F o lia 1 9 Studia Linguistica II ( )

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "F o lia 1 9 Studia Linguistica II ( )"

Transkrypt

1 Annales Academiae Paedagogicae Cracoviensis F o lia 1 9 Studia Linguistica II ( ) Zofia C ygal-k rupa Kolor żółty \złoty w Panu Tadeuszu Wśród stosunkowo licznych i różnorodnych zakresowo i metodologicznie badań1 lingwistycznych nad nazwami barw wyodrębnia się grupę zajmującą się opisem kolorów w idiolektach pisarzy i poetów. Dla pełnego opracowania nazw barw danego języka czy porównawczo różnych języków, wskazane jest wykorzystywanie zróżnicowanej bazy materiałowej3. Teksty artystyczne zajmują w niej miejsce szczególne, dają możliwość ukazania nazw barw na szerokim tle kulturowym, a także w porównaniu z językiem ogólnym, ich zindywidualizowanych modyfikacji semantycznych. Wobec tego wydaje się uzasadnionym podjęcie kontynuacji* opisu barw w P anu T adeuszu. Wybór tego utworu jako bazy materiałowej motywuje się jeg o niezwykłą malowniczością. Wspaniałe obrazy wykreowane przez Poetę za pomocą tworzywa językowego fascynowały i nadal fascynują nie tylko zwykłych czytelników, ale i artystów malarzy. Nie na darmo Stanisław Witkiewicz4 uznał A. Mickiewicza za najlepszy talent poety-kolorysty. 1 Krótki przegląd prac i analiz nazw barw znajdujemy w artykule K. Waszakowej (1997). Natomiast monograficzne ujęcie problemu przynosi książka R. Tokarskiego (1995). Autor omawia w niej kategorie semantyczne nazw barw we współczesnej polszczy źnie, to jest zbiór nazw podstawowych i niepodstawowych. W zakresie tych pierwszych omawia ich prototypowe odniesienia, wewnętrzną strukturę hierarchiczną, łączliwość, konotacje semantyczne i kulturowe oraz ich funkcje metaforyczne. 1 Por. na ten temat R. Tokarski (1995, s. 10) i K. Waszakowa (1997, s. 92). 1 Kolor biały w Panu Tadeuszu i jego francuskim przekładzie Roberta Bourgeois został opisany w publikacji: Z. Cygal-Krupa i I. Śrutek (1999). 4 S. Witkiewicz (1924) jako argument swej oceny wylicza szereg warunków, które w tekstach Wieszcza zostały spełnione. Należą do nich m.in. wierne oddawanie barw lokalnych, wzajemne ich oddziaływanie na siebie w zależności od stopnia oświetlenia i rozproszenia światła, pory dnia, typu pogody, zachowania naturalnej harmonii między kolorami występującymi w naturze; zmiana natężenia barw i ich przełamywania się na tle różnych obiektów.

2 Mickiewicz tworzy obrazy jako całość zjawiska optycznego, na którą, przede wszystkim, składają się kolory jasne. Dzięki temu uzyskuje on, ja k w przyrodzie, przełamywanie się barw, wszystko je st pełne mchu i życia, błyszczy i mieni się bogactwem kolorów. Wynotowane z całego utworu5 904 przykłady stanowią inwentarz siedmiu nazw barw podstawowych składających się z trzech barw achromatycznych, tj. bieli (121), czerni (50) i szarości (37), czterech chromatycznych obejmujących kolory: czerwony (71), żółty (17), niebieski (26) i zielony (40) oraz podstawowej nazwy chromatycznej barw mieszanych reprezentowanych w P anu Tadeuszu 15 razy kolorem różowym. Obok nich w Pan u T adeuszu występuje duża liczba nazw barw niepodstawowych4, tj. wariantywnych, inaczej pochodnych. Dominują w całym zbiorze nazw kolorów, zarówno prymamych, jak i sekundamych barwy jasne. Wymienimy tu przykłady o znaczącej frekwencji i związane z nimi ciągi synonimiczne. S ą to więc: biały - występuje 121 razy w swej podstawowej formie i ma około dwudziestu hiponimów; jasny (34), gwieździsty (36), srebrny (28), srebrzysty (4), posrebrzany (6), promienisty (17); żółty (17), złoty (62), świecący (łącznie z osobowymi formami czasownika świecić 112 razy), błyszczący (15), słoneczny (wraz z rzeczownikiem słońce 40)7. Właśnie te nazwy barw związane z odbijaniem światła, decydują o wyjątkowej malowniczości tekstu P a n a T adeu sza prześwietlonego, cechującego się blaskiem, błyszczeniem, srebrzeniem się, słońcem i ciepłem. Przedmiotem opisu w niniejszym artykule są nazwy barw pary żółty i złoty poświadczonych w Panu T adeuszu. Kolor żółty, ja k pisze R. Tokarski (1995, s. 106), powołując się na wyniki licznych badań eksperymentalnych psycholingwistycznych obok czerwonego i niebieskiego, zajmuje wśród barw podstawowych8 miejsce najwyższe'*9, cechuje się także najlepszą je j rozpoznawalnością. Fakt ten potwierdza diagram hierarchii implikacyjnej nazw barw Berlina i Kaya10. A. Wierzbicka (1990, s. 127) jako referencję prototypową dla barwy ż ó łtej przyjmuje słońce, je j badania 9 A. Mickiewicz, Pan Tadeusz, wydanie siódme, oprać. S. Pigoń, Biblioteka Narodowa nr 83, Seria I, Wrocław-Warszawa-Kraków-Gdańsk Z lej edycji pochodzą wszystkie analizowane przykłady i cytaty zamieszczone w niniejszym artykule, a także niektóre ich objaśnienia. 4 Por. Z. Cygal-Krupa, J. Śrutck (1999, s ). 7 BarwnośC i wyrazistość obrazów w Panu Tadeuszu Poeta uzyskuje również za pomocą dużej rozmaitości zbioru nazw koloru czerwonego (71) i jego nazw wariantywnych, m in. ognisty (34) czy krwisty (58). * Rozumienie nazwy podstawowej kolorów przyjmuję za R. Tokarskim (1995, s. 19). Są to te, które spełniają następujące warunki: a) nie są semantycznie przyporządkowane innej nazwie barwy, np. polski czerwony, a nie np. purpurowy czy szkarłatny; b) cechuje je prostota morfologiczna, tzn. są wyrazami synchronicznie nicmotywowanymi, jak np. żółty, natomiast już nie żółtozielony będący złożeniem derywowanym od dwóch modemów: żółty i zielony; c) mają szeroki zakres lączliwości; d) mają wyrazistość psychologiczną - są najłatwiej identyfikowane i nąjtrwalej zapamiętywane. K. Waszakowa (1997, $. 90) do tego wykazu dodaje jeszcze jedną istotną cechę, zwraca bowiem uwagę na potrzebę ich przynależności do słownictwa podstawowego oraz występowanie w związkach frazeologicznych. 9 Por. R. Tokarski (1995, s. 106). " Tamże. s. 107.

3 dotyczyły jednak systemu barw w języku angielskim. Jak wiadomo, między językami, nawet należącymi do tego samego kręgu kulturowego, obok pewnych podobieństw i zbieżności pojawiają się również i różnice w zakresie konceptualizacji spektrum kolorów, a w konsekwencji w zbiorze nazw podstawowych i niepodstawowych. Fakt ten potwierdza Sapirowską tezę o relatywizmie językowym. Stąd też R. Tokarski (1997, s. 68) uważa, iż konkurencja w systemie leksykalnym polszczyzny nazw żółtej i złotej doprowadziła do swoistej repartycji semantycznej: postulowany prototyp słońca doskonale motywował semantyczne konotacje barwy złotej, natomiast żółta, obok prototypu słońca, wymagała wprowadzenia drugiego i kulturowo niewątpliwie sekundamego prototypu jesien i czy też jesien n ej zam ierającej przyrody. Konsekwencją zaistnienia w języku polskim wtórnego wzorca prototypowego barwy ż ó łtej są dwubiegunowe konotacje semantyczne, z jednej strony wynikające z wartości ogniskowej sło ń c a, takie ja k radość, doskonałość, ciepło, blask, energia, a z drugiej implikowane je s ien ią i za m iera ją c ą p rz y rod ą jes ienn ą, czyli ewokujące smutek, starość, zużycie itp. Na tle zasygnalizowanych, aktualnych tez i wyników współczesnych badań nazw barw przejdźmy do opisu12 charakterystycznej ich pary: żó łte j i złote j występującej w P anu Tadeuszu. Żółty Konotacje semantyczne równe podstawowemu znaczeniu leksykalnemu13, w ykazujące bliski związek z prototypem słońca Ilustracją tego typu konotacji nazwy barwy ż ó łtej są niżej przytoczone fragmenty tekstów z P a n a T adeu sza, w których ten przymiotnik występuje i zawiera odniesienia do trzeciego pasma tęczy nazywanego potocznie kolorem żółtym ; wykazuje on powszechną i częstą łączliwość z nazwami różnych desygnatów typu: rośliny, kwiaty, części ubrania, potrawy itp. 11 Przy opisie tych kolorów przyjmuję tezy R. Tokarskiego (1995, s. 103, ) zarówno o ich podwójnym wzorcu prototypowym - słońca i zamierającej przyrody jesiennej, jak również założenie o uporządkowanej i zhierarchizowanej strukturze znaczenia nazw barw. u Słownik języka polskiego, pod red. M. Szymczaka, L 111, Warszawa 1982, s w artykule hasłowym: żółty podaje jedno znaczenie omawianego leksemu: 'będący koloru żółtego trzeciego pasma tęczy mający barwę owocu cytryny*, np. żółta farba, żółte światło, żółte tulipany i jego użycie w 5 związkach wyrazowych (terminologicznych): I. anat. ciałko żółte ciałko, gruczoł dokrewny...*; 2. plamka żółta część siatkówki oka zawierająca najgęstsze skupienie komórek barwoczułych*; 3. antropol. żółta odmiana człowieka jedna z trzech odmian człowieka współczesnego, charakteryzująca się Żółtą barwą skóry 4. bot łubin żółty Lupinus lutca, gatunek łubinu o żółtych kwiatach'; S. med. żółta febra ostra, wirusowa choroba zakaźna... *.

