Filozofia, ISE, Wykład X - Filozofia średniowieczna.

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Filozofia, ISE, Wykład X - Filozofia średniowieczna."

Transkrypt

1 Filozofia, ISE, Wykład X - Filozofia średniowieczna

2 Plan wykładu 1 Filozofia średniowieczna a starożytna 2 3

3 Ogólna charakterystyka filozofii średniowiecznej Ogólna charakterystyka filozofii średniowiecznej: Silna zależność od religii i teologii - zależność dotyczy zarówno problematyki filozoficznej jak i rozwiązań Zależność filozofii średniowiecznej od starożytnej - jednym z głównych problemów filozoficznych średniowiecza była możliwość pogodzenia nauki Platona lub Arystotelesa z wymogami teologii chrześcijańskiej. Filozofia, jako nauka służebna względem teologii, rozwijana była przede wszystkim w zakonach. Dominującym nurtem w późnej filozofii średniowiecznej (czyt. chrześcijańskiej) była scholastyka, której głównym celem było zrozumienie prawd wiary.

4 Zależność filozofii średniowiecznej od starożytnej Platon czy Arystoteles? W większości koncepcji filozoficznych średniowiecza można doszukać się prób uzgodnienia filozofii Platońskiej lub Arystotelesowskiej z chrześcijańtwem. W dominującej w późniejszej filozofii chrześcijańskiej scholastyce większą popularność zyskał Arystoteles a doktryna św. Tomasza z Akwinu to chrześcijańska modyfikacja jego filozofii.

5 Wiara a rozum Dogmaty religijne jako prawdy objawione mają uzasadnienie niezależne od racjonalnego dowodzenia (nie są hipotezami, które wymagają dowodu). Czy można jednak pokazać także ich racjonalne uzasadnienie, bez odwoływania się do wiary w żadnym momencie prowadzenia dowodu? 1 Wierzę, bo to absurdalne (Tertulian, Pseudo-Dionizy Areopagita): religia nie da się uzgodnić z wymogami rozumu.

6 Wiara a rozum Dogmaty religijne jako prawdy objawione mają uzasadnienie niezależne od racjonalnego dowodzenia (nie są hipotezami, które wymagają dowodu). Czy można jednak pokazać także ich racjonalne uzasadnienie, bez odwoływania się do wiary w żadnym momencie prowadzenia dowodu? 1 Wierzę, bo to absurdalne (Tertulian, Pseudo-Dionizy Areopagita): religia nie da się uzgodnić z wymogami rozumu. 2 Filozofowie scholastyczni (Anzelm, Tomasz, Duns Szkot): możemy podać racjonalne dowody dogmatów religijnych.

7 Dowód ontologiczny św. Anzelma z Canterbury Dowód ontologiczny św. Anzelma: 1 Definicja: Bóg jest tym, ponad co nic większego nie może być pomyślane (Bóg jest istotą najdoskonalszą)

8 Dowód ontologiczny św. Anzelma z Canterbury Dowód ontologiczny św. Anzelma: 1 Definicja: Bóg jest tym, ponad co nic większego nie może być pomyślane (Bóg jest istotą najdoskonalszą) 2 Załóżmy, że ktoś twierdzi, że Boga nie ma.

9 Dowód ontologiczny św. Anzelma z Canterbury Dowód ontologiczny św. Anzelma: 1 Definicja: Bóg jest tym, ponad co nic większego nie może być pomyślane (Bóg jest istotą najdoskonalszą) 2 Załóżmy, że ktoś twierdzi, że Boga nie ma. 3 Niezależnie od tego, czy ktoś twierdzi, że Bóg istnieje, czy że nie istnieje, ma pojęcie Boga (zgodne z podaną definicją).

10 Dowód ontologiczny św. Anzelma z Canterbury Dowód ontologiczny św. Anzelma: 1 Definicja: Bóg jest tym, ponad co nic większego nie może być pomyślane (Bóg jest istotą najdoskonalszą) 2 Załóżmy, że ktoś twierdzi, że Boga nie ma. 3 Niezależnie od tego, czy ktoś twierdzi, że Bóg istnieje, czy że nie istnieje, ma pojęcie Boga (zgodne z podaną definicją). 4 Istnienie realne jest czymś doskonalszym od istnienia tylko w sensie pojęciowym: jeśli coś istnieje tylko jako pojęcie, jest czymś mniej doskonałym od tego, co istnieje także realnie.

11 Dowód ontologiczny św. Anzelma z Canterbury Dowód ontologiczny św. Anzelma: 1 Definicja: Bóg jest tym, ponad co nic większego nie może być pomyślane (Bóg jest istotą najdoskonalszą) 2 Załóżmy, że ktoś twierdzi, że Boga nie ma. 3 Niezależnie od tego, czy ktoś twierdzi, że Bóg istnieje, czy że nie istnieje, ma pojęcie Boga (zgodne z podaną definicją). 4 Istnienie realne jest czymś doskonalszym od istnienia tylko w sensie pojęciowym: jeśli coś istnieje tylko jako pojęcie, jest czymś mniej doskonałym od tego, co istnieje także realnie. 5 Powyższa zasada dotyczy także Boga - gdyby istniał tylko jako pojęcie (jak chce tego ktoś, kto twierdzi, że Bóg nie istnieje), byłby czymś mniej doskonalszym od tego, co istnieje realnie.

12 Dowód ontologiczny św. Anzelma z Canterbury Dowód ontologiczny św. Anzelma: 1 Definicja: Bóg jest tym, ponad co nic większego nie może być pomyślane (Bóg jest istotą najdoskonalszą) 2 Załóżmy, że ktoś twierdzi, że Boga nie ma. 3 Niezależnie od tego, czy ktoś twierdzi, że Bóg istnieje, czy że nie istnieje, ma pojęcie Boga (zgodne z podaną definicją). 4 Istnienie realne jest czymś doskonalszym od istnienia tylko w sensie pojęciowym: jeśli coś istnieje tylko jako pojęcie, jest czymś mniej doskonałym od tego, co istnieje także realnie. 5 Powyższa zasada dotyczy także Boga - gdyby istniał tylko jako pojęcie (jak chce tego ktoś, kto twierdzi, że Bóg nie istnieje), byłby czymś mniej doskonalszym od tego, co istnieje realnie. 6 Wniosek: Bóg nie może nie istnieć także realnie, ponieważ byłoby to sprzeczne z uznawaną przez wszystkich definicją (Bóg jest tym, ponad co nic doskonalszego istnieć nie może).

13 Dowód ontologiczny św. Anzelma z Canterbury Zasada dowodu ontologicznego: z treści posiadanego przez nas pojęcia Boga wnioskujemy realne istnienie odpowiednika tego pojęcia (w samym pojęciu Boga zawiera się konieczność jego istnienia). W żadnym miejscu nie odwołujemy się do wiary. Dowód wydaje się bardzo mocny - dopóki nie zakwestionujemy definicji, nie powinniśmy kwestionować dowodu.

14 Dowód ontologiczny św. Anzelma z Canterbury Zasada dowodu ontologicznego: z treści posiadanego przez nas pojęcia Boga wnioskujemy realne istnienie odpowiednika tego pojęcia (w samym pojęciu Boga zawiera się konieczność jego istnienia). W żadnym miejscu nie odwołujemy się do wiary. Dowód wydaje się bardzo mocny - dopóki nie zakwestionujemy definicji, nie powinniśmy kwestionować dowodu. Św. Tomasz nie akceptuje dowodu ontologicznego, ponieważ uznaje, że jeśli wnioskujemy cokolwiek z definicji Boga, wykraczamy poza nasze możliwości poznawcze: nie możemy bowiem rościć sobie pretensji do poznania natury doskonalszego od nas Boga.

