CHEMIA LEKCJA 1. Budowa atomu, Izotopy Promieniotwórczość naturalna i sztuczna. Model atomu Bohra

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "CHEMIA LEKCJA 1. Budowa atomu, Izotopy Promieniotwórczość naturalna i sztuczna. Model atomu Bohra"

Transkrypt

1 CHEMIA LEKCJA 1. Budowa atomu, Izotopy Promieniotwórczość naturalna i sztuczna Model atomu Bohra

2 SPIS TREŚCI: 1. Modele budowy atomu Thomsona, Rutherforda i Bohra 2. Budowa atomu 3. Liczba atomowa a liczba masowa (przykład zadania) 4. Izotopy 5. Ustalenie masy atomowej danego pierwiastka na podstawie procentowej zawartości izotopów (przykład zadania) 6. Konfiguracja elektronowa (zakaz Pauliego i reguła Hunda) 7. Promieniotwórczość naturalna i sztuczna (przemiana α, β i γ) 8. Okres półtrwania (przykład zadania) 9. Zadania do rozwiązania

3 1. Modele budowy atomu Thomsona, Rutherforda i Bohra a) Model budowy atomu według Thomsona (1906) 1. model ciasta z rodzynkami 2. atom to kula o promieniu m naładowana dodatnim ładunkiem elektrycznym 3. wewnątrz tej kuli rozmieszczone są elektrony (są one ulokowane jak rodzynki w cieście) 4. atom jako całość jest elektrycznie obojętny (dodatni ładunek obojętnego atomu równy jest ujemnemu ładunkowi wszystkich jego elektronów) b) Model budowy atomu według Rutherforda (1911) 1. model planetarny budowy atomu (można go porównać do budowy Układu Słonecznego, gdzie Słońce to jądro atomowe, a planety wokół niego krążące to elektrony) 2. atom składa się z jądra i powłoki elektronowej 3. jądro o ładunku dodatnim skupia w sobie prawie całą masę atomu 4. dookoła jądra po zamkniętych orbitach krążą elektrony tworząc powłokę elektronowa atomu 5. atom jest elektrycznie obojętny (dodatni ładunek obojętnego atomu równy jest ujemnemu ładunkowi wszystkich jego elektronów) 6. jest to model dynamiczny budowy atomu, ponieważ elektrony są w ciągłym ruchu, w przeciwnym wypadku zostałby przyciągnięte przez jądro wskutek działania sił kulombowskich c) Model budowy atomu według Bohra (1913) 1. uzupełnienie teorii Rutherforda 2. postulaty Bohra (dotyczące atomu wodoru) elektron w atomie wodoru porusza się po orbicie kołowej dokoła jądra pod wpływem siły kulombowskiej dozwolone są takie orbity dla których moment pędu krążącego elektronu równy całkowitej wielokrotności stałej Plancka h podzielonej przez 2π elektron poruszający się po dozwolonej orbicie nie wypromieniowuje energii elektromagnetycznej emisja lub absorpcja promieniowania występuje przy przejściu elektronu z jednej orbity na inną

4 2. Budowa atomu Atom składa się z jądra atomowego i elektronów, które krążą wokół niego. W skład jądra atomowego wchodzą protony i neutrony, które mają wspólną nazwę NUKLEONÓW. Natomiast elektrony można podzielić na niewalencyjne, które wraz z jądrem atomowym tworzą ZRĄB ATOMOWY oraz walencyjne, które leżą na ostatniej powłoce atomu i biorą udział w reakcji chemicznej. ATOM JĄDRO ATOMOWE CHMURA ELEKTRONOWA protony neutrony elektrony posiadają ładunek dodatni oznaczane literą p masa 1, kg (1,0073 u) nie posiadają ładunku oznaczane literą n masa 1, kg (1,0087 u) posiadają ładunek ujemny oznaczane literą e masa jest 1836 razy mniejsza od masy protonu i wynosi około 0,00055 u

5 3. Liczba atomowa a liczba masowa LICZBA ATOMOWA (Z) liczba określająca ilość protonów w jądrze atomu, jest ona charakterystyczna i stała dla danego pierwiastka. LICZBA MASOWA (A) liczba stanowiąca sumę protonów i neutronów (nukleony) w jądrze. liczba protonów = Z liczba elektronów = Z, bo atom jest elektrycznie obojętny liczba neutronów = A - Z Ogólny symbol pierwiastka z zaznaczeniem liczby atomowej i masowej Izotop chloru zawiera: 17 protonów 17 elektronów 18 neutronów

6 Zadanie Podaj skład jądra atomowego oraz ilość elektronów, które występują w podanym izotopie: > Liczba protonów jest równa liczbie atomowej (Z) i wynosi 6. > Liczba elektronów jest równa liczbie protonów, ponieważ atom jest elektrycznie obojętny i wynosi 6. > Liczba neutronów jest równa różnicy liczby masowej i atomowej i wynosi 12-6 = 6 4. Izotopy IZOTOPY są to atomy tego samego pierwiastka różniące się liczba neutronów w jądrze. Izotopy wodoru:

7 Izotop Liczba Liczba Liczba wodoru protonów neutronów elektronów Prot Deuter Tryt Czy wiesz, że chrom posiada 13 izotopów, od 45 Cr do 57 Cr, z czego trwałe są izotopy 50, 52, 53 i Ustalenie masy atomowej danego pierwiastka na podstawie procentowej zawartości izotopów Wzór na obliczenie masy atomowej danego pierwiastka: A r masa atomowa danego pierwiastka % n procentowa zawartość danego izotopu A n liczba masowa danego izotopu pierwiastka Zadanie Tlen występuje w 8 izotopach w przyrodzie, a najważniejsze z nich to 16 O (99,759 %), 17 O (0,037 %) i 18 O (0,204 %). Oblicz masę atomową tlenu. M a = 99,759 % 16 u / 100% + 0,037 % 17 u / 100% + 0,204 % 18 u / 100% = 15, , ,03672 = 16,00445 u Odp. Masa atomowa tlenu wynosi 16,00445 u.

8 6. Konfiguracja elektronowa Konfiguracja elektronowa to przyporządkowanie elektronów w atomie określonym stanom kwantowym za pomocą liczb kwantowych. Dla atomu azotu wygląda to następująco: 11N 1s 2 2s 2 2p 3 pełna konfiguracja elektronowa [He] 2s 2 2p 3 skrócona konfiguracja elektronowa (z gazem szlachetnym) konfiguracja elektronowa w systemie klatkowym Schemat obsadzania elektronami poszczególnych stanów kwantowych w przypadku atomu wieloelektronowego: ZAKAZ PAULIEGO W atomie wieloelektronowym dwa elektrony nie mogą być w stanach o takich samych wartościach wszystkich liczb kwantowych. REGUŁA HUNDA Najkorzystniejsze energetycznie jest takie zapełnianie poziomów energetycznych tak by liczba niesparowanych elektronów w obrębie danej powłoki była największa.

9 Według schematu obsadzania elektronami poszczególnych stanów kwantowych w przypadku atomu wieloelektrodowego najpierw obsadzamy orbitalne w kolejności 1s 2s 2p 3s 3p 4s 3d 4p 5s 4d 5p 6s 4f 5d 6p 7s 5f 6d 7p. Zakaz Pauliego mówi nam o tym, że nie mogą istnieć dwa elektrony o tych samych wartościach liczb kwantowych, tak więc pisząc konfigurację elektronową w systemie klatkowym jeden elektron zapisuje się ze strzałką w górę, a drugi w dół.