4 Po strzechach gumien - niby ogrody wiszące Różnych roślin: pokrzywa i krokos czerwony Żółta dziewanna, szczyni barwiste ogony (Ks. VI, w ) Na zielonym obrusie łąk: tu z krągtemi brzegi Surojadki14 srebrzyste, żółte i czerwone Niby czareczki różnem winem napełnione (Ks. III, w ) Gerwazy (...] Zawsze nosił Horeszków liberyją dawną Kurtę z połami żółtą, galonem oprawną, Który, dziś żółty, dawniej zapewne był złoty. (Ks. II, w. 159, ) Gerwazy wspominał dawne czasy, [...] ze sklepu karczmy beczki wydobywa Trzy: jedną miodu, drugą wódki, trzecią piwa. Wyjął goździe, wnet z szumem trysnęły trzy strugi: Jeden biały jak srebro, krwawnikowy drugi. Trzeci żółty troistą grają w górze tęczą, (Ks. VII, w. 530, ) Z pierwszą referencją prototypową żó łteg o wiąże się też forma osobowa czasownika żó łk n ą ć, określająca jedną z siedmiu barw wschodzącego słońca za pomocą frazy metaforycznej: żółkn ie topazem %to znaczy z zupełnie jasnego, niemal przezroczystego stopniowo nabiera koloru ż ó łteg o, co implikuje jeg o piękno i ciepło. Oto przykład: A oko słońca weszło. Jeszcze nieco senne Przymruża się, drżąc wstrząsa swe rzęsy promienne, Sicdmią barw błyszczy razem: szafirowe razem Razem krwawi się w rubin i żółknie topazem, (Ks. XI, w ) Chmura z gradem jak balon szybko z wiatrem leci, Krągła, ciemnobłękitna, w środku żółto świeci (Ks. III, w ) 14 Por. objaśnienie S. Pigonia, (w:] A Mickiewicz, Pan Tadeusz... s. 163: surojadek lub gołąbek - grzyb jadalny także na surowo. Jest ich wiele garunków, różniących się kolorami kapeluszy: czerwone, żółte, fioletowe [...]".

5 W cytowanym dwuwierszu nazwę barwy ż ó łtej z referencją prototypową sło ń ca wyraża przysłówek żó łto w połączeniu z czasownikiem św ieci. Chodzi tu bowiem o światło słoneczne odbite w gradowej chmurze. Konotacje z drugim w zorcem prototypowym - z je$ieniq i z jesienną zamierającą przyrodą Konotacje te znajdujemy w przytoczonych niżej tekstach: Na zachód obłok [...] Po brzegach p ozłacan y, w głębi purpurowy Jeszcze blaskiem zachodu tlił się i rozżarzał A ż powoli pożółkn iał, zbladnął i poszarzał. S łoń ce spuściło głowę, obłok zasunęło I raz ciepłym powiewem westchnąwszy - usnęło. (Ks. XII, w. 849, ) W Już serwis jak planeta koniecznym obrotem. Zmienia porę, ju ż zboża malowane złotem, [...] Nabrawszy ciepła w izbie, powoli topnieją Już trawy pożółkn iały, liścia czerwienieją Sypią się rzekłbyś, iż wiatr jesienny powiewa (K s. X II, w ) Formy czasownikowe (poświadczone w tych tekstach) pożółkniały p o ż ółkniały ze znaczeniem nabywania cechy, tj. stać się, stawać się określonej barwy, zabarwić się na jakiś kolor*15 konotują barwę ż ó łtą. Jednak owo stawanie się żółtym * kojarzy się z utratą swej prymamej wartości barwy żółtej - jasnej, ciepłej, a więc zmianą stanu na gorszy. Oznacza ją stopniowe przechodzenie od żywego do wyblakłego, aż wreszcie całkiem szarego koloru. P oż ółk łe trawy, to trawy wysychające, obumierające, bowiem ż ó łk n ięc ie sygnalizuje postępujący proces zamierania przyrody jesienną porą Pojawianie się p o ż ó łkły ch liści u roślin ozdobnych, warzyw, bądź w ogóle drzew kojarzy się powszechnie z ich chorobą bądź końcem wegetacji, symbolizuje nastrój smutku i jesieni. Żółty - konotacje wtórne Konotacje takie nie nawiązują bezpośrednio do utrwalonych w danym języku prototypów. Kojarzą się one z wtórnymi14 centrami pojęciowymi, np. żółty w języ ku,s Por. R. Grzegorczykowa ( 1975, $ ). 14 Por. podobne spostrzeżenia u R. Tokarskiego (1997, $. 72).

6 polskim kojarzy się z ujemnymi stanami emocjonalnymi (ż ó łty z e z ło ś c i), ja k i chorobowymi człowieka, np. ż ó łte z a b a rw ien ie c ia ła je s t symptomem choroby, żó łty z e złością itp. W P anu Tadeuszu ten typ konotacji ilustruje przykład: Żałośnie było widzieć w yżółkfych młokosów Gadających przez nosy a często bez nosów Opatrzonych w broszurki i w różne gazety Głoszące nowe wiary, prawa, toalety (Ks. 1, w ) Epitet w yżółkfych m łokosów zawiera zdecydowanie negatywne treści aksjologiczne. W yżółkfy bowiem potocznie oznacza zniszczenie, zużycie danego przedmiotu, obiektu materialnego, np. ubrania, papieru, a w przypadku łączliwości z wyrazem człowiek objaw choroby lub złych emocji. Chodzi tu o zasygnalizowanie francuskiej choroby tych młodzieńców, a więc ujawnia się konotacja z wtórnym somatycznym centrum pojęciowym, jakim jest ciało ludzkie. Dalszy kontekst, mianowicie dwa ostatnie wersy, nawiązuje do kwestii utraty przez nich dobrych obyczajów i właściwego zachowania. Młodzież ta bezkrytycznie ulega francuskiej modzie, zrywa z tradycją narodową i dobrymi obyczajami, o czym mówi Podkomorzy w swej mowie o grzeczności. Mamy tu więc także do czynienia ze swego rodzaju konotacjami kulturowymi nazwy barwy w yżółkfy w polszczyźnie Mickiewicza, gdzie funkcjonuje ona jako metafora zużycia w sferze etyczno-moralnej\ Stąd też zapewne podobnie negatywne i ironiczne skojarzenia semantyczne ma występujące dziś często słowo żółtod ziób17. Uwarunkowania kulturowe, ściśle historyczne, ujawnia semantyka przymiotnika żółty w dialogu Majora z Sędzią na temat żółtej księgi: A czy Sędzia - rzekł M ajor - żółtą księg ę czytał? Co to za żółta księgat * - pan Sędzia zapytał. Księga - rzekł M ajor - lepsza niż wasze statuty, A w niej pisze co słowo: stryczek. Sybir, knuty Księga ustaw wojennych, teraz w Litwie całej Ogłoszonych [...] (Ks. IX, w ) Jakkolwiek nazwa żó łta w tym wyrażeniu wywodzi się od żółtego koloru okładki francuskiej księgi L ivre ja u n e, tj. zbioru dokumentów dyplomatycznych rozpowszechnianych w parlamencie francuskim, to jednak w cytowanym przykładzie nie zawiera ona neutralnego nacechowania aksjologicznego, a ju ż w żadnym przypadku skojarzeń z prototypem słońca. Przeciwnie, konotuje śmierć, ogromne zagrożenie i zastraszenie narodu polskiego, co potwierdzają słowa: stry czek. S ybir, knuty. 17 Por. hasło żółtodziób w Słowniku języka połshego, pod red. M. Szymczaka, L III, s. 1094: ironicznie 'młody niedoświadczony chłopiec; młokos, smarkacz*.

7 Fakt ten ma swoje uzasadnienie w charakterze żółtej księgi, o jakiej mówi Major. Chodzi tu o kodeks wojskowy Aleksandra I (z dnia 27 stycznia 1812) obejmujący zbiór okrutnych przepisów wojennych obowiązujących na Litwie od 1812 do 1830 roku, w różnych dzielnicach, gdzie ogłaszano stan wojenny. Miały one na celu przerażanie Polaków 1*. Oryginalny synonim nazwy żółty jakim jest szafran ow y znajdujemy w wersie: p s z e n ic y sz a fra n o w ej buja kłos złocisty (Ks. X II, w. 167), za pomocą którego Poeta podkreśla wyjątkowość koloru dojrzewającej pszenicy. Szafranow y jest nacechowany dodatnio, symbolizuje piękno, radość i bogactwo lata, czego dowodzi również łączliwość tego wyrażenia z dalszą częścią zdania: bu ja, czyli pięknie, wysoko rośnie* k łos złocisty. W tekście P a n a T adeu sza szafran ow y lub sz a fra n jako synonim ż ó łteg o pojawia się parokrotnie. Prawdopodobnie fakt ten ma swoją motywację w kulturze kulinarnej na Litwie, gdzie szafran był znany jako przyprawa do ryb i innych potraw. Skądinąd wiadomo, iż w kulturze Dalekiego Wschodu prototypem nazwy barwy ż ó łtej jest korzeń szafranu19. Złoty W tekście P a n a T adeu sza nazwa koloru złoty współwystępuje z żółtym. Relacje między obiema nazwami poza wspólnym odniesieniem do prototypu sło ń ca wykazują pewne zróżnicowanie. A to przede wszystkim pod względem: a) frekwencji w tekście - złoty występuje ponadtrzykrotnie częściej (62) niż żółty (17); b) nacechowania aksjologicznego; c) zakresu łączliwości z różnymi wyrazami, w konsekwencji także i pojawiania się w związkach frazeologicznych; d) skojarzeń, obok słońca, także i z ogniem. Z kolei przyjrzyjmy się analogicznym do przedstawionych wcześniej dla barwy ż ó łtej referencjom prototypowym i określonym konotacjom semantycznym przymiotnika złoty w wybranych fragmentach z P a n a T adeu sza. Konołocje semantyczne równe znaczeniu podstawowemu20 Byliśmy zaręczeni: [...] Pozostała mi tylko pamiątka je j cnoty Jej wdzięków i ten oto ślubny pierścień złoty (K s.x, w. 273, ) MPor. S. Pigoń, (w:] A. Mickiewicz, Pan Tadeusz»., s. 425 oraz W. Kopaliński (1985, s. 1356). 14 K. Waszakowa (1997, s. 91) powołując się na pracę Hoang Thu Oank wymienia korzeń szafranu jako prototyp nazwy barwy żółtej w języku wietnamskim. MSłownik języka polskiego, pod red. W. Doroszewskiego, t. X, s podaje następujące znaczenia wyrazu zloty. 1. zawierający złoto, zrobiony ze złota...*; 2. mający barwę złota; żółtopomarańczowy o silnym połysku; złocisty* oraz 3. złoty w funkcji rzeczownika jednostka monetarna Polski...*.

