Drodzy Czytelnicy! mgr Urszula Stopińska. Redaktor kwartalnika. Kwartalnik Specjalistycznej Poradni Psychologiczno Pedagogicznej w Skawinie.

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Drodzy Czytelnicy! mgr Urszula Stopińska. Redaktor kwartalnika. Kwartalnik Specjalistycznej Poradni Psychologiczno Pedagogicznej w Skawinie."

Transkrypt

1 Tem at n u m eru : Rel acj a z otarci a P orad n i BEZPŁATNY KWARTALNIK LISTOPAD 2014 NR 5 D yrektorzy l i tes ki ch porad n i i ps ych ol og i czn o - p e d a g o g i c z n y c h z i z y t ą s t u d y j n ą S k a i n i e C o a c h i n g o ś i a c i e Od kryan i e s i ebi e n a n oo, czyl i terapeu tyczn y ch arakter d rog i J ak fu n kcj e półku l m ózg oych i zabu rzon a l ateral i zacj a płyaj ą n a rozój j ęzykoy d zi ecka Zn a l e zi o n e s i e c i C zym j es t arteterapi a Wad y pos ta u d zi eci i m łod zi eży

2 WSTĘP Drodzy Czytelnicy! Kolejny rok spółpracy z Państem dobiega pooli końca. Oczekując na nadejście zimy i Śiąt chcemy podsumoać dotychczasoą pracę i zadania, które staiała przed nami szkolna rzeczyistość. Był to ażny dla nas czas, czas zmian, także tych lokaloych. Cieszymy się, że od czerca 2014 roku, możemy służyć Państu pomocą placóce spełniającej ysokie standardy, przestronnej, zapeniającej komfort naszym podopiecznym. Oddając ręce Państa kolejny numer kartalnika ufamy, iż znajdziecie nim odpoiedzi na nurtujące Was pytania i kto ie, czy nie staną się one stępem do szerszego dialogu. Urszula Stopińska Redaktor kartalnika S P IS T R E Ś C I 3 D Y R E K TO R Z Y L I TE W S K I C H P O R A D N I PSYCHOLOGICZNO PEDAGOGICZNYCH Z W I Z Y TĄ S TU D Y J N Ą W S K A W I N I E 14 JAK FUNKCJE PÓŁKUL MÓZGOWYCH I Z A B U R Z O N A L A TE R A L I Z A C J A W P Ł Y WA J Ą N A ROZWÓJ JĘZYKOWY DZIECKA 5 R E L A C J A Z O TW A R C I A P O R A D N I 17 ZNALEZIONE W SIECI 8 COACHING W OŚWIACIE 19 C Z Y M J E S T A R TE TE R A P I A 11 O D K R Y WA N I E S I E B I E N A N O W O, C Z Y L I TE R A P E U TY C Z N Y C H A R A K TE R D R O G I 21 WA D Y P O S TAW Y U D Z I E C I I M Ł O D Z I E Ż Y Kartalnik Specjalistycznej Poradni Psychologiczno Pedagogicznej Skainie. Skład redakcyjny: mgr Urszula Stopińska mgr Marta Jurek mgr Anna Śierczek mgr Anna Ruszkieicz mgr Agnieszka Dubikoska mgr Anna Szajnoska mgr Maria Boroy mgr Monika Bąk opraa graficzna: Paeł Tatko 2

3 Z Ż Y C IA P O R A D N I D Y R E K TO R Z Y L I T E W S K I C H P O R A D N I PSYCHOLOGICZNO PEDAGOGICZNYCH Z W I Z Y TĄ S T U D Y J N Ą W S K AW I N I E Marta Jurek pedagog W dniach: 19 i 26 rześnia oraz 3 października b.r. trzy dudziestoduosoboe grupy dyrektoró poradni psychologiczno pedagogicznych z Lity (łącznie ponad sześćdziesiąt osób) odbyały izytę studyjną Specjalistycznej Poradni Psychologiczno Pedagogicznej Skainie oraz zapoznały się z funkcjonoaniem Centrum Wspierania Rodziny. Celem izyty, koordynoanej po stronie liteskiej przez dra Linasa Šlepikasa z Wileńskiego Uniersytetu Technicznego oraz dra Krzysztofa Gerca z SPPP Skainie było poznanie specyfiki funkcjonoania poradnicta psychologiczno pedagogicznego Polsce, na przykładzie efektynie realizującej soje zadania Specja listycznej Poradni Psychologiczno Pedagogicznej Skainie. Goście z Lity byli szczególnie zainteresoani stosoanymi poradni interdyscyplinarnymi metodami pracy z dzieckiem z niepełnospranością (złaszcza sprzężoną i osobami ieloraką) zaistnieniem oraz z niepraidłoości zagrożonymi rozojoych. W toarzystie rodzicó dzieci klientó Poradni, obseroali zajęcia proadzone przez fizjotera peutę, terapeutę EEG BFB, pedagoga terapeutę SI oraz neurologopedę. Dyrektorzy liteskich poradni psycho logiczno pedagogicznych zapoznali się rónież 3

4 Z Ż Y C IA P O R A D N I z programem i profilem diagnozy szczególnych uzdolnień u dzieci, stosoanym skaińskiej poradni. Placóka, spełniając ymagane kryteria zyskała ostatnio, nadaany przez Ośrodek Rozoju Edukacji Warszaie status Miejsca Odkryania Talentó. Szczegółoą charakterystykę, stoso anych skaińskiej poradni, metod diagnozy i rozijania uzdolnień przedstaiła V ce dyrektor Poradni Małgorzata Czerniaska. Ważną część izyty studyjnej Liteskich Gości stanoiło spólne spotkanie robocze Centrum Wspierania Rodziny Skainie, który jest partnerem strategicznym iększości przedsięzięć Poradni. Pełnomocnik Burmistrza ds. Przecidziałania Alkoholizmoi i Narkomanii Małgorzata Kopeć szczegółoo przedstaiła założenia realizoanych Gminie Skaina programó profilaktycznych oraz kryteria i zasady oceny ich skuteczności. Litini bardzo ysoko ocenili jakość proponoanych roziązań oraz yrazili gotoość kontynuoania spółpracy ze skaińskimi placókami. Rozojem kontaktó z poradnią skaińską oraz CWR szczególnie zainteresoana jest Poradnia Psychologiczno Pedagogiczna Solecznikach mieście położonym ok. 45 km od Wilna, którym ok. 72% ludności stanoią Polacy. Warto dodać, że Goście z entuzjazmem przyjęli podaroane Im z okazji izyty, a ydane przez Bibliotekę Pedagogiczną Skainie pod patronatem Burmistrza Miasta i Gminy Skaina Adama Najdera, e spółpracy z Urzędem Miasta i Gminy Skainie poprzez CWR oraz Specjalistyczną Poradnią Psychologiczno Pedagogiczną Skainie bajki profilaktyczne. Doceniając tę 4

5 TEMAT MIESIĄCA inicjatyę ydanicza i psychoedukacyjną Burmistrza Miasta i Gminy Skaina oraz trzech skaińskich, ściśle i efektynie spółpracujących ze sobą od lat, instytucji zapoiedziano, że po realizacji formalności ziązanych z uzyskaniem zgody autoró Bajki Pomagajki zostaną przetłumaczone na język liteski. Źródło: SPPP i CWR Skainie TEMAT MIESIĄCA R E L A C J A Z O T WA R C I A P O R A D N I We torek, 30 rześnia 2014 roku uroczyście otarto noą Poradni i zajęć grupoych. Z przeproadzonej przez poradnię Skainie, anonimoej ankiety ynika, że ponad 90% klientó zlokalizoaną aktualnie przy ul. Kościuszki 10. placóki uznaje jej aktualne arunki za znakomite, Placóka co prada funkcjonuje już noym a nadto służące rozojoi dzieci i adekatne do lokalu od 16 czerca b.r., ale obecnie uruchomione przyjętych śiecie standardó śiadczenia opieki zostały szystkie gabinety, a każdy zainteresoany diagnostyczno terapeutycznej i realidacyjnej. Psychologiczno siedzibę Specjalistycznej się dzieięć przestronnych gabinetó, sale do terapii Pedagogicznej mieszkaniec naszej Gminy mógł obejrzeć nętrze Ceremonia otarcia Specjalistycznej Poradni poradni, zapoznać się z ofertą placóki oraz poznać Psychologiczno specyfikę jej funkcjonoania. W noej poradni znajduje zgromadziła licznych Gości, którzy obecnie lub Pedagogicznej Skainie 5

6 przeszłości spółpracoali z placóką. Przybyli między innymi: Piotr Ćik poseł na Sejm RP, Małopolski V ce Kurator Ośiaty Grzegorz Baran, V ce Starosta Poiatu Krakoskiego Urszula Stochel, V ce Przeodniczący Rady Poiatu Krakoskiego dr Krzysztof Karczeski oraz członek Zarządu Poiatu Krakoskiego Adam Wójcik, a także Dyrektor Wydziału Edukacji Starosta Poiatoego Krakoie Lidia Pycińska. Współgospodarzem uroczystości był Za stępca Burmistrza Miasta i Gminy Skaina Paeł Kolasa, a ceremonii pośięcenia pomieszczeń poradni po odmóieniu zruszającej modlity intencji praconikó, pacjentó poradni oraz ich rodzin dokonał ks. kan. Jan Cieślik z parafii Ś. Apostołó Szymona i Judy Tadeusza Skainie. Warto dodać, że tekst modlity ks. Kanonik opracoał specjalnie na tę okoliczność. W uroczystości uczestniczyli rónież niemal szyscy dyrektorzy szkół i przedszkoli Gminy Skaina, ale też dyrektorzy szkół i placóek ośiatoych proadzonych przez Starosto Poiatoe Krakoie oraz Urząd Marszałkoski Wojeództa Małopolskiego szystkie te placóki na co dzień, co podkreślano, intensynie spółpracują ze skaińską poradnią. Poseł na Sejm RP Piotr Ćik, życząc kolejnych sukcesó i dalszego rozoju poradni skazał na potrzebę integroania działań różnych środoisk, by uczynić okres dzieciństa i młodości każdego człoieka bezpiecznym i napradę szczęśliym. Małopolski Vice Kurator Ośiaty Grzegorz Baran, potierdzając bardzo dobrą spółpracę Specjalistycznej Poradni Psychologiczno Peda 6

7 TEMAT MIESIĄCA gogicznej Skainie ze środoiskiem życzył, by dynamiczny rozój skaińskiej placóki trał oraz, by pomoc, której udzielają specjaliści zatrudnieni poradni zasze okazyała się skuteczną. Zastępca Burmistrza Miasta i Gminy Skaina Paeł Kolasa soim ystąpieniu także pokreślił znaczenie budoania autentycznego systemu sparcia dla dzieci i młodzieży, który sposób efektyny będzie ykorzystyał zasoby, jakimi dysponują lokalne placóki ośiatoe, tym rónież poradnia: ykalifikoaną kadrę, szerokie zaplecze pomocoe, a obecnie także noy, obszerny, odpoiadający potrzebom środoiska lokal. Paeł Kolasa zauażył, że spółczesność przynosi yzania noe, dla często instytucji zaskakujące spierających rozój dziecka oraz ychoaczą funkcję rodziny. Rola ładz samorządoych polega tym kontekście między innymi na tym, by refleksyjnie uprzedzając te yzania, organizoać adekatne i realne formy pomocy (także psychologiczno peda gogicznej) środoisku dziecka, stąd tak i ażna jest łaściych rola arunkó poradnicta lokaloych jej funkcjonoania. Zastępca Burmistrza podkreślił, że obec realnych potrzeb środoiska ładze miasta uznały za słuszne, by storzyć lepsze arunki lokaloe dla placóki i yremontoały obiekt przy ul. Kościuszki. Stało się to z myślą o przynajmniej 1700 dzieciach i młodzieży, gdyż tyle osób jest rocznie rejestroanych poradni, uzyskując pomoc. 7

8 TEMAT MIESIĄCA zaprezentoali najyższej klasy artystycznej koncert, zainspiroany i proadzony przez artystę muzyka, a zarazem dyrektora Szkoły Muzycznej I stopnia Skainie Konrada Szotę. Dyrektor Poradni dr Krzysztof Gerc, dziękując Wykonacom poiedział: Państa artystyczna, irtuozoska obecność spraiła, że dzisiejsze ydarzenie było dla Praconikó Poradni oraz Naszych Znakomitych Gości autentycznie niezykłe i niezapomniane. Dziękujemy za Państa zaangażoanie oraz Dyrektor Poradni, yrażając soją dzięczność za storzenie szczególnego nastroju, który podkreślił, że realizacja remontu możlia była dzięki zaistniał dzięki realnej kreacji Sztuki. zaangażoaniu Burmistrzó Adama Najdera i Pała Kolasy przy zdecydoanym sparciu Rady Miasta Źródło: SPPP Skainie Skainy. Po otarcia ceremonii poradni uroczystego Goście zostali zaproszeni do Pałacyku Sokół, gdzie odbył się koncert muzyki klasycznej. Był on dedykoany przyjaciołom i spółpraconikom placóki. Wirtuozi fortepianu Marta Karboska Magdalena Kurek, a także oraz irtuoz instrumentó dętych Leszek Wiśnioski D Z IA Ł P S Y C H O L O G IC Z N Y COACHING W OŚWIACIE Noa rola praconikó ośiaty organizacja sieci, ykorzystanie iedzy trenera i coacha. Anna Śierczek psycholog pedagogicznych jest "organizoanie i proadzenie spomagania przedszkoli, szkół i placóek zakresie realizacji zadań ychoaczych i opiekuńczych". jednym W ziązku z ejściem życie noego rozporządzenia z ażnych zadań publicznych poradni psychologiczno spraie szczegółoych zasad działania poradni, Zgodnie z praem ośiatoym 8

