Filozofia, ISE, Wykład X - Filozofia średniowieczna.

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Filozofia, ISE, Wykład X - Filozofia średniowieczna."

Transkrypt

1 Filozofia, ISE, Wykład X - Filozofia średniowieczna

2 Plan wykładu 1 Filozofia średniowieczna a starożytna 2 3

3 Ogólna charakterystyka filozofii średniowiecznej Ogólna charakterystyka filozofii średniowiecznej: Silna zależność od religii i teologii - zależność dotyczy zarówno problematyki filozoficznej jak i rozwiązań Zależność filozofii średniowiecznej od starożytnej - jednym z głównych problemów filozoficznych średniowiecza była możliwość pogodzenia nauki Platona lub Arystotelesa z wymogami teologii chrześcijańskiej. Filozofia, jako nauka służebna względem teologii, rozwijana była przede wszystkim w zakonach. Dominującym nurtem w późnej filozofii średniowiecznej (czyt. chrześcijańskiej) była scholastyka, której głównym celem było zrozumienie prawd wiary.

4 Zależność filozofii średniowiecznej od starożytnej Platon czy Arystoteles? W większości koncepcji filozoficznych średniowiecza można doszukać się prób uzgodnienia filozofii Platońskiej lub Arystotelesowskiej z chrześcijańtwem. W dominującej w późniejszej filozofii chrześcijańskiej scholastyce większą popularność zyskał Arystoteles a doktryna św. Tomasza z Akwinu to chrześcijańska modyfikacja jego filozofii.

5 Wiara a rozum Dogmaty religijne jako prawdy objawione mają uzasadnienie niezależne od racjonalnego dowodzenia (nie są hipotezami, które wymagają dowodu). Czy można jednak pokazać także ich racjonalne uzasadnienie, bez odwoływania się do wiary w żadnym momencie prowadzenia dowodu? 1 Wierzę, bo to absurdalne (Tertulian, Pseudo-Dionizy Areopagita): religia nie da się uzgodnić z wymogami rozumu.

6 Wiara a rozum Dogmaty religijne jako prawdy objawione mają uzasadnienie niezależne od racjonalnego dowodzenia (nie są hipotezami, które wymagają dowodu). Czy można jednak pokazać także ich racjonalne uzasadnienie, bez odwoływania się do wiary w żadnym momencie prowadzenia dowodu? 1 Wierzę, bo to absurdalne (Tertulian, Pseudo-Dionizy Areopagita): religia nie da się uzgodnić z wymogami rozumu. 2 Filozofowie scholastyczni (Anzelm, Tomasz, Duns Szkot): możemy podać racjonalne dowody dogmatów religijnych.

7 Dowód ontologiczny św. Anzelma z Canterbury Dowód ontologiczny św. Anzelma: 1 Definicja: Bóg jest tym, ponad co nic większego nie może być pomyślane (Bóg jest istotą najdoskonalszą)

8 Dowód ontologiczny św. Anzelma z Canterbury Dowód ontologiczny św. Anzelma: 1 Definicja: Bóg jest tym, ponad co nic większego nie może być pomyślane (Bóg jest istotą najdoskonalszą) 2 Załóżmy, że ktoś twierdzi, że Boga nie ma.

9 Dowód ontologiczny św. Anzelma z Canterbury Dowód ontologiczny św. Anzelma: 1 Definicja: Bóg jest tym, ponad co nic większego nie może być pomyślane (Bóg jest istotą najdoskonalszą) 2 Załóżmy, że ktoś twierdzi, że Boga nie ma. 3 Niezależnie od tego, czy ktoś twierdzi, że Bóg istnieje, czy że nie istnieje, ma pojęcie Boga (zgodne z podaną definicją).

10 Dowód ontologiczny św. Anzelma z Canterbury Dowód ontologiczny św. Anzelma: 1 Definicja: Bóg jest tym, ponad co nic większego nie może być pomyślane (Bóg jest istotą najdoskonalszą) 2 Załóżmy, że ktoś twierdzi, że Boga nie ma. 3 Niezależnie od tego, czy ktoś twierdzi, że Bóg istnieje, czy że nie istnieje, ma pojęcie Boga (zgodne z podaną definicją). 4 Istnienie realne jest czymś doskonalszym od istnienia tylko w sensie pojęciowym: jeśli coś istnieje tylko jako pojęcie, jest czymś mniej doskonałym od tego, co istnieje także realnie.

11 Dowód ontologiczny św. Anzelma z Canterbury Dowód ontologiczny św. Anzelma: 1 Definicja: Bóg jest tym, ponad co nic większego nie może być pomyślane (Bóg jest istotą najdoskonalszą) 2 Załóżmy, że ktoś twierdzi, że Boga nie ma. 3 Niezależnie od tego, czy ktoś twierdzi, że Bóg istnieje, czy że nie istnieje, ma pojęcie Boga (zgodne z podaną definicją). 4 Istnienie realne jest czymś doskonalszym od istnienia tylko w sensie pojęciowym: jeśli coś istnieje tylko jako pojęcie, jest czymś mniej doskonałym od tego, co istnieje także realnie. 5 Powyższa zasada dotyczy także Boga - gdyby istniał tylko jako pojęcie (jak chce tego ktoś, kto twierdzi, że Bóg nie istnieje), byłby czymś mniej doskonalszym od tego, co istnieje realnie.

12 Dowód ontologiczny św. Anzelma z Canterbury Dowód ontologiczny św. Anzelma: 1 Definicja: Bóg jest tym, ponad co nic większego nie może być pomyślane (Bóg jest istotą najdoskonalszą) 2 Załóżmy, że ktoś twierdzi, że Boga nie ma. 3 Niezależnie od tego, czy ktoś twierdzi, że Bóg istnieje, czy że nie istnieje, ma pojęcie Boga (zgodne z podaną definicją). 4 Istnienie realne jest czymś doskonalszym od istnienia tylko w sensie pojęciowym: jeśli coś istnieje tylko jako pojęcie, jest czymś mniej doskonałym od tego, co istnieje także realnie. 5 Powyższa zasada dotyczy także Boga - gdyby istniał tylko jako pojęcie (jak chce tego ktoś, kto twierdzi, że Bóg nie istnieje), byłby czymś mniej doskonalszym od tego, co istnieje realnie. 6 Wniosek: Bóg nie może nie istnieć także realnie, ponieważ byłoby to sprzeczne z uznawaną przez wszystkich definicją (Bóg jest tym, ponad co nic doskonalszego istnieć nie może).

13 Dowód ontologiczny św. Anzelma z Canterbury Zasada dowodu ontologicznego: z treści posiadanego przez nas pojęcia Boga wnioskujemy realne istnienie odpowiednika tego pojęcia (w samym pojęciu Boga zawiera się konieczność jego istnienia). W żadnym miejscu nie odwołujemy się do wiary. Dowód wydaje się bardzo mocny - dopóki nie zakwestionujemy definicji, nie powinniśmy kwestionować dowodu.

14 Dowód ontologiczny św. Anzelma z Canterbury Zasada dowodu ontologicznego: z treści posiadanego przez nas pojęcia Boga wnioskujemy realne istnienie odpowiednika tego pojęcia (w samym pojęciu Boga zawiera się konieczność jego istnienia). W żadnym miejscu nie odwołujemy się do wiary. Dowód wydaje się bardzo mocny - dopóki nie zakwestionujemy definicji, nie powinniśmy kwestionować dowodu. Św. Tomasz nie akceptuje dowodu ontologicznego, ponieważ uznaje, że jeśli wnioskujemy cokolwiek z definicji Boga, wykraczamy poza nasze możliwości poznawcze: nie możemy bowiem rościć sobie pretensji do poznania natury doskonalszego od nas Boga.