15 Dowód ontologiczny św. Anzelma z Canterbury Zasada dowodu ontologicznego: z treści posiadanego przez nas pojęcia Boga wnioskujemy realne istnienie odpowiednika tego pojęcia (w samym pojęciu Boga zawiera się konieczność jego istnienia). W żadnym miejscu nie odwołujemy się do wiary. Dowód wydaje się bardzo mocny - dopóki nie zakwestionujemy definicji, nie powinniśmy kwestionować dowodu. Św. Tomasz nie akceptuje dowodu ontologicznego, ponieważ uznaje, że jeśli wnioskujemy cokolwiek z definicji Boga, wykraczamy poza nasze możliwości poznawcze: nie możemy bowiem rościć sobie pretensji do poznania natury doskonalszego od nas Boga. Dowód ontologiczny w zmodyfikowanej wersji przyjmuje Kartezjusz i jest to istotny punkt jego metafizyki.

16 Pięć dróg św. Tomasza z Akwinu Św. Tomasza argumenty za istnieniem Boga: 1 Obserwujemy rzeczy w ruchu; nic co się rusza, nie rusza się samo przez się, musi istnieć przyczyna tego ruchu; łańcuch przyczyn nie może być nieskończony, musi istnieć pierwszy poruszyciel - jest to Bóg. 2 Każda rzecz ma przyczynę swego istnienia; musi istnieć pierwsza przyczyna istnienia wszystkich rzeczy. 3 Obserwujemy w świecie rzeczy przypadkowe; jeśli istnieją rzeczy przypadkowe, musi istnieć także byt konieczny, bo inaczej nic mogłoby nie istnieć; wśród bytów koniecznych istnieć musi byt najwyższy i jest to Bóg. 4 Rzeczy obserwowalne mają różne cechy w różnym stopniu; musi zatem istnieć przedmiot, który wszystkie cechy posiada w stopniu najwyższym i najdoskonalszym. 5 Każda rzecz na świecie istnieje ze względu na jakiś cel; musimy przyjąć istnienie przyczyny celowej istnienia wszystkich rzeczy i jest to Bóg.

17 Pięć dróg św. Tomasza z Akwinu Dowody św. Tomasza opierają się na zasadzie: ciąg przyczynowo skutkowy nie może być nieskończony. Dowody św. Tomasza są wnioskami z doświadczenia Jako że są to argumenty będące wnioskowaniami z rzeczy obserwowalnych (skończonych i niedoskonałych), dowód jest mniej silny, niż dowód Anzelma.

18 Czym są uniwersalia? Uniwersalia: Uniwersalia są przedmiotami pojęć ogólnych, takich jak człowiek, zwierzę itp., czyli nazw rodzajowych i gatunkowych. dotyczy kwestii, w jakim sensie istnieją przedmioty takich pojęć.

19 Główne stanowiska w filozofii starożytnej Uniwersalia w filozofii starożytnej: 1 Platon - skrajny realizm w kwestii uniwersaliów: uniwersalia istnieją realnie, poza rzeczami jednostkowymi. 2 Arystoteles - umiarkowany realizm w kwestii uniwersaliów: uniwersalia istnieją realnie, ale w rzeczach jednostkowych (jako formy rzeczy).

20 w filozofii średniowiecznej Uniwersalia w filozofii średniowiecznej: W sporze o uniwersalia w filozofii średniowiecznej, poza klasycznymi stanowiskami typu platońskiego i arystotelejskiego, pojawiły się także inne sposoby interpretacji statusu przedmiotów pojęć ogólnych: stanowisko konceptualistyczne: uniwersalia nie istnieją realnie, są tylko pojęciami, przedmiotami myśli; nominalizm: uniwersalia nie istnieją realnie i nie istnieją nawet jako pojęcia; nazwy ogólne są tylko znakami dla większej ilości rzeczy.

21 Wilhelm Ockham Rysunek: Wilhelm Ockham ( ), ilustracja z jego pracy Suma logiczna

22 Wilhelm Ockham Wilhelm Ockham jest przedstawicielem nominalizmu. Wg Ockhama: realnie istnieją tylko przedmioty jednostkowe a tzw. uniwersalia są wynikiem ludzkich zdolności do abstrahowania pewnych właściwości z przedmiotów jednostkowych. Zgodnie z jego przekonaniami uniwersalia istnieją, ale nie poza umysłem. Jedna z zasad, którą Ockham kierował się w swoich polemikach ze zwolennikami realizmu w kwestii powszechników, znana jest jako brzytwa Ockhama. Zgodnie z tą zasadą, nie należy mnożyć bytów ponad potrzebę, tzn. nie wprowadzać kolejnych nieuzasadnionych hipotez, jeśli badane zjawisko da się wyjaśnić przy pomocy prostszych konstrukcji.

23 Dziękuję za uwagę i zapraszam do stawiania pytań! www: machlarz

Filozofia, Socjologia, Wykład VI - Sceptycyzm, Filozofia średniowieczna

Filozofia, Socjologia, Wykład VI - Sceptycyzm, Filozofia średniowieczna Filozofia, Socjologia, Wykład VI - Sceptycyzm, Filozofia średniowieczna 2011-10-01 Plan wykładu 1 Klasyczna koncepcja prawdy 2 3 4 5 6 Klasyczna koncepcja prawdy Prawda = zgodność myśli z rzeczywistością.

Bardziej szczegółowo

Filozofia, ISE, Wykład III - Klasyfikacja dyscyplin filozoficznych

Filozofia, ISE, Wykład III - Klasyfikacja dyscyplin filozoficznych Filozofia, ISE, Wykład III - Klasyfikacja dyscyplin filozoficznych 2011-10-01 Plan wykładu 1 Klasyczny podział dyscyplin filozoficznych 2 Podział dyscyplin filozoficznych Klasyczny podział dyscyplin filozoficznych:

Bardziej szczegółowo

Filozofia przyrody - Filozofia Eleatów i Demokryta

Filozofia przyrody - Filozofia Eleatów i Demokryta 5 lutego 2012 Plan wykładu 1 Filozofia Parmenidesa z Elei Ontologia Parmenidesa Epistemologiczny aspekt Parmenidejskiej filozofii 2 3 4 Materializm Ontologia Parmenidesa Epistemologiczny aspekt Parmenidejskiej

Bardziej szczegółowo

Filozofia, ISE, Wykład VII - Platońska teoria idei cz. 2.

Filozofia, ISE, Wykład VII - Platońska teoria idei cz. 2. Filozofia, ISE, Wykład VII - Platońska teoria idei cz. 2. Artur Machlarz 2011-10-01 Plan wykładu 1 Czym według Platona jest wiedza prawdziwa i jak ją osiągnąć? 2 3 Protagoras - człowiek jest miarą wszechrzeczy...

Bardziej szczegółowo

Filozofia, ISE, Wykład V - Filozofia Eleatów.

Filozofia, ISE, Wykład V - Filozofia Eleatów. 2011-10-01 Plan wykładu 1 Filozofia Parmenidesa z Elei Ontologia Parmenidesa Epistemologiczny aspekt Parmenidejskiej filozofii 2 3 Ontologia Parmenidesa Epistemologiczny aspekt Parmenidejskiej filozofii

Bardziej szczegółowo

Arkusz zawiera informacje prawnie chronione do momentu rozpoczęcia egzaminu.

