEGO FUNDUSZU INWESTYCYJNEGO OTWARTEGO Niniejszym, Union Investment Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych S.A. ogłasza o zmianie

Bardziej szczegółowo

Spis treści: Wstęp. ROZDZIAŁ 1. Istota i funkcje systemu finansowego Adam Dmowski

Spis treści: Wstęp. ROZDZIAŁ 1. Istota i funkcje systemu finansowego Adam Dmowski Rynki finansowe., Książka stanowi kontynuację rozważań nad problematyką zawartą we wcześniejszych publikacjach autorów: Podstawy finansów i bankowości oraz Finanse i bankowość wydanych odpowiednio w 2005

Bardziej szczegółowo

O OSZ MATERIA Y DLA NAUCZYCIELI. Gimnazju m. konto bankowe?

O OSZ MATERIA Y DLA NAUCZYCIELI. Gimnazju m. konto bankowe? O OSZ MATERIA Y DLA NAUCZYCIELI Gimnazju m konto bankowe? ZAJĘCIA 2: Czy warto mieć konto bankowe? Grupa wiekowa: gimnazjum Czas zajęć: 1,5 godziny Wprowadzenie Obecnie posiadanie konta bankowego jest

Bardziej szczegółowo

Katedra Prawa Finansowego Wydział Prawa i Administracji UMCS USTALANIE WYSOKOŚCI STÓP PROCENTOWYCH PRZEZ NARODOOWY BANK POLSKI

Katedra Prawa Finansowego Wydział Prawa i Administracji UMCS USTALANIE WYSOKOŚCI STÓP PROCENTOWYCH PRZEZ NARODOOWY BANK POLSKI Katedra Prawa Finansowego Wydział Prawa i Administracji UMCS USTALANIE WYSOKOŚCI STÓP PROCENTOWYCH PRZEZ NARODOOWY BANK POLSKI Art. 227 ust. 1 Konstytucji Centralnym bankiem państwa jest Narodowy Bank

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZE CYKLU LEKCJI, ZREALIZOWANYCH W RAMACH PROJEKTU SEKRETY BANKÓW W LICEACH OGÓLNOKSZTAŁCĄCYCH SPOŁECZNEGO TOWARZYSTWA OŚWIATOWEGO

SCENARIUSZE CYKLU LEKCJI, ZREALIZOWANYCH W RAMACH PROJEKTU SEKRETY BANKÓW W LICEACH OGÓLNOKSZTAŁCĄCYCH SPOŁECZNEGO TOWARZYSTWA OŚWIATOWEGO SCENARIUSZE CYKLU LEKCJI, ZREALIZOWANYCH W RAMACH PROJEKTU SEKRETY BANKÓW W LICEACH OGÓLNOKSZTAŁCĄCYCH SPOŁECZNEGO TOWARZYSTWA OŚWIATOWEGO I. Lekcje wprowadzające Mogą to być zajęcia przeprowadzone w ramach

Bardziej szczegółowo

1. Dane uzupełniające o pozycjach bilansu i rachunku wyników z operacji funduszu:

1. Dane uzupełniające o pozycjach bilansu i rachunku wyników z operacji funduszu: DODATKOWE INFORMACJE i OBJAŚNIENIA DO SPRAWOZDANIA FINANSOWEGO ZA OKRES OD 18 GRUDNIA 2003 ROKU DO 31 GRUDNIA 2004 ROKU DWS POLSKA FUNDUSZU INWESTYCYJNEGO MIESZANEGO STABILNEGO WZROSTU 1. Dane uzupełniające

Bardziej szczegółowo

Przedmiotowy System Oceniania z Finansów

Przedmiotowy System Oceniania z Finansów Przedmiotowy System Oceniania z Finansów Ocena dopuszczająca wymagania konieczne Ocena dostateczna wymagania konieczne + podstawowe Ocena dobra wymagania konieczne + podstawowe + rozszerzające Ocena bardzo

Bardziej szczegółowo

Oszczędzanie a inwestowanie..

Oszczędzanie a inwestowanie.. Oszczędzanie a inwestowanie.. Oszczędzanie to zabezpieczenie nadmiaru środków finansowych niewykorzystanych na bieżącą konsumpcję oraz czerpanie z tego tytułu korzyści w postaci odsetek. Jest to czynność

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 21 czerwca 2013 r. Poz. 15 OBWIESZCZENIE KOMISJI NADZORU FINANSOWEGO. z dnia 21 czerwca 2013 r.

