PROMIENIOWANIE NATURALNE W ŚRODOWISKU MIESZKALNYM CZŁOWIEKA

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "PROMIENIOWANIE NATURALNE W ŚRODOWISKU MIESZKALNYM CZŁOWIEKA"

Transkrypt

1

2 ARCHITEKTURA I TECHNIKA A ZDROWIE 105 Jan Antoni RUBIN *) PROMIENIOWANIE NATURALNE W ŚRODOWISKU MIESZKALNYM CZŁOWIEKA Streszczenie. Promieniowanie naturalne to istotny czynnik kształtujący środowisko mieszkalne człowieka. Czynnik ten można podzielić na dwa elementy. Po pierwsze radon i promieniowanie alfa. Po drugie zaś promieniowanie gamma od potasu K-40, radu Ra-226 i toru Th-232. Wspomniany radon, to w około 56 80% tzw. radon gruntowy oraz w około 12 25% tzw. radon materiałowy. Ograniczenie aktywności łącznej naturalnych pierwiastków promieniotwórczych zawartych w materiałach budowlanych ujmują dwa współczynniki kwalifikacyjne f 1 i f 2. NATURAL RADIATION IN HABITABLE ENVIRONMENT OF MAN Summary. Radiation natural this essential formative factor habitable environment of man. Factor this it was been possible to divide onto two elements. After first radon and radiation alpha. After second meanwhile radiation gamma from potassium K-40, radium Ra-226 and thorium Th-232. Remembered radon, this in about 56 80% so-called land radon as well as in about 12 25% so-called material radon. Two coefficients qualifying f 1 and f 2 capture limitation of activity of total natural radioactive contain elements in buildings' materials. 1. PROMIENIOTWÓRCZOŚĆ NATURALNA W ŚRODOWISKU MIESZKALNYM Promieniowanie jonizujące oddziaływuje ciągle w mniejszym lub większym zakresie na organizmy żywe. Promieniowanie to pochodzi z licznych źródeł tak pozaziemskich, jak i ziemskich naturalnych oraz sztucznych. Największą dawkę promieniowania organizmy żywe otrzymują jednak w wyniku wchłaniania powietrza, w którym występuje radon radioaktywny gaz szlachetny. Na rys. 1.1 przedstawiono w sposób poglądowy procentowe udziały poszczególnych rodzajów promieniowania jonizującego, na które wystawiony jest organizm człowieka. *) Dr inż., Pol. Śląska, Wydział Budownictwa, Gliwice, ul. Akademicka 5;

3 106 ARCHITEKTURA I TECHNIKA A ZDROWIE Rys Procentowe udziały ekspozycyjne mieszkańców Ziemi na promieniowanie jonizujące [9]. Gdzie: 1 promieniowanie wewnętrzne (od pożywienia) 0,3 msv (11%); 2 promieniowanie kosmiczne 0,4 msv (15%); 3 ziemskie promieniowanie gamma (od skał i gleb) 0,6 msv (22%); 4 radon 1,4 msv (52%). Z porównania poszczególnych udziałów promieniowania jonizującego działającego na organizm człowieka wynika, iż radon zawarty w powietrzu stanowi największe zagrożenie w porównaniu z innymi emiterami tegoż promieniowania. 2. MORFOLOGIA RADONU W przyrodzie występują trzy emanacje radonowe: aktynowa, torowa i radowa. Wszystkie izotopy radonu różnią się między sobą własnościami promieniotwórczymi. Najważniejszym izotopem radonu jest radon Rn 222 o 136 neutronach. Radon jest bezbarwnym i bezwonnym gazem szlachetnym, należącym do rodziny głównej helowców. Pochodzi on bezpośrednio od najbardziej rozpowszechnionego izotopu radu Ra 226, który jest ósmym z kolei członem szeregu uranowego (uran U 238). Rozpad radu można przedstawić w postaci jak niżej: Ra Rn + He 4, MeV (2.1) Z zapisu powyższego wynika właśnie, iż rad jest nietrwały i może wyemitować cząstkę alfa, wydzielając w każdym zaistniałym akcie rozpadu 4,87 MeV energii. Czas połowicznego rozpadu radonu Rn 222 wynosi 3 dni, 19 godzin i 12 minut. Sztucznie wytworzone izotopy radonu oraz niektóre naturalne izotopy mają okresy połowicznego rozpadu rzędu kilku godzin lub minut, a nawet i sekund. W przeważającej części, promieniowanie wszystkich izotopów radonu, podczas ich rozpadu przypada na cząstki alfa. Jeśli chodzi o przenikliwe promieniowanie beta oraz gamma, to izotopy radonu prawie wcale ich nie wysyłają w przeciwieństwie do jego pochodnych. Niektóre substancje, takie jak: tłuszcze, kauczuk, parafina, kwarc, platyna pochłaniają energicznie radon. Szczególnie silne własności absorpcyjne mają żel krzemionkowy i węgiel

4 ARCHITEKTURA I TECHNIKA A ZDROWIE 107 aktywny. Radon, obecny w powietrzu wentylowanym jest tą częścią atomów tego pierwiastka, która zdołała uwolnić się ze struktur mineralnych (p.w. z gruntu i z materiałów budowlanych). Miarą tego uwalniania jest współczynnik emanacji określający, jaki procent utworzonych w obrębie ciała stałego atomów radonu wydostaje się na zewnątrz. Proces uwalniania się radonu z minerałów jest ułatwiony przez fakt, iż w momencie rozpadu radu dochodzi do emisji wspomnianej już cząstki alfa, a nowoutworzony atom radonu zostaje odrzucony siłą odrzutu w przeciwnym kierunku. Dzięki temu odrzutowi nowopowstały atom radonu może przebyć drogę od minimum 20 nm w obrębie struktury minerału, do maksimum 90 tys. nm w powietrzu. Atomy radonu, które siłą odrzutu zostały wyrzucone poza ziarno mineralne do przestrzeni porowej, tworzą tzw. frakcję uwolnioną w sposób bezpośredni. Ilość atomów radonu uwolnionych z ziaren mineralnych dzięki odrzutowi alfa jest tym większa, im krótsza jest droga do przestrzeni porowej. Jeżeli atomy radu są rozmieszczone równomiernie w obrębie ziarna mineralnego, to długość tej drogi zależy głównie od średnicy tychże ziaren [10]. Pewnego rodzaju uzupełnieniem frakcji uwolnionej w sposób bezpośredni jest tzw. frakcja uwolniona pośrednio. Zjawisko to polega na tym, iż część nowoutworzonych atomów radonu zdolna jest przelecieć przestrzeń porową i wbić się w kolejne ziarno mineralne. Pozostawiają one za sobą kanał wlotowy będący rezultatem upłynnienia lub też odparowania minerału na drodze swego przelotu. Kanał ten ułatwia wsteczną migrację do przestrzeni porowej. Przejście gazowego radonu do przestrzeni porowej jest pierwszym etapem jego migracji w środowisku [11]. Dotyczy to w mniejszym lub większym zakresie wszystkich porowatych ciał mineralnych, w których występuje rad Ra STĘŻENIE RADONU W POWIETRZU POMIESZCZEŃ Izotop radonu Rn 222 (wraz ze swymi pochodnymi) zawarty w powietrzu pomieszczeń mieszkalnych, jest źródłem narażenia wewnętrznego mieszkańców obiektów przeznaczonych na stały pobyt ludzi [1]. Przy oddychaniu radon oraz jego pochodne przedostają się do dróg oddechowych, powodując ich napromieniowanie cząstkami alfa. Na rys. 3.1 przedstawiono w sposób poglądowy schemat przemieszczania się tzw. radonu materiałowego wewnątrz obiektu budowlanego [4].

5 108 ARCHITEKTURA I TECHNIKA A ZDROWIE Rys Schematyczne przedstawienie przemieszczania się tzw. radonu materiałowego wewnątrz budynku [4]. Radon znajduje się w różnych ilościach w mineralnych materiałach budowlanych, w wodach powierzchniowych i głębinowych, w paliwach stałych i gazowych, a przede wszystkim w gruntach budowlanych. Ok. 52% dawki równoważnej promieniowania (rys. 1.1) pochodzi od radonu; przy czym przyjmuje się, iż z tego ok % to tzw. radon materiałowy, a ok. 70% (56 80%) to tzw. radon gruntowy [2]. Wnikanie radonu do powietrza wentylowanego mieszkań odbywa się zarówno na drodze swobodnej molekularnej dyfuzji atomów tegoż radonu z gruntu, jak i efektu ssania. Efekt ten wynika z niewielkiej różnicy ciśnień pomiędzy wnętrzem i zewnętrzem domu, spowodowanej z kolei przez różnicę temperatur (tzw. efekt kominowy ) oraz wiatr, opady i ciśnienie powietrza atmosferycznego. Radon przedostaje się do wnętrza budynku przez spoiny, pęknięcia, otwory instalacyjne, a także różnego rodzaju nieszczelności w ławach i płytach fundamentowych [3][4][7][11]. Na rys. 3.2 przedstawiono najbardziej prawdopodobne drogi wnikania radonu przez poszczególne elementy budowlane do wnętrza budynku [7]. Rys Schemat dróg wnikania radonu zewnętrznego do wnętrza budynku [7].

