Katarzyna Rybicka Karolina Skoczyńska

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Katarzyna Rybicka Karolina Skoczyńska"

Transkrypt

1 Katarzyna Rybicka Karolina Skoczyńska

2 Rys historyczny pierwszy formalny opis choroby: An Essay on the Shaking Palsy, James Parkinson, 1817 początkowo nazywana paralysis agitans (drżączka doraźna) nazwa używana do dzisiaj wprowadzona przez Jean- Martin Charcot opis zmian w istocie czarnej Konstantin Tretiakoff, 1917 zmiany biochemiczne leżące u podstaw choroby Arvid Carlsson, Nagroda Nobla w 2000r.

3 Informacje ogólne: choroba Parkinsona jest zaliczana do grupy chorób neurodegeneracyjnych spowodowana jest stopniowym zanikaniem komórek nerwowych w różnych regionach mózgu jest chorobą przewlekłą, stale i nieuchronnie postępującą

4 Informacje ogólne: moment rozpoczęcia choroby jest nieuchwytny wyprzedza na wiele lat pojawienie się pierwszych istotnych diagnostycznie symptomów dokładne zrozumienie patomechanizmów powstawania choroby Parkinsona daje nadzieję na spowolnienie postępów choroby i ułatwienie życia chorego.

5 Choroba Parkinsona w liczbach występowanie w ogólnej populacji: osób na promila populacja powyżej 65 r.ż. 1% szacowana liczba nowych zachorowań w ciągu roku: 20 osób na przypuszczalnie w Polsce żyje obecnie ok osób z tym schorzeniem

6 Objawy choroby Parkinsona: 1. Objawy ruchowe Cztery główne objawy będące podstawą do rozpoznania: drżenie spoczynkowe w 70% przypadków rozpoczyna się od drżenia jednej ręki spowolnienie ruchowe (bradykinezja) także hipomimia w zakresie ruchów mięśni twarzy sztywność mięśni zaburzenia stabilności postawy łatwa utrata równowagi; zaburzenia chodu tzw. szuranie Pierwszymi objawami mogą być też: mikrografia (zmniejszenie wielkości pisanych liter) oraz cicha, monotonna mowa. Średni wiek rozpoznania choroby to lat.

7 2. Objawy pozaruchowe najwcześniejsze: zaburzenia węchu i smaku zaparcia i depresja nadmierne wydzielanie śliny nadmierna potliwość i aktywność gruczołów łojowych zaburzenia w oddawaniu moczu: częstomocz uczucie parcia

8 2. Objawy pozaruchowe zła tolerancja zimna hipotensja ortostatyczna zaburzenia snu, pobudzenie i niepokój zaburzenia pamięci i zdolności poznawczych m.in. bradyfrenia (spowolnienie procesów myślowych)

9 3. Objawy późne zamarzanie freezing dreptanie przy rozpoczęciu chodu lub zmianie jego kierunku. upadki spowodowane postępującymi zaburzeniami postawy, nagłymi spadkami ciśnienia.

10

11

12 Układ piramidowy i pozapiramidowy: Układy te biorąudziałw wykonywaniu przez organizm czynności ruchowej. Jednak układ piramidowy zajmuje się czynnościami, które wymagająod nas skupienia (np. nauka jazdy na rowerze, nauka pisania), a układ pozapiramidowypowoli przejmuje i automatyzuje czynności, które wcześniej były pod kontroląukładu piramidowego. Układ pozapiramidowy jest więc układem wspomagającym, odciążającym nas od skupiania sięnad codziennymi czynnościami, umożliwiający nam pewnąautomatyzację. Współdziała w wyzwalaniu ruchów dowolnych i regulowaniu napięcia mięśni poprzecznie prążkowanych.

13 Układ piramidowy część ukł. nerwowego kontrolująca ruchy dowolne i postawę ciała. Układ piramidowy posiada dwie drogi unerwiające ruchowo mięśnie. Pierwsza z nich to droga korowo-jądrowa, która unerwia mięśnie twarzoczaszki, szyi a także część mięśnia czworobocznego grzbietu. Druga to droga korowo-rdzeniowa, która unerwia resztę mięśni organizmu. Układ piramidowy składa się z dwóch neuronów: ośrodkowego i obwodowego: ośrodkowy neuron ruchowy to duża, piramidowa komórka Betza, leżąca w 4 i częściowo 6 polu kory ruchowej (wg Brodmanna). obwodowy neuron ruchowy to komórka leżąca w rogu przednim rdzenia kręgowego lub w jądrze ruchowym nerwów czaszkowych, w zależności od tego przez jakie nerwy dany mięsień jest unerwiany.

14 Układ pozapiramidowy (układ podkorowy, prążkowiowy, łac. systema extrapyramidale) utworzony jest przez: -jądro ogoniaste -gałkę bladą, -wzgórze, -jądro czerwienne -istotę czarną. Pomiędzy korą mózgowąi ośrodkami podkorowymi istnieje sprzężenie zwrotne przejawiające się w przewodzeniu impulsów Wędrówka impulsów: 1. Kora mózgu jądro ogoniaste gałka blada wzgórze; następnie powrót impulsu ze wzgórza do kory mózgu zmiana pobudliwości neuronów korowych (w polach ruchowych). 2. Kora mózgu jądro ogoniaste istota czarna; powrót, ale tylko do jądra ogoniastego. 3. Kora mózgu most móżdżek wzgórze powrót kora mózgu. Podczas przesyłania impulsu z jądra ogoniastego do istoty czarnej mediatorem jest substancja P (o działaniu pobudzającym) lub kwas gamma-aminomasłowy GABA (o działaniu hamującym). Zwrotne impulsy o charakterze hamującym, z istoty czarnej do jąder ogoniastych przekazywane są przy udziale neurotransmitera - DOPAMINY.

15 DOPAMINA Mamy dwa autonomiczne układy nerwowe, sterujące funkcjami wegetatywnymi: układ współczulny (pobudzający, w którym działa adrenalinai dopamina), i układ przywspółczulny (hamujący, głównie acetylocholina). Dopamina łączy się z wybranymi (swoistymi) receptorami w błonie neuronu. Jej rola zależna jest od miejsca działania: w układzie pozapiramidowym (jądra podstawy mózgu) dopamina odpowiada za napęd ruchowy, koordynację oraz napięcie mięśni (niedobór powoduje chorobę Parkinsona, wahania poziomu - zespół Tourette'a); W układzie limbicznym odpowiada za procesy emocjonalne i mechanizm nagrody; w podwzgórzu reguluje wydzielanie hormonów, a szczególnie prolaktyny. dopamina w jądrze półleżącym wywołuje poczucie euforii, stąd gra rolę w uzależnieniach (np. kokaina stymulujewydzielanie dopaminy).

16 Dopamina uwalniana jest w kilku jądrach: miejscu sinawym (48), istocie czarnej (22), brzusznym polu nakrywki (33), podwzgórzu (40), jądrze półleżacym (14).

17

18

19

20 Patologia: Głównym mechanizmem prowadzącym do wystąpienia objawów choroby Parkinsona, jest zmniejsznie liczby neuronów dopaminergicznych w części zbitej istoty czarnej.

21

22 Zasadnicze zaburzenia neuronalne: dysfunkcja neuronów dopaminergicznych szlaku nigrostriatalnego; zaburzenie funkcji neuronów GABA-ergicznych łączących prążkowie z częściami gałki bladej nadmierna aktywacja neuronów glutaminergicznych jądra niskowzgórzowego nasilenie hamującego oddzialywania neuronów GABA-ergicznych docierających do szlaku wzgórzowo-korowego

23 Etiologia choroby: stres oksydacyjny czynniki środowiskowe ekspozycja na herbicydy/pestycydy czynniki genetyczne

24 Stres oksydacyjny jako czynnik etiologiczny choroby Parkinsona: oksydacyjna dezaminacja dopaminy przy udziale MAO-A i MAO-B -> produkcja H2O2 nieenzymatyczne reakcje dopaminy z tlenem do form chinonowych i semichinonowych z jednoczesną produkcją wolnych rodników

25 Stres oksydacyjny jako czynnik etiologiczny choroby Parkinsona: część siatkowata istoty czarnej jest szczególnie bogata w żelazo, które w reakcji Fentona może produkować wolne rodniki: H 2 O 2 + Fe 2 + = OH 0 + OH + Fe 3 + produkcja neuromelaniny składnika istoty czarnej, również wyzwala dużą ilość wolnych rodników

26 MPTP: neurotoksyna: 1-metylo-4-fenylo-1,2,3,6- tetrahydrofenylopirydyna (MPTP) powstaje jako uboczny produkt syntezy niektórych narkotyków np. heroiny Czynny metabolit MPTP MPP+ blokuje transport elektronów z dehydrogenazy NADPH do CoQ. Odtrutka!!! selegilina.

