Wyższy Urząd Górniczy. Zagrożenie radiacyjne w podziemnych wyrobiskach górniczych

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Wyższy Urząd Górniczy. Zagrożenie radiacyjne w podziemnych wyrobiskach górniczych"

Transkrypt

1 Wyższy Urząd Górniczy Zagrożenie radiacyjne w podziemnych wyrobiskach górniczych

2 Zagrożenie radiacyjne w podziemnych wyrobiskach górniczych Katowice 2011

3 Copyright by Wyższy Urząd Górniczy, Katowice 2011 Opracowanie Departament Warunków Pracy WUG Opracowanie graficzne, skład i łamanie Anna Nowrot Redakcja Anna Swiniarska-Tadla Druk broszury sfinansowano ze środków Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Wyższy Urząd Górniczy Katowice, ul. Poniatowskiego

4 1. Promieniotwórczość co to takiego? Promieniotwórczość to zjawisko polegające na samorzutnym rozpadzie jąder atomów pierwiastka połączone z emisją cząstek alfa, cząstek beta i promieniowania gamma. Przy czym cząstki alfa są jądrami atomów helu, a cząstki beta elektronami dodatnimi lub ujemnymi. Promieniowanie gamma jest w swojej naturze podobne do promieniowania podczerwonego, świetlnego lub nadfioletowego, lecz ma znacznie większą energię. Rozpad alfa Promieniowanie alfa (a), beta (b), gamma (c) Rozróżniamy promieniotwórczość naturalną, kiedy przemiany jądrowe zachodzą w pierwiastkach występujących naturalnie w przyrodzie i promieniotwórczość sztuczną, kiedy przemiany jądrowe następują w pierwiastkach otrzymanych sztucznie (w wyniku bombardowania jader atomów pierwiastków naturalnych cząstkami alfa, beta czy też protonami w reaktorach jądrowych. Protony są trwałymi cząstkami, które wraz z nukleonami tworzą jądra atomów). 3

5 Zagrożenie radiacyjne w środowisku związane jest z promieniotwórczością pochodzącą od izotopów naturalnych. Są to głównie izotopy szeregu promieniotwórczego uranu U-238, szeregu torowego Th-232 oraz promieniotwórczy izotop potasu K-40. Izotopy te występują w postaci rozproszonej w każdym środowisku. W wyniku przemian jądrowych pierwiastki promieniotwórcze przekształcają się z czasem w pierwiastki trwałe. Czas, w którym połowa pierwiastka promieniotwórczego przekształci Ruda uranu się w inny izotop lub pierwiastek trwały, nazywa się okresem połowicznego rozpadu lub okresem półtrwania. Pierwiastkami, w które przekształca się uran w trakcie przemian jądrowych jest rad, z którego z kolei powstaje gaz szlachetny radon. Krążek uranu 4

6 2. Promieniotwórczość w górnictwie W górnictwie podziemnym podstawowymi czynnikami zagrożenia radiacyjnego są: krótkożyciowe produkty rozpadu radonu,! wody dołowe zawierające izotopy radu, wytrącające się z radonośnych wód osady zawierające izotopy radu. Radon Radon jest promieniotwórczym gazem szlachetnym, stanowiącym jeden z produktów rozpadu uranu 238 i toru 232. Sam radon jest stosunkowo słabo radiotoksyczny, gdyż jako gaz jest trudniej przyswajany przez organizm i łatwo wydychany. Natomiast dużo silniej radiotoksyczne są promieniotwórcze izotopy powstające w wyniku jego rozpadu: polon, bizmut i ołów. Po spontanicznej emisji cząstki alfa, radon przekształca się w izotop polonu, który rozpada się dalej tworząc krótkotrwałe izotopy bizmutu, ołowiu i polonu. Produkty rozpadu radonu, znajdującego się w powietrzu, mogą być wdychane i osadzać się w drogach oddechowych. Stwierdzono, że są one często przyczyną chorób nowotworowych u górników w kopalniach głębinowych, zwłaszcza w kopalniach uranu. Szczególnie niebezpieczne są cząstki alfa emitowane przez produkty rozpadu radonu, które zostały zdeponowane w układzie oddechowym. W podziemnych wyrobiskach górniczych stężenia radonu i krótkożyciowych produktów jego rozpadu są większe niż na powierzchni, co zwykle jest spowodowane słabszą wentylacją. Radon wypływa ze spękanego górotworu lub ze zrobów i dlatego ich izolacja lub w miarę możliwości prowadzenie eksploatacji od pola zmniejsza zagrożenie radonowe. Dla oceny zagrożenia powodowanego przez krótkożyciowe produkty rozpadu radonu przeprowadza się pomiary stężenia ener- 5

7 gii potencjalnej cząstek alfa, które są uwalniane przez pochodne radonu zawarte w jednostce objętości powietrza. Jednostką miary jest mikrodżul na metr sześcienny (μj/m 3 ). Promieniotwórcze wody Słone wody podziemne często zawierają naturalne izotopy promieniotwórcze w tym zwłaszcza izotopy radu, który jest wyługowywany ze skał. Rad jest transportowany z wodą w ściekach kopalnianych do chodników wodnych, gdzie mieszają się wody pochodzące z różnych wyrobisk kopalnianych. Jeżeli wody radonośne będą zawierały również jony baru i zetkną się z wodami zawierającymi jony siarczanowe to nastąpi wytrącanie się radu i powstawanie osadów promieniotwórczych. Dla oceny zagrożenia radiacyjnego wykonuje się pomiary stężenia radu w wodach. Jednostką miary jest kilobekerel na metr sześcienny (kbq/m 3 ). Promieniotwórcze osady Osady promieniotwórcze powstają wszędzie tam gdzie dochodzi do kontaktu wód radonośnych zawierających jony baru z wodami zawierającymi jony siarczanowe. W miejscach tych występuje podwyższone natężenie promieniowania gamma. Osady promieniotwórcze mogą również wniknąć do organizmu i powodować skażenia wewnętrzne. Dla oceny zagrożenia radiacyjnego wykonuje się pomiary stężenia radu w osadach. Jednostką miary jest bekerel na kilogram (Bq/kg). W wyrobiskach, w których powstają osady wykonuje się pomiary wielkości promieniowania gamma określając tzw. moc kermy, która jest miarą narażenia na promieniowanie jonizujące. Jednostką mocy kermy jest mikrogrej na godzinę (μgy/h). Miarą narażenia na działanie promieniowania, która uwzględnia natężenie promieniowania lub stężenie izotopów promieniotwórczych, czas oddziaływania, rodzaj promieniowania i wrażliwość poszczególnych organów ciała ludzkiego na działanie promieniowania 6

8 jest dawka skuteczna ponad tło naturalne lub, w odniesieniu do wybranych organów, dawka równoważna. Dawkę skuteczną wyraża się w siwertach (Sv). Narażenie na zwiększone dawki promieniowania jonizującego może powodować zmiany genetyczne lub nowotworowe, a w skrajnych przypadkach nawet śmierć. Dla ochrony zdrowia określone zostały bezpieczne limity zwane dawkami granicznymi. Nieprzekraczalnie tych wartości zapewnia bezpieczną pracę w obecności wzmożonego promieniowania jonizującego. 3. Regulacje prawne w zakresie radiacji Górnicy zostali zaliczeni do grupy, której działalność zawodowa jest związana z występowaniem wzmożonego promieniowania naturalnego. Rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 18 stycznia 2005 r. w sprawie dawek granicznych promieniowania jonizującego (Dz. U. Nr 20, poz. 168) ustanowiono, że dawka graniczna, wyrażona jako dawka skuteczna (efektywna), wynosi 20 msv w ciągu roku kalendarzowego. Dawka ta może być w danym roku kalendarzowym przekroczona do wartości 50 msv, pod warunkiem, że w ciągu kolejnych pięciu lat kalendarzowych jej sumaryczna wartość nie przekroczy 100 msv. Prawo Atomowe wprowadza dwie kategorie zagrożenia A i B, które zostały ustanowione dla oceny zagrożenia radiacyjnego. Kategoria A obejmuje pracowników, którzy mogą być narażeni na dawkę skuteczną przekraczającą 6 msv (milisiwertów) w ciągu roku lub na dawkę równoważną przekraczającą jedną trzecią wartości dawek granicznych dla soczewek oczu, skóry i kończyn. Kategoria B obejmuje pracowników, którzy mogą być narażeni na dawkę skuteczną przekraczającą 1 msv w ciągu roku lub na dawkę równoważną równą jednej dwudziestej wartości dawek granicznych dla soczewek oczu, skóry i kończyn. W celu dostosowania działań i środków 7

