PRZESTĘPSTWA I OSZUSTWA UBEZPIECZENIOWE JAKO NIEETYCZNE ZACHOWANIA

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "PRZESTĘPSTWA I OSZUSTWA UBEZPIECZENIOWE JAKO NIEETYCZNE ZACHOWANIA"

Transkrypt

1 PRZESTĘPSTWA I OSZUSTWA UBEZPIECZENIOWE JAKO NIEETYCZNE ZACHOWANIA NA POLSKIM RYNKU UBEZPIECZENIOWYM Paula Malina, Aleksandra Wojnarowska Wyższa Szkoła Informatyki i Zarządzania w Rzeszowie Streszczenie Celem niniejszego artykułu jest przedstawienie zjawiska przestępczości ubezpieczeniowej w Polsce. Na początek wyjaśniono podstawowe pojęcia z zakresu przestępczości ubezpieczeniowej oraz przedstawiono wymiar oszustwa ubezpieczeniowego. Następnie wyjaśniono główne przyczyny występowania tego zjawiska. Po określeniu przyczyn, dokonano klasyfikacji na umyślne spowodowanie zdarzenia ubezpieczeniowego oraz upozorowanie zdarzenia ubezpieczeniowego. Na koniec przedstawiono konsekwencje ekonomiczne oszustw ubezpieczeniowych i zaprezentowano wnioski. Nieetyczne zachowania na polskim rynku ubezpieczeń są istotnym problemem, z którym należy walczyć, i który nie powinien być bagatelizowany. Wstęp Według A. Banasińskiego ubezpieczenie jest multiregulatorem procesów rozwoju gospodarki narodowej zakłócanych przez zdarzenia losowe klęski żywiołowe i nieszczęśliwe wypadki. Koszt tej regulacji rozkłada się bezpośrednio lub pośrednio na z góry określone jednostki (prawne lub fizyczne) korzystające z tego regulatora 1. 1 A. Banasiński, Ubezpieczenia gospodarcze, Potext, Warszawa 1997, s.74. ISSN , Nr 1 (13) 2013, s

2 Przedsiębiorstwo, które prowadzi działalność gospodarczą za zezwoleniem w zakresie ubezpieczeń osobowych, majątkowych reasekuracji na podstawie umowy i zobowiązuje się do określonego świadczenia w razie wystąpienia skutków zdarzeń losowych, nazywane jest zakładem ubezpieczeń 2. Każdy zakład ubezpieczeniowy funkcjonuje w oparciu o zasadę realności ochrony ubezpieczeniowej. Oznacza ona zdolność zakładu do wywiązywania się z przyjętych zobowiązań, które wynikają bezpośrednio z zawartych umów ubezpieczeniowych. Zatem instytucja ta, jako zakład ubezpieczeń, darzona jest przez swoich klientów zaufaniem. Jednakże w dzisiejszych czasach można zauważyć, że to zaufanie jest nadmiernie nadużywane. Wynika to przede wszystkim z nielegalnych świadczeń i odszkodowań, co potocznie nazywamy przestępczością ubezpieczeniową. Celem tego artykułu jest przedstawienie zjawiska przestępczości ubezpieczeniowej w Polsce. Na początek wyjaśniono podstawowe pojęcia z zakresu przestępczości ubezpieczeniowej oraz przedstawiono wymiar oszustwa ubezpieczeniowego. Następnie wyjaśniono główne przyczyny występowania tego zjawiska. Po określeniu przyczyn, dokonano klasyfikacji na umyślne spowodowanie zdarzenia ubezpieczeniowego oraz upozorowanie zdarzenia ubezpieczeniowego. Na koniec przedstawiono konsekwencje ekonomiczne oszustw ubezpieczeniowych i zaprezentowano wnioski. 1. Pojęcie przestępczości i oszustwa ubezpieczeniowego Ubezpieczenie jest swoistą instytucją, która ma uchylić lub przynajmniej ograniczyć ciężar pewnych zdarzeń losowych. Za zdarzenie losowe rozumie się zdarzenie przyszłe i niepewne, którego nie jesteśmy w stanie przewidzieć. Zatem ryzyko wystąpienia takiego zdarzenia towarzyszy każdemu człowiekowi na każdym etapie jego życia. Przedstawiona definicja ubezpieczenia powinna łączyć dwa aspekty: prawny i ekonomiczno-społeczny. Aspekty prawny odnoszony jest do tworzonych przez państwo form społecznego zabezpieczenia obywateli, których funkcjonowanie opiera się na przepisach prawa. Natomiast aspekt gospodarczy ujmuje ubezpieczenia jako umowę pomiędzy dwoma stronami, z których jedna strona oddaje ryzyko, a druga je przyjmuje za odpowiednią zapłatą 3. Literatura ubezpieczeniowa przedstawia wiele definicji przestępstwa ubezpieczeniowego, często używając takich synonimów jak: wyłudzenia, malwersacje, oszustwa czy niesłuszne zagarnięcia. Przestępstwo ubezpieczeniowe w szerokim znaczeniu rozumiane jest jako ogół czynów godzących pośrednio lub bezpośrednio w interesy zakładów ubezpieczeniowych oraz innych podmiotów uczestniczących w rynku ubezpieczeniowym. Można założyć, że najszerszą definicją przestępstwa ubezpieczeniowego posługuje się M. Krupisz, która uważa, iż należy przez nie rozumieć wszelkie czyny (działania czy zaniechania) godzące w interesy zakładów ubezpieczeń oraz rynku ubezpieczeniowego 4. 2 E. Stroiński, Organizacja i Zarządzanie Zakładem Ubezpieczeń, [w:] red. J. Monkiewicz, Podstawy ubezpieczeń Tom III przedsiębiorstwo, Poltext, Warszawa 2003, s I. Kwiecień, Istota i rola ubezpieczeń, [w:] Ubezpieczenia. Rynek i Ryzyko, red. Wanda Ronka-Chmielowiec, PWE, Warszawa 2002, s P. Halba, Działalność na szkodę zakładu ubezpieczeń cz.i, Gazeta Ubezpieczeniowa, Poltext, Warszawa

3 T. Rydzek definiuje przestępstwo ubezpieczeniowe jako ogół przestępstw i wykroczeń godzących bezpośrednio lub pośrednio w interesy firm ubezpieczeniowych lub rynku ubezpieczeniowego 5. J. Łazowski podaje następującą definicję ubezpieczeń urządzenie gospodarcze zapewniające pokrycie przyszłych potrzeb majątkowych, wywołanych u poszczególnych jednostek przez odznaczające się pewną prawidłowością zdarzenie losowe, w kierunku rozłożenia ciężaru tego pokrycia na wiele jednostek, którym te same zdarzenia zagrażają 6. Następny autor, W. Jaroch, opisuje przestępczość ubezpieczeniowa jako ogół przestępstw godzących w interesy zakładów ubezpieczeń i rynku ubezpieczeniowego 7. Zgodnie z definicją Z. Niezgody przestępstwo ubezpieczeniowe jest typem, gdzie stosunek ubezpieczeniowy wykorzystuje się dla osiągnięcia kosztem zakładu ubezpieczeń korzyści majątkowej w postaci nielegalnego odszkodowania. W świetle regulacji państw zrzeszonych w Europejskim Komitecie Ubezpieczeń przestępstwem ubezpieczeniowym jest żądanie bezpodstawnego odszkodowania albo otrzymanie takiego odszkodowania drogą oszustwa 8. Należy zauważyć, że częścią wspólną wszystkich definicji jest dążenie, usiłowanie czy dokonanie faktycznie oszustwa w postaci zagarnięcia nienależnego odszkodowania lub świadczenia. Zgodnie z kodeksem karnym z (Dz.U. Nr 126, poz. 615; dalej OchrObrU) przestępstwo oszustwa ubezpieczeniowego zostało zawarte w Art Kto, w celu uzyskania odszkodowania z tytułu umowy ubezpieczenia, powoduje zdarzenie będące podstawą do wypłaty takiego odszkodowania, podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5. Natomiast zgodnie z treścią art k.k.: Nie podlega karze, kto przed wszczęciem postępowania karnego dobrowolnie zapobiegł wypłacie odszkodowania Interaktywny wymiar oszustwa ubezpieczeniowego Znając powyższe definicje oszustwa ubezpieczeniowego, możemy zauważyć pewien występujący schemat: 5 T. Rydzek, Przestępczość ubezpieczeniowa w świetle teorii i praktyki, Prawo asekuracyjne 2/1996, s B. Nowotarska-Romaniak, Marketing usług ubezpieczeniowych, PWE, Warszawa 1996, s W. Jaroch, Przestępczość na rynku ubezpieczeń, Warszawa 2002, s

4 Schemat 1. Interaktywny charakter oszustwa ubezpieczeniowego Oszust ubezpieczeniowy Nieprawdziwa informacja Oszukany zakład ubezpieczeń Informacja zwrotna pomiędzy oszukującym, a oszukiwanym zakładem Źródło: opracowanie własne na podstawie S. Wieteska Nieetyczne zachowania na polskim rynku ubezpieczeń Tak jak widać na powyższym schemacie, występuje oddziaływanie pomiędzy ubezpieczonym, a zakładem ubezpieczeń. Oszust dążąc do osiągnięcia osobistego zysku, próbuje przyjąć odpowiednią strategię, która polega na tworzeniu nieprawdziwych okoliczności zdarzenia ubezpieczeniowego, sterowaniu informacją przekazywaną ubezpieczycielowi oraz na utrzymaniu wiarygodności swojej wersji zdarzeń. Z drugiej zaś strony oszukiwany, czyli w tym przypadku zakład ubezpieczeń, przyjmuje strategię polegającą na: podejrzliwości otrzymywanych informacji, obserwacji zachowania podejrzanego, ocenie prawdomówności ubezpieczonego, ocenie prawdziwości przedstawionych dokumentów i obronie interesów zakładu ubezpieczeń. Należy także zwrócić uwagę na różnorodność oszustw ubezpieczeniowych ze względu na rodzaj ubezpieczenia względem, którego pojawiło się żądanie. Poniższy wykres przedstawi owe zagadnienie. Wykres 1. Rodzaj ubezpieczenia względem, którego pojawiło się żądanie Rodzaj ubezpieczenia wobec, którego zaistniało żądanie 24% 11% 47% 14% 39% komunikacyjne nieruchomości pracownicze inne nie wiem Źródło: opracowanie własne na podstawie Raportu Oszustwa ubezpieczeniowe aspekty społeczne Oszustwo ubezpieczeniowe to występek polegający na spowodowaniu zdarzenia będącego podstawą wypłaty odszkodowania. Zdaniem J. Skorupki w art kodeksu karnego nie chodzi tylko o spowodowanie takiego zdarzenia, które zostało zawarte w umowie ubezpieczenia, i którego zajście po- 52

