V rok WL Choroby wewnętrzne, endokrynologia. Osteoporoza - diagnostyka i leczenie

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "V rok WL Choroby wewnętrzne, endokrynologia. Osteoporoza - diagnostyka i leczenie"

Transkrypt

1 V rok WL Choroby wewnętrzne, endokrynologia Osteoporoza - diagnostyka i leczenie prof. dr hab. Marek Bolanowski Katedra i Klinika Endokrynologii, Diabetologii i Leczenia Izotopami

2 Osteoporoza Układowa choroba szkieletu charakteryzująca się ubytkiem masy kostnej i zaburzeniem mikroarchitektury kości powodującymi zmniejszenie wytrzymałości kości, co zwiększa zagrożenie złamaniami. WHO 1994 Wytrzymałość kości jest pochodną gęstości i jakości kości. NIH 2001

3 Osteoporoza Pierwotna (inwolucyjna) Pomenopauzalna Starcza Wtórna

4 Utrata masy kostnej i poziomych beleczek Prawidłowa kość Osteoporoza

5 Obniżenie gęstości kości

6 Typowa zmiana sylwetki

7 Sylwetka w osteoporozie

8 Zagrożenie złamaniami Przedramię (dalsza nasada kości promieniowej) Kręgosłup lędźwiowy Bliższa nasada kości udowej (szyjka) Żebra i inne

9 Najczęstsze złamania typ złamania przedramię kręgi biodro wiek >55 >65 >75 K : M 4 : 1 3 : 1 2 : 1 kość gąbczasta gąbczasta korowa

10 Ocena zagrożenia złamaniami Badanie densytometryczne met. DXA Kręgosłup lędźwiowy, bliższy odcinek kości udowej, przedramię Osteofiity, zwapnienia aorty mogą zaburzać wyniki badania kręgów Rtg kręgosłupa Złamania, ogniska osteolizy, guzy Markery przebudowy kości Ograniczona wartość dla rozpoznania, przydatne w monitorowaniu FRAX Z /bez BMD BMI Odpowiednia grupa referencyjna

11 Metody badania kości SPA DPA SPX, SXA DXA, DEXA, DPX (dual energy X-ray absorptiometry) QCT QMR USG, QUS

12 Badanie kości metodą DXA

13 Miejsca pomiarów kręgosłup lędźwiowy w projekcji przednio-tylnej i bocznej bliższy odcinek kości udowej - szyjka kości udowej, krętarz, trójkąt Warda dystalna i ultradystalna część przedramienia pięta, rzepka, piszczel paliczki całe ciało

14 Wskazania do badania Niedobór estrogenów Widoczne zmiany na radiogramach kręgów Chorzy leczeni steroidami Nadczynność przytarczyc lub inne choroby związane z możliwością wtórnej osteoporozy Hipogonadyzm męski, alkoholizm Monitorowanie terapii

15 Densytometria BMD bone mineral density, gęstość minerałów kości (g/cm 2 ) areal thickness integracja gęstości i grubości kości (g/cm 3 ) w tomografii komputerowej BMC bone mineral content, zawartość minerałów kości (g)

16 T-score różnica między aktualną wartością gęstości (masy) kości a teoretyczną średnią szczytową masą kostną wyrażona w SD nie zależy od wieku

17 Z-score różnica między aktualną wartością gęstości kości a odpowiednią do wieku teoretyczną średnią wartością prawidłową wyrażona w SD uwzględnia zarówno rozrzut gęstości kości w prawidłowej populacji jak i zmniejszenie się gęstości kości postępujące z wiekiem

18 Punkt A odpowiada wartości T-score = -3.0 SD, a Z-score = -2.0 SD u osoby 50-letniej. Punkt B odpowiada wartości T-score = -2.0 SD, a Z-score = +1.5 SD u osoby 80-letniej.

19 Kryteria densytometryczne rozpoznawania osteoporozy T-score Norma Osteopenia Osteoporoza Zaawansowana osteoporoza od +1.0 SD do -1.0 SD od -1.0 SD do -2.5 SD poniżej -2.5 SD poniżej -2.5 SD + złamanie

20 Przykładowy wydruk wyniku

21 Przykładowy wydruk wyniku

22 Przykładowy wydruk wyniku

23 Obraz w badaniu total body

24 Zafałszowanie wyniku zwapnienia w rzucie zwyrodnienia złamania deformacje tłuszcz w szpiku pozycja analiza dane nacieki przerzuty osteolityczne osteomalacja pozycja analiza dane

25 Czynniki ryzyka osteoporozy Duże Wiek > 65 lat Obciążenie rodzinne złamaniami Wcześniejsze złamanie Osteopenia w obrazie rtg Hipogonadyzm/wczesna menopauza Pierwotna nadczynność przytarczyc Skłonność do upadków Steroidoterapia > 3 m-cy Zespół złego wchłaniania Małe Mała podaż wapnia w diecie Przewlekłe leczenie p.padaczkowe Leczenie heparyną Nadczynność tarczycy w wywiadzie Reumatoidalne zapalenie stawów Nadużywanie alkoholu Palenie papierosów Nadużywanie kawy Masa ciała < 57 kg Utrata 10% masy ciała od 25 r.ż. Wzrost > 167 cm

26 Brak estrogenów po menopauzie Zaburzenie równowagi między procesami resorpcji i tworzenia kości (kość beleczkowa) Ujemny bilans wapniowy Niekorzystny profil lipidowy Dolegliwości w narządzie moczowo-płciowym Pogorszenie właściwości skóry

27 Osteoporozy wtórne zaburzenia hormonalne choroby układu pokarmowego choroby nerek choroby krwi i szpiku choroby układu ruchu przeszczepy zaburzenia genetyczne unieruchomienie steroidy immunosupresja cytotoksyczne przeciwdrgawkowe heparyna glin lit agoniści GnRH

28 Ocena ryzyka złamań Ocena 10-letniego ryzyka złamań w oparciu o kliniczne czynniki ryzyka, BMI i/lub BMD szyjki kości udowej

29 Kliniczne czynniki ryzyka Wiek Płeć Masa ciała Wzrost Wcześniejsze złamania Złamanie biodra u rodzica Obecne palenie Steroidy Reumatoidalne zapalenie stawów Wtórne osteoporozy Alkohol > 3 jednostek dziennie BMD szyjki kości udowej

30

31

32

33

34 Postępowanie w osteoporozie Identyfikacja osób z grupy wysokiego zagrożenia Eliminacja czynników zagrożenia Leczenie

35 Kryteria oceny skuteczności leczenia Zmniejszenie częstości występowania nowych złamań Stabilizacja BMD Normalizacja przemiany kostnej Ocena subiektywna

36 Terapia osteoporozy Leczenie antyresorpcyjne bisfosfoniany, HTZ, SERM, denosumab, kalcytonina... Leczenie anaboliczne PTH, stront, fluor... Leczenie wspomagające wapń, witamina D aktywność fizyczna, dieta...

37

38 Nowości w terapii Bisfosfonian raz w tygodniu (2000) Bisfosfonian co miesiąc (2005) Bisfosfonian co kilka miesięcy (2005) PTH (2001) Stront (2001) Denosumab (2010)

39 Bisfosfoniany Skuteczność w zapobieganiu złamaniom: - kręgosłupa, - pozakręgowym. Małe wchłanianie po podaniu doustnym Możliwość podrażnienia górnego odcinka przewodu pokarmowego Niewygoda przyjmowania Objawy niepożądane w zakresie kości Nieznany długoterminowy efekt

40 Kto może odnieść najwięcej korzyści z terapii dożylnej? pacjenci z zaburzeniami ze strony przewodu pokarmowego pacjenci niezdolni do przestrzegania zasad doustnego przyjmowania bisfosfonianów pacjenci z zaburzeniami psychicznymi, uniemożliwiającymi samodzielne, doustne przyjmowanie leków pacjenci przyjmujący wiele leków

41 Bisfosfoniany objawy niepożądane Objawy niepożądane w zakresie kości - jałowa martwica żuchwy - nietypowe złamania bliższej nasady uda

42 Bisfosfoniany Martwica żuchwy (szczęki) - pacjenci onkologiczni - częste podawanie dożylne - rzadkość - niegojenie się odsłoniętej kości przez 8 tyg. - leczenie miejscowe Denosumab także!