Arkusz zawiera informacje prawnie chronione do momentu rozpoczęcia egzaminu. Arkusz zawiera informacje prawnie chronione do momentu rozpoczęcia egzaminu. Układ graficzny CKE 2013 KOD UZUPEŁNIA ZDAJĄCY PESEL Miejsce na naklejkę z kodem EGZAMIN MATURALNY Z FILOZOFII POZIOM ROZSZERZONY

Bardziej szczegółowo

Spór o uniwersalia - podstawowe stanowiska i główni przedstawiciele. Filozofia scholastyczna i jej znaczenie dla filozofii zachodniej.

Spór o uniwersalia - podstawowe stanowiska i główni przedstawiciele. Filozofia scholastyczna i jej znaczenie dla filozofii zachodniej. Spór o uniwersalia - podstawowe stanowiska i główni przedstawiciele. Filozofia scholastyczna i jej znaczenie dla filozofii zachodniej. Spór o uniwersalia, to spór o status pojęć ogólnych. Wiąże się z tym

Bardziej szczegółowo

Arkusz zawiera informacje prawnie chronione do momentu rozpoczęcia egzaminu.

Arkusz zawiera informacje prawnie chronione do momentu rozpoczęcia egzaminu. Arkusz zawiera informacje prawnie chronione do momentu rozpoczęcia egzaminu. Układ graficzny CKE 2013 KOD UZUPEŁNIA ZDAJĄCY PESEL Miejsce na naklejkę z kodem EGZAMIN MATURALNY Z FILOZOFII POZIOM ROZSZERZONY

Bardziej szczegółowo

3. Spór o uniwersalia. Andrzej Wiśniewski Andrzej.Wisniewski@amu.edu.pl Wstęp do filozofii Materiały do wykładu 2015/2016

3. Spór o uniwersalia. Andrzej Wiśniewski Andrzej.Wisniewski@amu.edu.pl Wstęp do filozofii Materiały do wykładu 2015/2016 3. Spór o uniwersalia Andrzej Wiśniewski Andrzej.Wisniewski@amu.edu.pl Wstęp do filozofii Materiały do wykładu 2015/2016 Nieco semiotyki nazwa napis lub dźwięk pojęcie znaczenie nazwy desygnat nazwy każdy

Bardziej szczegółowo

Przewodnik. Do egzaminu z Historii filozofii średniowiecznej. Kierunek Filozofia semestr II. opracował Artur Andrzejuk (na prawach maszynopisu)

Przewodnik. Do egzaminu z Historii filozofii średniowiecznej. Kierunek Filozofia semestr II. opracował Artur Andrzejuk (na prawach maszynopisu) Przewodnik Do egzaminu z Historii filozofii średniowiecznej Kierunek Filozofia semestr II opracował Artur Andrzejuk (na prawach maszynopisu) Katedra Historii Filozofii Starożytnej i Średniowiecznej Warszawa

Bardziej szczegółowo

FILOZOFIA POZIOM PODSTAWOWY

FILOZOFIA POZIOM PODSTAWOWY EGZAMIN MATURALNY W ROKU SZKOLNYM 2013/2014 FILOZOFIA POZIOM PODSTAWOWY ROZWIĄZANIA ZADAŃ I SCHEMAT PUNKTOWANIA MAJ 2014 2 Egzamin maturalny z filozofii Część I (20 punktów) Zadanie 1. (0 3) Obszar standardów

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI I. WPROWADZENIE - FILOZOFIA JAKO TYP POZNANIA. 1. Człowiek poznający Poznanie naukowe... 16

SPIS TREŚCI I. WPROWADZENIE - FILOZOFIA JAKO TYP POZNANIA. 1. Człowiek poznający Poznanie naukowe... 16 SPIS TREŚCI P r z e d m o w a... 5 P r z e d m o w a do d r u g i e g o w y d a n i a... 7 P r z e d m o w a do t r z e c i e g o w y d a n i a... 9 P r z e d m o w a do c z w a r t e g o w y d a n i a...

Bardziej szczegółowo

Filozofia przyrody, Wykład V - Filozofia Arystotelesa

Filozofia przyrody, Wykład V - Filozofia Arystotelesa Filozofia przyrody, Wykład V - Filozofia Arystotelesa 2011-10-01 Tematyka wykładu 1 Arystoteles - filozof systematyczny 2 3 4 Różnice w metodzie uprawiania nauki Krytyka platońskiej teorii idei Podział

Bardziej szczegółowo

ARGUMENTY KOSMOLOGICZNE. Sformułowane na gruncie nauk przyrodniczych

ARGUMENTY KOSMOLOGICZNE. Sformułowane na gruncie nauk przyrodniczych ARGUMENTY KOSMOLOGICZNE Sformułowane na gruncie nauk przyrodniczych O CO CHODZI W TYM ARGUMENCIE Argument ten ma pokazać, że istnieje zewnętrzna przyczyna wszechświata o naturze wyższej niż wszystko, co

Bardziej szczegółowo

Filozofia, Germanistyka, Wykład I - Wprowadzenie.

Filozofia, Germanistyka, Wykład I - Wprowadzenie. 2011-10-01 Plan wykładu Program zajęć 1 Program zajęć 2 3 4 5 Klasyczna definicja filozofii Inne próby zdefiniowania filozofii 6 Filozoficzna geneza nauk szczegółowych - przykłady Plan wykładu - informacje

Bardziej szczegółowo

Argument teleologiczny

Argument teleologiczny tekst Argument teleologiczny i piąta droga św. Tomasza z Akwinu Argument z celowości 1. W świecie obserwujemy celowe działanie rzeczy, które nie są obdarzone poznaniem (np. działanie zgodnie z prawami

Bardziej szczegółowo

Filozofia, Germanistyka, Wykład IX - Immanuel Kant

Filozofia, Germanistyka, Wykład IX - Immanuel Kant Filozofia, Germanistyka, Wykład IX - Immanuel Kant 2011-10-01 Plan wykładu 1 Immanuel Kant - uwagi biograficzne 2 3 4 5 6 7 Immanuel Kant (1724-1804) Rysunek: Immanuel Kant - niemiecki filozof, całe życie

Bardziej szczegółowo

UJĘCIE SYSTEMATYCZNE ARGUMENTY PRZECIWKO ISTNIENIU BOGA

UJĘCIE SYSTEMATYCZNE ARGUMENTY PRZECIWKO ISTNIENIU BOGA UJĘCIE SYSTEMATYCZNE ARGUMENTY PRZECIWKO ISTNIENIU BOGA ARGUMENTY PRZECIW ISTNIENIU BOGA ARGUMENTY ATEISTYCZNE 1 1. Argument z istnienia zła. (Argument ten jest jedynym, który ateiści przedstawiają jako

Bardziej szczegółowo

Historia filozofii staroŝytnej i średniowiecznej

Historia filozofii staroŝytnej i średniowiecznej Formularz opisu (formularz sylabusa) A. Informacje ogólne Nazwa pola Nazwa Jednostka prowadząca Jednostka, dla której przedmiot jest oferowany Kod Kod ERASMUS Treść Historia filozofii staroŝytnej i średniowiecznej

Bardziej szczegółowo

Filozofia, Historia, Wykład IV - Platońska teoria idei

Filozofia, Historia, Wykład IV - Platońska teoria idei Filozofia, Historia, Wykład IV - Platońska teoria idei 2010-10-01 Tematyka wykładu 1 Metafora jaskini 2 Świat materialny - świat pozoru Świat idei - świat prawdziwy Relacja między światem idei i światem

Bardziej szczegółowo

Przewodnik. Do egzaminu z Filozofii Człowieka. Kierunek Filozofia semestr III. opracował Artur Andrzejuk (na prawach maszynopisu)

Przewodnik. Do egzaminu z Filozofii Człowieka. Kierunek Filozofia semestr III. opracował Artur Andrzejuk (na prawach maszynopisu) Przewodnik Do egzaminu z Filozofii Człowieka Kierunek Filozofia semestr III opracował Artur Andrzejuk (na prawach maszynopisu) Katedra Historii Filozofii Starożytnej i Średniowiecznej Warszawa 2004 Treści

Bardziej szczegółowo

Przewodnik. do egzaminów doktorskich z filozofii

Przewodnik. do egzaminów doktorskich z filozofii Przewodnik do egzaminów doktorskich z filozofii Instytut Filozofii Wydział Filozofii Chrześcijańskiej Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego WARSZAWA 2010 ZAKRES EGZAMINU 1. Elementy metafilozofii

Bardziej szczegółowo

Baruch Spinoza ( )

Baruch Spinoza ( ) Baruch Spinoza (1632-1677) Dla jednych: najszlachetniejszy i najbardziej godny miłości z wielkich filozofów (B. Russell). Dla innych: Największy heretyk XVII wieku. Obrońca diabła. Duchowy sabotaŝysta.