8 Podkomorzy zadzwonił w tabakierkę z łotą, o głos prosi, (Ks. V, w. 569) Pociągnął złocistego z zanadrza łańcuszka. Na którym wisiał gruby zegarek ja k gruszka (Ks. III, w ) W przytoczonych przykładach złoty ma znaczenie leksykalne zrobiony ze złota* tego rodzaju połączenia są dość częste w utworze i zwykle (jak wyżej) określają różne przedmioty: zastawę stołową: Z łote filiżanki (K s. II, w. 495); części ubrania, uprzęży bądź munduru czy rekwizytów wojskowych, jak np. strzemiona p o z ła c a n e, orły z łote (Ks. I, w. 896), Pas ze stroną złotą. Pas taki można równie kłaść na strony obie: Z łotą na dzień galowy, a czarny w żałobie (K s. I, w ) Konotacje koloru złotego z wzorcem prototypowym słońca T a grupa poświadczona jest w P a n u T ad euszu bardzo licznie. Można w niej wyróżnić dwie podgrupy. Pierwszą stanowią bezpośrednie opisy słońca, innych ciał niebieskich błyszczących jego odbitym światłem bądź też w ogóle opisy przyrody litewskiej o różnych porach dnia i nocy. A oto ich ilustracja tekstowa: Nad Soplicowem słońce weszło i ju ż padło Na strzechy, i przez szpary w stodołę się wkradło: I po ciemnozielonym, świeżym, wonnem sianie, [...] Rozpływały się złote, migające pręgi Z otworu czarnej strzechy, ja k z warkocza wstęgi, (Ks. II, w , ) Nad mgłą ranną dach z blachy z ło c ił się od słońca (Ks. II, w. 120) Mieni się cętkowata, różna barwa strojów Damskich, pańskich, żołnierskich, ja k łuska błyszcząca, W yzłocona promieńmi zachodniego słońca 1 odbita o ciemne murawy wezgłowia (Ks. X II, w ) Dalej niebieskiej wagi dwie szale błyskają Na nich B óg [...] Ważył z kolei wszystkie planety i ziemie,

9 [ - ] Potem w agi złociste zawiesił na niebie. (Ks. VIII, w ,71) Z nich dwa strugi, jak ręce związane pospołu Ściskają się, strug dalej upada do dołu [»I Unosi na swych falach księżyca pozłotę, Woda warstwami spada, a na każdej warście Połyskają się blasku miesięcznego garście. (Ks. VIII, w , ) Chmurki wróżą pogodę lekkie i świecące [...] Na zachód obłok (...) Po brzegach pozłacany, w głębi purpurowy (Ks. XII, w. 846,851) W zamieszczonych wyżej przykładach nazwa złoty ma bezpośrednie odniesienie do słońca jako źródła światła, jasności, konotującego radość, piękno, energię życia, dobre samopoczucie i w ogóle dodatnie wartości. Tak więc promienie słoneczne wykradające się z otworu czarnej strzechy kontrastują z czernią, napełniają radością i weselem serca młodzieży. Różnobarwność strojów dodatkowo podkreślają promienie zachodzącego słońca. Światło gwiazd i księżyca nocą jest określane formami derywowanymi od z ło ta : z łociste, p o z ło ta, z ło c ić s ię. Drugą podgrupę w tym zbiorze tworzą bardzo liczne użycia metaforyczne i symboliczne nazwy barwy złoty. W porównaniu z pierwszą podgrupą, gdzie również mamy do czynienia z metaforami, owe przeniesienia światła słonecznego nie tyle dotyczą kwestii jego odbijania się od różnych obiektów, ile konotują barwę z łotą, równą ż ó łte j, ale w odróżnieniu od niej mającą wartość wyłącznie dodatniąjasności, piękna i blasku. Spostrzeżenie to potwierdzają wybrane fragmenty tekstu: Tymczasem przenoś moją duszę utęsknioną (...) Do tych pól malowanych zbożem rozmaitcm. Wyzłoconych pszenicą, posrebrzanych żytem (Ks. I, w. 14,17-18) Ówdzież podnosi złotą kitę kukuruza (Ks. II. w. 409) Przypomniał, poznał w łos ów krótki, jasnozłoty (Ks. IV, w. 131)

10 Złoty - konotacje wtórne Najczęściej nazwa złoty z konotacjami nie związanymi bezpośrednio z prototypem słońca pojawia się w zwrotach frazeologicznych mających swoją motywację bądź to w kulturze europejskiej, bądź rodzimej. S ą to m.in. przykłady typu: Sam Podczaszyc jaki był, opisywać długo; [...] W wielkiej peruce, którą do złotego runa. On lubił porównywać, a my do kołtuna (Ks. I, w , ) Nam wielmożnym, do złotych sw obód wzwyczajonym! (Ks. IV, w. 334) [...] więc Woźny cicho wszedł do sieni. Siadł przy świecy dobył książeczkę z kieszeni Która mu jak ołtarzyk złoty** zawsze służy (Ks. I, w ) Podsumowując krótkie uwagi na temat pary nazw żó łty i złoty w tekście P a n a T adeusza, możemy jeszcze raz podkreślić pewne prawidłowości, które były już sygnalizowane w różnych miejscach niniejszego artykułu. Otóż rcpartycja obu nazw tworzących tę parę wykazuje stan zgodny z przedstawionym przez R. Tokarskiego (1995, s ) dla polszczyzny współczesnej. Z łoty pod względem frekwencji i łączliwości bardzo awansował, przewyższa (o jed ną trzecią) nazwę barwy ż ó łtej. Pojawia się w licznych zarówno doraźnych, ja k i stałych połączeniach wyrazowych o skonwencjonalizowanych konotacjach semantycznych. Odznacza się dodatnim składnikiem aksjologicznym, czego nie można odnieść do koloru ż ó łteg o, który, ja k staraliśmy się wykazać, może mieć także i konotacje wartości negatywnych, pojawiające się głównie w kulturowych motywacjach semantycznych, a także we wtórnych somatycznych centrach pojęciowych. Ż ółty w P an u Tadeuszu wiąże się z dwoma, a pośrednio nawet trzema ogniskami prototypów: słońca, jesieni i sporadycznie układem somatycznym człowieka, natomiast złoty ma konotacje potoczne bogactwa, szlachetności, zwłaszcza kiedy występuje w opisach realiów życia szlachty na Litwie, a także i słońca jako źródła życia, piękna i radości. Obie nazwy odgrywają w utworze bardzo istotną rolę malowania przyrody i życia ludzi w jasnych barwach, pełnych blasku i słońca, konotujących optymizm i radość. Bibliografia Ampel-Rudolf M. (1994), Kolory. Z badań leksykalnych i składniowo-sem antycznych języ ka polskiego, Rzeszów

11 Berlin B., Kay P, (1969), B asic C o lo n Term s, Berkeley Cygal-Krupa Z., Śmtek J. (1999), Bło/y k o lo r w Panu Tadeuszu i je g o fran cuskim p rzekład zie R oberta B ou rg eois, [w:] M ickiew icz i K resy, pod red. Z. Kurzowej i Z. Cygal-Krupowej, Kraków Grabowska I. ( 1977), O niektórych kolorystycznych w yrażeniach porów naw czych, Poradnik Językowy 6 Grzegorczykowa R. ( 1975X Funkcje semantyczne i składniow e polskich przysłówków, Wrocław Grzenia J. (1993), Z ałożenia opisu p o la sem antycznego barw w języ ku p olskim, Poradnik Językowy 4 Habrajska G. (1995), R ola koloru przy kreow aniu d z iecięceg o św iata w utw orach księdza Ja n a T w ardow skiego, [w:] K reow an ie św iata w tekstach* pod red. A.M. Lewickiego i R. Tokarskiego, Lublin Homolacs K. (I960), K olorystyka m alarska, Warszawa Jędrzejko E. (1987), Struktura i fu n k cja leksy ki św iatła w tw órczości Konstan tego Ild efon sa G ałczyńskiego, Język Artystyczny 5 Kopaliński W. (1985), Słow nik mitów i tradycji kultury, Warszawa Mella D.L. (1992), T ajem nice kolorów. O dkryj sw oją osob ow ość, przekl. J. Komorowska, Warszawa Michera W. (1987), K olory w p ro c e sie sym bolizacji, [w:] S ym bol i pozn an ie. W poszukiw aniu kon cepcji intrygującej, pod red. T. Kostyrko, Warszawa Parramon J.M. (1995), K olor w m alarstwie, przekł. D. Ostrowska-Dziuba, S. Ostrowski, Warszawa Skwarczyńska S. (1932), W artość treściow a kolorów w rom antyzm ie a d zisiaj (N a tle badań rela cji m iędzy tw órcą a od biorcą ), Pamiętnik Literacki XXIX Teodorowicz-Hellman E. (1997), P odstaw ow e nazwy barw w języku polskim i szw edzkim, [w:] Nazwy barw i wymiarów, Slavic Papers 6, Stockholm Tokarski R. (1992), N azw a barw y i j e j użycia prototypow e, [w:] O pisać słow a, pod red. A. Markowskiego, Warszawa Tokarski R. (1995), Sem antyka barw we w spółczesnejpolszczyźnie, Lublin Tokarski R. (1977), R egularny i n ieregularny rozw ój kon otacji sem antycznych nazw barw, [w:] Nazwy barw i wymiarów, Slavic Papers 6, Stockholm Waszakowa K. (1997), D otychczasow e b ad an ia w z a k resie nazw barw w poszczególn ych jęz y k a ch a perspektyw a ich całościow eg o opisu porów n aw czego, [w:] Nazwy barw i wym iarów, Slavic Papers 6, Stockholm Wierzbicka A. (1990), The m eaning o f c o lo r term s: sem an tics, cu lture a n d cogn ition, Cognitive Linguistics, 1-1 Witkiewicz S. (1924), M ickiew icz ja k o kolorysta, Biblioteka Polska", Warszawa Zaręba A. ( 1954X Nazwy barw w historii i d ialektach języ ka p olskieg o, Wroclaw