43 Profilaktyka martwicy kości Zwiększona dbałość o higienę jamy ustnej Unikanie zabiegów chirurgii szczękowej Nie stosować bisfosfonianów 3 tyg. po ekstrakcji Ocenić korzyści i ryzyko

44 Bisfosfoniany Nietypowe złamania bliższej nasady uda - złamania podkrętarzowe typu zmęczeniowego - doustne bisfosfoniany długotrwale stosowane - u młodych, aktywnych kobiet z osteopenią - samoistne, często obustronne, powoduje upadek - poprzedzający ból kilka tygodni wcześniej - zgrubienie warstwy korowej z uwypukleniem wewnętrznym Bisfosfoniany czynnikiem ryzyka, ale nie udowodniono jednoznacznie zależności, występują u nieleczonych a także leczonych denosumabem

45 Bisfosfoniany

46 Profilaktyka nietypowych złamań Terapia antyresorpcyjna u pacjentów mających zwiększone ryzyko złamań Ograniczenie leczenia bisfosfonianami do 3-5 lat Ocena ryzyka złamań przy końcu terapii leki sprzyjające osteoporozie badanie BMD met. DXA ponownie ocena ryzyka złamania FRAX Leczenie osób z dużym ryzykiem Przerwa w terapii u tych, u których ryzyko mniejsze

47 Bisfosfoniany Możliwość uniknięcia kostnych objawów niepożądanych - przerwa w stosowaniu leczenia - wzrost zagrożenia złamaniami kręgów Korzyści wynikające z leczenia bisfosfonianami znacznie większe niż niedogodności (koszty)

48 Denosumab objawy niepożądane Martwica kości żuchwy/szczęki Nietypowe złamania kości udowej Ciężkie infekcje Występowanie nowych nowotworów Utrudnione gojenie złamań

49 HTZ objawy niepożądane Zwiększone zagrożenie nowotworami hormonozależnymi Zwiększone zagrożenie incydentami zatorowozakrzepowymi

50 Raloksyfen objawy niepożądane Zwiększone zagrożenie incydentami zatorowozakrzepowymi Nasilenie objawów wazomotorycznych

51 Ranelinian strontu objawy niepożądane Nudności, luźne stolce, biegunka Bóle głowy Zwiększone zagrożenie incydentami zatorowozakrzepowymi Zwiększone zagrożenie zawałem serca Wypryski i zapalenie skóry

52 Teryparatyd objawy niepożądane Nudności Skurcze mięśni Hiperkalcemia Hiperkalciuria Nadmierne pobudzenie osteoblastów Brak dowodów na zwiększoną częstość osteosarcoma

53 Terapia niekonwencjonalna Terapia skojarzona Brak podstaw do rutynowego zalecania takich schematów terapeutycznych Terapia sekwencyjna Optymalny efekt gdy przeciwresorpcyjny (Alendronian) natychmiast po anabolicznym (PTH) Terapia przerywana?

54 Nieprzestrzeganie zaleceń stosowania leków przeciwosteoporotycznych Niewykupienie leku Stosowanie niezgodne z zaleceniami Samowolne odstawienie Niedogodny schemat dawkowania (bisfosfaniany) Działania niepożądane (bisfosfaniany, estrogeny) Koszty leczenia

55 prewencja T-score > 2.5 Osteoporoza pomenopauzalna leczenie niezależnie od złamań leczenie gdy złamania lub zagrożenie złamaniem SERM PTH Bisfosfonian HTZ Denosumab Ranelinian strontu Wiek (lata)

56

57 Markery kościotworzenia Osteokalcyna (OC, BGP) stopień syntezy OC przez osteoblasty Fosfataza zasadowa (BAP) aktywność komórkowa osteoblastów Propeptydy prokolagenu typu 1 (PICP, PINP) zmiany syntezy nowego kolagenu przez osteoblasty w kości i fibroblasty w tkance łącznej

58 Markery resorpcji kości Telopeptydy kolagenu typu 1 CTX, NTX, ICTP Wiązania krzyżowe wolna pirydynolina (PD), wolna deoxypirydynolina (DPD) PD, DPD w moczu wapń w moczu/kreatynina hydroksyprolina (HYP)/kreatynina winianooporna AP

59 Monitorowanie leczenia osteoporozy Zachowanie się markerów może być przydatne w prognozowaniu indywidualnej odpowiedzi na leczenie antyresorpcyjne. Zmniejszenie aktywności markerów resorpcji w następstwie leczenia po około 3-6 m-cach Zmniejszenie aktywności markerów tworzenia w następstwie leczenia występuje z opóźnieniem osiągając plateau po około 6-12 m-cach. Po zakończeniu leczenia obrót kostny wzrasta gwałtownie, szczególnie resorpcja, a następnie kościotworzenie. Ocena po 3-6 m-cach. Optymalne obniżenie o około 40% w stosunku do wartości wyjściowych.

60 Praktyczne zastosowanie markerów Identyfikacja osób z nasiloną resorpcją Ocena działania zastosowanego leku Spadek aktywności resorpcji Wzrost aktywności kościotworzenia Ocena współpracy pacjenta

Zasady postępowania w osteoporozie. skrócona wersja

Zasady postępowania w osteoporozie. skrócona wersja Zasady postępowania w osteoporozie skrócona wersja Zasady postępowania w osteoporozie skrócona wersja 1 U kogo wykonywać badania w kierunku osteoporozy? Badania w kierunku osteoporozy należy wykonać u

Bardziej szczegółowo

30. DWULETNIA OBSERWACJI WYNIKÓW PROFILAKTYKI I LECZENIA OSTEOPOROZY. PROGRAM POMOST

30. DWULETNIA OBSERWACJI WYNIKÓW PROFILAKTYKI I LECZENIA OSTEOPOROZY. PROGRAM POMOST 30. DWULETNIA OBSERWACJI WYNIKÓW PROFILAKTYKI I LECZENIA OSTEOPOROZY. PROGRAM POMOST Przedlacki J, Księżopolska-Orłowska K, Grodzki A, Sikorska-Siudek K, Bartuszek T, Bartuszek D, Świrski A, Musiał J,

Bardziej szczegółowo

Tomasz Szafrański UNIWERSYTET MEDYCZNY IM. KAROLA MARCINKOWSKIEGO W POZNANIU ODDZIAŁ REUMATOLOGII I OSTEOPOROZY SZPITAL IM. J. STRUSIA W POZNANIU

Tomasz Szafrański UNIWERSYTET MEDYCZNY IM. KAROLA MARCINKOWSKIEGO W POZNANIU ODDZIAŁ REUMATOLOGII I OSTEOPOROZY SZPITAL IM. J. STRUSIA W POZNANIU 5 Tomasz Szafrański UNIWERSYTET MEDYCZNY IM. KAROLA MARCINKOWSKIEGO W POZNANIU ODDZIAŁ REUMATOLOGII I OSTEOPOROZY SZPITAL IM. J. STRUSIA W POZNANIU Historia choroby pacjenta Pacjentka lat 67 Wzrost 156

Bardziej szczegółowo

Osteoporoza. (skrypt z najważniejszymi informacjami dla studentów nieobecnych na wykładzie)

Osteoporoza. (skrypt z najważniejszymi informacjami dla studentów nieobecnych na wykładzie) 1 Osteoporoza (skrypt z najważniejszymi informacjami dla studentów nieobecnych na wykładzie) 1. Osteoporoza jest chorobą metaboliczną kości, charakteryzująca się zmniejszoną mineralną gęstością kości,

Bardziej szczegółowo

Problemy kostne u chorych ze szpiczakiem mnogim doświadczenia własne

Problemy kostne u chorych ze szpiczakiem mnogim doświadczenia własne Problemy kostne u chorych ze szpiczakiem mnogim doświadczenia własne dr n.med. Piotr Wojciechowski Szpiczak Mnogi Szpiczak Mnogi (MM) jest najczęstszą przyczyną pierwotnych nowotworów kości u dorosłych.