9 ochrony radiologicznej pracowników do wielkości i rodzajów zagrożeń wprowadza się podział lokalizacji miejsc pracy. Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 14 czerwca 2002 r. (Dz. U. Nr 94, poz. 841, z późn. zm.) ustala w wyrobiskach dołowych podziemnych zakładów górniczych, dwie klasy wyrobisk zagrożonych radiacyjnie naturalnymi substancjami promieniotwórczymi: Wyrobiska klasy A oraz wyrobiska klasy B. Wyrobiska klasy A są to wyrobiska zlokalizowane na terenach kontrolowanych, a wyrobiska klasy B to wyrobiska zlokalizowane na terenach nadzorowanych, w rozumieniu przepisów Prawa Atomowego. Rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 28 czerwca 2002 r. (Dz. U. Nr 139, poz. 1169, z późn. zm.), reguluje zarządzanie ochroną radiologiczną w podziemnych zakładach górniczych. Zgodnie z tym rozporządzeniem, nadzór nad ochroną przed zagrożeniem naturalnym substancjami promieniotwórczymi, sprawuje osoba posiadająca uprawnienia inspektora ochrony radiologicznej IOR-1, nadane w trybie określonym przepisami Prawa Atomowego. Dla dokonania oceny narażenia wykonywane są pomiary: stężenia energii potencjalnej alfa w powietrzu, ekspozycji na zewnętrzne promieniowanie gamma, wartości stężeń izotopów radu Ra-226 i Ra-228 w wodach oraz stężenia radu Ra-226 i Ra-228 w osadach. Na podstawie uzyskanych wyników oblicza się dawkę skuteczną. W przypadkach, gdy wykonywana praca stwarza zagrożenie wniknięcia substancji promieniotwórczych do wnętrza organizmu, np. przy kontakcie z wodami kopalnianymi i osadami kopalnianymi, wielkość tej dodatkowej dawki obciążającej ocenia akredytowane laboratorium na podstawie szczegółowych informacji dostarczonych przez inspektora ochrony radiologicznej, a w szczególności informacji o czasie kontaktu z wodami kopalnianymi i osadami kopalnianymi, charakterze wykonywanej pracy i zastosowanej technologii, zapyleniu i wilgotności powietrza oraz stosowanych ochronach osobistych. 8

10 Wyższy Urząd Górniczy Poniatowskiego Katowice

SPRAWOZDANIE MERYTORYCZNE z realizacji strategicznego projektu badawczego Poprawa bezpieczeństwa pracy w kopalniach

SPRAWOZDANIE MERYTORYCZNE z realizacji strategicznego projektu badawczego Poprawa bezpieczeństwa pracy w kopalniach EGZEMPLARZ nr... 1 ) SPRAWOZDANIE MERYTORYCZNE z realizacji strategicznego projektu badawczego Poprawa bezpieczeństwa pracy w kopalniach Zleceniodawca: Kierownik projektu: Narodowe Centrum Badań i Rozwoju

Bardziej szczegółowo

Promieniowanie w środowisku człowieka

Promieniowanie w środowisku człowieka Promieniowanie w środowisku człowieka Jeżeli przyjrzymy się szczegółom mapy nuklidów zauważymy istniejące w przyrodzie w stosunkowo dużych ilościach nuklidy nietrwałe. Ich czasy zaniku są duże, większe

Bardziej szczegółowo

Człowiek nie może za pomocą zmysłów wykryć obecności radonu. Wiadomo jednak że gromadzi się on w pomieszczeniach zamkniętych, w których przebywamy.

Człowiek nie może za pomocą zmysłów wykryć obecności radonu. Wiadomo jednak że gromadzi się on w pomieszczeniach zamkniętych, w których przebywamy. Człowiek nie może za pomocą zmysłów wykryć obecności radonu. Wiadomo jednak że gromadzi się on w pomieszczeniach zamkniętych, w których przebywamy. Starajmy się więc zmniejszyć koncentrację promieniotwórczego

Bardziej szczegółowo

KONTROLA DAWEK INDYWIDUALNYCH I ŚRODOWISKA PRACY. Magdalena Łukowiak

KONTROLA DAWEK INDYWIDUALNYCH I ŚRODOWISKA PRACY. Magdalena Łukowiak KONTROLA DAWEK INDYWIDUALNYCH I ŚRODOWISKA PRACY Magdalena Łukowiak Narażenie zawodowe Narażenie proces, w którym organizm ludzki podlega działaniu promieniowania jonizującego. Wykonywanie obowiązków zawodowych,

Bardziej szczegółowo

Pierwiastki promieniotwórcze w materiałach budowlanych

Pierwiastki promieniotwórcze w materiałach budowlanych Pierwiastki promieniotwórcze w materiałach budowlanych XVII Konferencja Inspektorów Ochrony Radiologicznej Skorzęcin 11-14.06.2014 dr Wiesław Gorączko Politechnika Poznańska Inspektor Ochrony Radiologicznej

Bardziej szczegółowo

R a p o r t BSE Nr 16

R a p o r t BSE Nr 16 R a p o r t BSE Nr 16 Promieniotwórcze skażenie wód kopalnianych Jacek Baurski marzec 1992 Kancelaria Sejmu Biuro Studiów i Ekspertyz Promieniotwórcze wody kopalniane - omówienie zjawiska Przed 1970 r.

Bardziej szczegółowo

ODKRYCIE PROMIENIOTWÓRCZOŚCI PROMIENIOWANIE JĄDROWE I JEGO WŁAŚCIWOŚCI

ODKRYCIE PROMIENIOTWÓRCZOŚCI PROMIENIOWANIE JĄDROWE I JEGO WŁAŚCIWOŚCI ODKRYCIE PROMIENIOTWÓRCZOŚCI PROMIENIOWANIE JĄDROWE I JEGO WŁAŚCIWOŚCI Wilhelm Roentgen 1896 Stan wiedzy na rok 1911 1. Elektron masa i ładunek znikomy ułamek masy atomu 2. Niektóre atomy samorzutnie emitują

Bardziej szczegółowo

PROMIENIOWANIE JONIZUJĄCE OCHRONA RADIOLOGICZNA

PROMIENIOWANIE JONIZUJĄCE OCHRONA RADIOLOGICZNA PROMIENIOWANIE JONIZUJĄCE OCHRONA RADIOLOGICZNA Wstęp Kwestie związane ze stosowaniem źródeł promieniowania jonizującego, substancji radioaktywnych, a także przemysłem jądrowym, wciąż łączą się z tematem

Bardziej szczegółowo

Reakcje jądrowe dr inż. Romuald Kędzierski

Reakcje jądrowe dr inż. Romuald Kędzierski Reakcje jądrowe dr inż. Romuald Kędzierski Wybuch bomby Ivy Mike (fot. National Nuclear Security Administration/Nevada Site Office, domena publiczna) Przemiany jądrowe 1. Spontaniczne (niewymuszone) związane

Bardziej szczegółowo

http://isieko.jeleniagora.pl/inne.php?pages_id=613. Promieniowanie jonizujące.

http://isieko.jeleniagora.pl/inne.php?pages_id=613. Promieniowanie jonizujące. http://isieko.jeleniagora.pl/inne.php?pages_id=613. Promieniowanie jonizujące. W rejonie Sudetów zauważa się wyraźne, dodatnie anomalie geochemiczne zawartości w podłożu naturalnych pierwiastków radioaktywnych.