15 Dowód ontologiczny św. Anzelma z Canterbury Zasada dowodu ontologicznego: z treści posiadanego przez nas pojęcia Boga wnioskujemy realne istnienie odpowiednika tego pojęcia (w samym pojęciu Boga zawiera się konieczność jego istnienia). W żadnym miejscu nie odwołujemy się do wiary. Dowód wydaje się bardzo mocny - dopóki nie zakwestionujemy definicji, nie powinniśmy kwestionować dowodu. Św. Tomasz nie akceptuje dowodu ontologicznego, ponieważ uznaje, że jeśli wnioskujemy cokolwiek z definicji Boga, wykraczamy poza nasze możliwości poznawcze: nie możemy bowiem rościć sobie pretensji do poznania natury doskonalszego od nas Boga. Dowód ontologiczny w zmodyfikowanej wersji przyjmuje Kartezjusz i jest to istotny punkt jego metafizyki.

16 Pięć dróg św. Tomasza z Akwinu Św. Tomasza argumenty za istnieniem Boga: 1 Obserwujemy rzeczy w ruchu; nic co się rusza, nie rusza się samo przez się, musi istnieć przyczyna tego ruchu; łańcuch przyczyn nie może być nieskończony, musi istnieć pierwszy poruszyciel - jest to Bóg. 2 Każda rzecz ma przyczynę swego istnienia; musi istnieć pierwsza przyczyna istnienia wszystkich rzeczy. 3 Obserwujemy w świecie rzeczy przypadkowe; jeśli istnieją rzeczy przypadkowe, musi istnieć także byt konieczny, bo inaczej nic mogłoby nie istnieć; wśród bytów koniecznych istnieć musi byt najwyższy i jest to Bóg. 4 Rzeczy obserwowalne mają różne cechy w różnym stopniu; musi zatem istnieć przedmiot, który wszystkie cechy posiada w stopniu najwyższym i najdoskonalszym. 5 Każda rzecz na świecie istnieje ze względu na jakiś cel; musimy przyjąć istnienie przyczyny celowej istnienia wszystkich rzeczy i jest to Bóg.

17 Pięć dróg św. Tomasza z Akwinu Dowody św. Tomasza opierają się na zasadzie: ciąg przyczynowo skutkowy nie może być nieskończony. Dowody św. Tomasza są wnioskami z doświadczenia Jako że są to argumenty będące wnioskowaniami z rzeczy obserwowalnych (skończonych i niedoskonałych), dowód jest mniej silny, niż dowód Anzelma.

18 Czym są uniwersalia? Uniwersalia: Uniwersalia są przedmiotami pojęć ogólnych, takich jak człowiek, zwierzę itp., czyli nazw rodzajowych i gatunkowych. dotyczy kwestii, w jakim sensie istnieją przedmioty takich pojęć.

19 Główne stanowiska w filozofii starożytnej Uniwersalia w filozofii starożytnej: 1 Platon - skrajny realizm w kwestii uniwersaliów: uniwersalia istnieją realnie, poza rzeczami jednostkowymi. 2 Arystoteles - umiarkowany realizm w kwestii uniwersaliów: uniwersalia istnieją realnie, ale w rzeczach jednostkowych (jako formy rzeczy).

20 w filozofii średniowiecznej Uniwersalia w filozofii średniowiecznej: W sporze o uniwersalia w filozofii średniowiecznej, poza klasycznymi stanowiskami typu platońskiego i arystotelejskiego, pojawiły się także inne sposoby interpretacji statusu przedmiotów pojęć ogólnych: stanowisko konceptualistyczne: uniwersalia nie istnieją realnie, są tylko pojęciami, przedmiotami myśli; nominalizm: uniwersalia nie istnieją realnie i nie istnieją nawet jako pojęcia; nazwy ogólne są tylko znakami dla większej ilości rzeczy.

21 Wilhelm Ockham Rysunek: Wilhelm Ockham ( ), ilustracja z jego pracy Suma logiczna

22 Wilhelm Ockham Wilhelm Ockham jest przedstawicielem nominalizmu. Wg Ockhama: realnie istnieją tylko przedmioty jednostkowe a tzw. uniwersalia są wynikiem ludzkich zdolności do abstrahowania pewnych właściwości z przedmiotów jednostkowych. Zgodnie z jego przekonaniami uniwersalia istnieją, ale nie poza umysłem. Jedna z zasad, którą Ockham kierował się w swoich polemikach ze zwolennikami realizmu w kwestii powszechników, znana jest jako brzytwa Ockhama. Zgodnie z tą zasadą, nie należy mnożyć bytów ponad potrzebę, tzn. nie wprowadzać kolejnych nieuzasadnionych hipotez, jeśli badane zjawisko da się wyjaśnić przy pomocy prostszych konstrukcji.

23 Dziękuję za uwagę i zapraszam do stawiania pytań! www: machlarz

Filozofia, ISE, Wykład III - Klasyfikacja dyscyplin filozoficznych

Filozofia, ISE, Wykład III - Klasyfikacja dyscyplin filozoficznych Filozofia, ISE, Wykład III - Klasyfikacja dyscyplin filozoficznych 2011-10-01 Plan wykładu 1 Klasyczny podział dyscyplin filozoficznych 2 Podział dyscyplin filozoficznych Klasyczny podział dyscyplin filozoficznych:

Bardziej szczegółowo

Filozofia, ISE, Wykład VII - Platońska teoria idei cz. 2.

Filozofia, ISE, Wykład VII - Platońska teoria idei cz. 2. Filozofia, ISE, Wykład VII - Platońska teoria idei cz. 2. Artur Machlarz 2011-10-01 Plan wykładu 1 Czym według Platona jest wiedza prawdziwa i jak ją osiągnąć? 2 3 Protagoras - człowiek jest miarą wszechrzeczy...

Bardziej szczegółowo

Arkusz zawiera informacje prawnie chronione do momentu rozpoczęcia egzaminu.

Arkusz zawiera informacje prawnie chronione do momentu rozpoczęcia egzaminu. Arkusz zawiera informacje prawnie chronione do momentu rozpoczęcia egzaminu. Układ graficzny CKE 2013 KOD UZUPEŁNIA ZDAJĄCY PESEL Miejsce na naklejkę z kodem EGZAMIN MATURALNY Z FILOZOFII POZIOM ROZSZERZONY

Bardziej szczegółowo

Spór o uniwersalia - podstawowe stanowiska i główni przedstawiciele. Filozofia scholastyczna i jej znaczenie dla filozofii zachodniej.

Spór o uniwersalia - podstawowe stanowiska i główni przedstawiciele. Filozofia scholastyczna i jej znaczenie dla filozofii zachodniej. Spór o uniwersalia - podstawowe stanowiska i główni przedstawiciele. Filozofia scholastyczna i jej znaczenie dla filozofii zachodniej. Spór o uniwersalia, to spór o status pojęć ogólnych. Wiąże się z tym

Bardziej szczegółowo

Filozofia, ISE, Wykład V - Filozofia Eleatów.

Filozofia, ISE, Wykład V - Filozofia Eleatów. 2011-10-01 Plan wykładu 1 Filozofia Parmenidesa z Elei Ontologia Parmenidesa Epistemologiczny aspekt Parmenidejskiej filozofii 2 3 Ontologia Parmenidesa Epistemologiczny aspekt Parmenidejskiej filozofii

Bardziej szczegółowo

Arkusz zawiera informacje prawnie chronione do momentu rozpoczęcia egzaminu.