5 woduje odpowiedzialność odszkodowawczą ubezpieczyciela, ale też każdego innego zdarzenia, które będzie podstawą do wypłaty odszkodowania. Oszustwo z powyższego przepisu będzie zachodzić zarówno wtedy, gdy sprawca zażąda wypłaty odszkodowania z tytułu zawartej umowy ubezpieczenia, powołując się na wypadek, który miał miejsce, ale nie posiadał cech wypadku losowego, jak i wtedy, kiedy sprawca, domagając się wypłaty odszkodowania za rzeczywiście zaistniały wypadek, niezgodnie z rzeczywistością określi wysokość powstałej szkody, domagając się zawyżonego roszczenia 10. Zatem możemy wymienić kilka cech oszustwa ubezpieczeniowego: zdarzenie nielosowe, umyślność (świadome, odpowiednie przygotowanie) odpowiedni kierunek, mający na celu uzyskanie korzyści majątkowych przez oszusta, indywidualny charakter, materialne straty jako skutek, skierowanie bezpośrednio na zakład ubezpieczeń, najczęściej prowadzone przez niezależne od siebie osoby. 3. Przyczyny zjawiska oszustw ubezpieczeniowych Analizując zjawisko oszustw ubezpieczeniowych należy się głęboko zastanowić, gdzie leżą przyczyny narastania tego zjawiska. Czy przyczyna leży w regulacjach prawnych, w stosunku organów ścigania do tego zjawiska, a może w postępowaniu ubezpieczycieli. Z tego wynika, że przyczyny tego zjawiska możemy dopatrywać się zarówno po stronie ekonomicznej, społecznej, psychologicznej lub po stronie pośrednictwa ubezpieczeniowego. Czynniki ekonomiczne skłaniające do przestępczości ubezpieczeniowej to przede wszystkim: wzrost bezrobocia (brak pracy, często motywuje bezrobotnego do osiągnięcia za niewielką składkę ubezpieczeniową znacznej części lub całości sumy ubezpieczenia na drodze oszustwa ubezpieczeniowego), brak płynności finansowej, problemy finansowe ubezpieczonych (często przewidywanie bankructwa składnia do podejmowania czynów zabronionych, np. upozorowanie wypadku komunikacyjnego), ochrona przed nadmierną stratą, spowodowaną zbyt wysokimi kosztami, np. naprawy, możliwość szybkiego dopływu środków finansowych, chęć uzyskania zniżek, np. rejestrowanie samochodów na osoby podstawione, dopisywanie jako współwłaścicieli. Do przyczyn społecznych można zaliczyć: niską szkodliwość społeczną, wyłudzenie odszkodowania nie jest traktowane jako czyn przestępczy, jedynie jako dowód, niski poziom ujawniania tego typu spraw, brak aparatu kar będących w posiadaniu przez zakłady ubezpieczeń. 10 z dnia

6 Poniższy wykres przedstawia główne przyczyny determinujące powstawanie przestępstw ubezpieczeniowych. Wykres 2. Przyczyny dokonywania oszustw ubezpieczeniowych Rodzaje powodów, które wpływają na dokonywanie oszustw ubezpieczeniowych wg amerykańskich respondentów potrzeba pieniędzy 4% 11% 24% 6% 30% pewność uniknięcia kary rekompensata opłaty kosztów ubezpieczenia 20% 49% zbyt wysoka składka na ubezpieczenie namowa agenta, rodziny, przyjaciół, prawnika, lekarza inne nie wiem Źródło: opracowanie własne na podstawie Raportu Oszustwa ubezpieczeniowe aspekty społeczne Brak potępienia społecznego, niski profesjonalizm samych firm ubezpieczeniowych czy brak większego zainteresowania policji są głównymi elementami bezkarności i rozrastania się skali tego typu przestępstw w wielu krajach świata. W związku z tym od wielu lat obserwuje się znaczną akceptację społeczną dla tego typu przestępstw. Ubezpieczyciele stykają się z tym problemem od lat i coraz skuteczniej wykrywają próby wyłudzeń. Warto zauważyć, że w tych działaniach w jakimś stopniu wspiera ich prawo, ponieważ próba wyłudzenia odszkodowania w świetle kodeksu karnego jest przestępstwem. Jednakże rzeczywistość polskiego wymiaru sprawiedliwości sprawia, iż liczba skazanych z tego tytułu jest dość niska. Często prokuratorzy umarzają postępowanie ze względu na znikomą szkodliwość społeczną czynu. Zazwyczaj jedyną konsekwencją wobec wykrycia próby oszustwa jest po prostu niewypłacenie kwoty, która w rzeczywistości i tak się nie należała 11. Na koniec należy wspomnieć o psychologicznych motywach dokonywania oszustw ubezpieczeniowych. Często wynikają one z chęci dorównania dobrostanem innej osobie. Zjawisko to można najczęściej zauważyć wśród młodych osób, które chcą zaimponować i kradną samochody, po to, aby się przejechać. Chociaż może się to wydawać początkowo niewinnym występkiem, to wraz w upływem czasu przekształca się w proceder przestępczy. 11 A. Makowski, Raport Funkcjonowanie rynku ubezpieczeń,

7 4. Klasyfikacja przestępstw ubezpieczeniowych Przechodząc kolejno do klasyfikacji czynów jako przestępstw ubezpieczeniowych, należy zwrócić uwagę, iż celem działania sprawcy jest uzyskanie odszkodowania lub świadczenia. Zachowanie sprawcy może polegać na bezpodstawnym żądaniu odszkodowania lub świadczenia bądź uzyskaniu odszkodowania lub świadczenia poprzez oszustwo ubezpieczeniowe. W przypadku pierwszym należy wybrać formy bezpodstawnego żądania świadczeń oraz środki jego realizacji, natomiast w drugim określić, na czym dane oszustwo polega. Słusznie zatem twierdzi M. Sadowski, iż za przestępczość ubezpieczeniową sensu stricto należy uznać działania ubezpieczonego lub ubezpieczającego, zmierzające do uzyskania nienależnego odszkodowania bądź spowodowania zdarzenia, od którego zależy wypłata świadczenia. Jego zdaniem do nieuczciwych, nielegalnych działań, które zmierzają do bezprawnego uzyskania świadczenia można zaliczyć dwa rodzaje czynów: oszustwo ubezpieczeniowe, czyli wprowadzenie w błąd zakładu ubezpieczeń odnośnie rzeczywistego wystąpienia zdarzenia ubezpieczeniowego bądź powstania szkody; wyłudzenie odszkodowania, czyli spowodowanie zdarzenia, którego wystąpienie skutkuje powstaniem obowiązku zapłaty odszkodowania. W polskich przepisach prawnych przyjęto, że czyny wyczerpujące cechy przestępstwa ubezpieczeniowego w ścisłym sensie mogą przyjąć dwojaką postać: z jednej strony zachowanie, które polega na umyślnym spowodowaniu zdarzenia ubezpieczeniowego w celu uzyskania odszkodowania (zgodnie z art. 298 k.k.), zaś z drugiej strony uzyskania odszkodowania bądź świadczenia drogą oszustwa (zgodnie z art. 286 k.k.). Natomiast przepis art. 286 k.k. dotyczy w zakresie ubezpieczeń upozorowania zdarzenia ubezpieczeniowego Umyślne spowodowanie zdarzenia ubezpieczeniowego Umyślne spowodowanie zdarzenia ubezpieczeniowego ujęte zostało przez polskie ustawodawstwo w art. 298 przez kodeks karny z 1997 r. Owe przestępstwo scharakteryzowane zostało jako działanie polegające na świadomym zdarzeniu, które stanowi podstawę do wypłacenia odszkodowania. Do chwili wprowadzenia art. 4 ustawy o ochronie obrotu gospodarczego, wyłudzenie nienależnego odszkodowania poprzez wprowadzenie w błąd zakładu ubezpieczeń co do zdarzenia powodującego obowiązek wypłacenia odszkodowania, gdy zdarzenie to w rzeczywistości nie zaistniało lub poprzez realizację zdarzenia dającego podstawę do wypłaty odszkodowania ubezpieczeniowego, kwalifikowano jako oszustwo z art. 205 k.k. z 1969 r. oraz jako zagarnięcie mienia z art. 199 lub 201 k.k. z 1969 r. odnoszących się do mienia społecznego. Za sprawcę owego przestępstwa można uznać osobę powodującą zdarzenie będące podstawą do wypłaty odszkodowania zarówno osobę bezpośrednio związaną umową ubezpieczenia, jak i osobę, która nie jest związana umową ubezpieczenia, lecz powoduje owe zdarzenie. Należałoby zaznaczyć, iż 12 W. Jaroch, Przestępczość na rynku ubezpieczeń, Gazeta Ubezpieczeniowa, Poltext, Warszawa