Bardziej szczegółowo

1. Co to jest promieniowanie jonizujące 2. Źródła promieniowania jonizującego 3. Najczęściej spotykane rodzaje promieniowania jonizującego 4.

1. Co to jest promieniowanie jonizujące 2. Źródła promieniowania jonizującego 3. Najczęściej spotykane rodzaje promieniowania jonizującego 4. 1. Co to jest promieniowanie jonizujące 2. Źródła promieniowania jonizującego 3. Najczęściej spotykane rodzaje promieniowania jonizującego 4. Przenikanie promieniowania α, β, γ, X i neutrony 5. Krótka

Bardziej szczegółowo

Pomiar stężenia radonu i jego pochodnych w powietrzu atmosferycznym

Pomiar stężenia radonu i jego pochodnych w powietrzu atmosferycznym Wydział Fizyki PW - Laboratorium Fizyki i Techniki Jądrowej Pomiar stężenia radonu i jego pochodnych w powietrzu atmosferycznym Kalina Mamont-Cieśla 1, Magdalena Piekarz 1, Jan Pluta 2 -----------------------------------------------------------------

Bardziej szczegółowo

WARSZTATY 2003 z cyklu Zagrożenia naturalne w górnictwie

WARSZTATY 2003 z cyklu Zagrożenia naturalne w górnictwie WARSZTATY 2003 z cyklu Zagrożenia naturalne w górnictwie Mat. Symp. str. 8 Jan SKOWRONEK*, Bogusław MICHALIK*, Małgorzata WYSOCKA*, Antoni MIELNIKOW*, Jan DULEWSKI** *Główny Instytut Górnictwa, Katowice

Bardziej szczegółowo

INFORMACJA O SUBSTANCJACH, PREPARATACH, CZYNNIKACH LUB PROCESACH TECHNOLOGICZNYCH O DZIAŁANIU RAKOTWÓRCZYM LUB MUTAGENNYM

INFORMACJA O SUBSTANCJACH, PREPARATACH, CZYNNIKACH LUB PROCESACH TECHNOLOGICZNYCH O DZIAŁANIU RAKOTWÓRCZYM LUB MUTAGENNYM Załącznik nr 2 do Rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 01.12.2004r. (Dz. U. Nr 280, poz. 2771 ze zm.) INFORMACJA O SUBSTANCJACH, PREPARATACH, CZYNNIKACH LUB PROCESACH TECHNOLOGICZNYCH O DZIAŁANIU RAKOTWÓRCZYM

Bardziej szczegółowo

Informacja. Nr 69. Zagrożenia substancjami promieniotwórczymi w kopalniach węgla kamiennego. Dorota Stankiewicz, Jacek Baurski

Informacja. Nr 69. Zagrożenia substancjami promieniotwórczymi w kopalniach węgla kamiennego. Dorota Stankiewicz, Jacek Baurski KANCELARIA SEJMU BIURO STUDIÓW I EKSPERTYZ WYDZIAŁ ANALIZ EKONOMICZNYCH I SPOŁECZNYCH Zagrożenia substancjami promieniotwórczymi w kopalniach węgla kamiennego Wrzesień 1992 Dorota Stankiewicz, Jacek Baurski

Bardziej szczegółowo

O egzotycznych nuklidach i ich promieniotwórczości

O egzotycznych nuklidach i ich promieniotwórczości O egzotycznych nuklidach i ich promieniotwórczości Marek Pfützner Instytut Fizyki Doświadczalnej Uniwersytet Warszawski Tydzień Kultury w VIII LO im. Władysława IV, 13 XII 2005 Instytut Radowy w Paryżu

Bardziej szczegółowo

Pracownicy elektrowni są narażeni na promieniowanie zewnętrzne i skażenia wewnętrzne.

Pracownicy elektrowni są narażeni na promieniowanie zewnętrzne i skażenia wewnętrzne. Reaktory jądrowe, Rurociągi pierwszego obiegu chłodzenia, Baseny służące do przechowywania wypalonego paliwa, Układy oczyszczania wody z obiegu reaktora. Pracownicy elektrowni są narażeni na promieniowanie

Bardziej szczegółowo

tel./ kom./fax: 012 66 28 332 / 0 517 904 204 / 012 66 28 458; e-mail: radon@ifj.edu.pl; http:// radon.ifj.edu.pl RAPORT KOŃCOWY

tel./ kom./fax: 012 66 28 332 / 0 517 904 204 / 012 66 28 458; e-mail: radon@ifj.edu.pl; http:// radon.ifj.edu.pl RAPORT KOŃCOWY INSTYTUT FIZYKI JĄDROWEJ im. Henryka Niewodniczańskiego POLSKIEJ AKADEMII NAUK LABORATORIUM EKSPERTYZ RADIOMETRYCZNYCH doświadczenie profesjonalizm solidność ul. E. Radzikowskiego 152, 31-342 KRAKÓW tel./

Bardziej szczegółowo

Dawki w podróżach lotniczych

Dawki w podróżach lotniczych Dawki w podróżach lotniczych XVIII Konferencja Inspektorów Ochrony Radiologicznej 17-20.06.2015 Skorzęcin Ochrona radiologiczna teraz i w przyszłości Wiesław Gorączko Politechnika Poznańska Inspektor ochrony

Bardziej szczegółowo

Podstawowe zasady ochrony radiologicznej

Podstawowe zasady ochrony radiologicznej OCHRONA RADIOLOGICZNA 1 Podstawowe zasady ochrony radiologicznej Jakub Ośko OCHRONA RADIOLOGICZNA zapobieganie narażeniu ludzi i skażeniu środowiska, a w przypadku braku możliwości zapobieżenia takim sytuacjom

Bardziej szczegółowo

MATERIAŁ SZKOLENIOWY SZKOLENIE WSTĘPNE PRACOWNIKA ZATRUDNIONEGO W NARAŻENIU NA PROMIENIOWANIE JONIZUJĄCE. Ochrona Radiologiczna - szkolenie wstępne 1

MATERIAŁ SZKOLENIOWY SZKOLENIE WSTĘPNE PRACOWNIKA ZATRUDNIONEGO W NARAŻENIU NA PROMIENIOWANIE JONIZUJĄCE. Ochrona Radiologiczna - szkolenie wstępne 1 MATERIAŁ SZKOLENIOWY SZKOLENIE WSTĘPNE PRACOWNIKA ZATRUDNIONEGO W NARAŻENIU NA PROMIENIOWANIE JONIZUJĄCE Ochrona Radiologiczna - szkolenie wstępne 1 Cel szkolenia wstępnego: Zgodnie z Ustawą Prawo Atomowe

Bardziej szczegółowo

Podstawowe własności jąder atomowych

Podstawowe własności jąder atomowych Fizyka jądrowa Struktura jądra (stan podstawowy) Oznaczenia, terminologia Promienie jądrowe i kształt jąder Jądra stabilne; warunki stabilności; energia wiązania Jądrowe momenty magnetyczne Modele struktury

Bardziej szczegółowo

CEL 4. Natalia Golnik

CEL 4. Natalia Golnik Etap 15 Etap 16 Etap 17 Etap 18 CEL 4 OPRACOWANIE NOWYCH LUB UDOSKONALENIE PRZYRZĄDÓW DO POMIARÓW RADIOMETRYCZNYCH Natalia Golnik Narodowe Centrum Badań Jądrowych UWARUNKOWANIA WYBORU Rynek przyrządów

Bardziej szczegółowo

I edycja Konkursu Chemicznego im. Ignacego Łukasiewicza dla uczniów szkół gimnazjalnych. rok szkolny 2014/2015 ZADANIA.

I edycja Konkursu Chemicznego im. Ignacego Łukasiewicza dla uczniów szkół gimnazjalnych. rok szkolny 2014/2015 ZADANIA. I edycja Konkursu Chemicznego im. Ignacego Łukasiewicza dla uczniów szkół gimnazjalnych rok szkolny 2014/2015 ZADANIA ETAP I (szkolny) Zadanie 1 Wapień znajduje szerokie zastosowanie jako surowiec budowlany.