Bardziej szczegółowo

V rok WL Choroby wewnętrzne, endokrynologia. Wtórne przyczyny osteoporozy

V rok WL Choroby wewnętrzne, endokrynologia. Wtórne przyczyny osteoporozy V rok WL Choroby wewnętrzne, endokrynologia Wtórne przyczyny osteoporozy prof. dr hab. Marek Bolanowski Katedra i Klinika Endokrynologii, Diabetologii i Leczenia Izotopami Osteoporoza pierwotna Inwolucyjna

Bardziej szczegółowo

ENDOKRYNOLOGIA POLSKA

ENDOKRYNOLOGIA POLSKA E P ENDOKRYNOLOGIA POLSKA POLISH JOURNAL OF ENDOCRINOLOGY REVIEWS / REVIEWS Endokrynologia Polska / Polish Journal of Endocrinology Tom/Volume 55; Numer/Number 6/2004 ISSN 0423-104X New ISCD recommendations

Bardziej szczegółowo

Spodziewany efekt kliniczny wpływu wit. K na kość

Spodziewany efekt kliniczny wpływu wit. K na kość Rola witaminy K2 w prewencji utraty masy kostnej i ryzyka złamań i w zaburzeniach mikroarchitektury Ewa Sewerynek, Michał Stuss Zakład Zaburzeń Endokrynnych i Metabolizmu Kostnego Uniwersytetu Medycznego

Bardziej szczegółowo

ZASADY PROFILAKTYKI, ROZPOZNAWANIA I LECZENIA OSTEOPOROTYCZNYCH Z AMAÑ KOŒCI

ZASADY PROFILAKTYKI, ROZPOZNAWANIA I LECZENIA OSTEOPOROTYCZNYCH Z AMAÑ KOŒCI STRONY KRAJOWEGO KONSULTANTA W DZIEDZINIE ORTOPEDII I TRAUMATOLOGII NARZ DU RUCHU I PREZESA POLSKIEGO TOWARZYSTWA ORTOPEDYCZNEGO I TRAUMATOLOGICZNEGO Ortopedia Traumatologia Rehabilitacja MEDSPORTPRESS,

Bardziej szczegółowo

Aneks I Wnioski naukowe i podstawy zmiany warunków pozwoleń na dopuszczenie do obrotu

Aneks I Wnioski naukowe i podstawy zmiany warunków pozwoleń na dopuszczenie do obrotu Aneks I Wnioski naukowe i podstawy zmiany warunków pozwoleń na dopuszczenie do obrotu Wnioski naukowe Uwzględniając sprawozdanie oceniające PRAC w sprawie okresowych raportów o bezpieczeństwie (PSUR) dotyczących

Bardziej szczegółowo

OSTEOPOROZA choroba milionów złamań FAKTY

OSTEOPOROZA choroba milionów złamań FAKTY OSTEOPOROZA choroba milionów złamań FAKTY Czerwiński E. 1,2, Osieleniec J 2, Borowy P 2 1 Zakład Chorób Kości i Stawów, WOZ, Coll. Med. Uniwersytetu Jagiellońskiego 2 Krakowskie Centrum Medyczne, ul. Kopernika

Bardziej szczegółowo

Profilaktyka osteoporozy

Profilaktyka osteoporozy Krakowskie Centrum Rehabilitacji i Ortopedii Al. Modrzewiowa 22, 30 224 Kraków Profilaktyka osteoporozy Program edukacyjny pacjentów Krakowskiego Centrum Rehabilitacji i Ortopedii realizowany w ramach

Bardziej szczegółowo

SPRAWDŹ, CZY JESTEŚ ZAGROŻONA OSTEOPOROZĄ

SPRAWDŹ, CZY JESTEŚ ZAGROŻONA OSTEOPOROZĄ SPRAWDŹ, CZY JESTEŚ ZAGROŻONA OSTEOPOROZĄ Test ryzyka osteoporozy umożliwia określenie zagrożenie jej wystąpienia zanim wykonamy badania specjalistyczne. Został opracowany przez IOF (Międzynarodowa Fundacja

Bardziej szczegółowo

Zasady wdroŝenia absolutnego ryzyka złamaz. amań w algorytmach diagnostyczno-leczniczych

Zasady wdroŝenia absolutnego ryzyka złamaz. amań w algorytmach diagnostyczno-leczniczych Zasady wdroŝenia absolutnego ryzyka złamaz amań w algorytmach diagnostyczno-leczniczych Dr hab. med. Jerzy Przedlacki XVII Wielodyscyplinarne Forum Osteoporotyczne Warszawa-Mi Międzylesie, 20.05.2006 Algorytm

Bardziej szczegółowo

DENSYTOMETRIA - BADANIE GĘSTOŚCI KOŚCI

DENSYTOMETRIA - BADANIE GĘSTOŚCI KOŚCI KRAKOWSKIE CENTRUM MEDYCZNE Prof. dr hab. med. Edward Czerwiński Kraków 31-501, ul. Kopernika 32, www.kcm.pl tel. 12 430 00 00 DENSYTOMETRIA - BADANIE GĘSTOŚCI KOŚCI Informacje dla pacjentów Oferta Krakowskiego

Bardziej szczegółowo

Osteoporoza. Opracowanie: dr n. med. Bogdan Bakalarek www.ortopeda.biz.pl Strona: 1 /5

Osteoporoza. Opracowanie: dr n. med. Bogdan Bakalarek www.ortopeda.biz.pl Strona: 1 /5 Osteoporoza Osteoporoza jest chorobą cywilizacyjną. Zagraża ona co dziesiątej osobie. Polega na nadmiernej utracie masy kostnej połączonej z osłabieniem wytrzymałości kości. Kości stają się kruche i łatwo

Bardziej szczegółowo

"Postępowanie lecznicze w osteoporozie" Cz. II. Maria Rell-Bakalarska Interdyscyplinarna Akademia Medycyny Praktycznej

Postępowanie lecznicze w osteoporozie Cz. II. Maria Rell-Bakalarska Interdyscyplinarna Akademia Medycyny Praktycznej "Postępowanie lecznicze w osteoporozie" Cz. II Maria Rell-Bakalarska Interdyscyplinarna Akademia Medycyny Praktycznej 15 Nasze najlepsze bo Mówi się często, że największym przekleństwem Polaków jest nadmiar

Bardziej szczegółowo

Choroby związane z wygasaniem czynności jajników.

Choroby związane z wygasaniem czynności jajników. Choroby związane z wygasaniem czynności jajników. Sytuacja hormonalna przed i po menopauzie Względny hyperestrogenizm - zmiany przerostowe (polipy, mięśniaki, przerost śluzówki macicy, mastopatia) Hypoestrogenizm

Bardziej szczegółowo

Osteoporoza w endokrynologii ginekologicznej.

Osteoporoza w endokrynologii ginekologicznej. Osteoporoza w endokrynologii ginekologicznej. Klinika Endokrynologii Ginekologicznej Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego Katarzyna Suchta Osteoporoza (NIH) choroba szkieletu niska gęstość mineralna tkanki

Bardziej szczegółowo

15. KWALIFIKACJA DO LECZENIA FARMAKOLOGICZNEGO OSTEOPOROZY NA PODSTAWIE METODY FRAX I METODY JAKOŚCIOWEJ. BADANIE POMOST

15. KWALIFIKACJA DO LECZENIA FARMAKOLOGICZNEGO OSTEOPOROZY NA PODSTAWIE METODY FRAX I METODY JAKOŚCIOWEJ. BADANIE POMOST 15. KWALIFIKACJA DO LECZENIA FARMAKOLOGICZNEGO OSTEOPOROZY NA PODSTAWIE METODY FRAX I METODY JAKOŚCIOWEJ. BADANIE POMOST J. Przedlacki, K. Księżopolska-Orłowska, A. Grodzki, T. Bartuszek, D. Bartuszek,

Bardziej szczegółowo

II KRAJOWY KURS OSTEOPOROZY DLA PIELĘGNIAREK I PERSONELU MEDYCZNEGO SZCZYRK 11-12.04.2014

II KRAJOWY KURS OSTEOPOROZY DLA PIELĘGNIAREK I PERSONELU MEDYCZNEGO SZCZYRK 11-12.04.2014 II KRAJOWY KURS OSTEOPOROZY DLA PIELĘGNIAREK I PERSONELU MEDYCZNEGO SZCZYRK 11-12.04.2014 Organizatorem kursu było Niepubliczne Centrum Kształcenia Ustawicznego Polskiego Towarzystwa Osteoartrologii ul.