6 ARCHITEKTURA I TECHNIKA A ZDROWIE 109 Ponieważ stężenie radonu w powietrzu wewnątrz zamkniętych pomieszczeń zależy od bardzo wielu czynników, to najistotniejszą rzeczą wydaje się określenie jego źródeł. Wymaga to rozważenia tak sposobu generowania radonu przez grunt oraz materiały budowlane, jak też trybu jego transportowania przez różne media. Na ruch radonu wewnątrz budynku ma wpływ (oprócz rozpadu promieniotwórczego), także poziom wymiany powietrza wentylowanego [5]. Troska o możliwie niską koncentrację radonu w pomieszczeniach gdzie przebywają ludzie, prowadzi naturalnie do zagadnień związanych z postępowaniem mającym za cel zredukowanie tej koncentracji do akceptowalnego poziomu. Zalecane do stosowania działania ochronnej profilaktyki radonowej przedstawiają się następująco: A) Radonu występującego w wodzie wodociągowej można się pozbywać stosując np. filtry z węgla aktywnego lub poprzez napowietrzanie. B) Zabezpieczenie przed radonem występującym w gazach glebowych polega p.w. na izolacji fundamentów oraz na przewietrzaniu przestrzeni pod fundamentami. C) Z kolei walka z radonem wydzielanym przez materiały budowlane polega m.in. na unikaniu stosowania materiałów zawierających wysoki poziom radu Ra-226, stosowanie izolacji powierzchniowych, częste wietrzenie oraz stosowanie wymuszonego przepływu powietrza przez pomieszczenia. Wydzielanie radonu z materiałów budowlanych, czyli tzw. ekshalację radonu wg [8] można ująć zależnością: E Rn = S η ρ λ Ra p Rn d 2 (3.1) gdzie: E Rn ekshalacja radonu Rn 222, [Bq/m 2 h]; S Ra stężenie radu Ra 226, [Bq/kg]; η współczynnik emanacji radonu Rn 222, (<1); ρ p gęstość pozorna materiału budowlanego, [kg/m 3 ]; λ Rn stała rozpadu radonu Rn 222 = 7, , [h 1 ]; d grubość elementu budowlanego, [m].

7 110 ARCHITEKTURA I TECHNIKA A ZDROWIE Tabela 3.1. Wartości współczynnika η dla przykładowych surowców i materiałów budowlanych. Nazwa minerału lub materiału budowlanego: Wartość współczynnika η w [%]: Beton komórkowy 5,0 Beton zwykły 2,2 Cegła ceramiczna 0,4 Cegła silikatowa 9,0 Gips naturalny 4,0 Gips syntetyczny apatytowy 2,0 Gips syntetyczny fosforytowy 9,3 Granit 7 33 Piaskowiec naturalny 10,0 Pumeks hutniczy 1,0 Pumeks naturalny 2,5 Żużel hutniczy 0,8 Przy znanej ekshalacji radonu, jego stężenie w powietrzu pomieszczeń zamkniętych można w pewnym przybliżeniu określić z warunku [8]: S Rn ( w ) = E Rn F 1 V + L S λ + L Rn ( z ) (3.2) gdzie: S Rn(w) stężenie radonu Rn 222 w powietrzu pomieszczeń zamkniętych (powietrze wewnętrzne ), [Bq/m 3 ]; E Rn ekshalacja radonu Rn 222, [Bq/m 2 h]; F V 1 stosunek powierzchni całkowitej pomieszczenia do jego objętości, [m 1 ]; L wymiana powietrza, [h 1 ]; λ Rn stała rozpadu radonu Rn 222 = 7, , [h 1 ]; S Rn(z) stężenie radonu Rn 222 w powietrzu zewnętrznym, [Bq/m 3 ]. Stężenie radonu pochodzącego z materiałów budowlanych w powietrzu wewnętrznym jest tym wyższe: im większa jest ekshalacja radonu z materiałów budowlanych, im większy jest stosunek powierzchni całkowitej pomieszczenia do jego objętości, im mniejsza jest wymiana powietrza oraz im większe jest stężenie radonu w powietrzu zewnętrznym. Obliczenia stężenia radonu wg zależności (3.2) mogą dostarczyć tylko informacji jakościowej o stanie zagrożenia radonem w pomieszczeniach mieszkalnych, gdyż zależność ta nie uwzględnia wpływu rodzaju materiału przegród i ich faktury zewnętrznej (rodzaju farby malarskiej, jakości tapety, itp.) na efektywność ekshalacji radonu.

8 ARCHITEKTURA I TECHNIKA A ZDROWIE 111 Na terenie Polski zgodnie z Zarządzeniem Prezesa PAA [13], średnie wartości roczne stężenia radonu-222 w pomieszczeniach przeznaczonych na stały pobyt ludzi nie mogą przekraczać: 1) 400 Bq/m 3 w budynkach istniejących i oddawanych do użytku przed dniem r., 2) 200 Bq/m 3 w budynkach oddawanych do użytku po dniu r. Metody i warunki pomiarów radonowych omówiono w Instrukcji ITB 352/98 [6]. 4. PROMIENIOWANIE GAMMA Spośród naturalnych pierwiastków promieniotwórczych występujących w przyrodzie, istotne znaczenie ze względu na poziom tła naturalnego w środowisku mieszkalnym mają: potas K 40, uran U 238 wraz z izotopami promieniotwórczymi szeregu uranowego (np. Ra-226), tor Th 232 wraz z izotopami promieniotwórczymi szeregu torowego. Ponadto wybuchy jądrowe, a także awarie energetyki jądrowej wprowadzają do środowiska cez Cs 134 i Cs 137 (okres półrozpadu około 33 lat). Rozpad promieniotwórczy tych izotopów jest źródłem cząstek alfa i beta oraz promieniowania gamma. Od stężenia promieniotwórczego potasu K 40 i izotopów promieniotwórczych szeregu uranowego (pochodnych uranu U 238) oraz szeregu torowego (pochodnych toru Th 232) w zewnętrznej warstwie skorupy ziemskiej i w materiałach budowlanych zależy moc dawki naturalnego promieniowania γ zarówno na otwartym terenie jak i wewnątrz budynku. W pewnych sytuacjach [2] także stężenie cezu Cs 137 w zastosowanych materiałach budowlanym może stanowić istotny składnik zanieczyszczenia promieniotwórczego mikrośrodowiska mieszkalnego człowieka. W tabeli 4.1 zaprezentowano przykładowe zakresy stężeń naturalnych pierwiastków promieniotwórczych w różnych materiałach w Polsce wg ITB.

9 112 ARCHITEKTURA I TECHNIKA A ZDROWIE Tabela 4.1. Zakresy stężeń naturalnych pierwiastków promieniotwórczych w różnych przykładowych materiałach w Polsce (wg ITB). Materiał budowlany: Stężenie w [Bq/kg]: K 40 Ra 226 Th 232 Beton zwykły Cegła ceramiczna Cegła wapienno piaskowa 181,3 37 1,1 Cement hutniczy Cement portlandzki Drewno znikome znikome znikome Gips naturalny Granit Piasek naturalny Popiół lotny Wełna szklana znikome znikome znikome Żużel WSPÓŁCZYNNIKI KWALIFIKACYJNE Określenie zanieczyszczeń promieniotwórczych w surowcach i materiałach budowlanych polega na wyznaczeniu sumarycznej aktywności występujących w nich radionuklidów oraz pośrednio wielkości emisji gazowego radonu i porównaniu wyników z wymaganiami zawartymi w Instrukcji ITB 234/95 [5]. Wyznaczenie stężenia naturalnych pierwiastków promieniotwórczych w badanych surowcach i materiałach pozwala na wyliczenie współczynników kwalifikacyjnych. Warunkiem stwierdzenia ograniczenia aktywności sumarycznej naturalnych pierwiastków promieniotwórczych, tzn. potasu K-40, radu Ra-226 i toru Th-232 jest ustalona wielkość współczynnika kwalifikacyjnego f 1, zaś ograniczenia stężenia radu co wiąże się z ekshalacją gazowego radonu wielkość współczynnika kwalifikacyjnego f 2. Współczynniki kwalifikacyjne f 1 i f 2 mają następującą postać matematyczną [5][6][12]: f 1 = 0,00027 S K + 0,0027 S Ra + 0,0043 S Th 1 (5.1) f 2 = S Ra 185 [Bq/kg] (5.2) gdzie: S K, S Ra, S Th stężenie potasu, radu i toru w badanych surowcach, w [Bq/kg].