Bardziej szczegółowo

ZASADY OCHRONY RADIOLOGICZNEJ PRACOWNIKÓW. Magdalena Łukowiak

ZASADY OCHRONY RADIOLOGICZNEJ PRACOWNIKÓW. Magdalena Łukowiak ZASADY OCHRONY RADIOLOGICZNEJ PRACOWNIKÓW. Magdalena Łukowiak PODSTAWA PRAWNA OBWIESZCZENIE MARSZAŁKA SEJMU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ z dnia 24 stycznia 2012 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu

Bardziej szczegółowo

Ochrona przed promieniowaniem jonizującym. Źródła promieniowania jonizującego. Naturalne promieniowanie tła. dr n. med.

Ochrona przed promieniowaniem jonizującym. Źródła promieniowania jonizującego. Naturalne promieniowanie tła. dr n. med. Ochrona przed promieniowaniem jonizującym dr n. med. Jolanta Meller Źródła promieniowania jonizującego Promieniowanie stosowane w celach medycznych Zastosowania w przemyśle Promieniowanie związane z badaniami

Bardziej szczegółowo

Szczegółowy zakres szkolenia wymagany dla osób ubiegających się o nadanie uprawnień inspektora ochrony radiologicznej

Szczegółowy zakres szkolenia wymagany dla osób ubiegających się o nadanie uprawnień inspektora ochrony radiologicznej Załącznik nr 1 Szczegółowy zakres szkolenia wymagany dla osób ubiegających się o nadanie uprawnień inspektora ochrony radiologicznej Lp. Zakres tematyczny (forma zajęć: wykład W / ćwiczenia obliczeniowe

Bardziej szczegółowo

DAWKA SKUTECZNA I EKWIWALENTNA A RYZYKO RADIACYJNE. EFEKTY STOCHASTYCZNE I DETERMINISTYCZNE. Magdalena Łukowiak

DAWKA SKUTECZNA I EKWIWALENTNA A RYZYKO RADIACYJNE. EFEKTY STOCHASTYCZNE I DETERMINISTYCZNE. Magdalena Łukowiak DAWKA SKUTECZNA I EKWIWALENTNA A RYZYKO RADIACYJNE. EFEKTY STOCHASTYCZNE I DETERMINISTYCZNE. Magdalena Łukowiak Równoważnik dawki. Równoważnik dawki pochłoniętej, biologiczny równoważnik dawki, dawka równoważna

Bardziej szczegółowo

Zgodnie z rozporządzeniem wczesne wykrywanie skażeń promieniotwórczych należy do stacji wczesnego ostrzegania, a pomiary są prowadzone w placówkach.

Zgodnie z rozporządzeniem wczesne wykrywanie skażeń promieniotwórczych należy do stacji wczesnego ostrzegania, a pomiary są prowadzone w placówkach. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 17 grudnia 2002 r. w sprawie stacji wczesnego wykrywania skażeń promieniotwórczych i placówek prowadzących pomiary skażeń promieniotwórczych Joanna Walas Łódź, 2014

Bardziej szczegółowo

Wyznaczanie promieniowania radonu

Wyznaczanie promieniowania radonu Wyznaczanie promieniowania radonu Urszula Kaźmierczak 1. Cele ćwiczenia Zapoznanie się z prawem rozpadu promieniotwórczego, Pomiar aktywności radonu i produktów jego rozpadu w powietrzu.. Źródła promieniowania

Bardziej szczegółowo

ROZDZIAŁ III. PROMIENIOTWÓRCZOŚĆ ŚRODOWISKA 1

ROZDZIAŁ III. PROMIENIOTWÓRCZOŚĆ ŚRODOWISKA 1 ROZDZIAŁ III. PROMIENIOTWÓRCZOŚĆ ŚRODOWISKA 1 3. 1 Uwagi ogólne Rozwojowi naszego Wszechświata, a więc i Ziemi i organizmów na niej towarzyszyło zawsze promieniowanie elektromagnetyczne i korpuskularne;

Bardziej szczegółowo

Wymagany zakres szkolenia dla osób ubiegających się o nadanie uprawnień

Wymagany zakres szkolenia dla osób ubiegających się o nadanie uprawnień Dziennik Ustaw 5 Poz. 1534 Załącznik do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 21 grudnia 2012 r. (poz. 1534) Wymagany zakres szkolenia dla osób ubiegających się o nadanie uprawnień inspektora ochrony

Bardziej szczegółowo

Identyfikacja źródeł emisji pyłu przy pomocy radioaktywnego izotopu ołowiu 210 Pb

Identyfikacja źródeł emisji pyłu przy pomocy radioaktywnego izotopu ołowiu 210 Pb Identyfikacja źródeł emisji pyłu przy pomocy radioaktywnego izotopu ołowiu 210 Pb Grant KBN nr 3 T09D 025 29 Metoda oceny udziału dużych źródeł energetycznych w poziomie stężeń pyłu z wykorzystaniem naturalnych

Bardziej szczegółowo

Bezpieczeństwo jądrowe i ochrona radiologiczna w spółkach jądrowych PGE

Bezpieczeństwo jądrowe i ochrona radiologiczna w spółkach jądrowych PGE Bezpieczeństwo jądrowe i ochrona radiologiczna w spółkach jądrowych PGE dr inż. Krzysztof W. Fornalski PGE EJ 1 Sp. z o.o. Plan wystąpienia Dlaczego bezpieczeństwo jądrowe i ochrona radiologiczna? Polskie

Bardziej szczegółowo

Wyższy Urząd Górniczy. Wypadkowość związana z ryzykownym zachowaniem pracowników (tzw. czynnik ludzki)

Wyższy Urząd Górniczy. Wypadkowość związana z ryzykownym zachowaniem pracowników (tzw. czynnik ludzki) Wyższy Urząd Górniczy Wypadkowość związana z ryzykownym zachowaniem pracowników (tzw. czynnik ludzki) Wypadkowość związana z ryzykownym zachowaniem pracowników (tzw. czynnik ludzki) Katowice 2011 Copyright

Bardziej szczegółowo

Substancje radioaktywne w środowisku lądowym

Substancje radioaktywne w środowisku lądowym KRAKÓW 2007 Substancje radioaktywne w środowisku lądowym Andrzej Komosa Zakład Radiochemii i Chemii Koloidów UMCS Lublin Radioizotopy w środowisku Radioizotopy pierwotne, istniejące od chwili powstania

Bardziej szczegółowo

Promieniowanie jonizujące

Promieniowanie jonizujące Promieniowanie jonizujące Nowelizacja dyrektywy Rady 2013/59/Euratom i ustawy Prawo atomowe; wprowadzenie rozróżnienia pojęć kontakt i narażenie do celów prowadzenia rejestrów w zakładach pracy dr Jerzy

Bardziej szczegółowo

Promieniowanie, zdrowie i społeczeństwo

Promieniowanie, zdrowie i społeczeństwo Promieniowanie, zdrowie i społeczeństwo Żyjemy w świecie z natury promieniotwórczym. Promieniotwórczy polon i rad są obecne w naszych kościach; nasze mięśnie zawierają promieniotwórczy węgiel i potas,

Bardziej szczegółowo

Autor: st. bryg. dr inż. Jerzy Ranecki zastępca komendanta miejskiego PSP w Poznaniu

Autor: st. bryg. dr inż. Jerzy Ranecki zastępca komendanta miejskiego PSP w Poznaniu Autor: st. bryg. dr inż. Jerzy Ranecki zastępca komendanta miejskiego PSP w Poznaniu Wstęp. W poniższym materiale szkoleniowym przedstawiam organizację zadań jakie należy zrealizować po wystąpieniu zdarzenia

Bardziej szczegółowo

NATURALNE ŹRÓDŁA PROMIENIOWANIA JONIZUJĄCEGO W ŚWIETLE NAJNOWSZEJ DYREKTYWY RADY UNII EUROPEJSKIEJ (2013/59/EURATOM)