12

Teoria światła i barwy

Teoria światła i barwy Teoria światła i barwy Powstanie wrażenia barwy Światło może docierać do oka bezpośrednio ze źródła światła lub po odbiciu od obiektu. Z oka do mózgu Na siatkówce tworzony pomniejszony i odwrócony obraz

Bardziej szczegółowo

Makijaż zasady ogólne

Makijaż zasady ogólne Makijaż Makijaż zasady ogólne -relatywizm barw, -światłocień, -perspektywa barwna, -podział kolorów, -technika monochromatyczna, -zasada kontrastu (kolory dopełniające się). relatywizm barw relatywizm

Bardziej szczegółowo

MODELE KOLORÓW. Przygotował: Robert Bednarz

MODELE KOLORÓW. Przygotował: Robert Bednarz MODELE KOLORÓW O czym mowa? Modele kolorów,, zwane inaczej systemami zapisu kolorów,, są różnorodnymi sposobami definiowania kolorów oglądanych na ekranie, na monitorze lub na wydruku. Model RGB nazwa

Bardziej szczegółowo

PODSTAWY BARWY, PIGMENTY CERAMICZNE

PODSTAWY BARWY, PIGMENTY CERAMICZNE PODSTAWY BARWY, PIGMENTY CERAMICZNE Barwa Barwą nazywamy rodzaj określonego ilościowo i jakościowo (długość fali, energia) promieniowania świetlnego. Głównym i podstawowym źródłem doznań barwnych jest

Bardziej szczegółowo

Jaki kolor widzisz? Doświadczenie pokazuje zjawisko męczenia się receptorów w oku oraz istnienie barw dopełniających. Zastosowanie/Słowa kluczowe

Jaki kolor widzisz? Doświadczenie pokazuje zjawisko męczenia się receptorów w oku oraz istnienie barw dopełniających. Zastosowanie/Słowa kluczowe 1 Jaki kolor widzisz? Abstrakt Doświadczenie pokazuje zjawisko męczenia się receptorów w oku oraz istnienie barw Zastosowanie/Słowa kluczowe wzrok, zmysły, barwy, czopki, pręciki, barwy dopełniające, światło

Bardziej szczegółowo

Jak lepiej fotografowa - dlaczego fotografia kolorowa, a nie czarno-biała? Rozpoczynamy nowy cykl poradnikowy zatytułowany "Jak lepiej fotografowa

Jak lepiej fotografowa - dlaczego fotografia kolorowa, a nie czarno-biała? Rozpoczynamy nowy cykl poradnikowy zatytułowany Jak lepiej fotografowa Jak lepiej fotografować - dlaczego fotografia kolorowa, a nie czarno-biała? Rozpoczynamy nowy cykl poradnikowy zatytułowany "Jak lepiej fotografować". W pierwszej części Izabela Jaroszewska pisze, czemu

Bardziej szczegółowo

Do opisu kolorów używanych w grafice cyfrowej śluzą modele barw.

Do opisu kolorów używanych w grafice cyfrowej śluzą modele barw. Modele barw Do opisu kolorów używanych w grafice cyfrowej śluzą modele barw. Każdy model barw ma własna przestrzeo kolorów, a co za tym idzie- własny zakres kolorów możliwych do uzyskania oraz własny sposób

Bardziej szczegółowo

Własności optyczne materii. Jak zachowuje się światło w zetknięciu z materią?

Własności optyczne materii. Jak zachowuje się światło w zetknięciu z materią? Własności optyczne materii Jak zachowuje się światło w zetknięciu z materią? Właściwości optyczne materiału wynikają ze zjawisk: Absorpcji Załamania Odbicia Rozpraszania Własności elektrycznych Refrakcja

Bardziej szczegółowo

Optyka stanowi dział fizyki, który zajmuje się światłem (także promieniowaniem niewidzialnym dla ludzkiego oka).

Optyka stanowi dział fizyki, który zajmuje się światłem (także promieniowaniem niewidzialnym dla ludzkiego oka). Optyka geometryczna Optyka stanowi dział fizyki, który zajmuje się światłem (także promieniowaniem niewidzialnym dla ludzkiego oka). Założeniem optyki geometrycznej jest, że światło rozchodzi się jako

Bardziej szczegółowo

Dlaczego niebo jest niebieskie?

Dlaczego niebo jest niebieskie? Dlaczego niebo jest niebieskie? Obserwując niebo, na pewno zastanawiacie się, jakie przyczyny powstawania różnych kolorów nieba, a zwłaszcza kolor błękitny. Odpowiedź na to pytanie brzmi: przyczyną błękitnego

Bardziej szczegółowo

Pojęcie Barwy. Grafika Komputerowa modele kolorów. Terminologia BARWY W GRAFICE KOMPUTEROWEJ. Marek Pudełko

Pojęcie Barwy. Grafika Komputerowa modele kolorów. Terminologia BARWY W GRAFICE KOMPUTEROWEJ. Marek Pudełko Grafika Komputerowa modele kolorów Marek Pudełko Pojęcie Barwy Barwa to wrażenie psychiczne wywoływane w mózgu człowieka i zwierząt, gdy oko odbiera promieniowanie elektromagnetyczne z zakresu światła

Bardziej szczegółowo

Przyroda Ziemi Radłowskiej - zjawiska zachodzące w przyrodzie

Przyroda Ziemi Radłowskiej - zjawiska zachodzące w przyrodzie Przyroda Ziemi Radłowskiej - zjawiska zachodzące w przyrodzie Zjawiska zachodzące w przyrodzie budzą ciekawość, zainteresowanie, umiejętność obserwacji i spostrzegania. Na Ziemi Radłowskiej można zaobserwować

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z JĘZYKA POLSKIEGO - POZIOM PODSTAWOWY

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z JĘZYKA POLSKIEGO - POZIOM PODSTAWOWY WYMAGANIA EDUKACYJNE Z JĘZYKA POLSKIEGO - POZIOM PODSTAWOWY WIADOMOŚCI O EPOCE wiadomości Określa ramy czasowe i genezę nazwy epoki. Wymienia głównych reprezentantów omawianych kierunków literackich. Wymienia

Bardziej szczegółowo

Makijaż dzienny- definicja

Makijaż dzienny- definicja Makijaż Makijaż dzienny- definicja Identyfikuje się go z makijażem naturalnym, gdyż taki właśnie powinien być-subtelny i delikatny. Powinien sprawiać wrażenie niewidocznego. Podstawowym zadaniem make up

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie barwą w fotografii

Zarządzanie barwą w fotografii 1 z 6 2010-10-12 19:45 14 czerwca 2010, 07:00 Autor: Szymon Aksienionek czytano: 2689 razy Zarządzanie barwą w fotografii Mamy możliwość używania cyfrowych aparatów fotograficznych, skanerów, monitorów,

Bardziej szczegółowo

W obrębie polskiego języka narodowego należy wydzielić dwa systemy:

W obrębie polskiego języka narodowego należy wydzielić dwa systemy: Wykład nr 2 W obrębie polskiego języka narodowego należy wydzielić dwa systemy: a) polszczyznę ogólną (zwaną literacką); b)polszczyznę gwarową (gwary ludowe). Jest to podział dokonany ze względu na zasięg

Bardziej szczegółowo

Kwiaty - zwiastuny wiosny

Kwiaty - zwiastuny wiosny W I O S N A 14 Kwiaty - zwiastuny wiosny Kiedy zima dobiega końca zaczyna topnieć śnieg. Wtedy pojawiają się przebiśniegi. Dorastają one zaledwie do ok. 10-15 cm wysokości i posiadają wąskie, podłużne,

Bardziej szczegółowo

Czas na rośliny zimozielone

Czas na rośliny zimozielone Czas na rośliny zimozielone Jeśli chcesz cieszyć się ogrodem pięknym o każdej porze roku, postaw na rośliny zimozielone. Poznaj najpopularniejsze gatunki, które ożywią go również zimą i wczesną wiosną:

Bardziej szczegółowo

Scenariusz zajęć nr 5

Scenariusz zajęć nr 5 Autor scenariusza: Olga Lech Blok tematyczny: Nadeszła jesień Scenariusz zajęć nr 5 I. Tytuł scenariusza: Jesień w parku. II. Czas realizacji: 2 jednostki lekcyjne. III. Edukacje (4 wiodące): polonistyczna,

Bardziej szczegółowo

Oświetlenie Glo. Świetlówki T8

Oświetlenie Glo. Świetlówki T8 Oświetlenie Glo Świetlówki T8 Wystarczająca ilość i przede wszystkim odpowiedni rodzaj światła odgrywają podstawową rolę dla dobrego samopoczucia roślin i zwierząt, szczególnie wówczas gdy w akwariach

Bardziej szczegółowo

17. Który z rysunków błędnie przedstawia bieg jednobarwnego promienia światła przez pryzmat? A. rysunek A, B. rysunek B, C. rysunek C, D. rysunek D.