Arkusz zawiera informacje prawnie chronione do momentu rozpoczęcia egzaminu. Arkusz zawiera informacje prawnie chronione do momentu rozpoczęcia egzaminu. Układ graficzny CKE 2013 KOD UZUPEŁNIA ZDAJĄCY PESEL Miejsce na naklejkę z kodem EGZAMIN MATURALNY Z FILOZOFII POZIOM ROZSZERZONY

Bardziej szczegółowo

3. Spór o uniwersalia. Andrzej Wiśniewski Andrzej.Wisniewski@amu.edu.pl Wstęp do filozofii Materiały do wykładu 2015/2016

3. Spór o uniwersalia. Andrzej Wiśniewski Andrzej.Wisniewski@amu.edu.pl Wstęp do filozofii Materiały do wykładu 2015/2016 3. Spór o uniwersalia Andrzej Wiśniewski Andrzej.Wisniewski@amu.edu.pl Wstęp do filozofii Materiały do wykładu 2015/2016 Nieco semiotyki nazwa napis lub dźwięk pojęcie znaczenie nazwy desygnat nazwy każdy

Bardziej szczegółowo

Przewodnik. Do egzaminu z Historii filozofii średniowiecznej. Kierunek Filozofia semestr II. opracował Artur Andrzejuk (na prawach maszynopisu)

Przewodnik. Do egzaminu z Historii filozofii średniowiecznej. Kierunek Filozofia semestr II. opracował Artur Andrzejuk (na prawach maszynopisu) Przewodnik Do egzaminu z Historii filozofii średniowiecznej Kierunek Filozofia semestr II opracował Artur Andrzejuk (na prawach maszynopisu) Katedra Historii Filozofii Starożytnej i Średniowiecznej Warszawa

Bardziej szczegółowo

FILOZOFIA POZIOM PODSTAWOWY

FILOZOFIA POZIOM PODSTAWOWY EGZAMIN MATURALNY W ROKU SZKOLNYM 2013/2014 FILOZOFIA POZIOM PODSTAWOWY ROZWIĄZANIA ZADAŃ I SCHEMAT PUNKTOWANIA MAJ 2014 2 Egzamin maturalny z filozofii Część I (20 punktów) Zadanie 1. (0 3) Obszar standardów

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI I. WPROWADZENIE - FILOZOFIA JAKO TYP POZNANIA. 1. Człowiek poznający Poznanie naukowe... 16

SPIS TREŚCI I. WPROWADZENIE - FILOZOFIA JAKO TYP POZNANIA. 1. Człowiek poznający Poznanie naukowe... 16 SPIS TREŚCI P r z e d m o w a... 5 P r z e d m o w a do d r u g i e g o w y d a n i a... 7 P r z e d m o w a do t r z e c i e g o w y d a n i a... 9 P r z e d m o w a do c z w a r t e g o w y d a n i a...

Bardziej szczegółowo

Filozofia przyrody, Wykład V - Filozofia Arystotelesa

Filozofia przyrody, Wykład V - Filozofia Arystotelesa Filozofia przyrody, Wykład V - Filozofia Arystotelesa 2011-10-01 Tematyka wykładu 1 Arystoteles - filozof systematyczny 2 3 4 Różnice w metodzie uprawiania nauki Krytyka platońskiej teorii idei Podział

Bardziej szczegółowo

Filozofia, Germanistyka, Wykład IX - Immanuel Kant

Filozofia, Germanistyka, Wykład IX - Immanuel Kant Filozofia, Germanistyka, Wykład IX - Immanuel Kant 2011-10-01 Plan wykładu 1 Immanuel Kant - uwagi biograficzne 2 3 4 5 6 7 Immanuel Kant (1724-1804) Rysunek: Immanuel Kant - niemiecki filozof, całe życie

Bardziej szczegółowo

UJĘCIE SYSTEMATYCZNE ARGUMENTY PRZECIWKO ISTNIENIU BOGA

UJĘCIE SYSTEMATYCZNE ARGUMENTY PRZECIWKO ISTNIENIU BOGA UJĘCIE SYSTEMATYCZNE ARGUMENTY PRZECIWKO ISTNIENIU BOGA ARGUMENTY PRZECIW ISTNIENIU BOGA ARGUMENTY ATEISTYCZNE 1 1. Argument z istnienia zła. (Argument ten jest jedynym, który ateiści przedstawiają jako

Bardziej szczegółowo

Historia filozofii staroŝytnej i średniowiecznej

Historia filozofii staroŝytnej i średniowiecznej Formularz opisu (formularz sylabusa) A. Informacje ogólne Nazwa pola Nazwa Jednostka prowadząca Jednostka, dla której przedmiot jest oferowany Kod Kod ERASMUS Treść Historia filozofii staroŝytnej i średniowiecznej

Bardziej szczegółowo

Św. Augustyn, Wyznania, przekład Z. Kubiak, Znak, Kraków 1997

Św. Augustyn, Wyznania, przekład Z. Kubiak, Znak, Kraków 1997 Św. Augustyn, Wyznania, przekład Z. Kubiak, Znak, Kraków 1997 ks. XI 1. Wyznania nie informują Boga, o czym i tak wie, lecz są wyrazem miłości Augustyna do Boga jako Ojca. 2. Augustyn pragnie poznać Prawo

Bardziej szczegółowo

Baruch Spinoza ( )

Baruch Spinoza ( ) Baruch Spinoza (1632-1677) Dla jednych: najszlachetniejszy i najbardziej godny miłości z wielkich filozofów (B. Russell). Dla innych: Największy heretyk XVII wieku. Obrońca diabła. Duchowy sabotaŝysta.

Bardziej szczegółowo

Filozofia, Historia, Wykład IV - Platońska teoria idei

Filozofia, Historia, Wykład IV - Platońska teoria idei Filozofia, Historia, Wykład IV - Platońska teoria idei 2010-10-01 Tematyka wykładu 1 Metafora jaskini 2 Świat materialny - świat pozoru Świat idei - świat prawdziwy Relacja między światem idei i światem

Bardziej szczegółowo

Chcę poznać Boga i duszę. Filozofowie o Absolucie

Chcę poznać Boga i duszę. Filozofowie o Absolucie Chcę poznać Boga i duszę Filozofowie o Absolucie W jaki sposób można poznać Boga? Jak poznać Kogoś, Kto pozostaje niewidzialny i niepoznawalny? Szukając argumentów na istnienie Boga Świat (np. Teoria Wielkiego

Bardziej szczegółowo

Przewodnik. do egzaminów doktorskich z filozofii

Przewodnik. do egzaminów doktorskich z filozofii Przewodnik do egzaminów doktorskich z filozofii Instytut Filozofii Wydział Filozofii Chrześcijańskiej Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego WARSZAWA 2010 ZAKRES EGZAMINU 1. Elementy metafilozofii

Bardziej szczegółowo

Filozofia, Historia, Wykład VIII - Wprowadzenie do filozofii nowożytnej

Filozofia, Historia, Wykład VIII - Wprowadzenie do filozofii nowożytnej Filozofia, Historia, Wykład VIII - Wprowadzenie do filozofii nowożytnej 2010-10-01 Plan wykładu Epistemologia centralną dyscypliną filozoficzną W filozofii starożytnej i średniowiecznej dominującą rolę

Bardziej szczegółowo

Etyka problem dobra i zła

Etyka problem dobra i zła Etyka problem dobra i zła Plan wykładu Definicje i podstawowe odróżnienia Problem dobrego życia w klasycznej etyce Arystotelesowskiej Chrześcijańska interpretacja etyki Arystotelesowskiej Etyka - problem

Bardziej szczegółowo

Filozofia, Historia, Wykład IX - Filozofia Kartezjusza

Filozofia, Historia, Wykład IX - Filozofia Kartezjusza Filozofia, Historia, Wykład IX - Filozofia Kartezjusza 2010-10-01 Plan wykładu 1 Krytyka nauk w Rozprawie o metodzie 2 Zasady metody Kryteria prawdziwości 3 Rola argumentów sceptycznych Argumenty sceptyczne

