Zasady wdroŝenia absolutnego ryzyka złamaz. amań w algorytmach diagnostyczno-leczniczych

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Zasady wdroŝenia absolutnego ryzyka złamaz. amań w algorytmach diagnostyczno-leczniczych"

Transkrypt

1 Zasady wdroŝenia absolutnego ryzyka złamaz amań w algorytmach diagnostyczno-leczniczych Dr hab. med. Jerzy Przedlacki XVII Wielodyscyplinarne Forum Osteoporotyczne Warszawa-Mi Międzylesie,

2 Algorytm diagnostyczno-leczniczy Algorytm diagnostyczny Algorytm leczniczy

3 Algorytm leczniczy SłuŜy y do podjęcia decyzji o konieczności ci rozpoczęcia cia leczenia Głównie leczenia farmakologicznego Głównie leczenia antyresorpcyjnego lub anabolicznego Wapń i witamina D 3 lub jej metabolity Profilaktyka przeciwupadkowa

4 Ryzyko złamania z kości Ryzyko względne Ryzyko absolutne (bezwzględne)

5 Ryzyko względne WyraŜone w wartościach liczbowych (RW) informuje ile razy przy obecności ci danego czynnika ryzyka złamania z kości zwiększa się ryzyko złamania z w porównaniu do populacji, w której czynnik ten nie występuje. Nie informuje o ryzyku złamania z konkretnej kości u danej osoby.

6 Wartości ryzyka względnego Czynnik ryzyka złamania kości RW Przebyte złamanie po małym urazie po 50 r.ŝ. 1,7 Przebyte złamanie b.k.k.u. u rodziców 2,2 Przebyte złamanie b.k.k.u. u rodziców 2,2 CięŜar ciała poniŝej 58 kg 1,8 Aktualne palenie papierosów 1,7 Niezdolność do samodzielnego wstania z fotela 2,5 Długotrwałe przyjmowanie kortykosteroidów 2,3 e przyjmowanie kortykosteroidów 2,3 Długotrwałe przyjmowanie leków przeciwpadaczkowych 2,0 Długotrwałe przyjmowanie leków sedatywnych i nasennych 1,6 NaduŜywanie alkoholu 1,7 RZS 1,8 Przebyta nadczynność tarczycy 1,7 Tętno spoczynkowe powyŝej 80/min 1,7 Zły stan zdrowia w ocenie własnej pacjenta 1,6 2,0 > 2,0 Badurski JE, Białystok, maj, 2005.

7 Ryzyko absolutne (bezwzględne) WyraŜone w procentach informuje o ryzyku złamania z określonej kości dla danej osoby w określonym przedziale czasowym. Najczęś ęściej przyjmuje się okres 10 najbliŝszych lat.

8 Ryzyko absolutne Opracowanie prof. J.E. Badurskiego Metoda kanadyjska Grupa Robocza przy WHO pod kierownictwem prof. J.A. Kanisa

9 Ocena ryzyka złamania z kości Istotna rola w przewidywaniu ryzyka złamania z kości przypada niskiej gęstog stości kości stwierdzanej w badaniu densytometrycznym. Dotyczy to densytometrycznych badań osiowych, bliŝszej częś ęści kości udowej oraz kręgos gosłupa lędźwiowego. Rola wyniku badania DXA jest jednak istotna dopiero przy podejmowaniu decyzji leczniczych.

10 Ryzyko absolutne Przekroczenie 10% ryzyka złamania z kości wyliczonego dla danej osoby jest najczęś ęściej uznawane za wskazanie do rozpoczęcia cia leczenia farmakologicznego (antyresorpcyjnego lub zwiększaj kszającego tworzenie kości).

11 Opracowanie prof. J. E. Badurskiego Ocena stanu klinicznego i ustalenie łącznego ryzyka względnego (RW) przy występowaniu kilku czynników ryzyka złamaniaz Odczytanie z tabel absolutnego ryzyka złamania z dla danego wieku i wartości RW (bez wyniku badania DXA) Uwzględnienie wartości Z-score badania DXA Ostateczna wartość absolutnego ryzyka złamania z kości Badurski JE: Aktualne moŝliwości oraz wymogi diagnostyki i leczenia osteoporozy pomenopauzalnej, Białystok, maj, 2005.

12 Wiek DXA Liczba koniecznych czynników w ryzyka (RW 2,0) dla podjęcia leczenia farmakologicznego Ryc. 1 Ryzyko populacyjne złamania b.k.k.u. Z-score Decyzje lecznicze u kobiet na podstawie wyniku badania DXA szyjki kości udowej/b.k.k.u. i obecności czynników ryzyka złamania kości. 0,0 50 lat 0,6% -1,0-2,0-3,0 0,0 60 lat 70 lat 80 lat 2,4% -1,0-2,0-3,0 0,0-1,0 7,9% -2,0-3,0 0,0 18% -1,0-2,0 Kobiety -3,0 Czynniki ryzyka potrzebne do podjęcia decyzji leczniczej RW=1,6-1, Decyzje lecznicze RB-10>10% TAK RB-10 >10% TAK RB > 10% TAK RB > 10% TAK

13 Wiek DXA Liczba koniecznych czynników w ryzyka (RW 2,0) dla podjęcia leczenia farmakologicznego Ryc. 1 Ryzyko populacyjne złamania b.k.k.u. Z-score Decyzje lecznicze u kobiet na podstawie wyniku badania DXA szyjki kości udowej/b.k.k.u. i obecności czynników ryzyka złamania kości. 0,0 50 lat 0,6% -1,0-2,0-3,0 50-letnia kobieta ryzyko absolutne > 10% bez Ŝadnych 2,4% czynników ryzyka złamania przy Z-score -3,0 0,0 60 lat 70 lat 80 lat -1,0-2,0-3,0 0,0-1,0 7,9% -2,0-3,0 0,0 18% -1,0-2,0 Kobiety -3,0 Czynniki ryzyka potrzebne do podjęcia decyzji leczniczej RW=1,6-1, Decyzje lecznicze RB-10>10% TAK RB-10 >10% TAK RB > 10% TAK RB > 10% TAK

14 Wiek DXA Liczba koniecznych czynników w ryzyka (RW 2,0) dla podjęcia leczenia farmakologicznego Ryc. 1 Ryzyko populacyjne złamania b.k.k.u. Z-score Czynniki ryzyka potrzebne do podjęcia decyzji leczniczej RW=1,6-1,8 Decyzje lecznicze u kobiet na podstawie wyniku badania DXA szyjki kości udowej/b.k.k.u. i obecności czynników ryzyka złamania kości. 0, lat 0,6% -1,0 4-2,0 2-3, letnia kobieta ryzyko absolutne > 10% bez Ŝadnych 2,4% czynników ryzyka złamania przy Z-score -3,0 0,0 60 lat 70 lat 80 lat -1,0-2,0-3, ,0 50-letnia kobieta ryzyko absolutne > 10% potrzeba 9 czynników 3 0 ryzyka złamania przy Z-score 0,0-1,0 7,9% -2, , ,0 0 18% -1,0 0-2,0 0 Kobiety -3,0 0 Decyzje lecznicze RB-10>10% TAK RB-10 >10% TAK RB > 10% TAK RB > 10% TAK

15 Wiek DXA Liczba koniecznych czynników w ryzyka (RW 2,0) dla podjęcia leczenia farmakologicznego Ryc. 1 Ryzyko populacyjne złamania b.k.k.u. Z-score Czynniki ryzyka potrzebne do podjęcia decyzji leczniczej RW=1,6-1,8 Decyzje lecznicze u kobiet na podstawie wyniku badania DXA szyjki kości udowej/b.k.k.u. i obecności czynników ryzyka złamania kości. 0, lat 0,6% -1,0 4-2,0 2-3, letnia kobieta ryzyko absolutne > 10% bez Ŝadnych 2,4% czynników 80-letnia kobieta 7,9% ryzyka złamania przy ryzyko absolutne > 10% Z-score -3,0 bez Ŝadnych -1,0-3,0-1,0 dodatkowych czynników 0,0 60 lat 70 lat 80 lat ryzyka -2,0 złamania 0,0 (poza -2,0 50-letnia kobieta wiekiem) ryzyko absolutne > 10% potrzeba 8 czynników 3 0 ryzyka złamania przy Z-score 0, , ,0 0 18% -1,0 0-2,0 0 Kobiety -3,0 0 Decyzje lecznicze RB-10>10% TAK RB-10 >10% TAK RB > 10% TAK RB > 10% TAK

16 Metoda kanadyjska Wiek Gęstość kości Przebyte osteoporotyczne złamanie kości Przewlekła kortykosteroidoterapia Aparat densytometryczny, wykresy Siminoski K et al.: Recommendations for bone mineral density reporting in Canada. JACR, 2005, 56,