NATURALNE ŹRÓDŁA PROMIENIOWANIA JONIZUJĄCEGO W ŚWIETLE NAJNOWSZEJ DYREKTYWY RADY UNII EUROPEJSKIEJ (2013/59/EURATOM) NATURALNE ŹRÓDŁA PROMIENIOWANIA JONIZUJĄCEGO W ŚWIETLE NAJNOWSZEJ DYREKTYWY RADY UNII EUROPEJSKIEJ (2013/59/EURATOM) Jadwiga Mazur Seminarium IFJ PAN; 15.05.2014 O CZYM BĘDZIE SEMINARIUM... NATURALNE ŹRÓDŁA

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia 29 listopada 2000 r. Prawo atomowe 1) (tekst jednolity) Rozdział 1 Przepisy ogólne

USTAWA z dnia 29 listopada 2000 r. Prawo atomowe 1) (tekst jednolity) Rozdział 1 Przepisy ogólne Dziennik Ustaw z 2007 r. Nr 42 poz. 276 USTAWA z dnia 29 listopada 2000 r. Prawo atomowe 1) (tekst jednolity) Rozdział 1 Przepisy ogólne Art. 1. 1. Ustawa określa: 1) działalność w zakresie pokojowego

Bardziej szczegółowo

OCHRONA RADIOLOGICZNA. Kilka słów wstępu. Jakub Ośko

OCHRONA RADIOLOGICZNA. Kilka słów wstępu. Jakub Ośko OCHRONA RADIOLOGICZNA Kilka słów wstępu Jakub Ośko OCHRONA RADIOLOGICZNA zapobieganie narażeniu ludzi i skażeniu środowiska, a w przypadku braku możliwości zapobieżenia takim sytuacjom - ograniczenie ich

Bardziej szczegółowo

V KONKURS CHEMICZNY 23.X. 2007r. DLA UCZNIÓW GIMNAZJÓW WOJEWÓDZTWA ŚWIĘTOKRZYSKIEGO Etap I ... ... czas trwania: 90 min Nazwa szkoły

V KONKURS CHEMICZNY 23.X. 2007r. DLA UCZNIÓW GIMNAZJÓW WOJEWÓDZTWA ŚWIĘTOKRZYSKIEGO Etap I ... ... czas trwania: 90 min Nazwa szkoły V KONKURS CHEMICZNY 23.X. 2007r. DLA UCZNIÓW GIMNAZJÓW WOJEWÓDZTWA ŚWIĘTOKRZYSKIEGO Etap I...... Imię i nazwisko ucznia ilość pkt.... czas trwania: 90 min Nazwa szkoły... maksymalna ilość punk. 33 Imię

Bardziej szczegółowo

Własności promieniowania jądrowego i jego wpływ na organizmy Ŝywe.

Własności promieniowania jądrowego i jego wpływ na organizmy Ŝywe. Własności promieniowania jądrowego i jego wpływ na organizmy Ŝywe. Plan referatu 1. Trochę historii 2. Promieniowanie jądrowe 3. Promieniowanie alfa - Pojęcie - Właściwości - Znaczenie w środowisku - Reakcja

Bardziej szczegółowo

Wpływ promieniowania jonizującego na organizmy

Wpływ promieniowania jonizującego na organizmy Wpływ promieniowania jonizującego na organizmy Napromienienie Oznacza pochłonięcie energii promieniowania i co za tym idzieotrzymanie dawki promieniowania Natomiast przy pracy ze źródłami promieniotwórczymi

Bardziej szczegółowo

Biologiczne skutki promieniowania jonizującego

Biologiczne skutki promieniowania jonizującego Biologiczne skutki promieniowania jonizującego Mirosław Lewocki Zachodniopomorskie Centrum Onkologii w Szczecinie Instytut Fizyki Uniwersytetu Szczecińskiego Środowisko człowieka zawiera wiele źródeł promieniowania

Bardziej szczegółowo

PROMIENIOTWÓRCZOŚĆ, JEJ ZASTOSOWANIA I ELEMENTY OCHRONY RADIOLOGICZNEJ

PROMIENIOTWÓRCZOŚĆ, JEJ ZASTOSOWANIA I ELEMENTY OCHRONY RADIOLOGICZNEJ PROMIENIOTWÓRCZOŚĆ, JEJ ZASTOSOWANIA I ELEMENTY OCHRONY RADIOLOGICZNEJ Ludwik Dobrzyński Wydział Fizyki Uniwersytetu w Białymstoku oraz Instytut Problemów Jądrowych im. A.Sołtana w Świerku I. PODSTAWOWE

Bardziej szczegółowo

Przepisy dotyczące ochrony radiologicznej obowiązujące w Polsce 2

Przepisy dotyczące ochrony radiologicznej obowiązujące w Polsce 2 OCHRONA RADIOLOGICZNA Przepisy dotyczące ochrony radiologicznej obowiązujące w Polsce 2 Jakub Ośko Prawo Atomowe Rozdział 3. Bezpieczeństwo jądrowe i ochrona radiologiczna oraz ochrona zdrowia pracowników

Bardziej szczegółowo

BUDOWA ATOMU. Pierwiastki chemiczne

BUDOWA ATOMU. Pierwiastki chemiczne BUDOWA ATOMU Pierwiastki chemiczne p.n.e. Sb Sn n Pb Hg S Ag C Au Fe Cu ()* do XVII w. As (5 r.) P (669 r.) () XVIII w. N Cl Cr Co Y Mn Mo () Ni Pt Te O U H W XIX w. (m.in.) Na Ca Al Si F Cs Ba B Bi I

Bardziej szczegółowo

PODSTAWOWE WIADOMOŚCI O PROMIENIOWANIU JONIZUJĄCYM I OCHRONIE RADIOLOGICZNEJ

PODSTAWOWE WIADOMOŚCI O PROMIENIOWANIU JONIZUJĄCYM I OCHRONIE RADIOLOGICZNEJ PODSTAWOWE WIADOMOŚCI O PROMIENIOWANIU JONIZUJĄCYM I OCHRONIE RADIOLOGICZNEJ Pojęcie atomu pojawiło się w IV w p.n.e.. Wprowadził je grecki filozof Demokryt z Abdery. Pochodzi ono od greckiego słowa atomas

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia 29 listopada 2000 r. Prawo atomowe 1) Rozdział 1 Przepisy ogólne

USTAWA z dnia 29 listopada 2000 r. Prawo atomowe 1) Rozdział 1 Przepisy ogólne Kancelaria Sejmu s. 1/1 USTAWA z dnia 29 listopada 2000 r. Prawo atomowe 1) Rozdział 1 Przepisy ogólne Opracowano na podstawie tj. Dz.U. z 2004 r. Nr 161, poz. 1689, Nr 173, poz. 1808, z 2005 r. Nr 163,

Bardziej szczegółowo

RAPORT Z POMIARÓW PORÓWNAWCZYCH STĘŻENIA RADONU Rn-222 W PRÓBKACH GAZOWYCH METODĄ DETEKTORÓW PASYWNYCH

RAPORT Z POMIARÓW PORÓWNAWCZYCH STĘŻENIA RADONU Rn-222 W PRÓBKACH GAZOWYCH METODĄ DETEKTORÓW PASYWNYCH Instytut Fizyki Jądrowej im. Henryka Niewodniczańskiego Polskiej Akademii Nauk LABORATORIUM EKSPERTYZ RADIOMETRYCZNYCH Radzikowskiego 152, 31-342 KRAKÓW tel.: 12 66 28 332 mob.:517 904 204 fax: 12 66 28

Bardziej szczegółowo

WPROWADZENIE WPROWADZENIE WYPOSAŻENIE, FUNKCJE

WPROWADZENIE WPROWADZENIE WYPOSAŻENIE, FUNKCJE WPROWADZENIE WYPOSAŻENIE, FUNKCJE OGÓLNOPOLSKIE BADANIA PORÓWNAWCZE APARATURY DLA POMIARU STĘŻENIA RADONU I JEGO PRODUKTÓW ROZPADU PROWADZONE NA RADONOWYM STANOWISKU WZORCOWYM (RSW) CLOR WPROWADZENIE Z

