POZIOM ROZWOJU FIZYCZNEGO CHŁOPCÓW WIEJSKICH W ZALEŻNOŚCI OD STOPNIA DOJRZAŁOŚCI PŁCIOWEJ

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "POZIOM ROZWOJU FIZYCZNEGO CHŁOPCÓW WIEJSKICH W ZALEŻNOŚCI OD STOPNIA DOJRZAŁOŚCI PŁCIOWEJ"

Transkrypt

1 Nowiny Lekarskie 2007, 76, 2, HELENA POPŁAWSKA, AGNIESZKA DMITRUK POZIOM ROZWOJU FIZYCZNEGO CHŁOPCÓW WIEJSKICH W ZALEŻNOŚCI OD STOPNIA DOJRZAŁOŚCI PŁCIOWEJ THE LEVEL OF PHYSICAL DEVELOPMENT AMONG RURAL BOYS IN RELATION TO THE LEVEL OF THEIR SEXUAL MATURATION Akademia Wychowania Fizycznego w Warszawie Zamiejscowy Wydział Wychowania Fizycznego Kierownik: prof. dr hab. Maciej Skład Streszczenie Wstęp. Dojrzewanie płciowe stanowi niezwykle czuły wskaźnik oceny poziomu i tempa rozwoju. W okresie tym obserwuje się wielkie zróżnicowanie w rozwoju fizycznym pomiędzy osobnikami znajdującymi się na różnych etapach dojrzewania płciowego. Cel. Celem prezentowanej pracy była ocena zaawansowania w rozwoju fizycznym chłopców wiejskich znajdujących się w różnych stadiach Metodyka. Badania przeprowadzono w latach w szkołach podstawowych i średnich Południowego Podlasia. Objęto nimi dzieci i młodzież wiejską w liczbie 267 osób w wieku 7 19 lat, w tym 1333 chłopców. Dokonano pomiarów podstawowych cech somatycznych oraz oceniono stadia dojrzałości płciowej metodą Tannera. Wyliczono liczbę i procent chłopców w poszczególnych stopniach dojrzałości płciowej oraz średnie arytmetyczne i odchylenia standardowe analizowanych cech somatycznych, a istotność różnic oceniono przy pomocy jednokierunkowej analizy wariancji (ANOVA). Wyniki. Wraz z pojawieniem się kolejnych faz dojrzałości płciowej uwidoczniła się przewaga wysokości ciała, masy ciała, wskaźnika masy ciała (BMI) oraz obwodu podudzia osób będących bardziej rozwojowo zaawansowanych (V stopień) nad rówieśnikami opóźnionymi w rozwoju (II stopień). W przypadku tkanki tłuszczowej nie stwierdzono wyraźnych zależności pomiędzy tempem dojrzewania płciowego a rozwojem somatycznym. Najwyższe otłuszczenie wystąpiło u chłopców będących w III stadium Wnioski. Z przeprowadzonych badań wynika następujący wniosek praktyczny: przy ocenie sprawności fizycznej dzieci oraz przy wystawianiu ocen z wychowania fizycznego należy brać pod uwagę biologiczne, czyli faktyczne możliwości dziewcząt i chłopców, a nie opierać się wyłącznie na normach opracowanych dla odpowiednich kategorii wiekowych. SŁOWA KLUCZOWE: dojrzewanie płciowe, rozwój fizyczny, chłopcy. Summary Introduction. Pubescence is an extremely acute indicator of the level and pace of development. During the period we can observe substantial differences in physical development between individuals at various levels of pubescence. Aim. The objective of the presented paper was to define the advancement level of physical development of rural boys that are at different stages of their pubescence. Methods. The research was done in the years in primary and secondary schools on the territory of Southern Podlasie. The research surveyed 267 individuals aged 7 to 19 years, including 1333 boys. Basic somatic features were measured and the maturity level was defined using Tanner s method. The number and percentage of boys in groups of particular pubescence level were found out as well as arithmetic means and standard deviation of analyzed somatic qualities, the significance of differences was evaluated with the help of unidirectional variation analysis (ANOVA). Results. Along with appearance of consecutive pubescence stages the prevalence of body height, body weight, body mass indicator (BMI) and shank circumference in more developmentally advanced individuals (V stage) became vivid, when compared to the individuals of the same age who were retarded in their development (II stage). In the case of fatty tissue no relationship was detected between its amount, pubescence pace and somatic development. The greatest adiposity level was found in boys at III stage of pubescence. Conclusions. As the result of the research conducted the following practical conclusion can be drawn: when defining physical agility level of children and giving them marks in physical education biological that is to say real abilities of boys and girls should be taken into the consideration instead of basing only on formerly arranged norms for separate age categories. KEY WORDS: sexual maturation, physical development, boys. Wstęp Dojrzewanie płciowe stanowi niezwykle czuły wskaźnik oceny poziomu i tempa rozwoju. Istotą tego procesu są sprzężone ze sobą szybkie zmiany w rozwoju fizycznym, psychicznym i społecznym. Z tego względu zjawisko to budzi wielkie zainteresowanie i jest szeroko potraktowane w literaturze [1 9]. Jedną z najbardziej znanych i najczęściej stosowanych metod oceny zaawansowania w dojrzewaniu płciowym jest metoda Tannera [10]. Ujmuje ona w skalę pięciostopniową cały cykl rozwoju wtórnych cech płciowych. W skali tej I stopień odpowiada poziomowi dziecka, u którego pokwitanie nie zostało jeszcze zasygnalizowane, II stopień oznacza wstępny etap pokwitania, a V stopień

2 13 Helena Popławska i inni jego zakończenie [11]. Dojrzewanie płciowe dziewcząt można dodatkowo ocenić na podstawie wieku menarche. Pierwsza miesiączka pojawia się przeciętnie pomiędzy III a IV stopniem rozwoju wtórnych cech płciowych. W okresie dojrzewania obserwuje się wielkie zróżnicowanie w rozwoju fizycznym i biologicznym pomiędzy osobnikami znajdującymi się na różnych etapach dojrzewania płciowego [12]. Charakterystyczne dla tego okresu są również skoki pokwitaniowe cech morfologicznych i fizjologicznych. Celem prezentowanej pracy była ocena zaawansowania w rozwoju fizycznym chłopców wiejskich znajdujących się w różnych stadiach Materiał i metody Badania przeprowadzono w latach w szkołach podstawowych i średnich Południowego Podlasia. Objęto nimi dzieci i młodzież wiejską w liczbie 267 osób w wieku 7 19 lat, w tym 1333 chłopców. W trakcie badań dokonano pomiarów podstawowych cech somatycznych oraz oceniono stadia Pomiary somatyczne wykonano techniką Martina [13]. Zmierzono między innymi: wysokość ciała, masę ciała, obwód podudzia, grubość fałdów skórnotłuszczowych w milimetrach na mięśniu dwugłowym i trójgłowym ramienia, pod łopatką, na brzuchu, nad kolcem biodrowym i na mięśniu brzuchatym łydki. Na podstawie uzyskanych wyników wyliczono wskaźnik masy ciała (BMI) oraz otłuszczenie w procentach przy wykorzystaniu metody zaproponowanej przez Slaughtera i wsp. [14]. Dojrzewanie płciowe oceniono metodą wtórnych cech płciowych Tannera [10]. Na wykonanie powyższych badań uzyskano zgodę Komisji Etyki. Badanych chłopców zakwalifikowano do odpowiednich grup wiekowych na podstawie wieku kalendarzowego zgodnie z założeniami Międzynarodowego Programu Biologicznego [15]. W wyodrębnionych kategoriach wiekowych wyliczono liczbę i procent chłopców w poszczególnych stadiach dojrzałości płciowej oraz średnie arytmetyczne i odchylenia standardowe analizowanych cech somatycznych. Istotność różnic pomiędzy cechami somatycznymi chłopców znajdujących się w różnych stadiach dojrzałości płciowej oceniono przy pomocy jednokierunkowej analizy wariancji (ANOVA). Wyliczono również średnie probitowe pojawiania się poszczególnych stopni dojrzałości płciowej a uzyskane wyniki porównano z danymi literaturowymi. Wyniki badań Osiąganie poszczególnych stopni dojrzałości płciowej przez chłopców przedstawiono w tabeli 1. Pierwszy stopień dojrzałości płciowej występuje do 14. roku życia, zaś w wieku 10 lat zaobserwowano pojawianie się II i III stopnia Czas trwania tych stadiów był stosunkowo krótki i obejmował okres od 10. do 14. roku życia w przypadku II stopnia, zaś od 10. do 15. roku w przypadku III stopnia. W pojedynczych przypadkach II stopień pojawił się jeszcze w wieku 1 lat. Największy procentowy udział chłopców z II stopniem dojrzałości zaobserwowano od 11. do 13. roku życia, zaś z III od 12. do 14. Kolejny IV stopień dojrzałości rozpoczyna się u 12-latków, osiąga swe apogeum procentowe w wieku 14 i 15 lat a kończy w wieku lat. Ostatni V stopień zaczyna się w pojedynczych przypadkach u 12-letnich chłopców, obejmuje on stopniowo coraz to większą grupę osób, osiągając w wieku 1 lat 9,15% badanych, zaś w wieku 19 lat wszyscy badani osiągnęli pełną dojrzałość płciową. Na podstawie częstości występowania poszczególnych stadiów rozwoju wtórnych cech płciowych w kolejnych grupach wiekowych obliczono średni wiek pojawiania się II, III, IV i V stopnia U badanych chłopców II stopień dojrzałości pojawił się średnio w wieku 11,91 roku a V stopień w wieku 16,93 roku. Opierając się na średnich arytmetycznych można stwierdzić, że przeciętny okres dojrzewania u chłopców wynosił 5,02 roku (tab. 2.). Głównym celem pracy była ocena zróżnicowania rozwoju fizycznego chłopców znajdujących na różnych etapach dojrzewania płciowego. Nie wzięto pod uwagę osób znajdujących się w I stopniu dojrzałości płciowej, ponieważ nie występują u nich jeszcze żadne oznaki dojrzewania płciowego. Wykorzystano głównie dwie grupy wiekowe, w których wystąpiła odpowiednia liczba badanych (powyżej 5 osób) reprezentujących analizowane stopnie dojrzałości płciowej (od II do V stopnia). Był to wiek 13 i 14 lat. Wraz z pojawieniem się kolejnych faz rozwoju dojrzałości płciowej uwidoczniła się przewaga wysokości ciała osób, będących bardziej rozwojowo zaawansowanych nad rówieśnikami opóźnionymi w rozwoju. Różnice te były tym większe, im większa była dysproporcja w rozwoju płciowym. W wieku 13 lat różnica w wysokości ciała pomiędzy chłopcami w II stadium i w V wyniosła 14,6 cm. W wieku 14 lat różnica pomiędzy badanymi znajdującymi się w skrajnych stadiach dojrzałości płciowej była nieco niższa i wyniosła 13,22 cm (ryc. 1.). Różnice te były istotne statystycznie na poziomie p 0,01 (tab. 2.). Analizując masę ciała stwierdzono największe średnie wartości tej cechy u osobników najbardziej zaawansowanych w rozwoju (V stopień), a najniższe u chłopców opóźnionych (II stopień). Różnice pomiędzy tymi stopniami były zbliżone w obydwu analizowanych grupach wiekowych i wynosiły 14,2 kg w wieku 13 lat i 13,46 kg w wieku 14 lat (ryc. 2.). Stwierdzono istotność statystyczną różnic na poziomie p 0,01 (tab. 3.). Pojawienie się kolejnych faz dojrzałości płciowej przyczyniło się do zwiększenia wartości BMI u chłopców bardziej zaawansowanych w rozwoju (ryc. 3.). W wie-ku 13 lat chłopcy w II stadium dojrzałości płciowej uzyskali wartość tego wskaźnika na poziomie 16,5 kg/m² a w V stopniu 19,15 kg/m², zaś w wieku 14 lat wartości te wynosiły odpowiednio:,54 i 19,62 kg/m². Różnice pomiędzy tymi wartościami zarówno u 13, jak i u 14-