10 7. Promieniotwórczość naturalna i sztuczna (przemiana α, β i γ) Promieniotwórczość można podzielić na naturalną i sztuczną. Promieniotwórczość naturalna dotyczy samorzutnych przemian jądrowych zachodzących w przyrodzie, natomiast promieniotwórczość sztuczna - reakcji jądrowych, które zostały zainicjowane przez człowieka. PRZEMIANA α 1. ulegają jej tzw. jądra ciężkie o liczbie atomowej większej od 83 i masowej większej od promieniowanie α charakteryzuje się niska energią i małą przenikalnością 3. ogólny schemat przemiany: Przemianie α ulegają najczęściej ciężkie pierwiastki promieniotwórcze oraz niektóre izotopy promieniotwórcze pierwiastków ziem rzadkich. (np. uran, rad, radon, polon, proaktyn itp.)

11 PRZEMIANA β Przemiana β + : 1. przemiana β + to reakcja jądrowa, w której emitowana jest cząstka β + nazywana pozytonem lub antyelektronem 2. zachodzi bardzo rzadko 3. Przykłady izotopów, które ulegają rozpadowi 11 C, 13 N, 15 O, 18 F i 22 Na. Przemiana β - : 1. przemiana β - to reakcja jądrowa, w której emitowany jest elektron 2. Przykłady izotopów, które ulegają rozpadowi beta minus: Co-60, Na-24, C-14, H-3 (tryt) PRZEMIANA γ 1. to emisja wysokoenergetycznych fotonów 2. nie niesie ze sobą ładunku 3. promieniowanie gamma jest wysokoenergetyczne 4. jest to reakcja jądrowa, podczas której emitowane jest tylko promieniowanie gamma, a nie są emitowane inne cząstki. Rozpad gamma zawsze towarzyszy rozpadom alfa i beta. Wzbudzone jądro atomu by przejść do stanu stabilnego emituje czystą energię w postaci kwantów gamma.

12 jądro atomowe promieniowanie gamma 8. Okres półtrwania (przykład zadania) Wzór na obliczenie okresu półtrwania: N liczba pozostałych atomów izotopu N 0 początkowa liczba atomów izotopu t czas rozpadu T 1/2 okres póltrwania

13 Zadanie: Promieniotwórczy izotop radonu 222 Rn ma okres półtrwania 4 dni. Oblicz masę radonu, jaka pozostanie po 12 dniach (początkowa masa promieniotwórczego pierwiastka wynosi 10 g). Pierwszy sposób: po czterech dniach pozostanie 5 g izotopu po ośmiu dniach pozostanie 2,5 g izotopu po dwunastu dniach pozostanie 1,25 g izotopu Drugi sposób (ze wzoru): m o = 10 g t = 12 dni T 1/2 = 4 dni m =? m = 10 (1/2) 12/4 m = 10 (1/2) 3 m = 1,25 g ZADANIA DO ROZWIĄZANIA 1. Oblicz okres połowicznego rozpadu pewnego promieniotwórczego nuklidu, jeżeli po upływie 21 dni pozostało 12,5 % jego wyjściowej masy. 2. Pewien pierwiastek ma dwa izotopy o liczbie nukleonów 121 i 123; jeżeli masa atomowa jest równa 121,76 u to jaki procent tego pierwiastka stanowi cięższy izotop? 3. Napisz konfigurację elektronową pełną, skróconą oraz w systemie klatkowym następujących pierwiastków: azot, siarka cynk, chrom i radon. 4. Nuklid U uległ sześciu przemianom α i czterem przemianom β -. Jaki będzie produkt tych przemian?

14 Na koniec parę ciekawostek: > Szereg promieniotwórczy to zespół pierwiastków promieniotwórczych powstających w wyniku następujących po sobie rozpadów promieniotwórczych (alfa i beta). Rozpoczyna się izotopem o długim okresie półtrwania, a kończy trwałym izotopem niepromieniotwórczym. Istnieją cztery szeregi promieniotwórcze: uranowo radowy, uranowo aktynowy, torowy i neptunowi. szereg uranowo - radowy > Reaktor jądrowy to urządzenie, w którym istnieje możliwość sterowania reakcjami rozszczepienia tak, aby przebiegały z pożądaną szybkością.

15 > Elektrownia atomowa - obiekt przemysłowo-energetyczny, wytwarzający energię elektryczną poprzez wykorzystanie energii pochodzącej z rozszczepienia jąder atomów, najczęściej uranu (uranu naturalnego lub nieco wzbogaconego w izotop U-235), w której ciepło konieczne do uzyskania pary, jest otrzymywane z reaktora jądrowego.

Zadania powtórkowe do egzaminu maturalnego z chemii Budowa atomu, układ okresowy i promieniotwórczość

Zadania powtórkowe do egzaminu maturalnego z chemii Budowa atomu, układ okresowy i promieniotwórczość strona 1/11 Zadania powtórkowe do egzaminu maturalnego z chemii Budowa atomu, układ okresowy i promieniotwórczość Monika Gałkiewicz Zad. 1 () Przedstaw pełną konfigurację elektronową atomu pierwiastka

Bardziej szczegółowo

CHEMIA 1. INSTYTUT MEDICUS Kurs przygotowawczy na studia medyczne kierunek lekarski, stomatologia, farmacja, analityka medyczna ATOM.

CHEMIA 1. INSTYTUT MEDICUS Kurs przygotowawczy na studia medyczne kierunek lekarski, stomatologia, farmacja, analityka medyczna ATOM. INSTYTUT MEDICUS Kurs przygotowawczy na studia medyczne kierunek lekarski, stomatologia, farmacja, analityka medyczna tel. 0501 38 39 55 www.medicus.edu.pl CHEMIA 1 ATOM Budowa atomu - jądro, zawierające

Bardziej szczegółowo

Reakcje jądrowe dr inż. Romuald Kędzierski

Reakcje jądrowe dr inż. Romuald Kędzierski Reakcje jądrowe dr inż. Romuald Kędzierski Wybuch bomby Ivy Mike (fot. National Nuclear Security Administration/Nevada Site Office, domena publiczna) Przemiany jądrowe 1. Spontaniczne (niewymuszone) związane

Bardziej szczegółowo

Zadanie 3. (2 pkt) Uzupełnij zapis, podając liczbę masową i atomową produktu przemiany oraz jego symbol chemiczny. Th... + α

Zadanie 3. (2 pkt) Uzupełnij zapis, podając liczbę masową i atomową produktu przemiany oraz jego symbol chemiczny. Th... + α Zadanie: 1 (2 pkt) Określ liczbę atomową pierwiastka powstającego w wyniku rozpadów promieniotwórczych izotopu radu 223 88Ra, w czasie których emitowane są 4 cząstki α i 2 cząstki β. Podaj symbol tego

Bardziej szczegółowo

Opracowała: mgr inż. Ewelina Nowak

Opracowała: mgr inż. Ewelina Nowak Materiały dydaktyczne na zajęcia wyrównawcze z chemii dla studentów pierwszego roku kierunku zamawianego Inżynieria Środowiska w ramach projektu Era inżyniera pewna lokata na przyszłość Opracowała: mgr

Bardziej szczegółowo

Anna Grych Test z budowy atomu i wiązań chemicznych

Anna Grych Test z budowy atomu i wiązań chemicznych Anna Grych Test z budowy atomu i wiązań chemicznych 1. Uzupełnij tabelkę wpisując odpowiednie dane: Nazwa atomu Liczba nukleonów protonów neutronów elektronów X -... 4 2 Y -... 88 138 Z -... 238 92 W -...