27 Czynniki genetyczne: Alfa synukleina: Jest związana z formowaniem się plastyczności neuronalnej. Mutacje: region 4q21-q23: zamiana guaniny na adeninę w pozycji 209 -> zamiana Ala na Thr w pozycji 53. pozycja 30, zamiana Ala na Pro.

28 Ciałka Lewy ego: Agregaty alfa-synukleiny. eozynofilny rdzeń i jasną otoczkę (halo). spotykane w neuronach w częściach mózgu dotkniętych zmianami chorobowymi.

29 Autosomal-recessive juvenile parkinsonizm (ARJP) forma choroby Parkinsona ujawniająca się już przed 20-tym r.ż. objawy podobne do idiopatycznej choroby Parkinsona z przewagą bradykinezji - częściej występuje dystonia mutacja w regionie genu PARK2 6q kodującego parkininę

30 Rozpoznanie: na podstawie objawów i przebiegu choroby trudne przypadki: SPECT PET oparte na opracowanych przez ekspertów kryteriach diagnostycznych konieczność występowania dwóch z czterech podstawowych objawów

31 Wykluczenie choroby Parkinsona przebyty udar kilkakrotne urazy głowy przebyte zapalenie mózgu leczenie neuroleptykami narażenie na działanie toksyn objawy parkinsonowskie występujące w rodzinie zaburzenia ruchów gałek ocznych i zaburzenia spojrzenia brak poprawy stanu klinicznego po duzych dawkach lewodopy objawy jednostronne po 3 latach od wystąpienia remisja

32 Leczenie: Leczenie wyłącznie objawowe! Obejmuje ono: farmakoterapię rehabilitację odpowiedni tryb życia dietę zabiegi chirurgiczne stymulację głebokich struktur mózgu

33 Farmakoterapia: leki zwiększające wytwarzanie dopaminy w części neuronalnej leki zwiekszające uwalnianie dopaminy z części neuronalnej leki hamujące metabolizm dopaminy: selektywne inhibitory MAO-B inhibitory COMT agoniści receptorów dopaminowych leki cholinolityczne

34 Leki zwiekszające wytwarzanie dopaminy w części neuronalnej: LEWODOPA swoisty prekursor dopaminy przenika przez barierę B-B uzupełnia niedobór dopaminy Duża poprawa stanu chorych, ALE: występowanie fluktuacji ruchy pląsawiczopodobne wymioty

35 Leki zwiekszające wytwarzanie dopaminy w części neuronalnej: LEWODOPA + KARBIDOPA LEWODOPA + BENSERAZYD drugi składnik preparatu inhibitor obwodowej dekarboksylazy aminokwasów L-aromatycznych zmniejszenie obwodowych działań niepożądanych możliwość stosowania mniejszych dawek lewodopy

36 Leki zwiększające uwalnianie dopaminy z części neuronalnej: AMANTADYNA: zwiększa uwalnianie dopaminy z części neuronalnej pobudzenie receptorów D1 i D2 w OUN lek przeciwwirusowy zapobieganie i leczenie grypy wywołanej przez wirusy z grupy A

37 Inhibitory MAO-B: SELEGILINA RASAGILINA przedłużają czas przeżycia dopaminy i jej działania na receptory selegilina : stosowana w początkowych stadiach choroby razem z lewodopą przy wystąpieniu flutkuacji rasagilina wczesne i późne etapy

38 Inhibitory COMT: ENTAKAPON TOLKAPON

39 Agoniści receptorów D1 i D2 PERGOLID silnie na receptory D2, słabiej na D1 BROMOKRYPTYNA działa na receptory D2, głównie w nowoprążkowiu PRAMIPEKSOL działa głównie na receptory D3 ROPINIROL ROTIGOTINA stosowana w dobowych systemach transdermalnych APOMORFINA lek na ratunek, u pacjentów z nasilonymi stanami off po lewodopie

40 Leki cholinolityczne: Blokują receptory muskarynowe w prążkowiu i w ten sposób zmniejszają objawy choroby Parkinsona lub parkinsonizmu polekowego. BENZTROPINA TRIHEKSYFENIDYL BIPERIDEN PRIDINOL METYKSEN

BIOLOGICZNE MECHANIZMY ZACHOWANIA II JĄDRA PODSTAWY KRESOMÓZGOWIA I KONTROLA RUCHOWA

BIOLOGICZNE MECHANIZMY ZACHOWANIA II JĄDRA PODSTAWY KRESOMÓZGOWIA I KONTROLA RUCHOWA BIOLOGICZNE MECHANIZMY ZACHOWANIA II JĄDRA PODSTAWY KRESOMÓZGOWIA I KONTROLA RUCHOWA MECHANIZMY KONTROLI RUCHOWEJ SYSTEMY ZSTĘPUJĄCE Korowe ośrodki motoryczne Kora motoryczna (planowanie, inicjacja i kierowanie

Bardziej szczegółowo

Zespół Parkinsona -objawy kliniczne

Zespół Parkinsona -objawy kliniczne Farmakologia choroby Parkinsona Prof. UM dr hab. Przemysław Mikołajczak Katedra i Zakład Farmakologii Uniwersytet Medyczny im. K. Marcinkowskiego w Poznaniu 1 4 Choroba Parkinsona określona przez Parkinsona

Bardziej szczegółowo

BIOLOGICZNE MECHANIZMY ZACHOWANIA II JĄDRA PODSTAWY KRESOMÓZGOWIA I KONTROLA RUCHOWA

BIOLOGICZNE MECHANIZMY ZACHOWANIA II JĄDRA PODSTAWY KRESOMÓZGOWIA I KONTROLA RUCHOWA BIOLOGICZNE MECHANIZMY ZACHOWANIA II JĄDRA PODSTAWY KRESOMÓZGOWIA I KONTROLA RUCHOWA MECHANIZMY KONTROLI RUCHOWEJ SYSTEMY ZSTĘPUJĄCE Korowe ośrodki motoryczne Kora motoryczna (planowanie, inicjacja i kierowanie

Bardziej szczegółowo

PODSTAWOWE WIADOMOŚCI O CHOROBIE PARKINSONA

PODSTAWOWE WIADOMOŚCI O CHOROBIE PARKINSONA PODSTAWOWE WIADOMOŚCI O CHOROBIE PARKINSONA Choroba Parkinsona jest postępującą, przewlekłą zwyrodnieniową chorobą ośrodkowego układu nerwowego, czyli mózgu. Dokładniej mówiąc, jest to choroba pewnych

Bardziej szczegółowo

NEUROFIZJOLOGIA WYKŁAD 9 Kontrola ruchów u kręgowców. Prof. dr hab. Krzysztof Turlejski Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego

NEUROFIZJOLOGIA WYKŁAD 9 Kontrola ruchów u kręgowców. Prof. dr hab. Krzysztof Turlejski Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego NEUROFIZJOLOGIA WYKŁAD 9 Kontrola ruchów u kręgowców. Prof. dr hab. Krzysztof Turlejski Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego Głównym zadaniem ośrodkowego układu nerwowego jest generacja i kontrola

Bardziej szczegółowo

OŚRODKI UKŁADU POZAPIRAMIDOWEGO: podkorowego układu ruchu

OŚRODKI UKŁADU POZAPIRAMIDOWEGO: podkorowego układu ruchu OŚRODKI UKŁADU POZAPIRAMIDOWEGO: podkorowego układu ruchu 1. Nadrzędne dne ośrodki o układu pozapiramidowego; jądra kresomózgowia (jj podstawy mózgu, jj podstawne) - corpus striatum: jądro ogoniaste, skorupa

Bardziej szczegółowo

Choroba Parkinsona. najczęstsze pytania i najtrudniejsze zagadnienia. Anna Potulska-Chromik, Izabela Stefaniak. egzemplarz bezpłatny

Choroba Parkinsona. najczęstsze pytania i najtrudniejsze zagadnienia. Anna Potulska-Chromik, Izabela Stefaniak. egzemplarz bezpłatny Choroba Parkinsona najczęstsze pytania i najtrudniejsze zagadnienia egzemplarz bezpłatny Anna Potulska-Chromik, Izabela Stefaniak Wydawnictwo w całości powstało dzięki wsparciu firmy Lundbeck Poland Sp.