3 Poziom rozwoju fizycznego chłopców wiejskich w zależności od stopnia dojrzałości płciowej 139 Tab. 1. Stopnie dojrzałości płciowej badanych chłopców wiejskich z Południowego Podlasia Wiek w latach Stadium dojrzałości I II III IV V n % n % n % n % n % ,23 44,14 16,95 2,36 0, , 4,65 62,71 41,73 16,07 1, , 7,21 12,71 26,77 22,32 5, ,7 15,7 19,64 22,97 5,77 4, ,5 13,39 41,07 71,62 94,23 95,24 9,15 Tab. 2. Średnie probitowe występowania kolejnych stadiów rozwoju wtórnych cech płciowych u chłopców Stopnie dojrzałości płciowej II III IV V Badania własne Chrzanowska i wsp. (2002) x SD x SD 11,91 1,16 12,24 0,29 12, 1,09 13,5 0,29 14,05 1,26 14,6 0,31 16,93 1,76 16,22 0,34 Tab. 3. Wyniki jednokierunkowej analizy wariancji (ANOVA) pomiędzy stopniami dojrzałości płciowej a cechami somatycznymi Cechy somatyczne Wysokość ciała Masa ciała BMI Obwód podudzia Tkanka tłuszczowa w % latków, były istotne statystycznie (tab. 3.). Stopień zaawansowania w dojrzewaniu płciowym spowodował zróżnicowanie stanu umięśnienia badanych chłopców, który został określany na podstawie pomiaru obwodu podudzia. Różnice pomiędzy chłopcami znajdującymi się w kolejnych etapach dojrzewania płciowego były wyraźniejsze w wieku 13 lat i wynosiły pomiędzy II a III stadium 1,41 cm; pomiędzy III a IV 1,6 cm; zaś pomiędzy IV i V 0,4 cm (ryc. 4.). Zarówno u 13, jak i 14- latków różnice w wynikach były istotne statystycznie (tab. 3.). W przypadku tkanki tłuszczowej nie stwierdzono tak wyraźnych zależności pomiędzy tempem dojrzewania płciowego a rozwojem somatycznym, jak w przypadku wyżej opisanych cech. Najwyższe otłuszczenie wystąpiło u chłopców będących w III stadium dojrzałości płciowej, następnie obserwowano spadek wartości tej cechy; niewielki w grupie 13-latków, zaś znaczny u 14-latków (ryc. 5). Obserwowany u chłopców wzrost masy ciała i wskaźnika Wiek w latach F P F P 21,05 21,54 9,30 11,93 0,34 * różnica istotna statystycznie na poziomie p 0,05 ** różnica istotna statystycznie na poziomie p 0,01 0,71 29,90 24,0 7,35 16,6 0,41 0,65 masy ciała był prawdopodobnie konsekwencją rozrostu szkieletu i układu mięśniowego a nie wzrostu ilości tkanki tłuszczowej. Ryc. 1. Wysokość ciała chłopców w zależności od stopnia

4 140 Helena Popławska i inni Ryc. 2. Masa ciała chłopców w zależności od stopnia dojrzałości płciowej. Ryc. 3. Wskaźnik masy ciała chłopców w zależności od stopnia Ryc. 4. Obwód podudzia chłopców w zależności od stopnia Ryc. 5. Tkanka tłuszczowa chłopców w procentach w zależności od stopnia Dyskusja Porównując zaawansowanie w dojrzewaniu płciowym chłopców z Południowego Podlasia z wynikami badań przeprowadzonych na tym samym terenie około 20 lat wcześniej przez Wilczewskiego [16], można zauważyć przyspieszenie dojrzewania płciowego w ciągu analizowanego okresu. Zaobserwowano wcześniejsze pojawianie się oraz proces skracania okresów trwania poszczególnych stadiów W 190 roku I stopień dojrzałości płciowej występował jeszcze u chłopców -letnich, zaś w 1999 roku już tylko w jednym przypadku w wieku 14 lat. Z badań Wilczewskiego [16] wynika, że II stopień dojrzałości był bardziej rozciągnięty w czasie i trwał u chłopców 10 lat, zaś 20 lat później zaobserwowano skrócenie tego okresu do 5 lat. Podobna tendencja wystąpiła w przypadku III stopnia Stadium to uległo skróceniu z do 6 lat. Obserwuje się również wcześniejsze pojawianie się poszczególnych stopni Na przykład V stopień u chłopców w 190 roku pojawił się po raz pierwszy u 14-latków, zaś w 1999 roku u 12-latków. Opierając się na średnich arytmetycznych pojawiania się poszczególnych stadiów dojrzałości płciowej można stwierdzić, że przeciętny okres dojrzewania u badanych chłopców wynosił 5,02 roku. Porównując uzyskane przez nas wyniki z badaniami Chrzanowskiej i wsp. [] prowadzonymi wśród dzieci i młodzieży Krakowa stwierdzono dłuższy średni okres dojrzewania płciowego u dzieci i młodzieży wiejskiej z Południowego Podlasia w stosunku do młodzieży miejskiej. Różnica ta wynosiła około 1 roku. Na podstawie przeprowadzonej analizy wyników zaobserwowano, że stan zaawansowania w dojrzewaniu płciowym ściśle wiąże się z poziomem rozwoju cech somatycznych dzieci i młodzieży. Dzieci dojrzewające wcześniej osiągają w tym okresie zdecydowanie wyższy poziom rozwoju fizycznego w stosunku do rówieśników dojrzewających później. Wilczewski i wsp. [1] ustalili u chłopców podlaskich będących w wieku 13 lat różnicę w wysokości ciała pomiędzy II i V stopniem dojrzałości płciowej sięgającą 14,49 cm, zaś w masie ciała 16,0 kg. Różnice pomiędzy grupami wyodrębnionymi ze względu na rozwój biologiczny były nie tylko istotne statystycznie, ale zdecydowanie większe od tych, jakie występują pomiędzy 13- a 1-latkami będącymi na tym samym etapie dojrzałości płciowej [1]. Podobne rezultaty uzyskali Volver i Viru [12] oceniając zróżnicowanie w rozwoju fizycznym i sprawności dziewcząt estońskich znajdujących się na różnych etapach dojrzewania płciowego. Rezultatem ich badań było ukazanie, że dziewczęta w wieku lat różniące się stadium dojrzałości płciowej charakteryzowały się odmiennym poziomem rozwoju fizycznego. Badania te wskazują na wyraźne różnice pomiędzy wysokością i masą ciała u dziewcząt wcześnie i późno dojrzewających. Na przykład dziewczęta