8 spowodowanie owego zdarzenia jest ściśle związane z zamiarem uzyskania nienależnego danej osobie odszkodowania. W związku z czym osoba, która dopuściła się umyślnego spowodowania zdarzenia ubezpieczeniowego w celu bezprawnego wyłudzenia odszkodowania podlega odpowiedzialności karnej. Mianowicie podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do 5 lat, z zastrzeżeniem, iż istnieje możliwość uchylenia kary w sytuacji, gdy sprawca zdarzenia przed wszczęciem postępowania karnego dobrowolnie zapobiegł wypłacie odszkodowania. Ponadto przestępstwo umyślnego spowodowania zdarzenia ubezpieczeniowego ma charakter materialny, gdyż konieczne jest powstanie skutku, mianowicie zaistnienie określonego zdarzenia. Wypłata odszkodowania nie jest natomiast wymagana, bowiem wystarczy, że sprawca spowoduje sytuację, w której zakład ubezpieczeń podejmie decyzję o wypłacie odszkodowania Upozorowanie zdarzenia ubezpieczeniowego Upozorowanie zdarzenia ubezpieczeniowego, a następnie wystąpienie z roszczeniem odszkodowawczym uznaje się za oszustwo ubezpieczeniowe, które zgodnie z art. 286 k.k. stanowi przestępstwo ubezpieczeniowe. Mamy z nim do czynienia wówczas, gdy występuje wykorzystanie stosunku ubezpieczeniowego w celu osiągnięcia korzyści majątkowej polegającej na otrzymaniu od zakładu ubezpieczeń nienależnego odszkodowania lub innego świadczenia. Owe przestępstwo powstaje na skutek wprowadzenia w błąd ubezpieczyciela i w praktyce może dotyczyć zarówno upozorowania całego zdarzenia będącego podstawą wypłaty odszkodowania, jak i zawarcia umowy ubezpieczenia na fałszywych warunkach (wprowadzając zakład ubezpieczeń w błąd poprzez podanie nieprawdziwych danych, uzyskując nienależną ochronę ubezpieczeniową). Należy zaznaczyć, iż wyłudzenie nienależnego odszkodowania, mające związek z wprowadzeniem w błąd ubezpieczyciela odnośnie faktycznych przyczyn i przebiegu zdarzenia, a także wielkości zaistniałej szkody, może przybierać w praktyce następujące formy: zawarcie umowy po powstaniu szkody lub zawarcie umowy antydatowanej (dotyczy to z reguły pojazdów nie mających ubezpieczenia AC, które zostały uszkodzone z winy właściciela; antydatowanie umów AC dotyczy także kradzieży nie ubezpieczonych pojazdów), zawyżanie wielkości szkody przez poszkodowanego i warsztat naprawczy (przedstawianie rachunków na naprawę i wymianę części, których faktycznie nie było; posługiwanie się sfałszowanymi rachunkami napraw pojazdów), zawyżanie wartości ubezpieczonego mienia, a następnie celowe zniszczenie bądź uszkodzenie, fałszywe oświadczenia sprawców kolizji (przejmowanie odpowiedzialności przez posiadaczy ubezpieczenia OC w wypadku braku ubezpieczenia AC), ukrywanie faktów wyłączających odpowiedzialność ubezpieczyciela (np. stanu nietrzeźwości), upozorowanie kolizji i fałszywe oświadczenia rzekomych sprawców kolizji, upozorowanie kradzieży po uprzedniej sprzedaży ubezpieczonego mienia, upozorowanie napadów rabunkowych i utraty ładunku, umyślne wywołanie pożaru ubezpieczonego mienia (pojazdy budynki), 56

9 wielokrotne ubezpieczenie tego samego mienia i wielokrotne zgłaszanie szkody u wielu ubezpieczycieli 13. Wcześniej wspomniana korzyść majątkowa obejmuje rzeczy, prawa majątkowe, a także świadczenia o wartości materialnej. Innymi słowy stanowi ona wszelki pożytek i zysk majątkowy, które sprawca osiągnął lub zamierzał osiągnąć poprzez przestępstwo. Sprawcami oszustw asekuracyjnych obejmujących wszelkie oszukańcze czyny są zarówno posiadacze polis, jak i osoby trzecie występujące z roszczeniami odszkodowawczymi, a także pracownicy zakładów ubezpieczeń oraz pośrednicy działający w celu uzyskania korzyści materialnych poprzez fałszywe przedstawianie faktów. Należy zaznaczyć, iż osoby które dopuściły się owego przestępstwa podlegają karze pozbawienia wolności od 6 miesięcy do 8 lat Pozostałe formy zagrożeń na rynku ubezpieczeniowym Oprócz wcześniej wspomnianych przestępstw ubezpieczeniowych, mamy do czynienia z czynami powodującymi obowiązek kompensacji szkód, jednocześnie nie będąc czynami ukierunkowanymi na uzyskanie odszkodowania czy też innego świadczenia. Należy zaznaczyć, iż dla zakładów ubezpieczeń, a także całego rynku ubezpieczeń, zagrożeniem w aspekcie ekonomicznym są kompensacje szkód będące następstwem: wszelkich zaborów mienia ubezpieczonego od kradzieży zwykłej, przez jej postacie kwalifikowane, zuchwałe, z włamaniem, przestępstwa rozbójnicze; umyślnego bądź nieumyślnego zniszczenia bądź uszkodzenia ubezpieczonych dóbr majątkowych, np. spowodowania pożaru, podpalenia, katastrofy lub wypadku komunikacyjnego, zawalenia się budowli, zniszczenia bądź uszkodzenia mienia przez uczestników zbiegowiska publicznego, zniszczenia surowców lub towarów itp.; spowodowania śmierci, uszkodzenia ciała bądź rozstroju zdrowia jako skutków zawinionych karnie zachowań sprawców, powodujących odpowiedzialność odszkodowawczą lub obowiązek innych świadczeń z tytułu ubezpieczenia NW bądź przewidzianą w dziale ubezpieczeń życiowych, innych czynów przestępnych powodujących szkody w dobrach ubezpieczonych, jak oszustwo kapitałowe powodujące szkody w ramach ubezpieczonego ryzyka działalności gospodarczej 14. Fałszerstwo dokumentów oraz poświadczenie nieprawdy stanowią czyny będące środkiem realizacji przestępstw ubezpieczeniowych. Ma ono bowiem związek z podrobieniem lub przerobieniem dokumentu w celu użycia go jako prawdziwego, m.in.: dokumentów zaświadczających o wartości przedmiotu ubezpieczanego, wycen przedmiotu ubezpieczenia, umów sprzedaży, dokumentów odpraw celnych, oświadczeń rzekomych świadków czy polis ubezpieczeniowych. Ponadto za inną formę działalności na szkodę zakładów ubezpieczeń uznaje się czyny popełniane przez pracowników nie stanowiące ściśle przestępstwa ubezpieczeniowego, lecz dotyczące jedynie niedopełnienia obowiązku. Wiąże się ono bowiem z niewykonaniem lub nienależytym wykonaniem 13 W. Jaroch, Przestępczość na rynku ubezpieczeń, Gazeta Ubezpieczeniowa, Poltext, Warszawa Tamże. 57

10 czynności nakazanych przepisami lub umową bądź też wynikających z istoty pełnionej funkcji. Należy podkreślić, iż sprawca owego przestępstwa kieruje się chęcią osiągnięcia korzyści majątkowej lub osobistej. Wśród innych czynów na szkodę ubezpieczyciela należy wymienić także przestępstwo nadużycia zaufania, uniemożliwianie bądź utrudnianie przetargu publicznego mienia zajętego u dłużnika ubezpieczyciela, przekupstwo i sprzedajność urzędniczą, a także nieprowadzenie, nierzetelne prowadzenie bądź prowadzenia niezgodnie z przepisami ksiąg rachunkowych przez odpowiedzialne za ich prowadzenie osoby. 5. Konsekwencje oszustw ubezpieczeniowych Koncentrując się na konsekwencjach oszustw ubezpieczeniowych należy wyjść od stwierdzenia, iż każda nienależna wypłata odszkodowania bez względu na czynność ubezpieczeniową czy rodzaj ubezpieczenia uderza w interes zakładu ubezpieczeń. Pod pojęciem interesu zakładu ubezpieczeń rozumie się prowadzenie działalności ubezpieczeniowej w sposób korzystny dla obu stron umów ubezpieczenia. Można wyróżnić zarówno bezpośrednie, jak i pośrednie skutki oszustw ubezpieczeniowych. Do bezpośrednich skutków zalicza się m.in. wzrost wartości i ilości wypłacanych odszkodowań, utratę realności ochrony ubezpieczeniowej czy pogorszenie bądź utratę płynności finansowej zakładów ubezpieczeń, a w konsekwencji brak środków umożliwiających wypłatę odszkodowań. Poza skutkami ekonomicznymi należy uwzględnić także skutki pośrednie: utratę wizerunku zakładu ubezpieczeń, utratę reputacji, poprzez kreowanie negatywnej opinii o zakładzie ubezpieczeń. Przestępczość ubezpieczeniowa skutkować może także zmniejszeniem przeciętnej stopy składki w danej grupie ubezpieczeń. Ma to związek z faktem, iż przestępstwa ubezpieczeniowe mogą być popełniane zarówno w celu otrzymania nienależnego odszkodowania, jak i w celu uzyskania niższej składki na skutek podania nieprawdziwych informacji. Owe zdarzenia skutkują zatem znacznym zwiększeniem kosztów działalności zakładów ubezpieczeniowych. Podsumowując, należy stwierdzić, iż podatność zakładów ubezpieczeń na wszelkie oszustwa ubezpieczeniowe ma związek z niedokładnie przeprowadzoną oceną ryzyka ubezpieczeniowego. Zakończenie Należy wyjść od stwierdzenia, iż nieetyczne zachowania na polskim rynku ubezpieczeń są istotnym problemem, z którym należy walczyć, i który nie powinien być bagatelizowany. Według Rzecznika Ubezpieczonych walka z przestępczością ubezpieczeniową powinna być wspierana przez badania, których zakres i intensywność powinny w dalszym ciągu znacznie wzrastać. Co więcej, prowadzone przez zakłady ubezpieczeń w rzetelny sposób statystyki i bazy danych powinny służyć realizacji owego celu. 58

11 Skala przestępczości ubezpieczeniowej na terytorium Polski nie jest dokładnie znana i dotyczyć może wszelkich produktów ubezpieczeniowych. Możliwe jest jedynie podanie szacunkowej liczby popełnionych przestępstw, usiłowań ich popełnienia jak również ujawnionych przestępstw ubezpieczeniowych. Według szacunków Europejskiego Komitetu Ubezpieczeń straty europejskich ubezpieczycieli powstałe wskutek przestępstw ubezpieczeniowych wahają się w granicach 8 mld Europejskiej Jednostki Walutowej rocznie, co stanowi ok. 2% ogólnej rocznej składki wszystkich rodzajów ubezpieczeń 15. Podsumowując należy stwierdzić, iż konieczne są dalsze badania skoncentrowane na bardziej dokładnym oszacowaniu skali zjawiska przestępczości ubezpieczeniowej, a także wypracowanie metod jego zwalczania. Bibliografia 1. A. Banasiński, Ubezpieczenia gospodarcze, Potext, Warszawa P. Halba, Działalność na szkodę zakładu ubezpieczeń cz.i, Gazeta Ubezpieczeniowa, Poltext, Warszawa, W. Jaroch, Przestępczość na rynku ubezpieczeń, Gazeta Ubezpieczeniowa, Poltext, Warszawa M. Krupicz, Przestępczość w ubezpieczeniach majątkowych i osobowych, Przegląd ubezpieczeń społecznych, gospodarczych 1999, nr I. Kwiecień, Istota i rola ubezpieczeń, [w:] Ubezpieczenia. Rynek i Ryzyko, red. Wanda Ronka- Chmielowiec, PWE, Warszawa A. Makowski, Raport Funkcjonowanie rynku ubezpieczeń, B. Nowotarska-Romaniak, Marketing usług ubezpieczeniowych, PWE, Warszawa T. Rydzek, Przestępczość ubezpieczeniowa w świetle teorii i praktyki, Prawo asekuracyjne 2/ E. Stroiński, Organizacja i Zarządzanie Zakładem Ubezpieczeń, [w:] red. J. Monkiewicz, Podstawy ubezpieczeń Tom III przedsiębiorstwo, Poltext, Warszawa z dnia M. Krupicz, Przestępczość w ubezpieczeniach majątkowych i osobowych, Przegląd ubezpieczeń społecznych, gospodarczych 1999, nr 7, s

Polska Izba Ubezpieczeń dr Piotr Majewski. Analiza przestępczości ubezpieczeniowej w 2008 r.