Bardziej szczegółowo

Mechanizmy biologiczne i psychologiczno społeczne regulujace zachowanie człowieka. Dariusz Mazurkiewicz

Mechanizmy biologiczne i psychologiczno społeczne regulujace zachowanie człowieka. Dariusz Mazurkiewicz Mechanizmy biologiczne i psychologiczno społeczne regulujace zachowanie człowieka Dariusz Mazurkiewicz Podejście biologiczne: Zachowanie człowieka jest zdeterminowane czynnikami natury biologicznej: neuroprzekaźniki

Bardziej szczegółowo

PORADNIK CHOROBA PARKINSONA LECZENIE FARMAKOLOGICZNE I REHABILITACJA ORGANIZACJE SAMORZĄDOWE POMAGAJĄCE OSOBOM Z CHOROBĄ PARKINSONA W POLSCE

PORADNIK CHOROBA PARKINSONA LECZENIE FARMAKOLOGICZNE I REHABILITACJA ORGANIZACJE SAMORZĄDOWE POMAGAJĄCE OSOBOM Z CHOROBĄ PARKINSONA W POLSCE ORGANIZACJE SAMORZĄDOWE POMAGAJĄCE OSOBOM Z CHOROBĄ PARKINSONA W POLSCE BYDGOSZCZ Stowarzyszenie Osób Niepełnosprawnych AKSON ul. Rynek 6 85-790 Bydgoszcz tel./fax (0-52) 343 91 97 akson@parkinson.bydgoszcz.pl

Bardziej szczegółowo

UKŁAD POZAPIRAMIDOWY. OŚRODKI INTEGRACJI FUNKCJI RUCHOWYCH

UKŁAD POZAPIRAMIDOWY. OŚRODKI INTEGRACJI FUNKCJI RUCHOWYCH UKŁAD POZAPIRAMIDOWY. OŚRODKI INTEGRACJI FUNKCJI RUCHOWYCH Poziomy integracji funkcji ruchowych Sterowanie ruchami dowolnymi, mimowolnymi, lub wyuczonymi poszczególnych mięśni lub ich grup, Planowanie

Bardziej szczegółowo

Azilect fakty Czym jest Azilect? Jak działa Azilect? Kto może skorzystać na leczeniu Azilectem?

Azilect fakty Czym jest Azilect? Jak działa Azilect? Kto może skorzystać na leczeniu Azilectem? Azilect fakty Czym jest Azilect? Azilect (rasagilina 1mg) jest pierwszym, prawdziwie innowacyjnym lekiem stosowanym w chorobie Parkinsona (PD Parkinson s Disease) wprowadzonym w ostatnich latach. Jest

Bardziej szczegółowo

CZĘSTOŚĆ WYSTĘPOWANIA OTĘPIEŃ

CZĘSTOŚĆ WYSTĘPOWANIA OTĘPIEŃ CZĘSTOŚĆ WYSTĘPOWANIA OTĘPIEŃ Według raportu WHO z 2010 roku ilość osób z otępieniem na świecie wynosi 35,5 miliona, W Polsce oceniono w 2014 roku, że dotyczy ponad 500 000 osób z różnymi rodzajami otępienia,

Bardziej szczegółowo

Sen i czuwanie rozdział 9. Zaburzenia mechanizmów kontroli ruchowej rozdział 8

Sen i czuwanie rozdział 9. Zaburzenia mechanizmów kontroli ruchowej rozdział 8 Sen i czuwanie rozdział 9 Zaburzenia mechanizmów kontroli ruchowej rozdział 8 SEN I CZUWANIE SEN I RYTMY OKOŁODOBOWE FAZY SNU CHARAKTERYSTYKA INDUKOWANIE SNU MECHANIZM I STRUKTURY MÓZGOWE RYTMY OKOŁODOBOWE

Bardziej szczegółowo

Dzień Chorych Na Parkinsona, czyli 11 kwiecień każdego roku.

Dzień Chorych Na Parkinsona, czyli 11 kwiecień każdego roku. 11.04.2017 Światowy Dzień Chorych Na Chorobę Parkinsona Choroba Parkinsona (nazwa łacińska: paralysis agitans, nazwa polska: drżączka poraźna) została opisana w 1817 roku przez londyńskiego lekarza Jamesa

Bardziej szczegółowo

PUŁAPKI W ROZPOZNAWANIU CHOROBY PARKINSONA. Małgorzata Michałowska. Klinika Neurologii i Epileptologii CMKP

PUŁAPKI W ROZPOZNAWANIU CHOROBY PARKINSONA. Małgorzata Michałowska. Klinika Neurologii i Epileptologii CMKP PUŁAPKI W ROZPOZNAWANIU CHOROBY PARKINSONA Małgorzata Michałowska Klinika Neurologii i Epileptologii CMKP Rozpoznanie choroby Parkinsona Pomimo intensywnych badań nad biomarkerami choroby Parkinsona i

Bardziej szczegółowo

7 IV ŚWIATOWY DZIEŃ ZDROWIA

7 IV ŚWIATOWY DZIEŃ ZDROWIA 7 IV ŚWIATOWY DZIEŃ ZDROWIA DEPRESJA Depresja: przyczyny, objawy, rodzaje depresji, leczenie Przyczyny depresji są różne. Czasem chorobę wywołuje przeżycie bardzo przykrego zdarzenia najczęściej jest to

Bardziej szczegółowo

Fizjoterapia w chorobie Parkinsona

Fizjoterapia w chorobie Parkinsona Fizjoterapia w chorobie Parkinsona Definicja : Choroba Parkinsona to samoistna, powoli postępująca, zwyrodnieniowa choroba ośrodkowego układu nerwowego, należąca do chorób układu pozapiramidowego. Do objawów

Bardziej szczegółowo

Agencja Oceny Technologii Medycznych

Agencja Oceny Technologii Medycznych Agencja Oceny Technologii Medycznych www.aotm.gov.pl Rekomendacja nr 226/2014 z dnia 6 października 2014 r. Prezesa Agencji Oceny Technologii Medycznych w sprawie zasadności wydawania zgody na refundację

Bardziej szczegółowo

Lewodopa, substancje należące do agonistów dopaminy oraz inhibitorów katecholo-o-metylotransferazy oraz ryzyko zaburzeń kontroli impulsów (ICDs)

Lewodopa, substancje należące do agonistów dopaminy oraz inhibitorów katecholo-o-metylotransferazy oraz ryzyko zaburzeń kontroli impulsów (ICDs) Lewodopa, substancje należące do agonistów dopaminy oraz inhibitorów katecholo-o-metylotransferazy oraz ryzyko zaburzeń kontroli impulsów (ICDs) LECZNICZYCH ZAWIERAJĄCYCH LEWODOPĘ (WŁĄCZAJĄC PRODUKTY WIELKOSKŁADNIKOWE):

Bardziej szczegółowo

Zespół S u d e cka /

Zespół S u d e cka / ANDRZEJ ZYLUK Zespół S u d e cka / algodystrofia / CRPS DIAGNOSTYKA I LECZENIE prof. dr hab. n. med. A N D R Z E J Z Y L U K Zespół Sudecka / a lg o d y s tro fia / CRPS DIAGNOSTYKA I LECZENIE & PZWL Spis

Bardziej szczegółowo

AD/HD ( Attention Deficit Hyperactivity Disorder) Zespół Nadpobudliwości Psychoruchowej z Zaburzeniami Koncentracji Uwagi