Bardziej szczegółowo

Św. Augustyn, Wyznania, przekład Z. Kubiak, Znak, Kraków 1997

Św. Augustyn, Wyznania, przekład Z. Kubiak, Znak, Kraków 1997 Św. Augustyn, Wyznania, przekład Z. Kubiak, Znak, Kraków 1997 ks. XI 1. Wyznania nie informują Boga, o czym i tak wie, lecz są wyrazem miłości Augustyna do Boga jako Ojca. 2. Augustyn pragnie poznać Prawo

Bardziej szczegółowo

Filozofia, Germanistyka, Wykład VIII - Kartezjusz

Filozofia, Germanistyka, Wykład VIII - Kartezjusz 2013-10-01 Plan wykładu 1 Krytyka nauk w Rozprawie o metodzie 2 Idea uniwersalnej metody Prawidła metody 3 4 5 6 Krytyka Kartezjusza Podstawą wiedzy jest doświadczenie Krytyka nauk Kartezjusz - krytyka

Bardziej szczegółowo

Przewodnik. do egzaminów doktorskich z filozofii w Instytucie Chemii Fizycznej

Przewodnik. do egzaminów doktorskich z filozofii w Instytucie Chemii Fizycznej Przewodnik do egzaminów doktorskich z filozofii w Instytucie Chemii Fizycznej Instytut Filozofii Wydział Filozofii Chrześcijańskiej Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego WARSZAWA 2005 ZAKRES EGZAMINU

Bardziej szczegółowo

Chcę poznać Boga i duszę. Filozofowie o Absolucie

Chcę poznać Boga i duszę. Filozofowie o Absolucie Chcę poznać Boga i duszę Filozofowie o Absolucie W jaki sposób można poznać Boga? Jak poznać Kogoś, Kto pozostaje niewidzialny i niepoznawalny? Szukając argumentów na istnienie Boga Świat (np. Teoria Wielkiego

Bardziej szczegółowo

Filozofia, Germanistyka, Wykład I - Wprowadzenie.

Filozofia, Germanistyka, Wykład I - Wprowadzenie. 2010-10-01 Plan wykładu 1 Czym jest filozofia Klasyczna definicja filozofii Inne próby zdefiniowania filozofii 2 Filozoficzna geneza nauk szczegółowych - przykłady 3 Metafizyka Ontologia Epistemologia

Bardziej szczegółowo

Filozofia, Historia, Wykład VIII - Wprowadzenie do filozofii nowożytnej

Filozofia, Historia, Wykład VIII - Wprowadzenie do filozofii nowożytnej Filozofia, Historia, Wykład VIII - Wprowadzenie do filozofii nowożytnej 2010-10-01 Plan wykładu Epistemologia centralną dyscypliną filozoficzną W filozofii starożytnej i średniowiecznej dominującą rolę

Bardziej szczegółowo

Etyka problem dobra i zła

Etyka problem dobra i zła Etyka problem dobra i zła Plan wykładu Definicje i podstawowe odróżnienia Problem dobrego życia w klasycznej etyce Arystotelesowskiej Chrześcijańska interpretacja etyki Arystotelesowskiej Etyka - problem

Bardziej szczegółowo

Hugo Grotius ( ) Franciszek Suarez ( ) Samuel Pufendorf ( )

Hugo Grotius ( ) Franciszek Suarez ( ) Samuel Pufendorf ( ) Hugo Grotius (1583-1645) Franciszek Suarez (1548-1617) Samuel Pufendorf (1632-1694) Tomistyczna koncepcja prawa jako rozumnego urządzenia świata (Hugo Grotius) Woluntarystyczna wizja prawa, którego źródłem

Bardziej szczegółowo

EGZAMIN MATURALNY 2011 FILOZOFIA

EGZAMIN MATURALNY 2011 FILOZOFIA Centralna Komisja Egzaminacyjna w Warszawie EGZAMIN MATURALNY 2011 FILOZOFIA POZIOM ROZSZERZONY MAJ 2011 2 Egzamin maturalny z filozofii poziom rozszerzony Zadanie 1. (0 1) Obszar standardów B. Opis wymagań

Bardziej szczegółowo

Filozofia, Socjologia, Wykład II - Podział filozofii. Filozofia archaiczna

Filozofia, Socjologia, Wykład II - Podział filozofii. Filozofia archaiczna Filozofia, Socjologia, Wykład II - Podział filozofii. Filozofia archaiczna 2011-10-01 Plan wykładu 1 Klasyczny podział dyscyplin filozoficznych Metafizyka Ontologia Epistemologia Logika Etyka Estetyka

Bardziej szczegółowo

Filozofia człowieka. Fakt ludzki i jego filozoficzne interpretacje

Filozofia człowieka. Fakt ludzki i jego filozoficzne interpretacje Filozofia człowieka Fakt ludzki i jego filozoficzne interpretacje Spotkanie źródłem poznania i nauk POZNAWANIE 2 Jedność doświadczenia filozoficznego Filozofia nauką o zasadach ( principia) Do wiedzy o

Bardziej szczegółowo

Spór o uniwersalia. Anna Jaroszewska. The dispute about universals. Początki sporu

Spór o uniwersalia. Anna Jaroszewska. The dispute about universals. Początki sporu Filozofia Publiczna i Edukacja Demokratyczna Tom I 2012 Numer 2 s. 139-145 www.filozofiapubliczna.amu.edu.pl ISSN 2299-1875 by Filozofia Publiczna i Edukacja Demokratyczna & Author Spór o uniwersalia Anna

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. Wstęp 3.