17 Metoda kanadyjska Kobiety Małe ryzyko <10% Średnie ryzyko T-score DuŜe ryzyko Wiek (lata)

18 Metoda kanadyjska Kobiety T-score Małe ryzyko 10-20% Średnie ryzyko DuŜe ryzyko Wiek (lata)

19 Metoda kanadyjska Kobiety Małe ryzyko Średnie ryzyko T-score >20% DuŜe ryzyko Średnie DuŜe ryzyko ryzyko Wiek (lata)

20 Metoda kanadyjska Kobiety Małe ryzyko Średnie ryzyko T-score DuŜe ryzyko Wiek (lata)

21 Metoda kanadyjska Kobiety Małe ryzyko Średnie ryzyko T-score DuŜe ryzyko Wiek (lata)

22 Metoda kanadyjska Kobiety Małe ryzyko Średnie ryzyko T-score DuŜe ryzyko Wiek (lata)

23 Metoda kanadyjska Kobiety Małe ryzyko Średnie ryzyko T-score DuŜe ryzyko Wiek (lata)

24 Metoda kanadyjska Wpływ przebytego złamania osteoporotycznego i kortykoterapii na ryzyko złamania kości Małe ryzyko Złamanie osteoporotyczne Średnie ryzyko Kobiety T-score DuŜe ryzyko Wiek (lata)

25 Metoda kanadyjska Wpływ przebytego złamania osteoporotycznego i kortykoterapii na ryzyko złamania kości Kobiety Małe ryzyko T-score Złamanie osteoporotyczne Średnie ryzyko DuŜe ryzyko Wiek (lata)

26 Metoda kanadyjska Wpływ przebytego złamania osteoporotycznego i kortykoterapii na ryzyko złamania kości Kobiety Małe ryzyko Kortykosteroidy Średnie ryzyko T-score DuŜe ryzyko Wiek (lata)

27 Metoda kanadyjska Wpływ przebytego złamania osteoporotycznego i kortykoterapii na ryzyko złamania kości Kobiety Małe ryzyko Średnie ryzyko T-score Kortykosteroidy DuŜe ryzyko Wiek (lata)

28 Ryzyko absolutne Przyjęcie, najczęś ęściej 10% ryzyka złamania z kości w okresie najbliŝszych 10 lat, nie we wszystkich krajach moŝe e okazać się realne. Bez znajomości kosztów w leczenia w danym kraju, jak równier wnieŝ kosztów w zaniechania leczenia (np. koszty opieki na osobami będącymi inwalidami po złamaniu) z trudno jest podjąć właściwą decyzję.

29 Ryzyko absolutne Przyjęcie dziesięcioletniego okresu oceny ryzyka złamania kości moŝe budzić wątpliwości u osób starszych. Na podstawie danych GUS z 2004 roku, przeciętne dalsze trwanie Ŝycia dla męŝczyzn od 73 roku Ŝycia jest krótsze niŝ 10 lat, odpowiednio dla kobiet od 77 roku Ŝycia. Dla osób starszych, krótszy niŝ 10 lat okres wydaje się być bardziej optymalny.

30 Ryzyko absolutne Przyjęcie 10-letniego okresu jest równieŝ problematyczne z powodu tego, Ŝe poza bisfosfonianami, pozostałe leki nie mają jeszcze tak długiego okresu badań nad ich skutecznością.

31 Ryzyko absolutne złamania z w algorytmie diagnostycznym Kliniczne czynniki ryzyka + DXA = Ryzyko absolutne

32 Ryzyko absolutne złamania z w algorytmie diagnostycznym Kiedy oceniać stan kliniczny? Kliniczne czynniki ryzyka + DXA = Ryzyko absolutne

33 Ryzyko absolutne złamania z w algorytmie diagnostycznym Kiedy wykonywać badanie DXA? Kliniczne czynniki ryzyka + DXA = Ryzyko absolutne

34 Ryzyko absolutne złamania z w algorytmie diagnostycznym Kiedy oceniać stan kliniczny? Kobiety po menopauzie MęŜczyźni po 50 r.ŝ. Kliniczne czynniki ryzyka + DXA = Ryzyko absolutne Wcześniej podejrzenie osteoporozy wtórnej

35 Ryzyko absolutne złamania z w algorytmie diagnostycznym Kiedy wykonywać badanie DXA? Kiedy sąs obecne kliniczne wskazania Kliniczne czynniki ryzyka + DXA = Ryzyko absolutne

36 Ryzyko absolutne złamania z w algorytmie diagnostycznym Kiedy wykonywać badanie DXA? 0 + DXA = Ryzyko absolutne

37 Ryzyko absolutne złamania z w algorytmie diagnostycznym Kiedy wykonywać badanie DXA? Nieleczenie 0 + DXA = Ryzyko absolutne Nie wykonywać badania DXA!

38 Ryzyko absolutne złamania z w algorytmie diagnostycznym Kiedy wykonywać badanie DXA? Złamanie osteoporotyczne kręgos gosłupa i b.k.k.u. + DXA = Ryzyko absolutne

39 Ryzyko absolutne złamania z w algorytmie diagnostycznym Kiedy wykonywać badanie DXA? Złamanie osteoporotyczne kręgos gosłupa i b.k.k.u. + DXA cia = Ryzyko absolutne Nie wykonywać badania DXA dla podjęcia decyzji o leczeniu Leczenie

40 Ryzyko absolutne złamania z w algorytmie diagnostycznym Kiedy wykonywać badanie DXA? Pozostałe e czynniki ryzyka złamania kości + DXA = Ryzyko absolutne

41 Ryzyko absolutne złamania z w algorytmie diagnostycznym Kiedy wykonywać badanie DXA? Decyzja o leczeniu po przekroczeniu progowej wartości ryzyka absolutnego Pozostałe e czynniki ryzyka złamania kości + DXA = Ryzyko absolutne Leczenie Nieleczenie

42 Toronto czerwiec 2006 Profesor J.A. Kanis i Grupa Robocza przy WHO Zapowiedzi przedstawienia wytycznych dotyczących cych zasad postępowania powania w osteoporozie

43 Aktualna sytuacja Oczekujemy na stanowisko Grupy Roboczej przy WHO pod kierownictwem prof. J.A. Kanisa w czerwcu 2006 roku w Toronto podczas Kongresu IOF. Konkretne wytyczne Brak konkretnych wytycznych

44 Aktualna sytuacja Konkretne wytyczne (Po Kongresie IOF w Toronto) Stopniowo wdraŝamy je w Ŝycie

45 Aktualna sytuacja (Po Kongresie IOF w Toronto) Konkretne wytyczne Brak konkretnych wytycznych Stopniowo wdraŝamy je w Ŝycie Kontynuacja prac Grupy Roboczej powołanej roku dla opracowania standardów postępowania w osteoporozie w Polsce

46 Aktualna sytuacja (Po Kongresie IOF w Toronto) Konkretne wytyczne Brak konkretnych wytycznych Stopniowo wdraŝamy je w Ŝycie Kontynuacja prac Grupy Roboczej powołanej roku dla opracowania standardów postępowania w osteoporozie w Polsce

47 Dalsze wspólne prace Program Propozycja i Ocena Modelu postępowania powania diagnostyczno-leczniczego w OSTeoporozie POMOST STENKO/Krajowe Centrum Osteoporozy

48 Podsumowanie Absolutne ryzyko złamania z kości jest waŝną informacją,, która ma ułatwiu atwić podejmowanie decyzji leczniczych w osteoporozie. WdroŜenie do codziennej praktyki absolutnego ryzyka złamania z kości wymaga podjęcia pewnych arbitralnych decyzji dotyczących cych m.in. wyboru czynników w ryzyka złamania z i progu ryzyka (w %) będącego b wskazaniem do rozpoczęcia cia leczenia farmakologicznego osteoporozy.

49 Podsumowanie Wskazane sąs dalsze badania dotyczące ce przydatności wykorzystania innych metod w ocenie absolutnego ryzyka złamania z kości. Są to: Markery metabolizmu kostnego Badania ultradźwi więkowe kości Obwodowe badania densytometryczne

50 Podsumowanie Decyzji wymaga ustalenie, czy metoda oceny absolutnego ryzyka złamania z kości stanie się powszechnie stosowaną metodą,, czy stanie się podstawą do opracowania innej, prostszej oceny ryzyka złamania z kości i kwalifikacji do leczenia.

51 Podsumowanie Istotne będzie b stanowisko Grupy Roboczej przy WHO pod kierownictwem prof. J.A. Kanisa dotyczące ce sposobu i konieczności ci wdraŝania ania absolutnego ryzyka złamaz amań w algorytmie diagnostyczno-leczniczym osteoporozy.

52 Ryzyko absolutne złamania z w algorytmie diagnostycznym Kiedy wykonywać badanie DXA? Nieleczenie 0 + DXA = Ryzyko absolutne Nie wykonywać badania DXA!

53 Podsumowanie Wskazane są dalsze badania dotyczące przydatności wykorzystania innych metod w ocenie absolutnego ryzyka złamania kości. Są to: Markery metabolizmu kostnego Badania ultradźwiękowe kości Obwodowe badania densytometryczne

54 Wartości ryzyka względnego Czynnik ryzyka złamania kości RW Przebyte złamanie po małym urazie po 50 r.ŝ. 1,7 Przebyte złamanie b.k.k.u. u rodziców 2,2 Przebyte złamanie b.k.k.u. u rodziców 2,2 CięŜar ciała poniŝej 58 kg 1,8 Aktualne palenie papierosów 1,7 Niezdolność do samodzielnego wstania z fotela 2,5 Długotrwałe przyjmowanie kortykosteroidów 2,3 e przyjmowanie kortykosteroidów 2,3 Długotrwałe przyjmowanie leków przeciwpadaczkowych 2,0 Długotrwałe przyjmowanie leków sedatywnych i nasennych 1,6 NaduŜywanie alkoholu 1,7 RZS 1,8 Przebyta nadczynność tarczycy 1,7 Tętno spoczynkowe powyŝej 80/min 1,7 Zły stan zdrowia w ocenie własnej pacjenta 1,6 Badurski JE, Białystok, maj, 2005.