5 Poziom rozwoju fizycznego chłopców wiejskich w zależności od stopnia dojrzałości płciowej 141 w II stadium dojrzałości płciowej osiągnęły wysokość 147 cm, w III stadium 157 cm, zaś w IV 165 cm. Ważyły odpowiednio: 35,5 kg; 44,5 kg i 53,4 kg. Laaneots i wsp. [19] przeprowadzili badania na dziewczętach w wieku lat. Zauważyli oni, że różnica w wysokości ciała pomiędzy dziewczętami będącymi w II i IV stadium dojrzałości płciowej wynosiła 10,3 cm i była istotna statystycznie na poziomie p 0,05. W masie ciała różnica pomiędzy tymi stadiami wynosiła 12,4 kg. Floris [20] ustalił u dziewcząt kanadyjskich będących w wieku 11 lat różnicę w wysokości ciała pomiędzy dziewczętami wcześnie i późno dojrzewającymi sięgającą 6,71 cm, zaś w masie ciała 9,14 kg na korzyść wcześnie dojrzewających. Podobne rezultaty przedstawiła Łaska-Mierzejewska [21] na materiale polskim. 13,5-letnie dziewczęta miesiączkujące były o 4,3 cm wyższe i o,1 kg cięższe od swoich nie miesiączkujących koleżanek. Z przedstawionych przez nas rezultatów badań, poza uwagami o charakterze teoretycznym, wynikają pewne przesłanki dla nauczycieli wychowania fizycznego. Prowadząc zajęcia z tego przedmiotu należy pamiętać, że osoby w tym samym wieku kalendarzowym mogą się znacznie różnić pod względem rozwoju cech somatycznych, a tym samym osiągać różne wyniki w próbach sprawnościowych i wydolnościowych. Nie można więc opierać się wyłącznie na normach opracowanych dla odpowiednich kategorii wiekowych, ale uwzględniać rozwój biologiczny każdego dziecka. Wnioski 1. Zaawansowanie w dojrzewaniu płciowym wyraźnie zróżnicowało badaną grupę chłopców pod względem rozwoju fizycznego. 2. Chłopcy w V stadium dojrzałości płciowej charakteryzowali się najwyższą wysokością ciała, masą ciała, wskaźnikiem masy ciała oraz obwodem podudzia. 3. Nie stwierdzono zwiększania się poziomu tkanki tłuszczowej u chłopców wraz z przechodzeniem na kolejne etapy dojrzewania płciowego. 4. Przy ocenie sprawności fizycznej dzieci oraz przy wystawianiu ocen z wychowania fizycznego należy brać pod uwagę biologiczne, czyli faktyczne możliwości dziewcząt i chłopców, a nie opierać się wyłącznie na normach opracowanych dla odpowiednich kategorii wiekowych. Piśmiennictwo 1. Artaria M.D., Henneberg M.: Why did they lie? Socio economic bias in reporting menarcheal age. Ann. Hum. Biol., 2000, 27, 1, Bocheńska Z., Chrzanowska M.: Rozwój somatyczny, fizjologiczny i psychiczny dzieci i młodzieży o różnym poziomie sprawności fizycznej w świetle badań długofalowych. Wydawnictwo Monograficzne AWF Kraków. 1993, Boëtsch G., Loukid M., Montero P.: Menarcheal age and socio economical factors in Marrakech (Marocco). Int. J. Anthrop., 1995, 10, 4, Charzewski J., Lewandowska J., Piechaczek H. i wsp.: Wiek menarche dziewcząt warszawskich Wych. Fiz. Sport., 199, 1, Jones M., Hitchen P., Stratton G.: The importance of considering biological maturity when assessing physical fitness measures in girls and boys aged 10 to 16 years. Ann. Hum. Biol., 2000, 27,1, Łaska-Mierzejewska T., Łuczak E.: Uwarunkowania wysokiej zależności pomiędzy budową ciała i wiekiem menarchy. Prz. Antrop., 1996, 59, Łaska-Mierzejewska T.: Biological effects of socio economic changes in the rural environment of the Krosno province in Prz. Antrop., 1997, 60, Malina R., Bouchard C.: Growth, Maturation, and Physical Activity. Human Kinetics Books.1991, II. 9. Saczuk J., Popławska H., Wilczewski A.: Wiek biologiczny a poziom sprawności fizycznej dziewcząt i chłopców. Wych. Fiz. Sport., 1999, 1-2, Tanner J.: Rozwój w okresie pokwitania. PZWL, Warszawa, Milicer H.: Rozwój somatyczny i motoryczny chłopców w okresie pokwitania. Wych. Fiz. Sport., 1964, 3, Volver A., Viru A.: Motor development related to sexual maturation in 11- to 14- year-old girls. Biol. Sport., 1997, 14, 3, Martin R., Saller K.: Lehrbuch der Anthropologie in systematicher Darstellung mit besonderer Berücksichtigung der anthropologischen Method. Verlag, Stuttgart, Slaughter M., Lohman T., Boileau R. et al.: Skinfold equations for estimation of body fatness in children and youth. Hum. Biol., 19, 60, Międzynarodowy Program Biologiczny. IBP handbook growth and physique Wilczewski A.: Ocena poziomu rozwoju biologicznego dzieci i młodzieży województwa bialskopodlaskiego. Wydawnictwo AWF, Warszawa, Chrzanowska M., Gołąb S., Żarów R. i wsp.: Dziecko Krakowskie Poziom rozwoju biologicznego dzieci i młodzieży miasta Krakowa. AWF, Kraków, Wilczewski A., Saczuk J., Nowowiejski A. i wsp.: Sprawność fizyczna dziewcząt i chłopców w zależności od stopnia Realizacja funkcji zdrowotnych kultury fizycznej w praktyce pedagogicznej. IWF i S, Biała Podlaska, 1992, Laaneots L., Karelson K., Viru A.: Relation of aerobic capacity to the stage of sexual maturation in girls. Biol. Sport, 1996, 13, 2, ; 20. Floris G.: Some antropometric charakteristics in menstruated and nonmenstruated girls. Il end Anthropological Congress of Aleš Hrdlička. Universitas Carolina Pragensis, 192, Łaska-Mierzejewska T.: Relationships between the body height/weight proportions (ponderal index) and the age at menarche. Biol. Sport, 1993, 10, 4, Helena Popławska, Agnieszka Dmitruk Akademia Wychowania Fizycznego w Warszawie Zamiejscowy Wydział Wychowania Fizycznego ul. Akademicka 2, Biała Podlaska Kierownik naukowy: prof. dr hab. Maciej Skład

ZALEŻNOŚĆ MIĘDZY WYSOKOŚCIĄ I MASĄ CIAŁA RODZICÓW I DZIECI W DWÓCH RÓŻNYCH ŚRODOWISKACH

ZALEŻNOŚĆ MIĘDZY WYSOKOŚCIĄ I MASĄ CIAŁA RODZICÓW I DZIECI W DWÓCH RÓŻNYCH ŚRODOWISKACH S ł u p s k i e P r a c e B i o l o g i c z n e 1 2005 Władimir Bożiłow 1, Małgorzata Roślak 2, Henryk Stolarczyk 2 1 Akademia Medyczna, Bydgoszcz 2 Uniwersytet Łódzki, Łódź ZALEŻNOŚĆ MIĘDZY WYSOKOŚCIĄ

Bardziej szczegółowo

Alicja Drohomirecka, Katarzyna Kotarska

Alicja Drohomirecka, Katarzyna Kotarska ZESZYTY NAUKOWE UNIWERSYTETU SZCZECIŃSKIEGO NR 384 PRACE INSTYTUTU KULTURY FIZYCZNEJ NR 20 2003 ALICJA DROHOMIRECKA KATARZYNA KOTARSKA SPRAWNOŚĆ FIZYCZNA DZIECI PRZEDSZKOLNYCH ZE STARGARDU SZCZECIŃSKIEGO

Bardziej szczegółowo

STRATYFIKACJA SPOŁECZNA RODZICÓW A POZIOM ROZWOJU FIZYCZNEGO I MOTORYCZNEGO ICH DZIECI

STRATYFIKACJA SPOŁECZNA RODZICÓW A POZIOM ROZWOJU FIZYCZNEGO I MOTORYCZNEGO ICH DZIECI S ł u p s k i e P r a c e B i o l o g i c z n e 1 2005 Ryszard Asienkiewicz Uniwersytet Zielonogórski, Zielona Góra STRATYFIKACJA SPOŁECZNA RODZICÓW A POZIOM ROZWOJU FIZYCZNEGO I MOTORYCZNEGO ICH DZIECI

Bardziej szczegółowo

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LVIII, SUPPL. XIII, 298 SECTIO D 2003

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LVIII, SUPPL. XIII, 298 SECTIO D 2003 ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LVIII, SUPPL. XIII, 298 SECTIO D 2003 Zakład Rozwoju Biologicznego Człowieka Zamiejscowy Wydział Wychowania Fizycznego w Białej Podlaskiej

Bardziej szczegółowo

STUDIA I MONOGRAFIE NR 22. Spis treści

STUDIA I MONOGRAFIE NR 22. Spis treści STUDIA I MONOGRAFIE NR 22 Spis treści I Wprowadzenie II Materia³ i metody badañ 1 Ogólna charakterystyka próby 2 Badania antropometryczne 3 Próby sprawnoœci motorycznej 4 Ocena postawy cia³a 5 Metody opracowania

Bardziej szczegółowo

ZRÓŻNICOWANIE DYMORFICZNE CECH MORFOLOGICZNYCH KANDYDATÓW NA STUDIA WYCHOWANIA FIZYCZNEGO W WSP W CZĘSTOCHOWIE W ROKU AKADEMICKIM 1996/1997

ZRÓŻNICOWANIE DYMORFICZNE CECH MORFOLOGICZNYCH KANDYDATÓW NA STUDIA WYCHOWANIA FIZYCZNEGO W WSP W CZĘSTOCHOWIE W ROKU AKADEMICKIM 1996/1997 S ł u p s k i e P r a c e B i o l o g i c z n e 1 2005 Janusz Wojtyna, Joanna Rodziewicz-Gruhn Akademia im. Jana Długosza, Częstochowa ZRÓŻNICOWANIE DYMORFICZNE CECH MORFOLOGICZNYCH KANDYDATÓW NA STUDIA

Bardziej szczegółowo

UWARUNKOWANIA RODZINNE I ŚRODOWISKOWE WYSOKOŚCI I MASY CIAŁA DZIECI I MŁODZIEŻY ZAMIESZKAŁEJ NA TERENIE RÓŻNYCH MIAST KIELECCZYZNY

UWARUNKOWANIA RODZINNE I ŚRODOWISKOWE WYSOKOŚCI I MASY CIAŁA DZIECI I MŁODZIEŻY ZAMIESZKAŁEJ NA TERENIE RÓŻNYCH MIAST KIELECCZYZNY S ł u p s k i e P r a c e B i o l o g i c z n e 1 2005 Andrzej Jopkiewicz, Monika Zaręba Akademia Świętokrzyska, Kielce UWARUNKOWANIA RODZINNE I ŚRODOWISKOWE WYSOKOŚCI I MASY CIAŁA DZIECI I MŁODZIEŻY ZAMIESZKAŁEJ

Bardziej szczegółowo

Trendy w rozwoju fizycznym u dzieci i młodzieży z Rzeszowa w dwudziestopięcioleciu 1978 2004

Trendy w rozwoju fizycznym u dzieci i młodzieży z Rzeszowa w dwudziestopięcioleciu 1978 2004 Wydawnictwo UR 2009 ISSN 1730-3524 Przegląd Medyczny Uniwersytetu Rzeszowskiego Rzeszów 2009, 3, 239 250 Anna Radochońska 1, Lidia Perenc 2 Trendy w rozwoju fizycznym u dzieci i młodzieży z Rzeszowa w

Bardziej szczegółowo

Tendencja przemian w rozwoju dzieci ze wsi podrzeszowskich w wieku od 7 do 14 lat

Tendencja przemian w rozwoju dzieci ze wsi podrzeszowskich w wieku od 7 do 14 lat Przegląd Medyczny Uniwersytetu Rzeszowskiego Rzeszów 2005, 1, 31 40 Anna Radochońska, Sylwia Dudzik Tendencja przemian w rozwoju dzieci ze wsi podrzeszowskich w wieku od 7 do 14 lat Z Katedry Biosystematyki

Bardziej szczegółowo

OCENA POZIOMU ROZWOJU FIZYCZNEGO DZIEWCZĄT W OKRESIE POKWITANIA NA PRZYKŁADZIE UCZENNIC Z KOŃSKICH

OCENA POZIOMU ROZWOJU FIZYCZNEGO DZIEWCZĄT W OKRESIE POKWITANIA NA PRZYKŁADZIE UCZENNIC Z KOŃSKICH Nr 1 3 WIADOMOŚCI LEKARSKIE 2008, LXI, 1 3 37 Wioleta Umławska, Monika Krzyżanowska OCENA POZIOMU ROZWOJU FIZYCZNEGO DZIEWCZĄT W OKRESIE POKWITANIA NA PRZYKŁADZIE UCZENNIC Z KOŃSKICH Z Katedry Antropologii