SPIS TREŚCI. Wstęp 3. SPIS TREŚCI Wstęp 3 I. ROZWAŻANIA WSTĘPNE 23 1. Luteranizm i jego znaczenie dla filozofii 23 1.1. Główne założenia doktrynalne luteranizmu 24 1.2. Luter i filozofia 33 2. Reakcja na Reformację - racjonalizacje

Bardziej szczegółowo

Filozofia, Pedagogika, Wykład I - Miejsce filozofii wśród innych nauk

Filozofia, Pedagogika, Wykład I - Miejsce filozofii wśród innych nauk Filozofia, Pedagogika, Wykład I - Miejsce filozofii wśród innych nauk 10 października 2009 Plan wykładu Czym jest filozofia 1 Czym jest filozofia 2 Filozoficzna geneza nauk szczegółowych - przykłady Znaczenie

Bardziej szczegółowo

Sylabus LICZBA GODZIN. Treści merytoryczne przedmiotu

Sylabus LICZBA GODZIN. Treści merytoryczne przedmiotu Sylabus Nazwa Przedmiotu: Teoria bytu (ontologia) Typ przedmiotu: obligatoryjny Poziom przedmiotu: zaawansowany rok studiów, semestr: I rok, semestr II; II rok, semestr I (studia filozoficzne I stopnia)

Bardziej szczegółowo

Przedmiot, źródła i drogi poznania

Przedmiot, źródła i drogi poznania Wieloznaczność pojęcia poznanie Czynność (uświadomiona) Rezultat czynności Pozostałe czynności, mające na celu uzyskanie informacji 1.Relacja poznawcza. Przedmiot Podmiot Akty poznawcze 1.1 Przedmiot poznania:

Bardziej szczegółowo

Dowody na istnienie Boga

Dowody na istnienie Boga Filozofia Publiczna i Edukacja Demokratyczna Tom I 2012 Numer 1 s. 127-132 filozofiapubliczna.amu.edu.pl ISSN 2299-1875 by Filozofia Publiczna i Edukacja Demokratyczna & Author Dowody na istnienie Boga

Bardziej szczegółowo

Spór o poznawalność świata

Spór o poznawalność świata ROMAN ROŻDŻEŃSKI FILOZOFIA A RZECZYWISTOŚĆ Spór o poznawalność świata Wydawnictwo WAM Kraków 2012 Spis treści Przedmowa 11 Rozdział I Myślenie filozoficzne w cieniu zwątpienia 15 1. Wprowadzenie 15 2.

Bardziej szczegółowo

Filozofia, Historia, Wykład IX - Filozofia Kartezjusza

Filozofia, Historia, Wykład IX - Filozofia Kartezjusza Filozofia, Historia, Wykład IX - Filozofia Kartezjusza 2010-10-01 Plan wykładu 1 Krytyka nauk w Rozprawie o metodzie 2 Zasady metody Kryteria prawdziwości 3 Rola argumentów sceptycznych Argumenty sceptyczne

Bardziej szczegółowo

ZAŁOŻENIA FILOZOFICZNE

ZAŁOŻENIA FILOZOFICZNE ZAŁOŻENIA FILOZOFICZNE Koło Wiedeńskie Karl Popper Thomas Kuhn FILOZOFIA A NAUKA ZAŁOŻENIA W TEORIACH NAUKOWYCH ZAŁOŻENIA ONTOLOGICZNE Jaki jest charakter rzeczywistości językowej? ZAŁOŻENIA EPISTEMOLOGICZNE

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. majkrzak_doktor_doktorow.indd :27:58

SPIS TREŚCI. majkrzak_doktor_doktorow.indd :27:58 SPIS TREŚCI Przedmowa... 5 Wstęp... 7 1. Okres średniowiecza... 9 2. Średniowieczna nauka... 12 3. Średniowieczne uniwersytety... 14 4. Scholastyka... 15 5. Pisanie dzieł... 18 6. Język scholastyczny...

Bardziej szczegółowo

Potępienie z 1277r. i jego konsekwencje

Potępienie z 1277r. i jego konsekwencje Potępienie z 1277r. i jego konsekwencje Kluczowy moment Potępienie 219 tez awerroistycznych przez abp. Paryża Stefana Tempiera Narastający konflikt Sporne kwestie: jedność duszy ludzkiej jedność intelektu

Bardziej szczegółowo

Dowody na istnienie Boga a wiara

Dowody na istnienie Boga a wiara Michał Kocoń Dowody na istnienie Boga a wiara Kwestia istnienia (bądź nie istnienia) Boga lub bogów zajmowała umysły filozofów od najdawniejszych czasów. Już jońscy filozofowie przyrody zadawali sobie

Bardziej szczegółowo

Rozdział 8. Św. Augustyn i państwo Boże

Rozdział 8. Św. Augustyn i państwo Boże Słowo wstępne Rozdział 1. Filozofia i jej podstawowe zagadnienia Wstępne pojęcie filozofii Działy filozofii Filozofia a inne formy ludzkiego poznania Praktyczny wymiar filozofii Rozdział 2. Bezpieczeństwo

Bardziej szczegółowo

Filozofia, Historia, Wykład V - Filozofia Arystotelesa

Filozofia, Historia, Wykład V - Filozofia Arystotelesa Filozofia, Historia, Wykład V - Filozofia Arystotelesa 2010-10-01 Tematyka wykładu 1 Arystoteles - filozof systematyczny 2 3 4 Podział nauk Arystoteles podzielił wszystkie dyscypliny wiedzy na trzy grupy:

Bardziej szczegółowo

Przewodnik. Do wykładów i egzaminu z Filozofii Człowieka. Kierunek Filozofia semestr III. opracował Artur Andrzejuk (na prawach maszynopisu)

Przewodnik. Do wykładów i egzaminu z Filozofii Człowieka. Kierunek Filozofia semestr III. opracował Artur Andrzejuk (na prawach maszynopisu) Przewodnik Do wykładów i egzaminu z Filozofii Człowieka Kierunek Filozofia semestr III opracował Artur Andrzejuk (na prawach maszynopisu) Katedra Historii Filozofii Starożytnej i Średniowiecznej Warszawa

Bardziej szczegółowo

Wstęp do filozofii. wykład 8: Zagadnienia ontologii / metafizyki: co istnieje?, czyli spór o uniwersalia. dr Mateusz Hohol. sem.

Wstęp do filozofii. wykład 8: Zagadnienia ontologii / metafizyki: co istnieje?, czyli spór o uniwersalia. dr Mateusz Hohol. sem. Wstęp do filozofii wykład 8: Zagadnienia ontologii / metafizyki: co istnieje?, czyli spór o uniwersalia dr Mateusz Hohol sem. zimowy 2014/2015 Warto przeczytać Bertrand Russell, Problemy filozofii, przeł.

Bardziej szczegółowo

Historia filozofii starożytnej i średniowiecznej. Nazwa jednostki prowadzącej Instytut Muzykologii

Historia filozofii starożytnej i średniowiecznej. Nazwa jednostki prowadzącej Instytut Muzykologii Historia filozofii starożytnej i średniowiecznej Nazwa Wydziału Wydział Historyczny Nazwa jednostki prowadzącej Instytut Muzykologii moduł Nazwa modułu kształcenia Historia filozofii starożytnej i średniowiecznej

Bardziej szczegółowo

Kierunek i poziom studiów: teologia, jednolite magisterskie Sylabus modułu: Filozofia starożytność i średniowiecze (11-TN-14-FSS)

Kierunek i poziom studiów: teologia, jednolite magisterskie Sylabus modułu: Filozofia starożytność i średniowiecze (11-TN-14-FSS) Uniwersytet Śląski w Katowicach str. 1 Kierunek i poziom studiów: teologia, jednolite magisterskie Sylabus modułu: Filozofia starożytność i średniowiecze (11-TN-14-FSS) 1. ogólne koordynator modułu rok

Bardziej szczegółowo

Liczba godzin Punkty ECTS Sposób zaliczenia

Liczba godzin Punkty ECTS Sposób zaliczenia Wydział: Zarządzanie i Finanse Nazwa kierunku kształcenia: Finanse i Rachunkowość Rodzaj przedmiotu: podstawowy Opiekun: prof. dr hab. Wojciech Słomski Poziom studiów (I lub II stopnia): I stopnia Tryb

Bardziej szczegółowo

Czy możemy coś powiedzieć o istocie Boga?