9 D Z IA Ł P S Y C H O L O G IC Z N Y śród różnych form tego spomagania pedagogicznej. Rolę koordynatora sieci pojaiło przyjąć się następujące zadanie: może także Szkolny sieci Organizator Rozoju Edukacji, który dla poinien pełnić rolę konsultanta do nauczycieli (...), którzy zorganizoany spra rozoju organizacyjnego tj. sposób spółpracują ze sobą celu osoby, doskonalenia sojej pracy, szcze koordynatora gólności poprzez ymianę dośiadczeń". coacha i doradcy spiera placókę Wymieniana "organizoanie i spółpracy samokształcenia i proadzenie Rozporządzeniu sieć jako zespół procesach łącząc umiejętności projektó, trenera, całościoego usta icznego uczenia się i rozoju. spółpracy i samokształcenia, może być rozumiana która nauczycieli z różnych placóek ośiatoych, którzy spotykają się kilka razy roku, celu roziązyania określonych problemó i dzielenia się dośiadczeniami. Poza Noy system sparcia nauczycieli ykorzystanie zdobyczy LLL Kształcenie ustaiczne, czyli uczenie się przez spotkaniami członkoie zespołu mogą kontaktoać się całe życie (LifeLong Learning) to pojęcie dotyczące za pomocą platformy internetoej udostępnionej przez edukacji ludzi dorosłych. Ideę tę opisał dokładnie Ośrodek Rozoju Edukacji, gdzie znajdą rónież E. Lindeman stierdzając, że edukacja nie posiada pomocne materiały samokształcenioe. limitu ieku i jest procesem przebiegającym przez całe Niezbędni dla istnienia sieci - koordynator spółpracy i SORE życie. Według niego edukacja nie poinna ograniczać Wdrażany aktualnie przez ORE się tylko do nauki zaodu kształcenie ustaiczne zaczyna się tam, gdzie kończy się kształcenie projekt zaodoe. na Edukacja dorosłych poinna nosić peną szczególną ogólnodostępnym kompleksoym spomaganiu szkół cechę opierać się na założeniu, że posiadają oni uzględnia zadba bogate, praktyczne dośiadczenie i uczą się kojarząc o praidłoe funkcjonoanie sieci. Tak zany noą iedzę z już posiadaną. Taki kształt przyjmuje koordynator sieci torzy plan pracy zespołu oparciu praca grupy szkolenioej pod okiem trenera, który o jego potrzeby, organizuje spotkania, zaprasza ułatia ymianę dośiadczeń, organizuje proces ekspertó. Na sojej internetoej stronie ORE uczenia się i inspiruje do zmiany perspektyy. Z tej informuje, poradni, samej idei korzysta rónież coach, który pomaga może klientoi dotrzeć do celu, pomagając mu dobrze System doskonalenia nauczycieli yznaczenie że koordynatorem poza sieci osoby, oparty która praconikiem spółpracy zostać szczególności: nauczyciel, psycholog szkolny, pedagog szkolny, dyrektor szkoły (przedszkola), zaplanoać realizację drogi do jego osiągnięcia. doradca metodyczny, praconik merytoryczny placóki Jak pracuje trener? doskonalenia nauczycieli oraz praconik biblioteki Trener to osoba, która rozija kompetencje uczestnikó szkolenia, organizując proces uczenia się. 9

10 D Z IA Ł P S Y C H O L O G IC Z N Y Trener może umiejętności zakresie skutecznego uczenia, dostarcza odpoiednich narzędzi, (głónie kompetencji dba o atmosferę i komfort pracy, zraca uagę na tardych, obejmujących proadzić szkolenia miękkich interpersonalnych) oraz przestrzeganie zasad i motyuje grupę do działania znajomość aktynych metod pracy i technik iedzę merytoryczną niezbędną do realizacji zadań na danym stanoisku, przepisó np. pranych. obejmujących procedur W kompetencje czy szkolenioych niezbędne do utrzymania uagi szkoleń uczestnikó szkolenia, ale i lepszego utralenia iedzy. działania przypadku miękkie, takie jak W przypadku budoania sieci spółpracy i ymiany komunikacja, autoprezentacja czy asertyność, zajęcia dośiadczeń, aktyne z trenerem przybierać poinny formę aktyną, przede grupach czy dyskusje są niezbędne znajomość szystkim arsztatoą, choć możlie jest penego metody zasad takie rządzących jak praca procesem rodzaju proadzenie, tz. mini ykład. W przypadku grupoym i komunikacją szczególnie istotna, jeśli szkoleń z kompetencji tardych przeaża forma przyjmujemy, że szkolenie ma na celu przede szystkim ykładoa z prezentacją multimedialną, choć jeżeli to ymianę dośiadczeń i zmianę podglądó. Proces tylko możlie, arto je urozmaicać ćiczeniami, np. grupoy jest tym, co zachodzi pomiędzy członkami formie studium przypadku (ang. case study). Praca zespołu stopień integracji, sposób porozumieania trenera nie jest ureguloana pranie ani zaodoo, się, yrażania poglądó i okazyania emocji może o dbają sprzyjać lub szkodzić efektynej pracy. Trener musi stoarzyszenia, które ydają rekomendacje i licencje storzyć przestrzeń do tórczej (a nie oceniającej) (m.in. Polskie Toarzysto Psychologiczne). ymiany poglądó oraz zadbać o to by nikt nie był podnoszenie jakości usług trenerskich Praconicy sektora ośiaty, którzy przyjmą rolę ykluczany z grupy (tracimy tedy to, co mógłby treneró soim otoczeniu zaodoym poinni nieść). poznać podstaoe kompetencje i iedzę, która Jak pracuje coach? niezbędna jest do proadzenia szkoleń, tym: umiejętności badania potrzeb szkolenioych grupie, czyli zbierania informacji o kompetencjach, które są potrzebne uczestnikom do lepszego funkcjonoania. Diagnoza dotyczy tego, jaki jest aktualny poziom iedzy i umiejętności, a także jakie postay prezentują potencjalni uczestnicy szkolenia. Diagnoza zakończyć się poinna yznaczeniem raz z grupą celó szkolenia, doborem metod i oszacoaniem czasu potrzebnego dla poszczególnych zadań umiejętność przyjmoania roli facylitatora procesu uczenia, czyli osoby, która starza arunki do Coaching to metoda pracy, która ma na celu ziększenie efektyności yznaczaniu i osiąganiu indyidualnych celó rozojoych, które dotyczyć mogą zaróno realizacji przedsięzięć, jak i zmiany aktualnego zachoania. Coaching jest odpoiedzią na rosnące zapotrzeboanie na bycie efektynym konkurencyjnym śiecie, a jego metodologia yodzi się z podejścia skoncentroanego na roziązaniach, stosoanego m.in. psychoterapii. Praca metodą coachingoą obejmuje etap formułoania jasnych, konkretnych i ambitnych celó, po którym następuje refleksja i zdystansoanie się 10

11 D Z IA Ł P S Y C H O L O G IC Z N Y obec dotychczasoych poglądó i naykó. Dzięki noych celó i przełamyaniu rutyny, może być także trafnie zadaanym pytaniom, uczestnik sesji jest pomocny proadzony przez coacha pobudzany do myślenia, ypalenia zaodoego. Praca metodą coachingoą szukania soich może rónież sprzyjać poszukianiu noych strategii mocnych stron i przełamyania szkodliych naykó, zarządzania placókami ośiatoymi lub projektoaniu które blokują zmianę. Coach nie stosuje postay noych metod nauczania. noych roziązań, odkryania przypadku dośiadczania poczucia dyrektynej, to znaczy unika dostarczania gotoych roziązań i rad, zgodnie z założeniem, że iedza tki kliencie. Coach rozija kliencie inicjatyę, poczucie odpoiedzialności i motyację do zmiany bez nich naet gotoe roziązania mogą rodzić opór i niechęć, skutkując nieudolnym działaniem. Praca coachingoa ymaga dużych umiejętności interpersonalnych oraz zastosoania różnych narzędzi, spierających tórcze myślenie, skuteczne planoanie oraz przełamyanie nastaień, które blokują działania. W obszarze ośiaty coaching może dotyczyć zaróno ziększania motyacji u nauczycieli jak i u ucznió. W ziązku ze soją rolą yznaczaniu O D K R Y WA N I E S I E B I E N A N O W O, C Z Y L I TERAPEUTYCZNY CHARAKTER DROGI Anna Ruszkieicz psycholog Przychodzi czasem taki okres naszym życiu, że rzeczyistość, której się znajdujemy, poszednieje i bya nie do zniesienia, zyczajnie rozoju. Sposobem na przyjrzenie się spraom z nieco innej strony (i yraniem się z penego rodzaju błędnego koła), może być yruszenie drogę. przestaje cieszyć, a codzienne czynności stają się Droga, czy to formie ędróki (ycieczki) potarzalne i nudne, żeby nie poiedzieć prost czy też pielgrzymki, która oznacza zmianę otoczenia pozbaione sensu. Przytłoczenie codziennymi i bycie ruchu, może stać się źródłem zaskakujących spraami, trudnościami, może spraić, że tracimy zmian, a z penością pomoże uzyskaniu śieżego dystans do tego co nas otacza i nie potrafimy znaleźć spojrzenia na iele nurtujących nas spra. Warunkiem noych roziązań, niezbędnych do zmian i dalszego poodzenia takiego dośiadczenia będzie tym 11

12 D Z IA Ł P S Y C H O L O G IC Z N Y przypadku jak najmniejsza liczba osób toarzyszących, Zagadnieniu drogi kontekście jej aby móc ciszy i spokoju, będąc sam na sam ze sobą, terapeutycznych łaściości, możemy przyglądać się szukać odpoiedzi na istotne pytania. Ważny jest na iele sposobó. Jednym z aspektó jest ysiłek rónież czas przeżyania takiego dośiadczenia im fizyczny, jaki podejmujemy yruszając drogę, a także dłuższy, tym ięcej odkryć możemy poczynić. radzenie sobie noych, czasem trudnych arunkach. Drodze jako zjaisku o charakterze O tym, że ruch istotnie płya na popraę naszego terapeutycznym spróbujemy przyjrzeć się dóch samopoczucia, formach ędróki (ycieczki) i pielgrzymki. Każdy Fizycznym zmaganiom toarzyszy tu jednak także z tych dóch ariantó drogi może stać się konieczność rozijającym dośiadczeniem, arto jednak pokrótce enętrznych, przedstaić od ytrałości, uleganie rozproszeniom czy radzenie pielgrzymoania. Wędroanie może być celem samo sobie z okresami monotonii i osamotnienia. Jednak sobie, a dośiadczenia i inspiracje, jakie przynosi, poprzez ytrałe dążenie do yznaczonego celu, stanoią pene kontinuum, porónyalne z buddyjską uczymy się konsekencji i ćiczymy silną olę. koncepcją życia jako ciągłości dośiadczania lub Wszystko to ma istotny pły na zdroie i kondycję z ystępującym u greckich filozofó zamiłoaniem do psychiczną ciągłego zdobyania iedzy (mądrości). Pielgrzymka słabościami, ątpliościami, pytaniami, co stanoi natomiast zasze zmierza do określonego celu sego rodzaju autoterapię. Innym elementem drogi jest (ziązanego ze śiętością np. z grobem śiętego), poznaanie noych miejsc, ludzi i rzeczy, co może a jej istotą jest chęć obcoania z sacrum (Jackoski, mieć charakter socjalizacyjny i pomaga uczeniu się 1998). otartości Za czym archetyp różni się pielgrzyma ędroanie można uznać nikogo nie trzeba przezyciężania takich poprzez oraz jak ielu trudności zniechęcenie, mierzenie rozbudza przekonyać. się ciekaość ze brak soimi procesó Abrahama, natomiast archetypem ędroca jest zachodzących zaróno śiecie zenętrznym jak i e Odyseusz, którego historia porotu do rodzinnej Itaki łasnym nętrzu (Strelau, 2002). Rozpatrując drogę koncentruje się na samej drodze i ystępujących jako dośiadczenie rozijające duchoo, przypadku podczas niej ydarzeniach, a nie na motyacji czy pielgrzymki taki charakter będzie jej nadaała przede celu. szystkim modlita, natomiast przypadku ędróki 12