Bardziej szczegółowo

RAPORT OSTEOPOROZA - CICHA EPIDEMIA W POLSCE

RAPORT OSTEOPOROZA - CICHA EPIDEMIA W POLSCE Europejska Fundacja Osteoporozy i Chorób Mięśniowo-Szkieletowych Polskie Towarzystwo Ortopedyczne i Traumatologiczne RAPORT OSTEOPOROZA - CICHA EPIDEMIA W POLSCE Kraków 2015-02-10 Spis treści 1. Zagrożenie

Bardziej szczegółowo

Podsumowanie u zarządzania rzyzkiem dla produktu leczniczego Cartexan przeznaczone do publicznej wiadomości

Podsumowanie u zarządzania rzyzkiem dla produktu leczniczego Cartexan przeznaczone do publicznej wiadomości Podsumowanie u zarządzania rzyzkiem dla produktu leczniczego Cartexan przeznaczone do publicznej wiadomości Omówienie rozpowszechnienia choroby Rosnąca oczekiwana długość życia i starzejące się społeczeństwo

Bardziej szczegółowo

Aneks III. Zmiany w odpowiednich punktach charakterystyki produktu leczniczego i ulotkach dla pacjenta

Aneks III. Zmiany w odpowiednich punktach charakterystyki produktu leczniczego i ulotkach dla pacjenta Aneks III Zmiany w odpowiednich punktach charakterystyki produktu leczniczego i ulotkach dla pacjenta Uwaga: Konieczna może być późniejsza aktualizacja zmian w charakterystyce produktu leczniczego i ulotce

Bardziej szczegółowo

Zalecenia postępowania diagnostyczno-terapeutycznego Reumatologia 2016; supl. 1: DOI: /reum

Zalecenia postępowania diagnostyczno-terapeutycznego Reumatologia 2016; supl. 1: DOI: /reum Zalecenia postępowania diagnostyczno-terapeutycznego : 124 128 DOI: 10.5114/reum.2016.60014 Osteoporoza Osteoporosis Piotr Głuszko Klinika i Poliklinika Chorób Reumatycznych, Narodowy Instytut Geriatrii,

Bardziej szczegółowo

50% pacjentów z chorobą onkologiczną nie uczestniczy w żadnej formie poradnictwa dietetycznego 50% pacjentów z chorobą onkologiczną nie uczestniczy w żadnej formie poradnictwa dietetycznego 20-50% sięga

Bardziej szczegółowo

WCZESNE OBJAWY CHOROBY NOWOTWOROWEJ U DZIECI

WCZESNE OBJAWY CHOROBY NOWOTWOROWEJ U DZIECI WCZESNE OBJAWY CHOROBY NOWOTWOROWEJ U DZIECI Elżbieta Adamkiewicz-Drożyńska Katedra i Klinika Pediatrii, Hematologii i Onkologii Początki choroby nowotworowej u dzieci Kumulacja wielu zmian genetycznych

Bardziej szczegółowo

Osteoporoza diagnostyka i terapia u osób starszych. Oateoporosis diagnostic and treatment in elderly patients

Osteoporoza diagnostyka i terapia u osób starszych. Oateoporosis diagnostic and treatment in elderly patients Postępy Nauk Medycznych, t. XXIV, nr 5, 2011 Borgis *Ewa Marcinowska-Suchowierska 1, Edward Czerwiński 2,3, Janusz Badurski 4, Magdalena Walicka 1, Marek Tałałaj 1 Osteoporoza diagnostyka i terapia u osób

Bardziej szczegółowo

ZALECENIA ŻYWIENIOWE, LECZENIE. dr n. med. Małgorzata Kaczkan dietetyk Katedra Żywienia Klinicznego GUMed

ZALECENIA ŻYWIENIOWE, LECZENIE. dr n. med. Małgorzata Kaczkan dietetyk Katedra Żywienia Klinicznego GUMed ZALECENIA ŻYWIENIOWE, LECZENIE dr n. med. Małgorzata Kaczkan dietetyk Katedra Żywienia Klinicznego GUMed AKTUALNE ZALECENIA I NOWE MOŻLIWOŚCI LECZENIA NIEDOŻYWIENIA CELE LECZENIA ŻYWIENIOWEGO: zapobieganie

Bardziej szczegółowo

LECZENIE WTÓRNEJ NADCZYNNOŚCI PRZYTARCZYC U PACJENTÓW HEMODIALIZOWANYCH ICD-10 N

LECZENIE WTÓRNEJ NADCZYNNOŚCI PRZYTARCZYC U PACJENTÓW HEMODIALIZOWANYCH ICD-10 N Załącznik nr 42 do zarządzenia Nr 59/2011/DGL Prezesa NFZ z dnia 10 października 2011 roku Nazwa programu: LECZENIE WTÓRNEJ NADCZYNNOŚCI PRZYTARCZYC U PACJENTÓW HEMODIALIZOWANYCH ICD-10 N 25.8 Inne zaburzenia

Bardziej szczegółowo

ANALIZA PROBLEMU DECYZYJNEGO ZASTOSOWANIE DENOSUMABU W LECZENIU OSTEOPOROZY POMENOPAUZALNEJ

ANALIZA PROBLEMU DECYZYJNEGO ZASTOSOWANIE DENOSUMABU W LECZENIU OSTEOPOROZY POMENOPAUZALNEJ ANALIZA PROBLEMU DECYZYJNEGO ZASTOSOWANIE DENOSUMABU W LECZENIU OSTEOPOROZY POMENOPAUZALNEJ Wersja 1.00 Kraków listopad 2013 HTA Consulting 2014 (www.hta.pl) Strona 2 SPIS TREŚCI 1. WSTĘP... 9 1.1. Cel

Bardziej szczegółowo

www.aotm.gov.pl Agencja Oceny Technologii Medycznych

www.aotm.gov.pl Agencja Oceny Technologii Medycznych Agencja Oceny Technologii Medycznych www.aotm.gov.pl Rekomendacja nr 122/2014 z dnia 19 maja 2014 r. Prezesa Agencji Oceny Technologii Medycznych w sprawie objęcia refundacją produktu leczniczego Prolia,

Bardziej szczegółowo

65 letnia kobieta leczona od 5 lat leczona alendronianem

65 letnia kobieta leczona od 5 lat leczona alendronianem Piotr Głuszko NIGRR 65 letnia kobieta leczona od 5 lat leczona alendronianem obecnie neck T-score - 4,3 Kobieta lat 65, wzrost 160 cm, BMI 26, obecnie na emeryturze (nauczycielka), u której rozpoznano

Bardziej szczegółowo

Ostsopor za PZWL PROBLEM INTERDYSCYPLINARNY. Edward Czerwiński. Redakcja naukowa. Prof. dr hab. med.

Ostsopor za PZWL PROBLEM INTERDYSCYPLINARNY. Edward Czerwiński. Redakcja naukowa. Prof. dr hab. med. Ostsopor za PROBLEM INTERDYSCYPLINARNY Redakcja naukowa Prof. dr hab. med. Edward Czerwiński PZWL Spis treści Słowo wstępne... 11 1. Osteoporoza pierwotna - J.E. Badurski, N.A. N ow ak... 13 1.1. Istota,

Bardziej szczegółowo

Aneks I. Wnioski naukowe i podstawy zmiany warunków pozwolenia (pozwoleń) na dopuszczenie do obrotu

Aneks I. Wnioski naukowe i podstawy zmiany warunków pozwolenia (pozwoleń) na dopuszczenie do obrotu Aneks I Wnioski naukowe i podstawy zmiany warunków pozwolenia (pozwoleń) na dopuszczenie do obrotu 1 Wnioski naukowe Biorąc pod uwagę sprawozdanie komitetu PRAC do raportu PSUR dla dexamethasonu (za wyjątkiem

Bardziej szczegółowo

SZCZEGÓŁOWY PLAN ĆWICZEŃ DLA SŁUCHACZY 5 lub 6 RS Wydziału Wojskowo lekarskiego UM w Łodzi

SZCZEGÓŁOWY PLAN ĆWICZEŃ DLA SŁUCHACZY 5 lub 6 RS Wydziału Wojskowo lekarskiego UM w Łodzi SZCZEGÓŁOWY PLAN ĆWICZEŃ DLA SŁUCHACZY 5 lub 6 RS Wydziału Wojskowo lekarskiego UM w Łodzi I. Przedmiot fakultatywny ZABURZENIA GOSPODARKI WAPNIOWO FOSFORANOWEJ I OSTEOPOROZA Zakład Zaburzeń Endokrynnych

Bardziej szczegółowo

SZCZEGÓŁOWY PLAN ĆWICZEŃ DLA SŁUCHACZY 5 lub 6 RS Wydziału Wojskowo lekarskiego UM w Łodzi