Bardziej szczegółowo

IV. PROMIENIOTWÓRCZOŚĆ ŚRODOWISKA

IV. PROMIENIOTWÓRCZOŚĆ ŚRODOWISKA IV. PROMIENIOTWÓRCZOŚĆ ŚRODOWISKA 4.1 Uwagi ogólne Rozwojowi naszego Wszechświata, a więc i Ziemi i organizmów na niej, towarzyszyło zawsze promieniowanie elektromagnetyczne i korpuskularne; było i jest

Bardziej szczegółowo

POLITECHNIKA ŚLĄSKA WYDZIAŁ CHEMICZNY OZNACZANIE AKTYWNOŚCI, OKRESU PÓŁTRWANIA I MAKSYMALNEJ ENERGII PROMIENIOWANIA

POLITECHNIKA ŚLĄSKA WYDZIAŁ CHEMICZNY OZNACZANIE AKTYWNOŚCI, OKRESU PÓŁTRWANIA I MAKSYMALNEJ ENERGII PROMIENIOWANIA POLITECHNIKA ŚLĄSKA WYDZIAŁ CHEMICZNY KATEDRA FIZYKOCHEMII I TECHNOLOGII POLIMERÓW OZNACZANIE AKTYWNOŚCI, OKRESU PÓŁTRWANIA I MAKSYMALNEJ ENERGII PROMIENIOWANIA Opiekun ćwiczenia: Jerzy Żak Miejsce ćwiczenia:

Bardziej szczegółowo

Promieniowanie. Promieniowanie tak, ale. Jerzy Kierzkowski

Promieniowanie. Promieniowanie tak, ale. Jerzy Kierzkowski Promieniowanie jonizujące i niejonizujące Promieniowanie tak, ale Jerzy Kierzkowski Rodzaje oddziaływania Promieniowanie jonizujące Promieniowanie niejonizujące - promieniowanie elektromagnetyczne (mikrofale,

Bardziej szczegółowo

PIERWIASTKI PROMIENIOTWÓRCZE W ŚRODOWISKU

PIERWIASTKI PROMIENIOTWÓRCZE W ŚRODOWISKU PIERWIASTKI PROMIENIOTWÓRCZE W ŚRODOWISKU Paweł KRAJEWSKI krajewski@clor.waw.pl CENTRALNE 1 OCHRONA RADIOLOGICZNA EWOLUCJA NORM I PRZEPISÓW PO 2013 roku ŹRÓDŁA PROMIENIOWANIA JONIZUJĄCEGO W NASZYM OTOCZENIU

Bardziej szczegółowo

PROMIENIOWANIE I PROMIENIOTWÓRCZO RCZOŚĆ

PROMIENIOWANIE I PROMIENIOTWÓRCZO RCZOŚĆ PROMIENIOWANIE I PROMIENIOTWÓRCZO RCZOŚĆ Definicja promieniowania: Promieniowanie- jest to strumień cząstek lub fal wysyłanych przez ciało. Wytwarzanie promieniowania nazywane jest emisją. Pierwotnie pojęcie

Bardziej szczegółowo

PROJEKT EDUKACYJNY PROMIENIOWANIE, WRÓG, CZY PRZYJACIEL?

PROJEKT EDUKACYJNY PROMIENIOWANIE, WRÓG, CZY PRZYJACIEL? Marianna Szpakowska Doradca metodyczny PCDZN w Puławach Promieniowanie kojarzy się zwykle ze szkodliwym wpływem na organizm ludzki. Ma ono również wpływ pozytywny. By przybliżyć uczniom problem i zachęcić

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE RADY MINISTRÓW

ROZPORZĄDZENIE RADY MINISTRÓW Dz.U.02.207.1753 ROZPORZĄDZENIE RADY MINISTRÓW z dnia 5 listopada 2002 r. w sprawie wymagań dotyczących rejestracji dawek indywidualnych. (Dz. U. z dnia 11 grudnia 2002 r.) Na podstawie art. 28 pkt 1 ustawy

Bardziej szczegółowo

Fizyka jądrowa cz. 2. Reakcje jądrowe. Teraz stałem się Śmiercią, niszczycielem światów. Robert Oppenheimer

Fizyka jądrowa cz. 2. Reakcje jądrowe. Teraz stałem się Śmiercią, niszczycielem światów. Robert Oppenheimer Barcelona, Espania, May 204 W-29 (Jaroszewicz) 24 slajdy Na podstawie prezentacji prof. J. Rutkowskiego Reakcje jądrowe Fizyka jądrowa cz. 2 Teraz stałem się Śmiercią, niszczycielem światów Robert Oppenheimer

Bardziej szczegółowo

Szkolenie z zakresu bhp i ppoż.

Szkolenie z zakresu bhp i ppoż. Kopalnia Soli Wieliczka Trasa Turystyczna Sp. z o.o. Szkolenie z zakresu bhp i ppoż. Wieliczka 2013 jerzy.sajak@kopalnia.pl System Zarządzania Bezpieczeństwem i Higieną Pracy Szkolenie BHP luty 2012

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Rozdział III Drgania mechaniczne i wstrząsy 1. Charakterystyka fizyczna i podstawowe pojęcia... 87 2. Źródła drgań...

Spis treści. Rozdział III Drgania mechaniczne i wstrząsy 1. Charakterystyka fizyczna i podstawowe pojęcia... 87 2. Źródła drgań... Spis treści Rozdział I Czynniki szkodliwe i uciążliwe w środowisku pracy 1. Podział czynników szkodliwych i uciążliwych.................................. 11 2. Ogólne przepisy bezpieczeństwa i higieny

Bardziej szczegółowo

Wyższy Urząd Górniczy

Wyższy Urząd Górniczy Wyższy Urząd Górniczy Zasady bhp przy eksploatacji maszyn i urządzeń elektrycznych Copyright by Wyższy Urząd Górniczy, Katowice 2010 Opracowanie Departament Energomechaniczny WUG Opracowanie graficzne,

Bardziej szczegółowo

Wpływ promieniowania naturalnego na zdrowie człowieka

Wpływ promieniowania naturalnego na zdrowie człowieka Metody i Technologie Jądrowe w Środowisku, Przemyśle i Medycynie Wpływ promieniowania naturalnego na zdrowie człowieka Autor: Judyta Salamon Prowadzący: prof. dr hab. Jan Pluta Warszawa, 21 stycznia 2014

Bardziej szczegółowo

Measuring time: 600 minutes Frequency: 1 per minute

Measuring time: 600 minutes Frequency: 1 per minute 6COACH 33 Radioaktywność powietrza Program: Coach 6 Projekt: na ZMN060c CMA Coach Projects\Radioaktywność_powietrza\Zesta w.cma Przykład wyników: Wyniki.cmr Program: CMA Coach Projects\PTSN Coach 6\ Radioaktywność_powietrza

Bardziej szczegółowo

Przewidywane skutki awarii elektrowni w Fukushimie. Paweł Olko Instytut Fizyki Jądrowej PAN

Przewidywane skutki awarii elektrowni w Fukushimie. Paweł Olko Instytut Fizyki Jądrowej PAN Przewidywane skutki awarii elektrowni w Fukushimie Paweł Olko Instytut Fizyki Jądrowej PAN Plan prezentacji 1. Ryzyko i dawki w ochronie przed promieniowaniem 2. Skutki ekonomiczne i zdrowotne po awarii

Bardziej szczegółowo

Dział: 7. Światło i jego rola w przyrodzie.