Zasady postępowania w osteoporozie. skrócona wersja

Zasady postępowania w osteoporozie. skrócona wersja Zasady postępowania w osteoporozie skrócona wersja Zasady postępowania w osteoporozie skrócona wersja 1 U kogo wykonywać badania w kierunku osteoporozy? Badania w kierunku osteoporozy należy wykonać u

Bardziej szczegółowo

15. KWALIFIKACJA DO LECZENIA FARMAKOLOGICZNEGO OSTEOPOROZY NA PODSTAWIE METODY FRAX I METODY JAKOŚCIOWEJ. BADANIE POMOST

15. KWALIFIKACJA DO LECZENIA FARMAKOLOGICZNEGO OSTEOPOROZY NA PODSTAWIE METODY FRAX I METODY JAKOŚCIOWEJ. BADANIE POMOST 15. KWALIFIKACJA DO LECZENIA FARMAKOLOGICZNEGO OSTEOPOROZY NA PODSTAWIE METODY FRAX I METODY JAKOŚCIOWEJ. BADANIE POMOST J. Przedlacki, K. Księżopolska-Orłowska, A. Grodzki, T. Bartuszek, D. Bartuszek,

Bardziej szczegółowo

Metoda FRAX jako metoda diagnostyczna w osteoporozie

Metoda FRAX jako metoda diagnostyczna w osteoporozie Metoda FRAX jako metoda diagnostyczna w osteoporozie W opracowaniu dotyczącym metody FRAX przedstawiono odpowiedzi na następujące pytania: - Jakie jest zastosowanie metody FRAX? - Dlaczego wprowadzono

Bardziej szczegółowo

Poniżej prezentuję treść własnego wystąpienia w ramach spotkania okrągłego stołu. Główne punkty wystąpienia:

Poniżej prezentuję treść własnego wystąpienia w ramach spotkania okrągłego stołu. Główne punkty wystąpienia: Kwalifikacja do leczenia osteoporozy i kosztoefektywność leczenia osteoporozy w Polsce, polska wersja FRAX konferencja okrągłego stołu podczas IV Środkowo Europejskiego Kongresu Osteoporozy i Osteoartrozy

Bardziej szczegółowo

Zasady postępowania diagnostyczno-leczniczego w osteoporozie u osób po 20 r.ż. (propozycja)

Zasady postępowania diagnostyczno-leczniczego w osteoporozie u osób po 20 r.ż. (propozycja) Zasady postępowania diagnostyczno-leczniczego w osteoporozie u osób po 20 r.ż. (propozycja) Postępowanie w osteoporozie Część 2 Dr hab. med. Jerzy Przedlacki Katedra i Klinika Chorób Wewnętrznych i Nefrologii

Bardziej szczegółowo

30. DWULETNIA OBSERWACJI WYNIKÓW PROFILAKTYKI I LECZENIA OSTEOPOROZY. PROGRAM POMOST

30. DWULETNIA OBSERWACJI WYNIKÓW PROFILAKTYKI I LECZENIA OSTEOPOROZY. PROGRAM POMOST 30. DWULETNIA OBSERWACJI WYNIKÓW PROFILAKTYKI I LECZENIA OSTEOPOROZY. PROGRAM POMOST Przedlacki J, Księżopolska-Orłowska K, Grodzki A, Sikorska-Siudek K, Bartuszek T, Bartuszek D, Świrski A, Musiał J,

Bardziej szczegółowo

Badania przesiewowe w rozpoznawaniu osteoporozy

Badania przesiewowe w rozpoznawaniu osteoporozy Badania przesiewowe w rozpoznawaniu osteoporozy Informacja dla pacjenta Czy powinniśmy wykonywać badania przesiewowe w kierunku osteoporozy? Badania przesiewowe Informacja dla pacjenta Czy powinniśmy wykonywać

Bardziej szczegółowo

Współczesne standardy diagnostyczno-terapeutyczne osteoporozy rola lekarza stomatologa w diagnozowaniu schorzenia

Współczesne standardy diagnostyczno-terapeutyczne osteoporozy rola lekarza stomatologa w diagnozowaniu schorzenia PROTET. STOMATOL., 2008, LVIII, 6, 403-407 Współczesne standardy diagnostyczno-terapeutyczne osteoporozy rola lekarza stomatologa w diagnozowaniu schorzenia Standards of contemporary diagnosis and treatment

Bardziej szczegółowo

Problem: Problem: U kogo i kiedy prowadzić badania przesiewowe w kierunku osteoporozy?

Problem: Problem: U kogo i kiedy prowadzić badania przesiewowe w kierunku osteoporozy? List został zamieszczony na stronach internetowych: - Polskiej Fundacji Osteoporozy - Wielodyscyplinarnego Forum Osteoporozy - Polskiego Towarzystwa Osteoartrologicznego Zwracamy się do wszystkich środowisk

Bardziej szczegółowo

POMOST. Propozycja i. Ocena. Modelu postępowania diagnostyczno- leczniczego w. OSTeoporozie

POMOST. Propozycja i. Ocena. Modelu postępowania diagnostyczno- leczniczego w. OSTeoporozie POMOST Propozycja i Ocena Modelu postępowania diagnostyczno- leczniczego w OSTeoporozie Krajowe Centrum Osteoporozy Warszawa, październik 2007 Nakład: 1000 egz. Druk i oprawa: Zakład Wydawniczo-Poligraficzny

Bardziej szczegółowo

Osteoporoza, 1 czerwca 2005 roku List otwarty

Osteoporoza, 1 czerwca 2005 roku List otwarty Osteoporoza, 1 czerwca 2005 roku List otwarty Zwracamy się do wszystkich środowisk zainteresowanych problemem osteoporozy o podjęcie publicznej dyskusji na temat wypracowania jednolitych zasad postępowania

Bardziej szczegółowo

DENSYTOMETRIA - BADANIE GĘSTOŚCI KOŚCI

DENSYTOMETRIA - BADANIE GĘSTOŚCI KOŚCI KRAKOWSKIE CENTRUM MEDYCZNE Prof. dr hab. med. Edward Czerwiński Kraków 31-501, ul. Kopernika 32, www.kcm.pl tel. 12 430 00 00 DENSYTOMETRIA - BADANIE GĘSTOŚCI KOŚCI Informacje dla pacjentów Oferta Krakowskiego

Bardziej szczegółowo

Rola oceny 10-letniego ryzyka złamania kości za pomocą metody FRAX w kwalifikowaniu do badania w kierunku osteoporozy. Wyniki programu POMOST

Rola oceny 10-letniego ryzyka złamania kości za pomocą metody FRAX w kwalifikowaniu do badania w kierunku osteoporozy. Wyniki programu POMOST Osteoartrologia/Osteoarthrology Artykuł oryginalny/original paper Reumatologia 2008; 46, 6: 348 355 Rola oceny 10-letniego ryzyka złamania kości za pomocą metody FRAX w kwalifikowaniu do badania w kierunku

Bardziej szczegółowo

SZCZEGÓŁOWY PLAN ĆWICZEŃ DLA SŁUCHACZY 5 lub 6 RS Wydziału Wojskowo lekarskiego UM w Łodzi

SZCZEGÓŁOWY PLAN ĆWICZEŃ DLA SŁUCHACZY 5 lub 6 RS Wydziału Wojskowo lekarskiego UM w Łodzi SZCZEGÓŁOWY PLAN ĆWICZEŃ DLA SŁUCHACZY 5 lub 6 RS Wydziału Wojskowo lekarskiego UM w Łodzi I. Przedmiot fakultatywny Choroby metaboliczne kości problem współczesnej cywilizacji. Mity i fakty (zajęcia oparte

Bardziej szczegółowo

Ostsopor za PZWL PROBLEM INTERDYSCYPLINARNY. Edward Czerwiński. Redakcja naukowa. Prof. dr hab. med.

Ostsopor za PZWL PROBLEM INTERDYSCYPLINARNY. Edward Czerwiński. Redakcja naukowa. Prof. dr hab. med. Ostsopor za PROBLEM INTERDYSCYPLINARNY Redakcja naukowa Prof. dr hab. med. Edward Czerwiński PZWL Spis treści Słowo wstępne... 11 1. Osteoporoza pierwotna - J.E. Badurski, N.A. N ow ak... 13 1.1. Istota,

Bardziej szczegółowo

Jak poprawić dostępność do leczenia osteoporozy w Polsce? Jerzy Gryglewicz Warszawa, 20 października 2015 r.