Warszawa, dnia 21 czerwca 2013 r. Poz. 15 OBWIESZCZENIE KOMISJI NADZORU FINANSOWEGO. z dnia 21 czerwca 2013 r. DZIENNIK URZĘDOWY Warszawa, dnia 21 czerwca 2013 r. Poz. 15 OBWIESZCZENIE z dnia 21 czerwca 2013 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu uchwały Nr 384/2008 Komisji Nadzoru Finansowego w sprawie wymagań

Bardziej szczegółowo

RAPORT: MMP a sposoby finansowania działalności w sytuacji zatorów płatniczych

RAPORT: MMP a sposoby finansowania działalności w sytuacji zatorów płatniczych RAPORT: MMP a sposoby finansowania działalności w sytuacji zatorów płatniczych Wyniki badania dotyczącego sposobów radzenia sobie z utratą płynności przez polskie mikro- i małe przedsiębiorstwa, udzielające

Bardziej szczegółowo

zajmują się profesjonalnym lokowaniem powierzonych im pieniędzy. Do funduszu może wpłacić swoje w skarpecie.

zajmują się profesjonalnym lokowaniem powierzonych im pieniędzy. Do funduszu może wpłacić swoje w skarpecie. Fundusze inwestycyjne to instytucje, które zajmują się profesjonalnym lokowaniem powierzonych im pieniędzy. Do funduszu może wpłacić swoje oszczędności każdy, kto nie chce ich trzymać w skarpecie. Wynajęci

Bardziej szczegółowo

Bank centralny. Polityka pieniężna

Bank centralny. Polityka pieniężna Bank centralny. Polityka pieniężna Dr Gabriela Przesławska Uniwersytet Wrocławski Instytut Nauk Ekonomicznych Zakład Polityki Gospodarczej Bank centralny. Polityka pieniężna Bank centralny pełni trzy funkcje:

Bardziej szczegółowo

Wykład: PIENIĄDZ I SYSTEM BANKOWY

Wykład: PIENIĄDZ I SYSTEM BANKOWY Wykład: PIENIĄDZ I SYSTEM BANKOWY Pieniądz i jego funkcje Pieniądz jest to powszechnie akceptowany środek wymiany. Funkcje pieniądza: 1. Miernik wartości (w pieniądzu wyrażone są ceny towarów) 2. Środek

Bardziej szczegółowo

SYSTEM FINANSOWY W POLSCE. Redaktorzy naukowi Bogusław Pietrzak Zbigniew Polański Barbara Woźniak. Wydanie*drugie zmienione

SYSTEM FINANSOWY W POLSCE. Redaktorzy naukowi Bogusław Pietrzak Zbigniew Polański Barbara Woźniak. Wydanie*drugie zmienione SYSTEM FINANSOWY W POLSCE Redaktorzy naukowi Bogusław Pietrzak Zbigniew Polański Barbara Woźniak Wydanie*drugie zmienione Wydawnictwo Naukowe PWN Warszawa 2008 Spis treści Przedmowa do drugiego wydania

Bardziej szczegółowo

Forward Rate Agreement

Forward Rate Agreement Forward Rate Agreement Nowoczesne rynki finansowe oferują wiele instrumentów pochodnych. Należą do nich: opcje i warranty, kontrakty futures i forward, kontrakty FRA (Forward Rate Agreement) oraz swapy.

Bardziej szczegółowo

Gwarancja de minimis

Gwarancja de minimis Gwarancja de minimis wsparcie dla mikro-, małych i średnich przedsiębiorstw Bank Gospodarstwa Krajowego, utworzony w 1924 r., jest jedynym bankiem państwowym w Polsce Misją BGK jest sprawna i efektywna

Bardziej szczegółowo

Generalny Inspektorat Nadzoru Bankowego REKOMENDACJA B. dotycząca ograniczania ryzyka inwestycji finansowych banków. Tekst zaktualizowany

Generalny Inspektorat Nadzoru Bankowego REKOMENDACJA B. dotycząca ograniczania ryzyka inwestycji finansowych banków. Tekst zaktualizowany NARODOWY BANK POLSKI KOMISJA NADZORU BANKOWEGO Generalny Inspektorat Nadzoru Bankowego REKOMENDACJA B dotycząca ograniczania ryzyka inwestycji finansowych banków Tekst zaktualizowany Warszawa, 2002 r.