Czy możemy coś powiedzieć o istocie Boga? Przymioty Boga Czy możemy coś powiedzieć o istocie Boga? dowody na istnienie Boga ustaliły, że On jest, ale czy poza wiedzą o Jego istnieniu możemy coś wiedzieć o Jego istocie? Św. Tomasz twierdzi, że

Bardziej szczegółowo

KRZYSZTOF WÓJTOWICZ Instytut Filozofii Uniwersytetu Warszawskiego

KRZYSZTOF WÓJTOWICZ Instytut Filozofii Uniwersytetu Warszawskiego KRZYSZTOF WÓJTOWICZ Instytut Filozofii Uniwersytetu Warszawskiego wojtow@uw.edu.pl 1 2 1. SFORMUŁOWANIE PROBLEMU Czy są empiryczne aspekty dowodów matematycznych? Jeśli tak to jakie stanowisko filozoficzne

Bardziej szczegółowo

Jerzy Lukierski NAUKA I RELIGIA CZY MOŻNA POGODZIĆ?

Jerzy Lukierski NAUKA I RELIGIA CZY MOŻNA POGODZIĆ? Jerzy Lukierski NAUKA I RELIGIA CZY MOŻNA POGODZIĆ? Relacja między nauką i religią jest dość złożona. Wyrazem tego jest debata pomiędzy nauką i religią, w której szczególnie w przeszłości było wiele pasji

Bardziej szczegółowo

Filozofia, Pedagogika, Wykład III - Filozofia archaiczna

Filozofia, Pedagogika, Wykład III - Filozofia archaiczna Filozofia, Pedagogika, Wykład III - Filozofia archaiczna 2009-09-04 Plan wykładu 1 Jońska filozofia przyrody - wprowadzenie 2 3 Jońska filozofia przyrody - problematyka Centralna problematyka filozofii

Bardziej szczegółowo

Wiesław M. Macek. Teologia nauki. według. księdza Michała Hellera. Wydawnictwo Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego

Wiesław M. Macek. Teologia nauki. według. księdza Michała Hellera. Wydawnictwo Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego Wiesław M. Macek Teologia nauki według księdza Michała Hellera Wydawnictwo Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego Warszawa 2010 Na początku było Słowo (J 1, 1). Książka ta przedstawia podstawy współczesnej

Bardziej szczegółowo

GWSP GIGI. Filozofia z aksjologią. dr Mieczysław Juda

GWSP GIGI. Filozofia z aksjologią. dr Mieczysław Juda GWSP Filozofia z aksjologią dr Mieczysław Juda GIGI Filozofia z aksjologią [5] Systemy nowożytne: empiryzm Locke a i sceptycyzm Hume a Filozofia z aksjologią [5] Systemy nowożytne: empiryzm Locke a i sceptycyzm

Bardziej szczegółowo

Pojęcia to. porównanie trzech sposobów ujmowania pojęć. Monika Marczak IP, UAM

Pojęcia to. porównanie trzech sposobów ujmowania pojęć. Monika Marczak IP, UAM Pojęcia to. porównanie trzech sposobów ujmowania pojęć Monika Marczak IP, UAM Takiego zwierzęcia nie ma?????????? Jeśli brakuje umysłowej reprezentacji pewnego fragmentu rzeczywistości, fragment ten dla

Bardziej szczegółowo

KARTA PRZEDMIOTU. 1. NAZWA PRZEDMIOTU: Filozofia KOD WF/II/st/3

KARTA PRZEDMIOTU. 1. NAZWA PRZEDMIOTU: Filozofia KOD WF/II/st/3 KARTA PRZEDMIOTU 1. NAZWA PRZEDMIOTU: Filozofia KOD WF/II/st/3 2. KIERUNEK: Wychowanie fizyczne 3. POZIOM STUDIÓW 1 : II stopień studia stacjonarne 4. ROK/ SEMESTR STUDIÓW: I rok/i semestr 5. LICZBA PUNKTÓW

Bardziej szczegółowo

Filozofia, Historia, Wykład VI - Sceptycyzm

Filozofia, Historia, Wykład VI - Sceptycyzm 2010-10-01 Plan wykładu 1 Klasyczna koncepcja prawdy 2 3 Klasyczna koncepcja prawdy Prawda = zgodność myśli z rzeczywistością. Klasyczna koncepcja prawdy Prawda = zgodność myśli z rzeczywistością. Sceptycy

Bardziej szczegółowo

Anna Głąb HISTORIA FILOZOFII DZIEJE FILOZOFICZNEGO ZDZIWIENIA

Anna Głąb HISTORIA FILOZOFII DZIEJE FILOZOFICZNEGO ZDZIWIENIA Anna Głąb HISTORIA FILOZOFII DZIEJE FILOZOFICZNEGO ZDZIWIENIA Filozofia? Co to takiego? I potknąłeś się o samego siebie? Kim jestem? Dlaczego istnieję? Co to jest dusza? Czy to możliwe, że moje życie

Bardziej szczegółowo

Natalia Kunat "Komentarz do "Hermeneutyki" Arystotelesa", św. Tomasz z Akwinu, tł. A. P. Stefańczyk, Lublin 2013 : [recenzja]

Natalia Kunat Komentarz do Hermeneutyki Arystotelesa, św. Tomasz z Akwinu, tł. A. P. Stefańczyk, Lublin 2013 : [recenzja] Natalia Kunat "Komentarz do "Hermeneutyki" Arystotelesa", św. Tomasz z Akwinu, tł. A. P. Stefańczyk, Lublin 2013 : [recenzja] Scripta Philosophica. Zeszyty Naukowe Doktorantów Wydziału Filozofii KUL 3,

Bardziej szczegółowo

Filozoficzna interpretacja doświadczenia mistycznego w ujęciu Mieczysława Gogacza. Izabella Andrzejuk

Filozoficzna interpretacja doświadczenia mistycznego w ujęciu Mieczysława Gogacza. Izabella Andrzejuk Filozoficzna interpretacja doświadczenia mistycznego w ujęciu Mieczysława Gogacza. Izabella Andrzejuk Doświadczenie mistyczne w filozofii i teologii Wydaje się, iż ujęcie doświadczenia mistycznego zarazem

Bardziej szczegółowo

Dlaczego matematyka jest wszędzie?

Dlaczego matematyka jest wszędzie? Festiwal Nauki. Wydział MiNI PW. 27 września 2014 Dlaczego matematyka jest wszędzie? Dlaczego świat jest matematyczny? Autor: Paweł Stacewicz (PW) Czy matematyka jest WSZĘDZIE? w życiu praktycznym nie

Bardziej szczegółowo

Teologia naturalna PEF Copyright by Polskie Towarzystwo Tomasza z Akwinu 1

Teologia naturalna PEF Copyright by Polskie Towarzystwo Tomasza z Akwinu 1 TEOLOGIA NATURALNA (gr., łac. theologia naturalis) filozoficzna wiedza o istnieniu i naturze Boga, zależna od przyjmowanej koncepcji filozofii. W dziejach historii filozofii obok nazwy t. n., odróżnionej

Bardziej szczegółowo

A Marek Piechowiak FILOZOFIA PRAW CZŁOWIEKA. Prawa człowieka w świetle ich międzynarodowej ochrony

A Marek Piechowiak FILOZOFIA PRAW CZŁOWIEKA. Prawa człowieka w świetle ich międzynarodowej ochrony A 345459 Marek Piechowiak V FILOZOFIA PRAW CZŁOWIEKA Prawa człowieka w świetle ich międzynarodowej ochrony Lublin 1999 Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego SPIS TREŚCI WSTĘP 1. Wstępna

Bardziej szczegółowo

Czym jest zło? Materiały do lekcji z podstawowych zagadnieo z etyki

Czym jest zło? Materiały do lekcji z podstawowych zagadnieo z etyki Czym jest zło? Materiały do lekcji z podstawowych zagadnieo z etyki Rodzaje zła według Leibniza: Zło moralne grzech Czyn nieetyczny Zło Zło fizyczne cierpienie ból Zło metafizyczne niedoskonałośd Wybrakowanie

Bardziej szczegółowo

Jedynie z istoty Boga wynika to, że musi On istnieć. Nie znamy jednak Boskiej istoty i dlatego należy dowieść rozumem Jego istnienie.