SZCZEGÓŁOWY PLAN ĆWICZEŃ DLA SŁUCHACZY 5 lub 6 RS Wydziału Wojskowo lekarskiego UM w Łodzi SZCZEGÓŁOWY PLAN ĆWICZEŃ DLA SŁUCHACZY 5 lub 6 RS Wydziału Wojskowo lekarskiego UM w Łodzi I. Przedmiot fakultatywny Choroby metaboliczne kości problem współczesnej cywilizacji. Mity i fakty (zajęcia oparte

Bardziej szczegółowo

Metoda FRAX jako metoda diagnostyczna w osteoporozie

Metoda FRAX jako metoda diagnostyczna w osteoporozie Metoda FRAX jako metoda diagnostyczna w osteoporozie W opracowaniu dotyczącym metody FRAX przedstawiono odpowiedzi na następujące pytania: - Jakie jest zastosowanie metody FRAX? - Dlaczego wprowadzono

Bardziej szczegółowo

Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta. CALPEROS 500 Calcii carbonas 200 mg jonów wapnia, kapsułki twarde

Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta. CALPEROS 500 Calcii carbonas 200 mg jonów wapnia, kapsułki twarde Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta CALPEROS 500 Calcii carbonas 200 mg jonów wapnia, kapsułki twarde CALPEROS 1000 Calcii carbonas 400 mg jonów wapnia, kapsułki twarde Należy uważnie

Bardziej szczegółowo

Recommendations for rehabilitation of patients with osteoporosis

Recommendations for rehabilitation of patients with osteoporosis Recommendations for rehabilitation of patients with osteoporosis Zalecenia rehabilitacyjne dla pacjentów z osteoporozą Wojciech Roczniak, Magdalena Babuśka-Roczniak, Anna Roczniak, Łukasz Rodak, Piotr

Bardziej szczegółowo

PLAN ZARZĄDZANIA RYZYKIEM

PLAN ZARZĄDZANIA RYZYKIEM PLAN ZARZĄDZANIA RYZYKIEM Substancja czynna (nazwa INN lub nazwa potoczna): Grupa farmakoterapeutyczna (kod ATC): Ryzedronian sodu M05 BA07 (bisfosfoniany) Nazwa podmiotu odpowiedzialnego lub wnioskodawcy:

Bardziej szczegółowo

ROZPRAWA DOKTORSKA. Wpływ nowych bisfosfonianów na przebieg eksperymentalnie wywołanej osteoporozy u owiec.

ROZPRAWA DOKTORSKA. Wpływ nowych bisfosfonianów na przebieg eksperymentalnie wywołanej osteoporozy u owiec. Uniwersytet Przyrodniczy we Wrocławiu Wydział Medycyny Weterynaryjnej Katedra Biostruktury i Fizjologii Zwierząt Zakład Histologii i Embriologii mgr Ewa Mytnik ROZPRAWA DOKTORSKA Wpływ nowych bisfosfonianów

Bardziej szczegółowo

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO 1. NAZWA PRODUKTU LECZNICZEGO OSTENIL, 10 mg, tabletki 2. SKŁAD JAKOŚCIOWY I ILOŚCIOWY Produkt leczniczy Ostenil zawiera substancję czynną kwas alendronowy (Acidum

Bardziej szczegółowo

Osteoporoza diagnostyka i terapia u osób starszych

Osteoporoza diagnostyka i terapia u osób starszych Uniwersytet Jagielloński Collegium Medicum Wydział Nauk o Zdrowiu Osteoporoza diagnostyka i terapia u osób starszych Psychofizyczne aspekty zdrowego starzenia warsztaty z fizjoterapii i dietetyki AŚwitoń

Bardziej szczegółowo

Osteoporosis definition, epidemiology, diagnosing, treatment and prophylaxis

Osteoporosis definition, epidemiology, diagnosing, treatment and prophylaxis ARTYKUŁ POGLĄDOWY/REVIEW PAPER Wpłynęło: 14.02.2008 Poprawiono: 21.02.2008 Zaakceptowano: 21.02.2008 Osteoporoza definicja, epidemiologia, rozpoznawanie, leczenie i profilaktyka Osteoporosis definition,

Bardziej szczegółowo

Farmakologiczne leczenie osteoporozy

Farmakologiczne leczenie osteoporozy Poznań, 02.09.2013 Farmakologiczne leczenie osteoporozy praca specjalizacyjna z zakresu farmacji aptecznej mgr farm. Alicja Kozłowska opiekun specjalizacji: mgr farm. Sławomir Gis Spis treści Farmakologiczne

Bardziej szczegółowo

LECZENIE CHOROBY GAUCHERA ICD-10 E

LECZENIE CHOROBY GAUCHERA ICD-10 E załącznik nr 19 do zarządzenia Nr 36/2008/DGL Prezesa NFZ z dnia 19 czerwca 2008 r. Nazwa programu: LECZENIE CHOROBY GAUCHERA ICD-10 E 75 Zaburzenia przemian sfingolipidów i inne zaburzenia spichrzania

Bardziej szczegółowo

Osteoporoza w granicznej niewydolności nerek - problem niedoboru witaminy D

Osteoporoza w granicznej niewydolności nerek - problem niedoboru witaminy D Atlanta Osteoporoza w granicznej niewydolności nerek - problem niedoboru witaminy D Jerzy Przedlacki Katedra i Klinika Nefrologii Dializoterapii i Chorób Wewnętrznych, WUM Echa ASBMR 2016 Łódź, 14.01.2017

Bardziej szczegółowo

EDUKACJA PACJENTA I JEGO RODZINY MAJĄCA NA CELU PODNIESIENIE ŚWIADOMOŚCI NA TEMAT CUKRZYCY, DOSTARCZENIE JAK NAJWIĘKSZEJ WIEDZY NA JEJ TEMAT.

EDUKACJA PACJENTA I JEGO RODZINY MAJĄCA NA CELU PODNIESIENIE ŚWIADOMOŚCI NA TEMAT CUKRZYCY, DOSTARCZENIE JAK NAJWIĘKSZEJ WIEDZY NA JEJ TEMAT. EDUKACJA PACJENTA I JEGO RODZINY MAJĄCA NA CELU PODNIESIENIE ŚWIADOMOŚCI NA TEMAT CUKRZYCY, DOSTARCZENIE JAK NAJWIĘKSZEJ WIEDZY NA JEJ TEMAT. Prowadząca edukację: piel. Anna Otremba CELE: -Kształtowanie

Bardziej szczegółowo

Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta. CALPEROS 500 Calcii carbonas 200 mg jonów wapnia, kapsułki twarde

Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta. CALPEROS 500 Calcii carbonas 200 mg jonów wapnia, kapsułki twarde Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta CALPEROS 500 Calcii carbonas 200 mg jonów wapnia, kapsułki twarde CALPEROS 1000 Calcii carbonas 400 mg jonów wapnia, kapsułki twarde Należy uważnie

Bardziej szczegółowo

Choroby cywilizacyjne cz. 2 Choroby metaboliczne.

Choroby cywilizacyjne cz. 2 Choroby metaboliczne. Choroby cywilizacyjne cz. 2 Choroby metaboliczne. lek. Kamil Chudziński Klinika Anestezjologii i Intensywnej Terapii Centralny Szpital Kliniczny MSW w Warszawie 08.05.2015 O czym już mówiliśmy? Choroby

Bardziej szczegółowo

ZMIANY W ORGANIZMIE SPOWODOWANE PICIEM ALKOHOLU

ZMIANY W ORGANIZMIE SPOWODOWANE PICIEM ALKOHOLU ZMIANY W ORGANIZMIE SPOWODOWANE PICIEM ALKOHOLU ( na podstawie artykułu zamieszczonego na portalu internetowym www.wp.pl zebrał i opracował administrator strony www.atol.org.pl ) Przewlekłe nadużywanie

Bardziej szczegółowo

LECZENIE NOWOTWORÓW PODŚCIELISKA PRZEWODU POKARMOWEGO (GIST) (ICD-10 C 15, C 16, C 17, C 18, C 20, C 48)

LECZENIE NOWOTWORÓW PODŚCIELISKA PRZEWODU POKARMOWEGO (GIST) (ICD-10 C 15, C 16, C 17, C 18, C 20, C 48) Dziennik Urzędowy Ministra Zdrowia 492 Poz. 66 Załącznik B.3. LECZENIE NOWOTWORÓW PODŚCIELISKA PRZEWODU POKARMOWEGO (GIST) (ICD-10 C 15, C 16, C 17, C 18, C 20, C 48) ŚWIADCZENIOBIORCY 1. Leczenie adjuwantowe

Bardziej szczegółowo

BADANIA RADIOLOGICZNE, TOMOGRAFIA KOMPUTEROWA, REZONANS MAGNETYCZNY W DIAGNOSTYCE

BADANIA RADIOLOGICZNE, TOMOGRAFIA KOMPUTEROWA, REZONANS MAGNETYCZNY W DIAGNOSTYCE BADANIA RADIOLOGICZNE, TOMOGRAFIA KOMPUTEROWA, REZONANS MAGNETYCZNY W DIAGNOSTYCE SZPICZAKA MNOGIEGO Bartosz Białczyk Ośrodek Diagnostyki, Terapii i Telemedycyny KSS im. Jana Pawła II Szpiczak mnogi multiple

Bardziej szczegółowo

Tabletka. Biała lub prawie biała, owalna tabletka, z wytłoczeniem AN 70 po jednej stronie i logo Arrow po drugiej stronie tabletki.