10 ARCHITEKTURA I TECHNIKA A ZDROWIE 113 Oba wymienione powyżej warunki muszą być spełnione przez materiały budowlane stosowane w budownictwie przeznaczonym na stały pobyt ludzi ; jeśli chodzi zaś o surowce mineralne, to dopuszcza się przekroczenia do 20 % (tzn. f 1 1,20 oraz f [Bq/kg]), pod warunkiem że zostaną one zastosowane w wyrobach budowlanych w takich ilościach i przy wykorzystaniu takich technologii, iż gotowy wyrób będzie spełniał normatywne warunki (5.1) i (5.2). 6. PODSUMOWANIE Człowiek od początku swego istnienia był narażony na przyjmowanie pewnych dawek promieniowania pochodzącego zarówno z ziemskiego promieniowania tła, jak również z promieniowania kosmicznego, ale do tych dawek organizm ludzki zdążył się przystosować i w pewnym sensie są one dla niego konieczne (rola bakteriobójcza i stymulująca promieniowania). Zaobserwowana w minionym stuleciu zmiana sposobu bycia, spędzania 80% czasu w pomieszczeniach zamkniętych, a także zwiększenie ilości źródeł promieniowania (tak naturalnych jak i sztucznych) może wpłynąć na takie zmiany ekspozycyjne człowieka, że przekroczą one jego zdolności adaptacyjne. Wskutek tego promieniowanie może spowodować poważne szkody w organizmie, a naświetlony organizm nie zdaje sobie z tego sprawy. Rodzaj i rozmiar objawów wywołanych przez promieniowanie zależą od rodzaju promieniowania i od głębokości wnikania, a także od wielkości powierzchni ciała, na które działa promieniowanie oraz czasu jego trwania. Ważna jest także tzw. odporność osobnicza. LITERATURA 1. Brunarski L., Krawczyk M.: Metody zabezpieczeń mieszkańców przed zagrożeniem radonowym. Konferencja Naukowo Szkoleniowa na temat: Naturalna promieniotwórczość w środowisku. GIG. Katowice, luty 1996r. 2. Brunarski L., Krawczyk M.: Promieniotwórczość naturalna w budynkach. XL Konferencja Naukowa Komitetu Inżynierii Lądowej i Wodnej PAN i Komitetu Nauki PZITB. Krynica, 1994r. 3. Brunarski L.: Promieniotwórczość naturalna wyrobów budowlanych. SBPB. Warszawa, 1997r. 4. Handbook of RADON in buildings: Detection, Safety, and Control. Mueller Associates, Inc. SYSCON Corporation. Brookhaven National Laboratory. New York 1988 London. 5. Instrukcja 234/95: Wytyczne badania promieniotwórczości naturalnej surowców i materiałów budowlanych. Instytut Techniki Budowlanej. Warszawa, 1995r.

11 114 ARCHITEKTURA I TECHNIKA A ZDROWIE 6. Instrukcja 352/98: Metody i warunki wykonywania pomiarów stężenia radonu w powietrzu w pomieszczeniach budynków przeznaczonych na stały pobyt ludzi. Instytut Techniki Budowlanej. Warszawa, 1998r. 7. Mamont Cieśla K.: Radon w mieszkaniach. Przegląd Budowlany, 7/ Neroth G.: Radon in Innenräumen. Ergebnisse einer Untersuchungsreihe im Fichtelgebirge. Bauphysik 15 (1993), Heft 5. Berlin, Promieniotwórczy radon. Seria: Ochrona przed promieniowaniem ; zeszyt 5. Wydano na zlecenie Departamentu Szkolenia i Informacji Społecznej Państwowej Agencji Atomistyki. Warszawa, 1993r. 10. Solecki A.T.: Geochemia radonu. XVII Szkoła Jesienna Polskiego Towarzystwa Badań Radiacyjnych im. Marii Skłodowskiej Curie. Zakopane, 1997r. 11. Wysocka M.: Radon w domach na terenie Górnośląskiego Okręgu Węglowego. Konferencja Naukowo Szkoleniowa na temat: Naturalna promieniotwórczość w środowisku. GIG. Katowice, luty 1996r. 12. Zarządzenie Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dn r. w sprawie dopuszczalnych stężeń i natężeń czynników szkodliwych dla zdrowia, wydzielanych przez materiały budowlane i elementy wyposażenia w pomieszczeniach przeznaczonych na pobyt ludzi (MP, nr 19/1996, poz. 231). 13. Zarządzenie Prezesa Państwowej Agencji Atomistyki, z dn. 31 marca 1988r. w sprawie dawek granicznych promieniowania jonizującego i wskaźników pochodnych określających zagrożenie promieniowaniem jonizującym, (MP 14/88, poz. 124).

Pierwiastki promieniotwórcze w materiałach budowlanych

Pierwiastki promieniotwórcze w materiałach budowlanych Pierwiastki promieniotwórcze w materiałach budowlanych XVII Konferencja Inspektorów Ochrony Radiologicznej Skorzęcin 11-14.06.2014 dr Wiesław Gorączko Politechnika Poznańska Inspektor Ochrony Radiologicznej

Bardziej szczegółowo

Wyższy Urząd Górniczy. Zagrożenie radiacyjne w podziemnych wyrobiskach górniczych

Wyższy Urząd Górniczy. Zagrożenie radiacyjne w podziemnych wyrobiskach górniczych Wyższy Urząd Górniczy Zagrożenie radiacyjne w podziemnych wyrobiskach górniczych Zagrożenie radiacyjne w podziemnych wyrobiskach górniczych Katowice 2011 Copyright by Wyższy Urząd Górniczy, Katowice 2011

Bardziej szczegółowo

http://isieko.jeleniagora.pl/inne.php?pages_id=613. Promieniowanie jonizujące.

http://isieko.jeleniagora.pl/inne.php?pages_id=613. Promieniowanie jonizujące. http://isieko.jeleniagora.pl/inne.php?pages_id=613. Promieniowanie jonizujące. W rejonie Sudetów zauważa się wyraźne, dodatnie anomalie geochemiczne zawartości w podłożu naturalnych pierwiastków radioaktywnych.

Bardziej szczegółowo

1. Wstęp. Z prasy. Encyklopedia medyczna. Autor: Hayk Hovhannisyan. Tytuł: Badanie transportu radonu w ośrodku porowatym na stanowisku laboratoryjnym

1. Wstęp. Z prasy. Encyklopedia medyczna. Autor: Hayk Hovhannisyan. Tytuł: Badanie transportu radonu w ośrodku porowatym na stanowisku laboratoryjnym 1. Wstęp Radon cichy zabójca, niewidzialny przenikający do naszych domów. Z prasy Radonoterapia sposób leczenia wielu chorób za pomocą ekspozycji radonu lub radonowych wód. Encyklopedia medyczna Temat

Bardziej szczegółowo

Promieniowanie w środowisku człowieka

Promieniowanie w środowisku człowieka Promieniowanie w środowisku człowieka Jeżeli przyjrzymy się szczegółom mapy nuklidów zauważymy istniejące w przyrodzie w stosunkowo dużych ilościach nuklidy nietrwałe. Ich czasy zaniku są duże, większe

Bardziej szczegółowo

Zadanie 3. (2 pkt) Uzupełnij zapis, podając liczbę masową i atomową produktu przemiany oraz jego symbol chemiczny. Th... + α

Zadanie 3. (2 pkt) Uzupełnij zapis, podając liczbę masową i atomową produktu przemiany oraz jego symbol chemiczny. Th... + α Zadanie: 1 (2 pkt) Określ liczbę atomową pierwiastka powstającego w wyniku rozpadów promieniotwórczych izotopu radu 223 88Ra, w czasie których emitowane są 4 cząstki α i 2 cząstki β. Podaj symbol tego

Bardziej szczegółowo

Człowiek nie może za pomocą zmysłów wykryć obecności radonu. Wiadomo jednak że gromadzi się on w pomieszczeniach zamkniętych, w których przebywamy.

Człowiek nie może za pomocą zmysłów wykryć obecności radonu. Wiadomo jednak że gromadzi się on w pomieszczeniach zamkniętych, w których przebywamy. Człowiek nie może za pomocą zmysłów wykryć obecności radonu. Wiadomo jednak że gromadzi się on w pomieszczeniach zamkniętych, w których przebywamy. Starajmy się więc zmniejszyć koncentrację promieniotwórczego

Bardziej szczegółowo

Identyfikacja źródeł emisji pyłu przy pomocy radioaktywnego izotopu ołowiu 210 Pb

Identyfikacja źródeł emisji pyłu przy pomocy radioaktywnego izotopu ołowiu 210 Pb Identyfikacja źródeł emisji pyłu przy pomocy radioaktywnego izotopu ołowiu 210 Pb Grant KBN nr 3 T09D 025 29 Metoda oceny udziału dużych źródeł energetycznych w poziomie stężeń pyłu z wykorzystaniem naturalnych

Bardziej szczegółowo

Zgodnie z rozporządzeniem wczesne wykrywanie skażeń promieniotwórczych należy do stacji wczesnego ostrzegania, a pomiary są prowadzone w placówkach.

Zgodnie z rozporządzeniem wczesne wykrywanie skażeń promieniotwórczych należy do stacji wczesnego ostrzegania, a pomiary są prowadzone w placówkach. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 17 grudnia 2002 r. w sprawie stacji wczesnego wykrywania skażeń promieniotwórczych i placówek prowadzących pomiary skażeń promieniotwórczych Joanna Walas Łódź, 2014

Bardziej szczegółowo

Pomiar stężenia radonu i jego pochodnych w powietrzu atmosferycznym

Pomiar stężenia radonu i jego pochodnych w powietrzu atmosferycznym Wydział Fizyki PW - Laboratorium Fizyki i Techniki Jądrowej Pomiar stężenia radonu i jego pochodnych w powietrzu atmosferycznym Kalina Mamont-Cieśla 1, Magdalena Piekarz 1, Jan Pluta 2 -----------------------------------------------------------------

Bardziej szczegółowo

OCHRONA RADIOLOGICZNA 2. Osłony. Jakub Ośko

OCHRONA RADIOLOGICZNA 2. Osłony. Jakub Ośko OCHRONA RADIOLOGICZNA 2 Osłony Jakub Ośko Osłabianie promieniowania elektromagnetycznego 2 Pochłanianie i rozpraszanie promieniowania elektromagmetycznego droga, jaką przebywają fotony w danym materiale