13 D Z IA Ł P S Y C H O L O G IC Z N Y może to być kontemplacja natury i piękna otaczającego i fizycznej. Noe rażenia i dośiadczenia służą nie śiata. jest tylko odnajdyaniu siebie na noo, ale pozalają yruszenie drogę już samo sobie może być zapomnieć o starych i przykrych ydarzeniach, poprzez ydarzeniem o charakterze transcendentnym (łac. skupienie się na tym co ażne jest tu i teraz (Davidsson transcendere przekraczać), a zatem dotyczącym sfery Bremborg, 2008). Jednak podjęcie yzania jakim duchoości człoieka, ziązane jest boiem często Wyruszenie drogę służy zatem silnemu z przekraczaniem siebie tj. przekroczeniem soich dośiadczaniu granic enętrznych (Jakubik, b.d.). Przeżycie takiego arunkach. Podjęta ędróka pozala inny sposób, dośiadczenia może oocoać konkretnymi zmianami, głębiej rezygnacją z dotychczasoego schematu życia, nętrzem podczas chil ciszy i oderaniu od pozostaieniem czegoś za sobą i otarciu się na noe ustalonych form dotychczasoego życia. Pokonanie perspektyy. drogi siebie noych, różnorodnych i pradziiej kontaktoać się ze soim pozala dośiadczać sobie noego O tym, jak ielkie alory terapeutyczne ma i nieznanego, co może okazać się artościoe długa ędróka, śiadczyć może m.in. projekt Noa i rozijające, a naet przynieść życiu pozytyny Droga (realizoany przez Stoarzyszenie POSTIS przełom dzięki ujanieniu i rozbiciu blokujących rozój z schemató. Lublina) noatorski program resocjalizacji młodocianych ięźnió, którego jednym z elementó kompleksoej pomocy jest 60 dnioa ędróka skazanego raz z opiekunem szlakiem ś. Jakuba od drogę może Jackoski, A. (1998). Pielgrzymoanie. Wrocła: Wydanicto Dolnośląskie. Strelau, J. (2002). Osoboość jako zespół cech. W: J. Strelau (red.), Lublina do Zgorzelca (noadroga.eu). Wyruszenie Bibliografia: być przejaem ucieczkoości i ujaniać chęć oderania się od zmartień, z drugiej zaś strony może śiadczyć o oli zmodyfikoania jakiś sposób sojego życia, Psychologia. Podręcznik akademicki (tom II, s ). Gdańsk: Gdańskie Wydanicto Psychologiczne. Jakubik, A. (b.d.). Granice poznania drugiego człoieka psychiatrii. (uzyskany z Davidsson Bremborg, A. (2008). Spirituality in Silence and Nature: proadzenia takich zmian, które otorzą noe Motivations, Experiences and Impressions among Sedish Pilgrims. horyzonty. Jak pokazały badania Bremborg (2008), Journal of Empirical Theology, 21, s która badała grupę szedzkich pielgrzymó, dokonać się to może poprzez poznanie soich myśli, reakcji, pragnień noych, zupełnie innych, niecodziennych arunkach, które sprzyjają nie tylko przeżyciom religijnym i pogłębianiu iary, ale stanoią miejsce i czas do refleksji, yciszenia, obcoania z naturą. Taka samotna i długa piesza droga daje korzyści zaróno sferze duchoej, jak i poznaczej, społecznej 13

14 D Z IA Ł L O G O P E D Y C Z N Y JAK FUNKCJE PÓŁKUL MÓZGOWYCH I ZABURZONA L AT E R A L I Z A C J A W P Ł Y WA J Ą N A R O Z W Ó J Anna JĘZYKOWY DZIECKA Coraz ięcej dzieci ma trudności z móieniem oraz nabyaniem umiejętności czytania i pisania, co może skutkoać ponoszeniem porażek szkolnych, a efekcie zbudzić dziecku niechęć do zdobyania iedzy. Przyczyną takiego stanu rzeczy może być nieustalona, skrzyżoana bądź leostronna latera lizacja. Co to jest lateralizacja? Jest to iększa spraność jednej ze stron naszego ciała, uarunkoana dominacją jednej z półkul mózgoych. Praa półkula mózgu odpoiada za leą stronę ciała, lea półkula za stronę praą. I tak, gdy dominuje lea półkula iększość czynności ykonujemy praą stroną ciała (praą ręką, nogą, okiem, uchem), gdy dominuje półkula praa stroną leą. Do spranego funkcjonoania mózgu potrzebna jest spółpraca obu półkul, które różnią się pod zględem sposobu analizoania materiału. Funkcje językoe praej półkuli: rozpoznaje rzeczoniki mianoniku, rozpoznaje i różnicuje samogłoski, pozala rozumieć intonację, akcent i rytm moy, kontroluje kierunek czytania, pozala na zrozumienie kontekstu ypoiedzi oraz metafor. Szajnoska logopeda Funkcje językoe leej półkuli: odbiera, rozpoznaje i różnicuje dźięki moy, odpoiada za ciche czytanie, rozpoznaje rymy, dokonuje złożonych operacji erbalnych. Proces kształtoania się dominacji stronnej następuje raz z rozojem dziecka, a poinien być zakończony ieku lat czterech. Gdy tak się nie stanie, należy rozpocząć ćiczenia, ponieaż nieustalona, leostronna lub skrzyżoana lateralizacja może być przyczyną opóźnionego lub zaburzonego rozoju moy oraz problemó z nauką czytania i pisania. Dziecko poinno ostatecznie ybrać dominującą rękę przed rozpoczęciem nauki szkolnej. Pamiętajmy, że nie można zmuszać leoręcznego dziecka, by użyało praej ręki. Skąd iadomo jaką lateralizację przejaia dziecko? Spradzić to może psycholog lub logopeda, ale stępnie może zrobić to także rodzic domu podczas codziennych czynności i zaba. Dla praidłoego yniku badania konieczne jest, aby dziecko nie było śiadome tego, że jest obseroane. Ważne jest też ykonanie przynajmniej trzech prób na jeden narząd, by ykluczyć przypadkoy ybór. Badania lateralizacji 14

15 D Z IA Ł L O G O P E D Y C Z N Y można przeproadzać u dzieci poyżej 3 r.ż. Podczas badania ucha trzymamy przedmioty ydające Obserujmy którą leą czy praą częścią dźięki ręce lub kładziemy je na stole i prosimy ciała posługuje się dziecko podczas ykonyania dziecko by przystaiło ucho, ykluczy to boiem następujących czynności: przystaianie przedmiotó do ucha dominującą ręką Która ręką dziecko: odkręca słoik lub butelkę, i po stronie dominującej ręki. Które ucho dziecko przystaia podczas: rzuca koraliki do butelki, przenosi na łyżeczce odę z pojemnika do pojemnika, słuchania radia kroi plastikoym nożem ałeczek plasteliny. słuchania tykającego zegarka, szumu muszelki itp., Którym okiem dziecko: słuchania grającej zabaki. Większość ludzi przejaia praostronną patrzy przez lunetę (np. z papieru), lateralizację, zagląda kalejdoskop, półkuli leej. Jednak jak doodzą spółczesne spogląda do butelki, badania ogląda obrazek przez otór kartce A4. zlateralizoana Którą nogą dziecko: czyli przetarza informacje głónie znacząca część populacji jest leostronnie (czyli ma dominującą leą stronę ciała) lub ma lateralizację skrzyżoaną. O skrzyżoanej lateralizacji móimy tedy, gdy dziecko ybiera np.: praą rękę, praą rozpoczyna chodzenie po schodach / schodzenie ze nogę oraz prae ucho, ale lee oko. Czym innym jest natomiast schodó, nieustalona lateralizacja ma kopie leżącą przed nim piłkę, miejsce, gdy dziecko mające ięcej niż 4 lata posługuje skacze / stoi na jednej nodze. się raz leą ręką, raz praą, raz praym okiem, raz leym itd. Przykładoe trudności dziecka z leostronną, skrzyżoaną lub nieustaloną lateralizacją: Podczas pisania i czytania: mylenie liter podobnych np. P B, S Z, niedostrzeganie małych różnic między literami, tj. kresek, ogonkó, 15

16 D Z IA Ł L O G O P E D Y C Z N Y trudności ze złożeniem czytanych yrazó całość, z zapamiętaniem naz dni tygodnia, pór roku itp. dopoiadanie końcóek czytanych yrazó (np. Problemy z ułożeniem historyjki obrazkoej, np. dziecko nie doczytuje do końca yrazu KOTY tylko całkoity brak zrozumienia sensu historyjki lub czyta KOT), układanie odrotnej kolejności, tj. pierszy obrazek słabe lub całkoite nierozumienie czytanego tekstu, znajduje się po stronie praej, ostatni po leej, zamiast pisanie lustrzanym odbiciu, tj. odracanie liter, odrotnie. trudności z budoaniem zdań. Ziązane z móieniem i słyszeniem: Jeśli podejrzeasz, że Toje dziecko ma nieustaloną, leostronną lub skrzyżoaną lateralizację lub obserujesz u niego ymienione trudności skonsultuj opóźniony rozój moy, się z logopedą, boiem specjalistyczna terapia oraz trudności z odpoiadaniem na pytania i pota systematyczne rzaniem, ćiczenia pomogą Tojemu dziecku przezyciężeniu jego problemó i uchronią przed problemy z budoaniem dłuższych ypoiedzi, problemami zdobyaniu iedzy. brak koncentracji podczas słuchania tekstu, nierozróżnianie przecistanych głosek, np. mylenie Bibliografia: yrazó takich jak puk buk, kura góra, półka bułka, J. Cieszyńska, M. Korendo. Wczesna interencja terapeutyczna. nieumiejętność skazania rymujących się yrazó, Stymulacja rozoju dziecka. Od noorodka do 6 roku życia, trudności z zapamiętyaniem tekstó piosenek Krakó, i ierszykó. Podczas ykonyania ogólnorozojoych: J. Cieszyńska, Wpły oburęczności na nabyanie systemu ćiczeń językoego [online], [dostęp: ] Dostępny Internecie: <http://.centrummetodykrakoskiej.pl/2,a,do pobrania.htm>. trudności z dostrzeganiem różnic między obrazkami, trudności z naśladoaniem zoru ułożonego z klockó, kłopoty z zapamiętaniem ciągu różnokoloroych klocó (dóch, trzech, czterech) i odtorzeniem go z pamięci, niska spraność manualna, np. posługianie się nożyczkami, rysoanie, słaba umiejętność naśladoania sekencji ruchó, problemy ze rozumieniem relacji czasoych i przyczynoo skutkoych, np. trudności 16

17 D Z IA Ł P E D A G O G IC Z N Y ZNALEZIONE W SIECI Agnieszka Dubikoska neurobiolog, pedagog specjalny W Internecie można znaleźć informacje niemal na każdy temat. Jest to źródło ogromnej ilości danych i obszar irtualnej działalności miliardó ludzi. Jest to rónież platforma dla medió społecznościoych, które zyskują coraz ięcej użytkonikó. Wśród kont zakładanych na Facebook u, który jest jednym z najpopularniejszych serisó tego rodzaju, znajdują się profile indyidualnych osób, zespołó, różnego rodzaju placóek czy też profile tematyczne dotyczące nauki, zdroia, poezji i różnych dziedzin życia. Na portalu można znaleźć także pene szczególne konta obserujących profil dziecka, którzy często deklarują profile dzieci z niepełnospranością zakładane przez rónież ich rodzicó. Na czym polega oa yjątkoość? Taki na celu roziązanie danego problemu rodziny. podjęcie konkretnych działań mających Może stać się on narzędziem różnego rodzaju Możliości organizoania i informoania o akcjach charytatynych. oddziałyań W dobie nooczesnych technologii Internet często profil nie spełnia jedynie funkcji zbierania lajkó. przynoszących korzyści zaróno bya medium umożliiającym najszybszy i najszerszy rodzicom, jak i znajomym rodziny. Z punktu idzenia rodzica, możliości jakie dostęp do informacji. Za pośrednictem portali społecznościoych można dotrzeć do dużej liczby daje założenie konta dziecka mogą dotyczyć: Dzielenia się radością z innymi. Chęć odbiorcó, co dzielenia się pozytynymi emocjami ziązanymi ziązanym m.in. z rozojem, osiąganiem przez dziecko małych i dużych charytatynymi, zbiórkami pieniędzy. sukcesó jest naturalną potrzebą rodzica także Praca sprzyja z efektynym różnego pedagoga działaniom rodzaju akcjami specjalnego może rodzica dziecka z niepełnospranością. Jest to przypominać czasem zadania detektya. Należy penego rozoju dobrze poznać osobę obseroaną zdobyając jak dziecka, ażnych ydarzeń z jego życia. Możliy jest najięcej informacji ziązanych zaróno z tą osobą, rónież kontakt z bliskimi i znajomymi, którzy mogą na jak i jej otoczeniem. Często nie zadaje się bieżąco obseroać zmiany, którymi chcą się dzielić bezpośrednich pytań niezastąpione są tedy rodzice dziecka. umiejętności dokonyania pogłębionej obseracji oraz rodzaju Wsparcia. sposób dokumentacji W trudnych sytuacjach rodzice yciągania na jej podstaie łaściych nioskó. To często mogą liczyć na yrazy sparcia, pocieszenia, szystko ma służyć poznaniu podopiecznego i jego ciepłe słoa ze strony bliskich i życzliych osób sytuacji zdrootnej, rodzinnej czy szkolnej. Dzięki temu 17