Polska Izba Ubezpieczeń dr Piotr Majewski. Analiza przestępczości ubezpieczeniowej w 2008 r. Polska Izba Ubezpieczeń dr Piotr Majewski Analiza przestępczości ubezpieczeniowej w 2008 r. Seminarium Katedry Ubezpieczenia Społecznego SGH i Polskiej Izby Ubezpieczeń Przestępczośćubezpieczeniowa i metody

Bardziej szczegółowo

UBEZPIECZENIA. Co to jest ubezpieczenie??? Warunki zaliczenia 2014-12-03. Literatura: Literatura: Słownik języka polskiego

UBEZPIECZENIA. Co to jest ubezpieczenie??? Warunki zaliczenia 2014-12-03. Literatura: Literatura: Słownik języka polskiego Warunki zaliczenia Egzamin pisemny: 22 stycznia 2012 r. Godz. 11.05-12.40 w Sali RA3. UBEZPIECZENIA Prowadzący: dr Jacek Rodzinka Katedra Makroekonomii pokój A 109, tel. (17) 866 11 34 1 jrodzinka@wsiz.rzeszow.pl

Bardziej szczegółowo

UBEZPIECZENIA KOMUNIKACYJNE NA PRZYKŁADZIE OC I AC

UBEZPIECZENIA KOMUNIKACYJNE NA PRZYKŁADZIE OC I AC UBEZPIECZENIA KOMUNIKACYJNE NA PRZYKŁADZIE OC I AC Paula Malina Wyższa Szkoła Informatyki i Zarządzania w Rzeszowie Streszczenie Celem niniejszego artykułu jest przedstawienie polskiego rynku ubezpieczeń

Bardziej szczegółowo

Co to jest ubezpieczenie???

Co to jest ubezpieczenie??? SYSTEM UBEZPIECZEŃ SPOŁECZNYCH Prowadzący: dr Jacek Rodzinka Co to jest ubezpieczenie??? INSTYTUT BADAŃ i ANALIZ FINANSOWYCH pokój RA 50, tel. (17) 866 15 29 1 jrodzinka@wsiz.rzeszow.pl 2 Słownik języka

Bardziej szczegółowo

Ubezpieczenia gospodarcze (majątkowe i osobowe) są jeszcze niedocenianym elementem działalności wielu zamawiających.

Ubezpieczenia gospodarcze (majątkowe i osobowe) są jeszcze niedocenianym elementem działalności wielu zamawiających. Ubezpieczenia gospodarcze (majątkowe i osobowe) są jeszcze niedocenianym elementem działalności wielu zamawiających. Ubezpieczenia gospodarcze (majątkowe i osobowe) są jeszcze niedocenianym elementem działalności

Bardziej szczegółowo

(Jan Łazowski, Wstęp do nauki o ubezpieczeniach)

(Jan Łazowski, Wstęp do nauki o ubezpieczeniach) UBEZPIECZENIE Ubezpieczenie to urządzenie gospodarcze zapewniające pokrycie przyszłych potrzeb majątkowych, wywołanych u poszczególnych jednostek przez odznaczające się pewną prawidłowością zdarzenia losowe,

Bardziej szczegółowo

Definicja ryzyka ubezpieczeniowego, cechy ryzyka, faktory ryzyka.

Definicja ryzyka ubezpieczeniowego, cechy ryzyka, faktory ryzyka. Podstawowe pojęcia ubezpieczeniowe. Klasyfikacja ubezpieczeń Ubezpieczenia dzielimy na: Społeczne, Gospodarcze. Ubezpieczenia społeczne naleŝą do sektora publicznego, są ściśle związane z pracownikiem

Bardziej szczegółowo

Spis treści Rozdział I. Przestępstwa przeciwko mieniu. Zagadnienia ogólne 1. Wprowadzenie 2. Ujęcie historyczno-prawne 3. Ujęcie prawno-porównawcze

Spis treści Rozdział I. Przestępstwa przeciwko mieniu. Zagadnienia ogólne 1. Wprowadzenie 2. Ujęcie historyczno-prawne 3. Ujęcie prawno-porównawcze str. Przedmowa... V Wykaz skrótów... XV Rozdział I. Przestępstwa przeciwko mieniu. Zagadnienia ogólne... 1 1. Wprowadzenie... 3 2. Ujęcie historyczno-prawne... 8 I. Geneza i rozwój karnoprawnej ochrony

Bardziej szczegółowo

Ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej funkcjonariuszy publicznych opis warunków ubezpieczenia oferowanych przez STU ERGO HESTIA S.A.

Ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej funkcjonariuszy publicznych opis warunków ubezpieczenia oferowanych przez STU ERGO HESTIA S.A. Ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej funkcjonariuszy publicznych opis warunków ubezpieczenia oferowanych przez STU ERGO HESTIA S.A. Definicje 1. za Ustawę uważa się Ustawę z dnia 20 stycznia 2011 o

Bardziej szczegółowo

Za jakie przestępstwa nie może być skazany członek zarządu spółki z o.o.

Za jakie przestępstwa nie może być skazany członek zarządu spółki z o.o. Zgodnie z art. 18 1 KSH tylko osoba fizyczna z pełną zdolnością do czynności prawnych może być członkiem zarządu. Inne ograniczenie wynika z 2 tego przepisu, w którym zapisane jest, że osoba skazana prawomocnym

Bardziej szczegółowo

Spis treści Rozdział I. Przestępstwa przeciwko mieniu. Zagadnienia ogólne 1. Wprowadzenie 2. Ujęcie historyczno-prawne 3. Ujęcie prawno-porównawcze

Spis treści Rozdział I. Przestępstwa przeciwko mieniu. Zagadnienia ogólne 1. Wprowadzenie 2. Ujęcie historyczno-prawne 3. Ujęcie prawno-porównawcze str. Przedmowa..................................................... V Wykaz skrótów.................................................. XV Rozdział I. Przestępstwa przeciwko mieniu. Zagadnienia ogólne........

Bardziej szczegółowo

pilotażowe staże dla nauczycieli i instruktorów kształcenia zawodowego w przedsiębiorstwach

pilotażowe staże dla nauczycieli i instruktorów kształcenia zawodowego w przedsiębiorstwach pilotażowe staże dla nauczycieli i instruktorów kształcenia zawodowego w przedsiębiorstwach UBEZPIECZENIA W LOGISTYCE DARIUSZ PAUCH Zagadnienia umowy ubezpieczenia i kwestie z nią związane regulują: Ustawa

Bardziej szczegółowo

Porównanie zakresu ubezpieczenia OC za produkt u przykładowych ubezpieczycieli

Porównanie zakresu ubezpieczenia OC za produkt u przykładowych ubezpieczycieli Porównanie zakresu ubezpieczenia OC za produkt u przykładowych ubezpieczycieli Zakres ubezpieczenia PTU S.A. 1 PZU S.A. 2 Commercial Union 3 Hestia 4 Przedmiot ochrony Ochroną objęte są wypadki ubezpieczeniowe,

Bardziej szczegółowo

c) sprawca musi obejmować swoją działalnością zajmowania się sprawami majątkowymi i działalnością gospodarczą innej osoby

c) sprawca musi obejmować swoją działalnością zajmowania się sprawami majątkowymi i działalnością gospodarczą innej osoby 15 11 Czy "pranie brudnych pieniędzy" zaliczane jest jako: a) paserstwo b) poplecznictwo, c) odrębne, szczególne przestępstwo według własnej kwalifikacji prawnej. 9 Czy korupcja w obrocie gospodarczym

Bardziej szczegółowo

PROJEKT UMOWY. UMOWA o wykonanie zadania

PROJEKT UMOWY. UMOWA o wykonanie zadania PROJEKT UMOWY UMOWA o wykonanie zadania Część I Dobrowolne ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej z tytułu prowadzonej działalności i posiadanego mienia. zawarta w dniu.. w pomiędzy: Wojewódzki Ośrodek

Bardziej szczegółowo

automatycznie. ZP.271.2.2012 Załącznik nr 5 do SIWZ - Ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej

automatycznie. ZP.271.2.2012 Załącznik nr 5 do SIWZ - Ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej ZP.271.2.2012 Załącznik nr 5 do SIWZ - Ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej UWAGA: Ubezpieczenie dotyczy wszystkich jednostek wymienionych w załączniku nr 1 do SIWZ oraz w każdej lokalizacji, w której

Bardziej szczegółowo

dr Małgorzata Serwach, Uniwersytet Medyczny w Łodzi, Uniwersytet Łódzki

dr Małgorzata Serwach, Uniwersytet Medyczny w Łodzi, Uniwersytet Łódzki UBEZPIECZENIE ODPOWIEDZIALNOŚCI CYWILNEJ PODMIOTU PRZYJMUJĄCEGO ZAMÓWIENIE NA ŚWIADCZENIA ZDROWOTNE, ŚWIADCZENIODAWCY ORAZ INNYCH OSÓB UDZIELAJĄCYCH TAKICH ŚWIADCZEŃ dr Małgorzata Serwach, Uniwersytet

Bardziej szczegółowo

Podatek VAT w odszkodowaniach z ubezpieczeniach OC posiadaczy pojazdów mechanicznych

Podatek VAT w odszkodowaniach z ubezpieczeniach OC posiadaczy pojazdów mechanicznych Bartłomiej Chmielowiec główny specjalista w Biurze Rzecznika Ubezpieczonych Podatki w ubezpieczeniach część 2 Podatek VAT w odszkodowaniach z ubezpieczeniach OC posiadaczy pojazdów mechanicznych Możliwość