Bardziej szczegółowo

Atom wodoru i jony wodoropodobne

Atom wodoru i jony wodoropodobne Atom wodoru i jony wodoropodobne dr inż. Ireneusz Owczarek CMF PŁ ireneusz.owczarek@p.lodz.pl http://cmf.p.lodz.pl/iowczarek 2012/13 Spis treści Spis treści 1. Model Bohra atomu wodoru 2 1.1. Porządek

Bardziej szczegółowo

Wykład 16: Atomy wieloelektronowe

Wykład 16: Atomy wieloelektronowe Wykład 16: Atomy wieloelektronowe Funkcje falowe Kolejność zapełniania orbitali Energia elektronów Konfiguracja elektronowa Reguła Hunda i zakaz Pauliego Efektywna liczba atomowa Reguły Slatera Wydział

Bardziej szczegółowo

BUDOWA ATOMU. Pierwiastki chemiczne

BUDOWA ATOMU. Pierwiastki chemiczne BUDOWA ATOMU Pierwiastki chemiczne p.n.e. Sb Sn n Pb Hg S Ag C Au Fe Cu ()* do XVII w. As (5 r.) P (669 r.) () XVIII w. N Cl Cr Co Y Mn Mo () Ni Pt Te O U H W XIX w. (m.in.) Na Ca Al Si F Cs Ba B Bi I

Bardziej szczegółowo

Informacje ogólne. 45 min. test na podstawie wykładu Zaliczenie ćwiczeń na podstawie prezentacji Punkty: test: 60 %, prezentacja: 40 %.

Informacje ogólne. 45 min. test na podstawie wykładu Zaliczenie ćwiczeń na podstawie prezentacji Punkty: test: 60 %, prezentacja: 40 %. Informacje ogólne Wykład 28 h Ćwiczenia 14 Charakter seminaryjny zespołu dwuosobowe ~20 min. prezentacje Lista tematów na stronie Materiały do wykładu na stronie: http://urbaniak.fizyka.pw.edu.pl Zaliczenie:

Bardziej szczegółowo

ODKRYCIE PROMIENIOTWÓRCZOŚCI PROMIENIOWANIE JĄDROWE I JEGO WŁAŚCIWOŚCI

ODKRYCIE PROMIENIOTWÓRCZOŚCI PROMIENIOWANIE JĄDROWE I JEGO WŁAŚCIWOŚCI ODKRYCIE PROMIENIOTWÓRCZOŚCI PROMIENIOWANIE JĄDROWE I JEGO WŁAŚCIWOŚCI Wilhelm Roentgen 1896 Stan wiedzy na rok 1911 1. Elektron masa i ładunek znikomy ułamek masy atomu 2. Niektóre atomy samorzutnie emitują

Bardziej szczegółowo

Promieniotwórczość NATURALNA

Promieniotwórczość NATURALNA Promieniotwórczość NATURALNA Badając świecenie różnych substancji, zauważyłem, że wszystkie związki uranu wysyłają promieniowanie przenikające przez czarny papier i inne osłony oraz powodują naświetlenie

Bardziej szczegółowo

Wyk³ady z Fizyki. J¹dra. Zbigniew Osiak

Wyk³ady z Fizyki. J¹dra. Zbigniew Osiak Wyk³ady z Fizyki J¹dra 12 Zbigniew Osiak OZ ACZE IA B notka biograficzna C ciekawostka D propozycja wykonania doświadczenia H informacja dotycząca historii fizyki I adres strony internetowej K komentarz

Bardziej szczegółowo

Promieniowanie jonizujące i metody radioizotopowe. dr Marcin Lipowczan

Promieniowanie jonizujące i metody radioizotopowe. dr Marcin Lipowczan Promieniowanie jonizujące i metody radioizotopowe dr Marcin Lipowczan Budowa atomu 897 Thomson, 0 0 m, kula dodatnio naładowana ładunki ujemne 9 Rutherford, rozpraszanie cząstek alfa na folię metalową,

Bardziej szczegółowo

Warszawski Konkurs Chemiczny ATOM i CZĄSTECZKA

Warszawski Konkurs Chemiczny ATOM i CZĄSTECZKA Warszawski Konkurs Chemiczny ATOM i CZĄSTECZKA ETAP I (szkolny) - 17.02.2015 r. KOD UCZNIA:.. Część I-test Zadanie 1 Zadanie 2 Zadanie 3 Łącznie / 20 / 9 / 3 / 4./36 Drogi gimnazjalisto! Konkurs, do którego

Bardziej szczegółowo

Atom. Aleksander Gendarz. Cel fizyki: ująć przyrodę jako różne przejawy tego samego zespołu praw. - Richard Feynman

Atom. Aleksander Gendarz. Cel fizyki: ująć przyrodę jako różne przejawy tego samego zespołu praw. - Richard Feynman Atom Aleksander Gendarz Cel fizyki: ująć przyrodę jako różne przejawy tego samego zespołu praw. - Richard Feynman Geneza słowa atom Słowo atom pochodzi z greckiego ἄτομος átomos (od α-, nie- + τέμνω temno,

Bardziej szczegółowo

CHEMIA WARTA POZNANIA

CHEMIA WARTA POZNANIA Materiały do zajęć dokształcających z chemii nieorganicznej i fizycznej Wydział Chemii UAM Poznań 2011 Część I Atom jest najmniejszą częścią pierwiastka chemicznego, która zachowuje jego właściwości chemiczne

Bardziej szczegółowo

Podstawowe własności jąder atomowych

Podstawowe własności jąder atomowych Fizyka jądrowa Struktura jądra (stan podstawowy) Oznaczenia, terminologia Promienie jądrowe i kształt jąder Jądra stabilne; warunki stabilności; energia wiązania Jądrowe momenty magnetyczne Modele struktury

Bardziej szczegółowo

b) Pierwiastek E tworzy tlenek o wzorze EO 2 i wodorek typu EH 4, a elektrony w jego atomie rozmieszczone są na dwóch powłokach elektronowych

b) Pierwiastek E tworzy tlenek o wzorze EO 2 i wodorek typu EH 4, a elektrony w jego atomie rozmieszczone są na dwóch powłokach elektronowych 1. Ustal jakich trzech różnych pierwiastków dotyczą podane informacje. Zapisz ich symbole a) W przestrzeni wokółjądrowej dwuujemnego jonu tego pierwiastka znajduje się 18 e. b) Pierwiastek E tworzy tlenek

Bardziej szczegółowo

Wewnętrzna budowa materii

Wewnętrzna budowa materii Atom i układ okresowy Wewnętrzna budowa materii Atom jest zbudowany z jądra atomowego oraz krążących wokół niego elektronów. Na jądro atomowe składają się protony oraz neutrony, zwane wspólnie nukleonami.

Bardziej szczegółowo

Nukleony. Nukleony cząstki jądra atomowego suma protonów i neutronów.

Nukleony. Nukleony cząstki jądra atomowego suma protonów i neutronów. JĄDRO ATOMOWE Nukleony Nukleony cząstki jądra atomowego suma protonów i neutronów. A Z X np. dla izotopów wodoru: -jądro najpospolitszego izotopu H (Z=, A=) składa się z jednego protonu: H -jądro deuteru

Bardziej szczegółowo

Rysunek 3-23 Hipotetyczne widmo ciągłe atomu Ernesta Rutherforda oraz rzeczywiste widmo emisyjne wodoru w zakresie światła widzialnego

Rysunek 3-23 Hipotetyczne widmo ciągłe atomu Ernesta Rutherforda oraz rzeczywiste widmo emisyjne wodoru w zakresie światła widzialnego 3.5. Model Bohra-Sommerfelda Przeciw modelowi atomu zaproponowanego przez Ernesta Rutherforda przemawiały także wyniki badań spektroskopowych pierwiastków. Jeśli elektrony, jak wynika z teorii Maxwella,

Bardziej szczegółowo

Fizyka jądrowa cz. 2. Reakcje jądrowe. Teraz stałem się Śmiercią, niszczycielem światów. Robert Oppenheimer

Fizyka jądrowa cz. 2. Reakcje jądrowe. Teraz stałem się Śmiercią, niszczycielem światów. Robert Oppenheimer Barcelona, Espania, May 204 W-29 (Jaroszewicz) 24 slajdy Na podstawie prezentacji prof. J. Rutkowskiego Reakcje jądrowe Fizyka jądrowa cz. 2 Teraz stałem się Śmiercią, niszczycielem światów Robert Oppenheimer