Bardziej szczegółowo

tel./ kom./fax: 012 66 28 332 / 0 517 904 204 / 012 66 28 458; e-mail: radon@ifj.edu.pl; http:// radon.ifj.edu.pl RAPORT KOŃCOWY

tel./ kom./fax: 012 66 28 332 / 0 517 904 204 / 012 66 28 458; e-mail: radon@ifj.edu.pl; http:// radon.ifj.edu.pl RAPORT KOŃCOWY INSTYTUT FIZYKI JĄDROWEJ im. Henryka Niewodniczańskiego POLSKIEJ AKADEMII NAUK LABORATORIUM EKSPERTYZ RADIOMETRYCZNYCH doświadczenie profesjonalizm solidność ul. E. Radzikowskiego 152, 31-342 KRAKÓW tel./

Bardziej szczegółowo

INFORMACJA O SUBSTANCJACH, PREPARATACH, CZYNNIKACH LUB PROCESACH TECHNOLOGICZNYCH O DZIAŁANIU RAKOTWÓRCZYM LUB MUTAGENNYM

INFORMACJA O SUBSTANCJACH, PREPARATACH, CZYNNIKACH LUB PROCESACH TECHNOLOGICZNYCH O DZIAŁANIU RAKOTWÓRCZYM LUB MUTAGENNYM Załącznik nr 2 do Rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 01.12.2004r. (Dz. U. Nr 280, poz. 2771 ze zm.) INFORMACJA O SUBSTANCJACH, PREPARATACH, CZYNNIKACH LUB PROCESACH TECHNOLOGICZNYCH O DZIAŁANIU RAKOTWÓRCZYM

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA I OPIEKI SPOŁECZNEJ. z dnia 12 marca 1996 r.

ZARZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA I OPIEKI SPOŁECZNEJ. z dnia 12 marca 1996 r. ZARZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA I OPIEKI SPOŁECZNEJ z dnia 12 marca 1996 r. w sprawie dopuszczalnych stężeń i natężeń czynników szkodliwych dla zdrowia, wydzielanych przez materiały budowlane, urządzenia

Bardziej szczegółowo

Promieniotwórczość NATURALNA

Promieniotwórczość NATURALNA Promieniotwórczość NATURALNA Badając świecenie różnych substancji, zauważyłem, że wszystkie związki uranu wysyłają promieniowanie przenikające przez czarny papier i inne osłony oraz powodują naświetlenie

Bardziej szczegółowo

Wyznaczanie promieniowania radonu

Wyznaczanie promieniowania radonu Wyznaczanie promieniowania radonu Urszula Kaźmierczak 1. Cele ćwiczenia Zapoznanie się z prawem rozpadu promieniotwórczego, Pomiar aktywności radonu i produktów jego rozpadu w powietrzu.. Źródła promieniowania

Bardziej szczegółowo

ODKRYCIE PROMIENIOTWÓRCZOŚCI PROMIENIOWANIE JĄDROWE I JEGO WŁAŚCIWOŚCI

ODKRYCIE PROMIENIOTWÓRCZOŚCI PROMIENIOWANIE JĄDROWE I JEGO WŁAŚCIWOŚCI ODKRYCIE PROMIENIOTWÓRCZOŚCI PROMIENIOWANIE JĄDROWE I JEGO WŁAŚCIWOŚCI Wilhelm Roentgen 1896 Stan wiedzy na rok 1911 1. Elektron masa i ładunek znikomy ułamek masy atomu 2. Niektóre atomy samorzutnie emitują

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZ LEKCJI FIZYKI Z WYKORZYSTANIEM FILMU OSWOIĆ PROMIENIOTWÓRCZOŚĆ.

SCENARIUSZ LEKCJI FIZYKI Z WYKORZYSTANIEM FILMU OSWOIĆ PROMIENIOTWÓRCZOŚĆ. SCENARIUSZ LEKCJI FIZYKI Z WYKORZYSTANIEM FILMU OSWOIĆ PROMIENIOTWÓRCZOŚĆ. SPIS TREŚCI: I. Wprowadzenie. II. Części lekcji. 1. Część wstępna. 2. Część realizacji. 3. Część podsumowująca. III. Karty pracy.

Bardziej szczegółowo

NATURALNE ŹRÓDŁA PROMIENIOWANIA JONIZUJĄCEGO W ŚWIETLE NAJNOWSZEJ DYREKTYWY RADY UNII EUROPEJSKIEJ (2013/59/EURATOM)

NATURALNE ŹRÓDŁA PROMIENIOWANIA JONIZUJĄCEGO W ŚWIETLE NAJNOWSZEJ DYREKTYWY RADY UNII EUROPEJSKIEJ (2013/59/EURATOM) NATURALNE ŹRÓDŁA PROMIENIOWANIA JONIZUJĄCEGO W ŚWIETLE NAJNOWSZEJ DYREKTYWY RADY UNII EUROPEJSKIEJ (2013/59/EURATOM) Jadwiga Mazur Seminarium IFJ PAN; 15.05.2014 O CZYM BĘDZIE SEMINARIUM... NATURALNE ŹRÓDŁA

Bardziej szczegółowo

Substancje radioaktywne w środowisku lądowym

Substancje radioaktywne w środowisku lądowym KRAKÓW 2007 Substancje radioaktywne w środowisku lądowym Andrzej Komosa Zakład Radiochemii i Chemii Koloidów UMCS Lublin Radioizotopy w środowisku Radioizotopy pierwotne, istniejące od chwili powstania

Bardziej szczegółowo

WARSZTATY 2003 z cyklu Zagrożenia naturalne w górnictwie

WARSZTATY 2003 z cyklu Zagrożenia naturalne w górnictwie WARSZTATY 2003 z cyklu Zagrożenia naturalne w górnictwie Mat. Symp. str. 8 Jan SKOWRONEK*, Bogusław MICHALIK*, Małgorzata WYSOCKA*, Antoni MIELNIKOW*, Jan DULEWSKI** *Główny Instytut Górnictwa, Katowice

Bardziej szczegółowo

O egzotycznych nuklidach i ich promieniotwórczości

O egzotycznych nuklidach i ich promieniotwórczości O egzotycznych nuklidach i ich promieniotwórczości Marek Pfützner Instytut Fizyki Doświadczalnej Uniwersytet Warszawski Tydzień Kultury w VIII LO im. Władysława IV, 13 XII 2005 Instytut Radowy w Paryżu

Bardziej szczegółowo

PROMIENIOWANIE JONIZUJĄCE OCHRONA RADIOLOGICZNA

PROMIENIOWANIE JONIZUJĄCE OCHRONA RADIOLOGICZNA PROMIENIOWANIE JONIZUJĄCE OCHRONA RADIOLOGICZNA Wstęp Kwestie związane ze stosowaniem źródeł promieniowania jonizującego, substancji radioaktywnych, a także przemysłem jądrowym, wciąż łączą się z tematem

Bardziej szczegółowo

Promieniowanie naturalne z Ziemi i z Kosmosu

Promieniowanie naturalne z Ziemi i z Kosmosu 4 Promieniowanie naturalne z Ziemi i z Kosmosu Paweł Moskal, Sedigheh Jowzaee Instytut Fizyki UJ Organizmy żyjące na powierzchni Ziemi podlegają nieustannemu napromieniowaniu cząstkami pochodzącymi z Kosmosu,

Bardziej szczegółowo

RAPORT Z POMIARÓW PORÓWNAWCZYCH STĘŻENIA RADONU Rn-222 W PRÓBKACH GAZOWYCH METODĄ DETEKTORÓW PASYWNYCH

RAPORT Z POMIARÓW PORÓWNAWCZYCH STĘŻENIA RADONU Rn-222 W PRÓBKACH GAZOWYCH METODĄ DETEKTORÓW PASYWNYCH Instytut Fizyki Jądrowej im. Henryka Niewodniczańskiego Polskiej Akademii Nauk LABORATORIUM EKSPERTYZ RADIOMETRYCZNYCH Radzikowskiego 152, 31-342 KRAKÓW tel.: 12 66 28 332 mob.:517 904 204 fax: 12 66 28

Bardziej szczegółowo

CEL 4. Natalia Golnik

CEL 4. Natalia Golnik Etap 15 Etap 16 Etap 17 Etap 18 CEL 4 OPRACOWANIE NOWYCH LUB UDOSKONALENIE PRZYRZĄDÓW DO POMIARÓW RADIOMETRYCZNYCH Natalia Golnik Narodowe Centrum Badań Jądrowych UWARUNKOWANIA WYBORU Rynek przyrządów

Bardziej szczegółowo

ROZDZIAŁ III. PROMIENIOTWÓRCZOŚĆ ŚRODOWISKA 1

ROZDZIAŁ III. PROMIENIOTWÓRCZOŚĆ ŚRODOWISKA 1 ROZDZIAŁ III. PROMIENIOTWÓRCZOŚĆ ŚRODOWISKA 1 3. 1 Uwagi ogólne Rozwojowi naszego Wszechświata, a więc i Ziemi i organizmów na niej towarzyszyło zawsze promieniowanie elektromagnetyczne i korpuskularne;

Bardziej szczegółowo

WPROWADZENIE WPROWADZENIE WYPOSAŻENIE, FUNKCJE

WPROWADZENIE WPROWADZENIE WYPOSAŻENIE, FUNKCJE WPROWADZENIE WYPOSAŻENIE, FUNKCJE OGÓLNOPOLSKIE BADANIA PORÓWNAWCZE APARATURY DLA POMIARU STĘŻENIA RADONU I JEGO PRODUKTÓW ROZPADU PROWADZONE NA RADONOWYM STANOWISKU WZORCOWYM (RSW) CLOR WPROWADZENIE Z

Bardziej szczegółowo

Podstawowe zasady ochrony radiologicznej

Podstawowe zasady ochrony radiologicznej OCHRONA RADIOLOGICZNA 1 Podstawowe zasady ochrony radiologicznej Jakub Ośko OCHRONA RADIOLOGICZNA zapobieganie narażeniu ludzi i skażeniu środowiska, a w przypadku braku możliwości zapobieżenia takim sytuacjom

Bardziej szczegółowo

Taśma Uszcelniająca. Ośno II /24 87-700 Aleksandrów Kujawski

Taśma Uszcelniająca. Ośno II /24 87-700 Aleksandrów Kujawski 1.IDENTYFIKACJA SUBSTANCJI/PREPARATU. IDENTYFIKACJA PRODUCENTA, IMPORTERA LUB DYSTRYBUTORA Informacje o produkcie Nazwa handlowa Taśma Zalecane użycie Wkładka elastyczna używana w hydroizolacji. Firma

Bardziej szczegółowo

R a p o r t BSE Nr 16

R a p o r t BSE Nr 16 R a p o r t BSE Nr 16 Promieniotwórcze skażenie wód kopalnianych Jacek Baurski marzec 1992 Kancelaria Sejmu Biuro Studiów i Ekspertyz Promieniotwórcze wody kopalniane - omówienie zjawiska Przed 1970 r.