Tabletka. Biała lub prawie biała, owalna tabletka, z wytłoczeniem AN 70 po jednej stronie i logo Arrow po drugiej stronie tabletki. CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO 1. NAZWA PRODUKTU LECZNICZEGO Alendronatum 123ratio, 70 mg, tabletki 2. SKŁAD JAKOŚCIOWY I ILOŚCIOWY Każda tabletka zawiera 70 mg kwasu alendronowego (Acidum alendronicum)

Bardziej szczegółowo

Zaburzenia gospodarki wapniowo-fosforanowej i diagnostyka kamicy dróg moczowych u dzieci. Kierownik Kliniki: Prof. dr hab.

Zaburzenia gospodarki wapniowo-fosforanowej i diagnostyka kamicy dróg moczowych u dzieci. Kierownik Kliniki: Prof. dr hab. Zaburzenia gospodarki wapniowo-fosforanowej i diagnostyka kamicy dróg moczowych u dzieci. Kierownik Kliniki: Prof. dr hab. Anna Wasilewska Metabolizm wapnia i fosforu Zaburzenia gospodarki wapniowej organizmu

Bardziej szczegółowo

LECZENIE ZAAWANSOWANEGO RAKA JELITA GRUBEGO (ICD-10 C 18 C 20)

LECZENIE ZAAWANSOWANEGO RAKA JELITA GRUBEGO (ICD-10 C 18 C 20) Dziennik Urzędowy Ministra Zdrowia 511 Poz. 42 Załącznik B.4. LECZENIE ZAAWANSOWANEGO RAKA JELITA GRUBEGO (ICD-10 C 18 C 20) ZAKRES ŚWIADCZENIA GWARANTOWANEGO ŚWIADCZENIOBIORCY 1. Leczenie zaawansowanego

Bardziej szczegółowo

UNIWERSYTET MEDYCZNY W LUBLINIE KATEDRA I KLINIKA REUMATOLOGII I UKŁADOWYCH CHORÓB TKANKI ŁĄCZNEJ PRACA DOKTORSKA.

UNIWERSYTET MEDYCZNY W LUBLINIE KATEDRA I KLINIKA REUMATOLOGII I UKŁADOWYCH CHORÓB TKANKI ŁĄCZNEJ PRACA DOKTORSKA. UNIWERSYTET MEDYCZNY W LUBLINIE KATEDRA I KLINIKA REUMATOLOGII I UKŁADOWYCH CHORÓB TKANKI ŁĄCZNEJ PRACA DOKTORSKA Małgorzata Biskup Czynniki ryzyka sercowo-naczyniowego u chorych na reumatoidalne zapalenie

Bardziej szczegółowo

Kaskada złamań Czy mamy szansę w walce z osteoporozą?

Kaskada złamań Czy mamy szansę w walce z osteoporozą? Kaskada złamań Czy mamy szansę w walce z osteoporozą? Maria Rell-Bakalarska Interdyscyplinarna Akademia Medycyny Praktycznej 1 Duchess of Cornwall, Camilla Parker Bowles and Professor Cooper Widząc kogoś

Bardziej szczegółowo

Aneks I. Wnioski naukowe i podstawy zmiany warunków pozwolenia (pozwoleń) na dopuszczenie do obrotu

Aneks I. Wnioski naukowe i podstawy zmiany warunków pozwolenia (pozwoleń) na dopuszczenie do obrotu Aneks I Wnioski naukowe i podstawy zmiany warunków pozwolenia (pozwoleń) na dopuszczenie do obrotu Wnioski naukowe Uwzględniając raport oceniający komitetu PRAC w sprawie okresowych raportów o bezpieczeństwie

Bardziej szczegółowo

ANALIZA PROBLEMU DECYZYJNEGO ZASTOSOWANIE DENOSUMABU W LECZENIU OSTEOPOROZY U KOBIET PO MENOPAUZIE ORAZ U MĘŻCZYZN

ANALIZA PROBLEMU DECYZYJNEGO ZASTOSOWANIE DENOSUMABU W LECZENIU OSTEOPOROZY U KOBIET PO MENOPAUZIE ORAZ U MĘŻCZYZN ANALIZA PROBLEMU DECYZYJNEGO ZASTOSOWANIE DENOSUMABU W LECZENIU OSTEOPOROZY U KOBIET PO MENOPAUZIE ORAZ U MĘŻCZYZN Wersja 2.0 Kraków grudzień 2015 HTA Consulting 2015 (www.hta.pl) Strona 2 SPIS TREŚCI

Bardziej szczegółowo

Agencja Oceny Technologii Medycznych Wydział do Spraw Systemów Ochrony Zdrowia

Agencja Oceny Technologii Medycznych Wydział do Spraw Systemów Ochrony Zdrowia Agencja Oceny Technologii Medycznych Wydział do Spraw Systemów Ochrony Zdrowia Wniosek o objęcie refundacją leku Forsteo (teryparatyd) we wskazaniu: leczenie osteoporozy spowodowanej długotrwałym stosowaniem

Bardziej szczegółowo

LECZENIE NOWOTWORÓW PODŚCIELISKA PRZEWODU POKARMOWEGO (GIST) (ICD-10 C 15, C 16, C 17, C 18, C 20, C 48)

LECZENIE NOWOTWORÓW PODŚCIELISKA PRZEWODU POKARMOWEGO (GIST) (ICD-10 C 15, C 16, C 17, C 18, C 20, C 48) Dziennik Urzędowy Ministra Zdrowia 546 Poz. 71 Załącznik B.3. LECZENIE NOWOTWORÓW PODŚCIELISKA PRZEWODU POKARMOWEGO (GIST) (ICD-10 C 15, C 16, C 17, C 18, C 20, C 48) ŚWIADCZENIOBIORCY 1. Leczenie adjuwantowe

Bardziej szczegółowo

Aktualne zasady diagnostyki i leczenia chorób zapalnych jelit

Aktualne zasady diagnostyki i leczenia chorób zapalnych jelit Instytut Pomnik Centrum Zdrowia Dziecka Odział Gastroenterologii, Hepatologii, Zaburzeń Odżywiania i Pediatrii Al. Dzieci Polskich 20, 04-730, Warszawa Aktualne zasady diagnostyki i leczenia chorób zapalnych

Bardziej szczegółowo

Zastosowanie radioizotopów w diagnostyce i terapii układu kostno-stawowego

Zastosowanie radioizotopów w diagnostyce i terapii układu kostno-stawowego Zastosowanie radioizotopów w diagnostyce i terapii układu kostno-stawowego Marek Chojnowski II Letnia Szkoła Energetyki i Chemii Jądrowej Zastosowanie radioizotopów w diagnostyce i terapii układu kostnostawowego

Bardziej szczegółowo

Pakiet onkologiczny. w podstawowej opiece zdrowotnej

Pakiet onkologiczny. w podstawowej opiece zdrowotnej Pakiet onkologiczny w podstawowej opiece zdrowotnej Agnieszka Jankowska-Zduńczyk Specjalista medycyny rodzinnej Konsultant krajowy w dziedzinie medycyny rodzinnej Profilaktyka chorób nowotworowych Pakiet