Bardziej szczegółowo

Poziom rozwoju morfofunkcjonalnego gimnazjalistów w świetle zróżnicowanej aktywności fizycznej

Poziom rozwoju morfofunkcjonalnego gimnazjalistów w świetle zróżnicowanej aktywności fizycznej ROZDZIAŁ I ZDROWIE DOBROSTAN 4/2013 DOBROSTAN I SPOŁECZEŃSTWO Katedra Wychowania Fizycznego, Uniwersytet Zielonogórski Department of Physical Education, University of Zielona Góra RYSZARD ASIENKIEWICZ

Bardziej szczegółowo

Z BADAŃ ROZWOJU FIZYCZNEGO I SPRAWNOŚCI MOTORYCZNEJ DZIECI PRZEDSZKOLNYCH Z ZIELONEJ GÓRY

Z BADAŃ ROZWOJU FIZYCZNEGO I SPRAWNOŚCI MOTORYCZNEJ DZIECI PRZEDSZKOLNYCH Z ZIELONEJ GÓRY S ł u p s k i e P r a c e B i o l o g i c z n e 1 2005 Ryszard Asienkiewicz Uniwersytet Zielonogórski, Z BADAŃ ROZWOJU FIZYCZNEGO I SPRAWNOŚCI MOTORYCZNEJ DZIECI PRZEDSZKOLNYCH Z ZIELONEJ GÓRY WSTĘP Badania

Bardziej szczegółowo

Trend sekularny w rozwoju fizycznym dzieci z Rzeszowa w wieku od 7 do 14 lat

Trend sekularny w rozwoju fizycznym dzieci z Rzeszowa w wieku od 7 do 14 lat Przegląd Medyczny Uniwersytetu Rzeszowskiego Rzeszów 2005, 2, 113 120 Anna Radochońska, Sylwia Dudzik, Lidia Perenc Trend sekularny w rozwoju fizycznym dzieci z Rzeszowa w wieku od 7 do 14 lat Z Zakładu

Bardziej szczegółowo

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LIX, SUPPL. XIV, 159 SECTIO D 2004

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LIX, SUPPL. XIV, 159 SECTIO D 2004 ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LIX, SUPPL. XIV, 159 SECTIO D 2004 Instytut Kultury Fizycznej, Uniwersytet Szczeciński JASZCZANIN J., KOWALCZYK R., KRUPECKI K., JASZCZANIN

Bardziej szczegółowo

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 317 SECTIO D 2005

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 317 SECTIO D 2005 ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 317 SECTIO D 2005 Akademii Wychowania Fizycznego w Krakowie Academy of Physical Education, Krakow URSZULA MIĄZEK, MARIA

Bardziej szczegółowo

DYNAMIKA ROZWOJU RĘKI U DZIECI I MŁODZIEŻY POZNAŃSKIEJ W WIEKU OD 1,5 MIESIĄCA DO 18 LAT

DYNAMIKA ROZWOJU RĘKI U DZIECI I MŁODZIEŻY POZNAŃSKIEJ W WIEKU OD 1,5 MIESIĄCA DO 18 LAT S ł u p s k i e P r a c e B i o l o g i c z n e 1 2005 Aneta Sitek 1, Andrzej Malinowski 2 1 Uniwersytet Łódzki, Łódź 2 Uniwersytet Zielonogórski, Zielona Góra DYNAMIKA ROZWOJU RĘKI U DZIECI I MŁODZIEŻY

Bardziej szczegółowo

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 318 SECTIO D 2005

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 318 SECTIO D 2005 ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 318 SECTIO D 2005 Akademii Wychowania Fizycznego w Krakowie Academy of Physical Education, Krakow URSZULA MIĄZEK, MIROSŁAW

Bardziej szczegółowo

Ocena dyskryminacyjnej roli wykształcenia matki i dzietności rodzin w kształtowaniu wysokości ciała dzieci z zagłębia miedziowego

Ocena dyskryminacyjnej roli wykształcenia matki i dzietności rodzin w kształtowaniu wysokości ciała dzieci z zagłębia miedziowego Ocena dyskryminacyjnej roli wykształcenia matki i dzietności rodzin w kształtowaniu wysokości ciała dzieci z zagłębia miedziowego evaluation Of discriminant role Of mother s education and family size in

Bardziej szczegółowo

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LVIII, SUPPL. XIII, 300 SECTIO D 2003

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LVIII, SUPPL. XIII, 300 SECTIO D 2003 ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LVIII, SUPPL. XIII, 300 SECTIO D 2003 Zakład Antropologii Akademii Wychowania Fizycznego w Krakowie Department of Anthropology Academy

Bardziej szczegółowo

ZMIANY W SPRAWNOŚCI MOTORYCZNEJ WŚRÓD UCZNIÓW KLAS I-III ZE ŚRODOWISKA WIEJSKIEGO W WOJEWÓDZTWIE ŚLĄSKIM W LATACH 1999-2012

ZMIANY W SPRAWNOŚCI MOTORYCZNEJ WŚRÓD UCZNIÓW KLAS I-III ZE ŚRODOWISKA WIEJSKIEGO W WOJEWÓDZTWIE ŚLĄSKIM W LATACH 1999-2012 ROCZNIK LUBUSKI Tom 40, cz. 2, 2014 Joanna Rodziewicz-Gruhn * Marta Szymanek ** Joanna Połacik *** ZMIANY W SPRAWNOŚCI MOTORYCZNEJ WŚRÓD UCZNIÓW KLAS I-III ZE ŚRODOWISKA WIEJSKIEGO W WOJEWÓDZTWIE ŚLĄSKIM

Bardziej szczegółowo

CZĘSTOŚĆ WYSTĘPOWANIA NADWAGI I OTYŁOŚCI U DZIECI I MŁODZIEŻY WIEJSKIEJ Z KASZUB W LATACH 2006-2008

CZĘSTOŚĆ WYSTĘPOWANIA NADWAGI I OTYŁOŚCI U DZIECI I MŁODZIEŻY WIEJSKIEJ Z KASZUB W LATACH 2006-2008 S ł u p s k i e P r a c e B i o l o g i c z n e 9 2012 CZĘSTOŚĆ WYSTĘPOWANIA NADWAGI I OTYŁOŚCI U DZIECI I MŁODZIEŻY WIEJSKIEJ Z KASZUB W LATACH 2006-2008 PREVALENCE OF OVERWEIGHT AND OBESITY IN VILLAGE

Bardziej szczegółowo

OCENA DYMORFIZMU PŁCIOWEGO CECH SOMATYCZNYCH I SKŁADU CIAŁA MŁODZIEŻY TRENUJĄCEJ SPORTY WODNE

OCENA DYMORFIZMU PŁCIOWEGO CECH SOMATYCZNYCH I SKŁADU CIAŁA MŁODZIEŻY TRENUJĄCEJ SPORTY WODNE NR 59 2012 AN TRO PO MO TO RY KA OCENA DYMORFIZMU PŁCIOWEGO CECH SOMATYCZNYCH I SKŁADU CIAŁA MŁODZIEŻY TRENUJĄCEJ SPORTY WODNE THE EVALUATION OF SEXUAL DIMORPHISM OF SOMATIC FEATURES AND BODY COMPOSITION

Bardziej szczegółowo

Zadania szkoły w świetle wielodekadowych zmian kondycji fizycznej

Zadania szkoły w świetle wielodekadowych zmian kondycji fizycznej Zadania szkoły w świetle wielodekadowych zmian kondycji fizycznej dzieci i młodzieży woj. mazowieckiego Janusz Dobosz Zakład Teorii Wychowania Fizycznego i Korektywy Akademia Wychowania Fizycznego Józefa

Bardziej szczegółowo

Normy wskaÿnika wagowo-wzrostowego populacji dzieci i m³odzie y Ziemi Lubuskiej

Normy wskaÿnika wagowo-wzrostowego populacji dzieci i m³odzie y Ziemi Lubuskiej PRACE NAUKOWE Akademii im. Jana D³ugosza w Czêstochowie Seria: KULTURA FIZYCZNA z. VII, 2007 Ryszard Asienkiewicz, Józef Tatarczuk, Artur Wandycz Normy wskaÿnika wagowo-wzrostowego populacji dzieci i m³odzie

Bardziej szczegółowo

ZDOLNOŚCI SIŁOWE DZIEWCZĄT I CHŁOPCÓW WIEJSKICH ZE SKOLIOZĄ FUNKCJONALNĄ STRENGTH ABILITIES IN GIRLS AND BOYS WITH SCOLIOSIS FUNCTIONAL

ZDOLNOŚCI SIŁOWE DZIEWCZĄT I CHŁOPCÓW WIEJSKICH ZE SKOLIOZĄ FUNKCJONALNĄ STRENGTH ABILITIES IN GIRLS AND BOYS WITH SCOLIOSIS FUNCTIONAL NR 32 AN TRO PO MO TO RY KA 2005 ZDOLNOŚCI SIŁOWE DZIEWCZĄT I CHŁOPCÓW WIEJSKICH ZE SKOLIOZĄ FUNKCJONALNĄ STRENGTH ABILITIES IN GIRLS AND BOYS WITH SCOLIOSIS FUNCTIONAL Krystyna Górniak*, Helena Popławska*,

Bardziej szczegółowo

ZAKRES ZMIENNOŚCI ROZWOJU KOORDYNACJI RUCHÓW SZYBKICH I WOLNYCH U OSOBNIKÓW W WIEKU 8-17 LAT

ZAKRES ZMIENNOŚCI ROZWOJU KOORDYNACJI RUCHÓW SZYBKICH I WOLNYCH U OSOBNIKÓW W WIEKU 8-17 LAT ZAKRES ZMIENNOŚCI ROZWOJU KOORDYNACJI RUCHÓW SZYBKICH I WOLNYCH U OSOBNIKÓW W WIEKU 8-17 LAT Michał Rozpara 1 W doniesieniu zaprezentowano wyniki badań koordynacyjnej sfery motoryczności dzieci młodzieży

Bardziej szczegółowo

Rozwój cech morfologicznych i sprawności fizycznej 10-11 letnich dzieci ze wsi i z miasta ze Szkoły Podstawowej nr 1 w Tucholi i w Legbądzie

Rozwój cech morfologicznych i sprawności fizycznej 10-11 letnich dzieci ze wsi i z miasta ze Szkoły Podstawowej nr 1 w Tucholi i w Legbądzie Klimczyk Mariusz, Krygowski Dariusz. Rozwój cech morfologicznych i sprawności fizycznej 1-11 letnich dzieci ze wsi i z miasta ze Szkoły Podstawowej nr 1 w Tucholi i w Legbądzie = Development of morphological

Bardziej szczegółowo

Funkcjonalna specyfika typów somatycznych u dzieci

Funkcjonalna specyfika typów somatycznych u dzieci Przegląd Antropologiczny 1986, tom 52, z. 1-2, s. 151-158, Poznań 1988 Funkcjonalna specyfika typów somatycznych u dzieci Zygmunt Welon FUNCTIONAL SPECIFICITY OF SOMATOTYPES IN CHILDREN. In separated somatotype

Bardziej szczegółowo

Raport Testy Trenerskie. Kadr Makroregionalnych Polskiego Związku Podnoszenia Ciężarów

Raport Testy Trenerskie. Kadr Makroregionalnych Polskiego Związku Podnoszenia Ciężarów Raport Testy Trenerskie Kadr Makroregionalnych Polskiego Związku Podnoszenia Ciężarów W trakcie zgrupowań Kadr Makroregionalnych Polskiego Związku Podnoszenia Ciężarów, poddano zawodników Testom Trenerskim.

