WKILKU BADANIACH (np. Diabetes Control and Complications

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "WKILKU BADANIACH (np. Diabetes Control and Complications"

Transkrypt

1 DIABETES TECHNOLOGY & THERAPEUTICS Volume 12, Number 3, 2010 Mary Ann Liebert, Inc. DOI: =dia Ocena dokładności pomiaru 27 systemów monitorowania glikemii zgodnych z normą DIN EN ISO Guido Freckmann, M.D., 1 Annette Baumstark, Ph.D., 1 Nina Jendrike, M.D., 1 Eva Zschornack, M.D., 1 Serge Kocher, Ph.D., 2 Jacques Tshiananga, M.P.H.,2 Frank Heister, Ph.D. 2 oraz Cornelia Haug, M.D. 1 Streszczenie Wprowadzenie: Systemy monitorowania glikemii umożliwiają chorym na cukrzycę efektywną kontrolę i modyfikowanie leczenia. Systemy monitorowania glikemii oznaczone znakiem CE (Conformité Européenne) powinny spełniać standardy normy DIN EN ISO 15197:2003, tzn. dla stężeń < 75 mg/dl wyniki 95% pomiarów powinny mieścić się w zakresie ± 15 mg/dl w porównaniu do wyniku uzyskanego metodą referencyjną; dla stężeń 75 mg/dl zakres ten powinien wynosić ± 2. Celem niniejszego badania było sprawdzenie, czy systemy monitorowania glikemii oznaczone znakiem CE spełniają te minimalne wymagania dotyczące dokładności pomiaru. Metody: Oceniono 27 systemów monitorowania glikemii produkowanych przez 18 firm pod kątem dokładności pomiaru zgodnie z normą DIN EN ISO 15197:2003. Dla 24 systemów jako metody referencyjnej użyto reakcji z zastosowaniem oksydazy glukozy (analizator YSI 2300 [YSI Life Sciences, Yellow Springs, OH]), a dla trzech heksokinazy (Hitachi 917 [Roche Diagnostics GmbH, Mannheim, Niemcy]). Ocenę przeprowadzono na podstawie pomiarów w duplikatach dla 100 próbek krwi o określonym rozkładzie stężeń glukozy (od 20 do 600 mg/dl) pobranych od 100 pacjentów. Wyniki: Spośród 27 ocenianych systemów 16 spełniało minimalne wymagania normy dotyczące dokładności pomiaru, tj. 95% uzyskanych wyników mieściło się w przyjętym zakresie wartości dopuszczalnych. Ogółem 95,2% ± 5,2% wyników mieściło się w przyjętym zakresie; wyniki te mieściły się w zakresie 80 do 10. Wnioski: Ponad 4 ocenianych systemów monitorowania glikemii nie spełniało minimalnych wymagań normy DIN EN ISO 15197:2003 dotyczących dokładności pomiaru. Ponieważ stosowanie niedokładnych systemów monitorowania glikemii pociąga za sobą ryzyko podjęcia przez pacjenta błędnej decyzji terapeutycznej mogącej skutkować poważnymi szkodami zdrowotnymi, producenci takich systemów powinni regularnie i w sposób efektywny kontrolować jakość glukometrów i pasków testowych. Wprowadzenie WKILKU BADANIACH (np. Diabetes Control and Complications Trial 1 oraz United Kingdom Prospective Diabetes Study 2 ) wykazano znaczenie ścisłej kontroli glikemii u pacjentów z cukrzycą. Samodzielne monitorowanie glikemii (ang. self-monitoring of blood glucose SMBG) umożliwia pacjentom efektywną kontrolę stężenia glukozy we krwi. Korzyści kliniczne ze stosowania SMBG u pacjentów z cukrzycą typu 1 są powszechnie uznawane. 3 Dla pacjentów z cukrzycą typu 2 wciąż gromadzone są dane kliniczne, epidemiologiczne i ekonomiczne potwierdzające znaczenie SMBG. 4-9 Wytyczne Amerykańskiego Towarzystwa Diabetologicznego 10 (American Diabetes Association ADA) i Międzynarodowej Federacji Diabetologicznej 11 (International Diabetes Federation IDF) zalecają stosowanie SMBG jako integralnej składowej leczenia u chorych z cukrzycą. Norma DIN EN ISO 15197: określa wymagania dotyczące urządzeń do SMBG, tj. działania systemu oraz dokładności i precyzji pomiaru. Ponadto określa ona procedury weryfikacji i walidacji działania systemu przez użytkowników, tj. pacjentów z cukrzycą. Wymagania dotyczące minimalnej dopuszczalnej dokładności