17. Który z rysunków błędnie przedstawia bieg jednobarwnego promienia światła przez pryzmat? A. rysunek A, B. rysunek B, C. rysunek C, D. rysunek D. OPTYKA - ĆWICZENIA 1. Promień światła padł na zwierciadło tak, że odbił się od niego tworząc z powierzchnią zwierciadła kąt 30 o. Jaki był kąt padania promienia na zwierciadło? A. 15 o B. 30 o C. 60 o

Bardziej szczegółowo

EGZAMIN W KLASIE TRZECIEJ GIMNAZJUM W ROKU SZKOLNYM 2016/2017

EGZAMIN W KLASIE TRZECIEJ GIMNAZJUM W ROKU SZKOLNYM 2016/2017 EGZAMIN W KLASIE TRZECIEJ GIMNAZJUM W ROKU SZKOLNYM 2016/2017 CZĘŚĆ 1. JĘZYK POLSKI ZASADY OCENIANIA ROZWIĄZAŃ ZADAŃ ARKUSZ: GH-P2 KWIECIEŃ 2017 Zadanie 1. (0 1) FP Zadanie 2. (0 1) B Zadanie 3. (0 1)

Bardziej szczegółowo

NOWOCZESNE OŚWIETLENIE DLA WYMAGAJĄCYCH Supercienkie oprawy sufitowe LED

NOWOCZESNE OŚWIETLENIE DLA WYMAGAJĄCYCH Supercienkie oprawy sufitowe LED NOWOCZESNE OŚWIETLENIE DLA WYMAGAJĄCYCH Supercienkie oprawy sufitowe LED WYGODA MONTAŻU Produkt wyposażony jest we wszystkie akcesoria montażowe, zasilacz oraz prostą instrukcję obsługi, które w prosty

Bardziej szczegółowo

EGZAMIN W KLASIE TRZECIEJ GIMNAZJUM W ROKU SZKOLNYM 2016/2017

EGZAMIN W KLASIE TRZECIEJ GIMNAZJUM W ROKU SZKOLNYM 2016/2017 EGZAMIN W KLASIE TRZECIEJ GIMNAZJUM W ROKU SZKOLNYM 2016/2017 CZĘŚĆ 1. JĘZYK POLSKI ZASADY OCENIANIA ROZWIĄZAŃ ZADAŃ ARKUSZ: GH-P7 KWIECIEŃ 2017 Zadanie 1. (0 1) 9) wyciąga wnioski wynikające z przesłanek

Bardziej szczegółowo

Scenariusz zajęć bibliotecznych W świecie kolorów na podstawie książki Angeliki Kuźniak O Zofii co zbierała kolory Angeliki Kuźniak

Scenariusz zajęć bibliotecznych W świecie kolorów na podstawie książki Angeliki Kuźniak O Zofii co zbierała kolory Angeliki Kuźniak Scenariusz zajęć bibliotecznych W świecie kolorów na podstawie książki Angeliki Kuźniak O Zofii co zbierała kolory Angeliki Kuźniak Autor: Magdalena Nogaj (nauczycielka języka polskiego, liderka Filmoteki

Bardziej szczegółowo

SZKOŁA PODSTAWOWA W LIGOWIE opr. mgr Małgorzata Grudzińska mgr inż. Elżbieta Klejno mgr Irena Szpanowska SPRAWDZIAN W PIĄTEJ KLASIE SZKOŁY PODSTAWOWEJ

SZKOŁA PODSTAWOWA W LIGOWIE opr. mgr Małgorzata Grudzińska mgr inż. Elżbieta Klejno mgr Irena Szpanowska SPRAWDZIAN W PIĄTEJ KLASIE SZKOŁY PODSTAWOWEJ SZKOŁA PODSTAWOWA W LIGOWIE opr. mgr Małgorzata Grudzińska mgr inż. Elżbieta Klejno mgr Irena Szpanowska SPRAWDZIAN W PIĄTEJ KLASIE SZKOŁY PODSTAWOWEJ Informacje dla ucznia: 1. Sprawdzian zawiera krótki

Bardziej szczegółowo

Czytajcie działkowca!

Czytajcie działkowca! Czytajcie działkowca! Jesień już w pełni, a działki i ogrody mienią się bogactwem odcieni złota, żółci i brązu. To okres w którym przyroda przygotowuje się do spoczynku i jest już coraz mniej czasu na

Bardziej szczegółowo

Grzybobranie. Literka.pl. Data dodania: :01:25

Grzybobranie. Literka.pl. Data dodania: :01:25 Literka.pl Grzybobranie Data dodania: 2007-02-22 11:01:25 Test kompetencji jezykowej dla klasy V zatytułowany"grzybobranie"sprawdza wiedzę i umiejetności przewidziane podstawą programową.moze być wykorzystany

Bardziej szczegółowo

ZIMOWE ZABAWY- MALUJEMY NA ŚNIEGU

ZIMOWE ZABAWY- MALUJEMY NA ŚNIEGU MARZEC 2010 NR 7 PRZEDSZKOLE NR 10 IM. MISIA USZATKA W KOSZALINIE Kalendarium: 21 marca 2010 roku rozpocznie się kalendarzowa wiosna ZIMOWE ZABAWY- MALUJEMY NA ŚNIEGU Sześciolatki świetnie się bawiły malując

Bardziej szczegółowo

OP6 WIDZENIE BARWNE I FIZYCZNE POCHODZENIE BARW W PRZYRODZIE

OP6 WIDZENIE BARWNE I FIZYCZNE POCHODZENIE BARW W PRZYRODZIE OP6 WIDZENIE BARWNE I FIZYCZNE POCHODZENIE BARW W PRZYRODZIE I. Wymagania do kolokwium: 1. Fizyczne pojęcie barwy. Widmo elektromagnetyczne. Związek między widmem światła i wrażeniem barwnym jakie ono

Bardziej szczegółowo

b) za przedstawioną do oceny pracę lekcyjną ocena nie niższa niż 3 (wykluczona ocena niedostateczna i dopuszczająca)

b) za przedstawioną do oceny pracę lekcyjną ocena nie niższa niż 3 (wykluczona ocena niedostateczna i dopuszczająca) PLASTYKA klasa 4: wymagania edukacyjne i przedmiotowy system oceniania: nauczyciel mgr Joanna Dywan Przedmiotowy system oceniania Podczas oceniania każdorazowo szczególną uwagę przywiązuje się do zaangażowania

Bardziej szczegółowo

TECHNIKA CZERNI i BIELI

TECHNIKA CZERNI i BIELI TECHNIKA CZERNI i BIELI OPRACOWAŁ: fotocam.pl Zawód: FOTOGRAF FOTOGRAFIA CZARNO-BIAŁA W historii fotografii początki jej dziejów sięgają koloru czerni i bieli. Nie było wówczas technologii zapisu i przetwarzania

Bardziej szczegółowo

Temat zajęć: Pole, pole, łyse pole...

Temat zajęć: Pole, pole, łyse pole... SCENRIUSZ ZJĘĆ Z TEKSTEM POLE NNY ONICHIMOWSKIEJ DL UCZNIÓW KLSY II SZKOŁY PODSTWOWEJ Temat zajęć: Pole, pole, łyse pole... Formy pracy: indywidualna, grupowa, zbiorowa. Metody pracy: podające: pogadanka

Bardziej szczegółowo

Elewacja i dach - wybieramy kolory domu

Elewacja i dach - wybieramy kolory domu Elewacja i dach - wybieramy kolory domu Zapytani o wygląd domu, najczęściej opowiadamy, w jakich jest kolorach. Mało kto w pierwszej kolejności wymienia liczbę kondygnacji czy zwraca uwagę na wielkość

Bardziej szczegółowo

PRÓBNY EGZAMIN GIMNAZJALNY Z NOWĄ ERĄ 2015/2016 JĘZYK POLSKI

PRÓBNY EGZAMIN GIMNAZJALNY Z NOWĄ ERĄ 2015/2016 JĘZYK POLSKI PRÓBNY EGZAMIN GIMNAZJALNY Z NOWĄ ERĄ 2015/2016 JĘZYK POLSKI ZASADY OCENIANIA ROZWIĄZAŃ ZADAŃ Copyright by Nowa Era Sp. z o.o. Zadanie 1. (0 1) Wymagania szczegółowe 2) wyszukuje w wypowiedzi potrzebne

Bardziej szczegółowo

Katedra Języków Specjalistycznych Wydział Lingwistyki Stosowanej U n i w e r s y t e t W a r s z a w s k i. Debiuty Naukowe. Leksykon tekst wyraz

Katedra Języków Specjalistycznych Wydział Lingwistyki Stosowanej U n i w e r s y t e t W a r s z a w s k i. Debiuty Naukowe. Leksykon tekst wyraz Katedra Języków Specjalistycznych Wydział Lingwistyki Stosowanej U n i w e r s y t e t W a r s z a w s k i Debiuty Naukowe III Leksykon tekst wyraz WARSZAWA 2009-1 - Seria Debiuty Naukowe Redaktor tomu

Bardziej szczegółowo

1. Jak miło znów spotkać się w szkole!

1. Jak miło znów spotkać się w szkole! 1. Jak miło znów spotkać się w szkole! Witajcie po wakacjach. Na początek potrzebna będzie plastyczna rozgrzewka. Piękna rama czeka, żeby wypełnić ją obrazami wspomnieniem z wakacji, wizerunkiem sympatycznych

Bardziej szczegółowo

KLASA IV (ocenę wyższą otrzymuje uczeń, który spełnia wszystkie wymagania ocen niższych pozytywnych)

KLASA IV (ocenę wyższą otrzymuje uczeń, który spełnia wszystkie wymagania ocen niższych pozytywnych) KLASA IV (ocenę wyższą otrzymuje uczeń, który spełnia wszystkie wymagania ocen niższych pozytywnych) OCENA CELUJĄCA Wiedza ucznia znacznie wykracza poza obowiązujący program nauczania. Doskonale opanował

Bardziej szczegółowo

Rośliny Ogrodowe - magnolie w Twoim ogródku

Rośliny Ogrodowe - magnolie w Twoim ogródku Rośliny Ogrodowe - magnolie w Twoim ogródku Magnolie to kwiaty, które zachwycają egzotycznym wdziękiem. W Polsce wciąż jeszcze pokutuje opinia, że nasz klimat jest zbyt surowy do ich uprawy. Jak się jednak