Bardziej szczegółowo

Standardy i normy do oceny rozwoju somatycznego dzieci i młodzieży Doskonałe narzędzia czy pułapki diagnostyczne?

Standardy i normy do oceny rozwoju somatycznego dzieci i młodzieży Doskonałe narzędzia czy pułapki diagnostyczne? Standardy i normy do oceny rozwoju somatycznego dzieci i młodzieży Doskonałe narzędzia czy pułapki diagnostyczne? Dr hab. n. med. Anna Oblacińska Zakład Zdrowia Dzieci i Młodzieży Instytut Matki i Dziecka

Bardziej szczegółowo

ZESZYTY NAUKOWE UNIWERSYTETU SZCZECIŃSKIEGO NR 404 PRACE INSTYTUTU KULTURY FIZYCZNEJ NR 21 2004

ZESZYTY NAUKOWE UNIWERSYTETU SZCZECIŃSKIEGO NR 404 PRACE INSTYTUTU KULTURY FIZYCZNEJ NR 21 2004 ZESZYTY NAUKOWE UNIWERSYTETU SZCZECIŃSKIEGO NR 404 PRACE INSTYTUTU KULTURY FIZYCZNEJ NR 21 2004 MIŁOSZ STĘPIŃSKI JUSTYNA DĘBICKA PORÓWNANIE CZASU REAKCJI KOŃCZYNĄ DOLNĄ I GÓRNĄ PIŁKARZY NOŻNYCH I OSÓB

Bardziej szczegółowo

ROZPRAWA DOKTORSKA. Mateusz Romanowski

ROZPRAWA DOKTORSKA. Mateusz Romanowski Mateusz Romanowski Wpływ krioterapii ogólnoustrojowej na aktywność choroby i sprawność chorych na zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa ROZPRAWA DOKTORSKA Promotor: Dr hab., prof. AWF Anna Straburzyńska-Lupa

Bardziej szczegółowo

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 7 SECTIO D 2005

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 7 SECTIO D 2005 ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 7 SECTIO D 5 1 Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Białej Podlaskiej Instytut Pielęgniarstwa Higher State Vocational School

Bardziej szczegółowo

ZMIANY CZASOWE W ROZWOJU FIZYCZNYM CHŁOPCÓW Z KOŚCIERZYNY W LATACH 1997-2007/2008 NA TLE DANYCH PORÓWNAWCZYCH Z RÓśNYCH MIAST POLSKI

ZMIANY CZASOWE W ROZWOJU FIZYCZNYM CHŁOPCÓW Z KOŚCIERZYNY W LATACH 1997-2007/2008 NA TLE DANYCH PORÓWNAWCZYCH Z RÓśNYCH MIAST POLSKI S ł u p s k i e P r a c e B i o l o g i c z n e 7 2010 ZMIANY CZASOWE W ROZWOJU FIZYCZNYM CHŁOPCÓW Z KOŚCIERZYNY W LATACH 1997-2007/2008 NA TLE DANYCH PORÓWNAWCZYCH Z RÓśNYCH MIAST POLSKI PERIODICAL CHANGES

Bardziej szczegółowo

SPRAWNOŚĆ FIZYCZNA DZIECI W WIEKU 6 I 7 LAT JAKO ELEMENT DOJRZAŁOŚCI SZKOLNEJ

SPRAWNOŚĆ FIZYCZNA DZIECI W WIEKU 6 I 7 LAT JAKO ELEMENT DOJRZAŁOŚCI SZKOLNEJ ROCZNIKI NAUKOWE AWF W POZNANIU Zeszyt 54 2005 AGNIESZKA SURYNT, AGNIESZKA WÓJCIK-GRZYB SPRAWNOŚĆ FIZYCZNA DZIECI W WIEKU 6 I 7 LAT JAKO ELEMENT DOJRZAŁOŚCI SZKOLNEJ (Physical fitness of children aged

Bardziej szczegółowo

NADWAGA I OTYŁOŚĆ SZEŚCIOLETNICH DZIECI MIEJSKICH I WIEJSKICH 1

NADWAGA I OTYŁOŚĆ SZEŚCIOLETNICH DZIECI MIEJSKICH I WIEJSKICH 1 Dorota Trzcińska * Dorota Świderska ** Piotr Tabor *** Elżbieta Olszewska **** ROCZNIK LUBUSKI Tom 40, cz. 2, 2014 NADWAGA I OTYŁOŚĆ SZEŚCIOLETNICH DZIECI MIEJSKICH I WIEJSKICH 1 Wprowadzenie Dbałość o

Bardziej szczegółowo

ZMIANY W ROZWOJU PODSKÓREJ TKANKI TŁUSZCZOWEJ U DZIECI WIEJSKICH W OKRESIE WCZESNOSZKOLNYM

ZMIANY W ROZWOJU PODSKÓREJ TKANKI TŁUSZCZOWEJ U DZIECI WIEJSKICH W OKRESIE WCZESNOSZKOLNYM S ł u p s k i e P r a c e B i o l o g i c z n e 1 2005 Janina Miałkowska, Jadwiga Pietraszewska Akademia Wychowania Fizycznego, Wrocław ZMIANY W ROZWOJU PODSKÓREJ TKANKI TŁUSZCZOWEJ U DZIECI WIEJSKICH

Bardziej szczegółowo

Pracownia auksologiczna

Pracownia auksologiczna Pracownia auksologiczna A. Rusińska Klinika Propedeutyki Pediatrii i Chorób Metabolicznych Kości Uniwersytet Medyczny w Łodzi 2012 Rozwój biologiczny składa się z nieodwracalnych procesów wzrastania różnicowania

Bardziej szczegółowo

Marcin Siewierski Zakład Teorii Sportu, Akademia Wychowania Fizycznego w Warszawie

Marcin Siewierski Zakład Teorii Sportu, Akademia Wychowania Fizycznego w Warszawie Kuder A., Perkowski K., Śledziewski D. (red.) Proces doskonalenia treningu i walki sportowej, AWF. T.2, Warszawa 2005: 54-57. Marcin Siewierski Zakład Teorii Sportu, Akademia Wychowania Fizycznego w Warszawie

Bardziej szczegółowo

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 116 SECTIO D 2005

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 116 SECTIO D 2005 ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 116 SECTIO D 2005 Akademia Wychowania Fizycznego Katowice KRYSTYNA GAWLIK, ALEKSANDRA ŻEBROWSKA Ocena poziomu wydolności

Bardziej szczegółowo

Analysis of infectious complications inf children with acute lymphoblastic leukemia treated in Voivodship Children's Hospital in Olsztyn

Analysis of infectious complications inf children with acute lymphoblastic leukemia treated in Voivodship Children's Hospital in Olsztyn Analiza powikłań infekcyjnych u dzieci z ostrą białaczką limfoblastyczną leczonych w Wojewódzkim Specjalistycznym Szpitalu Dziecięcym w Olsztynie Analysis of infectious complications inf children with

Bardziej szczegółowo

ZESZYTY NAUKOWE UNIWERSYTETU SZCZECIŃSKIEGO NR 444 PRACE INSTYTUTU KULTURY FIZYCZNEJ NR 23 2006

ZESZYTY NAUKOWE UNIWERSYTETU SZCZECIŃSKIEGO NR 444 PRACE INSTYTUTU KULTURY FIZYCZNEJ NR 23 2006 ZESZYTY NAUKOWE UNIWERSYTETU SZCZECIŃSKIEGO NR 444 PRACE INSTYTUTU KULTURY FIZYCZNEJ NR 23 2006 DANUTA UMIASTOWSKA ZMIANY W ROZWOJU MOTORYCZNYM U DZIECI SZCZECIŃSKICH W WIEKU 8 15 LAT NA PODSTAWIE BADAŃ

Bardziej szczegółowo

ZESZYTY NAUKOWE 3 (47) 2007

ZESZYTY NAUKOWE 3 (47) 2007 ZESZYTY NAUKOWE 3 (47) 2007 Warszawa 2007 SPIS TREŚCI I. ŚRODOWISKO, TURYSTYKA I REKREACJA Stefan Korycki ORGANY I INSTYTUCJE OCHRONY PRAWNEJ ŚRODOWISKA W POLSCE... 9 Zbigniew Krawczyk PODRÓŻE KRAJOWE

Bardziej szczegółowo

KSZTAŁTOWANIE SIĘ WYBRANYCH CECH SOMATYCZNYCH DZIECI KASZUBSKICH NA TLE WPŁYWU WARUNKÓW SPOŁECZNO-EKONOMICZNYCH ICH RODZIN

KSZTAŁTOWANIE SIĘ WYBRANYCH CECH SOMATYCZNYCH DZIECI KASZUBSKICH NA TLE WPŁYWU WARUNKÓW SPOŁECZNO-EKONOMICZNYCH ICH RODZIN S ł u p s k i e P r a c e B i o l o g i c z n e 1 2005 Bogdan Zaworski Pomorska Akademia Pedagogiczna, Słupsk KSZTAŁTOWANIE SIĘ WYBRANYCH CECH SOMATYCZNYCH DZIECI KASZUBSKICH NA TLE WPŁYWU WARUNKÓW SPOŁECZNO-EKONOMICZNYCH

Bardziej szczegółowo

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LIX, SUPPL. XIV, 43 SECTIO D 2004