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA NA POSZCZEGÓLNE OCENY Z FIZYKI DO KLASY PIERWSZEJ SZKOŁY PONADGIMNAZJALNEJ DO CYKLU ŚWIAT FIZYKI

WYMAGANIA NA POSZCZEGÓLNE OCENY Z FIZYKI DO KLASY PIERWSZEJ SZKOŁY PONADGIMNAZJALNEJ DO CYKLU ŚWIAT FIZYKI WYMAGANIA NA POSZCZEGÓLNE OCENY Z FIZYKI DO KLASY PIERWSZEJ SZKOŁY PONADGIMNAZJALNEJ DO CYKLU ŚWIAT FIZYKI Lp. 1 Trochę historii, czyli o odkryciach Kopernika, Keplera i o geniuszu Newtona. O Newtonie

Bardziej szczegółowo

Liczby kwantowe n, l, m l = 0 l =1 l = 2 l = 3

Liczby kwantowe n, l, m l = 0 l =1 l = 2 l = 3 Liczby kwantowe Rozwiązaniem równania Schrödingera są pewne funkcje własne, które można scharakteryzować przy pomocy zestawu trzech liczb kwantowych n, l, m. Liczby kwantowe nie mogą być dowolne, muszą

Bardziej szczegółowo

Oblicz częstotliwość z jaką obracają się koła samochodu jadącego z prędkością 72 ich promień 0,3 m.

Oblicz częstotliwość z jaką obracają się koła samochodu jadącego z prędkością 72 ich promień 0,3 m. Grawitacja Zad.1. Uzupełnij zdania: Metoda...wykorzystuje fakt przesuwania się gwiazd bliższych na tle dalszych....to odległość do gwizdy, której paralaksa półroczna wynosi 1 sekundę łuku. unkt na eliptycznej

Bardziej szczegółowo

Promieniowanie w środowisku człowieka

Promieniowanie w środowisku człowieka Promieniowanie w środowisku człowieka Jeżeli przyjrzymy się szczegółom mapy nuklidów zauważymy istniejące w przyrodzie w stosunkowo dużych ilościach nuklidy nietrwałe. Ich czasy zaniku są duże, większe

Bardziej szczegółowo

Budowa atomu, poziomy energetyczne, model Bohra (ćw. 11)

Budowa atomu, poziomy energetyczne, model Bohra (ćw. 11) Budowa atomu, poziomy energetyczne, model Bohra (ćw. ) Podstawowa literatura: D. Halliday, R. Resnick, J. Walker, Podstawy fizyki, PWN, Warszawa 26 Budowa atomu Atom (z gr. atomos: "niepodzielny") najmniejszy,

Bardziej szczegółowo

Zadanie 2 budowa atomu 1. Opisz budowę atomu wodoru.

Zadanie 2 budowa atomu 1. Opisz budowę atomu wodoru. Zadanie 1- struktura materii 1. Z jakich cząstek składa się proton, neutron, elektron? 2. Jakimi własnościami fizycznymi różnią się te cząstki? (masa, ładunek elektryczny) 3. Czy pojedyncze kwarki mogą

Bardziej szczegółowo

Energetyka jądrowa. Energetyka jądrowa

Energetyka jądrowa. Energetyka jądrowa Energetyka jądrowa Zasada zachowania energii i E=mc 2 Budowa jąder atomowych i ich energia wiązania Synteza: z gwiazd na Ziemię... Neutrony i rozszczepienie jąder atomowych Reaktory: klasyczne i akceleratorowe

Bardziej szczegółowo

I edycja Konkursu Chemicznego im. Ignacego Łukasiewicza dla uczniów szkół gimnazjalnych. rok szkolny 2014/2015 ZADANIA.

I edycja Konkursu Chemicznego im. Ignacego Łukasiewicza dla uczniów szkół gimnazjalnych. rok szkolny 2014/2015 ZADANIA. I edycja Konkursu Chemicznego im. Ignacego Łukasiewicza dla uczniów szkół gimnazjalnych rok szkolny 2014/2015 ZADANIA ETAP I (szkolny) Zadanie 1 Wapień znajduje szerokie zastosowanie jako surowiec budowlany.

Bardziej szczegółowo

VI. CELE OPERACYJNE, CZYLI PLAN WYNIKOWY

VI. CELE OPERACYJNE, CZYLI PLAN WYNIKOWY 12 1. Grawitacja 1 O odkryciach Kopernika, Keplera i o geniuszu Newtona. Prawo powszechnej grawitacji VI. CELE OPERACYJNE, CZYLI PLAN WYNIKOWY opowiedzieć o odkryciach Kopernika, Keplera i Newtona, opisać

Bardziej szczegółowo

V KONKURS CHEMICZNY 23.X. 2007r. DLA UCZNIÓW GIMNAZJÓW WOJEWÓDZTWA ŚWIĘTOKRZYSKIEGO Etap I ... ... czas trwania: 90 min Nazwa szkoły

V KONKURS CHEMICZNY 23.X. 2007r. DLA UCZNIÓW GIMNAZJÓW WOJEWÓDZTWA ŚWIĘTOKRZYSKIEGO Etap I ... ... czas trwania: 90 min Nazwa szkoły V KONKURS CHEMICZNY 23.X. 2007r. DLA UCZNIÓW GIMNAZJÓW WOJEWÓDZTWA ŚWIĘTOKRZYSKIEGO Etap I...... Imię i nazwisko ucznia ilość pkt.... czas trwania: 90 min Nazwa szkoły... maksymalna ilość punk. 33 Imię

Bardziej szczegółowo

O egzotycznych nuklidach i ich promieniotwórczości

O egzotycznych nuklidach i ich promieniotwórczości O egzotycznych nuklidach i ich promieniotwórczości Marek Pfützner Instytut Fizyki Doświadczalnej Uniwersytet Warszawski Tydzień Kultury w VIII LO im. Władysława IV, 13 XII 2005 Instytut Radowy w Paryżu

Bardziej szczegółowo

Wyższy Urząd Górniczy. Zagrożenie radiacyjne w podziemnych wyrobiskach górniczych

Wyższy Urząd Górniczy. Zagrożenie radiacyjne w podziemnych wyrobiskach górniczych Wyższy Urząd Górniczy Zagrożenie radiacyjne w podziemnych wyrobiskach górniczych Zagrożenie radiacyjne w podziemnych wyrobiskach górniczych Katowice 2011 Copyright by Wyższy Urząd Górniczy, Katowice 2011

Bardziej szczegółowo

Test sprawdzający z chemii do klasy I LO i technikum z działu Budowa atomu i wiązania chemiczne

Test sprawdzający z chemii do klasy I LO i technikum z działu Budowa atomu i wiązania chemiczne Anna Grych Test sprawdzający z chemii do klasy I LO i technikum z działu Budowa atomu i wiązania chemiczne Informacja do zadań -7 75 Dany jest pierwiastek 33 As. Zadanie. ( pkt) Uzupełnij poniższą tabelkę.

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne z fizyki dla klas pierwszych w roku szkolnym 2016/2017

Wymagania edukacyjne z fizyki dla klas pierwszych w roku szkolnym 2016/2017 I Liceum Ogólnokształcące im. Bartłomieja Nowodworskiego w Krakowie Wymagania edukacyjne z fizyki dla klas pierwszych w roku szkolnym 2016/2017 Ocena celująca Ocenę tę otrzymuje uczeń, którego wiedza i

Bardziej szczegółowo

Temat : Model atomu wodoru Bohra

Temat : Model atomu wodoru Bohra Konspekt lekcji: Temat : Model atomu wodoru Bohra Cel ogólny: Zapoznanie uczniów z modelem atomu wodoru Bohra Cele szczegółowe : poziom wiadomości : A ) Zapamiętanie wiadomości - uczeń zna budowę atomu

Bardziej szczegółowo

Dział: 7. Światło i jego rola w przyrodzie.