Bardziej szczegółowo

Kartoteka testu W kręgu muzyki GH-A1(A4)

Kartoteka testu W kręgu muzyki GH-A1(A4) Kartoteka testu W kręgu muzyki GH-A(A) Nr zad....... 7. 8. Obszar standardów wymagań egzaminacyjnych Nazwa sprawdzanej umiejętności (z numerem standardu) Uczeń przenośnym. wyszukuje informacje zawarte

Bardziej szczegółowo

To lektura godna polecenia. Piszemy recenzję

To lektura godna polecenia. Piszemy recenzję To lektura godna polecenia. Piszemy recenzję 1. Cele lekcji a) Wiadomości Uczeń: zna dzieje książki, zna zasady redagowania recenzji, zna reguły gromadzenia argumentów i sposoby ich uzasadniania. b) Umiejętności

Bardziej szczegółowo

EGZAMIN W KLASIE TRZECIEJ GIMNAZJUM W ROKU SZKOLNYM 2018/2019

EGZAMIN W KLASIE TRZECIEJ GIMNAZJUM W ROKU SZKOLNYM 2018/2019 EGZAMIN W KLASIE TRZECIEJ GIMNAZJUM W ROKU SZKOLNYM 2018/2019 CZĘŚĆ 1. JĘZYK POLSKI ZASADY OCENIANIA ROZWIĄZAŃ ZADAŃ ARKUSZ GH-P2 KWIECIEŃ 2019 Zadanie 1. (0 1) 2) wyszukuje w wypowiedzi potrzebne informacje

Bardziej szczegółowo

- 1 - OPTYKA - ĆWICZENIA

- 1 - OPTYKA - ĆWICZENIA - 1 - OPTYKA - ĆWICZENIA 1. Promień światła padł na zwierciadło tak, że odbił się od niego tworząc z powierzchnią zwierciadła kąt 30 o. Jaki był kąt padania promienia na zwierciadło? A. 15 o B. 30 o C.

Bardziej szczegółowo

śledzi tok lekcji, zapamiętuje najważniejsze informacje;

śledzi tok lekcji, zapamiętuje najważniejsze informacje; SZCZEGÓŁOWE WYMAGANIA EDUKACYJNE Z JĘZYKA POLSKIEGO W KLASIE II w I okresie Ocenę dopuszczającą otrzymuje uczeń, który: opanował technikę czytania; śledzi tok lekcji, zapamiętuje najważniejsze informacje;

Bardziej szczegółowo

Krystyna Piguła konspekt lekcji przyrody w szkole podstawowej.

Krystyna Piguła konspekt lekcji przyrody w szkole podstawowej. Krystyna Piguła konspekt lekcji przyrody w szkole podstawowej. Temat: Nie tylko rydze i maślaki. Klasa: IV. Czas: 45 minut. Cel ogólny: Wykształcenie umiejętności rozpoznawania grzybów trujących, a także

Bardziej szczegółowo

6 Spis treści Zakończenie 233 Podsumowanie 236 Literatura źródłowa 241 Źródła internetowe 242 Literatura przedmiotu 243 Spis tabel i rysunków 258 Zusa

6 Spis treści Zakończenie 233 Podsumowanie 236 Literatura źródłowa 241 Źródła internetowe 242 Literatura przedmiotu 243 Spis tabel i rysunków 258 Zusa Spis treści Wstęp 7 Część teoretyczna 13 1. Barwa jako przedmiot badań naukowych 13 1.1. Barwa jako zjawisko fizyczne 13 1.2. Wrażenia i spostrzeżenia barwne 19 1.3. Fizjologiczne podstawy widzenia barw

Bardziej szczegółowo

Optyka 2012/13 powtórzenie

Optyka 2012/13 powtórzenie strona 1 Imię i nazwisko ucznia Data...... Klasa... Zadanie 1. Słońce w ciągu dnia przemieszcza się na niebie ze wschodu na zachód. W którym kierunku obraca się Ziemia? Zadanie 2. Na rysunku przedstawiono

Bardziej szczegółowo

WILEŃSKI UNIWERSYTET PEDAGOGICZNY WYDZIAŁ FILOLOGICZNY KATEDRA FILOLOGII POLSKIEJ I DYDAKTYKI. Renata Radziun

WILEŃSKI UNIWERSYTET PEDAGOGICZNY WYDZIAŁ FILOLOGICZNY KATEDRA FILOLOGII POLSKIEJ I DYDAKTYKI. Renata Radziun WILEŃSKI UNIWERSYTET PEDAGOGICZNY WYDZIAŁ FILOLOGICZNY KATEDRA FILOLOGII POLSKIEJ I DYDAKTYKI Renata Radziun LEKSYKA KOLORYSTYCZNA W WYBRANYCH POWIEŚCIACH D. TERAKOWSKIEJ I W ICH PRZEKŁADACH LITEWSKICH

Bardziej szczegółowo

Słowa jako zwierciadło świata

Słowa jako zwierciadło świata SYLLABUS Lp. Element Opis 1 2 Nazwa modułu Typ modułu Słowa jako zwierciadło świata do wyboru 3 Instytut Instytut Nauk HumanistycznoSpołecznych i Turystyki 4 5 Kod modułu Kierunek, specjalność, poziom

Bardziej szczegółowo

Biel i błękit. Subtelna aranżacja wnętrz

Biel i błękit. Subtelna aranżacja wnętrz Biel i błękit. Subtelna aranżacja wnętrz Ponadczasowe połączenie bieli i błękitu nadaje aranżacjom świeżości, harmonii; wnętrza wydają się być uporządkowane, czyste. Kolory te stosowane są na ścianach

Bardziej szczegółowo

I. DLACZEGO I DLA KOGO NAPISAŁEM TĘ KSIĄŻKĘ?... 13 II. JĘZYK OSOBNICZY A JĘZYK SYTUACYJNY...

I. DLACZEGO I DLA KOGO NAPISAŁEM TĘ KSIĄŻKĘ?... 13 II. JĘZYK OSOBNICZY A JĘZYK SYTUACYJNY... I. DLACZEGO I DLA KOGO NAPISAŁEM TĘ KSIĄŻKĘ?.... 13 II. JĘZYK OSOBNICZY A JĘZYK SYTUACYJNY............ 17 1. Niepowtarzalność języka każdego z nas.................. 17 1.1. Nasz język indywidualny...........................

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE NA POSZCZEGÓLNE OCENY dla uczniów klasy III Gimnazjum nr 47 sportowego w Krakowie opracowany: przez zespół polonistów gimnazjum

WYMAGANIA EDUKACYJNE NA POSZCZEGÓLNE OCENY dla uczniów klasy III Gimnazjum nr 47 sportowego w Krakowie opracowany: przez zespół polonistów gimnazjum WYMAGANIA EDUKACYJNE NA POSZCZEGÓLNE OCENY dla uczniów klasy III Gimnazjum nr 47 sportowego w Krakowie opracowany: przez zespół polonistów gimnazjum CZYTANIE ZE ZROZUMIENIEM Obowiązuje znajomość lektur:

Bardziej szczegółowo

1. Rozwój grafiki użytkowej i jej rola we współczesnym świecie Pismo oraz inne środki wyrazu wchodzące w skład pojęcia,,sztuka graficzna

1. Rozwój grafiki użytkowej i jej rola we współczesnym świecie Pismo oraz inne środki wyrazu wchodzące w skład pojęcia,,sztuka graficzna Estetyka druku 1. Rozwój grafiki użytkowej i jej rola we współczesnym świecie 1.1. Pismo oraz inne środki wyrazu wchodzące w skład pojęcia,,sztuka graficzna Początki sztuk plastycznych w historii prymitywnych

Bardziej szczegółowo

Karta pracy 2. Przed wyjściem

Karta pracy 2. Przed wyjściem Karta pracy 2 Przed wyjściem Mini rozmowy 1 D: - Widziałaś mój szalik? R: - Który? D: -Ten szary. R: -Sprawdź w szafie. D: -O, znalazłem R: - Dobrze, wychodzimy. 2 R: -Możemy już iść? D: -Chwileczkę, tato.

Bardziej szczegółowo

Krzewy do ogrodu zielone przez cały rok

Krzewy do ogrodu zielone przez cały rok Krzewy do ogrodu zielone przez cały rok Ogród zielony przez cały rok to obecnie żaden problem. Możemy wybierać spośród szerokiej gamy roślin, co pozwoli nam stworzyć kolorowy i zróżnicowany krajobraz.

Bardziej szczegółowo

JĘZYK POLSKI WYMAGANIA EDUKACYJNE W KLASIE III POZIOM PODSTAWOWY

JĘZYK POLSKI WYMAGANIA EDUKACYJNE W KLASIE III POZIOM PODSTAWOWY JĘZYK POLSKI WYMAGANIA EUKAYJNE W KLASIE III POZIOM POSTAWOWY Niżej przedstawione kryteria ocen należy rozumieć koniunktywnie Ocenę dopuszczającą otrzymuje uczeń, który spełnia : 1. Odczytuje zawarte w

Bardziej szczegółowo

deuctone: Kolorystyka Deceuninck wiedza i doświadczenie.

deuctone: Kolorystyka Deceuninck wiedza i doświadczenie. deuctone: Kolorystyka Deceuninck wiedza i doświadczenie. Kolorystyka produktów Deceuninck to nie przypadek. To staranny wybór najwyższej klasy specjalistów, którzy kierują się prostymi, ale ściśle określonymi

Bardziej szczegółowo

PLASTYKA KLASA 4 ZASADY I KRYTERIA OCENIANIA

PLASTYKA KLASA 4 ZASADY I KRYTERIA OCENIANIA PLASTYKA KLASA 4 ZASADY I KRYTERIA OCENIANIA Oceniając postępy uczniów, należy uwzględnić potencjalne umiejętności plastyczne dziecka w adekwatnym przedziale wiekowym. Kryteria oceniania muszą być zrozumiałe

Bardziej szczegółowo

STARY TESTAMENT. NOE BUDUJE ARKĘ, POTOP 4. NOE BUDUJE ARKĘ

STARY TESTAMENT. NOE BUDUJE ARKĘ, POTOP 4. NOE BUDUJE ARKĘ NOE BUDUJE ARKĘ 16 Nastały czasy, kiedy aniołowie schodzili na ziemię i brali sobie za żony piękne dziewczyny. W wyniku tego na świecie rodzili się olbrzymi i mocarze. Nie podobało się to Panu Bogu. Widział,

Bardziej szczegółowo

Poznajemy parkmiejski scenariuszwycieczki z dziećmi sześcioletnimi do parku

Poznajemy parkmiejski scenariuszwycieczki z dziećmi sześcioletnimi do parku Grażyna Nawrocka Poznajemy parkmiejski scenariuszwycieczki z dziećmi sześcioletnimi do parku Cele dydaktyczne: -rozróżnianie trzech typów lasu: las iglasty, las liściasty i las mieszany, - poznanie przez

Bardziej szczegółowo

Konspekt lekcji języka polskiego w klasie IV. Temat lekcji: Wiosna muzyką, słowami i barwami malowana.