Jak poprawić dostępność do leczenia osteoporozy w Polsce? Jerzy Gryglewicz Warszawa, 20 października 2015 r. Jak poprawić dostępność do leczenia osteoporozy w Polsce? Jerzy Gryglewicz Warszawa, 20 października 2015 r. Plan prezentacji: 1.Organizacja i finansowanie poradni osteoporozy w 2016 r. 2. Propozycje zmian

Bardziej szczegółowo

Epidemiologia złamań osteoporotycznych i ocena 10-letniego ryzyka złamania w populacji kobiet regionu Białystok (BOS-2) algorytmem FRAX WHO

Epidemiologia złamań osteoporotycznych i ocena 10-letniego ryzyka złamania w populacji kobiet regionu Białystok (BOS-2) algorytmem FRAX WHO Osteortrologia/Osteorthrology Artykuł oryginalny/original paper Reumatologia 2008; 46, 2: 72 79 Epidemiologia złamań osteoporotycznych i ocena 10-letniego ryzyka złamania w populacji kobiet regionu Białystok

Bardziej szczegółowo

XIX KURS I WARSZTATY ZROZUMIENIA, DIAGNOSTYKI I LECZENIA OSTEOPOROZY. 29-31.03.2012, Szczyrk, Orle Gniazdo PROGRAM

XIX KURS I WARSZTATY ZROZUMIENIA, DIAGNOSTYKI I LECZENIA OSTEOPOROZY. 29-31.03.2012, Szczyrk, Orle Gniazdo PROGRAM XIX KURS I WARSZTATY ZROZUMIENIA, DIAGNOSTYKI I LECZENIA OSTEOPOROZY 29-31.03.2012, Szczyrk, Orle Gniazdo PROGRAM PROGRAM SPIS TREŚCI str. Organizatorzy 4 Informacje adresowe 5 Główni Sponsorzy 6 Wystawcy

Bardziej szczegółowo

SPRAWDŹ, CZY JESTEŚ ZAGROŻONA OSTEOPOROZĄ

SPRAWDŹ, CZY JESTEŚ ZAGROŻONA OSTEOPOROZĄ SPRAWDŹ, CZY JESTEŚ ZAGROŻONA OSTEOPOROZĄ Test ryzyka osteoporozy umożliwia określenie zagrożenie jej wystąpienia zanim wykonamy badania specjalistyczne. Został opracowany przez IOF (Międzynarodowa Fundacja

Bardziej szczegółowo

"Postępowanie lecznicze w osteoporozie" Cz. II. Maria Rell-Bakalarska Interdyscyplinarna Akademia Medycyny Praktycznej

Postępowanie lecznicze w osteoporozie Cz. II. Maria Rell-Bakalarska Interdyscyplinarna Akademia Medycyny Praktycznej "Postępowanie lecznicze w osteoporozie" Cz. II Maria Rell-Bakalarska Interdyscyplinarna Akademia Medycyny Praktycznej 15 Nasze najlepsze bo Mówi się często, że największym przekleństwem Polaków jest nadmiar

Bardziej szczegółowo

Agencja Oceny Technologii Medycznych

Agencja Oceny Technologii Medycznych Agencja Oceny Technologii Medycznych Opinia Prezesa Agencji Oceny Technologii Medycznych nr 196/2014 z dnia 25 sierpnia 2014 r. o projekcie programu Program profilaktyki i wczesnego wykrywania osteoporozy

Bardziej szczegółowo

ZASADY PROFILAKTYKI, ROZPOZNAWANIA I LECZENIA OSTEOPOROTYCZNYCH Z AMAÑ KOŒCI

ZASADY PROFILAKTYKI, ROZPOZNAWANIA I LECZENIA OSTEOPOROTYCZNYCH Z AMAÑ KOŒCI STRONY KRAJOWEGO KONSULTANTA W DZIEDZINIE ORTOPEDII I TRAUMATOLOGII NARZ DU RUCHU I PREZESA POLSKIEGO TOWARZYSTWA ORTOPEDYCZNEGO I TRAUMATOLOGICZNEGO Ortopedia Traumatologia Rehabilitacja MEDSPORTPRESS,

Bardziej szczegółowo

Osteoporoza. Opracowanie: dr n. med. Bogdan Bakalarek www.ortopeda.biz.pl Strona: 1 /5

Osteoporoza. Opracowanie: dr n. med. Bogdan Bakalarek www.ortopeda.biz.pl Strona: 1 /5 Osteoporoza Osteoporoza jest chorobą cywilizacyjną. Zagraża ona co dziesiątej osobie. Polega na nadmiernej utracie masy kostnej połączonej z osłabieniem wytrzymałości kości. Kości stają się kruche i łatwo

Bardziej szczegółowo

Osteoporoza w granicznej niewydolności nerek - problem niedoboru witaminy D

Osteoporoza w granicznej niewydolności nerek - problem niedoboru witaminy D Atlanta Osteoporoza w granicznej niewydolności nerek - problem niedoboru witaminy D Jerzy Przedlacki Katedra i Klinika Nefrologii Dializoterapii i Chorób Wewnętrznych, WUM Echa ASBMR 2016 Łódź, 14.01.2017

Bardziej szczegółowo

ENDOKRYNOLOGIA POLSKA

ENDOKRYNOLOGIA POLSKA E P ENDOKRYNOLOGIA POLSKA POLISH JOURNAL OF ENDOCRINOLOGY REVIEWS / REVIEWS Endokrynologia Polska / Polish Journal of Endocrinology Tom/Volume 55; Numer/Number 6/2004 ISSN 0423-104X New ISCD recommendations

Bardziej szczegółowo

Zalecenia postępowania diagnostyczno-terapeutycznego Reumatologia 2016; supl. 1: DOI: /reum

Zalecenia postępowania diagnostyczno-terapeutycznego Reumatologia 2016; supl. 1: DOI: /reum Zalecenia postępowania diagnostyczno-terapeutycznego : 124 128 DOI: 10.5114/reum.2016.60014 Osteoporoza Osteoporosis Piotr Głuszko Klinika i Poliklinika Chorób Reumatycznych, Narodowy Instytut Geriatrii,

Bardziej szczegółowo

Tomasz Szafrański UNIWERSYTET MEDYCZNY IM. KAROLA MARCINKOWSKIEGO W POZNANIU ODDZIAŁ REUMATOLOGII I OSTEOPOROZY SZPITAL IM. J. STRUSIA W POZNANIU

Tomasz Szafrański UNIWERSYTET MEDYCZNY IM. KAROLA MARCINKOWSKIEGO W POZNANIU ODDZIAŁ REUMATOLOGII I OSTEOPOROZY SZPITAL IM. J. STRUSIA W POZNANIU 5 Tomasz Szafrański UNIWERSYTET MEDYCZNY IM. KAROLA MARCINKOWSKIEGO W POZNANIU ODDZIAŁ REUMATOLOGII I OSTEOPOROZY SZPITAL IM. J. STRUSIA W POZNANIU Historia choroby pacjenta Pacjentka lat 67 Wzrost 156

Bardziej szczegółowo

OSTEOPOROZA choroba milionów złamań FAKTY

OSTEOPOROZA choroba milionów złamań FAKTY OSTEOPOROZA choroba milionów złamań FAKTY Czerwiński E. 1,2, Osieleniec J 2, Borowy P 2 1 Zakład Chorób Kości i Stawów, WOZ, Coll. Med. Uniwersytetu Jagiellońskiego 2 Krakowskie Centrum Medyczne, ul. Kopernika

Bardziej szczegółowo

WSPÓŁCZESNE MOŻLIWOŚCI LECZENIA ZŁAMAŃ OSTEOPOROTYCZNYCH

WSPÓŁCZESNE MOŻLIWOŚCI LECZENIA ZŁAMAŃ OSTEOPOROTYCZNYCH XXXII KONFERENCJA NAUKOWO -SZKOLENIOWA ORTOPEDÓW WOJSKA POLSKIEGO BYDGOSZCZ 14-16 maja 2015 WSPÓŁCZESNE MOŻLIWOŚCI LECZENIA ZŁAMAŃ OSTEOPOROTYCZNYCH Sławomir Dudko, Damian Kusz, Konrad Kopeć, Sławomir

Bardziej szczegółowo

V rok WL Choroby wewnętrzne, endokrynologia. Osteoporoza - diagnostyka i leczenie

V rok WL Choroby wewnętrzne, endokrynologia. Osteoporoza - diagnostyka i leczenie V rok WL Choroby wewnętrzne, endokrynologia Osteoporoza - diagnostyka i leczenie prof. dr hab. Marek Bolanowski Katedra i Klinika Endokrynologii, Diabetologii i Leczenia Izotopami Osteoporoza Układowa

Bardziej szczegółowo

Spodziewany efekt kliniczny wpływu wit. K na kość

Spodziewany efekt kliniczny wpływu wit. K na kość Rola witaminy K2 w prewencji utraty masy kostnej i ryzyka złamań i w zaburzeniach mikroarchitektury Ewa Sewerynek, Michał Stuss Zakład Zaburzeń Endokrynnych i Metabolizmu Kostnego Uniwersytetu Medycznego

Bardziej szczegółowo

Osteoporoza. (skrypt z najważniejszymi informacjami dla studentów nieobecnych na wykładzie)

Osteoporoza. (skrypt z najważniejszymi informacjami dla studentów nieobecnych na wykładzie) 1 Osteoporoza (skrypt z najważniejszymi informacjami dla studentów nieobecnych na wykładzie) 1. Osteoporoza jest chorobą metaboliczną kości, charakteryzująca się zmniejszoną mineralną gęstością kości,