18 D Z IA Ł P E D A G O G IC Z N Y można opracoać optymalny plan pracy z dzieckiem ycieczki, szczególnie Bieszczady. Rok temu udało uzględniający się spełnić marzenie dzieczynki spędziła rodzinne jego mocne i słabe strony, zainteresoania, możliości rozojoe. czasy nad ciepłym morzem Choracji. W tym kontekście, pene aspekty opisanej Pola pozostaała pod opieką Małopolskiego aktyności na portalu społecznościoym mogą okazać Hospicjum dla Dzieci oraz Specjalistycznej Poradni się przydatne rónież z punktu idzenia pedagoga Psychologiczno specjalnego: Funkcjonoanie dzieczynki ułatiał PEG specjalna Informacje o dziecku. Jak spomniano, profil sonda Pedagogicznej umożliiająca odżyianie Skainie. oraz rurka stanoi penego rodzaju dokumentację rozoju, tracheotomijna. Rodzice podjęli się trudu organizacji postępó i osiągnięć dziecka. Jest to źródło informacji zbiórek pieniężnych na terenie uczelni oraz liceum o Krakoie, dla Poli zorganizoano rónież imprezę zainteresoaniach, zyczajach, preferencjach dziecka. na Hali Krupoej oraz koncert charytatyny. Dzięki Informacje o sytuacji rodzinnej. Obserując zebranym środkom pół roku temu udało się profil można zauażyć osoby toarzyszące dziecku przygotoać dla dzieczynki noy słoneczny pokój oraz instytucje spierające rodzinę. z idokiem na ogród oraz łazienkę przystosoaną do Z łasnego dośiadczenia jej potrzeb. Na zdjęciach idać szczęście Poli, Przygotoując program terapeutyczny dla otoczonej opieką rodzicó i babci. mojej przyszłej podopiecznej mogłam zbogacić go Obseroanie profilu Poli dało mi możliość o informacje zgromadzone poprzez obserację profilu poznania jej i zaplanoania zajęć przed naszym Poli na portalu społecznościoym. Dzięki temu pierszym spotkaniem. Podejmoane oddziałyania profiloi, proadzonemu przez ulubioną olontariuszkę tera peutyczne musiałam jednak dostosoać do dzieczynki, pogarszającego poznałam Polę jako pogodną się stanu zdroia dzieczynki. siedmiolatkę. Mimo postępującego obrazu choroby Niestety, Pola odeszła. Profil pozostaje jednak (Pola cierpiała na rzadki zespół genetyczny) dziecko spaniałym śiadectem jej życia radości, uśmiechu aktynie uczestniczyło rehabilitacji. W trudnych trudnych chilach, otartości. Ukazuje ogromną chilach podczas pobytó szpitalu sparcie yrażali troskę i miłość, jaką Pola była obdarzona przez znajomi rodziny. rodzicó oraz sparcie rodziny i bliskich. Ulubioną bajką Poli były Domisie dzie czynka ystąpiła naet ich programie. Da lata temu Domisie odiedziły Polę domu. Dzieczynka uielbiała izyty gości, spraiały jej one yraźną przyjemność. Pola bardzo lubiła jeździć na roerze, rónież takim przystosoanym do poruszania się po domu. Zainteresoania Poli obejmoały także lalki (ulubiona to Alanek) i seriale (np. Rodzinka.pl). Od najmłodszych lat często yjeżdżała z rodzicami na 18

19 D Z IA Ł P E D A G O G IC Z N Y C Z Y M J E S T A R TE TE R A P I A Maria Boroy pedagog, arteterapeuta Arteterapia, sztuka torzenia, szczęśliy śiat torzenia, odkryania i poznaania oraz yrażania siebie jest specyficzną formą terapii, której kreujemy siebie, torząc. Działanie, torzenie poprzez malarsto, rzeźbę, muzykę, taniec, dramę, książkę, pamiętnik, dziennik, obraz, film, bajkę czy inne ytory prac. Według profesora Wiesłaa Karolaka,,arteterapia to ydobyanie z pacjentó sił i energii, które pomagają im e łasnym rozoju, to poszukianie motyacji dla procesu tórczego, którym często dochodzi do głosu zjaisko katharsis,,oczyszczenie (Arciszeska Binnebesel). Przeżyamy doznania este i skupiania się na soich przeżyciach, spraia, że tyczne i artystyczne oraz urażliiamy siebie na piękno nasze życie ubożeje. Nie umiemy się komunikoać, i pradę. Jednocześnie możemy przenosić noe brak nam umiejętności społecznych. W ziązku z tymi zachoania na kontakty interpersonalne rodzinie problemami i zaburzeniami życia międzyludzkiego i grupach róieśniczych. słusznym ydaje się sięganie po takie metody terapii, W ostatnich latach zrosło zainteresoanie które angażują naszą sferę yrażania, tórczości, takimi formami yrazu, które obejmują szeroko rozoju. Sztuka boiem stanoi szelką podstaę do rozumianą sztukę, a które objęte są jedną nazą oddziałyań ychoaczych i estetycznych, jak arteterapia. rónież moralnego rozoju człoieka. Wiele zaburzeń Brak yrażania emocji, odczuania emocjonalnych, zaburzeń zachoania, lękó, fobii, problemó ychoaczych mających podłoże kliniczne i ymagających działania diagnostycznego i terapeutycznego, ma soje przyczyny deficytach umiejętności prospołecznych. Arteterapia yraża się formie muzykoterapii, choreoterapii, biblioterapii, teatroterapii (psychodrama, drama, pantomima), filmoterapii, mają niejednokrotnie, artterapii. Pacjenci częścioo lub całkoicie możliość uolnić się, odbarczyć się od ciążącego ich 19

20 D Z IA Ł P E D A G O G IC Z N Y balastu niepoodzeń, trudności, problemó i zaburzeń emocjonalnych ziązanych z rodziną pochodzenia, ychoaniem, kłopotami szkolnymi, życioymi czy tz. specyficznymi trudnościami szkolnymi typu: dysleksja, dysortografia, dyskalkulia czy dysgrafia. Pojaiają się tedy tórne blokady emocjonalne, a brak przeżycia sukcesu pooduje niechęć do nauki, fobie szkolne, nerice. Proadzi to do frustracji, zaburzeń emocjonalnych, uczucioych, lękoych, zaburzeń zachoania, uzależnień od środkó psychoaktynych. Arteterapia (muzykoterapia, choreoterapia, bajkoterapia, artterapia) ma działanie korekcyjne, i innych zakresach medycyny i psychologii. korygujące, Zajęcia muzykoterapeutyczne i artterapeutyczne oraz napięcie yrónujące deficyty, zmniejszające psychofizyczne. Praidłoo proadzona choreoterapii mają zastosoanie poradniach terapia ma cel leczniczy, zmierza do,,korekcji psychologiczno pedagogicznych, poradniach rehabi zaburzonych arunkach litacyjnych, oddziałach szpitalnych i przyszpitalnych, usunięcia śietlicach szkolnych, placókach resocjalizacyjnych, napięć psychofizycznych i dostarczenia korzystnych poradniach zdroia psychicznego. Śietnie płya na dośiadczeń społecznych (Leandoska). Arteterapia, dzieci z trudnościami ychoaczymi, nadpobudliymi muzykoterapia, ze zględu na soje szechstronne, psychoruchoo, agresynymi, mającymi trudności ielopłaszczyznoe oddziałyanie zaróno na funkcje z yrażaniem emocji, nieśmiałymi, zahamoanymi psychiczne, jak i egetatyne oraz układy fizjologiczne emocjonalnie, izoloanymi, z depresją i trudnościami ma zastosoanie medycynie psychosomatycznej kontaktach interpersonalnych, a także dla dzieci funkcji, ograniczonego dostępu stymulacji do bodźcó, z adami ymoy i nericami emocjonalnymi np. jąkanie, mutyzm.,,praidłoo przebiegający proces terapii ma na celu ykryanie i diagnozoanie oraz stymuloanie potrzeb i uzdolnień, a także skazyanie możliości kompensacyjnych ucznió z problemami szkolnymi i życioymi (Baczyńska). Spotkanie ze sztuką uczy rażliości stosunku do siebie i do drugiego człoieka, to także szansa na odnalezienie łasnego miejsca grupie i nabranie dystansu do łasnych emocji oraz uczuć. Często komunikaty zrotne od dzieci, zainteresoanie, interpersonalne reakcje poodują lepsze poczucie 20

21 D Z IA Ł P E D A G O G IC Z N Y odrzucanego rodzinie, tz. gorszego dziecka. Czuje słusznym, że szystkie te placóki mogłyby proadzić ono bratnie dusze obok siebie, dzieli się z nimi tego typu zajęcia przy założeniu, że będą przygotoani przeżyciami, znajduje soje miejsce, ma poczucie specjaliści z kierunku arteterapii, i będą to ludzie sprasta, a tym samym tożsamości i łasnej artości. z pasją. Jednak najbardziej słusznym moim zdaniem Odniesiony sukces, często dostrzeżony dopiero przez jest inne dzieci, pochała i aprobata od drugich pooduje przygotoanych zrost pozytynej samooceny i radość torzenia oraz psychologiczno pedagogicznych czy oddziałach niejednokrotnie chęć życia. przyszpitalnych, gdzie proadzona jest terapia. proadzenie arteterapii specjalistycznych profesjonalnie poradniach Arteterapia odróżnieniu od terapii zajęcioej, nastaionej na ytór, skupia się na zmianie śiadomości i zachoania osoby, jest,,aktynością terapeutyczną zmieniającą śiadomość, zachoanie, yołującą szczególne stany emocjonalne i przeżycia" (Szafraniec). Problematyką arteterapii interesuje się ielu pedagogó, psychologó, terapeutó, animatoró kultury, ale rónież znajdują się sceptycy, którzy minimalizują rolę atreterapii. Postają problemy kto ma się zajmoać tą dziedziną: psychologoie, pedagodzy, psychoterapeuci? Kto ma proadzić tego typu działalność: szkoła, placóka kulturalno ośiatoa czy poradnie psychologiczno pedagogiczne? Wydaje się D Z IA Ł F IZ J O T E R A P E U T Y C Z N Y WA D Y P O S TAW Y U D Z I E C I I MŁODZIEŻY Monika Bąk fizjoterapeuta Wady postay stanoią problem społeczny przyczyn postania nabytych ad postay u dzieci ielu kategoriach. Tak rodzinnej jak i ekonomicznej, i młodzieży. Jednocześnie, obseroany znaczny, edukacyjnej czy medycznej. W perspektyie ielu lat postęp technik medycznych pozala obecnie na bardzo alki z adami postay yraźnie zaznacza się rola efektyne eliminoanie tych przyczyn postania ad działania profilaktycznego i postępoania mającego na postay, które ynikają z chorób rodzonych lub celu jak najiększe yeliminoanie potencjalnych chorób okresu niemolęcta i dzieciństa. Tym 21

22 D Z IA Ł F IZ J O T E R A P E U T Y C Z N Y opracoania kręgosłup posiada ykształcone krzyizny. Plecy statystyczne yniki skazują na fakt że śród małego dziecka są lekko zaokrąglone, nogi lekko zgięte młodzieży szkolnej (g różnych danych) częstość staach biodroych kolanoych brzuch ziązku ystępoania ad postay jest zatrażająca bo ze słabymi jeszcze mięśniami uypuklony. Zmiany ynosi od 50 do 94 %. postaie u dziecka postępują pooli i polegają na niemniej podaane przez liczne yraźniejszym kształtoaniu się ygięcia odcinku Postaa praidłoa to harmonijne lędźioym oraz zmniejszaniu nadmiernego i bezy siłkoe ułożenie poszczególnych elementó uypuklenia brzucha. W okresie dojrzeania płcioego postay stosunku do osi długiej ciała (Przybylski często pogarsza się postaa ciała co idoczne jest 1965). Praidłoa postaa ciała to taka, która zaokrąglonych plecach, odstających łopatkach, ystępuje dostatecznie często, aby można ją było ysunięciu głoy do przodu, zapadnięciu klatki uznać za charakterystyczną dla danej populacji. Jest on piersioej a całą postaę cechuje często niedbałość atrybutem osobnikó zdroych o praidłoym rozoju i iotkość. Takie okresy, których nasila się fizycznym i psychicznym (Kasperczyk 1992). ystępoanie ad postay nazyamy krytycznymi okresami dla posturogenezy. Pierszy przypada na Wada postay to odchylenie od ogólnie przyjętych cech postay praidłoej, łaściej danej 7 rok życia i nosi nazę szkolnego, drugi na etap skoku pokitanioego. kategorii ieku, płci i typu budoy. Wady postay można podzielić na proste i są to tak zane błędy Przedstaienie najczęstszych ad postay postay, oraz złożone. ciała ystępujących u dzieci i młodzieży: By można móić o praidłoej postaie ciała, poinna Wady obrębie plecó ona charakteryzoać się następującymi cechami: Prostym ustaieniem głoy 1. Okrągłe plecy. Fizjologicznymi ygięciami kręgosłupa Potocznie tz. Garbienie się, którym zauażamy Dobrze ysklepioną klatką piersioa nadmierne ygięcie kręgosłupa odcinku piersioym Praidłoo ustaioną miednica ku tyłoi. Wada ta charakteryzuje się osłabionymi Prostymi kończynami dolnymi mięśniami grzbietu, ysunięciem do przodu głoy oraz Praidłoo ysklepionymi stopami barkó, przykurczem mięsni klatki piersioej oraz jej deformacją, co jest często poiązane z niepraidłoym torem oddechoym. Plecy okrągłe mogą być nabyte Zmienność postay różnych okresach życia: następstie chorób np. krzyica, gruźlica, choroba Postaę dziecka możemy ocenić dopiero ynikiem przeciążenia pracą statyczną (niełaścia pierszych samodzielnych próbach stania, kiedy to Scheuermanna. Wada postay może być rónież pozycja podczas nauki) lub osłabieniem mięśni plecó. 22