Dział: 7. Światło i jego rola w przyrodzie. Dział: 7. Światło i jego rola w przyrodzie. TEMATY I ZAKRES TREŚCI NAUCZANIA Fizyka klasa 3 LO Nr programu: DKOS-4015-89/02 Moduł Dział - Temat L. Zjawisko odbicia i załamania światła 1 Prawo odbicia i

Bardziej szczegółowo

Budowa jądra atomowego - MODEL

Budowa jądra atomowego - MODEL Budowa jądra atomowego - MODEL - Centralna część atomu (rozmiar: ~10-10 m) - Rozmiar liniowy jąder atomowych ~ 10-15 m - skupiona prawie cała masa - Jądra stabilne (czas życia b. długi), jądra niestabilne

Bardziej szczegółowo

Opracowała: mgr inż. Ewelina Nowak

Opracowała: mgr inż. Ewelina Nowak Materiały dydaktyczne na zajęcia wyrównawcze z chemii dla studentów pierwszego roku kierunku zamawianego Inżynieria Środowiska w ramach projektu Era inżyniera pewna lokata na przyszłość Opracowała: mgr

Bardziej szczegółowo

Na ocenę dostateczną uczeń potrafi: Na ocenę bardzo dobrą uczeń potrafi: 1,2 Kopernik, Galileusz,

Na ocenę dostateczną uczeń potrafi: Na ocenę bardzo dobrą uczeń potrafi: 1,2 Kopernik, Galileusz, Plan wynikowy fizyka podstawowa klasa 1 Liceum Ogólnokształcącego Sportowego 1. Grawitacja Lp. Temat lekcji Na ocenę dopuszczającą 1,2 Kopernik, Galileusz, Kepler, Newton- czyli jak poruszają się planety

Bardziej szczegółowo

INŻYNIERIA BIOMEDYCZNA. Wykład X

INŻYNIERIA BIOMEDYCZNA. Wykład X INŻYNIERIA BIOMEDYCZNA Wykład X 2015-12-25 1 Mechanika kwantowa opiera się na dwóch prawach Dualizm korpuskularno-falowy (de Broglie a) λ h p Zasada nieoznaczoności Heisenberga p x h/(4 ) Gęstość prawdopodobieństwa

Bardziej szczegółowo

Materia i jej powstanie Wykłady z chemii Jan Drzymała

Materia i jej powstanie Wykłady z chemii Jan Drzymała Materia i jej powstanie Wykłady z chemii Jan Drzymała Przyjmuje się, że wszystko zaczęło się od Wielkiego Wybuchu, który nastąpił około 15 miliardów lat temu. Model Wielkiego Wybuch wynika z rozwiązań

Bardziej szczegółowo

FIZYKA-egzamin opracowanie pozostałych pytań

FIZYKA-egzamin opracowanie pozostałych pytań FIZYKA-egzamin opracowanie pozostałych pytań Andrzej Przybyszewski Michał Witczak Marcin Talarek. Definicja pracy na odcinku A-B 2. Zdefiniować różnicę energii potencjalnych gdy ciało przenosimy z do B

Bardziej szczegółowo

Tworzenie protonów neutronów oraz jąder atomowych

Tworzenie protonów neutronów oraz jąder atomowych Tworzenie protonów neutronów oraz jąder atomowych kwarki, elektrony, neutrina oraz ich antycząstki anihilują aby stać się cząstkami 10-10 s światła fotonami energia kwarków jest już wystarczająco mała

Bardziej szczegółowo

organizmy, cząsteczki, atomy, jądra atomowe) posługuje się pojęciem roku świetlnego X podaje definicję roku świetlnego X skali

organizmy, cząsteczki, atomy, jądra atomowe) posługuje się pojęciem roku świetlnego X podaje definicję roku świetlnego X skali 135 6 Plan wynikowy (propozycja) R treści nadprogramowe Plan wynikowy (propozycja), obejmujący treści nauczania zawarte w podręczniku Spotkania z fizyką, część 4 (a także w programie nauczania), jest dostępny

Bardziej szczegółowo

Fizyka jądrowa poziom podstawowy

Fizyka jądrowa poziom podstawowy Fizyka jądrowa poziom podstawowy Zadanie 1. (1 pkt) Źródło: CKE 2005 (PP), zad. 7. Zadanie 2. (2 pkt) Źródło: CKE 2005 (PP), zad. 13. v v 1 Zadanie 3. (3 pkt) Źródło: CKE 01.2006 (PP), zad. 18. 14 Okres

Bardziej szczegółowo

Układ okresowy pierwiastków

Układ okresowy pierwiastków strona 1/8 Układ okresowy pierwiastków Dorota Lewandowska, Anna Warchoł, Lidia Wasyłyszyn Treść podstawy programowej: Teoria atomistyczno-cząsteczkowa, nieciągłość budowy materii. Układ okresowy pierwiastków

Bardziej szczegółowo

Układ Graficzny przygotowano na podstawie materiałów egzaminacyjnych CKE

Układ Graficzny przygotowano na podstawie materiałów egzaminacyjnych CKE Układ Graficzny przygotowano na podstawie materiałów egzaminacyjnych CKE WPISUJE ZDAJĄCY KOD KOD PESEL PESEL Miejsce na naklejkę z kodem EGZAMIN MATURALNY Z CHEMII (BUDOWA ATOMU - A) POZIOM ROZSZERZONY

Bardziej szczegółowo

Elementy fizyki atomowej i jądrowej

Elementy fizyki atomowej i jądrowej Elementy fizyki atomowej i jądrowej Spis treści!. Widma promieniowania.. Budowa atomu. Model Bohra. 3. Zjawisko fotoelektryczne zewnętrzne. 4. Budowa jądra atomowego. Siły jądrowe. 5. Energia wiązania

Bardziej szczegółowo

OCHRONA RADIOLOGICZNA PACJENTA. Budowa atomu, wytwarzanie promieniowania rentgenowskiego, oddziaływanie promieniowania z materią.

OCHRONA RADIOLOGICZNA PACJENTA. Budowa atomu, wytwarzanie promieniowania rentgenowskiego, oddziaływanie promieniowania z materią. OCHRONA RADIOLOGICZNA PACJENTA Budowa atomu, wytwarzanie promieniowania rentgenowskiego, oddziaływanie promieniowania z materią. 2 Protony i neutrony (nukleony) wchodzą w skład jądra atomowego Chmura elektronowa

Bardziej szczegółowo

Konfiguracja elektronowa atomu

Konfiguracja elektronowa atomu Konfiguracja elektronowa atomu ANALIZA CHEMICZNA BADANIE WŁAŚCIWOŚCI SUBSTANCJI KONTROLA I STEROWANIE PROCESAMI TECHNOLOGICZNYMI Właściwości pierwiastków - Układ okresowy Prawo okresowości Mendelejewa

Bardziej szczegółowo

STRUKTURA MATERII PO WIELKIM WYBUCHU

STRUKTURA MATERII PO WIELKIM WYBUCHU Wykład I STRUKTURA MATERII -- -- PO WIELKIM WYBUCHU Człowiek zajmujący się nauką nigdy nie zrozumie, dlaczego miałby wierzyć w pewne opinie tylko dlatego, że znajdują się one w jakiejś książce. (...) Nigdy

Bardziej szczegółowo

Najbardziej rozpowszechniony pierwiastek we Wszechświecie, Stanowi główny składnik budujący gwiazdy,

Najbardziej rozpowszechniony pierwiastek we Wszechświecie, Stanowi główny składnik budujący gwiazdy, Położenie pierwiastka w UKŁADZIE OKRESOWYM Nazwa Nazwa łacińska Symbol Liczba atomowa 1 Wodór Hydrogenium Masa atomowa 1,00794 Temperatura topnienia -259,2 C Temperatura wrzenia -252,2 C Gęstość H 0,08988