Bardziej szczegółowo

Ogólne Warunki Ubezpieczenia OC w ruchu zagranicznym

Ogólne Warunki Ubezpieczenia OC w ruchu zagranicznym 1OWU Zielona Karta Ogólne Warunki Ubezpieczenia OC w ruchu zagranicznym Postanowienia ogólne 1 1. Ogólne warunki ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych za szkody powstałe

Bardziej szczegółowo

Prof. zw. dr hab. Piotr Kruszyński Instytut Prawa Karnego Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Warszawskiego Adwokat. Jacek Jurzyk Radca Prawny

Prof. zw. dr hab. Piotr Kruszyński Instytut Prawa Karnego Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Warszawskiego Adwokat. Jacek Jurzyk Radca Prawny Prof. zw. dr hab. Piotr Kruszyński Instytut Prawa Karnego Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Warszawskiego Adwokat Jacek Jurzyk Radca Prawny Przestępstwo ubezpieczeniowe w polskim prawie karnym

Bardziej szczegółowo

ISTOTA UBEZPIECZEŃ NA ŻYCIE

ISTOTA UBEZPIECZEŃ NA ŻYCIE ISTOTA UBEZPIECZEŃ NA ŻYCIE Paula Malina Wyższa Szkoła Informatyki i Zarządzania w Rzeszowie Streszczenie Celem niniejszego artykułu jest omówienie dostępnych na polskim rynku ubezpieczeń na życie. Na

Bardziej szczegółowo

Projekt U S T A W A. z dnia

Projekt U S T A W A. z dnia Projekt U S T A W A z dnia o zmianie ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych oraz ustawy o działalności ubezpieczeniowej

Bardziej szczegółowo

Spis treści CZĘŚĆ I. UBEZPIECZENIA GOSPODARCZE

Spis treści CZĘŚĆ I. UBEZPIECZENIA GOSPODARCZE Spis treści Wykaz skrótów......................................................... 8 Wstęp................................................................. 9 CZĘŚĆ I. UBEZPIECZENIA GOSPODARCZE 1. RYZYKO

Bardziej szczegółowo

Publikujemy cz. I artykułu na temat odpowiedzialności karnej członków zarządu sp. z o.o.

Publikujemy cz. I artykułu na temat odpowiedzialności karnej członków zarządu sp. z o.o. Publikujemy cz. I artykułu na temat odpowiedzialności karnej członków zarządu sp. z o.o. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością jest spółką handlową, nabywającą osobowość prawną z chwilą wpisu do Krajowego

Bardziej szczegółowo

UBEZPIECZENIA NADWYŻKOWE ODPOWIEDZIALNOŚCI CYWILNEJ RADCÓW PRAWNYCH NA ROK 2011 (zawierane indywidualnie)

UBEZPIECZENIA NADWYŻKOWE ODPOWIEDZIALNOŚCI CYWILNEJ RADCÓW PRAWNYCH NA ROK 2011 (zawierane indywidualnie) INFORMATOR UBEZPIECZENIA NADWYŻKOWE ODPOWIEDZIALNOŚCI CYWILNEJ RADCÓW PRAWNYCH NA ROK 2011 (zawierane indywidualnie) W ramach Umowy Generalnej zawartej z PZU S.A. I AXA TuiR S.A. obowiązującej w roku 2011

Bardziej szczegółowo

U M O W A NR Usługi ubezpieczenia mienia

U M O W A NR Usługi ubezpieczenia mienia Wzór umowy załącznik do SIWZ U M O W A NR Usługi ubezpieczenia mienia zawarta w dniu... 2008 r. w Skierniewicach pomiędzy: Energetyką Cieplną SP. z o.o w Skierniewicach, ul. Przemysłowa 2 wpisaną do Krajowego

Bardziej szczegółowo

Umowa ubezpieczenia. Główne źródła opracowania prezentacji: 1. Kidyba, Prawo handlowe, C.H.Beck 2016 r.

Umowa ubezpieczenia. Główne źródła opracowania prezentacji: 1. Kidyba, Prawo handlowe, C.H.Beck 2016 r. Umowa ubezpieczenia Główne źródła opracowania prezentacji: 1. Kidyba, Prawo handlowe, C.H.Beck 2016 r. 1 Przez umowę ubezpieczenia ubezpieczyciel zobowiązuje się, w zakresie działalności swego przedsiębiorstwa,

Bardziej szczegółowo

Funkcje ubezpieczenia OC wykonawcy zamówienia publicznego w postępowaniach o udzielenie zamówienia oraz w trakcie realizacji zamówienia

Funkcje ubezpieczenia OC wykonawcy zamówienia publicznego w postępowaniach o udzielenie zamówienia oraz w trakcie realizacji zamówienia Funkcje ubezpieczenia OC wykonawcy zamówienia publicznego w postępowaniach o udzielenie zamówienia oraz w trakcie realizacji zamówienia JACEK ZĘBALA DEPARTAMENT KONTROLI DORAŹNEJ URZĄD ZAMÓWIEŃ PUBLICZNYCH

Bardziej szczegółowo

Spis treści Przedmowa Wykaz skrótów Część I. Podstawy odpowiedzialności karnej w obrocie gospodarczym Rozdział 1. Istota prawa karnego gospodarczego

Spis treści Przedmowa Wykaz skrótów Część I. Podstawy odpowiedzialności karnej w obrocie gospodarczym Rozdział 1. Istota prawa karnego gospodarczego Przedmowa... XIX Wykaz skrótów... XXV Część I. Podstawy odpowiedzialności karnej w obrocie gospodarczym... 1 Rozdział 1. Istota prawa karnego gospodarczego... 3 1.1. Źródła prawa karnego gospodarczego...

Bardziej szczegółowo

OFERTA UZUPEŁNIAJĄCA UBEZPIECZENIE NADWYŻKOWE KANCELARII DORADZTWA PODATKOWEGO ORAZ UBEZPIECZENIA MIENIA TYCH KANCELARII

OFERTA UZUPEŁNIAJĄCA UBEZPIECZENIE NADWYŻKOWE KANCELARII DORADZTWA PODATKOWEGO ORAZ UBEZPIECZENIA MIENIA TYCH KANCELARII OFERTA UZUPEŁNIAJĄCA UBEZPIECZENIE NADWYŻKOWE KANCELARII DORADZTWA PODATKOWEGO ORAZ UBEZPIECZENIA MIENIA TYCH KANCELARII 1 1. PZU SA oferuje każdemu podmiotowi uprawnionemu do wykonywania czynności doradztwa

Bardziej szczegółowo

U M O W A NR 24-2/ZP/08 Usługi ubezpieczenia mienia

U M O W A NR 24-2/ZP/08 Usługi ubezpieczenia mienia Wzór umowy załącznik do SIWZ U M O W A NR 24-2/ZP/08 Usługi ubezpieczenia mienia zawarta w dniu... 2008 r. w Skierniewicach pomiędzy: Instytutem Sadownictwa i Kwiaciarstwa w Skierniewicach, ul. Pomologiczna

Bardziej szczegółowo

Klauzule dodatkowe i inne postanowienia szczególne fakultatywne

Klauzule dodatkowe i inne postanowienia szczególne fakultatywne Klauzule dodatkowe i inne postanowienia szczególne fakultatywne Załącznik nr 6 do SIWZ Okresy ubezpieczenia, o których mowa w definicjach oraz w SIWZ: okres od następnego dnia od daty zakończenia aktualnych

Bardziej szczegółowo

Ubezpieczenia non-life. Redaktor: Ewa Wierzbicka

Ubezpieczenia non-life. Redaktor: Ewa Wierzbicka Ubezpieczenia non-life. Redaktor: Ewa Wierzbicka Wprowadzenie -Ewa Wierzbicka 11 1. Rynek ubezpieczeń non-life w Polsce -Kazimierz Ortyński 15 1.1. Pojęcie i funkcje rynku ubezpieczeń 15 1.2. Struktura

Bardziej szczegółowo

Krakowska Akademia im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego. Karta przedmiotu. obowiązuje studentów, którzy rozpoczęli studia w roku akademickim 2013/2014

Krakowska Akademia im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego. Karta przedmiotu. obowiązuje studentów, którzy rozpoczęli studia w roku akademickim 2013/2014 Krakowska Akademia im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego Karta przedmiotu obowiązuje studentów, którzy rozpoczęli studia w roku akademickim 013/014 Wydział Zarządzania i Komunikacji Społecznej Kierunek studiów:

Bardziej szczegółowo

Dz.U Nr 53 poz. 548 USTAWA. z dnia 7 maja 1999 r.

Dz.U Nr 53 poz. 548 USTAWA. z dnia 7 maja 1999 r. Dz.U. 1999 Nr 53 poz. 548 USTAWA Opracowano na podstawie t.j. Dz. U. z 2015 r. poz. 620. z dnia 7 maja 1999 r. o odpowiedzialności majątkowej funkcjonariuszy Policji, Straży Granicznej, Służby Celnej,

Bardziej szczegółowo

Ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych w ruchu zagranicznym Zielona Karta

Ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych w ruchu zagranicznym Zielona Karta Ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych w ruchu zagranicznym Zielona Karta Twój majątek Ogólne warunki ubezpieczenia Zadzwoń do nas 801 28 28 28 z telefonu komórkowego

Bardziej szczegółowo

USTAWA. z dnia 7 maja 1999 r. o odpowiedzialności majątkowej funkcjonariuszy Policji,

USTAWA. z dnia 7 maja 1999 r. o odpowiedzialności majątkowej funkcjonariuszy Policji, Odpowiedzialność majątkowa funkcjonariuszy Policji, Straży Granicznej, Służby Celnej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Więziennej, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu,

Bardziej szczegółowo

UMOWA o nieodpłatne świadczenie usług brokerskich na rzecz Gminy Kędzierzyn-Koźle

UMOWA o nieodpłatne świadczenie usług brokerskich na rzecz Gminy Kędzierzyn-Koźle UMOWA o nieodpłatne świadczenie usług brokerskich na rzecz Gminy Kędzierzyn-Koźle zawarta dnia. r. pomiędzy GMINĄ KĘDZIERZYN-KOŹLE z siedzibą w Kędzierzynie-Koźlu przy ul. Grzegorza Piramowicza 32, reprezentowaną

Bardziej szczegółowo

Ubezpieczenia majątkowe

Ubezpieczenia majątkowe Wprowadzenie do ubezpieczeń Uniwersytet Przyrodniczy we Wrocławiu Instytut Nauk Ekonomicznych i Społecznych 2016/2017 Literatura N. L. Bowers i inni, Actuarial Mathematics, The Society of Actuaries, Itasca,

Bardziej szczegółowo

Rozdział V: Istotne dla stron postanowienia umowy: UMOWA GENERALNA NA ZADANIE A+B - UMOWA GENERALNA NA ZADANIE C

Rozdział V: Istotne dla stron postanowienia umowy: UMOWA GENERALNA NA ZADANIE A+B - UMOWA GENERALNA NA ZADANIE C Powiatowy Zarząd Dróg w Kędzierzynie - Koźlu PZD.272.9.2014 Rozdział V: Istotne dla stron postanowienia umowy: UMOWA GENERALNA NA ZADANIE A+B - UMOWA GENERALNA NA ZADANIE C Powiatowy Zarząd Dróg w Kędzierzynie

Bardziej szczegółowo

2. Formy popełnienia przestępstwa... 19 2.1. Stadialne formy popełnienia przestępstwa... 19 2.2. Zjawiskowe formy popełnienia przestępstwa...