Bardziej szczegółowo

Pieniądz w gospodarce. Wiedza o gospodarce

Pieniądz w gospodarce. Wiedza o gospodarce Pieniądz w gospodarce Wiedza o gospodarce 2013 Spis treści 1. Wstęp... 3 2. Pieniądz... 4 3. Instytucje finansowe... 4 4. Zadanie banków komercyjnych.... 5 5. Formy pieniądza... 6 6. Czy istnieje zależność

Bardziej szczegółowo

O OSZ MATERIA Y DLA NAUCZYCIELI. banki i jakie

O OSZ MATERIA Y DLA NAUCZYCIELI. banki i jakie O OSZ MATERIA Y DLA NAUCZYCIELI K banki i jakie ZAJĘCIA 2: Dlaczego powstały banki i jakie są ich zadania? Grupa wiekowa: klasy I III szkoła podstawowa Czas zajęć: 1,5 godziny Wprowadzenie Zajęcia powinny

Bardziej szczegółowo

Duma Przedsiębiorcy 1/9. 1. Oprocentowanie. L.p. Nazwa Lokaty Okres Umowny Oprocentowanie w skali roku 1

Duma Przedsiębiorcy 1/9. 1. Oprocentowanie. L.p. Nazwa Lokaty Okres Umowny Oprocentowanie w skali roku 1 Duma Przedsiębiorcy 1/9 TABELA OPROCENTOWANIA AKTUALNIE OFEROWANYCH LOKAT BANKOWYCH W PLN DLA SPÓŁEK (zaktualizowana w dniu 3 listopada i obowiązująca do odwołania, jednak nie krócej niż do 4 listopada

Bardziej szczegółowo

Inwestowanie w obligacje

Inwestowanie w obligacje Inwestowanie w obligacje Ile zapłacić za obligację aby uzyskać oczekiwaną stopę zwrotu? Jaką stopę zwrotu uzyskamy kupując obligację po danej cenie? Jak zmienią się ceny obligacji, kiedy Rada olityki ieniężnej

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wstęp... 9 CZĘŚĆ I. SPECYFIKA SYSTEMU BANKOWEGO W POLSCE... 13

Spis treści. Wstęp... 9 CZĘŚĆ I. SPECYFIKA SYSTEMU BANKOWEGO W POLSCE... 13 Spis treści Wstęp......................................... 9 CZĘŚĆ I. SPECYFIKA SYSTEMU BANKOWEGO W POLSCE..... 13 Rozdział 1. System bankowy jako element rynkowego systemu finansowego.............................

Bardziej szczegółowo

TABELA OPROCENTOWANIA PRODUKTÓW BANKOWYCH w Powiatowym Banku Spółdzielczym

TABELA OPROCENTOWANIA PRODUKTÓW BANKOWYCH w Powiatowym Banku Spółdzielczym Załącznik nr 1 do Uchwały nr Zarządu Powiatowego Banku Spółdzielczego w Kędzierzynie Koźlu z dnia 24 września 2013 r. TABELA OPROCENTOWANIA PRODUKTÓW BANKOWYCH w Powiatowym Banku Spółdzielczym w Kędzierzynie

Bardziej szczegółowo

Plan wykładu 8 Równowaga ogólna w małej gospodarce otwartej

Plan wykładu 8 Równowaga ogólna w małej gospodarce otwartej Plan wykładu 8 Równowaga ogólna w małej gospodarce otwartej 1. Model Mundella Fleminga 2. Dylemat polityki gospodarczej małej gospodarki otwartej 3. Skuteczność polityki monetarnej i fiskalnej w warunkach

Bardziej szczegółowo

RACHUNEK PRZEPØYWÓW PIENIÉÆNYCH. Jerzy T. Skrzypek

RACHUNEK PRZEPØYWÓW PIENIÉÆNYCH. Jerzy T. Skrzypek RACHUNEK PRZEPØYWÓW PIENIÉÆNYCH Jerzy T. Skrzypek Rachunek zysków i strat Bilans Rachunek przepływów pieniężnych Ocena efektywności projektu Analiza płynności Rachunek przepływów pieniężnych a plan finansowy

Bardziej szczegółowo

TABELA OPROCENTOWANIA PRODUKTÓW BANKOWYCH w Powiatowym Banku Spółdzielczym w Kędzierzynie - Koźlu

TABELA OPROCENTOWANIA PRODUKTÓW BANKOWYCH w Powiatowym Banku Spółdzielczym w Kędzierzynie - Koźlu TABELA OPROCENTOWANIA PRODUKTÓW BANKOWYCH w Powiatowym Banku Spółdzielczym w Kędzierzynie - Koźlu ROZDZIAŁ I Kędzierzyn Koźle, 05 marca 2015r. SPIS TREŚCI: Rozdział Wyszczególnienie Str. Rozdział I depozytów

Bardziej szczegółowo

Zysk z depozytów - co go kształtuje? BlogneoBANK.wordpress.com

Zysk z depozytów - co go kształtuje? BlogneoBANK.wordpress.com Zysk z depozytów - co go kształtuje? BlogneoBANK.wordpress.com OPROCENTOWANIE Wysokość oprocentowania lokat jest głównym wyznacznikiem zysku. To tym czynnikiem kieruje się większość ludzi zainteresowanych

Bardziej szczegółowo

Akademia Młodego Ekonomisty Matematyka finansowa dla liderów Albert Tomaszewski Grupy 1-2 Zadanie 1.