Bardziej szczegółowo

FIZYKA JĄDRA ATOMOWEGO

FIZYKA JĄDRA ATOMOWEGO FIZYKA JĄDRA ATOMOWEGO Ato Jest to najniejszy, niepodzielny etodai cheicznyi składnik aterii. Atoy składają się z jądra i otaczających to jądro elektronów. Elektron Ładunek: Masa: qe e 19 = e ( e = 1,

Bardziej szczegółowo

Wszechświat cząstek elementarnych WYKŁAD 5

Wszechświat cząstek elementarnych WYKŁAD 5 Wszechświat cząstek elementarnych WYKŁAD 5 Maria Krawczyk, Wydział Fizyki UW 17.III.2010 Oddziaływania: elektromagnetyczne i grawitacyjne elektromagnetyczne i silne (kolorowe) Biegnące stałe sprzężenia:

Bardziej szczegółowo

Przedmiotowy system oceniania z fizyki zakres podstawowy

Przedmiotowy system oceniania z fizyki zakres podstawowy Przedmiotowy system oceniania z fizyki zakres podstawowy Celem nauczania jest kształtowanie kompetencji kluczowych, niezbędnych człowiekowi w dorosłym życiu, niezależnie od rodzaju wykształcenia i wykonywanego

Bardziej szczegółowo

Elementy chemii obliczeniowej i bioinformatyki Zagadnienia na egzamin

Elementy chemii obliczeniowej i bioinformatyki Zagadnienia na egzamin Elementy chemii obliczeniowej i bioinformatyki Zagadnienia na egzamin 1. Zapisz konfigurację elektronową dla atomu helu (dwa elektrony) i wyjaśnij, dlaczego cząsteczka wodoru jest stabilna, a cząsteczka

Bardziej szczegółowo

Propozycja planu wynikowego Chemia Nowej Ery - klasa 1 gimnazjum

Propozycja planu wynikowego Chemia Nowej Ery - klasa 1 gimnazjum Propozycja planu wynikowego Chemia Nowej Ery - klasa 1 gimnazjum Tytuł rozdziału w podręczniku Temat lekcji Wstęp 1. Wprowadzenie chemia jako nauka przyrodnicza Szkło laboratoryjne Sprzęt laboratoryjny

Bardziej szczegółowo

Szczegółowe wymagania edukacyjne z fizyki do nowej podstawy programowej.

Szczegółowe wymagania edukacyjne z fizyki do nowej podstawy programowej. Szczegółowe wymagania edukacyjne z fizyki do nowej podstawy programowej. Zagadnienie podstawowy Uczeń: ponadpodstawowy Uczeń: Numer zagadnienia z Podstawy programowej ASTRONOMIA I GRAWITACJA Z daleka i

Bardziej szczegółowo

Fizyka - zakres materiału oraz kryteria oceniania (w zakresie podstawowym na IV etapie edukacyjnym).

Fizyka - zakres materiału oraz kryteria oceniania (w zakresie podstawowym na IV etapie edukacyjnym). Fizyka - zakres materiału oraz kryteria oceniania (w zakresie podstawowym na IV etapie edukacyjnym). TREŚCI KSZTAŁCENIA 1. Grawitacja Trochę historii, czyli o odkryciach Kopernika, Keplera i o geniuszu

Bardziej szczegółowo

Małopolski Konkurs Chemiczny dla Gimnazjalistów

Małopolski Konkurs Chemiczny dla Gimnazjalistów Kod ucznia Małopolski Konkurs Chemiczny dla Gimnazjalistów Etap I (szkolny) Wypełnia komisja konkursowa Zadanie Liczba punktów Podpis oceniającego Liczba punktów po weryfikacji 1. 2. 3. 4. 5. Suma 12 8

Bardziej szczegółowo

NMR (MAGNETYCZNY REZONANS JĄDROWY) dr Marcin Lipowczan

NMR (MAGNETYCZNY REZONANS JĄDROWY) dr Marcin Lipowczan NMR (MAGNETYCZNY REZONANS JĄDROWY) dr Marcin Lipowczan Spis zagadnień Fizyczne podstawy zjawiska NMR Parametry widma NMR Procesy relaksacji jądrowej Metody obrazowania Fizyczne podstawy NMR Proton, neutron,

Bardziej szczegółowo

Przedmiotowy system oceniania z przedmiotu fizyka dla klas pierwszych

Przedmiotowy system oceniania z przedmiotu fizyka dla klas pierwszych Przedmiotowy system oceniania z przedmiotu fizyka dla klas pierwszych Zasady ogólne Wymagania na każdy stopień wyższy niż dopuszczający obejmują również wymagania na stopień poprzedni. Na podstawowym poziomie

Bardziej szczegółowo

Teoria Wielkiego Wybuchu FIZYKA 3 MICHAŁ MARZANTOWICZ

Teoria Wielkiego Wybuchu FIZYKA 3 MICHAŁ MARZANTOWICZ Teoria Wielkiego Wybuchu Epoki rozwoju Wszechświata Wczesny Wszechświat Epoka Plancka (10-43 s): jedno podstawowe oddziaływanie Wielka Unifikacja (10-36 s): oddzielenie siły grawitacji od reszty oddziaływań

Bardziej szczegółowo

Plan wynikowy (propozycja)

Plan wynikowy (propozycja) Plan wynikowy (propozycja) Plan wynikowy (propozycja), obejmujący treści nauczania zawarte w podręczniku dla szkół ponadgimnazjalnych Odkryć fizykę" autorstwa Marcina Brauna i Weroniki Śliwy (a także w

Bardziej szczegółowo

Przedmiotowy system oceniania z FIZYKI. Nauczyciel: mgr Magdalena Wieprzowska. VI LO im. J. Dąbrowskiego w Częstochowie.

Przedmiotowy system oceniania z FIZYKI. Nauczyciel: mgr Magdalena Wieprzowska. VI LO im. J. Dąbrowskiego w Częstochowie. Przedmiotowy system oceniania z FIZYKI Nauczyciel: mgr Magdalena Wieprzowska VI LO im. J. Dąbrowskiego w Częstochowie Zasady ogólne Wymagania na każdy stopień wyższy niż dopuszczający obejmują również

Bardziej szczegółowo

Fizyka i astronomia FIZYKA I ASTRONOMIA. TOM 3 MARIANA KOZIELSKIEGO PROPOZYCJA PLANU WYNIKOWEGO DO PRZEDMIOTU. AUTOR: Ewa Strugała

Fizyka i astronomia FIZYKA I ASTRONOMIA. TOM 3 MARIANA KOZIELSKIEGO PROPOZYCJA PLANU WYNIKOWEGO DO PRZEDMIOTU. AUTOR: Ewa Strugała AUTOR: Ewa Strugała PROPOZYCJA PLANU WYNIKOWEGO DO PRZEDMIOTU Fizyka i astronomia DLA SZKÓŁ PONADGIMNAZJALNYCH KSZTAŁCENIE W ZAKRESIE ROZSZERZONYM NA PODSTAWIE PODRĘCZNIKA FIZYKA I ASTRONOMIA. TOM 3 MARIANA

Bardziej szczegółowo

Badanie schematu rozpadu jodu 128 J

Badanie schematu rozpadu jodu 128 J J8A Badanie schematu rozpadu jodu 128 J Celem doświadczenie jest wyznaczenie schematu rozpadu jodu 128 J Wiadomości ogólne 1. Oddziaływanie kwantów γ z materią (1,3) a/ efekt fotoelektryczny b/ efekt Comptona

Bardziej szczegółowo

Wojewódzki Konkurs Przedmiotowy z Chemii dla uczniów gimnazjów województwa śląskiego w roku szkolnym 2014/2015

Wojewódzki Konkurs Przedmiotowy z Chemii dla uczniów gimnazjów województwa śląskiego w roku szkolnym 2014/2015 Wojewódzki Konkurs Przedmiotowy z Chemii dla uczniów gimnazjów województwa śląskiego w roku szkolnym 2014/2015 PRZYKŁADOWE ROZWIĄZANIA WRAZ Z PUNKTACJĄ Maksymalna liczba punktów możliwa do uzyskania po

Bardziej szczegółowo

EGZAMIN MATURALNY Z FIZYKI I ASTRONOMII

EGZAMIN MATURALNY Z FIZYKI I ASTRONOMII ARKUSZ ZAWIERA INFORMACJE PRAWNIE CHRONIONE DO MOMENTU ROZPOCZĘCIA EGZAMINU! Miejsce na naklejkę MFA-P1_1P-092 EGZAMIN MATURALNY Z FIZYKI I ASTRONOMII MAJ ROK 2009 POZIOM PODSTAWOWY Czas pracy 120 minut

Bardziej szczegółowo

Wymagania z fizyki, klasa pierwsza.