23 D Z IA Ł F IZ J O T E R A P E U T Y C Z N Y 2. Plecy klęsłe. ad, bardzo ażny jest praidłoy tor oddychania oraz Wada ta charakteryzuje się pogłębieniem odcinku ćiczenia oddechoe. lędźioym, czyli nadmiernym ygięciem kręgosłupa ku przodoi. Często toarzyszy temu ypięcie brzucha 6. ku przodoi, na skutek osłabionych mięśni brzucha. ułożenie łopatek, czyli 3. Plecy okrągło-klęsłe. łopatek oraz (odstające). Gdy postaie ciała ystąpią jednoczenie die yżej Często omóione ady. i okrągłym. 4. Plecy płaskie. Wady obrębie kończyn dolnych. Do ad obrębie plecó zaliczamy także adlie toarzyszą asymetryczne ułożenie łopatki skrzydłoate skoliozie, plecom płaskim Ta ada charakteryzuje się spłaszczeniem lub brakiem fizjologicznych ygięć kręgosłupa poszczególnych 1. Koślaość kolan, jego odcinkach. Tej adzie postay często toarzyszy zbieganiem kolan do środka, podczas gdy stopy są upośledzenie pojemności i ruchomości klatki piersioej lekkim rozstaieniu. Obrazoo torzą tz. X. charakteryzuje się a przyczynę jej postania lekarze upatrują siedzącym 2. Szpotaość kolan, to odrotność koślaości, trybie życia. gdzie kolana rozchodzą się na zenątrz przy lekkim 5. Skolioza boczne skrzyienie kręgosłupa trzech płaszczyznach. rozstaieniu stóp. Jest to coraz częściej ystępująca ada postay 3. Płaskostopie zaróno u dzieci i młodzieży, przyczyna często jest łukó ysklepienia stopy. Często toarzyszy temu idiopatyczna czyli nieznana. W obrazie tej ady koślaość pięt, a skutkiem tej ady może być szybkie ystępują łuki skrzyienia patrząc od tyłu da lub męczenie się stóp oraz bolesnością łydek. W przypadku jeden, ały mięśnioe i garby żebroe szczególnie tej ady ażny jest dobór odpoiedniego obuia. idoczne podczas skłonu przód. Tej adzie Postępoanie adach postay : toarzyszy często asymetria łopatek i barkó oraz niepraidłoe ustaienie miednicy. ady i ynikających z tego zagrożeń Skolioza może spoodoać niekorzystne zmiany układzie ruchu, układzie krążenioo charakteryzuje się obniżeniem Uśiadomienie dziecku i rodzicom obecności Ustalenie i zapenienie optymalnych arunkó środoiskoych dla dziecka oddechoym, spraności i ydolności fizycznej, a także różnych narządach enętrznych, dlatego i ćiczenia domoe traktoana jest jako schorzenie ogólnorozojoe. Nauka przyjmoania postay skorygoanej Wyrabianie nayku postay praidłoej W terapii skoliozy jak rónież yżej ymienionych Ćiczenia korekcyjne zaróno na terapii jak 23

POMOC SPOŁECZNA W GMINIE ŚREM W LATACH 2002-2006

POMOC SPOŁECZNA W GMINIE ŚREM W LATACH 2002-2006 POMOC SPOŁECZNA W GMINIE ŚREM W LATACH 2002-2006 Ośrodek Pomocy Społecznej jako jednostka organizacyjna gminy Śrem realizuje zadania łasne z zakresu pomocy społecznej oraz zadania zlecone gminie z zakresu

Bardziej szczegółowo

1 Przedmiot regulaminu

1 Przedmiot regulaminu Załącznik nr 1 do Zarządzenia nr 1/I/2012 Kieronika Gminnego Zespołu Ośiatoego Bukoinie Tatrzańskiej REGULAMIN REKRUTACJI I UCZESTNICTWA W PROJEKCIE INDYWIDUALIZACJA NAUCZANIA I WYCHOWANIA UCZNIÓW KLAS

Bardziej szczegółowo

Pracownia Kultury Fizycznej i Zdrowotnej

Pracownia Kultury Fizycznej i Zdrowotnej Miejsce realizacji Forma kształcenia Praconia Kultury Fizycznej i Zdrootnej Temat Cele i treści Adresat Ilość godz. Osoba proadząca Adres e-mail Koszt uczestnicta Termin K.34 I ja mogę nauczać narciarsta

Bardziej szczegółowo

Raport. Zespołu ds. Jakości Kształcenia Wydziału Stosowanych Nauk Społecznych. rok akademicki 2011/2012

Raport. Zespołu ds. Jakości Kształcenia Wydziału Stosowanych Nauk Społecznych. rok akademicki 2011/2012 Raport Zespołu ds. Jakości Kształcenia Wydziału Stosoanych Nauk Społecznych rok akademicki 2011/2012 Opracoały Agnieszka Bieńkoska i Wioletta Dziarnoska Skład Zespołu ds. Jakości kształcenia Wydziału Stosoanych

Bardziej szczegółowo

KONKURS OFERT NA WYKONAWCĘ USŁUG SZKOLENIOWYCH NR1/2013/HDT

KONKURS OFERT NA WYKONAWCĘ USŁUG SZKOLENIOWYCH NR1/2013/HDT KONKURS OFERT NA WYKONAWCĘ USŁUG SZKOLENIOWYCH NR1/2013/HDT I. Naza i adres zamaiającego: HDT - POLSKA Sp. z o.o. Ul. Kolejoa 1 46-040 Ozimek II. Przedmiot zamóienia Szkolenia z zakresu umiejętności komunikacyjnych,

Bardziej szczegółowo

Korekty finansowe związane z naruszeniami PZP. Audyty Komisji Europejskiej i Europejskiego Trybunału Obrachunkowego

Korekty finansowe związane z naruszeniami PZP. Audyty Komisji Europejskiej i Europejskiego Trybunału Obrachunkowego Korekty finansoe ziązane z naruszeniami PZP. Audyty Komisji Europejskiej i Europejskiego Trybunału Obrachunkoego 1. Cel dokumentu Celem niniejszego dokumentu jest prezentacja dotychczasoych dośiadczeń

Bardziej szczegółowo

BIULETYN INFORMACYJNY

BIULETYN INFORMACYJNY B I U L E T Y N I N F O R M A C Y J N Y P O R A D N I P S Y C H O L O G I C Z N O - P E D A G O G I C Z N E J W P Ł O Ń S K U N U M E R 1 I BIULETYN INFORMACYJNY W R Z E S I E Ń 2 0 1 3 W T Y M N U M E

Bardziej szczegółowo

URZĄD STATYSTYCZNY W KRAKOWIE

URZĄD STATYSTYCZNY W KRAKOWIE URZĄD STATYSTYCZNY W KRAKOWIE 31-223 Krakó, ul. Kazimierza Wyki 3 e-mail:sekretariatuskrk@stat.gov.pl tel. 012 415 38 84 Internet: http://.stat.gov.pl/urzedy/krak Informacja sygnalna - Nr 5 Data opracoania

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 1 do OWU Regulamin Promocji Pokonam Granice Start!

Załącznik nr 1 do OWU Regulamin Promocji Pokonam Granice Start! Załącznik nr 1 do OWU Regulamin Promocji Pokonam Granice Start! I. DEFINICJE 1. E-shop sklep internetoy proadzony przez Pokonam Granice, którego regulamin zaarty jest dokumencie Regulamin E-shop Pokonam

Bardziej szczegółowo

Roczne sprawozdanie merytoryczne z działalności organizacji pożytku publicznego

Roczne sprawozdanie merytoryczne z działalności organizacji pożytku publicznego Ministersto Pracy i Polityki Społecznej Roczne spraozdanie merytoryczne z działalności organizacji pożytku publicznego za rok 2013 Formularz należy ypełnić języku polskim; Spraozdaca ypełnia tylko przeznaczone

Bardziej szczegółowo

Roczne sprawozdanie merytoryczne z działalności organizacji pożytku publicznego

Roczne sprawozdanie merytoryczne z działalności organizacji pożytku publicznego Załącznik do rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia.. (Nr poz.) WZÓR Sygnatura spraozdania (ypełnia MPiPS) Ministersto Pracy i Polityki Społecznej Roczne spraozdanie merytoryczne z

Bardziej szczegółowo

Z-ID-408 Finanse przedsiębiorstw Corporate Finance

Z-ID-408 Finanse przedsiębiorstw Corporate Finance KARTA MODUŁU / KARTA PRZEDMIOTU Kod modułu Naza modułu Naza modułu języku angielskim Oboiązuje od roku akademickiego 20/206 Z-ID-408 Finanse przedsiębiorst Corporate Finance A. USYTUOWANIE MODUŁU W SYSTEMIE

Bardziej szczegółowo

Regulamin uczestnictwa w projekcie Szkolenia i staże zawodowe dla osób niepełnosprawnych II edycja

Regulamin uczestnictwa w projekcie Szkolenia i staże zawodowe dla osób niepełnosprawnych II edycja Regulamin uczestnicta projekcie Szkolenia i staże zaodoe dla osób niepełnospranych II edycja 1 Informacje ogólne 1. Niniejszy Regulamin określa zasady uczestnicta projekcie Szkolenia i staże zaodoe dla

Bardziej szczegółowo

Roczne sprawozdanie merytoryczne z działalności organizacji pożytku publicznego

Roczne sprawozdanie merytoryczne z działalności organizacji pożytku publicznego Załączniki do rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia.. (poz.) Załącznik nr 1 WZÓR Ministersto Pracy i Polityki Społecznej Roczne spraozda merytoryczne z działalności organizacji pożytku

Bardziej szczegółowo

Kształtowanie się dominacji stronnej

Kształtowanie się dominacji stronnej Kształtowanie się dominacji stronnej Lateralizacja wyraża się np. większą sprawnością ruchową kończyn prawych od kończyn lewych. Lateralizacja to inaczej "stronność" - asymetria czynnościowa prawej i lewej

Bardziej szczegółowo

10 WOLONTARIACIE (Dz. U. z 2010 r. Nr 234, poz. 1536)1),

10 WOLONTARIACIE (Dz. U. z 2010 r. Nr 234, poz. 1536)1), OFERTA REALIZACJI ZADANIA PUBLICZNEGO OFERTA/OFERTA WSPÓLNA±) ORGANIZACJI POZARZĄDOWEJ( YC~)/PODMIOTU ( ÓW), O KTÓRYM ~ MOWA W ART. 3 UST. 3 USTAWY Z DNIA 24 KWIETNIA 2003 r. O DZIAŁALNOSCI POŻYTKU PUBLICZNEGO

Bardziej szczegółowo

Roczne sprawozdanie merytoryczne z działalności organizacji pożytku publicznego

Roczne sprawozdanie merytoryczne z działalności organizacji pożytku publicznego Załączniki do rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 1 lutego 01 r, (poz. ) Załącznik nr 1 Ministersto Pracy i Polityki Społecznej Roczne spraozdanie merytoryczne z działalności organizacji

Bardziej szczegółowo

B E R B E R I S - ERP, CRM, BPM!

B E R B E R I S - ERP, CRM, BPM! System dla przedsiębiorst B E R B E R I S - ERP, CRM, BPM! Berberis system, to rozbudoany, który nooczesny skutecznie esprze funkcjonoanie Tojego przedsiębiorsta. W odróżnieniu od iększości systemó klasy

Bardziej szczegółowo

Roczne sprawozdanie merytoryczne z działalności organizacji pożytku publicznego

Roczne sprawozdanie merytoryczne z działalności organizacji pożytku publicznego Załączniki do rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia lutego 0 r, (poz. ) Załącznik nr Ministersto Pracy i Polityki Społecznej Roczne spraozda merytoryczne z działalności organizacji

Bardziej szczegółowo

Uwagi z konsultacji społecznych UWRPO 2014+ - dot. EFS

Uwagi z konsultacji społecznych UWRPO 2014+ - dot. EFS Uagi z konsultacji społecznych UWRPO 2014+ - dot. EFS Lp. Zgłaszający/ data zgł. uagi Część UWRPO do którego odnosi się uaga Treść uagi/ Uzasadnienie Stanoisko IZ 1 UWAGI OGÓLNE 1. Miasto Poznań Uaga ogólna

Bardziej szczegółowo

Roczne sprawozdanie merytoryczne z działalności organizacji pożytku publicznego

Roczne sprawozdanie merytoryczne z działalności organizacji pożytku publicznego Ministersto Pracy i Polityki Społecznej Roczne spraozdanie merytoryczne z działalności organizacji pożytku publicznego za rok 2013 Formularz należy ypełnić języku polskim, drukoanymi literami; Spraozdaca

Bardziej szczegółowo

Szanowni Czytelnicy! mgr Urszula Stopińska SPIS TREŚCI

Szanowni Czytelnicy! mgr Urszula Stopińska SPIS TREŚCI BEZPŁATNY KWARTALNIK LISTOPAD 2013 NR 3 H I S TO R I A D Z I A Ł A L N O Ś C I S P E C J ALI S TYC ZN E J P ORAD N I P S YC H OLOG I C ZN O - P E D AG OG I C ZN E J W S KAWI N I E E M OC J ON U J ĄC E

Bardziej szczegółowo

Projekt Szkolenia i staże zawodowe dla osób niepełnosprawnych II edycja

Projekt Szkolenia i staże zawodowe dla osób niepełnosprawnych II edycja F o r m u l a r z z g ł o s z e n i o y Projekt Szkolenia i staże zaodoe dla osób niepełnospranych II edycja Data dostarczenia formularza: Podpis osoby przyjmującej: 1. Dane podstaoe Imię Nazisko Płeć