Akademia Młodego Ekonomisty Matematyka finansowa dla liderów Albert Tomaszewski Grupy 1-2 Zadanie 1. Grupy 1-2 Zadanie 1. Sprawdźcie ofertę dowolnych 5 banków i wybierzcie najlepszą ofertę oszczędnościową (lokatę lub konto oszczędnościowe). Obliczcie, jaki zwrot przyniesie założenie jednej takiej lokaty

Bardziej szczegółowo

TABELA OPROCENTOWANIA PRODUKTÓW BANKOWYCH w Powiatowym Banku Spółdzielczym w Kędzierzynie - Koźlu

TABELA OPROCENTOWANIA PRODUKTÓW BANKOWYCH w Powiatowym Banku Spółdzielczym w Kędzierzynie - Koźlu TABELA OPROCENTOWANIA PRODUKTÓW BANKOWYCH w Powiatowym Banku Spółdzielczym w Kędzierzynie - Koźlu ROZDZIAŁ I Kędzierzyn Koźle, tekst jednolity na dzień 12 grudnia 2014r. SPIS TREŚCI: Rozdział Wyszczególnienie

Bardziej szczegółowo

Temat: Jak nie wpaść w pętlę zadłużenia?

Temat: Jak nie wpaść w pętlę zadłużenia? Temat: Jak nie wpaść w pętlę zadłużenia? Poziom: gimnazjum. Przedmiot: wiedza o społeczeństwie lub godzina wychowawcza. Podstawa programowa kształcenia ogólnego: Wiedza o społeczeństwie. Gospodarka rynkowa.

Bardziej szczegółowo

Portfele Comperii - wrzesień 2011

Portfele Comperii - wrzesień 2011 1 S t r o n a Portfele Comperii - wrzesień 2011 Czym są Portfele Comperii? Portfele Comperii (dawniej zwane Wskaźnikami Comperii ) to analiza ukazująca, jak w ostatnich kilku tygodniach (a także miesiąc

Bardziej szczegółowo

styczeń 2014 r. Projekt badawczy: Konferencji Przedsiębiorstw Finansowych w Polsce oraz Krajowego Rejestru Długów Informacja sygnalna

styczeń 2014 r. Projekt badawczy: Konferencji Przedsiębiorstw Finansowych w Polsce oraz Krajowego Rejestru Długów Informacja sygnalna styczeń 2014 r. Projekt badawczy: Konferencji Przedsiębiorstw Finansowych w Polsce oraz Krajowego Rejestru Długów Informacja sygnalna PORTFEL NALEŻNOŚCI POLSKICH PRZEDSIĘBIORSTW dr Piotr Białowolski styczeń

Bardziej szczegółowo

10. Perspektywy rozwiązywania problemu zadłużenia: koordynowanie polityki ekonomicznej w ramach spotkań przywódców i ministrów finansów państw; mądra

10. Perspektywy rozwiązywania problemu zadłużenia: koordynowanie polityki ekonomicznej w ramach spotkań przywódców i ministrów finansów państw; mądra TEMAT: Zadłużenie międzynarodowe 9. 8. Funkcje kredytów w skali międzynarodowej: eksport kapitałów; możliwość realizacji określonych inwestycji np. przejęcie kontroli nad firmą znajdującą się zagranicą,

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie Finansowe Subfunduszu SKOK Fundusz Funduszy za okres od 1 stycznia 2010 do 13 lipca 2010 roku. Noty objaśniające

Sprawozdanie Finansowe Subfunduszu SKOK Fundusz Funduszy za okres od 1 stycznia 2010 do 13 lipca 2010 roku. Noty objaśniające Noty objaśniające Nota-1 Polityka Rachunkowości Subfunduszu Sprawozdanie finansowe Subfunduszu na dzień 13 lipca 2010 roku zostało sporządzone na podstawie przepisów ustawy o rachunkowości z dnia 29 września

Bardziej szczegółowo

Drogi frank wpędził banki w koszty. SNB pomoże? Drogi frank wpędził banki w koszty. SNB pomoże?

Drogi frank wpędził banki w koszty. SNB pomoże? Drogi frank wpędził banki w koszty. SNB pomoże? Drogi frank wpędził banki w koszty. SNB pomoże? Bankowość Rynki finansowe Pulpit Analizy Drogi frank wpędził banki w koszty. SNB pomoże? Ustanowienie przez Narodowy Bank Szwajcarii (SNB) maksymalnego pułapu

Bardziej szczegółowo