Bardziej szczegółowo

Temat: Ołów 210 w osadach jeziornych

Temat: Ołów 210 w osadach jeziornych Geochemia izotopów Temat: Ołów 210 w osadach jeziornych Arkadiusz Bulak 1. Zarys geochemii elementów szeregu uranowego Opis zachowania poszczególnych elementów jest trudny ze względu na różne ich właściwości

Bardziej szczegółowo

Wilgoć - czynnik oddziaływujący na budynek

Wilgoć - czynnik oddziaływujący na budynek Wilgoć - czynnik oddziaływujący na budynek Tylko niektóre czynniki oddziałujące na budynek mogą stwarzać równie intensywne i istotne dla jego prawidłowego funkcjonowania zagrożenie jak wilgoć w różnych

Bardziej szczegółowo

OCHRONA RADIOLOGICZNA. Kilka słów wstępu. Jakub Ośko

OCHRONA RADIOLOGICZNA. Kilka słów wstępu. Jakub Ośko OCHRONA RADIOLOGICZNA Kilka słów wstępu Jakub Ośko OCHRONA RADIOLOGICZNA zapobieganie narażeniu ludzi i skażeniu środowiska, a w przypadku braku możliwości zapobieżenia takim sytuacjom - ograniczenie ich

Bardziej szczegółowo

Dawki w podróżach lotniczych

Dawki w podróżach lotniczych Dawki w podróżach lotniczych XVIII Konferencja Inspektorów Ochrony Radiologicznej 17-20.06.2015 Skorzęcin Ochrona radiologiczna teraz i w przyszłości Wiesław Gorączko Politechnika Poznańska Inspektor ochrony

Bardziej szczegółowo

Instrukcja do laboratorium z fizyki budowli.

Instrukcja do laboratorium z fizyki budowli. Instrukcja do laboratorium z fizyki budowli. Ćwiczenie: Pomiar współczynnika przewodzenia ciepła materiałów budowlanych Strona 1 z 5 Cel ćwiczenia Prezentacja metod stacjonarnych i dynamicznych pomiaru

Bardziej szczegółowo

I edycja Konkursu Chemicznego im. Ignacego Łukasiewicza dla uczniów szkół gimnazjalnych. rok szkolny 2014/2015 ZADANIA.

I edycja Konkursu Chemicznego im. Ignacego Łukasiewicza dla uczniów szkół gimnazjalnych. rok szkolny 2014/2015 ZADANIA. I edycja Konkursu Chemicznego im. Ignacego Łukasiewicza dla uczniów szkół gimnazjalnych rok szkolny 2014/2015 ZADANIA ETAP I (szkolny) Zadanie 1 Wapień znajduje szerokie zastosowanie jako surowiec budowlany.

Bardziej szczegółowo

Zadanie 2. Środowiskowe zagrożenia zdrowia dzieci

Zadanie 2. Środowiskowe zagrożenia zdrowia dzieci . Środowiskowe zagrożenia zdrowia dzieci Instytut Ekologii Terenów Uprzemysłowionych w Katowicach (IETU), Główny Instytut Górnictwa w Katowicach (GIG) Instytut Podstaw Inżynierii Środowiska w Zabrzu (IPIŚ

Bardziej szczegółowo

OCENA OCHRONY CIEPLNEJ

OCENA OCHRONY CIEPLNEJ OCENA OCHRONY CIEPLNEJ 26. W jakich jednostkach oblicza się opór R? a) (m 2 *K) / W b) kwh/m 2 c) kw/m 2 27. Jaka jest zależność pomiędzy współczynnikiem przewodzenia ciepła λ, grubością warstwy materiału

Bardziej szczegółowo

Aby jakość powietrza w województwie łódzkim służyła dobremu zdrowiu. Skąd się bierze zanieczyszczenie powietrza i czym ono jest?

Aby jakość powietrza w województwie łódzkim służyła dobremu zdrowiu. Skąd się bierze zanieczyszczenie powietrza i czym ono jest? Aby jakość powietrza w województwie łódzkim służyła dobremu zdrowiu Skąd się bierze zanieczyszczenie powietrza i czym ono jest? Zanieczyszczenie powietrza to termin ogólny, warto więc sprecyzować z jakimi

Bardziej szczegółowo

Sposób na ocieplenie od wewnątrz

Sposób na ocieplenie od wewnątrz Sposób na ocieplenie od wewnątrz Piotr Harassek Xella Polska sp. z o.o. 25.10.2011 Budynki użytkowane stale 1 Wyższa temperatura powierzchni ściany = mniejsza wilgotność powietrza Wnętrze (ciepło) Rozkład

Bardziej szczegółowo

Monitoring i ocena środowiska

Monitoring i ocena środowiska Monitoring i ocena środowiska Monika Roszkowska Łódź, dn. 12. 03. 2014r. Plan prezentacji: Źródła zanieczyszczeń Poziomy dopuszczalne Ocena jakości powietrza w Gdańsku, Gdyni i Sopocie Parametry normowane

Bardziej szczegółowo

Program szkolenia dla osób ubiegających się o nadanie uprawnień Inspektora Ochrony Radiologicznej

Program szkolenia dla osób ubiegających się o nadanie uprawnień Inspektora Ochrony Radiologicznej Program szkolenia dla osób ubiegających się o nadanie uprawnień Inspektora Ochrony Radiologicznej - RMZ z dnia 21 grudnia 2012 r. (DZ. U. z 2012 r. poz. 1534) Lp. Zakres tematyczny 1. Podstawowe pojęcia

Bardziej szczegółowo

1. Wprowadzenie: dt q = - λ dx. q = lim F

1. Wprowadzenie: dt q = - λ dx. q = lim F PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W PILE INSTYTUT POLITECHNICZNY Zakład Budowy i Eksploatacji Maszyn PRACOWNIA TERMODYNAMIKI TECHNICZNEJ INSTRUKCJA Temat ćwiczenia: WYZNACZANIE WSPÓŁCZYNNIKA PRZEWODNOŚCI

Bardziej szczegółowo

Szczegółowy zakres szkolenia wymagany dla osób ubiegających się o nadanie uprawnień inspektora ochrony radiologicznej

Szczegółowy zakres szkolenia wymagany dla osób ubiegających się o nadanie uprawnień inspektora ochrony radiologicznej Załącznik nr 1 Szczegółowy zakres szkolenia wymagany dla osób ubiegających się o nadanie uprawnień inspektora ochrony radiologicznej Lp. Zakres tematyczny (forma zajęć: wykład W / ćwiczenia obliczeniowe

Bardziej szczegółowo

Reakcje jądrowe dr inż. Romuald Kędzierski

Reakcje jądrowe dr inż. Romuald Kędzierski Reakcje jądrowe dr inż. Romuald Kędzierski Wybuch bomby Ivy Mike (fot. National Nuclear Security Administration/Nevada Site Office, domena publiczna) Przemiany jądrowe 1. Spontaniczne (niewymuszone) związane

Bardziej szczegółowo

1. Co to jest promieniowanie jonizujące 2. Źródła promieniowania jonizującego 3. Najczęściej spotykane rodzaje promieniowania jonizującego 4.