Bardziej szczegółowo

OFERTA ZAJĘĆ. PORADNI PSYCHOLOGICZNO- PEDAGOGICZNEJ w Siemianowicach Śląskich. dla uczniów gimnazjum na rok szkolny 2014/2015

OFERTA ZAJĘĆ. PORADNI PSYCHOLOGICZNO- PEDAGOGICZNEJ w Siemianowicach Śląskich. dla uczniów gimnazjum na rok szkolny 2014/2015 OFERTA ZAJĘĆ PORADNI PSYCHOLOGICZNO- PEDAGOGICZNEJ w Siemianowicach Śląskich dla uczniów gimnazjum na rok szkolny 2014/2015 ZAJĘCIA INDYWIDUALNE Terapia indywidualna krótko i długoterminowa Dla kogo: Dla

Bardziej szczegółowo

w Siemianowicach Śląskich na rok szkolny 2014/2015

w Siemianowicach Śląskich na rok szkolny 2014/2015 OFERTA ZAJĘĆ PORADNI PSYCHOLOGICZNO-PEDAGOGICZNEJ w Siemianowicach Śląskich dla uczniów gimnazjum na rok szkolny 2014/2015 ZAPISY NA WSZYSTKIE OFEROWANE ZAJĘCIA PRZYJMUJE SEKRETARIAT PORADNI ZAJĘCIA INDYWIDUALNE

Bardziej szczegółowo

Z-ID-110 Bezpieczeństwo i higiena pracy Health and Safety at Work

Z-ID-110 Bezpieczeństwo i higiena pracy Health and Safety at Work KARTA MODUŁU / KARTA PRZEDMIOTU Kod modułu Naza modułu Naza modułu języku angielskim Oboiązuje od roku akademickiego 2015/2016 Z-ID-110 Bezpieczeństo i higiena pracy Health and Safety at Work A. USYTUOWANIE

Bardziej szczegółowo

Roczne sprawozdanie merytoryczne z działalności organizacji pożytku publicznego

Roczne sprawozdanie merytoryczne z działalności organizacji pożytku publicznego Załącznik do rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia.. (Nr poz.) Sygnatura spraozdania (ypełnia MPiPS) Ministersto Pracy i Polityki Społecznej Roczne spraozdanie merytoryczne z działalności

Bardziej szczegółowo

Placówki udzielające pomocy osobom z problemem przemocy w rodzinie

Placówki udzielające pomocy osobom z problemem przemocy w rodzinie Naza instytucji/o rganizacji Poiatoe Centrum Pomocy Rodzinie Adres Placóki udzielające pomocy osobom z problemem przemocy rodzinie Wiatraczna 1 Zakres ofiaroanej pomocy POWIAT SZCZECINECKI Konsultacje

Bardziej szczegółowo

Roczne sprawozdanie merytoryczne z działalności organizacji pożytku publicznego

Roczne sprawozdanie merytoryczne z działalności organizacji pożytku publicznego Ministersto Pracy i Polityki Społecznej Roczne spraozda merytoryczne z działalności organizacji pożytku publicznego za rok 2014 Formularz należy ypełnić języku polskim; Spraozdaca ypełnia tylko przeznaczone

Bardziej szczegółowo

FOLIA POMERANAE UNIVERSITATIS TECHNOLOGIAE STETINENSIS

FOLIA POMERANAE UNIVERSITATIS TECHNOLOGIAE STETINENSIS FOLIA POMERANAE UNIVERSITATIS TECHNOLOGIAE STETINENSIS Folia Pomer. Univ. Technol. Stetin. 2009, Oeconomica 268 (54), 35 44 Marcin FELTYNOWSKI PLANOWANIE PRZESTRZENNE A ROZWÓJ SPOŁECZNO-GOSPODARCZY W GMINACH

Bardziej szczegółowo

Roczne sprawozdanie merytoryczne z działalności organizacji pożytku publicznego

Roczne sprawozdanie merytoryczne z działalności organizacji pożytku publicznego Sygnatura spraozdania (ypełnia MPiPS) Ministersto Pracy i Polityki Społecznej Roczne spraozdanie merytoryczne z działalności organizacji pożytku publicznego za rok 2012 Formularz należy ypełnić języku

Bardziej szczegółowo

w Siemianowicach Śląskich na rok szkolny 2014/2015

w Siemianowicach Śląskich na rok szkolny 2014/2015 OFERTA ZAJĘĆ PORADNI PSYCHOLOGICZNO-PEDAGOGICZNEJ w Siemianowicach Śląskich dla uczniów szkół ponadgimnazjalnych na rok szkolny 2014/2015 ZAPISY NA WSZYSTKIE OFEROWANE ZAJĘCIA PRZYJMUJE SEKRETARIAT PORADNI

Bardziej szczegółowo

Roczne sprawozdanie merytoryczne z działalności organizacji pożytku publicznego

Roczne sprawozdanie merytoryczne z działalności organizacji pożytku publicznego Sygnatura spraozdania (ypełnia MPiPS) Ministersto Pracy i Polityki Społecznej Roczne spraozdanie merytoryczne z działalności organizacji pożytku publicznego za rok 014 Formularz należy ypełnić języku polskim,

Bardziej szczegółowo

Roczne sprawozdanie merytoryczne z działalności organizacji pożytku publicznego

Roczne sprawozdanie merytoryczne z działalności organizacji pożytku publicznego Załącznik do rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia.. (Nr poz.) WZÓR Sygnatura spraozdania (ypełnia MPiPS) Ministersto Pracy i Polityki Społecznej Roczne spraozda merytoryczne z działalności

Bardziej szczegółowo

W trakcie praktyki student powinien zapoznać się z następującymi zagadnieniami:

W trakcie praktyki student powinien zapoznać się z następującymi zagadnieniami: dla studentó Wydziału Nauk o Żyności Szkoły Głónej Gospodarsta Wiejskiego Warszaie odbyających praktykę zakładach przetórczych przemysłu spożyczego Celem praktyki jest zapoznanie studenta sposób kompleksoy

Bardziej szczegółowo

Ocena bieżąca projektów w ramach Działań 2.1, 2.3 i 2.4 ZPORR 2

Ocena bieżąca projektów w ramach Działań 2.1, 2.3 i 2.4 ZPORR 2 OCENA BIEŻĄCA PROJEKTÓW W RAMACH DWIAŁAŃ 2.1, 2.3 i 2.4 WPORR KRAKÓW maj 2007 Ocena bieżąca projektó ramach Działań 2.1, 2.3 i 2.4 ZPORR 2 Publikacja postała na zlecenie Wojeódzkiego Urzędu Pracy Krakoie

Bardziej szczegółowo

Wojewódzki Ośrodek Doskonalenia Nauczycieli w Zgierzu OFERTA SZKOLENIOWA 2015/2016

Wojewódzki Ośrodek Doskonalenia Nauczycieli w Zgierzu OFERTA SZKOLENIOWA 2015/2016 Wojeódzki Ośrodek Doskonalenia Nauczycieli OFERTA SZKOLENIOWA 2015/2016 Zgierz 2015 Wojeódzki Ośrodek Doskonalenia Nauczycieli 2 Copyright by Wojeódzki Ośrodek Doskonalenia Nauczycieli (zespół ds. izerunku)

Bardziej szczegółowo

Roczne sprawozdanie merytoryczne z działalności organizacji pożytku publicznego

Roczne sprawozdanie merytoryczne z działalności organizacji pożytku publicznego Sygnatura spraozdania (ypełnia MPiPS) Ministersto Pracy i Polityki Społecznej Roczne spraozdanie merytoryczne z działalności organizacji pożytku publicznego za rok 2013 Formularz należy ypełnić języku

Bardziej szczegółowo

3 Sprawozdanie ze spotkania logopedów. Szanowni Czytelnicy!

3 Sprawozdanie ze spotkania logopedów. Szanowni Czytelnicy! TE M AT M I E S I ĄC A BEZPŁATNY KWARTALNIK K W IE C IE Ń 2 0 1 3 NR 2 J AK ZROZU M I E Ć N I E TYP OWE ZAC H OWAN I E D Z I E C KA S P RAWOZD AN I E ZE S P OTKAN I A LOG OP E D ÓW WARS ZTATY P ROF I LAKTYC

Bardziej szczegółowo

I. Sieć szkół i innych placówek oświatowych

I. Sieć szkół i innych placówek oświatowych Spis treści I. Sieć szkół i innych placóek ośiatoych... 1 1. Jednostki ośiatoe proadzone przez gminę... 1 2. ucznió poszczególnych szkołach... 1 3. dzieci korzystających z ychoania przedszkolnego... 2

Bardziej szczegółowo

Z-ID-210 Prawo gospodarcze Commercial Law

Z-ID-210 Prawo gospodarcze Commercial Law KARTA MODUŁU / KARTA PRZEDMIOTU Z-ID-210 Prao gospodarcze Commercial La Kod modułu Naza modułu Naza modułu języku angielskim Oboiązuje od roku akademickiego 2015/2016 A. USYTUOWANIE MODUŁU W SYSTEMIE STUDIÓW

Bardziej szczegółowo

Aktualna sytuacja prawna dzieci ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi. Warszawa, 25 listopada 2014 r.

Aktualna sytuacja prawna dzieci ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi. Warszawa, 25 listopada 2014 r. Aktualna sytuacja prawna dzieci ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi Warszawa, 25 listopada 2014 r. Regulacje prawne ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty akty wykonawcze do ustawy - rozporządzenia

Bardziej szczegółowo

Roczne sprawozdanie merytoryczne z działalności organizacji pożytku publicznego

Roczne sprawozdanie merytoryczne z działalności organizacji pożytku publicznego Załącznik do rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia.. (Nr poz.) WZÓR Sygnatura spraozdania (ypełnia MPiPS) Ministersto Pracy i Polityki Społecznej Roczne spraozdanie merytoryczne z

Bardziej szczegółowo

Starostwo Powiatowe w Pabianicach. Księga Zarządzania Jakością

Starostwo Powiatowe w Pabianicach. Księga Zarządzania Jakością Starosto Księga Zarządzania Jakością Starosto BIBLIOGRAFIA I ROZDZIELNIK Strona 2 z 25 Dokument : Tytuł : Księga Zarządzania Jakością Wydanie : F Oboiązuje od : 30 kietnia 2014 roku Zastępuje : yd. E z

Bardziej szczegółowo

ul. Gen. Grota Roweckiego 64 41-200 Sosnowiec zsz9@sosnowiec.edu.pl

ul. Gen. Grota Roweckiego 64 41-200 Sosnowiec zsz9@sosnowiec.edu.pl naza i adres szkoły/placóki: Zespół Szkół Projektoania i Stylizacji Ubioru ul. Gen. Grota Roeckiego 64 41-200 Sosnoiec e mail: zsz9@sosnoiec.edu.pl telefon: 32 266 06 82 imię i nazisko dyrektora szkoły:

Bardziej szczegółowo

instrukcja gry miejskiej porwanie dymskiego

instrukcja gry miejskiej porwanie dymskiego instrukcja gry miejskiej poranie dymskiego 1. W grze udział biorą drużyny, skład których chodzi od 4 do 6 zaodnikó. Drużyna, uzasadnionych ypadkach, może liczyć mniej lub ięcej zaodnikó, niż ymagana ilość.

Bardziej szczegółowo

PORADNI PSYCHOLOGICZNO - PEDAGOGICZNEJ W JĘDRZEJOWIE. dla Przedszkoli, Szkół i Placówek z terenu działania Poradni

PORADNI PSYCHOLOGICZNO - PEDAGOGICZNEJ W JĘDRZEJOWIE. dla Przedszkoli, Szkół i Placówek z terenu działania Poradni O F E R T A PORADNI PSYCHOLOGICZNO - PEDAGOGICZNEJ W JĘDRZEJOWIE dla Przedszkoli, Szkół i Placówek z terenu działania Poradni Niniejsza oferta zawiera propozycje działań z jakimi Poradnia Psychologiczno-Pedagogiczna

Bardziej szczegółowo

Arteterapia. Prof. dr hab. Bronisława Woźniczka-Paruzel

Arteterapia. Prof. dr hab. Bronisława Woźniczka-Paruzel Arteterapia Prof. dr hab. Bronisława Woźniczka-Paruzel Formy terapii przez sztukę wspomagające biblioterapię W działaniach biblioterapeutycznych przydatne są również inne formy terapii, wykorzystujące

Bardziej szczegółowo

Uczeń szkoły podstawowej

Uczeń szkoły podstawowej Uczeń szkoły podstawowej funkcjonowanie psychiczne i wyzwania rozwojowe Anna Salwa-Kazimierska, Beata Chrzanowska-Pietraszuk Specjalistyczna Poradnia Psychologiczno-Pedagogiczna Uniwersytet dla Rodziców

Bardziej szczegółowo

Book Reviews and Reports

Book Reviews and Reports Audiofonologia Tom XIV 1999 Recenzje spraozdania z książek. Book Revies and Reports D. J. AlIum ed. Cochlear implant rehabilitation in children and adults. London: Whurr Publishers Ltd. 1996 Trudnego zadania

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie merytoryczne z działalności Stowarzyszenia Słoneczny Dom za 2011 rok

Sprawozdanie merytoryczne z działalności Stowarzyszenia Słoneczny Dom za 2011 rok Spraozda merytoryczne z działalności Stoarzyszenia Słoneczny Dom za 0 rok Data rejestracji Krajoym Rejestrze Sądoym: 0..007 r. Data uzyskania statusu organizacji pożytku publicznego: 7.04.0 r. Numer REGON:

Bardziej szczegółowo

Ochrona własności intelektualnej Protection of intellectual property. Inżynieria Środowiska II stopień ogólnoakademicki.