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LIX, SUPPL. XIV, 43 SECTIO D 2004 ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LIX, SUPPL. XIV, 43 SECTIO D 2004 Wydział Wychowania Fizycznego i Fizjoterapii Politechniki Opolskiej Faculty of Physical Education and

Bardziej szczegółowo

ZESZYTY NAUKOWE UNIWERSYTETU SZCZECIŃSKIEGO NR 404 PRACE INSTYTUTU KULTURY FIZYCZNEJ NR 21 2004

ZESZYTY NAUKOWE UNIWERSYTETU SZCZECIŃSKIEGO NR 404 PRACE INSTYTUTU KULTURY FIZYCZNEJ NR 21 2004 ZESZYTY NAUKOWE UNIWERSYTETU SZCZECIŃSKIEGO NR 404 PRACE INSTYTUTU KULTURY FIZYCZNEJ NR 21 2004 JERZY EIDER CECHY MODELU MISTRZOSTWA SPORTOWEGO REPREZENTACJI SIATKARSKICH STARTUJĄCYCH W MISTRZOSTWACH EUROPY

Bardziej szczegółowo

Frekwencja i intensywność próchnicy u dzieci 6-letnich z rejonu Krakowa

Frekwencja i intensywność próchnicy u dzieci 6-letnich z rejonu Krakowa Borgis Frekwencja i intensywność próchnicy u dzieci 6-letnich z rejonu Krakowa *Anna Jurczak, Jadwiga Ciepły, Iwona Gregorczyk-Maga, Iwona Kołodziej, Joanna Słowik, Dorota Kościelniak, Małgorzata Staszczyk

Bardziej szczegółowo

Dynamika rozwoju morfofunkcjonalnego dziewcząt. Dynamics of morphofunctional development of girls aged 13 to 15

Dynamika rozwoju morfofunkcjonalnego dziewcząt. Dynamics of morphofunctional development of girls aged 13 to 15 Tymczak, Pop, Karczmarek-Borowska, Pitak, Kultys Dynamika rozwoju morfofunkcjonalnego dziewcząt w wieku 13 15 lat 31 Wydawnictwo UR 2015 ISSN 2082-369X Przegląd Medyczny Uniwersytetu Rzeszowskiego i Narodowego

Bardziej szczegółowo

TRANSPORT W RODZINNYCH GOSPODARSTWACH ROLNYCH

TRANSPORT W RODZINNYCH GOSPODARSTWACH ROLNYCH INŻYNIERIA W ROLNICTWIE. MONOGRAFIE 16 ENGINEERING IN AGRICULTURE. MONOGRAPHS 16 WIESŁAW GOLKA TRANSPORT W RODZINNYCH GOSPODARSTWACH ROLNYCH TRANSPORTATION IN RURAL FAMILY FARMS Falenty 2014 WYDAWNICTWO

Bardziej szczegółowo

Badanie ABC-one 2010 Miejscowe spalanie tłuszczu

Badanie ABC-one 2010 Miejscowe spalanie tłuszczu Badanie ABC-one 2010 Miejscowe spalanie tłuszczu 1. Wprowadzenie Celem babania było sprawdzenie działania sprzętu Slim Belly oraz Slim Back&Legs na miejscowe spalanie tłuszczu oraz ocena skuteczności obydwu

Bardziej szczegółowo

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 334 SECTIO D 2005

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 334 SECTIO D 2005 ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 334 SECTIO D 2005 Akademia Wychowania Fizycznego w Warszawie, Wydział Rehabilitacji Academy of Physical Education In Warsaw,

Bardziej szczegółowo

WPŁYW TRENINGU KUNG-FU NA ROZWÓJ ZDOLNOŚCI MOTORYCZNEJ, JAKĄ JEST SKOCZNOŚĆ, U DZIECI W WIEKU 7 13 LAT

WPŁYW TRENINGU KUNG-FU NA ROZWÓJ ZDOLNOŚCI MOTORYCZNEJ, JAKĄ JEST SKOCZNOŚĆ, U DZIECI W WIEKU 7 13 LAT Zeszyty Naukowe Towarzystwa Doktorantów UJ Nauki Społeczne, Nr 7 (2/2013) MICHAŁ NOGIEĆ (Uniwersytet Jagielloński) WPŁYW TRENINGU KUNG-FU NA ROZWÓJ ZDOLNOŚCI MOTORYCZNEJ, JAKĄ JEST SKOCZNOŚĆ, U DZIECI

Bardziej szczegółowo

Studia Medyczne Akademii Œwiêtokrzyskiej tom 7 Kielce 2007

Studia Medyczne Akademii Œwiêtokrzyskiej tom 7 Kielce 2007 Studia Medyczne Akademii Œwiêtokrzyskiej tom 7 Kielce 2007 Jacek Wilczyñski Zak³ad Patobiomechaniki Instytut Fizjoterapii Wydzia³ Nauko o Zdrowiu Akademii Œwiêtokrzyskiej w Kielcach Kierownik Zak³adu:

Bardziej szczegółowo

PORÓWNANIE MOTORYCZNOŚCI DZIECI PEŁNOSPRAWNYCH, NIESŁYSZĄCYCH I NIEPEŁNOSPRAWNYCH INTELEKTUALNIE W STOPNIU LEKKIM

PORÓWNANIE MOTORYCZNOŚCI DZIECI PEŁNOSPRAWNYCH, NIESŁYSZĄCYCH I NIEPEŁNOSPRAWNYCH INTELEKTUALNIE W STOPNIU LEKKIM PORÓWNANIE MOTORYCZNOŚCI DZIECI PEŁNOSPRAWNYCH, NIESŁYSZĄCYCH I NIEPEŁNOSPRAWNYCH INTELEKTUALNIE W STOPNIU LEKKIM Agnieszka Jankowicz-Szymańska, Wiesław Wojtanowski Wstęp, oraz niektóre dzieci zdrowe często

Bardziej szczegółowo

Dymorfizm cech somatycznych dzieci w wieku 6-10 lat trenujących akrobatykę sportową

Dymorfizm cech somatycznych dzieci w wieku 6-10 lat trenujących akrobatykę sportową ROZDZIAŁ I ZDROWIE I DOBROSTAN 2/2015 DOBROSTAN I SPOŁECZEŃSTWO Katedra Wychowania Fizycznego, Uniwersytet Zielonogórski Department of Physical Education, University of Zielona Góra RYSZARD ASIENKIEWICZ

Bardziej szczegółowo

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LIX, SUPPL. XIV, 115 SECTIO D 2004

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LIX, SUPPL. XIV, 115 SECTIO D 2004 ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LIX, SUPPL. XIV, 115 SECTIO D 2004 Akademia Wychowania Fizycznego w Krakowie Academy of Physical Education in Cracow MARIA GACEK, JAROSŁAW

Bardziej szczegółowo

Keywords: physical development, physical fitness, comparison.

Keywords: physical development, physical fitness, comparison. Rozwój fizyczny i sprawność fizyczna 9-10 letnich dziewcząt i chłopców Physical development and physical fitness 9-10 year old girls and boys Streszczenie Mariusz Klimczyk, Agata Klimczyk, Magdalena Łaźniewska

Bardziej szczegółowo

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 446 SECTIO D 2005

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 446 SECTIO D 2005 ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 446 SECTIO D 25 Katedra Anatomii i Antropologii, Akademia Wychowania Fizycznego i Sportu, Gdańsk Departament of Anatomy

Bardziej szczegółowo

RELACJE SPRAWNOŚCI FIZYCZNEJ I WYNIKÓW W NAUCE SZKOLNEJ UCZNIÓW ZE SZKÓŁ PODSTAWOWYCH W BIAŁEJ PODLASKIEJ

RELACJE SPRAWNOŚCI FIZYCZNEJ I WYNIKÓW W NAUCE SZKOLNEJ UCZNIÓW ZE SZKÓŁ PODSTAWOWYCH W BIAŁEJ PODLASKIEJ Rozprawy Społeczne 2012, Tom VI, r 1 Relacje sprawności fizycznej i wyników w nauce... RELACJE SPRAWOŚCI FIZYCZEJ I WYIKÓW W AUCE SZKOLEJ UCZIÓW ZE SZKÓŁ PODSTAWOWYCH W BIAŁEJ PODLASKIEJ Rozprawy Społeczne,

Bardziej szczegółowo

Cracow University of Economics Poland. Overview. Sources of Real GDP per Capita Growth: Polish Regional-Macroeconomic Dimensions 2000-2005

Cracow University of Economics Poland. Overview. Sources of Real GDP per Capita Growth: Polish Regional-Macroeconomic Dimensions 2000-2005 Cracow University of Economics Sources of Real GDP per Capita Growth: Polish Regional-Macroeconomic Dimensions 2000-2005 - Key Note Speech - Presented by: Dr. David Clowes The Growth Research Unit CE Europe

Bardziej szczegółowo

OCENA MOśLIWOŚCI WYKORZYSTANIA HODOWLI ŚWIŃ RASY ZŁOTNICKIEJ

OCENA MOśLIWOŚCI WYKORZYSTANIA HODOWLI ŚWIŃ RASY ZŁOTNICKIEJ ASSESSMENT OF POTENTIAL FOR ZŁOTNICKA SPOTTED PIG BREEDING IN ORGANIC FARMS OCENA MOśLIWOŚCI WYKORZYSTANIA HODOWLI ŚWIŃ RASY ZŁOTNICKIEJ PSTREJ W GOSPODARSTWACH EKOLOGICZNYCH Janusz Tomasz Buczyński (1),

Bardziej szczegółowo

ANALIZA ZDOLNOŚCI DO REALIZACJI WYDATKÓW INWESTYCYJNYCH GMINY WIŚNIOWA

ANALIZA ZDOLNOŚCI DO REALIZACJI WYDATKÓW INWESTYCYJNYCH GMINY WIŚNIOWA INFRASTRUKTURA I EKOLOGIA TERENÓW WIEJSKICH Nr 2/2005, POLSKA AKADEMIA NAUK, Oddział w Krakowie, s. 27 33 Komisja Technicznej Infrastruktury Wsi Marcin Hyski ANALIZA ZDOLNOŚCI DO REALIZACJI WYDATKÓW INWESTYCYJNYCH

Bardziej szczegółowo

Zróżnicowanie oraz współzależność cech somatycznych i zdolności motorycznych dzieci zamieszkujących środowiska o różnym stopniu zurbanizowania

Zróżnicowanie oraz współzależność cech somatycznych i zdolności motorycznych dzieci zamieszkujących środowiska o różnym stopniu zurbanizowania PRACE NAUKOWE Akademii im. Jana Długosza w Częstochowie Kultura Fizyczna 2014, t. XIII, nr 2, s. 177 196 http://dx.doi.org/10.16926/kf.2014.13.12 Ryszard ASIENKIEWICZ * Artur WANDYCZ ** Zróżnicowanie oraz