Konspekt lekcji języka polskiego w klasie IV. Temat lekcji: Wiosna muzyką, słowami i barwami malowana. Konspekt lekcji języka polskiego w klasie IV realizacja treści ponadprzedmiotowych na lekcjach j. polskiego oraz promocja twórczości własnej dzieci Temat lekcji: Wiosna muzyką, słowami i barwami malowana.

Bardziej szczegółowo

Goethe i Ostwald. Die Farbenlehre w interpretacjach artysty i uczonego

Goethe i Ostwald. Die Farbenlehre w interpretacjach artysty i uczonego Goethe i Ostwald. Die Farbenlehre w interpretacjach artysty i uczonego Danuta Sobczyńska Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu Instytut Filozofii Wstęp 1. Nauka o barwach w okresie przednaukowym

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne dla ucznia klasy siódmej SP z orzeczeniem PPP

Wymagania edukacyjne dla ucznia klasy siódmej SP z orzeczeniem PPP Wymagania edukacyjne dla ucznia klasy siódmej SP z orzeczeniem PPP 3445.208.2017 KSZTAŁCENIE LITERACKIE I KULTUROWE Ocena dopuszczająca: Ocena dostateczna: Ocena dobra: Ocena bardzo dobra: klasyfikuje

Bardziej szczegółowo

Świat pozbawiony piękna ogrodów byłby uboższy

Świat pozbawiony piękna ogrodów byłby uboższy Szkoła pisania - rozprawka 1. W poniższej rozprawce wskaż wstęp, rozwinięcie i zakończenie. Świat pozbawiony piękna ogrodów byłby uboższy Na bogactwo świata składają się między innymi dziedzictwo kulturowe

Bardziej szczegółowo

KRYTERIA OCENY OPISOWEJ W NAUCZANIU ZINTEGROWANYM EDUKACJA PRZYRODNICZO SPOŁECZNA KLASA II

KRYTERIA OCENY OPISOWEJ W NAUCZANIU ZINTEGROWANYM EDUKACJA PRZYRODNICZO SPOŁECZNA KLASA II KRYTERIA OCENY OPISOWEJ W NAUCZANIU ZINTEGROWANYM EDUKACJA PRZYRODNICZO SPOŁECZNA KLASA II OCENA WSPANIALE BARDZO DOBRZE WYMAGANIA Wykazuje szczególne zainteresowanie przyrodą; Korzysta z dodatkowej literatury;

Bardziej szczegółowo

Kolory - plan treningowy. Maluj, połącz i ucz się poprzez zabawę.

Kolory - plan treningowy. Maluj, połącz i ucz się poprzez zabawę. Kolory - plan treningowy Maluj, połącz i ucz się poprzez zabawę MAPA PLANU TRENINGOWEGO: Malujemy! Uczymy się! Znajdź mnie! Połącz elementy! Idziemy! ĆWICZONE UMIEJĘTNOŚCI: różnicowanie kolorów grafomotoryka

Bardziej szczegółowo

Flower Line MANUFAKTURA W BOLESŁAWCU

Flower Line MANUFAKTURA W BOLESŁAWCU T r e n d B o o k MANUFAKTURA W BOLESŁAWCU 3 Nie wszystko musi być perfekcyjne Manufaktura w Bolesławcu Natura od wieków jest inspiracją artystów, zarówno tych tworzących dzieła, które podziwiamy w muzeach,

Bardziej szczegółowo

Kominki - Kolor we wnętrzu

Kominki - Kolor we wnętrzu Kominki - Kolor we wnętrzu Przy projektowaniu wnętrz często wybieramy barwy bezpieczne jak biel czy pastele. Ich dobór uzależniamy od własnych upodobań, nie zawsze zdając sobie sprawę z ich wpływu na naszą

Bardziej szczegółowo

1.2 Logo Sonel podstawowe załoŝenia

1.2 Logo Sonel podstawowe załoŝenia 1.2 Logo Sonel podstawowe załoŝenia Logo czyli graficzna forma przedstawienia symbolu i nazwy firmy. Terminu logo uŝywamy dla całego znaku, składającego się z sygnetu (symbolu graficznego) i logotypu (tekstowego

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTOWE ZASADY OCENIANIA I WYMAGANIA EDUKACYJNE Z JĘZYKA POLSKIEGO DLA KLASY V

PRZEDMIOTOWE ZASADY OCENIANIA I WYMAGANIA EDUKACYJNE Z JĘZYKA POLSKIEGO DLA KLASY V PRZEDMIOTOWE ZASADY OCENIANIA I WYMAGANIA EDUKACYJNE Z JĘZYKA POLSKIEGO DLA KLASY V I. PRZEDMIOTOWE ZASADY OCENIANIA 1. Obszary podlegające ocenianiu: sprawdziany, zadania klasowe, dyktanda, kartkówki,

Bardziej szczegółowo

Świat wokół nas opisujemy przedmioty

Świat wokół nas opisujemy przedmioty Świat wokół nas opisujemy przedmioty 1. Cele lekcji a) Wiadomości Uczeń: zna formę opisu przedmiotu, zna wyrazy oceniające i opisujące przedmiot, zna wyrazy o zabarwieniu dodatnim i ujemnym. b) Umiejętności

Bardziej szczegółowo

Tajemnice koloru, część 1

Tajemnice koloru, część 1 Artykuł pobrano ze strony eioba.pl Tajemnice koloru, część 1 Jak działa pryzmat? Dlaczego kolory na monitorze są inne niż atramenty w drukarce? Możemy na to odpowiedzieć, uświadamiając sobie, że kolory

Bardziej szczegółowo

Szkoła podstawowa Kształcenie literackie: praca z tekstem - Antoine de Saint-Exupery "Mały Książę" (fragment)

Szkoła podstawowa Kształcenie literackie: praca z tekstem - Antoine de Saint-Exupery Mały Książę (fragment) Trening przed klasówką Szkoła podstawowa Kształcenie literackie: praca z tekstem - Antoine de Saint-Exupery "Mały Książę" (fragment) Dzień dobry powiedział lis. Dzień dobry odpowiedział grzecznie Mały

Bardziej szczegółowo

EGZAMIN W KLASIE TRZECIEJ GIMNAZJUM W ROKU SZKOLNYM 2014/2015

EGZAMIN W KLASIE TRZECIEJ GIMNAZJUM W ROKU SZKOLNYM 2014/2015 EGZMIN W KLSIE TRZECIEJ GIMNZJUM W ROKU SZKOLNYM 2014/2015 CZĘŚĆ 1. JĘZYK POLSKI ZSDY OCENINI ROZWIĄZŃ ZDŃ RKUSZ GH-P7 KWIECIEŃ 2015 Zadanie 1. (0 1) PP Zadanie 2. (0 1) Zadanie 3. (0 1) II. naliza i interpretacja

Bardziej szczegółowo

I. PROMIENIOWANIE CIEPLNE

I. PROMIENIOWANIE CIEPLNE I. PROMIENIOWANIE CIEPLNE - lata '90 XIX wieku WSTĘP Widmo promieniowania elektromagnetycznego zakres "pokrycia" różnymi rodzajami fal elektromagnetycznych promieniowania zawartego w danej wiązce. rys.i.1.

Bardziej szczegółowo

KRYTERIA OCEN Z JĘZYKA POLSKIEGO W KLASIE V

KRYTERIA OCEN Z JĘZYKA POLSKIEGO W KLASIE V KRYTERIA OCEN Z JĘZYKA POLSKIEGO W KLASIE V OCENA CELUJĄCĄ otrzymuje ją uczeń, który opanował pełny zakres wiadomości i umiejętności określonych programem nauczania dla klasy V oraz: twórczo i samodzielnie

Bardziej szczegółowo

Język polski Tekst I. Informacje dla nauczyciela

Język polski Tekst I. Informacje dla nauczyciela Język polski Tekst nformacje dla nauczyciela umiejętności ( z numerem lość 1. 1. czyta tekst kultury na poziomie dosłownym 2. 2. interpretuje tekst kultury, uwzględniając intencje nadawcy 3. 6. dostrzega

Bardziej szczegółowo

Edukacja przyrodnicza klas I-III

Edukacja przyrodnicza klas I-III Edukacja przyrodnicza klas I-III Autor: Administrator 01.02.2015. Szkoła Podstawowa nr 5 w Grudziądzu Edukacja przyrodnicza Wymagania edukacyjne klas I-III Ocena celująca 6 klasa I klasa I - II klasa I

Bardziej szczegółowo

Cel: Opiszę sytuację i obrazy poetyckie przedstawione w wierszu Jerzego Harasimowicza pt. Sad, styczeń

Cel: Opiszę sytuację i obrazy poetyckie przedstawione w wierszu Jerzego Harasimowicza pt. Sad, styczeń Przedmiot: język polski, klasa VI Temat: Zimowe krajobrazy Nauczyciel: Lidia Bęben, SP 27 w Toruniu Czas trwania: 45 minut Cel: Opiszę sytuację i obrazy poetyckie przedstawione w wierszu Jerzego Harasimowicza

Bardziej szczegółowo

Wrzosy są prawdziwą ozdobą jesiennych kompozycji. Dekorują nie tylko ogród, ale również balkony i tarasy, a także wnętrza naszego domu.