Bardziej szczegółowo

Filozofia człowieka. Fakt ludzki i jego filozoficzne interpretacje

Filozofia człowieka. Fakt ludzki i jego filozoficzne interpretacje Filozofia człowieka Fakt ludzki i jego filozoficzne interpretacje Spotkanie źródłem poznania i nauk POZNAWANIE 2 Jedność doświadczenia filozoficznego Filozofia nauką o zasadach ( principia) Do wiedzy o

Bardziej szczegółowo

Filozofia, Pedagogika, Wykład I - Miejsce filozofii wśród innych nauk

Filozofia, Pedagogika, Wykład I - Miejsce filozofii wśród innych nauk Filozofia, Pedagogika, Wykład I - Miejsce filozofii wśród innych nauk 10 października 2009 Plan wykładu Czym jest filozofia 1 Czym jest filozofia 2 Filozoficzna geneza nauk szczegółowych - przykłady Znaczenie

Bardziej szczegółowo

Dowody na istnienie Boga a wiara

Dowody na istnienie Boga a wiara Michał Kocoń Dowody na istnienie Boga a wiara Kwestia istnienia (bądź nie istnienia) Boga lub bogów zajmowała umysły filozofów od najdawniejszych czasów. Już jońscy filozofowie przyrody zadawali sobie

Bardziej szczegółowo

Dowody na istnienie Boga

Dowody na istnienie Boga Filozofia Publiczna i Edukacja Demokratyczna Tom I 2012 Numer 1 s. 127-132 filozofiapubliczna.amu.edu.pl ISSN 2299-1875 by Filozofia Publiczna i Edukacja Demokratyczna & Author Dowody na istnienie Boga

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. Wstęp 3.

SPIS TREŚCI. Wstęp 3. SPIS TREŚCI Wstęp 3 I. ROZWAŻANIA WSTĘPNE 23 1. Luteranizm i jego znaczenie dla filozofii 23 1.1. Główne założenia doktrynalne luteranizmu 24 1.2. Luter i filozofia 33 2. Reakcja na Reformację - racjonalizacje

Bardziej szczegółowo

Rozdział 8. Św. Augustyn i państwo Boże

Rozdział 8. Św. Augustyn i państwo Boże Słowo wstępne Rozdział 1. Filozofia i jej podstawowe zagadnienia Wstępne pojęcie filozofii Działy filozofii Filozofia a inne formy ludzkiego poznania Praktyczny wymiar filozofii Rozdział 2. Bezpieczeństwo

Bardziej szczegółowo

KRZYSZTOF WÓJTOWICZ Instytut Filozofii Uniwersytetu Warszawskiego

KRZYSZTOF WÓJTOWICZ Instytut Filozofii Uniwersytetu Warszawskiego KRZYSZTOF WÓJTOWICZ Instytut Filozofii Uniwersytetu Warszawskiego wojtow@uw.edu.pl 1 2 1. SFORMUŁOWANIE PROBLEMU Czy są empiryczne aspekty dowodów matematycznych? Jeśli tak to jakie stanowisko filozoficzne

Bardziej szczegółowo

Filozofia, Historia, Wykład V - Filozofia Arystotelesa

Filozofia, Historia, Wykład V - Filozofia Arystotelesa Filozofia, Historia, Wykład V - Filozofia Arystotelesa 2010-10-01 Tematyka wykładu 1 Arystoteles - filozof systematyczny 2 3 4 Podział nauk Arystoteles podzielił wszystkie dyscypliny wiedzy na trzy grupy:

Bardziej szczegółowo

Wstęp do filozofii. wykład 8: Zagadnienia ontologii / metafizyki: co istnieje?, czyli spór o uniwersalia. dr Mateusz Hohol. sem.

Wstęp do filozofii. wykład 8: Zagadnienia ontologii / metafizyki: co istnieje?, czyli spór o uniwersalia. dr Mateusz Hohol. sem. Wstęp do filozofii wykład 8: Zagadnienia ontologii / metafizyki: co istnieje?, czyli spór o uniwersalia dr Mateusz Hohol sem. zimowy 2014/2015 Warto przeczytać Bertrand Russell, Problemy filozofii, przeł.

Bardziej szczegółowo

Przewodnik. Do wykładów i egzaminu z Filozofii Człowieka. Kierunek Filozofia semestr III. opracował Artur Andrzejuk (na prawach maszynopisu)

Przewodnik. Do wykładów i egzaminu z Filozofii Człowieka. Kierunek Filozofia semestr III. opracował Artur Andrzejuk (na prawach maszynopisu) Przewodnik Do wykładów i egzaminu z Filozofii Człowieka Kierunek Filozofia semestr III opracował Artur Andrzejuk (na prawach maszynopisu) Katedra Historii Filozofii Starożytnej i Średniowiecznej Warszawa

Bardziej szczegółowo

Historia filozofii starożytnej i średniowiecznej. Nazwa jednostki prowadzącej Instytut Muzykologii

Historia filozofii starożytnej i średniowiecznej. Nazwa jednostki prowadzącej Instytut Muzykologii Historia filozofii starożytnej i średniowiecznej Nazwa Wydziału Wydział Historyczny Nazwa jednostki prowadzącej Instytut Muzykologii moduł Nazwa modułu kształcenia Historia filozofii starożytnej i średniowiecznej

Bardziej szczegółowo

Kierunek i poziom studiów: teologia, jednolite magisterskie Sylabus modułu: Filozofia starożytność i średniowiecze (11-TN-14-FSS)

Kierunek i poziom studiów: teologia, jednolite magisterskie Sylabus modułu: Filozofia starożytność i średniowiecze (11-TN-14-FSS) Uniwersytet Śląski w Katowicach str. 1 Kierunek i poziom studiów: teologia, jednolite magisterskie Sylabus modułu: Filozofia starożytność i średniowiecze (11-TN-14-FSS) 1. ogólne koordynator modułu rok

Bardziej szczegółowo

Liczba godzin Punkty ECTS Sposób zaliczenia

Liczba godzin Punkty ECTS Sposób zaliczenia Wydział: Zarządzanie i Finanse Nazwa kierunku kształcenia: Finanse i Rachunkowość Rodzaj przedmiotu: podstawowy Opiekun: prof. dr hab. Wojciech Słomski Poziom studiów (I lub II stopnia): I stopnia Tryb

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. majkrzak_doktor_doktorow.indd :27:58

SPIS TREŚCI. majkrzak_doktor_doktorow.indd :27:58 SPIS TREŚCI Przedmowa... 5 Wstęp... 7 1. Okres średniowiecza... 9 2. Średniowieczna nauka... 12 3. Średniowieczne uniwersytety... 14 4. Scholastyka... 15 5. Pisanie dzieł... 18 6. Język scholastyczny...

Bardziej szczegółowo

Jerzy Lukierski NAUKA I RELIGIA CZY MOŻNA POGODZIĆ?