1. Co to jest promieniowanie jonizujące 2. Źródła promieniowania jonizującego 3. Najczęściej spotykane rodzaje promieniowania jonizującego 4. 1. Co to jest promieniowanie jonizujące 2. Źródła promieniowania jonizującego 3. Najczęściej spotykane rodzaje promieniowania jonizującego 4. Przenikanie promieniowania α, β, γ, X i neutrony 5. Krótka

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA DO ĆWICZEŃ

INSTRUKCJA DO ĆWICZEŃ UNIWERSYTET KAZIMIERZA WIELKIEGO Instytut Mechaniki Środowiska i Informatyki Stosowanej PRACOWNIA SPECJALISTYCZNA INSTRUKCJA DO ĆWICZEŃ Nr ćwiczenia TEMAT: Wyznaczanie porowatości objętościowej przez zanurzenie

Bardziej szczegółowo

FIZYKA I CHEMIA GLEB. Literatura przedmiotu: Zawadzki S. red. Gleboznastwo, PWRiL 1999 Kowalik P. Ochrona środowiska glebowego, PWN, Warszawa 2001

FIZYKA I CHEMIA GLEB. Literatura przedmiotu: Zawadzki S. red. Gleboznastwo, PWRiL 1999 Kowalik P. Ochrona środowiska glebowego, PWN, Warszawa 2001 FIZYKA I CHEMIA GLEB Literatura przedmiotu: Zawadzki S. red. Gleboznastwo, PWRiL 1999 Kowalik P. Ochrona środowiska glebowego, PWN, Warszawa 2001 Tematyka wykładów Bilans wodny i cieplny gleb, właściwości

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA NA POSZCZEGÓLNE OCENY Z FIZYKI DO KLASY PIERWSZEJ SZKOŁY PONADGIMNAZJALNEJ DO CYKLU ŚWIAT FIZYKI

WYMAGANIA NA POSZCZEGÓLNE OCENY Z FIZYKI DO KLASY PIERWSZEJ SZKOŁY PONADGIMNAZJALNEJ DO CYKLU ŚWIAT FIZYKI WYMAGANIA NA POSZCZEGÓLNE OCENY Z FIZYKI DO KLASY PIERWSZEJ SZKOŁY PONADGIMNAZJALNEJ DO CYKLU ŚWIAT FIZYKI Lp. 1 Trochę historii, czyli o odkryciach Kopernika, Keplera i o geniuszu Newtona. O Newtonie

Bardziej szczegółowo

OCENA IN SITU RADIOAKTYWNOŚCI MATERIAŁÓW BUDOWLANYCH W TURYSTYCZNYM CENTRUM SPACEROWYM WROCŁAWIA

OCENA IN SITU RADIOAKTYWNOŚCI MATERIAŁÓW BUDOWLANYCH W TURYSTYCZNYM CENTRUM SPACEROWYM WROCŁAWIA 141 Andrzej Solecki 1*, Kamila Nowak 1, Wojciech Śliwiński 1 i Dagmara Tchorz-Trzeciakiewicz 1 Zakład Gospodarki Surowcami Mineralnymi Instytut Nauk Geologicznych Uniwersytet Wrocławski pl. M. Borna 9,

Bardziej szczegółowo

Wymagany zakres szkolenia dla osób ubiegających się o nadanie uprawnień

Wymagany zakres szkolenia dla osób ubiegających się o nadanie uprawnień Dziennik Ustaw 5 Poz. 1534 Załącznik do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 21 grudnia 2012 r. (poz. 1534) Wymagany zakres szkolenia dla osób ubiegających się o nadanie uprawnień inspektora ochrony

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie nr 96: Dozymetria promieniowania γ

Ćwiczenie nr 96: Dozymetria promieniowania γ Wydział PRACOWNIA FIZYCZNA WFiIS AGH Imię i nazwisko 1. 2. Temat: Rok Grupa Zespół Nr ćwiczenia Data wykonania Data oddania Zwrot do popr. Data oddania Data zaliczenia OCENA Ćwiczenie nr 96: Dozymetria

Bardziej szczegółowo

ROZDZIAŁ XIII. PROMIENIOTWÓRCZOŚĆ ŚRODOWISKA 1

ROZDZIAŁ XIII. PROMIENIOTWÓRCZOŚĆ ŚRODOWISKA 1 ROZDZIAŁ XIII. PROMIENIOTWÓRCZOŚĆ ŚRODOWISKA 1 13. 1 Uwagi ogólne Rozwojowi naszego Wszechświata, a więc i Ziemi i organizmów na niej towarzyszyło zawsze promieniowanie elektromagnetyczne i korpuskularne;

Bardziej szczegółowo

Przenikanie radonu z gruntu do budynku. Modelowanie komputerowe i weryfikacja w budynkach mieszkalnych. Mirosław Janik

Przenikanie radonu z gruntu do budynku. Modelowanie komputerowe i weryfikacja w budynkach mieszkalnych. Mirosław Janik Instytut Fizyki Jądrowej im. Henryka Niewodniczańskiego Polskiej Akademii Nauk ul. Radzikowskiego 15, 14 Kraków www.ifj.edu.pl/reports/005.html Kraków, wrzesień 005 Raport Nr 1966/AP Przenikanie radonu

Bardziej szczegółowo

Promieniowanie jonizujące i metody radioizotopowe. dr Marcin Lipowczan

Promieniowanie jonizujące i metody radioizotopowe. dr Marcin Lipowczan Promieniowanie jonizujące i metody radioizotopowe dr Marcin Lipowczan Budowa atomu 897 Thomson, 0 0 m, kula dodatnio naładowana ładunki ujemne 9 Rutherford, rozpraszanie cząstek alfa na folię metalową,

Bardziej szczegółowo

Wpływ promieniowania naturalnego na zdrowie człowieka

Wpływ promieniowania naturalnego na zdrowie człowieka Metody i Technologie Jądrowe w Środowisku, Przemyśle i Medycynie Wpływ promieniowania naturalnego na zdrowie człowieka Autor: Judyta Salamon Prowadzący: prof. dr hab. Jan Pluta Warszawa, 21 stycznia 2014

Bardziej szczegółowo

VI. CELE OPERACYJNE, CZYLI PLAN WYNIKOWY

VI. CELE OPERACYJNE, CZYLI PLAN WYNIKOWY 12 1. Grawitacja 1 O odkryciach Kopernika, Keplera i o geniuszu Newtona. Prawo powszechnej grawitacji VI. CELE OPERACYJNE, CZYLI PLAN WYNIKOWY opowiedzieć o odkryciach Kopernika, Keplera i Newtona, opisać

Bardziej szczegółowo

Ocena stanu ochrony cieplnej budynku.

Ocena stanu ochrony cieplnej budynku. Ocena stanu ochrony cieplnej budynku. Prezentacja audiowizualna opracowana w ramach projektu Nowy Ekspert realizowanego przez Fundację Poszanowania Energii Ochrona cieplna budynku - Jej celem jest zapewnienie

Bardziej szczegółowo

V KONKURS CHEMICZNY 23.X. 2007r. DLA UCZNIÓW GIMNAZJÓW WOJEWÓDZTWA ŚWIĘTOKRZYSKIEGO Etap I ... ... czas trwania: 90 min Nazwa szkoły

V KONKURS CHEMICZNY 23.X. 2007r. DLA UCZNIÓW GIMNAZJÓW WOJEWÓDZTWA ŚWIĘTOKRZYSKIEGO Etap I ... ... czas trwania: 90 min Nazwa szkoły V KONKURS CHEMICZNY 23.X. 2007r. DLA UCZNIÓW GIMNAZJÓW WOJEWÓDZTWA ŚWIĘTOKRZYSKIEGO Etap I...... Imię i nazwisko ucznia ilość pkt.... czas trwania: 90 min Nazwa szkoły... maksymalna ilość punk. 33 Imię

Bardziej szczegółowo

PROJEKT EDUKACYJNY PROMIENIOWANIE, WRÓG, CZY PRZYJACIEL?

PROJEKT EDUKACYJNY PROMIENIOWANIE, WRÓG, CZY PRZYJACIEL? Marianna Szpakowska Doradca metodyczny PCDZN w Puławach Promieniowanie kojarzy się zwykle ze szkodliwym wpływem na organizm ludzki. Ma ono również wpływ pozytywny. By przybliżyć uczniom problem i zachęcić

Bardziej szczegółowo

Zasada działania jest podobna do pracy lodówki. Z jej wnętrza, wypompowywuje się ciepło i oddaje do otoczenia.

Zasada działania jest podobna do pracy lodówki. Z jej wnętrza, wypompowywuje się ciepło i oddaje do otoczenia. Pompy ciepła Zasada działania pompy ciepła polega na pozyskiwaniu ciepła ze środowiska ( wody, gruntu i powietrza) i przekazywaniu go do odbiorcy jako ciepło grzewcze. Ciepło pobrane z otoczenia sprężane

Bardziej szczegółowo

Wyznaczanie współczynnika przenikania ciepła dla przegrody płaskiej

Wyznaczanie współczynnika przenikania ciepła dla przegrody płaskiej Katedra Silników Spalinowych i Pojazdów ATH ZAKŁAD TERMODYNAMIKI Wyznaczanie współczynnika przenikania ciepła dla przegrody płaskiej - - Wstęp teoretyczny Jednym ze sposobów wymiany ciepła jest przewodzenie.