2. Formy popełnienia przestępstwa... 19 2.1. Stadialne formy popełnienia przestępstwa... 19 2.2. Zjawiskowe formy popełnienia przestępstwa... Spis treści Wstęp... 7 1. Definicja i struktura przestępstwa... 9 1.1. Definicja przestępstwa... 9 1.2. Elementy przestępstwa... 9 1.3. Ustawowe znamiona czynu zabronionego... 10 1.4. Podział przestępstw...

Bardziej szczegółowo

Wyjaśnienia na zapytania do przetargu 2 :

Wyjaśnienia na zapytania do przetargu 2 : Gmina Niwiska 36-147 Niwiska 430 Niwiska, dnia 03. 07. 2013 r. Wyjaśnienia na zapytania do przetargu 2 : Dotyczy: przetarg nieograniczony : Ubezpieczenie majątku i innych interesów Gminy Niwiska wraz z

Bardziej szczegółowo

Opis: Spis treści: Wprowadzenie - Ewa Wierzbicka 11. 1. Rynek ubezpieczeń non-life w Polsce - Kazimierz Ortyński 15

Opis: Spis treści: Wprowadzenie - Ewa Wierzbicka 11. 1. Rynek ubezpieczeń non-life w Polsce - Kazimierz Ortyński 15 Tytuł: Ubezpieczenia non-life Autorzy: Ewa Wierzbicka (red.) Wydawnictwo: CeDeWu.pl Rok wydania: 2010 Opis: W książce Ubezpieczenia non-life szczegółowo przedstawiono klasyczne oraz nowoczesne ubezpieczenia

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 13 do SIWZ Świadczenie usługi ubezpieczenia majątku Powiatu Ostrowieckiego UMOWA

Załącznik nr 13 do SIWZ Świadczenie usługi ubezpieczenia majątku Powiatu Ostrowieckiego UMOWA Załącznik nr 13 do SIWZ Świadczenie usługi ubezpieczenia majątku Powiatu Ostrowieckiego WZÓR UMOWY UMOWA Zawarta w dniu... w.. pomiędzy.. reprezentowanym przez: 1.... 2.... zwanym dalej Zamawiającym a...

Bardziej szczegółowo

TRIGGER prawdziwa historia NAZWA. Główne segmenty ryzyka, np.: Ubezpieczenie mienia i odpowiedzialności. OPRACOWANIE OPRACOWANIE

TRIGGER prawdziwa historia NAZWA. Główne segmenty ryzyka, np.: Ubezpieczenie mienia i odpowiedzialności. OPRACOWANIE OPRACOWANIE TRIGGER Nazwa NAZWA Programu PROGRAMU prawdziwa historia Główne segmenty ryzyka, np.: Ubezpieczenie mienia odpowiedzialności. Główne segmenty ryzyka, np.: Ubezpieczenie mienia i odpowiedzialności. 22-02-2013

Bardziej szczegółowo

Wykaz skrótów... Słownik pojęć... Wprowadzenie...

Wykaz skrótów... Słownik pojęć... Wprowadzenie... Wykaz skrótów... Słownik pojęć... Wprowadzenie... XI XIII XVII Rozdział I. Istota odpowiedzialności odszkodowawczej... 1 1. Funkcje odpowiedzialności odszkodowawczej... 1 2. Reżimy odpowiedzialności odszkodowawczej...

Bardziej szczegółowo

Umowa ubezpieczenia oprac. Tomasz A. Winiarczyk

Umowa ubezpieczenia oprac. Tomasz A. Winiarczyk Umowa ubezpieczenia oprac. Tomasz A. Winiarczyk ubezpieczenie urządzenie gospodarcze, zapewniające pokrycie pewnych potrzeb majątkowych, wywołanych u pewnych jednostek przez odznaczające się pewna prawidłowością

Bardziej szczegółowo

Podstawy prawne obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej inżynierów budownictwa:

Podstawy prawne obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej inżynierów budownictwa: Podstawy prawne obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej inżynierów budownictwa: - Ustawa z dnia 15 grudnia 2000 r. o samorządach zawodowych architektów oraz inżynierów budownictwa (Dz.U.

Bardziej szczegółowo

Licencjonowani zarządcy nieruchomości podlegają obowiązkowi ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej z tytułu wykonywania czynności zawodowych.

Licencjonowani zarządcy nieruchomości podlegają obowiązkowi ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej z tytułu wykonywania czynności zawodowych. W Polsce jest ok. 15 tys. licencjonowanych zarządców nieruchomości; podlegają oni obowiązkowi ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej z tytułu czynności zawodowych. Licencjonowani zarządcy nieruchomości

Bardziej szczegółowo

Spis treści Komentarz

Spis treści Komentarz Przedmowa............................................. Wykaz skrótów.......................................... XIII Wykaz literatury......................................... XIX Komentarz............................................

Bardziej szczegółowo

dr Hubert Wiśniewski 1

dr Hubert Wiśniewski 1 dr Hubert Wiśniewski 1 Agenda: 1. Ogólna charakterystyka umowy ubezpieczenia. 2. Przedmiot ubezpieczenia i świadczenia. 3. Zawarcie umowy ubezpieczenia. 4. Obowiązki ubezpieczającego i ubezpieczonego.

Bardziej szczegółowo

Formularz. ubezpieczenia. zgłoszenia szkody z ubezpieczenia bagażu/sprzętu sportowego

Formularz. ubezpieczenia. zgłoszenia szkody z ubezpieczenia bagażu/sprzętu sportowego ubezpieczenia Formularz zgłoszenia szkody z ubezpieczenia bagażu/sprzętu sportowego W celu szybkiego i sprawnego rozpatrzenia roszczenia prosimy o dokładne wypełnienie poniższego formularza i dostarczenie

Bardziej szczegółowo

Procedura dochodzenia roszczenia UBEZPIECZENIE MAJĄTKU PRYWATNEGO CONCORDIA DOM

Procedura dochodzenia roszczenia UBEZPIECZENIE MAJĄTKU PRYWATNEGO CONCORDIA DOM Załącznik nr 7 do Instrukcji Sprzedaży ubezpieczeń na życie oraz majątkowych Procedura dochodzenia roszczenia UBEZPIECZENIE MAJĄTKU PRYWATNEGO CONCORDIA DOM W każdym przypadku wystąpienia szkody, ubezpieczony

Bardziej szczegółowo

Liczba godzin Punkty ECTS Sposób zaliczenia

Liczba godzin Punkty ECTS Sposób zaliczenia Wydział: Zarządzanie i Finanse Nazwa kierunku kształcenia: Finanse i Rachunkowość Rodzaj przedmiotu: specjalnościowy Opiekun: prof. dr hab. Tadeusz Szumlicz Poziom studiów (I lub II stopnia): I stopnia

Bardziej szczegółowo

ODPOWIEDZIALNOŚĆ KARNA LEKARZA

ODPOWIEDZIALNOŚĆ KARNA LEKARZA ODPOWIEDZIALNOŚĆ KARNA LEKARZA dr n. med. Marta Rorat Katedra Medycyny Sądowej, Zakład Prawa Medycznego UM we Wrocławiu ISTOTA ODPOWIEDZIALNOŚCI KARNEJ Art. 1. 1. Odpowiedzialności karnej podlega ten tylko,

Bardziej szczegółowo

UMOWA GENERALNA. 1... 2... przy kontrasygnacie ... z siedzibą w..., reprezentowanym przez: 1... 2... zwanym dalej Wykonawcą.

UMOWA GENERALNA. 1... 2... przy kontrasygnacie ... z siedzibą w..., reprezentowanym przez: 1... 2... zwanym dalej Wykonawcą. ZAŁĄCZNIK NR 7 UMOWA GENERALNA CZĘŚĆ 01 - UBEZPIECZENIA MAJĄTKOWE, NASTĘPSTW NIESZCZĘŚLIWYCH WYPADKÓW I ODPOWIEDZIALNOŚCI CYWILNEJ - PROJEKT Zawarta w dniu... 2013 roku w Brzezinach pomiędzy Gminą Brzeziny,

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIA OGÓLNE. 1. Niniejsza umowa obowiązuje w okresie 01 maja 2017 r kwietnia 2018 r.

POSTANOWIENIA OGÓLNE. 1. Niniejsza umowa obowiązuje w okresie 01 maja 2017 r kwietnia 2018 r. INFORMACJA o warunkach grupowego ubezpieczenia pracowników - członków związków zrzeszonych w Federacji Związków Zawodowych Pracowników Automatyki i Telekomunikacji PKP. Polisa nr 414-17-430-05930749 POSTANOWIENIA

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOT I ZAKRES UBEZPIECZENIA

PRZEDMIOT I ZAKRES UBEZPIECZENIA UMOWA Zawarta w dniu. w Ostrołęce, pomiędzy Miejskim Zakładem Komunikacji Spółka z o.o. w Ostrołęce, ul. Kołobrzeska 1, 07-410 Ostrołęka, wpisanym, do Rejestru Przedsiębiorców KRS w Sądzie Rejonowym dla

Bardziej szczegółowo

UMOWA UBEZPIECZENIA OBOWIĄZKOWEGO ODPOWIEDZIALNOŚCI CYWILNEJ BIUR USŁUG PŁATNICZYCH

UMOWA UBEZPIECZENIA OBOWIĄZKOWEGO ODPOWIEDZIALNOŚCI CYWILNEJ BIUR USŁUG PŁATNICZYCH UMOWA UBEZPIECZENIA OBOWIĄZKOWEGO ODPOWIEDZIALNOŚCI CYWILNEJ BIUR USŁUG PŁATNICZYCH Polisa nr... Taryfa nr X/OCBUP 1 Przedmiot umowy 1. Przedmiotem niniejszej umowy jest obowiązkowe ubezpieczenie biur

Bardziej szczegółowo

Wrocław, dnia 21.01.2013 r.