Jedynie z istoty Boga wynika to, że musi On istnieć. Nie znamy jednak Boskiej istoty i dlatego należy dowieść rozumem Jego istnienie. Bóg i istota jego istnienia w świetle poglądów św. Tomasza z Akwinu. Jedynie z istoty Boga wynika to, że musi On istnieć. Nie znamy jednak Boskiej istoty i dlatego należy dowieść rozumem Jego istnienie.

Bardziej szczegółowo

PEF Copyright by Polskie Towarzystwo Tomasza z Akwinu

PEF Copyright by Polskie Towarzystwo Tomasza z Akwinu KONIECZNOŚĆ (gr. [ananke], [to anankáion], łac. necessitas) stany bytowe oraz pochodne od nich logiczne stany poznawcze wyrażone w sądach. Problematyka k. ujawniła się przy okazji omawiania warunków wartościowego

Bardziej szczegółowo

1. Dyscypliny filozoficzne. Andrzej Wiśniewski Wstęp do filozofii Materiały do wykładu 2015/2016

1. Dyscypliny filozoficzne. Andrzej Wiśniewski Wstęp do filozofii Materiały do wykładu 2015/2016 1. Dyscypliny filozoficzne Andrzej Wiśniewski Andrzej.Wisniewski@amu.edu.pl Wstęp do filozofii Materiały do wykładu 2015/2016 Pochodzenie nazwy filozofia Wyraz filozofia pochodzi od dwóch greckich słów:

Bardziej szczegółowo

SYLABUS/ OPIS PRZEDMIOTU

SYLABUS/ OPIS PRZEDMIOTU 1. Nazwa przedmiotu w języku polskim SYLABUS/ OPIS PRZEDMIOTU Filozofia 2. Nazwa przedmiotu w języku angielskim Philosophy 3. Jednostka prowadząca przedmiot Wydział Nauk Społecznych, Instytut Filozofii

Bardziej szczegółowo

RACJONALIZM. w szerokim znaczeniu czyli

RACJONALIZM. w szerokim znaczeniu czyli RACJONALIZM w szerokim znaczeniu czyli ANTYIRRACJONALIZM Racjonalista potocznie uporządkowany logiczny ważący różne racje rozsądny krytyczny znający i wykorzystujący wyniki różnych nauk mało uczuciowy

Bardziej szczegółowo

Pojęcie bezpieczeństwa Miejsce bezpieczeństwa w hierarchii wartości Filozofia bezpieczeństwa i związane z nią dyscypliny badawcze

Pojęcie bezpieczeństwa Miejsce bezpieczeństwa w hierarchii wartości Filozofia bezpieczeństwa i związane z nią dyscypliny badawcze Elementy filozofii bezpieczeństwa. Bezpieczeństwo z perspektywy historii filozofii i filozofii polityki. Wojciech Rechlewicz Celem publikacji jest realizacja trzech zadań. Pierwszym z nich jest wprowadzenie

Bardziej szczegółowo

Sylabus. Kod przedmiotu:

Sylabus. Kod przedmiotu: Sylabus Nazwa Przedmiotu: TEORIA POZNANIA Kod przedmiotu: Typ przedmiotu: obowiązkowy Poziom przedmiotu: zaawansowany rok studiów, semestr: rok I i II, semestr i (rok akad. 009/010, 010/011) Liczba punktów

Bardziej szczegółowo

Trochę historii filozofii

Trochę historii filozofii Natura, a jej rozumienie we współczesnej nauce Janusz Mączka Centrum Kopernika Badań Interdyscyplinarnych Ośrodek Badań Interdyscyplinarnych Wydział Filozoficzny Papieskiej Akademii Teologicznej w Krakowie

Bardziej szczegółowo

DOWODY ISTNIENIA BOGA Argumenty za istnieniem Boga

DOWODY ISTNIENIA BOGA Argumenty za istnieniem Boga Wykład DOWODY ISTNIENIA BOGA Argumenty za istnieniem Boga Dowody na istnienie Boga są to, jak się je współcześnie określa, argumenty za istnieniem Boga, gdyż za dowody w sensie logicznym (i matematycznym)

Bardziej szczegółowo

Wiara nadawanie dużego prawdopodobieństwa prawdziwości twierdzenia w warunkach braku wystarczającej wiedzy.

Wiara nadawanie dużego prawdopodobieństwa prawdziwości twierdzenia w warunkach braku wystarczającej wiedzy. Uważam, iż w publicystyce nawet tej bardziej naukowej nadużywany jest dosyć wieloznaczny termin wiara i to pomimo istniejących słów takich jak przekonanie lub przeświadczenie często bardziej adekwatnych

Bardziej szczegółowo

Wyższa Szkoła Gospodarki Euroregionalnej im. Alcide De Gasperi w Józefowie. Historia filozofii w zarysie

Wyższa Szkoła Gospodarki Euroregionalnej im. Alcide De Gasperi w Józefowie. Historia filozofii w zarysie Wyższa Szkoła Gospodarki Euroregionalnej im. Alcide De Gasperi w Józefowie Historia filozofii w zarysie (skrypt) Autor Dorota Łażewska Copyright by Wydawnictwo WSGE Józefów 2008 Wydawnictwo Wyższej Szkoły

Bardziej szczegółowo

Historia ekonomii. Mgr Robert Mróz. Wczesna ekonomia przedklasyczna

Historia ekonomii. Mgr Robert Mróz. Wczesna ekonomia przedklasyczna Historia ekonomii Mgr Robert Mróz Wczesna ekonomia przedklasyczna 11.10.2016 Główne epoki Ekonomia przedklasyczna (VIII w. p.n.e. - 1776) Wczesna ekonomia przedklasyczna (do ok. 1500 r.) Późna ekonomia

Bardziej szczegółowo

Nauka & Wiara. DSW Wrocław 27 kwietnia 2013

Nauka & Wiara. DSW Wrocław 27 kwietnia 2013 Nauka & Wiara DSW Wrocław 27 kwietnia 2013 Nauka & Wiara c, TM, All rights (lefts) reserved, etc... DSW Wrocław 27 kwietnia 2013 Bohaterowie dramatu Bohaterowie dramatu Wiara Nauka Bohaterowie dramatu

Bardziej szczegółowo

SZCZEGÓŁOWE KRYTERIA OCENIANIA

SZCZEGÓŁOWE KRYTERIA OCENIANIA SZCZEGÓŁOWE KRYTERIA OCENIANIA Przedmiot: etyka Klasy: VI Rok szkolny: 2015/2016 Szkoła: Szkoła Podstawowa im. Batalionów AK Gustaw i Harnaś w Warszawie ul. Cyrklowa 1 Nauczyciel prowadzący: mgr Piotr

Bardziej szczegółowo

TEMAT PRACY SOKRATEJSKA IDEA NIEWIEDZY JAKO ŹRÓDŁA ZŁA MORALNEGO A ETYKA ŚW. TOMASZA Z AKWINU ANALIZA PORÓWNAWCZA ETYKA SOKRATESA ETYKA ŚW.