Bardziej szczegółowo

Wyznaczanie czasu połowicznego zaniku izotopu promieniotwórczego

Wyznaczanie czasu połowicznego zaniku izotopu promieniotwórczego Ćwiczenie 8 Wyznaczanie czasu połowicznego zaniku izotopu promieniotwórczego 8.. Zasada ćwiczenia Celem ćwiczenia jest wyznaczenie czasu połowicznego zaniku izotopu promieniotwórczego Ba-37m (izotop wtórny)

Bardziej szczegółowo

Niska emisja sprawa wysokiej wagi

Niska emisja sprawa wysokiej wagi M I S EMISJA A Przedsiębiorstwo Energetyki Cieplnej w Suwałkach Sp. z o.o. Niska emisja sprawa wysokiej wagi Niska emisja emisja zanieczyszczeń do powietrza kominami o wysokości do 40 m, co prowadzi do

Bardziej szczegółowo

Zadania powtórkowe do egzaminu maturalnego z chemii Budowa atomu, układ okresowy i promieniotwórczość

Zadania powtórkowe do egzaminu maturalnego z chemii Budowa atomu, układ okresowy i promieniotwórczość strona 1/11 Zadania powtórkowe do egzaminu maturalnego z chemii Budowa atomu, układ okresowy i promieniotwórczość Monika Gałkiewicz Zad. 1 () Przedstaw pełną konfigurację elektronową atomu pierwiastka

Bardziej szczegółowo

KONTROLA DAWEK INDYWIDUALNYCH I ŚRODOWISKA PRACY. Magdalena Łukowiak

KONTROLA DAWEK INDYWIDUALNYCH I ŚRODOWISKA PRACY. Magdalena Łukowiak KONTROLA DAWEK INDYWIDUALNYCH I ŚRODOWISKA PRACY Magdalena Łukowiak Narażenie zawodowe Narażenie proces, w którym organizm ludzki podlega działaniu promieniowania jonizującego. Wykonywanie obowiązków zawodowych,

Bardziej szczegółowo

DATOWANIE - BADANIE WIEKU OBIEKTÓW

DATOWANIE - BADANIE WIEKU OBIEKTÓW DATOWANIE - BADANIE WIEKU OBIEKTÓW Bohdan Dziunikowski Wydział Fizyki i Techniki Jądrowej, Akademia Górniczo-Hutnicza, 30-059 Kraków, AL Mickiewicza 30 1. WSTĘP PL0100788 Datowanie jądrowe polega na oznaczaniu

Bardziej szczegółowo

gazów lub cieczy, wywołanym bądź różnicą gęstości (różnicą temperatur), bądź przez wymuszenie czynnikami zewnętrznymi.

gazów lub cieczy, wywołanym bądź różnicą gęstości (różnicą temperatur), bądź przez wymuszenie czynnikami zewnętrznymi. WYMIANA (TRANSPORT) CIEPŁA Trzy podstawowe mechanizmy transportu ciepła (wymiany ciepła): 1. PRZEWODZENIIE - przekazywanie energii od jednej cząstki do drugiej, za pośrednictwem ruchu drgającego tych cząstek.

Bardziej szczegółowo

dla rodziny dla radości życia dla Ciebie farby fotokatalityczne

dla rodziny dla radości życia dla Ciebie farby fotokatalityczne dla rodziny dla radości życia dla Ciebie farby fotokatalityczne czystość i zdrowie Czym są produkty fotokatalityczne? Z wyglądu i w sposobie stosowania nie różnią się od typowych materiałów malarskich.

Bardziej szczegółowo

YTONG MULTIPOR MINERALNE PŁYTY IZOLACYJNE. Xella Polska sp. z o.o

YTONG MULTIPOR MINERALNE PŁYTY IZOLACYJNE. Xella Polska sp. z o.o YTONG MULTIPOR MINERALNE PŁYTY IZOLACYJNE Xella Polska sp. z o.o. 31.05.2010 YTONG MULTIPOR YTONG MULTIPOR jest mineralnym materiałem produkowanym na bazie piasku kwarcowego, wapna, cementu i wody z dodatkiem

Bardziej szczegółowo

OPIS PRODUKTU -- ZASTOSOWANIE SPOSÓB MONTAŻU. Dostępne średnice: 32mm 355mm Klasa odporności ogniowej: EI 120 - EI 240

OPIS PRODUKTU -- ZASTOSOWANIE SPOSÓB MONTAŻU. Dostępne średnice: 32mm 355mm Klasa odporności ogniowej: EI 120 - EI 240 OPIS PRODUKTU Dostępne średnice: 32mm 355mm Klasa odporności ogniowej: EI 120 - EI 240 Kołnierze składają się z zewnętrznej obudowy w kształcie opaski wykonanej z blachy stalowej o grubości 1,0 mm zabezpieczonej

Bardziej szczegółowo

Aleksandra Pelczarska. Radon w środowisku człowieka: pochodzenie i stężenie, metody pomiarowe, zagrożenie

Aleksandra Pelczarska. Radon w środowisku człowieka: pochodzenie i stężenie, metody pomiarowe, zagrożenie Aleksandra Pelczarska Radon w środowisku człowieka: pochodzenie i stężenie, metody pomiarowe, zagrożenie Zawartość: Charakterystyka pierwiastka... 2 Pochodzenie i stężenie... 2 Metody pomiarowe... 4 Zagrożenia...

Bardziej szczegółowo

LABORATORIUM SPALANIA I PALIW

LABORATORIUM SPALANIA I PALIW 1. Wprowadzenie 1.1. Skład węgla LABORATORIUM SPALANIA I PALIW Węgiel składa się z substancji organicznej, substancji mineralnej i wody (wilgoci). Substancja mineralna i wilgoć stanowią bezużyteczny balast.

Bardziej szczegółowo

Jakość powietrza w Polsce na tle Europy

Jakość powietrza w Polsce na tle Europy Monitoring jakości powietrza w systemie Państwowego Monitoringu Środowiska Jakość powietrza w Polsce na tle Europy PODSYSTEMY: 1. Monitoring jakości powietrza 2. Monitoring jakości wód 3. Monitoring jakości

Bardziej szczegółowo

Oznaczanie izotopów uranu i radu w wodach metodą pomiarów niezależnych promieniowania alfa i beta za pomocą spektrometru z ciekłym scyntylatorem

Oznaczanie izotopów uranu i radu w wodach metodą pomiarów niezależnych promieniowania alfa i beta za pomocą spektrometru z ciekłym scyntylatorem PL0000426 Oznaczanie izotopów uranu i radu w wodach metodą pomiarów niezależnych promieniowania alfa i beta za pomocą spektrometru z ciekłym scyntylatorem Determination of uranium and radium isotopes in

Bardziej szczegółowo

KIERUNKI ROZWOJU TECHNOLOGII PRODUKCJI KRUSZYW LEKKICH W WYROBY

KIERUNKI ROZWOJU TECHNOLOGII PRODUKCJI KRUSZYW LEKKICH W WYROBY KIERUNKI ROZWOJU TECHNOLOGII PRODUKCJI KRUSZYW LEKKICH W WYROBY POZNAŃ 17.10.2014 Jarosław Stankiewicz PLAN PREZENTACJI 1.KRUSZYWA LEKKIE INFORMACJE WSTĘPNE 2.KRUSZYWA LEKKIE WG TECHNOLOGII IMBIGS 3.ZASTOSOWANIE

Bardziej szczegółowo

SPECYFIKACJA TECHNICZNA WYKONANIA I ODBIORU ROBÓT BUDOWLANYCH B TYNKI I GŁADZIE

SPECYFIKACJA TECHNICZNA WYKONANIA I ODBIORU ROBÓT BUDOWLANYCH B TYNKI I GŁADZIE SPECYFIKACJA TECHNICZNA WYKONANIA I ODBIORU ROBÓT BUDOWLANYCH TYNKI I GŁADZIE 1. Wstęp 1.1. Przedmiot ST Przedmiotem niniejszej Specyfikacji Technicznej (ST) są wymagania techniczne dotyczące wykonania

Bardziej szczegółowo

Podstawowe własności jąder atomowych

Podstawowe własności jąder atomowych Fizyka jądrowa Struktura jądra (stan podstawowy) Oznaczenia, terminologia Promienie jądrowe i kształt jąder Jądra stabilne; warunki stabilności; energia wiązania Jądrowe momenty magnetyczne Modele struktury

Bardziej szczegółowo

Pracownicy elektrowni są narażeni na promieniowanie zewnętrzne i skażenia wewnętrzne.

Pracownicy elektrowni są narażeni na promieniowanie zewnętrzne i skażenia wewnętrzne. Reaktory jądrowe, Rurociągi pierwszego obiegu chłodzenia, Baseny służące do przechowywania wypalonego paliwa, Układy oczyszczania wody z obiegu reaktora. Pracownicy elektrowni są narażeni na promieniowanie

Bardziej szczegółowo

IV. PROMIENIOTWÓRCZOŚĆ ŚRODOWISKA

IV. PROMIENIOTWÓRCZOŚĆ ŚRODOWISKA IV. PROMIENIOTWÓRCZOŚĆ ŚRODOWISKA 4.1 Uwagi ogólne Rozwojowi naszego Wszechświata, a więc i Ziemi i organizmów na niej, towarzyszyło zawsze promieniowanie elektromagnetyczne i korpuskularne; było i jest

Bardziej szczegółowo

Nowoczesne systemy odprowadzania spalin z instalacji spalania paliw stałych małej mocy Zbigniew Tałach Piotr Cembala

Nowoczesne systemy odprowadzania spalin z instalacji spalania paliw stałych małej mocy Zbigniew Tałach Piotr Cembala KONFERENCJA NAUKOWO - TECHNICZNA PALIWA STAŁE W PROGRAMIE PONE W ŚWIETLE TZW. USTAWY ANTYSMOGOWEJ 28.01.2016 R. Nowoczesne systemy odprowadzania spalin z instalacji spalania paliw stałych małej mocy Zbigniew

Bardziej szczegółowo

DLA WSZYSTKICH, KTÓRZY KOCHAJĄ NATURALNIE

DLA WSZYSTKICH, KTÓRZY KOCHAJĄ NATURALNIE DLA WSZYSTKICH, KTÓRZY KOCHAJĄ NATURALNIE Ładnie i zdrowo jest mieszkać z farbami do wnętrz RELIUS Silat Największą część życia przebywamy w pomieszczeniach, stąd niezwykle istotna jest najwyższa dbałość