Jerzy Lukierski NAUKA I RELIGIA CZY MOŻNA POGODZIĆ? Jerzy Lukierski NAUKA I RELIGIA CZY MOŻNA POGODZIĆ? Relacja między nauką i religią jest dość złożona. Wyrazem tego jest debata pomiędzy nauką i religią, w której szczególnie w przeszłości było wiele pasji

Bardziej szczegółowo

Wiesław M. Macek. Teologia nauki. według. księdza Michała Hellera. Wydawnictwo Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego

Wiesław M. Macek. Teologia nauki. według. księdza Michała Hellera. Wydawnictwo Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego Wiesław M. Macek Teologia nauki według księdza Michała Hellera Wydawnictwo Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego Warszawa 2010 Na początku było Słowo (J 1, 1). Książka ta przedstawia podstawy współczesnej

Bardziej szczegółowo

Filozofia, Pedagogika, Wykład III - Filozofia archaiczna

Filozofia, Pedagogika, Wykład III - Filozofia archaiczna Filozofia, Pedagogika, Wykład III - Filozofia archaiczna 2009-09-04 Plan wykładu 1 Jońska filozofia przyrody - wprowadzenie 2 3 Jońska filozofia przyrody - problematyka Centralna problematyka filozofii

Bardziej szczegółowo

GWSP GIGI. Filozofia z aksjologią. dr Mieczysław Juda

GWSP GIGI. Filozofia z aksjologią. dr Mieczysław Juda GWSP Filozofia z aksjologią dr Mieczysław Juda GIGI Filozofia z aksjologią [5] Systemy nowożytne: empiryzm Locke a i sceptycyzm Hume a Filozofia z aksjologią [5] Systemy nowożytne: empiryzm Locke a i sceptycyzm

Bardziej szczegółowo

Pojęcia to. porównanie trzech sposobów ujmowania pojęć. Monika Marczak IP, UAM

Pojęcia to. porównanie trzech sposobów ujmowania pojęć. Monika Marczak IP, UAM Pojęcia to. porównanie trzech sposobów ujmowania pojęć Monika Marczak IP, UAM Takiego zwierzęcia nie ma?????????? Jeśli brakuje umysłowej reprezentacji pewnego fragmentu rzeczywistości, fragment ten dla

Bardziej szczegółowo

Jedynie z istoty Boga wynika to, że musi On istnieć. Nie znamy jednak Boskiej istoty i dlatego należy dowieść rozumem Jego istnienie.

Jedynie z istoty Boga wynika to, że musi On istnieć. Nie znamy jednak Boskiej istoty i dlatego należy dowieść rozumem Jego istnienie. Bóg i istota jego istnienia w świetle poglądów św. Tomasza z Akwinu. Jedynie z istoty Boga wynika to, że musi On istnieć. Nie znamy jednak Boskiej istoty i dlatego należy dowieść rozumem Jego istnienie.

Bardziej szczegółowo

KARTA PRZEDMIOTU. 1. NAZWA PRZEDMIOTU: Filozofia KOD WF/II/st/3

KARTA PRZEDMIOTU. 1. NAZWA PRZEDMIOTU: Filozofia KOD WF/II/st/3 KARTA PRZEDMIOTU 1. NAZWA PRZEDMIOTU: Filozofia KOD WF/II/st/3 2. KIERUNEK: Wychowanie fizyczne 3. POZIOM STUDIÓW 1 : II stopień studia stacjonarne 4. ROK/ SEMESTR STUDIÓW: I rok/i semestr 5. LICZBA PUNKTÓW

Bardziej szczegółowo

Anna Głąb HISTORIA FILOZOFII DZIEJE FILOZOFICZNEGO ZDZIWIENIA

Anna Głąb HISTORIA FILOZOFII DZIEJE FILOZOFICZNEGO ZDZIWIENIA Anna Głąb HISTORIA FILOZOFII DZIEJE FILOZOFICZNEGO ZDZIWIENIA Filozofia? Co to takiego? I potknąłeś się o samego siebie? Kim jestem? Dlaczego istnieję? Co to jest dusza? Czy to możliwe, że moje życie

Bardziej szczegółowo

Sylabus. Kod przedmiotu:

Sylabus. Kod przedmiotu: Sylabus Nazwa Przedmiotu: TEORIA POZNANIA Kod przedmiotu: Typ przedmiotu: obowiązkowy Poziom przedmiotu: zaawansowany rok studiów, semestr: rok I i II, semestr i (rok akad. 009/010, 010/011) Liczba punktów

Bardziej szczegółowo

Natalia Kunat "Komentarz do "Hermeneutyki" Arystotelesa", św. Tomasz z Akwinu, tł. A. P. Stefańczyk, Lublin 2013 : [recenzja]

Natalia Kunat Komentarz do Hermeneutyki Arystotelesa, św. Tomasz z Akwinu, tł. A. P. Stefańczyk, Lublin 2013 : [recenzja] Natalia Kunat "Komentarz do "Hermeneutyki" Arystotelesa", św. Tomasz z Akwinu, tł. A. P. Stefańczyk, Lublin 2013 : [recenzja] Scripta Philosophica. Zeszyty Naukowe Doktorantów Wydziału Filozofii KUL 3,

Bardziej szczegółowo

Teologia naturalna PEF Copyright by Polskie Towarzystwo Tomasza z Akwinu 1

Teologia naturalna PEF Copyright by Polskie Towarzystwo Tomasza z Akwinu 1 TEOLOGIA NATURALNA (gr., łac. theologia naturalis) filozoficzna wiedza o istnieniu i naturze Boga, zależna od przyjmowanej koncepcji filozofii. W dziejach historii filozofii obok nazwy t. n., odróżnionej

Bardziej szczegółowo

Trochę historii filozofii

Trochę historii filozofii Natura, a jej rozumienie we współczesnej nauce Janusz Mączka Centrum Kopernika Badań Interdyscyplinarnych Ośrodek Badań Interdyscyplinarnych Wydział Filozoficzny Papieskiej Akademii Teologicznej w Krakowie

Bardziej szczegółowo

DOWODY ISTNIENIA BOGA Argumenty za istnieniem Boga

DOWODY ISTNIENIA BOGA Argumenty za istnieniem Boga Wykład DOWODY ISTNIENIA BOGA Argumenty za istnieniem Boga Dowody na istnienie Boga są to, jak się je współcześnie określa, argumenty za istnieniem Boga, gdyż za dowody w sensie logicznym (i matematycznym)

Bardziej szczegółowo

Wiara nadawanie dużego prawdopodobieństwa prawdziwości twierdzenia w warunkach braku wystarczającej wiedzy.

Wiara nadawanie dużego prawdopodobieństwa prawdziwości twierdzenia w warunkach braku wystarczającej wiedzy. Uważam, iż w publicystyce nawet tej bardziej naukowej nadużywany jest dosyć wieloznaczny termin wiara i to pomimo istniejących słów takich jak przekonanie lub przeświadczenie często bardziej adekwatnych

Bardziej szczegółowo

Historia ekonomii. Mgr Robert Mróz. Wczesna ekonomia przedklasyczna

Historia ekonomii. Mgr Robert Mróz. Wczesna ekonomia przedklasyczna Historia ekonomii Mgr Robert Mróz Wczesna ekonomia przedklasyczna 11.10.2016 Główne epoki Ekonomia przedklasyczna (VIII w. p.n.e. - 1776) Wczesna ekonomia przedklasyczna (do ok. 1500 r.) Późna ekonomia

Bardziej szczegółowo

Nauka & Wiara. DSW Wrocław 27 kwietnia 2013

Nauka & Wiara. DSW Wrocław 27 kwietnia 2013 Nauka & Wiara DSW Wrocław 27 kwietnia 2013 Nauka & Wiara c, TM, All rights (lefts) reserved, etc... DSW Wrocław 27 kwietnia 2013 Bohaterowie dramatu Bohaterowie dramatu Wiara Nauka Bohaterowie dramatu

Bardziej szczegółowo

SZCZEGÓŁOWE KRYTERIA OCENIANIA

SZCZEGÓŁOWE KRYTERIA OCENIANIA SZCZEGÓŁOWE KRYTERIA OCENIANIA Przedmiot: etyka Klasy: VI Rok szkolny: 2015/2016 Szkoła: Szkoła Podstawowa im. Batalionów AK Gustaw i Harnaś w Warszawie ul. Cyrklowa 1 Nauczyciel prowadzący: mgr Piotr