Bardziej szczegółowo

Leczenie farmakologiczne osteoporozy w Polsce dostępność, przyczyny braku jego wdrażania

Leczenie farmakologiczne osteoporozy w Polsce dostępność, przyczyny braku jego wdrażania Postępy Nauk Medycznych, t. XXVIII, nr 12, 2015 INNE PRACE/OTHER ARTICLES Borgis PRACA POGLĄDOWA REVIEW PAPER *Ewa Marcinowska-Suchowierska 1, Piotr Głuszko 2, Janusz Badurski 3, Edward Czerwiński 4, Krystyna

Bardziej szczegółowo

RAPORT OSTEOPOROZA - CICHA EPIDEMIA W POLSCE

RAPORT OSTEOPOROZA - CICHA EPIDEMIA W POLSCE Europejska Fundacja Osteoporozy i Chorób Mięśniowo-Szkieletowych Polskie Towarzystwo Ortopedyczne i Traumatologiczne RAPORT OSTEOPOROZA - CICHA EPIDEMIA W POLSCE Kraków 2015-02-10 Spis treści 1. Zagrożenie

Bardziej szczegółowo

Osteoporoza diagnostyka i terapia u osób starszych. Oateoporosis diagnostic and treatment in elderly patients

Osteoporoza diagnostyka i terapia u osób starszych. Oateoporosis diagnostic and treatment in elderly patients Postępy Nauk Medycznych, t. XXIV, nr 5, 2011 Borgis *Ewa Marcinowska-Suchowierska 1, Edward Czerwiński 2,3, Janusz Badurski 4, Magdalena Walicka 1, Marek Tałałaj 1 Osteoporoza diagnostyka i terapia u osób

Bardziej szczegółowo

II KRAJOWY KURS OSTEOPOROZY DLA PIELĘGNIAREK I PERSONELU MEDYCZNEGO SZCZYRK 11-12.04.2014

II KRAJOWY KURS OSTEOPOROZY DLA PIELĘGNIAREK I PERSONELU MEDYCZNEGO SZCZYRK 11-12.04.2014 II KRAJOWY KURS OSTEOPOROZY DLA PIELĘGNIAREK I PERSONELU MEDYCZNEGO SZCZYRK 11-12.04.2014 Organizatorem kursu było Niepubliczne Centrum Kształcenia Ustawicznego Polskiego Towarzystwa Osteoartrologii ul.

Bardziej szczegółowo

www.aotm.gov.pl Agencja Oceny Technologii Medycznych

www.aotm.gov.pl Agencja Oceny Technologii Medycznych Agencja Oceny Technologii Medycznych www.aotm.gov.pl Rekomendacja nr 122/2014 z dnia 19 maja 2014 r. Prezesa Agencji Oceny Technologii Medycznych w sprawie objęcia refundacją produktu leczniczego Prolia,

Bardziej szczegółowo

Program profilaktyki raka prostaty.

Program profilaktyki raka prostaty. Program profilaktyki raka prostaty. I. Opis Programu: 1. Przesłanki dla realizacji Programu: Badania przesiewowe w celu wczesnego wykrycia raka stercza są równie waŝną metodą kontroli choroby, jak profilaktyka

Bardziej szczegółowo

Profilaktyka osteoporozy

Profilaktyka osteoporozy Krakowskie Centrum Rehabilitacji i Ortopedii Al. Modrzewiowa 22, 30 224 Kraków Profilaktyka osteoporozy Program edukacyjny pacjentów Krakowskiego Centrum Rehabilitacji i Ortopedii realizowany w ramach

Bardziej szczegółowo

SZCZEGÓŁOWY PLAN ĆWICZEŃ DLA SŁUCHACZY 5 lub 6 RS Wydziału Wojskowo lekarskiego UM w Łodzi

SZCZEGÓŁOWY PLAN ĆWICZEŃ DLA SŁUCHACZY 5 lub 6 RS Wydziału Wojskowo lekarskiego UM w Łodzi SZCZEGÓŁOWY PLAN ĆWICZEŃ DLA SŁUCHACZY 5 lub 6 RS Wydziału Wojskowo lekarskiego UM w Łodzi I. Przedmiot fakultatywny ZABURZENIA GOSPODARKI WAPNIOWO FOSFORANOWEJ I OSTEOPOROZA Zakład Zaburzeń Endokrynnych

Bardziej szczegółowo

Kierownik Kliniki Rehabilitacji Reumatologicznej Instytut Reumatologii im. Eleonory Reicher Adres: ul. Spartańska 1 02-637 Warszawa

Kierownik Kliniki Rehabilitacji Reumatologicznej Instytut Reumatologii im. Eleonory Reicher Adres: ul. Spartańska 1 02-637 Warszawa Warszawa, 14.06.2011 Życiorys Krystyna Księżopolska- Orłowska prof. ndzw. dr hab. n. med. Kierownik Kliniki Rehabilitacji Reumatologicznej Instytut Reumatologii im. Eleonory Reicher Adres: ul. Spartańska

Bardziej szczegółowo

Ortopedia Traumatologia Rehabilitacja, Osteoporoza a ryzyko złamania (2006; 4(6);vol.8)

Ortopedia Traumatologia Rehabilitacja, Osteoporoza a ryzyko złamania (2006; 4(6);vol.8) Ortopedia Traumatologia Rehabilitacja, Osteoporoza a ryzyko złamania (2006; 4(6);vol.8) SPRAWOZDANIE ZE ŚWIATOWEGO KONGRESU OSTEOPOROZY IOF (INTERNATIONAL OSTEOPOROSIS FOUNDATION) 2-6.06.2006 Toronto REPORT

Bardziej szczegółowo

Pakiet onkologiczny. w podstawowej opiece zdrowotnej

Pakiet onkologiczny. w podstawowej opiece zdrowotnej Pakiet onkologiczny w podstawowej opiece zdrowotnej Agnieszka Jankowska-Zduńczyk Specjalista medycyny rodzinnej Konsultant krajowy w dziedzinie medycyny rodzinnej Profilaktyka chorób nowotworowych Pakiet

Bardziej szczegółowo

Zarządzenie Nr 1554/PMS/2013 Prezydenta Miasta Kędzierzyn-Koźle z dnia 24 lipca 2013r.

Zarządzenie Nr 1554/PMS/2013 Prezydenta Miasta Kędzierzyn-Koźle z dnia 24 lipca 2013r. Zarządzenie Nr 1554/PMS/2013 Prezydenta Miasta Kędzierzyn-Koźle z dnia 24 lipca 2013r. w sprawie zatwierdzenia tekstu ogłoszenia otwartego konkursu ofert na realizację programu zdrowotnego profilaktyka

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŒCI. Przedmowa przewodnicz¹cego Rady Naukowej Czasopisma Aptekarskiego... 13. Rozdzia³ 1

SPIS TREŒCI. Przedmowa przewodnicz¹cego Rady Naukowej Czasopisma Aptekarskiego... 13. Rozdzia³ 1 SPIS TREŒCI Przedmowa przewodnicz¹cego Rady Naukowej Czasopisma Aptekarskiego........................... 13 Rozdzia³ 1 NADCIŒNIENIE TÊTNICZE JAKO PROBLEM ZDROWOTNY prof. dr hab. n. farm. S³awomir Lipski,

Bardziej szczegółowo

PLACEBO JAKO PROBLEM ETYCZNY PRZY OCENIE BADAŃ KLINICZNYCH

PLACEBO JAKO PROBLEM ETYCZNY PRZY OCENIE BADAŃ KLINICZNYCH PLACEBO JAKO PROBLEM ETYCZNY PRZY OCENIE BADAŃ KLINICZNYCH W badaniach nowych leków placebo - nieomal standardem. zasady dopuszczające jego stosowanie u ludzi por. Deklaracja Helsińska dyrektywy Unii Europejskiej

Bardziej szczegółowo

Doustne środki antykoncepcyjne a ryzyko wystąpienia zakrzepicy. Dr hab. Jacek Golański Zakład Zaburzeń Krzepnięcia Krwi Uniwersytet Medyczny w Łodzi

Doustne środki antykoncepcyjne a ryzyko wystąpienia zakrzepicy. Dr hab. Jacek Golański Zakład Zaburzeń Krzepnięcia Krwi Uniwersytet Medyczny w Łodzi Doustne środki antykoncepcyjne a ryzyko wystąpienia zakrzepicy Dr hab. Jacek Golański Zakład Zaburzeń Krzepnięcia Krwi Uniwersytet Medyczny w Łodzi Żylna choroba zakrzepowozatorowa (ŻChZZ) stanowi ważny

Bardziej szczegółowo

Leczenie farmakologiczne osteoporozy u kobiet w okresie pomenopauzalnym i u męŝczyzn po 50 r.ŝ.