AD/HD ( Attention Deficit Hyperactivity Disorder) Zespół Nadpobudliwości Psychoruchowej z Zaburzeniami Koncentracji Uwagi AD/HD ( Attention Deficit Hyperactivity Disorder) Zespół Nadpobudliwości Psychoruchowej z Zaburzeniami Koncentracji Uwagi GENETYCZNIE UWARUNKOWANA, NEUROLOGICZNA DYSFUNKCJA, CHARAKTERYZUJĄCA SIĘ NIEADEKWATNYMI

Bardziej szczegółowo

Fizjologia człowieka

Fizjologia człowieka Akademia Wychowania Fizycznego i Sportu w Gdańsku Katedra: Promocji Zdrowia Zakład: Biomedycznych Podstaw Zdrowia Fizjologia człowieka Osoby prowadzące przedmiot: Prof. nadzw. dr hab. Zbigniew Jastrzębski

Bardziej szczegółowo

Tematy seminariów z Neurologii dla V roku Kierunku Lekarskiego realizowane w Klinice Neurochirurgii:

Tematy seminariów z Neurologii dla V roku Kierunku Lekarskiego realizowane w Klinice Neurochirurgii: Tematyka zajęć i zaliczenie z Neurologii - plik pdf do pobrania Neurochirurgia Do zajęć seminaryjnych student jest zobowiązany przygotować wiedzę teoretyczną zgodnie ze słowami kluczowymi do danego tematu.

Bardziej szczegółowo

POLIOMYELITIS. (choroba Heinego Medina, nagminne porażenie dziecięce, porażenie rogów przednich rdzenia, polio)

POLIOMYELITIS. (choroba Heinego Medina, nagminne porażenie dziecięce, porażenie rogów przednich rdzenia, polio) W latach 50. na chorobę Heinego-Medina chorowało w Europie i USA jedno na 5000 dzieci. Po wdrożeniu w Polsce masowych szczepień przeciw poliomyelitis, już w 1960 roku zarejestrowano mniej zachorowań. W

Bardziej szczegółowo

Uwaga: wykład autorski do bezpośredniego wykorzystania, bez możliwości rozpowszechniania i powielania. Świadomość. Michał Biały

Uwaga: wykład autorski do bezpośredniego wykorzystania, bez możliwości rozpowszechniania i powielania. Świadomość. Michał Biały Uwaga: wykład autorski do bezpośredniego wykorzystania, bez możliwości rozpowszechniania i powielania Świadomość Michał Biały Aspekty świadomości: tło i doznania bieżące Tło poczucie odrębności jako osoby,

Bardziej szczegółowo

Prof. dr hab. Krzysztof Turowski. Choroby neurodegeneracyjne

Prof. dr hab. Krzysztof Turowski. Choroby neurodegeneracyjne Prof. dr hab. Krzysztof Turowski Choroby neurodegeneracyjne Wprowadzenie Choroby neurodegeneracyjne Konsekwencja obumierania komórek nerwowych. Neurodegeneracja Proces obumierania komórek nerwowych. Choroby

Bardziej szczegółowo

Farmakologia leków stosowanych w chorobach afektywnych

Farmakologia leków stosowanych w chorobach afektywnych Farmakologia leków stosowanych w chorobach afektywnych Prof. UM dr hab. Przemysław Mikołajczak Katedra i Zakład Farmakologii Uniwersytet Medyczny im. K.Marcinkowskiego w Poznaniu 1 Depresja Obniżony nastrój

Bardziej szczegółowo

BIOLOGICZNE MECHANIZMY ZACHOWANIA II ZABURZENIA PSYCHICZNE DEPRESJA

BIOLOGICZNE MECHANIZMY ZACHOWANIA II ZABURZENIA PSYCHICZNE DEPRESJA BIOLOGICZNE MECHANIZMY ZACHOWANIA II ZABURZENIA PSYCHICZNE DEPRESJA van Gogh 1890 DEPRESJA CHARAKTERYSTYKA ZABURZENIA Epizod depresyjny rozpoznaje się gdy pacjent jest w stanie obniżonego nastroju, anhedonii

Bardziej szczegółowo

ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA. Rimantin, 50 mg, tabletki. Rymantadyny chlorowodorek

ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA. Rimantin, 50 mg, tabletki. Rymantadyny chlorowodorek ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA Rimantin, 50 mg, tabletki Rymantadyny chlorowodorek Należy przeczytać uważnie całą ulotkę, ponieważ zawiera ona informacje ważne dla pacjenta. Należy zachować

Bardziej szczegółowo

Po co nam uwaga? Podstawowe zadania uwagi to:

Po co nam uwaga? Podstawowe zadania uwagi to: Uwaga Po co nam uwaga? Podstawowe zadania uwagi to: Orientowanie się organizmu ku bodźcom sensorycznym (szczególnie wzrokowym) Badanie elementów przestrzeni (zewnętrznej i wewnętrznej) Utrzymywanie organizmu

Bardziej szczegółowo

Objawy zwiastujące początek otępień. Tomasz Sobów, dr hab. Profesor Uniwersytetu Medycznego w Łodzi Zakład Psychologii Lekarskiej, UMed Łódź

Objawy zwiastujące początek otępień. Tomasz Sobów, dr hab. Profesor Uniwersytetu Medycznego w Łodzi Zakład Psychologii Lekarskiej, UMed Łódź Objawy zwiastujące początek otępień Tomasz Sobów, dr hab. Profesor Uniwersytetu Medycznego w Łodzi Zakład Psychologii Lekarskiej, UMed Łódź Przedkliniczne stadia otępienia: AD Przedkliniczne stadia chorób

Bardziej szczegółowo

spis treści Część i: Podstawy neuroanatomii i neurofizjologii... 15 Cele rozdziałów... 16 Słowa kluczowe... 16

spis treści Część i: Podstawy neuroanatomii i neurofizjologii... 15 Cele rozdziałów... 16 Słowa kluczowe... 16 spis treści Część i: Podstawy neuroanatomii i neurofizjologii... 15 Cele rozdziałów... 16 Słowa kluczowe... 16 1. Rozwój i podział układu nerwowego Janusz Moryś... 17 1.1. Rozwój rdzenia kręgowego... 17

Bardziej szczegółowo

Drgawki czy mioklonie??? Iwona Terczyńska IMID

Drgawki czy mioklonie??? Iwona Terczyńska IMID Drgawki czy mioklonie??? Iwona Terczyńska IMID Termin mioklonia u pacjenta z JME został po raz pierwszy zaproponowany przez Herpina w 1867 Mioklonie przysenne opisał Friedreich 1881 Nadal.nie ma powszechnie

Bardziej szczegółowo

TEST - BIOLOGIA WERONIKA GMURCZYK

TEST - BIOLOGIA WERONIKA GMURCZYK TEST - BIOLOGIA WERONIKA GMURCZYK Temat: Układ nerwowy i hormonalny Zadanie 1. Zaznacz poprawną odpowiedź. Co to są hormony? a) związki chemiczne wytwarzane w gruczołach łojowych, które regulują pracę

Bardziej szczegółowo

Diagnostyka ogólna chorób wewnętrznych. Klinika Hipertensjologii i Chorób Wewnętrznych

Diagnostyka ogólna chorób wewnętrznych. Klinika Hipertensjologii i Chorób Wewnętrznych Diagnostyka ogólna chorób wewnętrznych Klinika Hipertensjologii i Chorób Wewnętrznych Piśmiennictwo: Szczeklik E. Diagnostyka ogólna chorób wewnętrznych. PZWL 1979 Bolechowski F. Podstawy ogólnej diagnostyki

Bardziej szczegółowo

TERAPIA ZABURZEŃ CZYNNOŚCI SYSTEMU ŻUCHWOWO-GNYKOWO-CZASZKOWEGO PROGRAM KURSU

TERAPIA ZABURZEŃ CZYNNOŚCI SYSTEMU ŻUCHWOWO-GNYKOWO-CZASZKOWEGO PROGRAM KURSU TERAPIA ZABURZEŃ CZYNNOŚCI SYSTEMU ŻUCHWOWO-GNYKOWO-CZASZKOWEGO PROGRAM KURSU Dla stomatologów, foniatrów, laryngologów, okulistów i fizjoterapeutów WERSJA 2014.2 20 godzin akademickich zrealizowanych

Bardziej szczegółowo

OPIS MODUŁU KSZTAŁCENIA

OPIS MODUŁU KSZTAŁCENIA Załącznik nr 9 do Zarządzenia Rektora ATH Nr 514/2011/2012z dnia 14 grudnia 2011 r.. Druk DNiSS nr PK_IIIF OPIS MODUŁU KSZTAŁCENIA NAZWA PRZEDMIOTU/MODUŁU KSZTAŁCENIA: Farmakologia Kod przedmiotu: 21 Rodzaj

Bardziej szczegółowo

Pozapiramidowy układ ruchu. Zapewnia tworzenie automatyzmu ruchów (praksji), reguluje postawę ciała, reguluje napięcie mięśniowe.