Wrocław, dnia 21.01.2013 r. Wrocław, dnia 21.01.2013 r. Do Uczestników postępowania przetargowego na usługę Ubezpieczenie majątkowe Wojewódzkiego Szpitala Specjalistycznego im. J. Gromkowskiego we Wrocławiu Zamawiający, Wojewódzki

Bardziej szczegółowo

Ochrona Biura przed przejęciem ważnego pracownika przez klienta. Warszawa dnia 26.09.2014r.

Ochrona Biura przed przejęciem ważnego pracownika przez klienta. Warszawa dnia 26.09.2014r. Ochrona Biura przed przejęciem ważnego pracownika przez klienta Warszawa dnia 26.09.2014r. Budujemy zespół Wiedza, szkolenia. Doświadczenie, przekrój zagadnieo. Relacje, prace zespołowa. Kompetencje. Czy

Bardziej szczegółowo

Spis treści. 1. Analiza zmian i tendencje rozwoju rynku ubezpieczeń komunikacyjnych

Spis treści. 1. Analiza zmian i tendencje rozwoju rynku ubezpieczeń komunikacyjnych Spis treści Wstęp... 9 1. Analiza zmian i tendencje rozwoju rynku ubezpieczeń komunikacyjnych w Polsce... 11 1.1. Charakterystyka i regulacje prawne rynku ubezpieczeń komunikacyjnych w Europie... 11 1.2.

Bardziej szczegółowo

INFORMACJA O WARUNKACH UBEZPIECZENIA OD RABUNKU GOTÓWKI POSTANOWIENIA OGÓLNE

INFORMACJA O WARUNKACH UBEZPIECZENIA OD RABUNKU GOTÓWKI POSTANOWIENIA OGÓLNE INFORMACJA O WARUNKACH UBEZPIECZENIA OD RABUNKU GOTÓWKI POSTANOWIENIA OGÓLNE 1 Na podstawie Ogólnych Warunków Ubezpieczenia do kart bankowych (zwanych dalej OWU) oraz zapisów umowy nr 114/02/2007 Towarzystwo

Bardziej szczegółowo

SZCZEGÓŁOWY OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA

SZCZEGÓŁOWY OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA SZCZEGÓŁOWY OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA W niniejszym Załączniku opisano zakres i warunki. Zamawiający dopuszcza wprowadzanie zmian w klauzulach, jedynie w wypadku jeśli nie ograniczają one odpowiedzialności

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 1 do SIWZ Część 04- Opis Przedmiotu Zamówienia Szczegółowe Warunki Ubezpieczenia

Załącznik nr 1 do SIWZ Część 04- Opis Przedmiotu Zamówienia Szczegółowe Warunki Ubezpieczenia 1. UBEZPIECZENIA KOMUNIKACYJNE 1.1. POSTANOWIENIA WSPÓLNE DLA UBEZPIECZEŃ KOMUNIKACYJNYCH 1.1.1. Zostanie zawarta jedna Umowa Ubezpieczeń Komunikacyjnych w zakresie OC/AC/NNW/Assistance Polska na warunkach

Bardziej szczegółowo

OGÓLNE WARUNKI UBEZPIECZENIA

OGÓLNE WARUNKI UBEZPIECZENIA OGÓLNE WARUNKI UBEZPIECZENIA Dla Wariantu 2 określonego w Zał. nr 2 Umowy Grupowego Ubezpieczenia na Życie Kredytobiorców Ubezpieczenie Spłaty Zadłużenia nr 9956 1. Definicje 1. Klient / Kredytobiorca

Bardziej szczegółowo

Aktywność zakładu ubezpieczeń w procesie karnym a przeciwdziałanie przestępczości ubezpieczeniowej

Aktywność zakładu ubezpieczeń w procesie karnym a przeciwdziałanie przestępczości ubezpieczeniowej Aktywność zakładu ubezpieczeń w procesie karnym a przeciwdziałanie przestępczości ubezpieczeniowej Jacek Jurzyk Kierownik Zespołu Systemowego Przeciwdziałania Przestępczości Biuro Bezpieczeństwa PZU SA

Bardziej szczegółowo

Pakiet ubezpieczeń komunikacyjnych OC, AC, NNW, ASSISTANCE jak wybrać najlepszy produkt?

Pakiet ubezpieczeń komunikacyjnych OC, AC, NNW, ASSISTANCE jak wybrać najlepszy produkt? Piotr Budzianowski główny specjalista w Biurze Rzecznika Ubezpieczonych Pakiet ubezpieczeń komunikacyjnych OC, AC, NNW, ASSISTANCE jak wybrać najlepszy produkt? W niniejszym opracowaniu postaram się w

Bardziej szczegółowo

Karta Produktu UBEZPIECZENIE NA ŻYCIE DLA KREDYTOBIORCÓW RAIFFEISEN BANK POLSKA S.A. R-BEZPIECZNA SPŁATA. Ubezpieczający: Ubezpieczony:

Karta Produktu UBEZPIECZENIE NA ŻYCIE DLA KREDYTOBIORCÓW RAIFFEISEN BANK POLSKA S.A. R-BEZPIECZNA SPŁATA. Ubezpieczający: Ubezpieczony: Karta Produktu UBEZPIECZENIE NA ŻYCIE DLA KREDYTOBIORCÓW RAIFFEISEN BANK POLSKA S.A. R-BEZPIECZNA SPŁATA Ubezpieczający: Osoba fizyczna, prowadząca działalność gospodarczą na podstawie wpisu do ewidencji

Bardziej szczegółowo

w kontekście odpowiedzialności cywilnej przedsiębiorcy Michał Modrzewski

w kontekście odpowiedzialności cywilnej przedsiębiorcy Michał Modrzewski w kontekście odpowiedzialności cywilnej przedsiębiorcy Michał Modrzewski sytuacja prawna, w której powstaje zobowiązanie podmiotu do świadczenia odszkodowania, jest odpowiedzialnością majątkową sprawcy

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 6b do SIWZ

Załącznik nr 6b do SIWZ Załącznik nr 6b do SIWZ UMOWA GENERALNA UBEZPIECZENIA MAJĄTKOWEGO DOLNOŚLĄSKIEGO CENTRUM ONKOLOGII WE WROCŁAWU (UMOWA W SPRAWIE ZAMÓWIENIA PUBLICZNEGO DLA ZADANIA II) zawarta w dniu.. we Wrocławiu, której

Bardziej szczegółowo

Wymiana informacji w ramach zwalczania przestępczości ubezpieczeniowej na Ukrainie

Wymiana informacji w ramach zwalczania przestępczości ubezpieczeniowej na Ukrainie Wymiana informacji w ramach zwalczania przestępczości ubezpieczeniowej na Ukrainie Swiatosław Radczuk Dyrektor Departamentu Bezpieczeństwa PZU Ukraina Szczecin, 11.03.2009 specyfika ukraińskiego rynku

Bardziej szczegółowo

Ogólne Warunki Ubezpieczenia Ryzyka Sprzeniewierzenia

Ogólne Warunki Ubezpieczenia Ryzyka Sprzeniewierzenia Towarzystwo Ubezpieczeń Euler Hermes S.A. Ogólne Warunki Ubezpieczenia Ryzyka Sprzeniewierzenia www.eulerhermes.pl Ogólne Warunki Ubezpieczenia Ryzyka Sprzeniewierzenia Spis treści Definicje.........................................................................

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Spis treści. 1. Ochrona pracodawcy jako konsekwencja stosunku

Spis treści. Spis treści. 1. Ochrona pracodawcy jako konsekwencja stosunku Spis treści Wstęp... XIII Wykaz skrótów... XIX Wykaz literatury... XXIII Rozdział I. Obowiązki pracownika a interes gospodarczy pracodawcy jako przedmiot ochrony... 1 1. Uwagi wstępne... 1 2. Stosunek

Bardziej szczegółowo

KODEKS CYWILNY z dnia 23 kwietnia 1964r. (Dz. U. Nr 16, poz. 93 z późn. zm.) KSIĘGA TRZECIA ZOBOWIĄZANIA. Tytuł XXVII. UMOWA UBEZPIECZENIA

KODEKS CYWILNY z dnia 23 kwietnia 1964r. (Dz. U. Nr 16, poz. 93 z późn. zm.) KSIĘGA TRZECIA ZOBOWIĄZANIA. Tytuł XXVII. UMOWA UBEZPIECZENIA KODEKS CYWILNY z dnia 23 kwietnia 1964r. (Dz. U. Nr 16, poz. 93 z późn. zm.) KSIĘGA TRZECIA ZOBOWIĄZANIA Tytuł XXVII. UMOWA UBEZPIECZENIA Rozdział 1 Przepisy ogólne Art. 805. 1. Przez umowę ubezpieczenia

Bardziej szczegółowo

Copyright by Uniwersytet Łódzki, Łódź 2012 Copyright by Stanisław Wieteska

Copyright by Uniwersytet Łódzki, Łódź 2012 Copyright by Stanisław Wieteska Nieetyczne zachowania ubezpieczonych na polskim rynku ubezpieczeń Autor: Stanisław Wieteska Artykuł opublikowany w Annales. Etyka w życiu gospodarczym 2012, vol. 15, s. 241-249 Archidiecezjalne Wydawnictwo

Bardziej szczegółowo

Ubezpieczenia dla dealerów samochodowych. Oferta usług brokerskich oraz doradztwa

Ubezpieczenia dla dealerów samochodowych. Oferta usług brokerskich oraz doradztwa Ubezpieczenia dla dealerów samochodowych Oferta usług brokerskich oraz doradztwa Szanowni Państwo. Przedstawiamy ofertę usług brokerskich oraz doradztwa przy tworzeniu i obsłudze programu ubezpieczeniowego

Bardziej szczegółowo

mł.asp. Adam Wiącek UNIA EUROPEJSKA FUNDUSZ SPÓJNOŚCI EUROPEJSKI FUNDUSZ ROZWOJU REGIONALNEGO

mł.asp. Adam Wiącek UNIA EUROPEJSKA FUNDUSZ SPÓJNOŚCI EUROPEJSKI FUNDUSZ ROZWOJU REGIONALNEGO mł.asp. Adam Wiącek Do podstawowych zadań Policji należy m.in.: - wykrywanie przestępstw oraz ściganie ich sprawców, - inicjowanie i organizowanie działań mających na celu zapobieganie popełnianiu przestępstw