Leczenie farmakologiczne osteoporozy u kobiet w okresie pomenopauzalnym i u męŝczyzn po 50 r.ŝ. Leczenie farmakologiczne osteoporozy u kobiet w okresie pomenopauzalnym i u męŝczyzn po 50 r.ŝ. Postępowanie w osteoporozie Część 3 Dr hab. med. Jerzy Przedlacki Katedra i Klinika Nefrologii, Dializoterapii

Bardziej szczegółowo

Postępowanie orzecznicze wobec kierowców z zaburzeniami tolerancji węglowodanów i cukrzycą

Postępowanie orzecznicze wobec kierowców z zaburzeniami tolerancji węglowodanów i cukrzycą Zalecenia kliniczne dotyczące postępowania u chorych na cukrzycę, 2013 Aneks 2 Postępowanie orzecznicze wobec kierowców z zaburzeniami tolerancji węglowodanów i cukrzycą Opracowano we współpracy z dr.

Bardziej szczegółowo

Osteoporoza w endokrynologii ginekologicznej.

Osteoporoza w endokrynologii ginekologicznej. Osteoporoza w endokrynologii ginekologicznej. Klinika Endokrynologii Ginekologicznej Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego Katarzyna Suchta Osteoporoza (NIH) choroba szkieletu niska gęstość mineralna tkanki

Bardziej szczegółowo

Kaskada złamań Czy mamy szansę w walce z osteoporozą?

Kaskada złamań Czy mamy szansę w walce z osteoporozą? Kaskada złamań Czy mamy szansę w walce z osteoporozą? Maria Rell-Bakalarska Interdyscyplinarna Akademia Medycyny Praktycznej 1 Duchess of Cornwall, Camilla Parker Bowles and Professor Cooper Widząc kogoś

Bardziej szczegółowo

własna) Nazwa Actonel Combi D Norsedcombi 35 mg mg/880 IU Norsed plus Calcium D Optinate Plus Ca &D Opticalcio D3 35 mg mg/880 IU

własna) Nazwa Actonel Combi D Norsedcombi 35 mg mg/880 IU Norsed plus Calcium D Optinate Plus Ca &D Opticalcio D3 35 mg mg/880 IU ANEKS I WYKAZ NAZW, POSTAĆ(CI) FARMACEUTYCZNA(YCH), MOC(Y), PRODUKTÓW LECZNICZYCH, DROGA(DRÓG) PODANIA, WNIOSKODAWCA(Y), PODMIOT(Y) ODPOWIEDZIALNY(E) POSIADAJĄCY(E) POZWOLENIE NA DOPUSZCZENIE DO OBROTU

Bardziej szczegółowo

Program profilaktyki i wczesnego wykrywania osteoporozy badania densytometryczne na lata 2014-2016

Program profilaktyki i wczesnego wykrywania osteoporozy badania densytometryczne na lata 2014-2016 Załącznik nr 5 do uchwały Nr CCXXX/870/2014 Zarządu Powiatu w Lubinie z dnia 15 września 2014 r. Program profilaktyki i wczesnego wykrywania osteoporozy badania densytometryczne na lata 2014-2016 Okres

Bardziej szczegółowo

Recommendations for rehabilitation of patients with osteoporosis

Recommendations for rehabilitation of patients with osteoporosis Recommendations for rehabilitation of patients with osteoporosis Zalecenia rehabilitacyjne dla pacjentów z osteoporozą Wojciech Roczniak, Magdalena Babuśka-Roczniak, Anna Roczniak, Łukasz Rodak, Piotr

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR XXXII/617/16 RADY MIASTA OPOLA. z dnia 27 października 2016 r. w sprawie przyjęcia Programu profilaktyki i wczesnego wykrywania osteoporozy

UCHWAŁA NR XXXII/617/16 RADY MIASTA OPOLA. z dnia 27 października 2016 r. w sprawie przyjęcia Programu profilaktyki i wczesnego wykrywania osteoporozy UCHWAŁA NR XXXII/617/16 RADY MIASTA OPOLA z dnia 27 października 2016 r. w sprawie przyjęcia Programu profilaktyki i wczesnego wykrywania osteoporozy Na podstawie art. 7 ust. 1 pkt 5 oraz art. 18 ust.

Bardziej szczegółowo

Onkologia - opis przedmiotu

Onkologia - opis przedmiotu Onkologia - opis przedmiotu Informacje ogólne Nazwa przedmiotu Onkologia Kod przedmiotu 12.0-WL-Lek-On Wydział Wydział Lekarski i Nauk o Zdrowiu Kierunek Lekarski Profil praktyczny Rodzaj studiów jednolite

Bardziej szczegółowo

KOMPLEKSOWY PROGRAM NAUCZANIA FARMAKOLOGII I FARMAKOLOGII KLINICZNEJ DLA III, IV, V ROKU WYDZIA U LEKARSKIEGO

KOMPLEKSOWY PROGRAM NAUCZANIA FARMAKOLOGII I FARMAKOLOGII KLINICZNEJ DLA III, IV, V ROKU WYDZIA U LEKARSKIEGO KOMPLEKSOWY PROGRAM NAUCZANIA FARMAKOLOGII I FARMAKOLOGII KLINICZNEJ DLA III, IV, V ROKU WYDZIA U LEKARSKIEGO Zajêcia odbywaja siê w formie wyk³adów, æwiczeñ i seminariów oraz tzw. symulacji sytuacji klinicznych.

Bardziej szczegółowo

Choroby związane z wygasaniem czynności jajników.

Choroby związane z wygasaniem czynności jajników. Choroby związane z wygasaniem czynności jajników. Sytuacja hormonalna przed i po menopauzie Względny hyperestrogenizm - zmiany przerostowe (polipy, mięśniaki, przerost śluzówki macicy, mastopatia) Hypoestrogenizm

Bardziej szczegółowo

Leczenie osteoporozy w Polsce stan 2010-2015. Piotr Głuszko

Leczenie osteoporozy w Polsce stan 2010-2015. Piotr Głuszko Leczenie osteoporozy w Polsce stan 2010-2015 Piotr Głuszko W 2010 r w 27 krajach UE 3.490 000 nowych złamań osteoporotycznych Kanis JA, Borgstrom F, Comspton J, et al. SCOPE: a scorecard for osteoporosis

Bardziej szczegółowo

Osteoporosis definition, epidemiology, diagnosing, treatment and prophylaxis

Osteoporosis definition, epidemiology, diagnosing, treatment and prophylaxis ARTYKUŁ POGLĄDOWY/REVIEW PAPER Wpłynęło: 14.02.2008 Poprawiono: 21.02.2008 Zaakceptowano: 21.02.2008 Osteoporoza definicja, epidemiologia, rozpoznawanie, leczenie i profilaktyka Osteoporosis definition,

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR... RADY MIASTA OPOLA. z dnia r. w sprawie przyjęcia Programu profilaktyki i wczesnego wykrywania osteoporozy

UCHWAŁA NR... RADY MIASTA OPOLA. z dnia r. w sprawie przyjęcia Programu profilaktyki i wczesnego wykrywania osteoporozy Projekt z dnia... UCHWAŁA NR... RADY MIASTA OPOLA z dnia... 2016 r. w sprawie przyjęcia Programu profilaktyki i wczesnego wykrywania osteoporozy Na podstawie art. 7 ust. 1 pkt 5 oraz art. 18 ust. 1 ustawy

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Przedmowa Badanie pacjenta z chorobami sercowo-naczyniowymi... 13

Spis treści. Przedmowa Badanie pacjenta z chorobami sercowo-naczyniowymi... 13 Spis treści Przedmowa................ 11 1. Badanie pacjenta z chorobami sercowo-naczyniowymi.................. 13 Najważniejsze problemy diagnostyczne....... 13 Ból w klatce piersiowej........... 14 Ostry

Bardziej szczegółowo

INFORMACJA O SYTUACJI NA LOKALNYM RYNKU PRACY za 2009 rok z załącznikami

INFORMACJA O SYTUACJI NA LOKALNYM RYNKU PRACY za 2009 rok z załącznikami ł Powiatowy Urząd Pracy w Gdańsku INFORMACJA O SYTUACJI NA LOKALNYM RYNKU PRACY za 2009 rok z załącznikami POWIAT GDAŃSKI Gdańsk, styczeń 2010 1. Wielkość i stopa bezrobocia Stopa bezrobocia stan z 31.12.2009r.

Bardziej szczegółowo

BADANIA PASS ROLA CRO W PLANOWANIU I ZARZĄDZANIU

BADANIA PASS ROLA CRO W PLANOWANIU I ZARZĄDZANIU BADANIA PASS ROLA CRO W PLANOWANIU I ZARZĄDZANIU Agnieszka Almgren- Rachtan MD PhD BADANIEM Post- authorisajon safety study Porejestracyjne badanie farmakoepidemiologiczne lub próba kliniczna przeprowadzona

Bardziej szczegółowo

Materiały edukacyjne. Diagnostyka i leczenie nadciśnienia tętniczego

Materiały edukacyjne. Diagnostyka i leczenie nadciśnienia tętniczego Materiały edukacyjne Diagnostyka i leczenie nadciśnienia tętniczego Klasyfikacja ciśnienia tętniczego (mmhg) (wg. ESH/ESC )

Bardziej szczegółowo

Etyka finansowania leczenia chorób rzadkich onkologicznych

Etyka finansowania leczenia chorób rzadkich onkologicznych Etyka finansowania leczenia chorób rzadkich onkologicznych Piotr Fiedor VI Letnia Akademia Onkologiczna dla Dziennikarzy Opracowano na podstawie źródeł udostępnionych w systemie informacji publicznej 11.08.2016

Bardziej szczegółowo

Edyta Szałek Katedra i Zakład Farmacji Klinicznej i Biofarmacji Uniwersytet Medyczny im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu. Streszczenie.