Bardziej szczegółowo

ZBYT PÓŹNE WYKRYWANIE RAKA NERKI ROLA LEKARZA PIERWSZEGO KONTAKTU

ZBYT PÓŹNE WYKRYWANIE RAKA NERKI ROLA LEKARZA PIERWSZEGO KONTAKTU ZBYT PÓŹNE WYKRYWANIE RAKA NERKI ROLA LEKARZA PIERWSZEGO KONTAKTU 14 czerwca 2012 r dr n. med. Piotr Tomczak Klinika Onkologii U.M. Poznań Epidemiologia raka nerki RCC stanowi 2 3% nowotworów złośliwych

Bardziej szczegółowo

Poniżej prezentuję treść własnego wystąpienia w ramach spotkania okrągłego stołu. Główne punkty wystąpienia:

Poniżej prezentuję treść własnego wystąpienia w ramach spotkania okrągłego stołu. Główne punkty wystąpienia: Kwalifikacja do leczenia osteoporozy i kosztoefektywność leczenia osteoporozy w Polsce, polska wersja FRAX konferencja okrągłego stołu podczas IV Środkowo Europejskiego Kongresu Osteoporozy i Osteoartrozy

Bardziej szczegółowo

Osteoporoza. Opracowała: Gargula Angelika Klasa 1g

Osteoporoza. Opracowała: Gargula Angelika Klasa 1g Osteoporoza Opracowała: Gargula Angelika Klasa 1g 1 Spis treści 1. Charakterystyka 2. Objawy 3. Przyczyny osteoporozy wtórnej 4. Leczenie 5. Profilaktyka 6. Podsumowanie 7. Źródła 2 1. Charakterystyka

Bardziej szczegółowo

OSTEOPOROZA MECHANIZM POWSTAWANIA I ŒRODKI ZARADCZE

OSTEOPOROZA MECHANIZM POWSTAWANIA I ŒRODKI ZARADCZE OSTEOPOROZA MECHANIZM POWSTAWANIA I ŒRODKI ZARADCZE Dr n. med. Adam Kwieciñski Specjalista farmakolog Klinika Œw. Katarzyny w Krakowie Osteoporoza jest chorobą występującą obecnie powszechnie, a średnia

Bardziej szczegółowo

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO 1. NAZWA PRODUKTU LECZNICZEGO Alendronate Sodium Accord, 10 mg, tabletki. 2. SKŁAD JAKOŚCIOWY I ILOŚCIOWY Każda tabletka zawiera 10 mg kwasu alendronowego (w postaci

Bardziej szczegółowo

Urząd Miasta Bielsko-Biała - um.bielsko.pl Wygenerowano: /14:10: listopada - Światowym Dniem Walki z Cukrzycą

Urząd Miasta Bielsko-Biała - um.bielsko.pl Wygenerowano: /14:10: listopada - Światowym Dniem Walki z Cukrzycą 14 listopada - Światowym Dniem Walki z Cukrzycą Cukrzyca jest chorobą, która staje się obecnie jednym z najważniejszych problemów dotyczących zdrowia publicznego. Jest to przewlekły i postępujący proces

Bardziej szczegółowo

Nieprawidłowe odżywianie jest szczególnie groźne w wieku podeszłym, gdyż może prowadzić do niedożywienia

Nieprawidłowe odżywianie jest szczególnie groźne w wieku podeszłym, gdyż może prowadzić do niedożywienia Nieprawidłowe odżywianie jest szczególnie groźne w wieku podeszłym, gdyż może prowadzić do niedożywienia Niedożywienie może występować u osób z nadwagą (powyżej 120% masy należnej) niedowagą (poniżej 80%

Bardziej szczegółowo

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO 1. NAZWA PRODUKTU LECZNICZEGO Alendronate Sodium Accord, 70 mg, tabletki. 2. SKŁAD JAKOŚCIOWY I ILOŚCIOWY Każda tabletka zawiera 70 mg kwasu alendronowego (w postaci

Bardziej szczegółowo

Niedobór wapnia, witaminy D i jej metabolitów w osteoporozie

Niedobór wapnia, witaminy D i jej metabolitów w osteoporozie Farmakoterapia lekwpolsce.pl Niedobór wapnia, witaminy D i jej metabolitów w osteoporozie Deficiency of calcium, vitamin D and its metabolites in osteoporosis dr n. med. Robert Tomasz Kuthan 1, dr n. przyr.

Bardziej szczegółowo

Witamina D w chorobach przewlekłych wieku rozwojowego

Witamina D w chorobach przewlekłych wieku rozwojowego Witamina D w chorobach przewlekłych wieku rozwojowego Agnieszka Szlagatys-Sidorkiewicz Klinika Pediatrii, Gastroenterologii, Hepatologii i Żywienia Dzieci Gdański Uniwersytet Medyczny Witamina D w chorobach

Bardziej szczegółowo

LECZENIE TĘTNICZEGO NADCIŚNIENIA PŁUCNEGO SILDENAFILEM I EPOPROSTENOLEM (TNP) (ICD-10 I27, I27.0)

LECZENIE TĘTNICZEGO NADCIŚNIENIA PŁUCNEGO SILDENAFILEM I EPOPROSTENOLEM (TNP) (ICD-10 I27, I27.0) Dziennik Urzędowy Ministra Zdrowia 719 Poz. 27 Załącznik B.68. LECZENIE TĘTNICZEGO NADCIŚNIENIA PŁUCNEGO SILDENAFILEM I EPOPROSTENOLEM (TNP) (ICD-10 I27, I27.0) ŚWIADCZENIOBIORCY I. Terapia sildenafilem

Bardziej szczegółowo

Leczenie farmakologiczne osteoporozy w Polsce dostępność, przyczyny braku jego wdrażania

Leczenie farmakologiczne osteoporozy w Polsce dostępność, przyczyny braku jego wdrażania Postępy Nauk Medycznych, t. XXVIII, nr 12, 2015 INNE PRACE/OTHER ARTICLES Borgis PRACA POGLĄDOWA REVIEW PAPER *Ewa Marcinowska-Suchowierska 1, Piotr Głuszko 2, Janusz Badurski 3, Edward Czerwiński 4, Krystyna

Bardziej szczegółowo

Stany nadkrzepliwości (trombofilie)

Stany nadkrzepliwości (trombofilie) Stany nadkrzepliwości (trombofilie) DEFINICJA I ETIOPATOGENEZA Genetycznie uwarunkowana lub nabyta skłonność do zakrzepicy żylnej lub (rzadko) tętniczej, związana z nieprawidłowościami hematologicznymi.

Bardziej szczegółowo

Elektroterapia ECCT. Zasady Aplikacji. Wybór stroju terapeutycznego do terapii ECCT. Kask Kamizelka Spodnie Kombinezon Koc. Wyposażenie dodatkowe

Elektroterapia ECCT. Zasady Aplikacji. Wybór stroju terapeutycznego do terapii ECCT. Kask Kamizelka Spodnie Kombinezon Koc. Wyposażenie dodatkowe Wybór stroju terapeutycznego do terapii ECCT Kask Kamizelka Spodnie Kombinezon Koc S HV Detektor pola terapeutycznego Wyposażenie dodatkowe Rozgałęźnik Ładowarka i zestaw akumulatorów Ogólne zasady stosowania

Bardziej szczegółowo

Glikokortykosterydy Okołodobowy rytm uwalniania kortyzolu

Glikokortykosterydy Okołodobowy rytm uwalniania kortyzolu Kortyzol w osoczu [ng/ml] 2015-03-12 Glikokortykosterydy Okołodobowy rytm uwalniania kortyzolu 400 200 0 24 8 16 24 Pora doby 1 Dawkowanie GKS 1 dawka rano (GKS długo działające) 2 lub 3 dawki GKS krótko

Bardziej szczegółowo

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO 1. NAZWA PRODUKTU LECZNICZEGO Osteogenon, 830 mg, tabletki powlekane 2. SKŁAD JAKOŚCIOWY I ILOŚCIOWY 1 tabletka powlekana zawiera 830 mg kompleksu osseiny i hydroksyapatytu,

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Przedmowa Badanie pacjenta z chorobami sercowo-naczyniowymi... 13

Spis treści. Przedmowa Badanie pacjenta z chorobami sercowo-naczyniowymi... 13 Spis treści Przedmowa................ 11 1. Badanie pacjenta z chorobami sercowo-naczyniowymi.................. 13 Najważniejsze problemy diagnostyczne....... 13 Ból w klatce piersiowej........... 14 Ostry