pomiarów opierają się na wymaganiach medycznych dla monitorowania glikemii: Dla stężeń < 75 mg/dl 95% pojedynczych wyników pomiaru mieści się w zakresie ± 15 mg/dl w porównaniu do wyniku uzyskanego metodą referencyjną przyjętą przez producenta; dla stężeń 75 mg/dl zakres ten wynosi ± 2. W Europie producenci urządzeń do SMBG muszą przedstawić dokumentację potwierdzającą zgodność systemu z normą DIN EN ISO 15197:2003 w celu uzyskania znaku CE (Conformité Européenne) dla swoich produktów. Wymagane dane dotyczące dokładności są przedkładane tak zwanej jednostce notyfikowanej urzędu rejestracyjnego. Znak CE jest nadawany na podstawie oceny przedłożonych przez wytwórcę danych dotyczących dokładności oraz systemu zapewniania jakości wytwórcy. Celem niniejszego badania było sprawdzenie, czy 27 systemów monitorowania glikemii oznaczonych znakiem CE produkowanych przez 18 firm spełnia wymagania normy DIN EN ISO dotyczące dokładności pomiaru. 1 Instytut Technologii Cukrzycowych Uniwersytetu w Ulm, Ulm, Niemcy 2 Instytut Informatyki Medycznej i Biostatystyki, Bazylea, Szwajcaria 221

2 222 FRECKMANN ET. AL. 223 Pacjenci i metody Badanie przeprowadzono w roku 2008 (od stycznia do sierpnia) w Instytucie Technologii Cukrzycowych w Ulm (Niemcy). Protokół badania został zaaprobowany przez miejscową komisję etyczną. Od wszystkich uczestników uzyskano pisemną świadomą zgodę na udział w badaniu. Metody zastosowane w badaniu opisuje szczegółowo norma DIN EN ISO 15197: W niniejszym rozdziale opisano odstępstwa od standardów określonych w tej normie. Populacja badana Badaną populację stanowili dorośli pacjenci (w wieku > 18 lat) z cukrzycą typu 1 lub 2 oraz osoby niechorujące na cukrzycę. Przyjęto następujące kryteria wykluczenia: (1) ciąża lub okres karmienia piersią w przypadku kobiet, (2) ciężka choroba o przebiegu ostrym, (3) ciężka, przewlekła choroba, w przypadku której udział pacjenta w badaniu byłby niebezpieczny. Kryteria przerwania badania u poszczególnych pacjentów obejmowały: (1) wycofanie pisemnej świadomej zgody na udział w badaniu oraz (2) wystąpienie działań niepożądanych uniemożliwiających kontynuację badania. Dokładność pomiarów dla poszczególnych systemów monitorowania glikemii sprawdzano w pięciu seriach testów trwających co najmniej 10 dni. Dla każdego sprawdzanego systemu do badania włączono 100 pacjentów. Systemy monitorowania glikemii Porównano 27 systemów monitorowania glikemii (każdy z nich składa się z glukometru i pasków testowych): Accu- Chek Active (Roche Diagnostics, Indianapolis, IN, USA), Accu-Chek Aviva (Roche Diagnostics), Ascensia Contour (Bayer HealthCare LLC, Mishawaka, IN), Bayer Contour TS (Bayer Consumer Care AG, Bazylea, Szwajcaria), Beurer GL 30 (Beurer GmbH & Co. KG, Ulm, Niemcy), Bionime Rightest GM101 (Bionime Corp., Dali City, Tajwan), Bionime Rightest GM300 (Bionime Corp.), Clever Chek TD (Taidoc Technology Corp., San-Chung, Tajwan), Finetest (Infopia Co., Ltd., Anyang, Korea Południowa), Finetest Auto-coding (Infopia Co., Ltd.), FineTouch (Terumo Corp., Tokio, Japonia), Fora TD-4227 (Taidoc Technology Corp.), FreeStyle Freedom (Abbott Diabetes Care Inc., Alameda, CA, USA), FreeStyle Lite (Abbott Diabetes Care Inc.), GlucoCard X-Meter (Arkray, Inc., Kioto, Japonia), Glucofix mio (Menarini Diagnostics S.r.l., Florencja, Włochy), GlucoHexal (Allmedicus Co., Ltd., Seul, Korea Południowa), Gluco-Test TD-4209 (Taidoc Technology Corp.), system monitorowania glikemii IME-DC (IME-DC, Oberkotzau, Niemcy), OneTouch Ultra 2 (LifeScan Inc., Milpitas, CA, USA), OneTouch UltraEasy (LifeScan Inc.), Optium Xceed (E) zakupiony w Hiszpanii (MediSense, Abingdon, Wielka Brytania) oraz