Pozapiramidowy układ ruchu. Zapewnia tworzenie automatyzmu ruchów (praksji), reguluje postawę ciała, reguluje napięcie mięśniowe. Pozapiramidowy układ ruchu Układ pozapiramidowy (systema exterapyramidale) Współpracuje z: - układem piramidowym - układem korowym czucia - układem autonomicznym Jest starszy od układu piramidowego. Zapewnia

Bardziej szczegółowo

Układ nerwowy. /Systema nervosum/

Układ nerwowy. /Systema nervosum/ Układ nerwowy /Systema nervosum/ Autonomiczny układ nerwowy Autonomiczny układ nerwowy = = wegetatywny -jest częścią UN kontrolującą i wpływającą na czynności narządów wewnętrznych, w tym mięśni gładkich,

Bardziej szczegółowo

Choroba Parkinsona. najczęstsze pytania i najtrudniejsze zagadnienia. Anna Potulska-Chromik, Izabela Stefaniak. egzemplarz bezpłatny

Choroba Parkinsona. najczęstsze pytania i najtrudniejsze zagadnienia. Anna Potulska-Chromik, Izabela Stefaniak. egzemplarz bezpłatny Choroba Parkinsona najczęstsze pytania i najtrudniejsze zagadnienia egzemplarz bezpłatny Anna Potulska-Chromik, Izabela Stefaniak Wydawnictwo w całości powstało dzięki wsparciu firmy Lundbeck Poland Sp.

Bardziej szczegółowo

BIOLOGICZNE MECHANIZMY ZACHOWANIA II ZABURZENIA PSYCHICZNE DEPRESJA

BIOLOGICZNE MECHANIZMY ZACHOWANIA II ZABURZENIA PSYCHICZNE DEPRESJA BIOLOGICZNE MECHANIZMY ZACHOWANIA II ZABURZENIA PSYCHICZNE DEPRESJA DEPRESJA CHARAKTERYSTYKA ZABURZENIA Epizod depresyjny rozpoznaje się gdy pacjent jest w stanie obniżonego nastroju, anhedonii oraz występują

Bardziej szczegółowo

FIZJOTERAPII NEURO OGICZ

FIZJOTERAPII NEURO OGICZ FIZJOTERAPII NEURO OGICZ K M i l l J l EDWAI TSGHiitCO TERAPEUTYCZNE W FIZJOTERAPII NEUROLOGICZNEJ SUZANNE TBNIC MARTIN MARY KESSLER Redakcja wydania I polskiego Edward Sauiicz E L S E V IE R URBAN&PARTNER

Bardziej szczegółowo

Ośrodkowy układ nerwowy. Zmiany morfologiczne i funkcjonalne.

Ośrodkowy układ nerwowy. Zmiany morfologiczne i funkcjonalne. Ośrodkowy układ nerwowy. Zmiany morfologiczne i funkcjonalne. Prof. dr hab. med. Monika Puzianowska-Kuznicka Zakład Geriatrii i Gerontologii, Centrum Medyczne Kształcenia Podyplomowego Zespół Kliniczno-Badawczy

Bardziej szczegółowo

Wybrane zaburzenia lękowe. Tomasz Tafliński

Wybrane zaburzenia lękowe. Tomasz Tafliński Wybrane zaburzenia lękowe Tomasz Tafliński Cel prezentacji Przedstawienie najważniejszych objawów oraz rekomendacji klinicznych dotyczących rozpoznawania i leczenia: Uogólnionego zaburzenia lękowego (GAD)

Bardziej szczegółowo

Formularz zgłoszeniowy na badanie kwalifikacyjne do mikropolaryzacji mózgu

Formularz zgłoszeniowy na badanie kwalifikacyjne do mikropolaryzacji mózgu Formularz zgłoszeniowy na badanie kwalifikacyjne do mikropolaryzacji mózgu Data... Poniższe schorzenia zazwyczaj nie stanowią przeciwwskazania do zastosowania mikropolaryzacji. Proszę zatem o udzielenie

Bardziej szczegółowo

Rola witaminy D w praktyce lekarza rehabilitacji medycznej. dr n. med. Anna Pacholec prof. dr hab. n. med. Krystyna Księżopolska-Orłowska

Rola witaminy D w praktyce lekarza rehabilitacji medycznej. dr n. med. Anna Pacholec prof. dr hab. n. med. Krystyna Księżopolska-Orłowska Rola witaminy D w praktyce lekarza rehabilitacji medycznej dr n. med. Anna Pacholec prof. dr hab. n. med. Krystyna Księżopolska-Orłowska Rehabilitacja medyczna Rehabilitacja medyczna to dziedzina medycyny

Bardziej szczegółowo

Obraz kliniczny i leczenie drżenia w chorobie Parkinsona."

Obraz kliniczny i leczenie drżenia w chorobie Parkinsona. Dr Mariusz Siemiński Obraz kliniczny i leczenie drżenia w chorobie Parkinsona." Drżenie jest definiowane jako występowanie powtarzających się mimowolnych ruchów oscylacyjnych części ciała. Ruchy te są

Bardziej szczegółowo

Przedmowa 11 Bożydar Latkowski Antoni Prusiński. Wprowadzenie 12 Antoni Prusiński. Część I. Wybrane problemy otoneurologii 21

Przedmowa 11 Bożydar Latkowski Antoni Prusiński. Wprowadzenie 12 Antoni Prusiński. Część I. Wybrane problemy otoneurologii 21 Spis treści Przedmowa 11 Wprowadzenie 12 Część I. Wybrane problemy otoneurologii 21 1. ABC anatomii i fizjologii narządu przedsionkowego jako obwodowego receptora układu równowagi 22 2. Badanie otoneurologiczne

Bardziej szczegółowo

ANALIZA PROBLEMU DECYZYJNEGO ZASTOSOWANIE ROTYGOTYNY (NEUPRO ) W LECZENIU CHOROBY PARKINSONA

ANALIZA PROBLEMU DECYZYJNEGO ZASTOSOWANIE ROTYGOTYNY (NEUPRO ) W LECZENIU CHOROBY PARKINSONA ANALIZA PROBLEMU DECYZYJNEGO ZASTOSOWANIE ROTYGOTYNY (NEUPRO ) W LECZENIU CHOROBY PARKINSONA Analiza problemu decyzyjnego. Zastosowanie rotygotyny (Neupro ) w leczeniu choroby Parkinsona. 2 Analiza problemu

Bardziej szczegółowo

Agencja Oceny Technologii Medycznych. Wydział Oceny Technologii Medycznych

Agencja Oceny Technologii Medycznych. Wydział Oceny Technologii Medycznych Agencja Oceny Technologii Medycznych Wydzia Oceny Technologii Medycznych Wniosek o objęcie refundacją i ustalenie urzędowej ceny zbytu produktu leczniczego Neupro (rotygotyna) we wskazaniu: u pacjentów

Bardziej szczegółowo

Układ limbiczny. Przetwarzanie informacji przez mózg. kognitywistyka III. Jacek Salamon Tomasz Starczewski

Układ limbiczny. Przetwarzanie informacji przez mózg. kognitywistyka III. Jacek Salamon Tomasz Starczewski Jacek Salamon Tomasz Starczewski Przetwarzanie informacji przez mózg kognitywistyka III Co to takiego? Inaczej układ rąbkowy lub układ brzeżny. Jest zbiorczą nazwą dla różnych struktur korowych i podkorowych.