Dział: 7. Światło i jego rola w przyrodzie. Dział: 7. Światło i jego rola w przyrodzie. TEMATY I ZAKRES TREŚCI NAUCZANIA Fizyka klasa 3 LO Nr programu: DKOS-4015-89/02 Moduł Dział - Temat L. Zjawisko odbicia i załamania światła 1 Prawo odbicia i

Bardziej szczegółowo

Promieniowanie jonizujące i jego wpływ na organizmy Mateusz Malec, Arkadiusz Maziakowski, Gabriela Graboń Politechnika Wrocławska

Promieniowanie jonizujące i jego wpływ na organizmy Mateusz Malec, Arkadiusz Maziakowski, Gabriela Graboń Politechnika Wrocławska Promieniowanie jonizujące i jego wpływ na organizmy Mateusz Malec, Arkadiusz Maziakowski, Gabriela Graboń Politechnika Wrocławska 1. Promieniowanie oraz zjawisko jonizacji. Promieniowanie jonizujące a

Bardziej szczegółowo

Wykład 4 - Dozymetria promieniowania jądrowego

Wykład 4 - Dozymetria promieniowania jądrowego Podstawy prawne Wykład 4 - Dozymetria promieniowania jądrowego http://www.paa.gov.pl/ - -> akty prawne - -> Prawo Atomowe Centralne Laboratorium Ochrony Radiologicznej -- www.clor.waw.pl 1 http://www.sejm.gov.pl/

Bardziej szczegółowo

Przepisy dotyczące ochrony radiologicznej obowiązujące w Polsce 3

Przepisy dotyczące ochrony radiologicznej obowiązujące w Polsce 3 OCHRONA RADIOLOGICZNA Przepisy dotyczące ochrony radiologicznej obowiązujące w Polsce 3 Jakub Ośko Rozdział 4. Obiekty jądrowe 2 Rozdział 4. Art. 3. 17) elektrownia jądrowa, reaktor badawczy, zakład wzbogacania

Bardziej szczegółowo

III. PODSTAWOWE CHARAKTERYSTYKI ŹRÓDEŁ PROMIENIOTWÓRCZYCH. ELEMENTY DOZYMETRII

III. PODSTAWOWE CHARAKTERYSTYKI ŹRÓDEŁ PROMIENIOTWÓRCZYCH. ELEMENTY DOZYMETRII III. PODSTAWOWE CHARAKTERYSTYKI ŹRÓDEŁ PROMIENIOTWÓRCZYCH. ELEMENTY DOZYMETRII 3. Aktywność Pracując ze źródłami promieniotwórczymi musimy ustalić sposób ich opisu. Dotyczy on izotopu lub izotopów, które

Bardziej szczegółowo

LATAĆ, CZY NIE LATAĆ? PROMIENIOWANIE KOSMICZNE W SAMOLOTACH

LATAĆ, CZY NIE LATAĆ? PROMIENIOWANIE KOSMICZNE W SAMOLOTACH Paweł Bilski LATAĆ, CZY NIE LATAĆ? PROMIENIOWANIE KOSMICZNE W SAMOLOTACH Wstęp W roku 1912 Hess w czasie lotu balonem chciał zmierzyć przy pomocy licznika Geigera-Muellera, w jaki sposób intensywność promieniowania

Bardziej szczegółowo

Propozycja planu wynikowego Chemia Nowej Ery - klasa 1 gimnazjum

Propozycja planu wynikowego Chemia Nowej Ery - klasa 1 gimnazjum Propozycja planu wynikowego Chemia Nowej Ery - klasa 1 gimnazjum Tytuł rozdziału w podręczniku Temat lekcji Wstęp 1. Wprowadzenie chemia jako nauka przyrodnicza Szkło laboratoryjne Sprzęt laboratoryjny

Bardziej szczegółowo

Promieniowanie, które nas otacza

Promieniowanie, które nas otacza Promieniowanie, które nas otacza Ludwik Dobrzyński Wydział Fizyki Uniwersytetu w Białymstoku Instytut Problemów Jądrowych im. A.Sołtana, Świerk Łukasz Adamowski Instytut Problemów Jądrowych im. A.Sołtana,

Bardziej szczegółowo

DATOWANIE - BADANIE WIEKU OBIEKTÓW

DATOWANIE - BADANIE WIEKU OBIEKTÓW DATOWANIE - BADANIE WIEKU OBIEKTÓW Bohdan Dziunikowski Wydział Fizyki i Techniki Jądrowej, Akademia Górniczo-Hutnicza, 30-059 Kraków, AL Mickiewicza 30 1. WSTĘP PL0100788 Datowanie jądrowe polega na oznaczaniu

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 14 września 2012 r. Poz. 1022 ROZPORZĄDZENIE RADY MINISTRÓW. z dnia 10 sierpnia 2012 r.

Warszawa, dnia 14 września 2012 r. Poz. 1022 ROZPORZĄDZENIE RADY MINISTRÓW. z dnia 10 sierpnia 2012 r. DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 14 września 2012 r. Poz. 1022 ROZPORZĄDZENIE RADY MINISTRÓW z dnia 10 sierpnia 2012 r. w sprawie stanowisk mających istotne znaczenie dla zapewnienia

Bardziej szczegółowo

fizyce i chemii w XX wieku

fizyce i chemii w XX wieku Tytuł: Przełomowe odkrycia w fizyce i chemii w XX wieku Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Promieniotwórczość - to zjawisko samorzutnego rozpadu

Bardziej szczegółowo

POLITECHNIKA GDAŃSKA WYDZIAŁ CHEMICZNY. Katedra Technologii Chemicznej

POLITECHNIKA GDAŃSKA WYDZIAŁ CHEMICZNY. Katedra Technologii Chemicznej POLITECHNIKA GDAŃSKA WYDZIAŁ CHEMICZNY Katedra Technologii Chemicznej INSTRUKCJA DO ĆWICZEŃ LABORATORYJNYCH Chemia Węglowodorów BADANIA ODDZIAŁYWANIA NA ŚRODOWISKO ODPADÓW Z HAŁDY FOSFOGIPSÓW ORAZ SZLAMÓW

Bardziej szczegółowo

Laboratorium Pomiarów Dozymetrycznych Monitoring ośrodka i rozwój dozymetrii

Laboratorium Pomiarów Dozymetrycznych Monitoring ośrodka i rozwój dozymetrii Laboratorium Pomiarów Dozymetrycznych Monitoring ośrodka i rozwój dozymetrii Jakub Ośko Działalność LPD Ochrona radiologiczna ośrodka jądrowego Świerk (wymaganie Prawa atomowego) Prace naukowe, badawcze,

Bardziej szczegółowo

Dziennik Ustaw. Warszawa, dnia 13 marca 2012 r. Poz. 264 U S T A W A. z dnia 29 listopada 2000 r. Prawo atomowe. Rozdział 1

Dziennik Ustaw. Warszawa, dnia 13 marca 2012 r. Poz. 264 U S T A W A. z dnia 29 listopada 2000 r. Prawo atomowe. Rozdział 1 Dziennik Ustaw Warszawa, dnia 13 marca 2012 r. Poz. 264 U S T A W A z dnia 29 listopada 2000 r. Prawo atomowe Rozdział 1 Przepisy ogólne Art. 1. 1. Ustawa określa: 1) działalność w zakresie pokojowego

Bardziej szczegółowo

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 4 listopada 2014 r. Poz. 1512 OBWIESZCZENIE MARSZAŁKA SEJMU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ z dnia 17 września 2014 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego

Bardziej szczegółowo

Bezpieczeństwo pracy z otwartymi źródłami promieniowania podczas badań znacznikowych prowadzonych w terenie

Bezpieczeństwo pracy z otwartymi źródłami promieniowania podczas badań znacznikowych prowadzonych w terenie OCHRONA RADIOLOGICZNA Bezpieczeństwo pracy z otwartymi źródłami promieniowania podczas badań znacznikowych prowadzonych w terenie Jakub Ośko Stosowanie źródeł promieniowania poza pracownią Zainstalowanie

Bardziej szczegółowo

Wewnętrzna budowa materii

Wewnętrzna budowa materii Atom i układ okresowy Wewnętrzna budowa materii Atom jest zbudowany z jądra atomowego oraz krążących wokół niego elektronów. Na jądro atomowe składają się protony oraz neutrony, zwane wspólnie nukleonami.