Optium Xceed (F) zakupiony we Francji (Abbott Diabetes Care Ltd., Witney, Wielka Brytania), SensoCardPlus (77 Elektronika Kft., Budapeszt, Węgry), SmartLAB sprint (HMM Diagnostics GmbH, Dossenheim, Niemcy), Stada Glucocheck (Home Diagnostics, Inc., Fort Lauderdale, FL, USA) oraz Wellion Linus (Aga- Matrix, Salem, NH, USA). Systemy monitorowania glikemii podawały stężenie glukozy we krwi pełnej lub ekwiwalent stężenia glukozy w surowicy w mg/dl. Metody referencyjne Dla wszystkich systemów monitorowania glikemii pomiary referencyjne wykonywano jedną z dwóch metod: z zastosowaniem (1) oksydazy glukozy (analizator YSI 2300 STAT, YSI Life Sciences, Yellow Springs, OH, USA) lub (2) heksokinazy (Hitachi 917, Roche Diagnostics GmbH, Mannheim, Niemcy). Dokładność metody wykorzystującej oksydazę glukozy zweryfikowano za pomocą pomiarów NERL Glucose Standards (Thermo Fisher Scientific, East Providence, RI, USA) w zestawieniu z materiałem referencyjnym National Institute of Standards and Technology (NIST) (Gaithersburg, MD, USA). Dokładność metody wykorzystującej heksokinazę zweryfikowano za pomocą pomiarów materiału referencyjnego NIST (NIST Standard Reference Material 965a). Pomiary metodą 1. były wykonywane w Instytucie Technologii Cukrzycowych, zaś metodą 2. w Roche Diagnostics GmbH. Metodę referencyjną dla danego systemu monitorowania glikemii wybierano zgodnie z informacjami podanymi przez producenta urządzenia. Jeżeli metoda referencyjna nie była określona w dokumentacji urządzenia, stosowano metodę 1. Jeżeli określona w dokumentacji metoda nie była dostępna, wybór metody 1. lub 2. zależał od reakcji chemicznej, na której opierała się metoda określona w dokumentacji. Metodę 1. zastosowano jako metodę referencyjną dla wszystkich systemów monitorowania glikemii z wyjątkiem Finetest, Accu-Chek Active i Accu-Chek Aviva. Metodę 2. zastosowano jako metodę referencyjną dla systemów Finetest, Accu-Chek Active i Accu-Chek Aviva. W przypadku obu metod referencyjnych stężenie glukozy było mierzone we krwi pełnej i podawane w mg/dl. Dla systemów wykalibrowanych do pomiaru stężenia glukozy w surowicy wyniki uzyskane metodą 1. przekształcano w celu uzyskania ekwiwalentu stężenia glukozy w surowicy zgodnie z następującym wzorem: ekwiwalent stężenia glukozy w surowicy (mg/dl) = stężenie glukozy we krwi pełnej (mg/dl)/[1-(0,0024 x wartość hematokrytu [%])],13 z wyjątkiem systemu Optium Xceed, dla którego przyjęto wzór: ekwiwalent stężenia glukozy w surowicy (mg/ dl) = 1,12 x stężenie glukozy we krwi pełnej (mg/dl). Wyniki pomiaru stężenia glukozy we krwi pełnej uzyskane metodą 2. przekształcano w celu uzyskania ekwiwalentu stężenia glukozy w surowicy zgodnie z następującym wzorem: ekwiwalent stężenia glukozy w surowicy (mg/dl) = 1,11 x stężenie glukozy we krwi pełnej (mg/dl). Cele badania Norma ISO zakłada następujący rozkład stężeń glukozy w próbkach krwi: 5% < 50 mg/dl, 15% 50 i < 80 mg/dl, 2 80 i < 120 mg/dl, i < 200 mg/dl, 15% 200 i < 300 mg/dl, i < 400 mg/dl oraz 5% 400 mg/dl. Rozkład próbek krwi pomiędzy poszczególne zakresy stężeń określano w oparciu o stężenie glukozy we krwi mierzone z zastosowaniem metody referencyjnej 1. Wartość dryfu pomiędzy pierwszym i drugim pomiarem referencyjnym nie mogła przekraczać 4 mg/dl dla stężeń glukozy 100 mg/dl i 4% dla stężeń glukozy > 100 mg/dl. W zakresie stężeń mg/dl pomiarów dokonywano w niezmienionych próbkach krwi pełnej. Jeżeli liczba niezmienionych próbek krwi pełnej o stężeniu glukozy < 50 mg/dl była niewystarczająca, dodatkowe próbki przygotowywano w sposób następujący: próbki krwi pobrane do probówek zawierających heparynę litową inkubowano w