Bardziej szczegółowo

Występowanie niskorosłości i wysokorosłości chłopców w wieku 7-19 lat ze wschodnich województw Polski w świetle wybranych zmiennych społecznych

Występowanie niskorosłości i wysokorosłości chłopców w wieku 7-19 lat ze wschodnich województw Polski w świetle wybranych zmiennych społecznych 48 Probl Hig Epidemiol 212, 93(1): 48-54 Występowanie niskorosłości i wysokorosłości chłopców w wieku 7-19 lat ze wschodnich województw Polski w świetle wybranych zmiennych społecznych Occurrence of short

Bardziej szczegółowo

Sytuacja w zakresie zachorowań na raka szyjki macicy w woj. dolnośląskim w latach 2005-2011

Sytuacja w zakresie zachorowań na raka szyjki macicy w woj. dolnośląskim w latach 2005-2011 Sytuacja w zakresie zachorowań na raka szyjki macicy w woj. dolnośląskim w latach 25-211 Ostatnie, opublikowane w roku 212 dane dla Polski [1] wskazują, że w latach 28-29 w woj. dolnośląskim stwierdzano

Bardziej szczegółowo

OCENA WYBRANYCH CECH JAKOŚCI MROŻONEK ZA POMOCĄ AKWIZYCJI OBRAZU

OCENA WYBRANYCH CECH JAKOŚCI MROŻONEK ZA POMOCĄ AKWIZYCJI OBRAZU Inżynieria Rolnicza 4(129)/2011 OCENA WYBRANYCH CECH JAKOŚCI MROŻONEK ZA POMOCĄ AKWIZYCJI OBRAZU Katarzyna Szwedziak, Dominika Matuszek Katedra Techniki Rolniczej i Leśnej, Politechnika Opolska Streszczenie:

Bardziej szczegółowo

Kamil Barański 1, Ewelina Szuba 2, Magdalena Olszanecka-Glinianowicz 3, Jerzy Chudek 1 STRESZCZENIE WPROWADZENIE

Kamil Barański 1, Ewelina Szuba 2, Magdalena Olszanecka-Glinianowicz 3, Jerzy Chudek 1 STRESZCZENIE WPROWADZENIE Czynniki socjodemograficzne wpływające na poziom wiedzy dotyczącej dróg szerzenia się zakażenia w kontaktach niezwiązanych z procedurami medycznymi wśród pacjentów z WZW typu C Kamil Barański 1, Ewelina

Bardziej szczegółowo

WPŁYW PRZEBIEGU MECHANICZNEGO DOJU KRÓW NA ZAWARTOŚĆ KOMÓREK SOMATYCZNYCH W MLEKU PRZY ZMIENNEJ SILE NACIĄGU GUM STRZYKOWYCH W KUBKU UDOJOWYM

WPŁYW PRZEBIEGU MECHANICZNEGO DOJU KRÓW NA ZAWARTOŚĆ KOMÓREK SOMATYCZNYCH W MLEKU PRZY ZMIENNEJ SILE NACIĄGU GUM STRZYKOWYCH W KUBKU UDOJOWYM Inżynieria Rolnicza 4(122)/2010 WPŁYW PRZEBIEGU MECHANICZNEGO DOJU KRÓW NA ZAWARTOŚĆ KOMÓREK SOMATYCZNYCH W MLEKU PRZY ZMIENNEJ SILE NACIĄGU GUM STRZYKOWYCH W KUBKU UDOJOWYM Aleksander Krzyś, Józef Szlachta,

Bardziej szczegółowo

Krytyczne czynniki sukcesu w zarządzaniu projektami

Krytyczne czynniki sukcesu w zarządzaniu projektami Seweryn SPAŁEK Krytyczne czynniki sukcesu w zarządzaniu projektami MONOGRAFIA Wydawnictwo Politechniki Śląskiej Gliwice 2004 SPIS TREŚCI WPROWADZENIE 5 1. ZARZĄDZANIE PROJEKTAMI W ORGANIZACJI 13 1.1. Zarządzanie

Bardziej szczegółowo

Umiejętności Polaków wyniki Międzynarodowego Badania Kompetencji Osób Dorosłych

Umiejętności Polaków wyniki Międzynarodowego Badania Kompetencji Osób Dorosłych Umiejętności Polaków wyniki Międzynarodowego Badania Kompetencji Osób Dorosłych (PIAAC - The Programme for the International Assessment of Adult Competencies) Międzynarodowe Badanie Kompetencji Osób Dorosłych

Bardziej szczegółowo

Rozwój somatyczny chłopców i dziewcząt wiejskich w wieku 6 19 lat z województwa podkarpackiego na tle serii miejskiej

Rozwój somatyczny chłopców i dziewcząt wiejskich w wieku 6 19 lat z województwa podkarpackiego na tle serii miejskiej 288 Prz. Med. Uniw. Rzesz. Inst. Leków, 2012, 3, 288 310 Wydawnictwo UR 2012 ISSN 2082-369X Przegląd Medyczny Uniwersytetu Rzeszowskiego i Narodowego Instytutu Leków w Warszawie Rzeszów 2012, 3, 288 310

Bardziej szczegółowo

ZASOBY MIESZKANIOWE W WOJEWÓDZTWIE MAŁOPOLSKIM W 2006 R.

ZASOBY MIESZKANIOWE W WOJEWÓDZTWIE MAŁOPOLSKIM W 2006 R. URZĄD STATYSTYCZNY W KRAKOWIE Informacja sygnalna Data opracowania - wrzesień 2007 r. Kontakt: e-mail:sekretariatuskrk@stat.gov.pl tel. 012 415 38 84 Internet: http://www.stat.gov.pl/urzedy/krak Nr 19

Bardziej szczegółowo

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 503 SECTIO D 2005

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 503 SECTIO D 2005 ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 503 SECTIO D 2005 Miejski Ośrodek Sportu i Rekreacji 1 Akademia Wychowania Fizycznego w Katowicach 2 Academy of Physical

Bardziej szczegółowo

Rozwój fizyczny i sprawność fizyczna dzieci głuchych jako pozytywny miernik ich zdrowia fizycznego

Rozwój fizyczny i sprawność fizyczna dzieci głuchych jako pozytywny miernik ich zdrowia fizycznego 304 Probl Hig Epidemiol 2011, 92(2): 304-310 Rozwój fizyczny i sprawność fizyczna dzieci głuchych jako pozytywny miernik ich zdrowia fizycznego Physical development and fitness of hearing-impaired children

Bardziej szczegółowo

Copyright 2011 by Josef Pilsudski University of Physical Education in Warsaw, Faculty of Physical Education and Sport in Biała Podlaska

Copyright 2011 by Josef Pilsudski University of Physical Education in Warsaw, Faculty of Physical Education and Sport in Biała Podlaska Pol. J. Sport Tourism 2011, 18, 59-68 59 Soroka, Bergier: SENSE OF GENDER IDENTITY... Pol. J. Sport Tourism 2011, 18, 45-58 THE IMPORTANCE OF PARENTS EDUCATION IN THE MORPHOFUNCTIONAL DEVELOPMENT OF ADOLESCENT

Bardziej szczegółowo

ROZWÓJ MORFOLOGICZNY I POZIOM ZDOLNOŚCI MOTORYCZNYCH CHŁOPCÓW UPRAWIAJĄCYCH RÓŻNE DYSCYPLINY SPORTOWE

ROZWÓJ MORFOLOGICZNY I POZIOM ZDOLNOŚCI MOTORYCZNYCH CHŁOPCÓW UPRAWIAJĄCYCH RÓŻNE DYSCYPLINY SPORTOWE NR 41 AN TRO PO MO TO RY KA 2008 ROZWÓJ MORFOLOGICZNY I POZIOM ZDOLNOŚCI MOTORYCZNYCH CHŁOPCÓW UPRAWIAJĄCYCH RÓŻNE DYSCYPLINY SPORTOWE MORPHOLOGICAL ADVANCEMENT AND MOTOR SKILLS LEVEL OF BOYS PRACTICING

Bardziej szczegółowo

Sprawność fizyczna młodzieży niepełnosprawnej intelektualnie jako czynnik warunkujący ich zdrowie

Sprawność fizyczna młodzieży niepełnosprawnej intelektualnie jako czynnik warunkujący ich zdrowie Wieczorek Probl Hig Epidemiol M. Sprawność 2008, fizyczna 89(2): młodzieży 235-240 niepełnosprawnej intelektualnie jako czynnik warunkujący ich zdrowie 235 Sprawność fizyczna młodzieży niepełnosprawnej

Bardziej szczegółowo

Masa ciała a wskaźniki wagowo-wzrostowe otyłych mężczyzn

Masa ciała a wskaźniki wagowo-wzrostowe otyłych mężczyzn PRACE NAUKOWE Akademii im. Jana Długosza w C zęstochowie Kultura Fizyczna 2014, t. XIII, nr 2, s. 167 176 http://dx.doi.org/10.16926/kf.2014.13.11 Karol PILIS *, Michał ZYCH **, Krzysztof STEC **, Anna

Bardziej szczegółowo

Dzieci i młodzież jako ofiary wypadków drogowych w województwie podlaskim w latach 2000-2007

Dzieci i młodzież jako ofiary wypadków drogowych w województwie podlaskim w latach 2000-2007 Piątkiewicz Probl Hig Epidemiol JA i wsp. 2011, Dzieci 92(2): i młodzież 311-318 jako ofiary wypadków 2000-2007 311 Dzieci i młodzież jako ofiary wypadków drogowych w województwie podlaskim w latach 2000-2007

Bardziej szczegółowo

Unit of Social Gerontology, Institute of Labour and Social Studies ageing and its consequences for society

Unit of Social Gerontology, Institute of Labour and Social Studies ageing and its consequences for society Prof. Piotr Bledowski, Ph.D. Institute of Social Economy, Warsaw School of Economics local policy, social security, labour market Unit of Social Gerontology, Institute of Labour and Social Studies ageing

Bardziej szczegółowo

Polskie Forum Psychologiczne, 2013, tom 18, numer 4, s. 441-456

Polskie Forum Psychologiczne, 2013, tom 18, numer 4, s. 441-456 Polskie Forum Psychologiczne, 2013, tom 18, numer 4, s. 441-456 Anna Ratajska 1 2 1 1 Instytut Psychologii, Uniwersytet Kazimierza Wielkiego Institute of Psychology, Kazimierz Wielki University in Bydgoszcz