Edyta Szałek Katedra i Zakład Farmacji Klinicznej i Biofarmacji Uniwersytet Medyczny im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu. Streszczenie. 51 FA R M AC J A W S P Ó Ł C Z E S N A 2013; 6: 51-56 Akademia Medycyny ARTYKUŁ ORYGINALNY/ORIGINAL PAPER Otrzymano/Submitted: 15.05.2013 Zaakceptowano/Accepted: 28.05.2013 Edukacja pacjentek w okresie

Bardziej szczegółowo

Leczenie farmakologiczne osteoporozy u kobiet w okresie pomenopauzalnym i u mężczyzn po 50 r.ż.

Leczenie farmakologiczne osteoporozy u kobiet w okresie pomenopauzalnym i u mężczyzn po 50 r.ż. Leczenie farmakologiczne osteoporozy u kobiet w okresie pomenopauzalnym i u mężczyzn po 50 r.ż. Postępowanie w osteoporozie Część 3 Wydanie II zaktualizowane Dr hab. med. Jerzy Przedlacki Katedra i Klinika

Bardziej szczegółowo

Pytania z zakresu ginekologii i opieki ginekologicznej

Pytania z zakresu ginekologii i opieki ginekologicznej Pytania z zakresu ginekologii i opieki ginekologicznej - 2017 1. Proszę wymienić zagrożenia zdrowotne dla kobiety jakie mogą wystąpić w okresie okołomenopauzalnym. 2. Proszę omówić rolę położnej w opiece

Bardziej szczegółowo

WYTYCZNE W SPRAWIE DIAGNOSTYKI OSTEOPOROZY OCENY RYZYKA ZŁAMANIA W POLSCE III

WYTYCZNE W SPRAWIE DIAGNOSTYKI OSTEOPOROZY OCENY RYZYKA ZŁAMANIA W POLSCE III Medycyna po Dyplomie. Zeszyt edukacyjny; luty / 1(30) / 2010, str. 1-2 WYTYCZNE W SPRAWIE DIAGNOSTYKI OSTEOPOROZY OCENY RYZYKA ZŁAMANIA W POLSCE III Środkowo Europejskiego Kongresu Osteoporozy i Osteoartrozy,

Bardziej szczegółowo

Wybrane Zagadnienia. Zbigniew Ryfka Andrzej Herko Władysław Trzop nadinspektorzy pracy OIP Katowice. Okręgowy Inspektorat Pracy w Katowicach 1

Wybrane Zagadnienia. Zbigniew Ryfka Andrzej Herko Władysław Trzop nadinspektorzy pracy OIP Katowice. Okręgowy Inspektorat Pracy w Katowicach 1 Bezpieczeństwo Pracy w GórnictwieG Wybrane Zagadnienia Zbigniew Ryfka Andrzej Herko Władysław Trzop nadinspektorzy pracy OIP Katowice 1 Systemowe narzędzia kształtowania towania bezpiecznych warunków w

Bardziej szczegółowo

EBM w farmakoterapii

EBM w farmakoterapii EBM w farmakoterapii Dr Przemysław Niewiński Katedra i Zakład Farmakologii Klinicznej AM we Wrocławiu Katedra i Zakład Farmakologii Klinicznej AM Wrocław EBM Evidence Based Medicine (EBM) "praktyka medyczna

Bardziej szczegółowo

Epidemiologia raka szyjki

Epidemiologia raka szyjki Epidemiologia raka szyjki W 2004 roku na raka szyjki macicy (kanału łączącego trzon macicy z pochwą) zachorowało blisko 3 500 Polek, a prawie 2 000 zmarło z jego powodu. Wśród wszystkich zachorowań kobiet

Bardziej szczegółowo

POLSKI RYNEK MOTORYZACYJNY BEZPIECZEŃSTWO NA POLSKICH DROGACH REALNA PERSPEKTYWA CZY MIT?

POLSKI RYNEK MOTORYZACYJNY BEZPIECZEŃSTWO NA POLSKICH DROGACH REALNA PERSPEKTYWA CZY MIT? POLSKI RYNEK MOTORYZACYJNY BEZPIECZEŃSTWO NA POLSKICH REALNA PERSPEKTYWA CZY MIT? Warszawa, październik 2008 1 STATYSTYKA Liczba wypadków w drogowych w okresie styczeń wrzesień 2007 36 195 wypadków drogowych

Bardziej szczegółowo

Osteoporoza diagnostyka i terapia u osób starszych

Osteoporoza diagnostyka i terapia u osób starszych Uniwersytet Jagielloński Collegium Medicum Wydział Nauk o Zdrowiu Osteoporoza diagnostyka i terapia u osób starszych Psychofizyczne aspekty zdrowego starzenia warsztaty z fizjoterapii i dietetyki AŚwitoń

Bardziej szczegółowo

Śmiertelność przypisana w tys; całość Ezzatti M. Lancet 2002; 360: 1347

Śmiertelność przypisana w tys; całość Ezzatti M. Lancet 2002; 360: 1347 Nadciśnienie tętnicze Prewencja i leczenie Prof. dr hab. med. Danuta Czarnecka I Klinika Kardiologii i Elektrokardiologii Interwencyjnej oraz Nadciśnienia Tętniczego Uniwersytet Jagielloński, Kraków Warszawa.07.04.2013

Bardziej szczegółowo

INFOLINIA 0800 135 010

INFOLINIA 0800 135 010 INFOLINIA 0800 135 010 Szanowni Państwo, KURS W RAMACH CIAGŁEGO SZKOLENIA FARMACEUTÓW 3 4 października 2009 r. Hotel FOLWARK, ul. Paderewskiego 124a, 35-328 Rzeszów PGF Aptekarz Sp. z o.o. informuje, Ŝe

Bardziej szczegółowo

B. Orzekanie o niepełnosprawności i stopnie niepełnosprawności

B. Orzekanie o niepełnosprawności i stopnie niepełnosprawności Vademecum dla osób niepełnosprawnych - przewodnik zawodowy Część I. Podstawowe pojęcia B. Orzekanie o niepełnosprawności i stopnie niepełnosprawności 1 SPIS TREŚCI SPIS TREŚCI... 2 Orzekanie o niepełnosprawności...

Bardziej szczegółowo

LECZENIE BIOLOGICZNE CHORÓB

LECZENIE BIOLOGICZNE CHORÓB LECZENIE BIOLOGICZNE CHORÓB REUMATYCZNYCH U PACJENTÓW 65+ Włodzimierz Samborski Katedra Reumatologii i Rehabilitacji Uniwersytet Medyczny im. K. Marcinkowskiego w Poznaniu LECZENIE BIOLOGICZNE CHORÓB REUMATYCZNYCH

Bardziej szczegółowo

Protelos (ranelinian strontu)

Protelos (ranelinian strontu) Agencja Oceny Technologii Medycznych Wydział Oceny Technologii Medycznych Wniosek o objęcie refundacją i ustalenie urzędowej ceny zbytu produktu leczniczego Protelos (ranelinian strontu) we wskazaniu:

Bardziej szczegółowo

Rola markerów metabolizmu kostnego w kwalifikacji do leczenia osteoporozy. Wyniki programu POMOST

Rola markerów metabolizmu kostnego w kwalifikacji do leczenia osteoporozy. Wyniki programu POMOST /ORIGINAL PAPERS Endokrynologia Polska/Polish Journal of Endocrinology Tom/Volume 60; Numer/Number 1/2009 ISSN 0423 104X Rola markerów metabolizmu kostnego w kwalifikacji do leczenia osteoporozy. Wyniki

Bardziej szczegółowo

Publikacje: Ćwirlej A Ćwirlej A Ćwirlej A Ćwirlej A Ćwirlej A Ćwirlej A Ćwirlej A Ćwirlej A Ćwirlej A Ćwirlej A Ćwirlej A Ćwirlej A.

Publikacje: Ćwirlej A Ćwirlej A Ćwirlej A Ćwirlej A Ćwirlej A Ćwirlej A Ćwirlej A Ćwirlej A Ćwirlej A Ćwirlej A Ćwirlej A Ćwirlej A. Publikacje: 1. Ćwirlej A., Kwolek A., Styl życia i poziom wiedzy mieszkańców dużego miasta w kontekście profilaktyki zdrowotnej. Przegląd Medyczny Uniwersytetu Rzeszowskiego, 2003, 3, 253-259. 2. Ćwirlej

Bardziej szczegółowo

65 letnia kobieta leczona od 5 lat leczona alendronianem

65 letnia kobieta leczona od 5 lat leczona alendronianem Piotr Głuszko NIGRR 65 letnia kobieta leczona od 5 lat leczona alendronianem obecnie neck T-score - 4,3 Kobieta lat 65, wzrost 160 cm, BMI 26, obecnie na emeryturze (nauczycielka), u której rozpoznano

Bardziej szczegółowo

STATYSTYKA OPISOWA. Znaczenie podstawowych miar

STATYSTYKA OPISOWA. Znaczenie podstawowych miar STATYSTYKA OPISOWA Znaczenie podstawowych miar Pytanie wieczoru 1: Ile zarabiają dyrektorzy w działach ach sprzedaŝy? Średnia zarobków w dyrektorów w sprzedaŝy wynosi 12 161 PLN. PYTANIA: Jak obliczono

Bardziej szczegółowo

Użycie wkłuć doszpikowych. Przygotowane przez: rat. med. Mateusz Wszół

Użycie wkłuć doszpikowych. Przygotowane przez: rat. med. Mateusz Wszół Użycie wkłuć doszpikowych Przygotowane przez: rat. med. Mateusz Wszół Przygotowane przez: rat. med. Mateusz Wszół Po odbyciu tego kursu uczestnik powinien umieć: Omówić wskazania do założenia dojścia doszpikowego.