Wrzosy są prawdziwą ozdobą jesiennych kompozycji. Dekorują nie tylko ogród, ale również balkony i tarasy, a także wnętrza naszego domu. Jesienne wrzosy. Kolorowe wrzosowisko w ogrodzie Wrzosy to pełne uroku krzewinki, które są wspaniałą dekoracją ogrodów jesienią, kiedy inne rośliny przekwitają. Założenie i uprawa wrzosowiska w ogrodzie

Bardziej szczegółowo

EGZAMIN W KLASIE TRZECIEJ GIMNAZJUM W ROKU SZKOLNYM 2018/2019

EGZAMIN W KLASIE TRZECIEJ GIMNAZJUM W ROKU SZKOLNYM 2018/2019 EGZAMIN W KLASIE TRZECIEJ GIMNAZJUM W ROKU SZKOLNYM 2018/2019 CZĘŚĆ 1. JĘZYK POLSKI ZASADY OCENIANIA ROZWIĄZAŃ ZADAŃ ARKUSZ GH-P7 KWIECIEŃ 2019 Zadanie 1. (0 1) PF Zadanie 2. (0 1) II. Analiza i interpretacja

Bardziej szczegółowo

Chcąc wyróżnić jedno z działań, piszemy np. (, ) i mówimy, że działanie wprowadza w STRUKTURĘ ALGEBRAICZNĄ lub, że (, ) jest SYSTEMEM ALGEBRAICZNYM.

Chcąc wyróżnić jedno z działań, piszemy np. (, ) i mówimy, że działanie wprowadza w STRUKTURĘ ALGEBRAICZNĄ lub, że (, ) jest SYSTEMEM ALGEBRAICZNYM. DEF. DZIAŁANIE DWUARGUMENTOWE Działaniem dwuargumentowym w niepsutym zbiorze nazywamy każde odwzorowanie iloczynu kartezjańskiego :. Inaczej mówiąc, w zbiorze jest określone działanie dwuargumentowe, jeśli:

Bardziej szczegółowo

FP, studia 1. stopnia I C MODUŁ PRZEDMIOTÓW KIERUNKOWYCH: IC3 MODUŁ JĘZYKOZNAWCZY

FP, studia 1. stopnia I C MODUŁ PRZEDMIOTÓW KIERUNKOWYCH: IC3 MODUŁ JĘZYKOZNAWCZY FP, studia 1. stopnia I C MODUŁ PRZEDMIOTÓW KIERUNKOWYCH: IC3 MODUŁ JĘZYKOZNAWCZY IC1/26. PODSTAWY JĘZYKOZNAWSTWA 1.1. PODSTAWOWE INFORMACJE O PRZEDMIOCIE/MODULE Nazwa przedmiotu/ modułu Podstawy językoznawstwa

Bardziej szczegółowo

Kartoteka testu Moda ma swoją historię

Kartoteka testu Moda ma swoją historię Kartoteka testu Moda ma swoją historię Nr zad....... 7. Obszar standardów wymagań egzaminacyjnych 8. Nazwa sprawdzanej umiejętności (z numerem standardu) Uczeń odczytuje teksty na poziomie dosłownym. w

Bardziej szczegółowo

edukacja oferta dla grup zorganizowanych

edukacja oferta dla grup zorganizowanych edukacja oferta dla grup zorganizowanych REGULAMIN dokumentowania zajęć edukacyjnych i spotkań muzealnych oraz zwiedzania ekspozycji muzealnych w Muzeum Podlaskim w Białymstoku ZAPRASZAMY DO PAŁACU W CHOROSZCZY

Bardziej szczegółowo

ZAMIERZENIA WYCHOWAWCZO DYDAKTYCZNE

ZAMIERZENIA WYCHOWAWCZO DYDAKTYCZNE ZAMIERZENIA WYCHOWAWCZO DYDAKTYCZNE Temat kompleksowy: Robimy zakupy. Czas realizacji: 04-08.03.2019 r. - pozna zawód ekspedientki oraz czynności jakie wykonują osoby z najbliższego otoczenia; - nazywa

Bardziej szczegółowo

DOTACJA NA UTRZYMANIE POTENCJAŁU BADAWCZEGO DOTACJA Wykaz planowanych do realizacji zadań badawczych, ujętych w planie zadaniowym jednostki

DOTACJA NA UTRZYMANIE POTENCJAŁU BADAWCZEGO DOTACJA Wykaz planowanych do realizacji zadań badawczych, ujętych w planie zadaniowym jednostki DOTACJA NA UTRZYMANIE POTENCJAŁU BADAWCZEGO DOTACJA 2016 Wykaz planowanych do realizacji zadań badawczych, ujętych w planie zadaniowym jednostki Instytut Bibliotekoznawstwa i Informacji Naukowej 1. Dzieje

Bardziej szczegółowo

PRÓBNA MATURA z WSIP dla klas 3 LO i 4 TECHNIKUM

PRÓBNA MATURA z WSIP dla klas 3 LO i 4 TECHNIKUM PRÓBNA MATURA z WSIP dla klas 3 LO i 4 TECHNIKUM MARZEC 2018 Analiza wyników próbnego egzaminu maturalnego Poziom podstawowy JĘZYK POLSKI Temat 2 Arkusz próbnego egzaminu maturalnego składał się z 3 zadań.

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie do technologii HDR

Wprowadzenie do technologii HDR Wprowadzenie do technologii HDR Konwersatorium 2 - inspiracje biologiczne mgr inż. Krzysztof Szwarc krzysztof@szwarc.net.pl Sosnowiec, 5 marca 2018 1 / 26 mgr inż. Krzysztof Szwarc Wprowadzenie do technologii

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie z realizacji innowacji metodycznej Las w czterech odsłonach w I semestrze w roku szkolnym 2016/2017

Sprawozdanie z realizacji innowacji metodycznej Las w czterech odsłonach w I semestrze w roku szkolnym 2016/2017 Sprawozdanie z realizacji innowacji metodycznej Las w czterech odsłonach w I semestrze w roku szkolnym 2016/2017 Innowacja metodyczna Las w czterech odsłonach realizowana była w roku szkolnym 2016/2017

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 4 lutego 2014 r. Poz. 1105

Warszawa, dnia 4 lutego 2014 r. Poz. 1105 DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA MAZOWIECKIEGO Warszawa, dnia 4 lutego 2014 r. Poz. 1105 UCHWAŁA Nr XXXVI.209.2013 RADY GMINY PRZYTYK z dnia 30 grudnia 2013 r. w sprawie ustanowienia herbu, flagi, flagi stolikowej,

Bardziej szczegółowo

Instrukcja interpretacji Raportu podobieństwa systemu Antyplagiat

Instrukcja interpretacji Raportu podobieństwa systemu Antyplagiat Instrukcja interpretacji Raportu podobieństwa systemu Antyplagiat Użytkownik Indywidualny Raport podobieństwa: ułatwia ocenę samodzielności badanego tekstu, wskazuje liczbę zapożyczonych fragmentów i podaje

Bardziej szczegółowo

Słuchamy poezji i określamy nastrój wiersza

Słuchamy poezji i określamy nastrój wiersza Słuchamy poezji i określamy nastrój wiersza Słuchamy poezji i określamy nastrój wiersza Wstęp Źródło: Eduexpert Sp. z o.o. / Evaco Sp. z o.o., licencja: CC BY Nastrój to wrażenia i odczucia charakterystyczne

Bardziej szczegółowo

Laureat: Nagrody Nobla 80 Nagrody NIKE 98

Laureat: Nagrody Nobla 80 Nagrody NIKE 98 Laureat: Nagrody Nobla 80 Nagrody NIKE 98 Nadchodzi dla Miłosza czas przełomowy zmierzenie się ze sławą i popularnością. Milczenie krytyki polskiej na temat Miłosza ; nieśmiałe upominanie się o jego miejsce.

Bardziej szczegółowo

Kolor i Feng Shui. Dom.pl Kolor i Feng Shui Copyright DOM.pl Sp. z o.o. -

Kolor i Feng Shui. Dom.pl Kolor i Feng Shui Copyright DOM.pl Sp. z o.o. - Kolor i Feng Shui Sztuka kształtowania przestrzeni - Feng Shui - od tysięcy lat jest stylem życia w wielu krajach Wschodu. W ostatniej dekadzie stała się też modna na Zachodzie. Wedle jej zasad na życzenie

Bardziej szczegółowo

b) za przedstawioną do oceny pracę lekcyjną ocena nie niższa niż 3 (wykluczona ocena niedostateczna i dopuszczająca)

b) za przedstawioną do oceny pracę lekcyjną ocena nie niższa niż 3 (wykluczona ocena niedostateczna i dopuszczająca) PLASTYKA klasa 4: wymagania edukacyjne i przedmiotowy system oceniania: nauczyciel mgr Joanna Dywan Przedmiotowy system oceniania Podczas oceniania każdorazowo szczególną uwagę przywiązuje się do zaangażowania

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne z języka polskiego dla klasy II gimnazjum

Wymagania edukacyjne z języka polskiego dla klasy II gimnazjum Wymagania edukacyjne z języka polskiego dla klasy II gimnazjum Klasa II Treści nauczania i umiejętności 1.Lektury i interpretacja tekstów. Wymagania podstawowe Uczeń: 1. Zna następujące teksty literackie

Bardziej szczegółowo

Kartoteka testu Moda ma swoją historię

Kartoteka testu Moda ma swoją historię Kartoteka testu Moda ma swoją historię Nr zad....... 7. Obszar standardów wymagań egzaminacyjnych Czytanie i odbiór tek- Nazwa sprawdzanej umiejętności (z numerem standardu) Uczeń odczytuje teksty na poziomie

Bardziej szczegółowo