Wymagania z fizyki, klasa pierwsza. 12 Wymagania z fizyki, klasa pierwsza. 1. Grawitacja 1 O odkryciach Kopernika, Keplera i o geniuszu Newtona. Prawo powszechnej grawitacji opowiedzieć o odkryciach Kopernika, Keplera i Newtona, opisać ruchy

Bardziej szczegółowo

Test z chemii w zakresie programu szkoły średniej (2006/2007)

Test z chemii w zakresie programu szkoły średniej (2006/2007) Test z chemii w zakresie programu szkoły średniej (2006/2007) 1.Któremu z podanych zjawisk towarzyszy reakcja chemiczna: a) rozpuszczanie cukru w wodzie b) rozpuszczanie dwutlenku węgla w wodzie c) rozpuszczanie

Bardziej szczegółowo

I. Temat lekcji: Naturalne przemiany promieniotwórcze

I. Temat lekcji: Naturalne przemiany promieniotwórcze I. Temat lekcji: Naturalne przemiany promieniotwórcze Konspekt lekcji chemii nieorganicznej dla klasy I liceum ogólnokształcącego-poziom rozszerzony, przygotowany przez nauczyciela chemii II Liceum Ogólnokształcącego

Bardziej szczegółowo

II. ELEMENTY FIZYKI PROMIENIOWANIA JONIZUJĄCEGO 1

II. ELEMENTY FIZYKI PROMIENIOWANIA JONIZUJĄCEGO 1 II. ELEMENTY FIZYKI PROMIENIOWANIA JONIZUJĄCEGO 1 2.1. Atom i jego promieniowanie; podstawowe definicje i pojęcia W niniejszym opisie będziemy posługiwać się, dla prostoty, modelem atomu Bohra, w którym

Bardziej szczegółowo

Przedmiotowy system oceniania z chemii kl. 1

Przedmiotowy system oceniania z chemii kl. 1 Wymagania programowe z chemii dla klasy I Substancje chemiczne i ich przemiany ocena Wymagania Uczeń : Dopuszczająca zna zasady prawidłowego i bezpiecznego zachowania się w pracowni chemicznej wyjaśnia

Bardziej szczegółowo

Dlaczego sacharoza (cukier trzcinowy) topi się w temperaturze 185 C, podczas

Dlaczego sacharoza (cukier trzcinowy) topi się w temperaturze 185 C, podczas 1 Wiązania chemiczne i zjawisko izomerii Dlaczego sacharoza (cukier trzcinowy) topi się w temperaturze 185 C, podczas gdy chlorek sodowy (sól kuchenna) topi się w znacznie wyższej temperaturze, bo w 801

Bardziej szczegółowo

Cel główny: Uczeń posiada umiejętność czytania tekstów kultury ze zrozumieniem

Cel główny: Uczeń posiada umiejętność czytania tekstów kultury ze zrozumieniem Hospitacja diagnozująca Źródła informacji chemicznej Cel główny: Uczeń posiada umiejętność czytania tekstów kultury ze zrozumieniem Opracowała: mgr Lilla Zmuda Matyja Arkusz Hospitacji Diagnozującej nr

Bardziej szczegółowo

Wartość n 1 2 3 4 5 6 Symbol literowy K L M N O P

Wartość n 1 2 3 4 5 6 Symbol literowy K L M N O P 3.4 Liczby kwantowe Funkcja falowa jest wyrażeniem matematycznym, które opisuje elektron jako cząstkę o właściwościach falowych a to oznacza, że każdemu z elektronów w atomie możemy przyporządkować jedną

Bardziej szczegółowo

ARKUSZ PRÓBNEJ MATURY Z OPERONEM FIZYKA

ARKUSZ PRÓBNEJ MATURY Z OPERONEM FIZYKA ODBIERZ KOD DO GIEŁDY MATURALNEJ Zobacz klucz odpowiedzi Miejsce na identyfikację szkoły ARKUSZ PRÓBNEJ MATURY Z OPERONEM FIZYKA POZIOM ROZSZERZONY LISTOPAD 2016 Czas pracy: 180 minut Instrukcja dla zdającego

Bardziej szczegółowo

Synteza jądrowa (fuzja) FIZYKA 3 MICHAŁ MARZANTOWICZ

Synteza jądrowa (fuzja) FIZYKA 3 MICHAŁ MARZANTOWICZ Synteza jądrowa (fuzja) Cykl życia gwiazd Narodziny gwiazd: obłok molekularny Rozmiary obłoków (Giant Molecular Cloud) są rzędu setek lat świetlnych. Masa na ogół pomiędzy 10 5 a 10 7 mas Słońca. W obłoku

Bardziej szczegółowo

Zjawisko Dopplera w fizyce jądrowej. 3.1 Wstęp. (opracowany na podstawie podręcznika Mayera-Kuckuka [8])

Zjawisko Dopplera w fizyce jądrowej. 3.1 Wstęp. (opracowany na podstawie podręcznika Mayera-Kuckuka [8]) Zjawisko Dopplera w fizyce jądrowej 3.1 Wstęp (opracowany na podstawie podręcznika Mayera-Kuckuka [8]) W fizyce jądrowej, badanie stanów wzbudzonych i przejść między nimi stanowi klucz do zrozumienia skomplikowanej

Bardziej szczegółowo

Reakcje syntezy lekkich jąder

Reakcje syntezy lekkich jąder Reakcje syntezy lekkich jąder 1. Synteza jąder lekkich w gwiazdach 2. Warunki wystąpienia procesu syntezy 3. Charakterystyka procesu syntezy 4. Kontrolowana reakcja syntezy termojądrowej 5. Zasada konstrukcji

Bardziej szczegółowo

Wiązania jonowe występują w układach złożonych z atomów skrajnie różniących się elektroujemnością.

Wiązania jonowe występują w układach złożonych z atomów skrajnie różniących się elektroujemnością. 105 Elektronowa teoria wiązania chemicznego Cząsteczki powstają w wyniku połączenia się dwóch lub więcej atomów. Już w początkowym okresie rozwoju chemii podejmowano wysiłki zmierzające do wyjaśnienia

Bardziej szczegółowo

BUDOWA ATOMU Egipt, Asyria miedź, brąz, żelazo, szkło, ceramika, barwienie tkanin starożytna Grecja Tales z Miletu (VII wiek p.n.e.