temperaturze pokojowej w celu umożliwienia glikolizy i delikatnie mieszano przed pomiarem. Jeżeli liczba niezmienionych próbek krwi pełnej o stężeniu glukozy > 400 mg/dl była niewystarczająca, dodatkowe próbki przygotowywano w sposób następujący: do próbek krwi pobranych do probówek zawierających heparynę litową dodawano stężony roztwór glukozy (4 glukozy w 0,9% NaCl) i delikatnie mieszano przed pomiarem. Następnie wyliczano wartość hematokrytu po dodaniu glukozy i sprawdzano, czy mieści się ona w zakresie określonym przez producenta. Procedura badania Pomiary wykonywano w warunkach laboratoryjnych, w kontrolowanej temperaturze pokojowej (23 ± 5 C) i wilgotności. Personel wykonujący pomiary został przeszkolony w zakresie ograniczeń systemów monitorowania glikemii, dokumentacji dołączanej do urządzenia przez producenta, procedur bezpieczeństwa oraz protokołu badania. Dla każdego systemu podczas całej procedury używano dwóch glukometrów. Codziennie przed rozpoczęciem pomiarów przeprowadzano odpowiednie procedury kontrolne. Glukometr zastępowano innym tylko w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości. Dla każdego systemu używano pasków testowych należących do jednej serii. Paski pobierano z co najmniej siedmiu różnych opakowań (fiolek) [dla systemu Optium Xceed (F) trzech opakowań po 150 pojedynczo pakowanych pasków testowych]; opakowania zmieniano po przebadaniu ok. 10 pacjentów. Pomiarów dokonywano w ciągu co najmniej 10 dni. Równolegle testowano dwa różne systemy monitorowania glikemii. Protokół badania Procedura badania obejmowała następujące etapy: (1) Od pacjenta drogą nakłucia skóry pobierano świeżą próbkę krwi kapilarnej. (2) Mierzono stężenie glukozy z zastosowaniem metody referencyjnej 1. (w duplikacie). (3) Z próbki odmierzano alikwot o objętości 20 μl i poddawano odbiałczaniu. (4) Mierzono stężenie glukozy we krwi za pomocą pierwszego glukometru pierwszego systemu monitorowania glikemii. (5) Mierzono stężenie glukozy we krwi za pomocą drugiego glukometru pierwszego systemu monitorowania glikemii. (6) Mierzono stężenie glukozy we krwi za pomocą pierwszego glukometru drugiego systemu monitorowania glikemii. (7) Mierzono stężenie glukozy we krwi za pomocą drugiego glukometru drugiego systemu monitorowania glikemii. (8) Mierzono stężenie glukozy z zastosowaniem metody referencyjnej 1. (w duplikacie). (9) Z próbki odmierzano alikwot o objętości 20 μl i poddawano odbiałczaniu. Etapy (1)-(9) powtarzano do czasu uzyskania co najmniej 100 próbek krwi kapilarnej od 100 pacjentów (wartości hematokrytu w zakresie określonym przez producenta, rozkład stężeń glukozy we krwi jak opisano powyżej). Alikwoty o objętości 20 μl uzyskane podczas etapów (3) i (9) odbiałczano w probówkach zawierających 400 μl kwasu nadchlorowego o stężeniu 0,33 mol/l. Probówki odwirowywano, a nadsącz przenoszono do czystych probówek i przechowywano w temperaturze C w celu późniejszego pomiaru (w tryplikatach) za pomocą metody referencyjnej 2. Analiza statystyczna Dane wykluczano z analizy statystycznej, jeżeli: (1) popełniono błąd podczas opracowywania próbki, (2) nie uzyskano wartości referencyjnej, (3) udokumentowano błąd techniczny, (4) zestaw danych był niekompletny, (5) wartość hematokrytu wykraczała poza zakres określony dla odpowiedniego systemu monitorowania glikemii, (6) uzyskano już maksymalną liczbę próbek w danym przedziale stężeń glukozy we krwi, (7) temperatura wykraczała poza zakres 23 ± 5 C, (8) wilgotność wykraczała poza zakres określony przez producenta lub (9) dryf pomiędzy wartością pierwszego i drugiego pomiaru referencyjnego przekraczał 4 mg/dl dla stężeń glukozy we krwi 100 mg/dl lub 