Bardziej szczegółowo

Liczba godzin/zjazd: 2W, 1S

Liczba godzin/zjazd: 2W, 1S Nazwa przedmiotu: Kierunek: Rodzaj przedmiotu: Ogólny nietechniczny do wyboru Rodzaj zajęć: Wyk., Sem. FILOZOFIA, PHILOSOPHY Inżynieria Materiałowa Poziom studiów: forma studiów: Studia I stopnia studia

Bardziej szczegółowo

Spór o filozofię chrześcijańską

Spór o filozofię chrześcijańską Dr Kazimierz Szałata UKSW Spór o filozofię chrześcijańską Wprowadzenie do debaty w Laboratorium wiary 26 września 2014 r w Płockim Domu Darmstadt Spór o filozofię chrześcijańską trwa od ponad dwudziestu

Bardziej szczegółowo

SYLABUS/ OPIS PRZEDMIOTU

SYLABUS/ OPIS PRZEDMIOTU 1. Nazwa przedmiotu w języku polskim SYLABUS/ OPIS PRZEDMIOTU Filozofia 2. Nazwa przedmiotu w języku angielskim Philosophy 3. Jednostka prowadząca przedmiot Wydział Nauk Społecznych, Instytut Filozofii

Bardziej szczegółowo

Koncepcja Boga według Arystotelesa i Tomasza z Akwinu

Koncepcja Boga według Arystotelesa i Tomasza z Akwinu Wyższe Baptystyczne Seminarium Teologiczne Wstęp do filozofii Wykładowca: Janusz Kucharczyk Opracowanie: Student SULu- Jan Puchacz Koncepcja Boga według Arystotelesa i Tomasza z Akwinu 1 Łódź 2005 1. Arystoteles...

Bardziej szczegółowo

Przejście od Wierzę, abym zrozumiał do wiary szukającej zrozumienia. Monologion i Proslogion Anzelma z Canterbury

Przejście od Wierzę, abym zrozumiał do wiary szukającej zrozumienia. Monologion i Proslogion Anzelma z Canterbury Humaniora. Czasopismo Internetowe Nr 3 (7)/2014, ss. 85 93 anna jaroszewska Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu Instytut Filozofii e-mail: adjaroszewska@gmail.com Przejście od Wierzę, abym zrozumiał

Bardziej szczegółowo

Czym jest zło? Materiały do lekcji z podstawowych zagadnieo z etyki

Czym jest zło? Materiały do lekcji z podstawowych zagadnieo z etyki Czym jest zło? Materiały do lekcji z podstawowych zagadnieo z etyki Rodzaje zła według Leibniza: Zło moralne grzech Czyn nieetyczny Zło Zło fizyczne cierpienie ból Zło metafizyczne niedoskonałośd Wybrakowanie

Bardziej szczegółowo

FILOZOFIA POZIOM ROZSZERZONY

FILOZOFIA POZIOM ROZSZERZONY EGZAMIN MATURALNY W ROKU SZKOLNYM 015/016 FORMUŁA OD 015 ( NOWA MATURA ) FILOZOFIA POZIOM ROZSZERZONY ZASADY OCENIANIA ROZWIĄZAŃ ZADAŃ ARKUSZ MFI-R1 MAJ 016 Uwaga: akceptowane są wszystkie odpowiedzi merytorycznie

Bardziej szczegółowo

Pojęcie bezpieczeństwa Miejsce bezpieczeństwa w hierarchii wartości Filozofia bezpieczeństwa i związane z nią dyscypliny badawcze

Pojęcie bezpieczeństwa Miejsce bezpieczeństwa w hierarchii wartości Filozofia bezpieczeństwa i związane z nią dyscypliny badawcze Elementy filozofii bezpieczeństwa. Bezpieczeństwo z perspektywy historii filozofii i filozofii polityki. Wojciech Rechlewicz Celem publikacji jest realizacja trzech zadań. Pierwszym z nich jest wprowadzenie

Bardziej szczegółowo

Elementy filozofii i metodologii INFORMATYKI

Elementy filozofii i metodologii INFORMATYKI Elementy filozofii i metodologii INFORMATYKI Filozofia INFORMATYKA Metodologia Wykład 1. Wprowadzenie. Filozofia, metodologia, informatyka Czym jest FILOZOFIA? (objaśnienie ogólne) Filozofią nazywa się

Bardziej szczegółowo

Arkusz zawiera informacje prawnie chronione do momentu rozpoczęcia egzaminu.

Arkusz zawiera informacje prawnie chronione do momentu rozpoczęcia egzaminu. Centralna Komisja Egzaminacyjna Arkusz zawiera informacje prawnie chronione do momentu rozpoczęcia egzaminu. Układ graficzny CKE 2010 KOD WPISUJE ZDAJĄCY PESEL Miejsce na naklejk ę z kodem EGZAMIN MATURALNY

Bardziej szczegółowo

Filozofowie na Polskim Uniwersytecie na Obczyźnie ARTUR ANDRZEJUK

Filozofowie na Polskim Uniwersytecie na Obczyźnie ARTUR ANDRZEJUK Polski Uniwersytet na Obczyźnie Filozofowie na Polskim Uniwersytecie na Obczyźnie ARTUR ANDRZEJUK Brano pod uwagę następujące kryteria: Publikacje z filozofii Nauczanie filozofii Założenia Artur Andrzejuk

Bardziej szczegółowo

PODSTAWY PROBLEMATYKI ARGUMENTACJI ZA ISTNIENIEM BOGA

PODSTAWY PROBLEMATYKI ARGUMENTACJI ZA ISTNIENIEM BOGA PODSTAWY PROBLEMATYKI ARGUMENTACJI ZA ISTNIENIEM BOGA I) Problem relacji: Wiara rozum (fides ratio), Wiara Wiedza (Fides Scientia) - Czy treści przekonań religijnych można tak uzasadnić, aby stały się

Bardziej szczegółowo

George Berkeley (1685-1753)

George Berkeley (1685-1753) George Berkeley (1685-1753) Biskup Dublina Bezkompromisowy naukowiec i eksperymentator Niekonwencjonalny teoretyk poznania Zwalczał ateizm Propagował idee wyższego szkolnictwa w Ameryce Podstawą badań

Bardziej szczegółowo

Karta opisu przedmiotu

Karta opisu przedmiotu AKADEMIA MARYNARKI WOJENNEJ W GDYNI Wydział Nauk Humanistycznych i Społecznych Karta opisu przedmiotu A. Informacje ogólne 1. Nazwa przedmiotu Filozofia polityki. Jednostka prowadząca Instytut Stosunków

Bardziej szczegółowo

EGZAMIN MATURALNY Z FILOZOFII MAJ 2014 POZIOM PODSTAWOWY. Czas pracy: 120 minut. Liczba punktów do uzyskania: 50 WPISUJE ZDAJĄCY

EGZAMIN MATURALNY Z FILOZOFII MAJ 2014 POZIOM PODSTAWOWY. Czas pracy: 120 minut. Liczba punktów do uzyskania: 50 WPISUJE ZDAJĄCY Arkusz zawiera informacje prawnie chronione do momentu rozpoczęcia egzaminu. Układ graficzny CKE 2013 KOD WPISUJE ZDAJĄCY PESEL Miejsce na naklejkę z kodem EGZAMIN MATURALNY Z FILOZOFII POZIOM PODSTAWOWY

Bardziej szczegółowo

EGZAMIN MATURALNY Z FILOZOFII POZIOM ROZSZERZONY

EGZAMIN MATURALNY Z FILOZOFII POZIOM ROZSZERZONY Arkusz zawiera informacje prawnie chronione do momentu rozpoczęcia egzaminu. MFI 2016 KOD UZUPEŁNIA ZDAJĄCY PESEL miejsce na naklejkę EGZAMIN MATURALNY Z FILOZOFII POZIOM ROZSZERZONY DATA: 11 maja 2016

Bardziej szczegółowo

Historia filozofii. Skrypt dla studentów pedagogiki. Adam K. Gogacz

Historia filozofii. Skrypt dla studentów pedagogiki. Adam K. Gogacz Historia filozofii Skrypt dla studentów pedagogiki Adam K. Gogacz Spis treści 1. Czym jest filozofia?... 3 2. Klasyczna filozofia grecka... 6 3. Filozofia średniowieczna... 22 4. Renesans... 30 5. Filozofia

Bardziej szczegółowo

Wstęp 9. I. Stawiając pytania 11

Wstęp 9. I. Stawiając pytania 11 Spis treści Wstęp 9 I. Stawiając pytania 11 1. Czym jest filozofia? 13 1.1 Pojęcie filozofii 13 1.2. Filozofia a światopogląd 14 1.3. Filozofia a ideologia 15 1.4. Specyfika tekstu filozoficznego 16 2.