Bardziej szczegółowo

Protelos (ranelinian strontu)

Protelos (ranelinian strontu) Agencja Oceny Technologii Medycznych Wydział Oceny Technologii Medycznych Wniosek o objęcie refundacją i ustalenie urzędowej ceny zbytu produktu leczniczego Protelos (ranelinian strontu) we wskazaniu:

Bardziej szczegółowo

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO 1. NAZWA PRODUKTU LECZNICZEGO Alendronatum 123ratio, 70 mg, tabletki 2. SKŁAD JAKOŚCIOWY I ILOŚCIOWY Każda tabletka zawiera 70 mg kwasu alendronowego (Acidum alendronicum)

Bardziej szczegółowo

Diagnostyka ogólna chorób wewnętrznych. Klinika Hipertensjologii i Chorób Wewnętrznych

Diagnostyka ogólna chorób wewnętrznych. Klinika Hipertensjologii i Chorób Wewnętrznych Diagnostyka ogólna chorób wewnętrznych Klinika Hipertensjologii i Chorób Wewnętrznych Piśmiennictwo: Szczeklik E. Diagnostyka ogólna chorób wewnętrznych. PZWL 1979 Bolechowski F. Podstawy ogólnej diagnostyki

Bardziej szczegółowo

Standardy leczenia osteoporozy

Standardy leczenia osteoporozy Standardy leczenia osteoporozy Dr hab. n. med. Michał Holecki Klinika Chorób Wewnętrznych i Metabolicznych SUM Kurs atestacyjny Katowice 21.09.2017 Kość jest arcydziełem inteligentnego projektu i inżynierii

Bardziej szczegółowo

OSTEOPOROZA to męski problem? Poradnik dla pacjentów

OSTEOPOROZA to męski problem? Poradnik dla pacjentów dr n. med. Waldemar Misiorowski OSTEOPOROZA to męski problem? Poradnik dla pacjentów 2 Wydanie 2013 Drogi Pacjencie! Droga Żono Pacjenta! W broszurze, którą Ci oferujemy, przedstawiamy problematykę osteoporozy

Bardziej szczegółowo

ANEKS III Zmiany w odpowiednich punktach charakterystyki produktu leczniczego i ulotki dla pacjenta

ANEKS III Zmiany w odpowiednich punktach charakterystyki produktu leczniczego i ulotki dla pacjenta ANEKS III Zmiany w odpowiednich punktach charakterystyki produktu leczniczego i ulotki dla pacjenta Uwaga: Konieczna może być późniejsza aktualizacja charakterystyki produktu leczniczego i ulotki dla pacjenta

Bardziej szczegółowo

OSTEOPOROZA wybrane zagadnienia dla farmaceuty

OSTEOPOROZA wybrane zagadnienia dla farmaceuty OSTEOPOROZA wybrane zagadnienia dla farmaceuty dr n. med. Andrzej Gryglewski Klinika œw. Katarzyny w Krakowie Osteoporoza jest chorobą występującą obecnie powszechnie, a średnia wieku osób niedotkniętych

Bardziej szczegółowo

Szpiczak mnogi możliwości leczenia chirurgicznego

Szpiczak mnogi możliwości leczenia chirurgicznego Szpiczak mnogi możliwości leczenia chirurgicznego Adam Pala Oddział Schorzeń i Urazów Kręgosłupa Wojewódzki Szpital Chirurgii Urazowej Piekary Śląskie MOŻLIWOŚCI TERAPEUTYCZNE W SZPICZAKU MNOGIM - radioterapia,

Bardziej szczegółowo

Autor: Prof. dr hab. med. Wanda Horst-Sikorska Kierownik Katedry i Zakładu Medycyny Rodzinnej Akademii Medycznej im. Karola Marcinkowskiego w

Autor: Prof. dr hab. med. Wanda Horst-Sikorska Kierownik Katedry i Zakładu Medycyny Rodzinnej Akademii Medycznej im. Karola Marcinkowskiego w Autor: Prof. dr hab. med. Wanda Horst-Sikorska Kierownik Katedry i Zakładu Medycyny Rodzinnej Akademii Medycznej im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu Członek Zarządu PTMR i Rady Naukowej PFO Spis treści

Bardziej szczegółowo

Hiperkalcemia w nowotworach złośliwych

Hiperkalcemia w nowotworach złośliwych Hiperkalcemia w nowotworach złośliwych Emilia Mórawska Katerda i Klinika Chorób Wewnętrznych i Endokrynologii Warszawski Uniwersytet Medyczny Plan prezentacji 1.Wstęp 2.Epidemiologia 3.Podział i Patogeneza

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 8 grudnia 2011 r.

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 8 grudnia 2011 r. Dziennik Ustaw Nr 269 15678 Poz. 1593 1593 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 8 grudnia 2011 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu programów zdrowotnych Na podstawie

Bardziej szczegółowo

Tkanka kostna. Kość jest tkanką w której zachodzą stale dwa procesy pozostające ze sobą w stanie dynamicznej równowagi:

Tkanka kostna. Kość jest tkanką w której zachodzą stale dwa procesy pozostające ze sobą w stanie dynamicznej równowagi: Tkanka kostna Kość jest tkanką w której zachodzą stale dwa procesy pozostające ze sobą w stanie dynamicznej równowagi: Osteogeneza (kościotworzenie) - przeważa do 25-30 lat tzn. do osiągnięcia szczytowej

Bardziej szczegółowo

LECZENIE PRZEWLEKŁEJ BIAŁACZKI SZPIKOWEJ (ICD-10 C 92.1)

LECZENIE PRZEWLEKŁEJ BIAŁACZKI SZPIKOWEJ (ICD-10 C 92.1) Załącznik B.14. LECZENIE PRZEWLEKŁEJ BIAŁACZKI SZPIKOWEJ (ICD-10 C 92.1) ŚWIADCZENIOBIORCY 1. Leczenie przewlekłej białaczki szpikowej u dorosłych imatinibem 1.1 Kryteria kwalifikacji Świadczeniobiorcy

Bardziej szczegółowo

Wytyczne postępowania dla lekarzy POZ i lekarzy medycyny pracy w zakresie raka nerki, pęcherza moczowego i prostaty 2011

Wytyczne postępowania dla lekarzy POZ i lekarzy medycyny pracy w zakresie raka nerki, pęcherza moczowego i prostaty 2011 Wytyczne postępowania dla lekarzy POZ i lekarzy medycyny pracy w zakresie raka nerki, pęcherza moczowego i prostaty 2011 Wytyczne postępowania dla lekarzy POZ i lekarzy medycyny pracy w zakresie raka nerki,

Bardziej szczegółowo

ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA. OSTENIL 70, 70 mg, tabletki (Acidum alendronicum)

ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA. OSTENIL 70, 70 mg, tabletki (Acidum alendronicum) ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA OSTENIL 70, 70 mg, tabletki (Acidum alendronicum) Należy zapoznać się z treścią ulotki przed zastosowaniem leku. Należy zachować tę ulotkę, aby w razie potrzeby

Bardziej szczegółowo

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO. Każda tabletka powlekana zawiera 150 mg kwasu ibandronowego (w postaci jednowodnej soli sodowej)

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO. Każda tabletka powlekana zawiera 150 mg kwasu ibandronowego (w postaci jednowodnej soli sodowej) CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO 1. NAZWA PRODUKTU LECZNICZEGO Ibandronic Acid Mylan, 150 mg, tabletki powlekane 2. SKŁAD JAKOŚCIOWY I ILOŚCIOWY Każda tabletka powlekana zawiera 150 mg kwasu ibandronowego

Bardziej szczegółowo

u Czynniki ryzyka wystąpienia zakrzepicy? - przykłady cech osobniczych i stanów klinicznych - przykłady interwencji diagnostycznych i leczniczych

u Czynniki ryzyka wystąpienia zakrzepicy? - przykłady cech osobniczych i stanów klinicznych - przykłady interwencji diagnostycznych i leczniczych 1 TROMBOFILIA 2 Trombofilia = nadkrzepliwość u Genetycznie uwarunkowana lub nabyta skłonność do występowania zakrzepicy żylnej, rzadko tętniczej, spowodowana nieprawidłowościami hematologicznymi 3 4 5

Bardziej szczegółowo