TEMAT PRACY SOKRATEJSKA IDEA NIEWIEDZY JAKO ŹRÓDŁA ZŁA MORALNEGO A ETYKA ŚW. TOMASZA Z AKWINU ANALIZA PORÓWNAWCZA ETYKA SOKRATESA ETYKA ŚW. TEMAT PRACY SOKRATEJSKA IDEA NIEWIEDZY JAKO ŹRÓDŁA ZŁA MORALNEGO A ETYKA ŚW. TOMASZA Z AKWINU ANALIZA PORÓWNAWCZA ETYKA SOKRATESA ETYKA ŚW. TOMASZA 399 0 1274 2012 PLAN PRACY I. Etyka Sokratesa II. System

Bardziej szczegółowo

Spór o filozofię chrześcijańską

Spór o filozofię chrześcijańską Dr Kazimierz Szałata UKSW Spór o filozofię chrześcijańską Wprowadzenie do debaty w Laboratorium wiary 26 września 2014 r w Płockim Domu Darmstadt Spór o filozofię chrześcijańską trwa od ponad dwudziestu

Bardziej szczegółowo

I Z A B E L L A A N D R Z E J U K

I Z A B E L L A A N D R Z E J U K I Z A B E L L A A N D R Z E J U K bo bez przyjaciół nikt nie mógłby pragnąć żyć, chociażby posiadał wszystkie inne dobra; wszak i ci, którzy mają bogactwa, stanowisko i władzę, zdają się najbardziej potrzebować

Bardziej szczegółowo

Liczba godzin/zjazd: 2W, 1S

Liczba godzin/zjazd: 2W, 1S Nazwa przedmiotu: Kierunek: Rodzaj przedmiotu: Ogólny nietechniczny do wyboru Rodzaj zajęć: Wyk., Sem. FILOZOFIA, PHILOSOPHY Inżynieria Materiałowa Poziom studiów: forma studiów: Studia I stopnia studia

Bardziej szczegółowo

Przejście od Wierzę, abym zrozumiał do wiary szukającej zrozumienia. Monologion i Proslogion Anzelma z Canterbury

Przejście od Wierzę, abym zrozumiał do wiary szukającej zrozumienia. Monologion i Proslogion Anzelma z Canterbury Humaniora. Czasopismo Internetowe Nr 3 (7)/2014, ss. 85 93 anna jaroszewska Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu Instytut Filozofii e-mail: adjaroszewska@gmail.com Przejście od Wierzę, abym zrozumiał

Bardziej szczegółowo

Koncepcja Boga według Arystotelesa i Tomasza z Akwinu

Koncepcja Boga według Arystotelesa i Tomasza z Akwinu Wyższe Baptystyczne Seminarium Teologiczne Wstęp do filozofii Wykładowca: Janusz Kucharczyk Opracowanie: Student SULu- Jan Puchacz Koncepcja Boga według Arystotelesa i Tomasza z Akwinu 1 Łódź 2005 1. Arystoteles...

Bardziej szczegółowo

P L SJ A I W WAM K 2014

P L SJ A I W WAM K 2014 P L SJ E W WAM A I K 2014 Spis treści 1. O filozofii w ogóle......................... 13 1.1. O filozofii najogólniej...................... 14 1.2. Filozofia czy historia poglądów................ 16 1.3.

Bardziej szczegółowo

Wstęp 9. I. Stawiając pytania 11

Wstęp 9. I. Stawiając pytania 11 Spis treści Wstęp 9 I. Stawiając pytania 11 1. Czym jest filozofia? 13 1.1 Pojęcie filozofii 13 1.2. Filozofia a światopogląd 14 1.3. Filozofia a ideologia 15 1.4. Specyfika tekstu filozoficznego 16 2.

Bardziej szczegółowo

FILOZOFIA POZIOM ROZSZERZONY

FILOZOFIA POZIOM ROZSZERZONY EGZAMIN MATURALNY W ROKU SZKOLNYM 015/016 FORMUŁA OD 015 ( NOWA MATURA ) FILOZOFIA POZIOM ROZSZERZONY ZASADY OCENIANIA ROZWIĄZAŃ ZADAŃ ARKUSZ MFI-R1 MAJ 016 Uwaga: akceptowane są wszystkie odpowiedzi merytorycznie

Bardziej szczegółowo

Główne problemy kognitywistyki: Reprezentacja

Główne problemy kognitywistyki: Reprezentacja Główne problemy kognitywistyki: Reprezentacja Wykład dziesiąty Hipoteza języka myśli (LOT): źródła i założenia Andrzej Klawiter http://www.amu.edu.pl/~klawiter klawiter@amu.edu.pl Filozoficzne źródła:

Bardziej szczegółowo

Współczesne koncepcje filozofii i etyki wykład 4: Świat odczarowany. filozofia nowożytna: filozofia współczesna: f. spekulatywna f.

Współczesne koncepcje filozofii i etyki wykład 4: Świat odczarowany. filozofia nowożytna: filozofia współczesna: f. spekulatywna f. filozofia nowożytna: filozofia współczesna: racjonalizm woluntaryzm idealizm materializm uniwersalizm indywidualizm f. spekulatywna f. pozytywna filozofia nowożytna: filozofia współczesna: racjonalizm

Bardziej szczegółowo

Elementy filozofii i metodologii INFORMATYKI

Elementy filozofii i metodologii INFORMATYKI Elementy filozofii i metodologii INFORMATYKI Filozofia INFORMATYKA Metodologia Wykład 1. Wprowadzenie. Filozofia, metodologia, informatyka Czym jest FILOZOFIA? (objaśnienie ogólne) Filozofią nazywa się

Bardziej szczegółowo

Filozofowie na Polskim Uniwersytecie na Obczyźnie ARTUR ANDRZEJUK

Filozofowie na Polskim Uniwersytecie na Obczyźnie ARTUR ANDRZEJUK Polski Uniwersytet na Obczyźnie Filozofowie na Polskim Uniwersytecie na Obczyźnie ARTUR ANDRZEJUK Brano pod uwagę następujące kryteria: Publikacje z filozofii Nauczanie filozofii Założenia Artur Andrzejuk

Bardziej szczegółowo

George Berkeley (1685-1753)

George Berkeley (1685-1753) George Berkeley (1685-1753) Biskup Dublina Bezkompromisowy naukowiec i eksperymentator Niekonwencjonalny teoretyk poznania Zwalczał ateizm Propagował idee wyższego szkolnictwa w Ameryce Podstawą badań

Bardziej szczegółowo

PODSTAWY PROBLEMATYKI ARGUMENTACJI ZA ISTNIENIEM BOGA

PODSTAWY PROBLEMATYKI ARGUMENTACJI ZA ISTNIENIEM BOGA PODSTAWY PROBLEMATYKI ARGUMENTACJI ZA ISTNIENIEM BOGA I) Problem relacji: Wiara rozum (fides ratio), Wiara Wiedza (Fides Scientia) - Czy treści przekonań religijnych można tak uzasadnić, aby stały się

Bardziej szczegółowo

Karta opisu przedmiotu

Karta opisu przedmiotu AKADEMIA MARYNARKI WOJENNEJ W GDYNI Wydział Nauk Humanistycznych i Społecznych Karta opisu przedmiotu A. Informacje ogólne 1. Nazwa przedmiotu Filozofia polityki. Jednostka prowadząca Instytut Stosunków

Bardziej szczegółowo

EGZAMIN MATURALNY Z FILOZOFII POZIOM ROZSZERZONY

EGZAMIN MATURALNY Z FILOZOFII POZIOM ROZSZERZONY Arkusz zawiera informacje prawnie chronione do momentu rozpoczęcia egzaminu. MFI 2016 KOD UZUPEŁNIA ZDAJĄCY PESEL miejsce na naklejkę EGZAMIN MATURALNY Z FILOZOFII POZIOM ROZSZERZONY DATA: 11 maja 2016

Bardziej szczegółowo