4% dla stężeń > 100 mg/dl. Dokładność określonego systemu oceniano na podstawie danych 100 pacjentów. Dla danych wyrażonych w mmol/l stosowano przelicznik 18,02. Wyniki uzyskane za pomocą systemu monitorowania glikemii porównywano ze średnią wyników dwóch pomiarów referencyjnych (w duplikatach) wykonanych bezpośrednio przed i po pomiarach za pomocą systemu. Dla stężeń glukozy we krwi < 75 mg/dl odnotowywano bezwzględną liczbę i odsetek pomiarów za pomocą systemu monitorowania glikemii, których wyniki mieściły się w zakresie ± 15 mg/dl, ± 10 mg/dl i ± 5 mg/dl w porównaniu do wartości referencyjnej. Dla stężeń glukozy we krwi 75 mg/dl odnotowywano bezwzględną liczbę i odsetek pomiarów za pomocą systemu monitorowania glikemii, których wyniki mieściły się w zakresie ± 2, ± 15%, ± 1 i ± 5 % w porównaniu do wartości referencyjnej. W celu ogólnej oceny dokładności systemu monitorowania glikemii odsetek wyników mieszczących się w zakresie ± 15 mg/dl dla stężeń glukozy we krwi < 75 mg/dl dodano do odsetka wyników mieszczących się w zakresie ± 2 dla stężeń glukozy we krwi 75 mg/ dl. Różnice pomiędzy poszczególnymi wynikami uzyskanymi za pomocą systemu monitorowania glikemii a wynikami referencyjnymi zestawiono ze średnią wyników uzyskanych za pomocą danego systemu oraz wynikami referencyjnymi na wykresach Blanda-Altmana. 14 Poszczególne wyniki uzyskane za pomocą systemu monitorowania glikemii zestawiono z wynikami referencyjnymi za pomocą siatki błędów Clarke a. 15 Bezwzględne liczby i odsetki wyników uzyskanych za pomocą systemu monitorowania glikemii mieszczących się w strefach A, B, C, D i E zestawiono w tabeli. Wyniki Dokładność 27 systemów monitorowania glikemii oceniono poprzez porównanie z metodą referencyjną. Dla każdego systemu monitorowania glikemii uzyskano 200 wyników z próbek pobranych od 100 pacjentów zgodnie z normą DIN EN ISO 15197: Tabela 1 przedstawia odsetki wyników uzyskanych za pomocą systemu monitorowania glikemii mieszczących się w zakresie ± 15 mg/dl, ± 10 mg/dl i ± 5 mg/dl w porównaniu do wyników referencyjnych dla stężeń glukozy we krwi < 75 mg/dl oraz odsetki wyników uzyskanych za pomocą systemu monitorowania glikemii mieszczących się w zakresie ± 2, ± 15%, ± 1 i ± 5% w porównaniu do wyników referencyjnych dla stężeń glukozy we krwi 75 mg/dl. Dla stężeń glukozy we krwi < 75 mg/dl w przypadku 55,6% sys-

3 224 FRECKMANN ET. AL. 225 Tabela 1. Wyniki badania dokładności systemów monitorowania glikemii. ISO Glikemia < 75 mg/dl Glikemia 75 mg/dl Wymagania Odsetek ±15 mg/dl ±10 mg/dl ±5 mg/dl ±2 ±15% ±1 ±5% spełnione a System monitorowania glikemii Accu-Chek Active Tak 100, (200/200) 10 (30/30) 93% (28/30) 47% (14/30) 10 (170/170) 98% (166/170) 88% (149/170) 52% (88/170) Accu-Chek Aviva Tak 100, (200/200) 10 (36/36) 83% (30/36) 69% (25/36) 10 (164/164) 99% (162/164) 95% (156/164) 71% (117/164) Ascensia Contour Tak 98,5% (197/200) 10 (36/36) 86% (31/36) 64% (23/36) 98% (161/164) 91% (149/164) 74% (121/164) 44% (72/164) Bayer Contour TS Nie 90, (180/200) 98% (39/40) 83% (33/40) 43% (17/40) 88% (141/160) 7 (112/160) 45% (72/160) 18% (29/160) Beurer GL 30 b Nie 91,3% (179/196) 61% (22/36) 44% (16/36) 22% (8/36) 98% (157/160) 9 (144/160) 68% (108/160) 37% (59/160) Bionime Rightest GM101 Tak 100, (200/200) 10 (40/40) 10 (40/40) 8 (32/40) 10 (160/160) 99% (158/160) 93% (148/160) 61% (97/160) Bionime Rightest GM300 Tak 100, (200/200) 10 (40/40) 93% (37/40) 75% (30/40) 10 (160/160) 95% (152/160) 84% (135/160) 53% (85/160) Clever Chek TD-4222 Nie 90,5% (181/200) 71% (24/34) 56% (19/34) 21% (7/34) 95% (157/166) 84% (139/166) 68% (113/166) 37% (62/166) Finetest Tak 97,5% (195/200) 10 (32/32) 91% (29/32) 63% (20/32) 97% (163/168) 92% (155/168) 65% (110/168) 27% (45/168) Finetest Auto-coding Nie 94,5% (189/200) 89% (34/38) 63% (24/38) 24% (9/38) 96% (155/162) 9 (145/162) 71% (115/162) 39% (63/162) FineTouch Nie 90, (180/200) 94% (34/36) 72% (26/36) 31% (11/36) 89% (146/164) 82% (134/164) 71% (116/164) 41% (68/164) Fora TD-4227 Nie 89, (178/200) 84% (32/38) 5 (19/38) 16% (6/38) 9 (146/162) 78% (126/162) 6 (97/162) 3 (48/162) FreeStyle Freedom Tak 100, (200/200) 10 (38/38) 92% (35/38) 66% (25/38) 10 (162/162) 10 (162/162) 94% (152/162) 69% (111/162) FreeStyle Lite Tak 100, (200/200) 10 (36/36) 89% (32/36) 47% (17/36) 10 (164/164) 99% (162/164) 87% (142/164) 53% (87/164) GlucoCard-X-Meter Tak 99, (198/200) 95% (36/38) 92% (35/38) 74% (28/38) 10 (162/162) 93% (150/162) 82% (133/162) 52% (84/162) Glucofix mio Nie 93,5% (187/200) 8 (32/40) 5 (20/40) 25% (10/40) 97% (155/160) 94% (150/160) 76% (121/160) 41% (65/160) GlucoHexal Nie 80, (160/200) 7 (21/30) 3 (9/30) 7% (2/30) 82% (139/170) 65% (111/170) 43% (73/170) 16% (27/170) Gluco-Test TD-4209 Nie 94,5% (189/200) 91% (31/34) 79% (27/34) 5 (17/34) 95% (158/166) 88% (146/166) 68% (113/166) 31% (52/166) IME-DC BG meter Nie 88,5% (177/200) 76% (26/34) 47% (16/34) 26% (9/34) 91% (151/166) 87% (144/166) 7 (117/166) 37% (62/166) OneTouch Ultra 2 Tak 100, (200/200) 10 (36/36) 97% (35/36) 69% (25/36) 10 (164/164) 96% (158/164) 76% (124/164) 43% (71/164) OneTouch Ultra Easy Tak 99, (198/200) 10 (36/36) 94% (34/36) 75% (27/36) 99% (162/164) 91% (150/164) 71% (116/164) 3 (50/164) Optium Xceed (E) Tak 98,5% (197/200) 98% (39/40) 93% (37/40) 43% (17/40) 99% (158/160) 93% (149/160) 78% (125/160) 44% (71/160) Optium Xceed (F) Tak 99, (198/200) 98% (39/40) 9 (36/40) 63% (25/40) 99% (159/160) 95% (152/160) 77% (123/160) 46% (74/160) SensoCardPlus Tak 99, (198/200) 97% (33/34) 68% (23/34) 26% (9/34) 99% (165/166) 98% (162/166) 92% (152/166) 58% (97/166) SmartLAB sprint Tak 96, (192/200) 89% (34/38) 55% (21/38) 13% (5/38) 98% (158/162) 96% (155/162) 89% (144/162) 58% (94/162) Stada Glucocheck Nie 88, (176/200) 71% (27/38) 58% (22/38) 24% (9/38) 92% (149/162) 82% (133/162) 66% (107/162) 43% (69/162) Wellion Linus Tak 95, (190/200) 79% (30/38) 5 (19/38) 8% (3/38) 99% (160/162) 93% (151/162) 8 (130/162) 49% (80/162) Wartości podano w postaci odsetka (n dla zakresu/n ogółem). Wyniki 95% wytłuszczono; pozostałe wyniki wynoszą < 95%. a Wyniki w zakresie ± 15 mg/dl dla stężeń glukozy we krwi < 75 mg/dl oraz w zakresie ± 2 dla stężeń glukozy we krwi 75 mg/dl. b Według dokumentacji załączonej do urządzenia przez producenta ten system monitorowania glikemii jest wykalibrowany do pomiarów we krwi pełnej. W porównaniu z metodą referencyjną dla krwi pełnej uzyskano następujące wyniki: wymagania normy ISO nie zostały spełnione 73,5% (147/200); dla stężeń glukozy we krwi < 75 mg/dl: ± 15 mg/dl 43% (17/40), ± 10 mg/dl 38% (15/40), ± 5 mg/dl 25% (10/40); dla stężeń glukozy we krwi 75 mg/dl: ± 2 81% (130/160), ± 15% 72% (115/160), ± 1 53% (85/160) i ± 5% 29% (47/160). Zgodnie z informacją uzyskaną bezpośrednio od producenta (Beurer GmbH & Co. KG) system jest wykalibrowany do pomiarów w surowicy, a informacja o wykalibrowaniu do pomiarów we krwi pełnej została podana przez pomyłkę. W tabeli przedstawiono wyniki w porównaniu z metodą referencyjną dla surowicy. Accu-Chek Active % Ascensia Contour % 4 Beurer GL błąd systematyczny = -6,4% 95% LA = -16,5% do +3,8% błąd systematyczny = +6,4% 95% LA = -5,9% do +18,7% błąd systematyczny = +0,6% 95% LA = -24,9% do +26,1% Rys. 1. Accu-Chek Aviva Bayer Contour TS Bionime Rightest GM błąd systematyczny = +10.1% 95% LA = -3,2% do +23,5% błąd systematyczny = +0,1% 95% LA = -12,1% do +12,3%