Bardziej szczegółowo

ROZWÓJ FIZYCZNY DZIECI I MŁODZIEŻY WROCŁAWSKIEJ W WIEKU 7 18 LAT

ROZWÓJ FIZYCZNY DZIECI I MŁODZIEŻY WROCŁAWSKIEJ W WIEKU 7 18 LAT AKADEMIA WYCHOWANIA FIZYCZNEGO WE WROCŁAWIU Anna Burdukiewicz Justyna Andrzejewska Janina Miałkowska Jadwiga Pietraszewska ROZWÓJ FIZYCZNY DZIECI I MŁODZIEŻY WROCŁAWSKIEJ W WIEKU 7 18 LAT Wrocław 2009

Bardziej szczegółowo

Umiejętności Polaków wyniki Międzynarodowego Badania Kompetencji Osób Dorosłych

Umiejętności Polaków wyniki Międzynarodowego Badania Kompetencji Osób Dorosłych Umiejętności Polaków wyniki Międzynarodowego Badania Kompetencji Osób Dorosłych (PIAAC - The Programme for the International Assessment of Adult Competencies) Międzynarodowe Badanie Kompetencji Osób Dorosłych

Bardziej szczegółowo

WYTRZYMAŁOŚĆ POSTURALNA WYBRANEJ GRUPY DZIECI ZE SZKOŁY WIEJSKIEJ NA TLE RÓWIEŚNIKÓW ZE ŚRODOWISKA WIELKOMIEJSKIEGO

WYTRZYMAŁOŚĆ POSTURALNA WYBRANEJ GRUPY DZIECI ZE SZKOŁY WIEJSKIEJ NA TLE RÓWIEŚNIKÓW ZE ŚRODOWISKA WIELKOMIEJSKIEGO EWA ZEYLAND-MALAWKA Wyższa Szkoła Pedagogiki i Administracji w Poznaniu Wyższa Szkoła Mazowiecka w Warszawie MIROSŁAW NOWAKOWSKI III Liceum Ogólnokształcące w Sopocie MAŁGORZATA NOWAKOWSKA Zespół Szkół

Bardziej szczegółowo

Zakład Antropologii - Publikacje Niektóre publikacje pracowników ZAKŁADU ANTROPOLOGII. Skany okładek publikacji pracowników Katedry:

Zakład Antropologii - Publikacje Niektóre publikacje pracowników ZAKŁADU ANTROPOLOGII. Skany okładek publikacji pracowników Katedry: Zakład Antropologii - Publikacje Niektóre publikacje pracowników ZAKŁADU ANTROPOLOGII Skany okładek publikacji pracowników Katedry: 1. Prognozowanie dorosłej wysokości ciała chłopców. Model własny i analiza

Bardziej szczegółowo

Akademia Morska w Szczecinie. Wydział Mechaniczny

Akademia Morska w Szczecinie. Wydział Mechaniczny Akademia Morska w Szczecinie Wydział Mechaniczny ROZPRAWA DOKTORSKA mgr inż. Marcin Kołodziejski Analiza metody obsługiwania zarządzanego niezawodnością pędników azymutalnych platformy pływającej Promotor:

Bardziej szczegółowo

Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology

Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology Vol. 3/2004 Nr 1(6) Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology Otyłość, nadwaga i niedobór masy ciała u dzieci śląskich w wieku 7-9 lat Obesity, overweight and thinness in Silesian children 7-9

Bardziej szczegółowo

OCENA SPRAWNOŚCI FIZYCZNEJ STUDENTÓW Z WYKORZYSTANIEM MATEMATYCZNEGO MODELU KOŃCZYNY DOLNEJ CZŁOWIEKA

OCENA SPRAWNOŚCI FIZYCZNEJ STUDENTÓW Z WYKORZYSTANIEM MATEMATYCZNEGO MODELU KOŃCZYNY DOLNEJ CZŁOWIEKA MODELOWANIE INśYNIERSKIE ISSN 1896-771X 36, s. 343-348, Gliwice 2008 OCENA SPRAWNOŚCI FIZYCZNEJ STUDENTÓW Z WYKORZYSTANIEM MATEMATYCZNEGO MODELU KOŃCZYNY DOLNEJ CZŁOWIEKA AGATA GUZIK ROBERT MICHNIK JACEK

Bardziej szczegółowo

SPOSÓB POSŁUGIWANIA SI

SPOSÓB POSŁUGIWANIA SI SPOSÓB POSŁUGIWANIA SIĘ TABELAMI SŁUŻĄCE DO UPROSZCZONEJ OCENY SPRAWNOŚCI FIZYCZNEJ OPARTEJ NA PRÓBACH MINI TESTU. 1. SPOSÓB POSŁUGIWANIA SIĘ TABELAMI Na stronach Animatora Sportu (animatorsdim.szs.pl)

Bardziej szczegółowo

ANTROPOMETRYCZNA OCENA STANU ODŻYWIENIA

ANTROPOMETRYCZNA OCENA STANU ODŻYWIENIA POMIARY ANTROPOMETRYCZNE: ANTROPOMETRYCZNA OCENA STANU ODŻYWIENIA rozmiary i proporcje ciała zmienność czasowa masy ciała skład tkankowy ( beztłuszczowa, tłuszczowa masa ciała) rozmieszczenie tkanki tłuszczowej

Bardziej szczegółowo

Przygotowanie motoryczne w treningu dzieci i młodzieży

Przygotowanie motoryczne w treningu dzieci i młodzieży Przygotowanie motoryczne w treningu dzieci i młodzieży Michał Wilk Katedra Teorii i Praktyki Sportu AWF Katowice Wilk Sport Team Etapy szkolenia sportowego 0 1 2 3 4 Przedwstępny Wszechstronny Ukierunkowany

Bardziej szczegółowo

Analiza porównawcza poziomu rozwoju cech motorycznych uczniów klasy sportowej z klasą ogólną w Szkole Podstawowej nr 18 w Toruniu

Analiza porównawcza poziomu rozwoju cech motorycznych uczniów klasy sportowej z klasą ogólną w Szkole Podstawowej nr 18 w Toruniu Klimczyk Mariusz, Słoma Piotr. Analiza porównawcza poziomu rozwoju cech motorycznych uczniów klasy sportowej z klasą ogólną w Szkole Podstawowej nr 18 w Toruniu = Comparative analysis of the level of development

Bardziej szczegółowo

Sprawność fizyczna uczniów o zróżnicowanej sylwetce. Physical fitness of schoolboys differing in body shape

Sprawność fizyczna uczniów o zróżnicowanej sylwetce. Physical fitness of schoolboys differing in body shape Artykuł oryginalny Original Paper Zeszyty Naukowe WSKFiT 8:19-25, 2013 Streszczenie Sprawność fizyczna uczniów o zróżnicowanej sylwetce Physical fitness of schoolboys differing in body shape Michał Ignasiak,

Bardziej szczegółowo

POSTAWA CIAŁA CHŁOPCÓW WIEJSKICH Z NIEDOBOREM I NADMIAREM TKANKI TŁUSZCZOWEJ WORGANIZMIE

POSTAWA CIAŁA CHŁOPCÓW WIEJSKICH Z NIEDOBOREM I NADMIAREM TKANKI TŁUSZCZOWEJ WORGANIZMIE ROCZNIK LUBUSKI Tom 40, cz. 2, 2014 Krystyna Górniak * Małgorzata Lichota ** Helena Popławska *** Agnieszka Dmitruk **** POSTAWA CIAŁA CHŁOPCÓW WIEJSKICH Z NIEDOBOREM I NADMIAREM TKANKI TŁUSZCZOWEJ WORGANIZMIE

Bardziej szczegółowo

ANALIZA SPRAWDZIANU SZÓSTOKLASISTY

ANALIZA SPRAWDZIANU SZÓSTOKLASISTY ANALIZA SPRAWDZIANU SZÓSTOKLASISTY Zespół Szkolno - Przedszkolny im. Feliksa Michalskiego Miejska Szkoła Podstawowa nr 3 w Knurowie W klasie VI przeprowadzono sprawdzian, który pisało 19 uczniów. Uczniowie

Bardziej szczegółowo

ZESZYTY NAUKOWE UNIWERSYTETU SZCZECI SKIEGO NR 486 PRACE INSTYTUTU KULTURY FIZYCZNEJ NR 24 2007

ZESZYTY NAUKOWE UNIWERSYTETU SZCZECI SKIEGO NR 486 PRACE INSTYTUTU KULTURY FIZYCZNEJ NR 24 2007 ZESZYTY NAUKOWE UNIWERSYTETU SZCZECI SKIEGO NR 486 PRACE INSTYTUTU KULTURY FIZYCZNEJ NR 24 2007 KATARZYNA KOTARSKA ALICJA DROHOMIRECKA CHARAKTERYSTYKA RODOWISKA RODZINNEGO DZIECI W WIEKU PRZEDSZKOLNYM

Bardziej szczegółowo

Cracow University of Economics Poland

Cracow University of Economics Poland Cracow University of Economics Poland Sources of Real GDP per Capita Growth: Polish Regional-Macroeconomic Dimensions 2000-2005 - Keynote Speech - Presented by: Dr. David Clowes The Growth Research Unit,

Bardziej szczegółowo

CYKLICZNE ZMIANY MIEJSKIEJ WYSPY CIEPŁA W WARSZAWIE I ICH PRZYCZYNY. Cyclic changes of the urban heat island in Warsaw and their causes

CYKLICZNE ZMIANY MIEJSKIEJ WYSPY CIEPŁA W WARSZAWIE I ICH PRZYCZYNY. Cyclic changes of the urban heat island in Warsaw and their causes Prace i Studia Geograficzne 2011, T. 47, ss. 409 416 Maria Stopa-Boryczka, Jerzy Boryczka, Jolanta Wawer, Katarzyna Grabowska Uniwersytet Warszawski, Wydział Geografii i Studiów Regionalnych, Zakład Klimatologii

Bardziej szczegółowo

Środowiskowe uwarunkowania rozwoju biologicznego i motorycznego dziewcząt gimnazjalnych

Środowiskowe uwarunkowania rozwoju biologicznego i motorycznego dziewcząt gimnazjalnych ROZDZIAŁ I ZDROWIE DOBROSTAN 3/2013 DOBROSTAN, UMYSŁ I URODA Katedra Wychowania Fizycznego, Uniwersytet Zielonogórski Department of Physical Education, University of Zielona Góra RYSZARD ASIENKIEWICZ Environmental

Bardziej szczegółowo