Bardziej szczegółowo

Wykład 1. Zagadnienia wstępne. Początki refleksji filozoficznej w Polsce Wincenty Kadłubek i Witelon Ślązak. Dr Magdalena Płotka

Wykład 1. Zagadnienia wstępne. Początki refleksji filozoficznej w Polsce Wincenty Kadłubek i Witelon Ślązak. Dr Magdalena Płotka Wykład 1. Zagadnienia wstępne. Początki refleksji filozoficznej w Polsce Wincenty Kadłubek i Witelon Ślązak Dr Magdalena Płotka Filozofia jest jednym ze składników kultury umysłowej, do tego najbardziej

Bardziej szczegółowo

W epoce katedr i scholastyki

W epoce katedr i scholastyki W epoce katedr i scholastyki Scholastyka: filozoficzno-teologiczna nauka w średniowiecznym szkolnictwie Od łac. schola: szkoła. Szkoły klasztorne, katedralne, uniwersytety (1-Bolonia, 1088). Scholastyka

Bardziej szczegółowo

Teoria potencjalności (capabilities approach)

Teoria potencjalności (capabilities approach) Teoria potencjalności (capabilities approach) 1987-1993: współpraca z Amartyą Senem w WIDER w Helsinkach Zdolności wewnętrzne własności człowieka, które przy odpowiednim jego funkcjonowaniu w ramach właściwych

Bardziej szczegółowo

KARTA PRZEDMIOTU. 2. Kod przedmiotu: SOCJOLOGICZNEJ I MYŚLI SPOŁECZNEJ

KARTA PRZEDMIOTU. 2. Kod przedmiotu: SOCJOLOGICZNEJ I MYŚLI SPOŁECZNEJ (pieczęć wydziału) KARTA PRZEDMIOTU Z1-PU7 WYDANIE N1 Strona 1 z 5 1. Nazwa przedmiotu: HISTORIA MYŚLI 2. Kod przedmiotu: SOCJOLOGICZNEJ I MYŚLI SPOŁECZNEJ ROZ-S4-10 3. Karta przedmiotu ważna od roku akademickiego:

Bardziej szczegółowo

Zagadnienie 2. Koncepcja wojny, koncepcja pokoju wg św. Augustyna. Wojna sprawiedliwa wg św. Tomasza z Akwinu. Wystąpienia (po min)

Zagadnienie 2. Koncepcja wojny, koncepcja pokoju wg św. Augustyna. Wojna sprawiedliwa wg św. Tomasza z Akwinu. Wystąpienia (po min) NAUKA O WOJNIE I POKOJU Program konwersatorium I rok studiów magisterskich; specjalność: bezpieczeństwo i studia strategiczne. (skrót konspektu zajęć) Prowadzący: prof. dr hab. Bolesław Balcerowicz) Wykład

Bardziej szczegółowo

PLATONIZM I NEOPLATONIZM W UJĘCIU PROFESORA GOGACZA

PLATONIZM I NEOPLATONIZM W UJĘCIU PROFESORA GOGACZA Anna Kazimierczak-Kucharska, UKSW PLATONIZM I NEOPLATONIZM W UJĘCIU PROFESORA GOGACZA Spojrzenie profesora Gogacza na tradycję platońską wydaje się być interesujące przede wszystkim ze względu na liczne

Bardziej szczegółowo

Zagadnienia historiozoficzne we współczesnej filozofii.

Zagadnienia historiozoficzne we współczesnej filozofii. Zagadnienia historiozoficzne we współczesnej filozofii. historiozofia DZIEJÓW FILOZOFIA nauka filozoficzna o ostatecznych czynnikach sprawczych, istocie i sensie ludzkich dziejów jako całości, zw. także

Bardziej szczegółowo

EGZAMIN MATURALNY Z FILOZOFII MAJ 2014 POZIOM PODSTAWOWY. Czas pracy: 120 minut. Liczba punktów do uzyskania: 50 WPISUJE ZDAJĄCY

EGZAMIN MATURALNY Z FILOZOFII MAJ 2014 POZIOM PODSTAWOWY. Czas pracy: 120 minut. Liczba punktów do uzyskania: 50 WPISUJE ZDAJĄCY Arkusz zawiera informacje prawnie chronione do momentu rozpoczęcia egzaminu. Układ graficzny CKE 2013 KOD WPISUJE ZDAJĄCY PESEL Miejsce na naklejkę z kodem EGZAMIN MATURALNY Z FILOZOFII POZIOM PODSTAWOWY

Bardziej szczegółowo

EGZAMIN MATURALNY 2011 FILOZOFIA

EGZAMIN MATURALNY 2011 FILOZOFIA Centralna Komisja Egzaminacyjna w Warszawie EGZAMIN MATURALNY 2011 FILOZOFIA POZIOM PODSTAWOWY MAJ 2011 2 Egzamin maturalny z filozofii poziom podstawowy Zadanie 1. (0 3) Obszar standardów A. Zenon z Kition

Bardziej szczegółowo

Tadeusz Klimski OSOBA I RELACJE

Tadeusz Klimski OSOBA I RELACJE PIERWODRUK: M. GOGACZ (RED.), SUBSYSTENCJA I OSOBA WEDŁUG ŚW. TOMASZA Z AKWINU, OPERA PHILOSOPHORUM MEDII AEVI. TEXTUS ET STUDIA, T. 8, ATK, WARSZAWA 1987, S. 191-195. Tadeusz Klimski OSOBA I RELACJE Według

Bardziej szczegółowo

FILOZOFIA BOGA W XX WIEKU

FILOZOFIA BOGA W XX WIEKU TADEUSZ GADACZ FILOZOFIA BOGA W XX WIEKU OD LAVELLE A DO TISCHNERA Wydawnictwo WAM Kraków 2007 SPIS TREŚCI 1. WSTĘP... 9 2. MIĘDZY METAFIZYCZNĄ OBECNOŚCIĄ A NIEOBECNOŚCIĄ. LOUIS LAVELLE, RENÉ LE SENNE,

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Wartości w wychowaniu

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Wartości w wychowaniu Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Wartości w wychowaniu prof. Ewa Chmielecka Szkoła Główna Handlowa w Warszawie 20 października 2009 r. EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY WWW.UNIWERSYTETDZIECIECY.PL O czym

Bardziej szczegółowo

Ontologie, czyli o inteligentnych danych

Ontologie, czyli o inteligentnych danych 1 Ontologie, czyli o inteligentnych danych Bożena Deka Andrzej Tolarczyk PLAN 2 1. Korzenie filozoficzne 2. Ontologia w informatyce Ontologie a bazy danych Sieć Semantyczna Inteligentne dane 3. Zastosowania