Ochrona własności intelektualnej Protection of intellectual property. Inżynieria Środowiska II stopień ogólnoakademicki. Załącznik nr 7 do Zarządzenia Rektora nr 10/12 z dnia 21 lutego 2012r. KARTA MODUŁU / KARTA PRZEDMIOTU Kod modułu Naza modułu Naza modułu języku angielskim Oboiązuje od roku akademickiego 2012/2013 Ochrona

Bardziej szczegółowo

Projekt jest współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

Projekt jest współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Strona1 SZKOLENIE 1 HARMONOGRAM I TEMATY SZKOLEŃ KOMERCJALIZACJA WIEDZY Celem jest przekazanie skutecznych sposobó selekcjonoania oraz identyfikoania potencjału naukoo-badaczego uczelni yższych śietle

Bardziej szczegółowo

SYSTEM MONITORINGU POWODZIOWEGO

SYSTEM MONITORINGU POWODZIOWEGO SYSTEM MONITORINGU POWODZIOWEGO Czeriec 2010 SPIS TREŚCI 1. Wproadzenie. 2. Zastosoanie 3. Opis systemu. 4. Funkcje systemu. 5. Elementy składoe systemu. 6. Schemat pracy systemu. 7. Cechy systemu. 8.

Bardziej szczegółowo

Plan pracy. Zespołu Szkół Ogólnokształcących i Zawodowych w Mońkach na rok szkolny 2009/2010. Zatwierdzony do realizacji 14.09.2009 r.

Plan pracy. Zespołu Szkół Ogólnokształcących i Zawodowych w Mońkach na rok szkolny 2009/2010. Zatwierdzony do realizacji 14.09.2009 r. Plan pracy Zespołu Szkół Ogólnokształcących i Zaodoych Mońkach na rok szkolny 2009/2010 Zatierdzony do realizacji 14.09.2009 r. 1 EDUKACYJNY PLAN SZKOŁY I. PODSTAWY PRAWNE FUNKCJONOWANIA SZKOŁY Zadania

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE Naza przedmiotu: Zarządzanie odno-ściekoą Water and asteater management Kierunek: inżynieria środoiska Rodzaj przedmiotu: obieralny, moduł 5.3 Rodzaj zajęć: ykład, ćiczenia Profil kształcenia: ogólnoakademicki

Bardziej szczegółowo

Roczne sprawozdanie merytoryczne z działalności organizacji pożytku publicznego

Roczne sprawozdanie merytoryczne z działalności organizacji pożytku publicznego Sygnatura spraozdania (ypełnia MPiPS) Ministersto Pracy i Polityki Społecznej Roczne spraozdanie merytoryczne z działalności organizacji pożytku publicznego za rok _0 Formularz należy ypełnić języku polskim,

Bardziej szczegółowo

Bezpośrednio po zgłoszeniu / w ramach konsultacji lub innym ustalonym terminie

Bezpośrednio po zgłoszeniu / w ramach konsultacji lub innym ustalonym terminie Porady indywidualne bez badań dla dzieci i młodzieży Poradnictwo dla rodziców (opiekunów prawnych) dzieci i młodzieży Konsultacje dla rodziców, nauczycieli, wychowawców, pedagogów szkolnych, dyrektorów

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR XXI/245/2012 RADY POWIATU W OŚWIĘCIMIU. z dnia 19 września 2012 r.

UCHWAŁA NR XXI/245/2012 RADY POWIATU W OŚWIĘCIMIU. z dnia 19 września 2012 r. UCHWAŁA NR XXI/245/2012 RADY POWIATU W OŚWIĘCIMIU z dnia 19 rześnia 2012 r. spraie przyjęcia Poiatoego Programu Rozoju Pieczy Zastępczej na lata 2012 2014. Na podstaie art. 12 pkt 11 ustay z dnia 5 czerca

Bardziej szczegółowo

DOKĄD PO POMOC? OFERTA ORGANIZACJI POZARZĄDOWYCH DOTOWANYCH PRZEZ GMINĘ MIASTA TORUŃ DLA OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH

DOKĄD PO POMOC? OFERTA ORGANIZACJI POZARZĄDOWYCH DOTOWANYCH PRZEZ GMINĘ MIASTA TORUŃ DLA OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH DOKĄD PO POMOC? OFERTA ORGANIZACJI POZARZĄDOWYCH DOTOWANYCH PRZEZ GMINĘ MIASTA TORUŃ DLA OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH Lp. Naza organizacji Adres Kontakt 1. Toruńskie Stoarzyszenie Współpraca ul. Niesiołoskiego

Bardziej szczegółowo

Roczne sprawozdanie merytoryczne z działalności organizacji pożytku publicznego

Roczne sprawozdanie merytoryczne z działalności organizacji pożytku publicznego Sygnatura spraozdania (ypełnia MPiPS) Ministersto Pracy i Polityki Społecznej Roczne spraozda merytoryczne z działalności organizacji pożytku publicznego za rok 2013 Formularz należy ypełnić języku polskim,

Bardziej szczegółowo

Plan pracy Zespołu Szkół Ogólnokształcących i Zawodowych w Mońkach na rok szkolny 2010/2011

Plan pracy Zespołu Szkół Ogólnokształcących i Zawodowych w Mońkach na rok szkolny 2010/2011 Plan pracy Zespołu Szkół Ogólnokształcących i Zaodoych Mońkach na rok szkolny 2010/2011 Zatierdzony do realizacji 13.09.2010 r. 1 EDUKACYJNY PLAN SZKOŁY I. PODSTAWY PRAWNE FUNKCJONOWANIA SZKOŁY Zadania

Bardziej szczegółowo

Orzecznictwo w procesie diagnozy FASD

Orzecznictwo w procesie diagnozy FASD Orzecznictwo w procesie diagnozy FASD Barbara Woszczyna Tomaszowice 2015r. Według brytyjskiego raportu Warnocka, około 20% populacji uczniów to dzieci ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi (Children with

Bardziej szczegółowo

Plan działania na rok 2009 PROGRAM OPERACYJNY KAPITAŁ LUDZKI

Plan działania na rok 2009 PROGRAM OPERACYJNY KAPITAŁ LUDZKI Plan działania na rok PROGRAM OPERACYJNY KAPITAŁ LUDZKI INFORMACJE O INSTYTUCJI POŚREDNICZĄCEJ Numer i naza Priorytetu Instytucja Pośrednicząca Adres siedziby I. Zatrudnienie i integracja społeczna Wojeództo

Bardziej szczegółowo

Roczne sprawozdanie merytoryczne z działalności organizacji pożytku publicznego

Roczne sprawozdanie merytoryczne z działalności organizacji pożytku publicznego Ministersto Pracy i Polityki Społecznej Roczne spraozda merytoryczne z działalności organizacji pożytku publicznego za rok 2014 Formularz należy ypełnić języku polskim; Spraozdaca ypełnia tylko przeznaczone

Bardziej szczegółowo

opłata za mieszkanie prąd, gaz, opłaty za telefon, tv obiady dla dziecka inwestycje, utrzymanie dróg pomoc społeczna utrzymanie OSP

opłata za mieszkanie prąd, gaz, opłaty za telefon, tv obiady dla dziecka inwestycje, utrzymanie dróg pomoc społeczna utrzymanie OSP Informator bud etoy Urzędu Miejskiego Łęcznej 2008 rok SKĄD MMY PIENIĄDZE DZE I NA CO JE WYDAJEMY? WYDAJEMY Bud et gminny podobny do domoego Skąd pochodzą dochody Gminy? Jakie zadania są pokryane z budżetu

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie z działań. Fundacja Partnerstwo Dorzecza Kocierzanki i. i Koszarawy w 2011 roku

Sprawozdanie z działań. Fundacja Partnerstwo Dorzecza Kocierzanki i. i Koszarawy w 2011 roku Spraozdanie z działań Fundacji Partnersto Dorzecza Kocierzanki i Koszaray 2011 roku Dane Fundacji Naza Fundacji: Fundacja Partnersto Dorzecza Kocierzanki i Koszaray Siedziba, ul. Wspólna 13, 34-331 Śinna

Bardziej szczegółowo

SPECJANY OŚRODEK SZKOLNO-WYCHOWAWCZY W PUŁAWACH

SPECJANY OŚRODEK SZKOLNO-WYCHOWAWCZY W PUŁAWACH SPECJANY OŚRODEK SZKOLNO-WYCHOWAWCZY W PUŁAWACH Wczesna interwencja (wczesne wspomaganie rozwoju) jest to zintegrowany system oddziaływań: profilaktycznych, diagnostycznych, leczniczo rehabilitacyjnych

Bardziej szczegółowo

BIULETYN 1/2013. Eskulap 2013 - statuetki rozdane. Polecamy:

BIULETYN 1/2013. Eskulap 2013 - statuetki rozdane. Polecamy: BIULETYN 1/2013 Polecamy: Regionalne Centrum Zdroia Sp. z o.o. 64-360 Zbąszyń, ul. Na Kępie 3 tel. (68) 386 77 77 mail: przychodnia@rcz-zbaszyn.pl Przychodnia oficjalnie otarta Nootory u dzieci - choroby

Bardziej szczegółowo

KOMERCJALIZACJA WIEDZY

KOMERCJALIZACJA WIEDZY 1 HARMONOGRAM I TEMATY SZKOLEŃ KOMERCJALIZACJA WIEDZY Celem jest przekazanie skutecznych sposobó selekcjonoania oraz identyfikoania potencjału naukoo-badaczego uczelni yższych śietle ustay prao o szkolnictie

Bardziej szczegółowo

Roczne sprawozdanie merytoryczne z działalności organizacji pożytku publicznego

Roczne sprawozdanie merytoryczne z działalności organizacji pożytku publicznego Sygnatura spraozdania (ypełnia MPiPS) Ministersto Pracy i Polityki Społecznej Roczne spraozdanie merytoryczne z działalności organizacji pożytku publicznego za rok 2012 Formularz należy ypełnić języku

Bardziej szczegółowo

OFERTA PORADNI PSYCHOLOGICZNO PEDAGOGICZNEJ W KOZIENICACH NA ROK SZKOLNY 2015/2016

OFERTA PORADNI PSYCHOLOGICZNO PEDAGOGICZNEJ W KOZIENICACH NA ROK SZKOLNY 2015/2016 OFERTA PORADNI PSYCHOLOGICZNO PEDAGOGICZNEJ W KOZIENICACH NA ROK SZKOLNY 2015/2016 Diagnoza W zakresie diagnozy (icznej, icznej, logopedycznej i zawodowej) rozpoznajemy i określamy potencjalne możliwości

Bardziej szczegółowo

TABELA NR 12 ŚWIADCZENIA ZDROWOTNE KONTRAKTOWANE ODRĘBNIE TYP ODPOWIEDZI. 1 2 3 4 5 6 7 1 więcej odpowiedzi w zależności od wymagań dotyczących

TABELA NR 12 ŚWIADCZENIA ZDROWOTNE KONTRAKTOWANE ODRĘBNIE TYP ODPOWIEDZI. 1 2 3 4 5 6 7 1 więcej odpowiedzi w zależności od wymagań dotyczących Załącznik do zarządzenia Nr /0/DSOZ Prezesa NFZ z dnia sierpnia 0 r. Załącznik nr do zarządzenia Nr /0/DSOZ Prezesa NFZ z dnia stycznia 0 r. POZIOM SKLUJĄCY G SKLUJ ĄC (S) TBEL ŚIDCZENI ZDROOTNE KONTRKTONE

Bardziej szczegółowo

Uczeń niepełnosprawny w systemie edukacji:

Uczeń niepełnosprawny w systemie edukacji: Uczeń niepełnosprawny w systemie edukacji: Wczesne wspomaganie rozwoju Kształcenie specjalne Organizacja pomocy psychologiczno-pedagogicznej wczesne wspomaganie rozwoju Wczesne wspomaganie rozwoju art.

Bardziej szczegółowo

Roczne sprawozdanie merytoryczne z działalności organizacji pożytku publicznego

Roczne sprawozdanie merytoryczne z działalności organizacji pożytku publicznego Sygnatura spraozdania (ypełnia MPiPS) Ministersto Pracy i Polityki Społecznej Roczne spraozdanie merytoryczne z działalności organizacji pożytku publicznego za rok 04 Formularz należy ypełnić języku polskim,

Bardziej szczegółowo

Roczne sprawozdanie merytoryczne z działalności organizacji pożytku publicznego

Roczne sprawozdanie merytoryczne z działalności organizacji pożytku publicznego Załącznik do rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia.. (Nr poz.) WZÓR Sygnatura spraozdania (ypełnia MPiPS) Ministersto Pracy i Polityki Społecznej Roczne spraozda merytoryczne z działalności

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie z działań Fundacji Partnerstwo Dorzecza Kocierzanki i Koszarawy w 2007 roku

Sprawozdanie z działań Fundacji Partnerstwo Dorzecza Kocierzanki i Koszarawy w 2007 roku Spraozdanie z działań Fundacji Partnersto Dorzecza Kocierzanki i Koszaray 2007 roku Dane Fundacji Naza Fundacji: Fundacja Partnersto Dorzecza Kocierzanki i Koszaray Siedziba, Rychałd ul. Beskidzka 41,

Bardziej szczegółowo

Proponowane zmiany w organizacji pomocy psychologiczno- pedagogicznej w publicznych przedszkolach, szkołach i placówkach. Witam!