4 226 FRECKMANN ET. AL. 227 Bionime Rightest GM300 % Finetest Fine Touch błąd systematyczny = -4,3% 95% LA = -18,2% do +9,5% błąd systematyczny = -6,3% 95% LA = -26,4% do +13,7% błąd systematyczny = +2,3% 95% LA = -23,1% do +27,7% Clever Chek TD Finetest Auto-coding Fora TD błąd systematyczny = +2,7% 95% LA = -22,1% do +27,6% błąd systematyczny = -3.1% 95% LA = -36,1% do +29,9% błąd systematyczny = -2,4% 95% LA = -29, do +24,3% FreeStyle Freedom GlucoCard-X-Meter 4 GlucoHexal błąd systematyczny =-2,2% 95% LA = -7,9% do +12,3% błąd systematyczny = +0, 95% LA = -18,7% do +18,7% błąd systematyczny = +13,1% 95% LA = -7,8% do +33,9% FreeStyle Lite Glucofix mio Gluco-Test TD błąd systematyczny =+1,9% 95% LA = -12,2% do +16,1% błąd systematyczny = +5,1% 95% LA = -16,1% do +26,3% błąd systematyczny = -3,3% 95% LA = -27,8% do +21,2% Rys. 1. Kontynuacja Rys. 1. Kontynuacja

5 228 FRECKMANN ET. AL. 229 IME-DC Blood Glucose Meter 4 OneTouch Ultra 2 4 SmartLAB sprint 4 Stada Glucocheck 4 błąd systematyczny =-0,5% błąd systematyczny =+3,3% 95% LA = -33,1% do +39,6% błąd systematyczny =-5,6% 95% LA = -18,8% do +7,6% błąd systematyczny =+3,4% 95% LA = -20, do +26,7% % LA = -28, do +27, OneTouch Ultra Easy 4 Optium Xceed (E) 4 Wellion Linus błąd systematyczny = -7,2% 95% LA = -19,9% do +5,4% błąd systematyczny = -4,3% 95% LA = -21,4% do +12,7% błąd systematyczny = -7,8% 95% LA = -40,6% do +25,1% Optium Xceed (F) błąd systematyczny = +1,5% 95% LA = -13,9% do +16,9% SensoCardPlus Rys. 1. Kontynuacja błąd systematyczny = +2,5% 95% LA = -13, do +17,9% Rys. 1. Wykresy Blanda-Altmana dla 27 systemów monitorowania glikemii. Względne różnice odsetkowe pomiędzy poszczególnymi wynikami uzyskanymi za pomocą systemu monitorowania glikemii a odpowiednimi wynikami referencyjnymi zestawiono ze średnią wyników uzyskanych za pomocą danego systemu oraz odpowiednim wynikiem referencyjnym. Dla niektórych systemów monitorowania glikemii nie wszystkie punkty odpowiadające 200 uzyskanym wynikom mieściły się w standardowym obszarze wykresu (od do +4). Linia ciągła dla różnicy jest linią odniesienia, czarna linia ciągła odpowiada błędowi systematycznemu, a szara linia przerywana wyznacza 95% granice zgodności (ang. limits of agreement LA). Kolorowe obrazy są dostępne w internecie pod adresem temów monitorowania glikemii 95% uzyskanych wyników mieściło się w zakresie ± 15 mg/dl w porównaniu do metody referencyjnej, 7,4% systemów w zakresie ± 10 mg/dl oraz 0, systemów w zakresie ± 5 mg/dl. Dla stężeń glukozy we krwi 75 mg/dl w przypadku 77,8% systemów monitorowania glikemii 95% uzyskanych wyników mieściło się w zakresie ± 2 w porównaniu do metody referencyjnej, 37, systemów w zakresie ± 15%, 3,7% systemów w zakresie ± 1 oraz 0, systemów w zakresie ± 5%. Aby system monitorowania glikemii mógł zostać uznany za dokładny zgodnie z normą, co najmniej 95% uzyskanych wyników musi mieścić się w zakresie ± 15 mg/dl w porównaniu do wyników referencyjnych dla stężeń glukozy we krwi < 75 mg/dl oraz w zakresie ± 2 w porównaniu do wyników referencyjnych dla stężeń glukozy we krwi 75 mg/dl. Ogólną liczbę akceptowalnych wyników uzyskano, dodając liczbę akceptowalnych wyników dla stężeń glukozy we krwi < 75 mg/dl do liczby akceptowalnych wyników dla stężeń glukozy we krwi 75 mg/dl. Szesnaście systemów monitorowania glikemii (59,3%) spełniło minimalne wymagania normy dotyczące dokładności pomiaru; 11 systemów (40,7%) nie spełniło tych wymagań. Ogółem średni odsetek wyników mieszczących się w zakresie minimalnej akceptowalnej dokładności pomiaru dla wszystkich 27 badanych systemów monitorowania glikemii wynosił 95,2 ± 5,2% i wahał się od 80 do 10. Względne różnice odsetkowe pomiędzy poszczególnymi wynikami uzyskanymi za pomocą systemu monitorowania glikemii a odpowiednimi wynikami referencyjnymi zestawiono ze średnią wyników uzyskanych za pomocą danego