Bardziej szczegółowo

KARTA KATALOGOWA. infolinia: 801-005-885 info@egsystem-sklep.pl www.egsystem-sklep.pl. Nazwa: Półmaska jednorazowego użytku NEOSEC Typ: EG-NEOSEC

KARTA KATALOGOWA. infolinia: 801-005-885 info@egsystem-sklep.pl www.egsystem-sklep.pl. Nazwa: Półmaska jednorazowego użytku NEOSEC Typ: EG-NEOSEC KARTA KATALOGOWA Nazwa: Półmaska jednorazowego użytku NEOSEC Typ: EG-NEOSEC Półmaski we wszystkich wariantach: bez zaworów wydechowych Półmaski o największym rozwinięciu powierzchni filtracyjnej, zapewniające

Bardziej szczegółowo

Badania nad zastosowaniem kondycjonowania spalin do obniżenia emisji pyłu z Huty Katowice S.A w Dąbrowie Górniczej

Badania nad zastosowaniem kondycjonowania spalin do obniżenia emisji pyłu z Huty Katowice S.A w Dąbrowie Górniczej Dr inż. Marian Mazur Akademia Górniczo Hutnicza mgr inż. Bogdan Żurek Huta Katowice S.A w Dąbrowie Górniczej Badania nad zastosowaniem kondycjonowania spalin do obniżenia emisji pyłu z Huty Katowice S.A

Bardziej szczegółowo

WYŻSZA SZKOŁA EKOLOGII I ZARZĄDZANIA. 00-792 Warszawa, ul. Olszewska 12. Część VI. Autoklawizowany beton komórkowy. www.wseiz.pl

WYŻSZA SZKOŁA EKOLOGII I ZARZĄDZANIA. 00-792 Warszawa, ul. Olszewska 12. Część VI. Autoklawizowany beton komórkowy. www.wseiz.pl WYŻSZA SZKOŁA EKOLOGII I ZARZĄDZANIA Wydział Architektury 00-792 Warszawa, ul. Olszewska 12 MATERIAŁY DO IZOLACJI CIEPLNYCH W BUDOWNICTWIE Część VI Autoklawizowany beton komórkowy www.wseiz.pl AUTOKLAWIZOWANY

Bardziej szczegółowo

INSTYTUT FIZYKI JĄDROWEJ im. Henryka Niewodniczańskiego ul. Radzikowskiego 152, 31-342 Kraków, Poland.

INSTYTUT FIZYKI JĄDROWEJ im. Henryka Niewodniczańskiego ul. Radzikowskiego 152, 31-342 Kraków, Poland. INSTYTUT FIZYKI JĄDROWEJ im. Henryka Niewodniczańskiego ul. Radzikowskiego 152, 31-342 Kraków, Poland. www.ifj.edu.pl/reports/2003.html Kraków, marzec 2003 Raport Nr 1920/AP KALIBRACYJNE KOMORY RADONOWE

Bardziej szczegółowo

ROZPAŁKA EKOLOGICZNA STAŁA

ROZPAŁKA EKOLOGICZNA STAŁA Data wystawienia: 10.03.2009 r. Wersja: 1.1/PL KARTA CHARAKTERYSTYKI [Sporządzona zgodnie z rozporządzeniem WE Nr 1907/2006 (REACH)] 1. I d e n t y f i k a c j a p r e p a r a t u, I d e n t y f i k a

Bardziej szczegółowo

PRZEGLĄD PRZEPISÓW DOTYCZĄCYCH STĘŻEŃ BORU W ŚRODOWISKU

PRZEGLĄD PRZEPISÓW DOTYCZĄCYCH STĘŻEŃ BORU W ŚRODOWISKU bor wody podziemne i powierzchniowe ścieki Iwona PASIECZNIK * PRZEGLĄD PRZEPISÓW DOTYCZĄCYCH STĘŻEŃ BORU W ŚRODOWISKU W niniejszym artykule omówiono najważniejsze przepisy dotyczące stężeń boru w środowisku.

Bardziej szczegółowo

Schiedel THERMO NOWOŚĆ THE

Schiedel THERMO NOWOŚĆ THE THERMO NOWOŚĆ THE 225 Spis treści Strona Krótka charakterystyka 227 Przeznaczenie, zakres i warunki stosowania 228 231 Wykonanie i program dostawczy 232 226 Krótka charakterystyka Opis Pustaki wentylacyjne

Bardziej szczegółowo

Autor: st. bryg. dr inż. Jerzy Ranecki zastępca komendanta miejskiego PSP w Poznaniu

Autor: st. bryg. dr inż. Jerzy Ranecki zastępca komendanta miejskiego PSP w Poznaniu Autor: st. bryg. dr inż. Jerzy Ranecki zastępca komendanta miejskiego PSP w Poznaniu Wstęp. W poniższym materiale szkoleniowym przedstawiam organizację zadań jakie należy zrealizować po wystąpieniu zdarzenia

Bardziej szczegółowo

mgr inż. Aleksander Demczuk

mgr inż. Aleksander Demczuk ZAGROŻENIE WYBUCHEM mgr inż. Aleksander Demczuk mł. bryg. w stanie spocz. Czy tylko po??? ZAPEWNENIE BEZPIECZEŃSTWA POKÓJ KRYZYS WOJNA REAGOWANIE PRZYGOTOWANIE zdarzenie - miejscowe zagrożenie - katastrofa

Bardziej szczegółowo

Wykonawstwo robót fundamentowych związanych z posadowieniem fundamentów i konstrukcji drogowych z głębiej zalegającą w podłożu warstwą słabą.

Wykonawstwo robót fundamentowych związanych z posadowieniem fundamentów i konstrukcji drogowych z głębiej zalegającą w podłożu warstwą słabą. Piotr Jermołowicz Inżynieria Środowiska Wykonawstwo robót fundamentowych związanych z posadowieniem fundamentów i konstrukcji drogowych z głębiej zalegającą w podłożu warstwą słabą. W przypadkach występowania

Bardziej szczegółowo

SPRAWOZDANIE MERYTORYCZNE z realizacji strategicznego projektu badawczego Poprawa bezpieczeństwa pracy w kopalniach

SPRAWOZDANIE MERYTORYCZNE z realizacji strategicznego projektu badawczego Poprawa bezpieczeństwa pracy w kopalniach EGZEMPLARZ nr... 1 ) SPRAWOZDANIE MERYTORYCZNE z realizacji strategicznego projektu badawczego Poprawa bezpieczeństwa pracy w kopalniach Zleceniodawca: Kierownik projektu: Narodowe Centrum Badań i Rozwoju

Bardziej szczegółowo

rcze w diagnostyce obiegów w chłodz w energetyce zawodowej Skorzęcin, czerwiec 2014 r.

rcze w diagnostyce obiegów w chłodz w energetyce zawodowej Skorzęcin, czerwiec 2014 r. Otwarte źródła a promieniotwórcze rcze w diagnostyce obiegów w chłodz odzących w energetyce zawodowej Skorzęcin, czerwiec 2014 r. Plan prezentacji Obieg wody chłodz odzącej w energetyce zawodowej Omówienie

Bardziej szczegółowo

Akademickie Centrum Czystej Energii. Ogniwo paliwowe

Akademickie Centrum Czystej Energii. Ogniwo paliwowe Ogniwo paliwowe 1. Zagadnienia elektroliza, prawo Faraday a, pierwiastki galwaniczne, ogniwo paliwowe 2. Opis Główną częścią ogniwa paliwowego PEM (Proton Exchange Membrane) jest membrana złożona z katody

Bardziej szczegółowo

Wykład 7. Odpady promieniotwórcze (część 1) Opracowała E. Megiel, Wydział Chemii UW

Wykład 7. Odpady promieniotwórcze (część 1) Opracowała E. Megiel, Wydział Chemii UW Wykład 7 Odpady promieniotwórcze (część 1) Opracowała E. Megiel, Wydział Chemii UW Definicja i podział odpadów promieniotwórczych Odpadem promieniotwórczym określamy niepotrzebny, zużyty materiał, który

Bardziej szczegółowo

Instrukcja stanowiskowa

Instrukcja stanowiskowa POLITECHNIKA WARSZAWSKA Wydział Budownictwa, Mechaniki i Petrochemii Instytut Inżynierii Mechanicznej w Płocku Zakład Aparatury Przemysłowej LABORATORIUM WYMIANY CIEPŁA I MASY Instrukcja stanowiskowa Temat:

Bardziej szczegółowo

Wyk³ady z Fizyki. J¹dra. Zbigniew Osiak

Wyk³ady z Fizyki. J¹dra. Zbigniew Osiak Wyk³ady z Fizyki J¹dra 12 Zbigniew Osiak OZ ACZE IA B notka biograficzna C ciekawostka D propozycja wykonania doświadczenia H informacja dotycząca historii fizyki I adres strony internetowej K komentarz

Bardziej szczegółowo

Czysta i bezpieczna? Elektrownia jądrowa w Polsce. Składowanie odpadów promieniotwórczych

Czysta i bezpieczna? Elektrownia jądrowa w Polsce. Składowanie odpadów promieniotwórczych Czysta i bezpieczna? Elektrownia jądrowa w Polsce Składowanie odpadów promieniotwórczych Polskie Towarzystwo Badań Radiacyjnych Polskie Towarzystwo Nukleoniczne Państwowy Zakład Higieny 11 marca 2005 r.

Bardziej szczegółowo