Bardziej szczegółowo

arypiprazolu Twój przewodnik na temat Broszura informacyjna dla pacjenta/opiekuna Arypiprazol (Lemilvo)

arypiprazolu Twój przewodnik na temat Broszura informacyjna dla pacjenta/opiekuna Arypiprazol (Lemilvo) Twój przewodnik na temat arypiprazolu Arypiprazol (Lemilvo) Broszura informacyjna dla pacjenta/opiekuna Twój przewodnik na temat arypiprazolu 3 Wprowadzenie Twój lekarz rozpoznał u Ciebie zaburzenia afektywne

Bardziej szczegółowo

Nowe terapie choroby Huntingtona. Grzegorz Witkowski Katowice 2014

Nowe terapie choroby Huntingtona. Grzegorz Witkowski Katowice 2014 Nowe terapie choroby Huntingtona Grzegorz Witkowski Katowice 2014 Terapie modyfikujące przebieg choroby Zahamowanie produkcji nieprawidłowej huntingtyny Leki oparte o palce cynkowe Małe interferujące RNA

Bardziej szczegółowo

Człowiek żyje życiem całego swojego ciała, wszystkimi jego elementami, warstwami, jego zdrowie zależy od zdrowia jego organizmu.

Człowiek żyje życiem całego swojego ciała, wszystkimi jego elementami, warstwami, jego zdrowie zależy od zdrowia jego organizmu. RUCH TO ZDROWIE Człowiek żyje życiem całego swojego ciała, wszystkimi jego elementami, warstwami, jego zdrowie zależy od zdrowia jego organizmu. P A M I Ę T A J Dobroczynny wpływ aktywności fizycznej na

Bardziej szczegółowo

SEN I CZUWANIE NEUROFIZJOLOGIA

SEN I CZUWANIE NEUROFIZJOLOGIA SEN I CZUWANIE NEUROFIZJOLOGIA Sen i Czuwanie U ludzi dorosłych występują cyklicznie w ciągu doby dwa podstawowe stany fizjologiczne : SEN i CZUWANIE SEN I CZUWANIE Około 2/3 doby przypada na czuwanie.

Bardziej szczegółowo

Obraz kliniczny i leczenie drżenia w chorobie Parkinsona

Obraz kliniczny i leczenie drżenia w chorobie Parkinsona Obraz kliniczny i leczenie drżenia w chorobie Parkinsona Mariusz Siemiński Klinika Neurologii Dorosłych Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego WPROWADZENIE Drżenie jest definiowane jako występowanie powtarzających

Bardziej szczegółowo

BADANIE ZMYSŁU WZROKU

BADANIE ZMYSŁU WZROKU BADANIE ZMYSŁU WZROKU Badanie Ślepej Plamki Mariottea macula ceca Tarcza nerwu wzrokowego (discus nervi optici) ( Drugi nerw czaszkowy N.Opticus (II) Miejsce na siatkówce całkowicie niewrażliwe na bodźce

Bardziej szczegółowo

Na czym polega leczenie lekiem Tecfidera

Na czym polega leczenie lekiem Tecfidera Na czym polega leczenie lekiem Tecfidera Informacje dla pacjentów, którym przepisano leczenie lekiem Tecfidera. (fumaran dimetylu) Spis treści Informacje na temat stwardnienia rozsianego (MS) Co to jest

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI 1. Leki stosowane w zaburzeniach układu krążenia

SPIS TREŚCI 1. Leki stosowane w zaburzeniach układu krążenia SPIS TREŚCI Wstęp 13 1. Leki stosowane w zaburzeniach układu krążenia 15 1.1. Wiadomości ogólne 17 1.1.1. Krew 18 1.1.2. Transport gazów 19 1.1.3. Charakterystyka schorzeń układu krążenia 21 1.2. Rola

Bardziej szczegółowo

Zadania egzaminacyjne obejmujące materiał z klasy II gimnazjum

Zadania egzaminacyjne obejmujące materiał z klasy II gimnazjum Zadania egzaminacyjne obejmujące materiał z klasy II gimnazjum Informacje do zadań 1. i 2. A C D B Schemat przedstawia szkielet kończyny górnej. Zadanie 1. (0 2) Podaj nazwy kości oznaczonych literami

Bardziej szczegółowo

Nutraceutyki wpływające na zachowanie zwierząt. Nutraceutyki-

Nutraceutyki wpływające na zachowanie zwierząt. Nutraceutyki- Nutraceutyki wpływające na zachowanie zwierząt. Nutraceutyki- środki spożywcze łączące w sobie wartości żywieniowe i cechy środków farmaceutycznych. Są to poszczególne składniki żywności, jak i substancje

Bardziej szczegółowo

Spis treści. śelazo... 46 Wapń i witamina D... 47 Cynk... 47

Spis treści. śelazo... 46 Wapń i witamina D... 47 Cynk... 47 Spis treści Przedmowa... 9 1. Ustalanie zapotrzebowania energetycznego w róŝnych stanach chorobowych (Danuta Gajewska)... 11 Wiadomości ogólne... 11 Całkowita przemiana materii... 12 Wprowadzenie... 12

Bardziej szczegółowo

Anna Słupik. Układ czucia głębokiego i jego wpływ na sprawność ruchową w wieku podeszłym

Anna Słupik. Układ czucia głębokiego i jego wpływ na sprawność ruchową w wieku podeszłym Anna Słupik Układ czucia głębokiego i jego wpływ na sprawność ruchową w wieku podeszłym 16.05.2007 Struktura układu czucia głębokiego Receptory w strukturach układu ruchu: mięśnie + ścięgna więzadła torebka

Bardziej szczegółowo

w kontekście percepcji p zmysłów

w kontekście percepcji p zmysłów Układ nerwowy człowieka w kontekście percepcji p zmysłów Układ nerwowy dzieli się ę na ośrodkowy i obwodowy. Do układu nerwowego ośrodkowego zalicza się mózgowie (mózg, móżdżek i pień mózgu) oraz rdzeń

Bardziej szczegółowo

Czy to smutek, czy już depresja?

Czy to smutek, czy już depresja? Niebezpieczna siostra smutku jak rozpoznać i poradzić sobie z depresją? Warsztaty dla uczniów Czy to smutek, czy już depresja? Podstawowe różnice Smutek To emocja, której doświadczanie jest naturalne dla

Bardziej szczegółowo

Leki przeciwdepresyjne

Leki przeciwdepresyjne Leki przeciwdepresyjne Antydepresanty Mechanizm działania leków przeciwdepresyjnych c) Selektywne inhibitory wychwytu serotoniny (fluoksetyna, paroksetyna) d) Selektywne inhibitory wychwytu serotoniny

Bardziej szczegółowo

BIOLOGICZNE MECHANIZMY ZACHOWANIA II ZABURZENIA PSYCHICZNE DEPRESJA I SCHIZOFRENIA

BIOLOGICZNE MECHANIZMY ZACHOWANIA II ZABURZENIA PSYCHICZNE DEPRESJA I SCHIZOFRENIA BIOLOGICZNE MECHANIZMY ZACHOWANIA II ZABURZENIA PSYCHICZNE DEPRESJA I SCHIZOFRENIA DEPRESJA CHARAKTERYSTYKA ZABURZENIA Epizod depresyjny rozpoznaje się gdy pacjent jest w stanie obniżonego nastroju, anhedonii

Bardziej szczegółowo

Układ nerwowy. Klasyfikuj prace dotyczące układu nerwowego i chorób/zaburzeń układu nerwowego u dzieci w WS 340.