BUDOWA ATOMU Egipt, Asyria miedź, brąz, żelazo, szkło, ceramika, barwienie tkanin starożytna Grecja Tales z Miletu (VII wiek p.n.e. BUDOWA ATOMU Egipt, Asyria miedź, brąz, żelazo, szkło, ceramika, barwienie tkanin starożytna Grecja Tales z Miletu (VII wiek p.n.e.) pramaterią jest woda Heraklit (V wiek p.n.e.) pramateria to ogień Empedokles

Bardziej szczegółowo

30. Czym jest ładunek dodatni, jeśli nie jest ładunkiem pozytonów? Elektrony, krążące wokół jądra, posiadają masę, a zatem podlegają siłom dośrodkowym

30. Czym jest ładunek dodatni, jeśli nie jest ładunkiem pozytonów? Elektrony, krążące wokół jądra, posiadają masę, a zatem podlegają siłom dośrodkowym 30. Czym jest ładunek dodatni, jeśli nie jest ładunkiem pozytonów? Elektrony, krążące wokół jądra, posiadają masę, a zatem podlegają siłom dośrodkowym i odśrodkowym. Jedyny elektron zewnętrznej powłoki

Bardziej szczegółowo

41P POWTÓRKA FIKCYJNY EGZAMIN MATURALNY Z FIZYKI I ASTRONOMII. POZIOM PODSTAWOWY (od początku do końca)

41P POWTÓRKA FIKCYJNY EGZAMIN MATURALNY Z FIZYKI I ASTRONOMII. POZIOM PODSTAWOWY (od początku do końca) Włodzimierz Wolczyński 41P POWTÓRKA FIKCYJNY EGZAMIN MATURALNY Z FIZYKI I ASTRONOMII POZIOM PODSTAWOWY (od początku do końca) Rozwiązanie zadań należy zapisać w wyznaczonych miejscach pod treścią zadania

Bardziej szczegółowo

Program nauczania fizyki

Program nauczania fizyki Grzegorz F. Wojewoda Program nauczania fizyki w szkole ponadgimnazjalnej zakres podstawowy Spis treści 1. Wstęp... 2 2. Ogólne cele kształcenia i wychowania... 3 3. Treści edukacyjne... 4 4. Sposoby osiągania

Bardziej szczegółowo

Orbitale typu σ i typu π

Orbitale typu σ i typu π Orbitale typu σ i typu π Dwa odpowiadające sobie orbitale sąsiednich atomów tworzą kombinacje: wiążącą i antywiążącą. W rezultacie mogą powstać orbitale o rozkładzie przestrzennym dwojakiego typu: σ -

Bardziej szczegółowo

TEMATY PRAC ZALICZENIOWYCH MLO BIAŁYSTOK ROK SZKOLNY 2015/2016. I klasa, semestr 2

TEMATY PRAC ZALICZENIOWYCH MLO BIAŁYSTOK ROK SZKOLNY 2015/2016. I klasa, semestr 2 TEMATY PRAC ZALICZENIOWYCH MLO BIAŁYSTOK ROK SZKOLNY 2015/2016 I klasa, semestr 2 1. JĘZYK POLSKI : TEMAT: 1.Walka o władzę głównych bohaterów w dramatach W. Szekspira Hamlet i Makbet 2. FIZYKA: 1. Zjawisko

Bardziej szczegółowo

PROGRAM NAUCZANIA FIZYKI DLA SZKÓŁ PONADGIMNAZJALNYCH ZAKRES PODSTAWOWY

PROGRAM NAUCZANIA FIZYKI DLA SZKÓŁ PONADGIMNAZJALNYCH ZAKRES PODSTAWOWY PROGRAM NAUCZANIA FIZYKI DLA SZKÓŁ PONADGIMNAZJALNYCH ZAKRES PODSTAWOWY WSTĘP Fizyka jest nauką przyrodniczą i w takim kontekście powinna być nauczana w szkole. Jako przedmiot szkolny ma charakter ogólnokształcący

Bardziej szczegółowo

Podstawowe pojęcia i prawa chemiczne, Obliczenia na podstawie wzorów chemicznych

Podstawowe pojęcia i prawa chemiczne, Obliczenia na podstawie wzorów chemicznych Podstawowe pojęcia i prawa chemiczne, Obliczenia na podstawie wzorów chemicznych 1. Wielkości i jednostki stosowane do wyrażania ilości materii 1.1 Masa atomowa, cząsteczkowa, mol Masa atomowa Atomy mają

Bardziej szczegółowo

Podstawy fizyki atomowej i jądrowej

Podstawy fizyki atomowej i jądrowej Podstawy fizyki atomowej i jądrowej Zygmunt Szefliński. Atomowa struktura budowy materii.. Chemiczne podstawy atomowej struktury materii - masy cząsteczkowe, masy atomowe. Już spekulacje starożytnych Greków

Bardziej szczegółowo

mgr Roman Rusin nauczyciel fizyki w Zespole Szkół Ponadgimnazjalnych Nr 1 w Kwidzynie

mgr Roman Rusin nauczyciel fizyki w Zespole Szkół Ponadgimnazjalnych Nr 1 w Kwidzynie Indywidualny plan nauczania z przedmiotu Fizyka, opracowany na podstawie programu,,ciekawi świata autorstwa Adama Ogazy, nr w Szkolnym Zestawie Programów Nauczania 12/NPP/ZSP1/2012 dla kl. I TL a na rok

Bardziej szczegółowo

Projekt okładki: Joanna Plakiewicz. Ilustracje: Mariusz Mróz 69 Studio Reklamy Redakcja: Bożenna Chicińska Redaktor prowadzący: Stanisław Grzybek

Projekt okładki: Joanna Plakiewicz. Ilustracje: Mariusz Mróz 69 Studio Reklamy Redakcja: Bożenna Chicińska Redaktor prowadzący: Stanisław Grzybek Projekt okładki: Joanna Plakiewicz Ilustracje: Mariusz Mróz 69 Studio Reklamy Redakcja: Bożenna Chicińska Redaktor prowadzący: Stanisław Grzybek Autorzy rozdziałów: Aleksandra Miłosz (I, II, III, IV, V,

Bardziej szczegółowo

CHEMIA klasa 1 Wymagania programowe na poszczególne oceny do Programu nauczania chemii w gimnazjum. Chemia Nowej Ery.

CHEMIA klasa 1 Wymagania programowe na poszczególne oceny do Programu nauczania chemii w gimnazjum. Chemia Nowej Ery. CHEMIA klasa 1 Wymagania programowe na poszczególne oceny do Programu nauczania chemii w gimnazjum. Chemia Nowej Ery. Dział - Substancje i ich przemiany WYMAGANIA PODSTAWOWE stosuje zasady bezpieczeństwa

Bardziej szczegółowo

ROZDZIAŁ III. WYTWARZANIE NEUTRONÓW. REAKCJA ROZSZCZEPIENIA

ROZDZIAŁ III. WYTWARZANIE NEUTRONÓW. REAKCJA ROZSZCZEPIENIA ROZDZIAŁ III. WYTWARZANIE NEUTRONÓW. REAKCJA ROZSZCZEPIENIA 3.1 Słabe źródła neutronowe W najstarszej reakcji jądrowej służącej do wytwarzania neutronów wykorzystywano naturalne źródło alfapromieniotwórcze

Bardziej szczegółowo

Elektrostatyka, część pierwsza

Elektrostatyka, część pierwsza Elektrostatyka, część pierwsza ZADANIA DO PRZEROBIENIA NA LEKJI 1. Dwie kulki naładowano ładunkiem q 1 = 1 i q 2 = 3 i umieszczono w odległości r = 1m od siebie. Oblicz siłę ich wzajemnego oddziaływania.

Bardziej szczegółowo

JONIZUJĄCEGO LUDWIK DOBRZ YŃSK I, E W A DROS TE, WO JCIE C H T RO JANOWSK I DZIA Ł SZK O LENIA I D O RAD ZTW A INS TY TUTU PR OB LE MÓ W JĄDROW YC H

JONIZUJĄCEGO LUDWIK DOBRZ YŃSK I, E W A DROS TE, WO JCIE C H T RO JANOWSK I DZIA Ł SZK O LENIA I D O RAD ZTW A INS TY TUTU PR OB LE MÓ W JĄDROW YC H ELEMENTY FIZYKI PROM I ENIOWANIA JONIZUJĄCEGO LUDWIK DOBRZ YŃSK I, E W A DROS TE, WO JCIE C H T RO JANOWSK I DZIA Ł SZK O LENIA I D O RAD ZTW A INS TY TUTU PR OB LE MÓ W JĄDROW YC H E-MAI L LUDWIK@ IP

Bardziej szczegółowo