Bardziej szczegółowo

Paulina Majczak-Ziarno, Paulina Janowska, Maciej Budzanowski, Renata Kopeć, Izabela Milcewicz- Mika, Tomasz Nowak

Paulina Majczak-Ziarno, Paulina Janowska, Maciej Budzanowski, Renata Kopeć, Izabela Milcewicz- Mika, Tomasz Nowak Pomiar rozkładu dawki od rozproszonego promieniowania wokół stanowiska gantry, w gabinecie stomatologicznym i stanowiska pomiarowego do defektoskopii przy użyciu detektorów MTS-N i MCP-N Paulina Majczak-Ziarno,

Bardziej szczegółowo

Inspektor ochrony radiologicznej Jezierska Karolina

Inspektor ochrony radiologicznej Jezierska Karolina Inspektor ochrony radiologicznej Jezierska Karolina wymagania dotyczące uzyskania uprawnień szkolenie i egzamin obowiązki inspektora. Prawo atomowe z dnia 13 marca 2012 r. Rozporządzenie Ministra Zdrowia

Bardziej szczegółowo

Zadanie 2. Środowiskowe zagrożenia zdrowia dzieci

Zadanie 2. Środowiskowe zagrożenia zdrowia dzieci . Środowiskowe zagrożenia zdrowia dzieci Instytut Ekologii Terenów Uprzemysłowionych w Katowicach (IETU), Główny Instytut Górnictwa w Katowicach (GIG) Instytut Podstaw Inżynierii Środowiska w Zabrzu (IPIŚ

Bardziej szczegółowo

PODSTAWOWE NORMY OCHRONY PRZED PROMIENIOWANIEM JOIZUJĄCYM

PODSTAWOWE NORMY OCHRONY PRZED PROMIENIOWANIEM JOIZUJĄCYM Tadeusz Musiałowicz Dyrektywa Rady Unii ustanawiająca PODSTAWOWE NORMY OCHRONY PRZED PROMIENIOWANIEM JOIZUJĄCYM Projekt przedstawiony na podstawie Artykułu 31 Układu Euratom, do opinii Europejskiego Komitetu

Bardziej szczegółowo

Tadeusz Musiałowicz OCCUPATIONAL RADIATION PROTECTION. Draft Safety Guide IAEA DS453 OMÓWIENIE

Tadeusz Musiałowicz OCCUPATIONAL RADIATION PROTECTION. Draft Safety Guide IAEA DS453 OMÓWIENIE Tadeusz Musiałowicz OCCUPATIONAL RADIATION PROTECTION Draft Safety Guide IAEA DS453 OMÓWIENIE SPIS TREŚCI 1. Wstęp 2. Podstawowe elementy uwzględniane przy ochronie pracowników 3. Narażenie pracowników

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 31 grudnia 2012 r. Poz. 1534. Rozporządzenie. z dnia 21 grudnia 2012 r.

Warszawa, dnia 31 grudnia 2012 r. Poz. 1534. Rozporządzenie. z dnia 21 grudnia 2012 r. DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 31 grudnia 2012 r. Poz. 1534 Rozporządzenie Ministra Zdrowia 1) z dnia 21 grudnia 2012 r. w sprawie nadawania uprawnień inspektora ochrony radiologicznej

Bardziej szczegółowo

Test diagnostyczny. Dorota Lewandowska, Lidia Wasyłyszyn, Anna Warchoł. Część A (0 5) Standard I

Test diagnostyczny. Dorota Lewandowska, Lidia Wasyłyszyn, Anna Warchoł. Część A (0 5) Standard I strona 1/9 Test diagnostyczny Dorota Lewandowska, Lidia Wasyłyszyn, Anna Warchoł Część A (0 5) Standard I 1. Przemianą chemiczną nie jest: A. mętnienie wody wapiennej B. odbarwianie wody bromowej C. dekantacja

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia 29 listopada 2000 r. Prawo atomowe. Rozdział 1 Przypisy ogólne

USTAWA z dnia 29 listopada 2000 r. Prawo atomowe. Rozdział 1 Przypisy ogólne Kancelaria Sejmu s. 1/147 Dz.U. 2001 Nr 3 poz. 18 USTAWA z dnia 29 listopada 2000 r. 1), 2) Prawo atomowe Rozdział 1 Przypisy ogólne Art. 1. 1. Ustawa określa: 1) działalność w zakresie pokojowego wykorzystywania

Bardziej szczegółowo

Dozymetria i ochrona przed promieniowaniem jonizującym: aspekty fizyczne, techniczne, prawne i społeczne. mgr inż. Filip A. Sala

Dozymetria i ochrona przed promieniowaniem jonizującym: aspekty fizyczne, techniczne, prawne i społeczne. mgr inż. Filip A. Sala Politechnika Warszawska Wydział Fizyki Dozymetria i ochrona przed promieniowaniem jonizującym: aspekty fizyczne, techniczne, prawne i społeczne mgr inż. Filip A. Sala Opracowanie zaliczeniowe z przedmiotu

Bardziej szczegółowo

Czy promieniowanie jonizuj¹ce jest zawsze szkodliwe dla zdrowia [1]

Czy promieniowanie jonizuj¹ce jest zawsze szkodliwe dla zdrowia [1] IX SYMPOZJUM POSTAWY PROEKOLOGICZNE U PROGU XXI WIEKU Su³ów k/milicza, 29 wrzeœnia 2007 Czy promieniowanie jonizuj¹ce jest zawsze szkodliwe dla zdrowia [1] Ludwik Dobrzyñski Uniwersytet w Bia³ymstoku Instytut

Bardziej szczegółowo

Wyznaczenie absorpcji promieniowania radioaktywnego.

Wyznaczenie absorpcji promieniowania radioaktywnego. Prof. Henryk Szydłowski BADANIE ROZPADU PROMIENIOTWÓRCZEGO Cel doświadczenia: Wyznaczenie promieniotwórczości tła. Wyznaczenie absorpcji promieniowania radioaktywnego. Przyrządy: Zestaw komputerowy z interfejsem,

Bardziej szczegółowo

JONIZUJĄCEGO LUDWIK DOBRZ YŃSK I, E W A DROS TE, WO JCIE C H T RO JANOWSK I DZIA Ł SZK O LENIA I D O RAD ZTW A INS TY TUTU PR OB LE MÓ W JĄDROW YC H

JONIZUJĄCEGO LUDWIK DOBRZ YŃSK I, E W A DROS TE, WO JCIE C H T RO JANOWSK I DZIA Ł SZK O LENIA I D O RAD ZTW A INS TY TUTU PR OB LE MÓ W JĄDROW YC H ELEMENTY FIZYKI PROM I ENIOWANIA JONIZUJĄCEGO LUDWIK DOBRZ YŃSK I, E W A DROS TE, WO JCIE C H T RO JANOWSK I DZIA Ł SZK O LENIA I D O RAD ZTW A INS TY TUTU PR OB LE MÓ W JĄDROW YC H E-MAI L LUDWIK@ IP

Bardziej szczegółowo

Warszawski konkurs chemiczny KWAS. Etap I szkolny. Zadanie 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17

Warszawski konkurs chemiczny KWAS. Etap I szkolny. Zadanie 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 Warszawa 17 marca 2009r. Warszawski konkurs chemiczny KWAS Etap I szkolny Kod ucznia: Zadanie 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 Maksymalna ilość punktów 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 Liczba

Bardziej szczegółowo

Wniosek o wydanie zezwolenia na:

Wniosek o wydanie zezwolenia na: Wniosek o wydanie zezwolenia na: uruchamianie i stosowanie aparatu (ów) rentgenowskiego (ich) do celów diagnostyki medycznej / radiologii zabiegowej / radioterapii powierzchniowej i radioterapii schorzeń

Bardziej szczegółowo

PODSTAWY TECHNOLOGII OGÓLNEJ wykład 3 PROCESY RADIACYJNE

PODSTAWY TECHNOLOGII OGÓLNEJ wykład 3 PROCESY RADIACYJNE PODSTAWY TECHNOLOGII OGÓLNEJ wykład 3 PROCESY RADIACYJNE Procesy radiacyjne a procesy fotochemiczne Procesy radiacyjne Trochę historii Teoretyczne podstawy procesu Źródła promieniowania Zalety i ograniczenia

Bardziej szczegółowo