Bardziej szczegółowo

Ubezpieczenie instalacji solarnych. Oferta usług brokerskich oraz doradztwa

Ubezpieczenie instalacji solarnych. Oferta usług brokerskich oraz doradztwa Ubezpieczenie instalacji solarnych Oferta usług brokerskich oraz doradztwa Szanowni Państwo. Przedstawiamy ofertę usług brokerskich oraz doradztwa w zakresie konstrukcji oraz serwisu programu ubezpieczenia

Bardziej szczegółowo

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 6 maja 2015 r. Poz. 620 OBWIESZCZENIE MARSZAŁKA SEJMU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ z dnia 23 kwietnia 2015 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu

Bardziej szczegółowo

Analiza ogólnych warunków ubezpieczenia

Analiza ogólnych warunków ubezpieczenia Analiza ogólnych warunków ubezpieczenia TUW TUZ OWU domów jednorodzinnych i mieszkań OWU z 30 grudnia 2003 (Uchwala Zarządu) Przedmiot i zakres ubezpieczenia (1) Przedmiot ubezpieczenia - domy jednorodzinne,

Bardziej szczegółowo

Odpowiedzialność pracownika

Odpowiedzialność pracownika Odpowiedzialność pracownika Odpowiedzialność pracownika oznacza, że pracodawca może stosować wobec pracownika określone sankcje za naganne wywiązywanie się z obowiązków pracowniczych. Nazwa tej odpowiedzialności

Bardziej szczegółowo

Odpowiedzialność cywilna z Tytułu Wykonywania Zawodu

Odpowiedzialność cywilna z Tytułu Wykonywania Zawodu Odpowiedzialność cywilna z Tytułu Wykonywania Zawodu Izabella Skrzypczyk Menadżer Sprzedaży PD Opole STU Ergo Hestia S. A. telefon: +48 508 045 767 e-mail: izabella.skrzypczyk@ergohestia.pl ODPOWIEDZIALNOŚĆ

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA DOTYCZĄCE GWARANCJI UBEZPIECZENIOWEJ

WYMAGANIA DOTYCZĄCE GWARANCJI UBEZPIECZENIOWEJ WYMAGANIA DOTYCZĄCE GWARANCJI UBEZPIECZENIOWEJ 1 1. Wykonawca ponosi odpowiedzialność na zasadach ogólnych za szkody związane z realizacją Umowy, w szczególności na podstawie przepisów kodeksu cywilnego,

Bardziej szczegółowo

Karno-prawna ochrona funkcjonariusza publicznego

Karno-prawna ochrona funkcjonariusza publicznego ROMAN TOMASZEWSKI Karno-prawna ochrona funkcjonariusza publicznego Zasadniczym pojęciem, do którego odwołuje się obowiązujący obecnie kodeks karny przy opisywaniu istoty przestępstw przeciwko prawidłowemu

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 5 do SIWZ, dotyczący części I

Załącznik nr 5 do SIWZ, dotyczący części I Klauzule dodatkowe i inne postanowienia szczególne fakultatywne Załącznik nr 5 do SIWZ, dotyczący części I Graffiti szkody powstałe wskutek pomalowania mienia. Limit odpowiedzialności dla tych szkód 10

Bardziej szczegółowo

ZAGADNIENIA PRAWNE DOTYCZĄCE PRACY RATOWNIKA WOPR

ZAGADNIENIA PRAWNE DOTYCZĄCE PRACY RATOWNIKA WOPR ZAGADNIENIA PRAWNE DOTYCZĄCE PRACY RATOWNIKA WOPR Ogólne założenia kodeksu karnego Art. 1.. Odpowiedzialności karnej podlega ten tylko, kto popełnia czyn zabroniony pod groźbą kary przez ustawę obowiązującą

Bardziej szczegółowo

UMOWA Nr... Zawarta w Mińsku Mazowieckim, dnia... 2013 r., pomiędzy Powiatem Mińskim reprezentowanym przez Zarząd Powiatu w imieniu którego działają:

UMOWA Nr... Zawarta w Mińsku Mazowieckim, dnia... 2013 r., pomiędzy Powiatem Mińskim reprezentowanym przez Zarząd Powiatu w imieniu którego działają: Załącznik nr 6b wzór umowy dotyczący części II zamówienia WZÓR UMOWY UMOWA Nr... Zawarta w Mińsku Mazowieckim, dnia... 2013 r., pomiędzy Powiatem Mińskim reprezentowanym przez Zarząd Powiatu w imieniu

Bardziej szczegółowo

UBEZPIECZENIA SPOŁECZNE. Informacje organizacyjne 3 marca 2015 r.

UBEZPIECZENIA SPOŁECZNE. Informacje organizacyjne 3 marca 2015 r. UBEZPIECZENIA SPOŁECZNE Informacje organizacyjne 3 marca 2015 r. Plan spotkania Tematyka zajęć Rekomendowana literatura Organizacja spotkań Warunki zaliczenia Przydatne informacje Zarys tematyki spotkań

Bardziej szczegółowo

Materiał dodatkowy do konsultacji eksperckiej nt. odpowiedzialności. karnej członków zarządu w stowarzyszeniu lub fundacji.

Materiał dodatkowy do konsultacji eksperckiej nt. odpowiedzialności. karnej członków zarządu w stowarzyszeniu lub fundacji. Materiał dodatkowy do konsultacji eksperckiej nt. odpowiedzialności karnej członków zarządu w stowarzyszeniu lub fundacji Grzegorz Małyniuk Ta praca objęta jest licencją Creative Commons Uznanie autorstwa-użycie

Bardziej szczegółowo

UMOWA GENERALNA NA ZADANIE A+B - UMOWA GENERALNA NA ZADANIE C

UMOWA GENERALNA NA ZADANIE A+B - UMOWA GENERALNA NA ZADANIE C Powiatowy Zarząd Dróg w Kędzierzynie - Koźlu PZD.272.4.2015 Rozdział V: Istotne dla stron postanowienia umowy: UMOWA GENERALNA NA ZADANIE A+B - UMOWA GENERALNA NA ZADANIE C Powiatowy Zarząd Dróg w Kędzierzynie

Bardziej szczegółowo

UMOWA NR SOA/... /2011

UMOWA NR SOA/... /2011 Załącznik nr 4 do SIWZ Ubezpieczenie mienia i odpowiedzialności Gminy Miasta Ustka - WZÓR UMOWA NR SOA/... /2011 zawarta w dniu... 2011 r. pomiędzy Gminą Miasto Ustka, reprezentowaną przez:... -... przy

Bardziej szczegółowo

Warszawa, 24-09-2014 RU/231/AD/14

Warszawa, 24-09-2014 RU/231/AD/14 Warszawa, 24-09-2014 RU/231/AD/14 Pani Dorota Karczewska Wiceprezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów Plac Powstańców Warszawy 1 00-950 Warszawa W odpowiedzi na pismo z dnia 5.09.2014 r. (znak:

Bardziej szczegółowo

ISBN 978-83-81668-95-4

ISBN 978-83-81668-95-4 ISBN 978-83-81668-95-4 SpiS treści Wstęp... 9 Rozdział I Konstrukcja prawna umowy ubezpieczenia... 11 1.1. Istota umowy ubezpieczenia... 11 1.2. Ubezpieczenia majątkowe i osobowe... 12 1.3. Podmioty stosunku

Bardziej szczegółowo

3 Zawarcie umowy ubezpieczenia Wykonawca potwierdza poprzez wystawienie stosownych polis ubezpieczeniowych zgodnych z ofertą złożoną Zamawiającemu.

3 Zawarcie umowy ubezpieczenia Wykonawca potwierdza poprzez wystawienie stosownych polis ubezpieczeniowych zgodnych z ofertą złożoną Zamawiającemu. Załącznik Nr 2/str. 1 Część I Zamówienia UMOWA - Wzór Zawarta w dniu... w.. pomiędzy.. reprezentowanym przez: 1.... 2.... zwanym dalej Zamawiającym a... z siedzibą w..., reprezentowanym przez: 1.... 2....

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 7 do SIWZ - wzór umowy

Załącznik nr 7 do SIWZ - wzór umowy zawarta w dniu... pomiędzy: UMOWA Nr... Państwową Wyższą Szkołą Informatyki i Przedsiębiorczości w Łomży z siedzibą w Łomży, ul. Akademicka 14 18-400 Łomża, NIP: 718-19-47-148, REGON: 451202740 reprezentowaną

Bardziej szczegółowo

UMOWA NR DZ/223/../2013

UMOWA NR DZ/223/../2013 Załącznik nr 6 do SIWZ PROJEKT UMOWY UMOWA NR DZ/223/../2013 na usługę kompleksowego ubezpieczenia mienia oraz odpowiedzialności cywilnej Samodzielnego Publicznego Wojewódzkiego Szpitala Zespolonego w

Bardziej szczegółowo

PRAWO DLA LEKARZY SEMINARIUM DLA STUDENTÓW WUM. Warszawa, 02.04.2015

PRAWO DLA LEKARZY SEMINARIUM DLA STUDENTÓW WUM. Warszawa, 02.04.2015 PRAWO DLA LEKARZY SEMINARIUM DLA STUDENTÓW WUM Warszawa, 02.04.2015 WYKŁAD NR 6 1. Odpowiedzialność prawna lekarza w ogólności 2. Odpowiedzialność karna Mechanizm procesowy Ryzyko dla lekarza 3. Odpowiedzialność

Bardziej szczegółowo

URZĄD MORSKI W SZCZECINIE Pl. Batorego 4, 70-207 Szczecin

URZĄD MORSKI W SZCZECINIE Pl. Batorego 4, 70-207 Szczecin URZĄD MORSKI W SZCZECINIE Pl. Batorego 4, 70-207 Szczecin tel.: +48 91 4403 423 fax: +48 91 4403 441, e-mail: sekretariat@ums.gov.pl Znak : PO- II 370/ZZP-3/57/10 Szczecin, dnia 25 listopada 2010 r. Dotyczy:

Bardziej szczegółowo

Ogólne warunki ubezpieczenia Informacja Prawna. Allianz ubezpieczenia od A do Z.

Ogólne warunki ubezpieczenia Informacja Prawna. Allianz ubezpieczenia od A do Z. Ubezpieczenia majątkowe Ogólne warunki ubezpieczenia Informacja Prawna Allianz ubezpieczenia od A do Z. Spis treści Postanowienia ogólne.................................................. 1 2. Przedmiot

Bardziej szczegółowo