Proponowane zmiany w organizacji pomocy psychologiczno- pedagogicznej w publicznych przedszkolach, szkołach i placówkach. Witam! Proponowane zmiany w organizacji pomocy psychologiczno- pedagogicznej w publicznych przedszkolach, szkołach i placówkach Witam! Maria Dębska Projekt zmian dotyczy rozporządzenia z 17 listopada 2010r Projekt

Bardziej szczegółowo

PROCEDURA UDZIELANIA POMOCY PSYCHOLOGICZNO- PEDAGOGICZNEJ W PRZEDSZKOLU MIEJSKIM NR 1 W GUBINIE

PROCEDURA UDZIELANIA POMOCY PSYCHOLOGICZNO- PEDAGOGICZNEJ W PRZEDSZKOLU MIEJSKIM NR 1 W GUBINIE PROCEDURA UDZIELANIA POMOCY PSYCHOLOGICZNO- PEDAGOGICZNEJ W PRZEDSZKOLU MIEJSKIM NR 1 W GUBINIE Podstawa prawna: 1. Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z 30 kwietnia 2013 r. w sprawie zasad udzielania

Bardziej szczegółowo

POWIATOWY URZĄD PRACY. W J A Ś L E 38-200 Jasło, Rynek 18 tel./fax: 0~13 446-50-83, e-mail: sekretariat@pup-jaslo.pl, www: pup-jaslo.

POWIATOWY URZĄD PRACY. W J A Ś L E 38-200 Jasło, Rynek 18 tel./fax: 0~13 446-50-83, e-mail: sekretariat@pup-jaslo.pl, www: pup-jaslo. POWIATOWY URZĄD PRACY W J A Ś L E 38-200 Jasło, Rynek 18 tel./fax: 0~13 446-50-83, e-mail: sekretariat@pup-jaslo.pl, : pup-jaslo.pl PLAN SZKOLEŃ realizoanych przez Poiatoy Urząd Pracy Jaśle 2015 r. Lp.

Bardziej szczegółowo

* *.* * tel. (0-44) 7363 ł 00, fax «(44) 7363 J l NI : 768-171-75-7. Pytanie nr 1. Odpowiedź. Pytanie nr 2

* *.* * tel. (0-44) 7363 ł 00, fax «(44) 7363 J l NI : 768-171-75-7. Pytanie nr 1. Odpowiedź. Pytanie nr 2 . STRATEGIA SPÓJNOSCI "Dotacje Innoacje" "Inestujemy Waszą przyszłość" G INA OPOCZNO ul. Staromiej 6, 26-300_~..- tel. (0-44) 7363 ł 00, fax «(44) 7363 J l Opoczno, 14 maja 2014 r. NI : 768-171-75-7 OiFE.042.

Bardziej szczegółowo

Szczegółowy plan pracy terapeutycznej:

Szczegółowy plan pracy terapeutycznej: Plan Pracy Środoiskogo Domu Samopomocy Czarnm na rok 2013 z osobami z upośldznim umysłoym W roku 2013 Dom zamirza organizoać całokształt spra zmirzających do ralizacji usług zgodni z indyidualnymi planami

Bardziej szczegółowo

ZAPYTANIE OFERTOWE NR 6/SZiSII/2012

ZAPYTANIE OFERTOWE NR 6/SZiSII/2012 Rzeszó 02.10.2012 r. ZAPYTANIE OFERTOWE NR 6/SZiSII/2012 ZAMAWIAJĄCY: Europejski Dom Spotkań Fundacja Noy Sta ul. M. Skłodoskiej-Curie 3, 20 029 Lublin REGON: 430308156, NIP: 946-17-71-036 Biuro realizacji

Bardziej szczegółowo

Organizacja pomocy psychologiczno-pedagogicznej w kontekście praw dziecka

Organizacja pomocy psychologiczno-pedagogicznej w kontekście praw dziecka Organizacja pomocy psychologiczno-pedagogicznej w kontekście praw dziecka Barbara Łaska st. wizytator Wydziału Wspierania Edukacji Kuratorium Oświaty w Łodzi Art. 1 ustawy o systemie oświaty - system oświaty

Bardziej szczegółowo

Plan pracy Zespołu Szkół Ogólnokształcących i Zawodowych w Mońkach na rok szkolny 2011/2012

Plan pracy Zespołu Szkół Ogólnokształcących i Zawodowych w Mońkach na rok szkolny 2011/2012 Plan pracy Zespołu Szkół Ogólnokształcących i Zaodoych Mońkach na rok szkolny 2011/2012 Zatierdzony do realizacji 13.09.2011 r. 1 EDUKACYJNY PLAN SZKOŁY I. PODSTAWY PRAWNE FUNKCJONOWANIA SZKOŁY Zadania

Bardziej szczegółowo

Akademia Rozwoju Małego Dziecka

Akademia Rozwoju Małego Dziecka Aktualnie zbieram grupy na następujące zajęcia: Akademia Rozwoju Małego Dziecka 1. Maluszkowo - zajęcia dla dzieci do 2 roku życia - czas trwania zajęć: 45 minut / dziecko+dorosły opiekun zajęcia stymulujące

Bardziej szczegółowo

Wizyta w IstambuleTurcja

Wizyta w IstambuleTurcja C O M E N I U S 2009/2010 I LICEUM OGÓLNOKSZTAŁCĄCE IM. STEFANA ŻEROMSKIEGO W ZAWIERCIU Wizyta IstambuleTurcja Głónym celem projektu: Jesteśmy tacy różni mimo to tacy sami jest zajemne poznanie i dzielenie

Bardziej szczegółowo

Słowo wstępne... 9. Andrzej Kowal, Grażyna Borowik Arteterapia w medycynie i edukacji... 15. Krzysztof Klajs Zdrowie, choroba i kreatywność...

Słowo wstępne... 9. Andrzej Kowal, Grażyna Borowik Arteterapia w medycynie i edukacji... 15. Krzysztof Klajs Zdrowie, choroba i kreatywność... Spis treści Słowo wstępne... 9 Rozdział 1. Rozważania ogólne Andrzej Kowal, Grażyna Borowik Arteterapia w medycynie i edukacji... 15 Krzysztof Klajs Zdrowie, choroba i kreatywność... 21 Joanna Gładyszewska-Cylulko

Bardziej szczegółowo

PROCEDURA UDZIELANIA POMOCY PSYCHOLOGICZNO PEDAGOGICZNEJ W PREDSZKOLU W PORAJU

PROCEDURA UDZIELANIA POMOCY PSYCHOLOGICZNO PEDAGOGICZNEJ W PREDSZKOLU W PORAJU SAMORZĄDOWE PUBLICZNE PRZEDSZKOLE W PORAJU PROCEDURA UDZIELANIA POMOCY PSYCHOLOGICZNO PEDAGOGICZNEJ W PREDSZKOLU W PORAJU Podstawa prawna: Rozporządzenie MENiS z dnia 30 kwietnia 2013r. w sprawie zasad

Bardziej szczegółowo

Oferta dydaktyczna PBW - Filia w Starogardzie Gdańskim

Oferta dydaktyczna PBW - Filia w Starogardzie Gdańskim Oferta dydaktyczna PBW Filia Dla nauczycielibibliotekarzy, tym noo zatrudnionych nauczycieli bibliotekarzy Temat Czas Forma Proadzący Zgłoszenia Adresaci Termin Spotkania metodyczne pośięcone aktualnym

Bardziej szczegółowo

PROCEDURA UDZIELANIA POMOCY PSYCHOLGICZNO PEDAGOGICZNEJ W SZKOLE PODSTAWOWEJ NR 2 W CZĘSTOCHOWIE

PROCEDURA UDZIELANIA POMOCY PSYCHOLGICZNO PEDAGOGICZNEJ W SZKOLE PODSTAWOWEJ NR 2 W CZĘSTOCHOWIE PROCEDURA UDZIELANIA POMOCY PSYCHOLGICZNO PEDAGOGICZNEJ W SZKOLE PODSTAWOWEJ NR 2 W CZĘSTOCHOWIE Podstawa prawna: - Rozporządzenie MEN z dnia 30 kwietnia 2013 r. w sprawie udzielania i organizacji pomocy

Bardziej szczegółowo

Raport sumacyjny. sprawozdanie o działalności i pracujących w ambulatoryjnej, specjalistycznej opiece zdrowotnej

Raport sumacyjny. sprawozdanie o działalności i pracujących w ambulatoryjnej, specjalistycznej opiece zdrowotnej Raport sumacyjny Ilość spraozdań: 848 Kryteria: WOJ. KUJAWSKO-POMORSKIE 0400000 - - Wykonanie raportu dla szystkich organó założycielskich Wykonanie raportu dla szystkich typó jednostek Wykonanie raportu

Bardziej szczegółowo

PODSUMOWANIE STRATEGICZNEJ OCENY ODDZIAŁYWANIA NA ŚRODOWISKO PROJEKTU PROGRAMU ROZBUDOWY KSP W ZAKRESIE POŁĄCZENIA POLSKA LITWA WARSZAWA, 2011

PODSUMOWANIE STRATEGICZNEJ OCENY ODDZIAŁYWANIA NA ŚRODOWISKO PROJEKTU PROGRAMU ROZBUDOWY KSP W ZAKRESIE POŁĄCZENIA POLSKA LITWA WARSZAWA, 2011 PODSUMOWANIE STRATEGICZNEJ OCENY ODDZIAŁYWANIA NA ŚRODOWISKO PROJEKTU PROGRAMU ROZBUDOWY KSP W ZAKRESIE POŁĄCZENIA POLSKA LITWA WARSZAWA, 2011 EPC S.A. z siedzibą Warszaie 00-033 Warszaa ul. Wojciecha

Bardziej szczegółowo

Badania ruchu w Trójmieście w ramach projektu Kolei Metropolitalnej. mgr inż. Szymon Klemba Warszawa, 13.03.2012r.

Badania ruchu w Trójmieście w ramach projektu Kolei Metropolitalnej. mgr inż. Szymon Klemba Warszawa, 13.03.2012r. Badania ruchu Trójmieście ramach projektu Kolei Metropolitalnej mgr inż. Szymon Klemba Warszaa, 13.03.2012r. SPIS TREŚCI 1 Tło i cel badań 2 Podstaoe pojęcia modeloania 3 Proces budoy modelu 3A Model układu

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 7 maja 2013 r. Poz. 532 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA EDUKACJI NARODOWEJ 1) z dnia 30 kwietnia 2013 r.

Warszawa, dnia 7 maja 2013 r. Poz. 532 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA EDUKACJI NARODOWEJ 1) z dnia 30 kwietnia 2013 r. DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 7 maja 2013 r. Poz. 532 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA EDUKACJI NARODOWEJ 1) z dnia 30 kwietnia 2013 r. w sprawie zasad udzielania i organizacji pomocy

Bardziej szczegółowo

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI 629-35 - 69, 628-37 - 04 693-46 - 92, 625-76 - 23 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET http://.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

ZASADY UDZIELANIA i ORGANIZACJI POMOCY PSYCHOLOGICZNO PEDAGOGICZNEJ W SZKOLE PODSTAWOWEJ NR 9 W INOWROCŁAWIU

ZASADY UDZIELANIA i ORGANIZACJI POMOCY PSYCHOLOGICZNO PEDAGOGICZNEJ W SZKOLE PODSTAWOWEJ NR 9 W INOWROCŁAWIU ZASADY UDZIELANIA i ORGANIZACJI POMOCY PSYCHOLOGICZNO PEDAGOGICZNEJ W SZKOLE PODSTAWOWEJ NR 9 W INOWROCŁAWIU Udzielanie pomocy psychologiczno- pedagogicznej w szkole reguluje Rozporządzenie MEN z dnia

Bardziej szczegółowo

Wersja jednorazowa. 200 MB 2 zł 24 godziny DOSTĘPNA wersja niedostępna

Wersja jednorazowa. 200 MB 2 zł 24 godziny DOSTĘPNA wersja niedostępna Regulamin usługi Pakiety internetoe taryfach Orange One, Orange Yes, Orange POP i Noe Orange Go ofercie Orange na kartę oboiązuje od dnia 20 lipca 2015 r. do odołania 1. Pakiety internetoe ( Usługa ) to

Bardziej szczegółowo

Planowanie zajęć dodatkowych

Planowanie zajęć dodatkowych Planowanie zajęć dodatkowych do projektu systemowego Indywidualizacja nauczania i wychowania w klasach I III wrocławskich szkół podstawowych Wrocław 31 sierpnia 2011 rok O czy należy pamiętać planując

Bardziej szczegółowo

Program. Kierunki rozwoju Torunia. Samorządowe

Program. Kierunki rozwoju Torunia. Samorządowe Program Kierunki rozoju Torunia Wybory 2014 Samorządoe Program dla Torunia Miasta nie składają się z budynkó i ulic, ale z ludzi i ich marzeń Ś. Augustyn Program dla Torunia Toruń, październik 2014 Wydaca

Bardziej szczegółowo