Układ nerwowy. Klasyfikuj prace dotyczące układu nerwowego i chorób/zaburzeń układu nerwowego u dzieci w WS 340. WL Układ nerwowy Klasyfikuj prace dotyczące układu nerwowego i chorób/zaburzeń układu nerwowego u dzieci w WS 340. Klasyfikuj: pielęgniarstwo neurologiczne w WY 160.5. WL 1-102 Wydawnictwa informacyjne

Bardziej szczegółowo

Układ wewnątrzwydzielniczy

Układ wewnątrzwydzielniczy Układ wewnątrzwydzielniczy 1. Gruczoły dokrewne właściwe: przysadka mózgowa, szyszynka, gruczoł tarczowy, gruczoły przytarczyczne, nadnercza 2. Gruczoły dokrewne mieszane: trzustka, jajniki, jądra 3. Inne

Bardziej szczegółowo

Agencja Oceny Technologii Medycznych

Agencja Oceny Technologii Medycznych Rekomendacja nr 72/2012 Prezesa Agencji Oceny Technologii Medycznych z dnia 24 września 2012 r. w sprawie objęcia refundacją produktu leczniczego Tetmodis, 25 mg x 112 tabletek, 112 tabl., kod EAN 5909990805594

Bardziej szczegółowo

Część VI: Podsumowanie Planu Zarządzania Ryzykiem

Część VI: Podsumowanie Planu Zarządzania Ryzykiem Część VI: Podsumowanie Planu Zarządzania Ryzykiem VI.2 Podsumowanie planu zarządzania ryzykiem dotyczącego produktu leczniczego Hydroxyzinum Hasco przeznaczone do wiadomości publicznej VI.2.1 Omówienie

Bardziej szczegółowo

CZYNNOŚĆ BŁĘDNIKA, MECHANORECEPTORÓW I BÓL A D R I A N A S C H E T Z

CZYNNOŚĆ BŁĘDNIKA, MECHANORECEPTORÓW I BÓL A D R I A N A S C H E T Z CZYNNOŚĆ BŁĘDNIKA, MECHANORECEPTORÓW I BÓL A D R I A N A S C H E T Z NARZĄD CORTIEGO RZĘSKI ZEWNĘTRZNA KOMÓREK SŁUCHOWYCH JORASZ, U., WYKŁADY Z PSYCHOAKUSTYKI, WYDAWNICTWO NAUKOWE UAM, POZNAŃ 1998

Bardziej szczegółowo

SYLABUS. DOTYCZY CYKLU KSZTAŁCENIA (skrajne daty) Fizjologia ogólna i fizjologia wysiłku

SYLABUS. DOTYCZY CYKLU KSZTAŁCENIA (skrajne daty) Fizjologia ogólna i fizjologia wysiłku SYLABUS DOTYCZY CYKLU KSZTAŁCENIA 2015-2018 (skrajne daty) 1.1. PODSTAWOWE INFORMACJE O PRZEDMIOCIE/MODULE Nazwa przedmiotu/ modułu Kod przedmiotu/ modułu* Wydział (nazwa jednostki prowadzącej kierunek)

Bardziej szczegółowo

Krakowska Akademia im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego. Karta przedmiotu. obowiązuje studentów, którzy rozpoczęli studia w roku akademickim 2014/2015

Krakowska Akademia im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego. Karta przedmiotu. obowiązuje studentów, którzy rozpoczęli studia w roku akademickim 2014/2015 Krakowska Akademia im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego Karta przedmiotu Wydział Zdrowia i Nauk Medycznych obowiązuje studentów, którzy rozpoczęli studia w roku akademickim 2014/2015 Kierunek studiów: Fizjoterapia

Bardziej szczegółowo

EEG Biofeedback. Metoda EEG-Biofeedback wykorzystuje mechanizm sprzężenia zwrotnego do treningu i usprawniania pracy mózgu

EEG Biofeedback. Metoda EEG-Biofeedback wykorzystuje mechanizm sprzężenia zwrotnego do treningu i usprawniania pracy mózgu EEG Biofeedback Metoda EEG-Biofeedback wykorzystuje mechanizm sprzężenia zwrotnego do treningu i usprawniania pracy mózgu EEG Biofeedback to skuteczna metoda terapeutyczna zwiększająca skuteczność funkcjonowania

Bardziej szczegółowo

Dopalaczom powiedz nie

Dopalaczom powiedz nie Dopalaczom powiedz nie 1. Co to są dopalacze? 2. Podział dopalaczy. 3. Objawy i skutki zażywania dopalaczy. 4. Powody brania narkotyków przez ludzi 5. Przykłady dopalaczy. 6. Wygląd ciała po zażyciu dopalaczy.

Bardziej szczegółowo

Molekuły Miłości. Borys Palka Katarzyna Pyzik. www.agh.edu.pl

Molekuły Miłości. Borys Palka Katarzyna Pyzik. www.agh.edu.pl Molekuły Miłości Borys Palka Katarzyna Pyzik www.agh.edu.pl Zakochanie Przyczyną Hormonalnych Zmian Grupa zakochanych, 24 osoby (12 mężczyzn, 12 kobiet ) Grupa kontrolna, 24 osoby (12 mężczyzn, 12 kobiet)

Bardziej szczegółowo

Podstawowe zasady leczenia zaburzeń psychicznych

Podstawowe zasady leczenia zaburzeń psychicznych Podstawowe zasady leczenia zaburzeń psychicznych Instytucjonalizacja i wykluczenia. i zapomnienie Metody leczenia 1. Biologiczne - farmakologiczne - niefarmakologiczne - neurochirurgiczne 2. Psychologiczne

Bardziej szczegółowo

Regulacja nerwowo-hormonalna. 1. WskaŜ strzałkami na rysunku gruczoły i napisz ich nazwy: przysadka mózgowa, tarczyca, jajniki, nadnercza.

Regulacja nerwowo-hormonalna. 1. WskaŜ strzałkami na rysunku gruczoły i napisz ich nazwy: przysadka mózgowa, tarczyca, jajniki, nadnercza. Regulacja nerwowo-hormonalna 1. WskaŜ strzałkami na rysunku gruczoły i napisz ich nazwy: przysadka mózgowa, tarczyca, jajniki, nadnercza. 2. Zaznacz nazwę struktury, która koordynuje działalność wszystkich

Bardziej szczegółowo

Zaburzenia psychiczne w dzieciństwie. Iwona A. Trzebiatowska

Zaburzenia psychiczne w dzieciństwie. Iwona A. Trzebiatowska Zaburzenia psychiczne w dzieciństwie co będzie b w życiu dorosłym Iwona A. Trzebiatowska Schizofrenia Brak możliwości rozpoznanie poniżej 6 rż Wcześniejsze zachorowania u chłopców Udział czynnika organicznego

Bardziej szczegółowo

Części OUN / Wzgórze / Podwzgórze / Śródmózgowie / Most / Zespoły naprzemienne

Części OUN / Wzgórze / Podwzgórze / Śródmózgowie / Most / Zespoły naprzemienne Części OUN / Wzgórze / Podwzgórze / Śródmózgowie / Most / Zespoły naprzemienne 1) Schemat OUN: Ośrodkowy Układ Nerwowy składa się z: a) Kresomózgowia b) Międzymózgowia: - wzgórze; -zawzgórze; -nadwzgórze;

Bardziej szczegółowo

Bogusław K. Gołąb. A natom ia CZYNNOŚCIOWA OŚRODKOWEGO UKŁADU NERWOWEGO PZWL

Bogusław K. Gołąb. A natom ia CZYNNOŚCIOWA OŚRODKOWEGO UKŁADU NERWOWEGO PZWL Bogusław K. Gołąb A natom ia CZYNNOŚCIOWA OŚRODKOWEGO UKŁADU NERWOWEGO PZWL A natomia CZYNNOŚCIOWA OŚRODKOW EGO UKŁADU NERWOWEGO prof. zw. dr hab. med. Bogusław K. Gołąb współautor prof. u m, dr hab. med.