Bardziej szczegółowo

ZAGADNIENIA NA KOLOKWIA

ZAGADNIENIA NA KOLOKWIA ZAGADNIENIA NA KOLOKWIA RACJONALIZM XVII WIEKU [COPLESTON] A. KARTEZJUSZ: 1. metoda matematyczna i) cel metody ii) 4 reguły iii) na czym polega matematyczność metody 2. wątpienie metodyczne i) cel wątpienia

Bardziej szczegółowo

Odwaga religii wobec pokory filozofii. Przyczynek do relacji między religią a dziejowymi przemianami w filozofii

Odwaga religii wobec pokory filozofii. Przyczynek do relacji między religią a dziejowymi przemianami w filozofii Maciej Woźniczka Odwaga religii wobec pokory filozofii. Przyczynek do relacji między religią a dziejowymi przemianami w filozofii Jedna z głównych trudności w interpretacji tekstu religijnego (teologicznego)

Bardziej szczegółowo

Żeby istnieć trzeba myśleć (Kartezjusz) Żywiołem filozofii jest powaga myślenia. Mówimy potocznie:

Żeby istnieć trzeba myśleć (Kartezjusz) Żywiołem filozofii jest powaga myślenia. Mówimy potocznie: Żeby istnieć trzeba myśleć (Kartezjusz) Żywiołem filozofii jest powaga myślenia. Mówimy potocznie: ale z Ciebie filozof! Też mi filozof! Nie filozofuj! Ale czy rozumiemy sens tych słów, poza oczywiście

Bardziej szczegółowo

OPISU MODUŁU KSZTAŁCENIA (SYLABUS)

OPISU MODUŁU KSZTAŁCENIA (SYLABUS) OPISU MODUŁU KSZTAŁCENIA (SYLABUS) I. Informacje ogólne 1. Nazwa modułu : Judaizm: Wybrane zagadnienia z antropologii filozoficznej. Kod modułu : 070 3. Rodzaj modułu : fakultatywny 4. Kierunek studiów:

Bardziej szczegółowo

Moralne prawa zwierząt a filozofia klasyczna KRÓTKI ZARYS. Adriana Schetz Instytut Filozofii Uniwersytet Szczeciński

Moralne prawa zwierząt a filozofia klasyczna KRÓTKI ZARYS. Adriana Schetz Instytut Filozofii Uniwersytet Szczeciński Moralne prawa zwierząt a filozofia klasyczna KRÓTKI ZARYS Adriana Schetz Instytut Filozofii Uniwersytet Szczeciński Główne zagadnienia podejmowane w ramach dyskusji nad moralnym stosunkiem człowieka do

Bardziej szczegółowo

KLUCZ PUNKTOWANIA ODPOWIEDZI

KLUCZ PUNKTOWANIA ODPOWIEDZI Egzamin maturalny maj 2009 FILOZOFIA POZIOM ROZSZERZONY KLUCZ PUNKTOWANIA ODPOWIEDZI Zasady oceniania: za rozwiązanie wszystkich zadań można uzyskać maksymalnie 50 punktów (w tym za rozwiązanie zadań

Bardziej szczegółowo

prawda obiektywna objaśniająca w sposób pełny naturę rzeczywistości. Jak na ironię zarówno Dewey jak i zwolennicy jego poglądów nadal piszą i

prawda obiektywna objaśniająca w sposób pełny naturę rzeczywistości. Jak na ironię zarówno Dewey jak i zwolennicy jego poglądów nadal piszą i Wprowadzenie W dzisiejszym świecie wartość dowodów świadczących o prawdziwości chrześcijaństwa jest poddawana krytyce z dwóch przeciwstawnych sobie stron. W większości zeświecczony świat po prostu ignoruje

Bardziej szczegółowo

Wiara to racjonalne ryzyko

Wiara to racjonalne ryzyko Wiara to racjonalne ryzyko Z Richardem Swinburne em rozmawia Karol Kleczka Karol Kleczka: Jak postrzega Pan relację między wiarą i rozumem? Richard Swinburne: Aby wyjaśnić odrobinę tę sprawę, należy przeprowadzić

Bardziej szczegółowo

Filozofia Bezpieczeństwa

Filozofia Bezpieczeństwa Wyższa Szkoła Gospodarki Euroregionalnej im. Alcide De Gasperi w Józefowie Witold Pokruszyński Filozofia Bezpieczeństwa Józefów 2013 WSGE 1 Recenzja prof. zw. dr hab. Tadeusz Jemioło prof. zw. dr hab.

Bardziej szczegółowo

Nazwa przedmiotu. Lektorat z języka obcego, zakończony egzaminem na poziomie minimum B2 Jagiellońskie Centrum Językowe

Nazwa przedmiotu. Lektorat z języka obcego, zakończony egzaminem na poziomie minimum B2 Jagiellońskie Centrum Językowe Nazwa przedmiotu Nazwa jednostki prowadzącej przedmiot Nazwa i kod modułu, do którego należy przedmiot Język kształcenia Typ przedmiotu Imię i nazwisko osoby/osób prowadzących przedmiot Sposób realizacji

Bardziej szczegółowo

Przyjaźń jako relacja społeczna w filozofii Platona i Arystotelesa. Artur Andrzejuk

Przyjaźń jako relacja społeczna w filozofii Platona i Arystotelesa. Artur Andrzejuk w filozofii Platona i Arystotelesa Artur Andrzejuk Plan Greckie pojęcie przyjaźni philia. Idealistyczna koncepcja przyjaźni u Platona. Polityczna rola platońskiej przyjaźni. Arystotelesowska koncepcja

Bardziej szczegółowo

Ogólna orientacja w historii kultury europejskiej.

Ogólna orientacja w historii kultury europejskiej. AKADEMIA MUZYCZNA IM. I.J. PADEREWSKIEGO W POZNANIU WYDZIAŁ INSTRUMENTALNY Moduł/Przedmiot: Filozofia zagadnienia i kierunki Kod modułu: - Koordynator modułu: prof. Włodzimierz Kaczocha Punkty ECTS: 3

Bardziej szczegółowo

Moduł FA3: Filozoficzne i religijne modele życia

Moduł FA3: Filozoficzne i religijne modele życia Moduł FA3: Filozoficzne i religijne modele życia - opis przedmiotu Informacje ogólne Nazwa przedmiotu Moduł FA3: Filozoficzne i religijne modele życia Kod przedmiotu 08.1-WH-FP-FFRMŻ-S16 Wydział Kierunek

Bardziej szczegółowo

WPROWADZENIE DO FILOZOFII JĘZYKA

WPROWADZENIE DO FILOZOFII JĘZYKA PETER PRECHTL WPROWADZENIE DO FILOZOFII JĘZYKA Tłumaczenie JÓZEF BREMER Wydawnictwo WAM Kraków 2007 SPIS TREŚCI Wprowadzenie 9 I. Problemowo-historyczne fazy filozofii języka 13 1. Kontrowersja physis

Bardziej szczegółowo

Konferencja: (Nie)konkluzywność dowodów na istnienie Boga. Kraków, 28 marca 2013

Konferencja: (Nie)konkluzywność dowodów na istnienie Boga. Kraków, 28 marca 2013 Konferencja: (Nie)konkluzywność dowodów na istnienie Boga. Kraków, 28 marca 2013 Po sukcesie pierwszej edycji, w roku kolejnym odbyła się II Ogólnopolska Konferencja Doktorantów, organizowana przez Wydział

Bardziej szczegółowo

Gilsonowska metoda historii filozofii. Artur Andrzejuk

Gilsonowska metoda historii filozofii. Artur Andrzejuk Gilsonowska metoda historii filozofii Artur Andrzejuk PLAN 1. Gilsonowska koncepcja historii filozofii jako podstawa jej metodologii 2. Charakterystyka warsztatu historyka filozofii na różnych etapach

Bardziej szczegółowo