Bardziej szczegółowo

Centrum Geriatrii, Medycyny Medycyny Regeneracyjnej i Profilaktycznej

Centrum Geriatrii, Medycyny Medycyny Regeneracyjnej i Profilaktycznej Nie można być mistrzem we wszystkich dyscyplinach. Czas na biogospodarkę Jerzy Samochowiec Centrum Geriatrii, Medycyny Medycyny Regeneracyjnej i Profilaktycznej Pomorski Uniwersytet Medyczny w Szczecinie

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN FUNKCJONOWANIA KONTROLI ZARZADCZEJ W POWIATOWYM URZĘDZIE PRACY W GIśYCKU. Postanowienia ogólne

REGULAMIN FUNKCJONOWANIA KONTROLI ZARZADCZEJ W POWIATOWYM URZĘDZIE PRACY W GIśYCKU. Postanowienia ogólne Załącznik Nr 1 do Zarządzenia Nr 29 z 01.07.2013r. REGULAMIN FUNKCJONOWANIA KONTROLI ZARZADCZEJ W POWIATOWYM URZĘDZIE PRACY W GIśYCKU Postanowienia ogólne 1 1. Kontrola zarządcza w Powiatowym Urzędzie

Bardziej szczegółowo

Zadanie pytania klinicznego (PICO) Wyszukanie i selekcja wiarygodnej informacji. Ocena informacji o metodzie leczenia

Zadanie pytania klinicznego (PICO) Wyszukanie i selekcja wiarygodnej informacji. Ocena informacji o metodzie leczenia Praktykowanie EBM Krok 1 Krok 2 Krok 3 Krok 4 Zadanie pytania klinicznego (PICO) Wyszukanie i selekcja wiarygodnej informacji Ocena informacji o metodzie leczenia Podjęcie decyzji klinicznej na podstawie

Bardziej szczegółowo

Osteoporoza pierwotna i wtórna. Wskazówki postępowania dla reumatologów

Osteoporoza pierwotna i wtórna. Wskazówki postępowania dla reumatologów Zalecenia postępowania diagnostycznego i terapeutycznego/ Recommendations for diagnosis and treatment Reu ma to lo gia 2012; 50, 5: 370 377 DOI: 10.5114/reum.2012.31394 Osteoporoza pierwotna i wtórna.

Bardziej szczegółowo

pt. Podstawy badania ortopedycznego geriatrycznego

pt. Podstawy badania ortopedycznego geriatrycznego RAMOWY PROGRAM KURSU DOSKONALĄCEGO DLA LEKARZY POZ pt. Podstawy badania ortopedycznego geriatrycznego AUTOR prof. dr hab. n. med. Stanisław Pomianowski Kierownik Kliniki Chirurgii Urazowej Narządu Ruchu

Bardziej szczegółowo

OSTEOPOROZA to męski problem? Poradnik dla pacjentów

OSTEOPOROZA to męski problem? Poradnik dla pacjentów dr n. med. Waldemar Misiorowski OSTEOPOROZA to męski problem? Poradnik dla pacjentów 2 Wydanie 2013 Drogi Pacjencie! Droga Żono Pacjenta! W broszurze, którą Ci oferujemy, przedstawiamy problematykę osteoporozy

Bardziej szczegółowo

Streszczenia plakatów prezentowanych na XIX Wielodyscyplinarnym Forum Osteoporotycznym Warszawa, 17 maja 2008

Streszczenia plakatów prezentowanych na XIX Wielodyscyplinarnym Forum Osteoporotycznym Warszawa, 17 maja 2008 Streszczenia plakatów prezentowanych na XIX Wielodyscyplinarnym Forum Osteoporotycznym Warszawa, 7 maja 008 Kwalifikacja do leczenia farmakologicznego osteoporozy na podstawie metody FRAX TM i metody jakościowej.

Bardziej szczegółowo

Podsumowanie u zarządzania rzyzkiem dla produktu leczniczego Cartexan przeznaczone do publicznej wiadomości

Podsumowanie u zarządzania rzyzkiem dla produktu leczniczego Cartexan przeznaczone do publicznej wiadomości Podsumowanie u zarządzania rzyzkiem dla produktu leczniczego Cartexan przeznaczone do publicznej wiadomości Omówienie rozpowszechnienia choroby Rosnąca oczekiwana długość życia i starzejące się społeczeństwo

Bardziej szczegółowo

Idea Europejskiej Sieci Badań w Pediatrii

Idea Europejskiej Sieci Badań w Pediatrii Idea Europejskiej Sieci Badań w Pediatrii Marek Migdał, Klinika Anestezjologii i Intensywnej Terapii Instytut Pomnik-Centrum Zdrowia Dziecka Warszawa 15.05.2009, Warszawa Konferencja Nowe regulacje Unii

Bardziej szczegółowo

STANDARDOWE PROCEDURY OPERACYJNE W REHABILITACJI KARDIOLOGICZNEJ

STANDARDOWE PROCEDURY OPERACYJNE W REHABILITACJI KARDIOLOGICZNEJ K.OLESZCZYK J.RYBICKI A.ZIELINSKA-MEUS I.MATYSIAKIEWICZ A.KUŚMIERCZYK-PIELOK K.BUGAJSKA-SYSIAK E.GROCHULSKA STANDARDOWE PROCEDURY OPERACYJNE W REHABILITACJI KARDIOLOGICZNEJ XVI Konferencja Jakość w Opiece

Bardziej szczegółowo

LECZENIE WTÓRNEJ NADCZYNNOŚCI PRZYTARCZYC U PACJENTÓW HEMODIALIZOWANYCH ICD-10 N

LECZENIE WTÓRNEJ NADCZYNNOŚCI PRZYTARCZYC U PACJENTÓW HEMODIALIZOWANYCH ICD-10 N Załącznik nr 42 do zarządzenia Nr 59/2011/DGL Prezesa NFZ z dnia 10 października 2011 roku Nazwa programu: LECZENIE WTÓRNEJ NADCZYNNOŚCI PRZYTARCZYC U PACJENTÓW HEMODIALIZOWANYCH ICD-10 N 25.8 Inne zaburzenia

Bardziej szczegółowo

ANALIZA PROBLEMU DECYZYJNEGO ZASTOSOWANIE DENOSUMABU W LECZENIU OSTEOPOROZY POMENOPAUZALNEJ

ANALIZA PROBLEMU DECYZYJNEGO ZASTOSOWANIE DENOSUMABU W LECZENIU OSTEOPOROZY POMENOPAUZALNEJ ANALIZA PROBLEMU DECYZYJNEGO ZASTOSOWANIE DENOSUMABU W LECZENIU OSTEOPOROZY POMENOPAUZALNEJ Wersja 1.00 Kraków listopad 2013 HTA Consulting 2014 (www.hta.pl) Strona 2 SPIS TREŚCI 1. WSTĘP... 9 1.1. Cel

Bardziej szczegółowo

sposobu odżywiania się. Jakie produkty spożywcze są zalecane w walce z osteoporozą, a jakie osłabiają kości. Świadomość tego, że sposób odżywiania

sposobu odżywiania się. Jakie produkty spożywcze są zalecane w walce z osteoporozą, a jakie osłabiają kości. Świadomość tego, że sposób odżywiania WSTĘP Nazywana jest cichym złodziejem kości, bo przez lata nie powoduje żadnych dolegliwości. Atakuje nagle, bez uprzedzenia. Najczęściej dochodzi do bolesnego złamania. Na szczęście osteoporozę można

Bardziej szczegółowo

PODAś NA RYNKU PRACY ORAZ POZIOM BEZROBOCIA W POWIECIE CHRZANOWSKIM

PODAś NA RYNKU PRACY ORAZ POZIOM BEZROBOCIA W POWIECIE CHRZANOWSKIM PODAś NA RYNKU PRACY ORAZ POZIOM BEZROBOCIA W POWIECIE CHRZANOWSKIM I. Osoby pracujące Prognoza rozwoju rynku pracy powiatu chrzanowskiego od strony podaŝowej musi uwzględniać generalne tendencje, dotyczące

Bardziej szczegółowo

inwalidztwo rodzaj pracy

inwalidztwo rodzaj pracy Zdrowie jest najważniejsze Wykłady wraz z konsultacjami medycznymi realizowane przez Stowarzyszenia na rzecz rozwoju wsi Bogufałów Źródło Baryczy w ramach wspierania realizacji zadania publicznego przez

Bardziej szczegółowo