Bardziej szczegółowo

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO 1. NAZWA PRODUKTU LECZNICZEGO Pridinol Alvogen, 5mg, tabletki 2. SKŁAD JAKOŚCIOWY I ILOŚCIOWY 1 tabletka zawiera 5 mg prydynolu chlorowodorku (Pridinoli hydrochloridum)

Bardziej szczegółowo

Czynniki ryzyka Zespołu Parkinsona

Czynniki ryzyka Zespołu Parkinsona Farmakoterapia choroby Parkinsona i Alzheimera Prof. UM dr hab. Przemysław Mikołajczak Katedra i Zakład Farmakologii Uniwersytet Medyczny im. K. Marcinkowskiego w Poznaniu 1 Czynniki ryzyka Zespołu Parkinsona

Bardziej szczegółowo

Urząd Miasta Bielsko-Biała - um.bielsko.pl Wygenerowano: /14:10: listopada - Światowym Dniem Walki z Cukrzycą

Urząd Miasta Bielsko-Biała - um.bielsko.pl Wygenerowano: /14:10: listopada - Światowym Dniem Walki z Cukrzycą 14 listopada - Światowym Dniem Walki z Cukrzycą Cukrzyca jest chorobą, która staje się obecnie jednym z najważniejszych problemów dotyczących zdrowia publicznego. Jest to przewlekły i postępujący proces

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenia w autokorektorze

Ćwiczenia w autokorektorze Ćwiczenia w autokorektorze W proponowanej metodyce terapii uwzględniliśmy wytyczne i zalecenia opracowane przez SOSORT. 1 - najważniejszym elementem kinezyterapii skolioz są ćwiczenia czynne prowadzące

Bardziej szczegółowo

6.2. Podsumowanie planu zarządzania ryzykiem dotyczącego produktu leczniczego DUOKOPT przeznaczone do wiadomości publicznej

6.2. Podsumowanie planu zarządzania ryzykiem dotyczącego produktu leczniczego DUOKOPT przeznaczone do wiadomości publicznej 6.2. Podsumowanie planu zarządzania ryzykiem dotyczącego produktu leczniczego DUOKOPT przeznaczone do wiadomości publicznej 6.2.1. Podsumowanie korzyści wynikających z leczenia Co to jest T2488? T2488

Bardziej szczegółowo

Poradnik dla osób z chorobą Parkinsona

Poradnik dla osób z chorobą Parkinsona Fundacja Żyć z chorobą Parkinsona Dr Jakub Sienkiewicz Poradnik dla osób z chorobą Parkinsona ISBN 978-83-925-855-4-1 Wydawnictwo powstało dzięki wsparciu firmy Roche Projekt, skład i łamanie: Total Project

Bardziej szczegółowo

// // Zastosowanie pól magnetycznych w medycynie. Wydanie drugie. Autor: Aleksander Sieroń.

// // Zastosowanie pól magnetycznych w medycynie. Wydanie drugie. Autor: Aleksander Sieroń. // // Zastosowanie pól magnetycznych w medycynie. Wydanie drugie. Autor: Aleksander Sieroń. Prof. Aleksander Sieroń jest specjalistą z zakresu chorób wewnętrznych, kardiologii i medycyny fizykalnej. Kieruje

Bardziej szczegółowo

REGULACJA WYDZIELANIA HORMONÓW

REGULACJA WYDZIELANIA HORMONÓW REGULACJA WYDZIELANIA HORMONÓW Regulacja nerwowa wpływ układu wegetatywnego na czynność endokrynną gruczołów wydzielania dokrewnego wytwarzanie i uwalnianie hormonów z zakończeń neuronów np.wazopresyny

Bardziej szczegółowo

Zastosowanie metody NDT- Bobath w fizjoterapii niemowląt ze wzmożonym napięciem mięśniowym. Katarzyna Wasiak

Zastosowanie metody NDT- Bobath w fizjoterapii niemowląt ze wzmożonym napięciem mięśniowym. Katarzyna Wasiak Zastosowanie metody NDT- Bobath w fizjoterapii niemowląt ze wzmożonym napięciem mięśniowym Katarzyna Wasiak Tonus mięśniowy Podstawą jest łuk odruchowy Odruch na rozciąganie Wzajemne napięcie mięśni agonistów

Bardziej szczegółowo

Konieczność monitorowania działań niepożądanych leków elementem bezpiecznej farmakoterapii

Konieczność monitorowania działań niepożądanych leków elementem bezpiecznej farmakoterapii Konieczność monitorowania działań niepożądanych leków elementem bezpiecznej farmakoterapii dr hab. Anna Machoy-Mokrzyńska, prof. PUM Katedra Farmakologii Regionalny Ośrodek Monitorujący Działania Niepożądane

Bardziej szczegółowo

FARMAKOLOGIA LEKÓW ZNIECZULAJĄCYCH JERZY JANKOWSKI

FARMAKOLOGIA LEKÓW ZNIECZULAJĄCYCH JERZY JANKOWSKI FARMAKOLOGIA LEKÓW ZNIECZULAJĄCYCH JERZY JANKOWSKI LEKI DO ZNIECZULENIA OGÓLNEGO Hamują odwracalnie pewne funkcje o.u.n.: Odczuwanie bólu Świadomość Odruchy obronne Napięcie mięśniowe FAZY ZNIECZULENIA

Bardziej szczegółowo

Śmierć mózgu. Janusz Trzebicki I Klinika Anestezjologii i Intensywnej Terapii WUM

Śmierć mózgu. Janusz Trzebicki I Klinika Anestezjologii i Intensywnej Terapii WUM Śmierć mózgu Janusz Trzebicki I Klinika Anestezjologii i Intensywnej Terapii WUM Proces śmierci Przerwanie czynności neurologicznych OUN Zatrzymanie czynności serca Zatrzymanie czynności oddechowej Śmierć

Bardziej szczegółowo

Neurologia dla studentów wydziału pielęgniarstwa. Bożena Adamkiewicz Andrzej Głąbiński Andrzej Klimek

Neurologia dla studentów wydziału pielęgniarstwa. Bożena Adamkiewicz Andrzej Głąbiński Andrzej Klimek Neurologia dla studentów wydziału pielęgniarstwa Bożena Adamkiewicz Andrzej Głąbiński Andrzej Klimek Spis treści Wstęp... 7 Część I. Wiadomości ogólne... 9 1. Podstawy struktury i funkcji układu nerwowego...

Bardziej szczegółowo

Autonomiczny układ nerwowy - AUN

Autonomiczny układ nerwowy - AUN Autonomiczny układ nerwowy - AUN AUN - różnice anatomiczne część współczulna część przywspółczulna włókna nerwowe tworzą odrębne nerwy (nerw trzewny większy) wchodzą w skład nerwów czaszkowych lub rdzeniowych

Bardziej szczegółowo

Terapeutyczne Programy Zdrowotne 2012 Leczenie dystonii ogniskowych i połowiczego kurczu twarzy

Terapeutyczne Programy Zdrowotne 2012 Leczenie dystonii ogniskowych i połowiczego kurczu twarzy Załącznik nr 13 do Zarządzenia Nr 59/2011/DGL Prezesa NFZ z dnia 10 października 2011 roku Nazwa programu: LECZENIE DYSTONII OGNISKOWYCH I POŁOWICZEGO KURCZU TWARZY ICD-10 G24.3 - kręcz karku G24.5 - kurcz

Bardziej szczegółowo

FARMAKOTERAPIA W GERIATRII

FARMAKOTERAPIA W GERIATRII Interdyscyplinarne Spotkania Geriatryczne FARMAKOTERAPIA W GERIATRII mgr Teresa Niechwiadowicz-Czapka Instytut Pielęgniarstwa Zakład Podstaw Opieki Pielęgniarskiej Wchłanianie środków farmakologicznych

Bardziej szczegółowo

ANEKS I CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO

ANEKS I CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO ANEKS I CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO 1 1. NAZWA PRODUKTU LECZNICZEGO Stalevo 50 mg/12,5 mg/200 mg tabletki powlekane 2. SKŁAD JAKOŚCIOWY I ILOŚCIOWY SUBSTANCJI CZYNNYCH Każda tabletka zawiera 50

Bardziej szczegółowo

Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta. Cinnarizinum Aflofarm, 25 mg tabletki Cinnarizinum

Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta. Cinnarizinum Aflofarm, 25 mg tabletki Cinnarizinum Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta Cinnarizinum Aflofarm, 25 mg tabletki Cinnarizinum Należy uważnie zapoznać się z treścią ulotki przed zastosowaniem leku, ponieważ zawiera ona informacje

Bardziej szczegółowo