6 230 FRECKMANN ET. AL. 231 System monitorowania glikemii systemu oraz odpowiednim wynikiem referencyjnym na wykresach Blanda-Altmana (Rys. 1). Dla ułatwienia porównania poszczególnych systemów monitorowania glikemii obszar wykresu wyskalowano standardowo w zakresie od do +4. Dla niektórych systemów monitorowania glikemii nie wszystkie punkty odpowiadające 200 uzyskanym wynikom mieściły się w standardowym obszarze wykresu. Średni błąd systematyczny dla systemu monitorowania glikemii w porównaniu do metody referencyjnej wynosił 0,2 ± 5,1% i wahał się od -7,8% do +13,1%. Średnia dolna 95% granica zgodności dla systemu monitorowania glikemii w porównaniu do metody referencyjnej wynosiła -19,5 ± 9,3% i wahała się od -40,6% do -3,2%. Średnia górna 95% granica zgodności dla systemu monitorowania glikemii w porównaniu do metody referencyjnej wynosiła +19,9 ± 8,9% i wahała się od +3,8% do +39,6%. Wyniki uzyskane za pomocą poszczególnych systemów TABELA 2. ANALIZA Z ZASTOSOWANIEM SIATKI BŁĘDÓW CLARKE A. A (wynik dokładny pod względem klinicznym) B (błąd bez szkodliwych następstw klinicznych) Strefa siatki błędów Clarke a C (nadmierna korekcja) D (niewykryte zaburzenie) Accu-Chek Active 100, (200) (0) (0) (0) (0) Accu-Chek Aviva 99,5% (199) (0) (0) 0,5% (1) (0) Ascensia Contour 98,5% (197) 1,5% (3) (0) (0) (0) Bayer Contour TS 90, (180) 10, (20) (0) (0) (0) Beurer GL 30 a 89,8% (176) 4,6% (9) (0) 5,6% (11) (0) Bionime Rightest GM , (200) (0) (0) (0) (0) Bionime Rightest GM , (200) (0) (0) (0) (0) Clever Chek TD , (184) 5, (10) (0) 3, (6) (0) Finetest 97,5% (195) 2,5% (5) (0) (0) (0) Finetest Auto-coding 95,5% (191) 4, (8) (0) 0,5% (1) (0) FineTouch b 93,8% (182) 4,6% (9) 1,6% (3) (0) (0) Fora TD-4227 c 87,9% (174) 9,1% (18) (0) 3, (6) (0) FreeStyle Freedom 100, (200) (0) (0) (0) (0) FreeStyle Lite 99,5% (199) (0) (0) 0,5% (1) (0) GlucoCard-X-Meter 99, (198) 0,5% (1) (0) 0,5% (1) (0) Glucofix mio 93, (186) 4, (8) (0) 3, (6) (0) GlucoHexal 78, (156) 14,5% (29) 1, (2) 6,5% (13) (0) Gluco-Test TD , (192) 4, (8) (0) (0) (0) E (błąd) IME-DC BG meter 90, (180) 7,5% (15) (0) 2, (4) 0,5% (1) OneTouch Ultra 2 100, (200) (0) (0) (0) (0) OneTouch Ultra Easy 99, (198) 1, (2) (0) (0) (0) Optium Xceed (E) 99, (198) 1, (2) (0) (0) (0) Optium Xceed (F) 99, (198) 1, (2) (0) (0) (0) SensoCardPlus 99, (198) 0,5% (1) (0) 0,5% (1) (0) SmartLAB sprint 97, (194) 2,5% (5) (0) 0,5% (1) (0) Stada Glucocheck 88,5% (177) 9,5% (19) (0) 2, (4) (0) Wellion Linus 99, (198) 1, (2) (0) (0) (0) Wartości podano w postaci odsetka (n dla strefy). Wartości krytyczne pod względem klinicznym (strefy C-E > ) wytłuszczono; pozostałe wartości dotyczą wyników niemających szkodliwych następstw klinicznych (strefy A+B). a Tylko 196 wyników (dla glikemii 550 mg/dl) uwzględniono w analizie. b Tylko 194 wyniki (dla glikemii 550 mg/dl) uwzględniono w analizie. c Tylko 198 wyników (dla glikemii 550 mg/dl) uwzględniono w analizie. monitorowania glikemii zestawiono z wynikami referencyjnymi za pomocą siatki błędów Clarke a. Tabela 2 przedstawia liczby bezwzględne i odsetki wyników uzyskanych za pomocą badanych systemów monitorowania glikemii mieszczących się w poszczególnych strefach siatki A E, gdzie A oznacza wynik dokładny pod względem klinicznym, B błąd bez szkodliwych następstw klinicznych, C nadmierną korekcję, D niewykryte zaburzenie i E błąd. W przypadku 5 systemów monitorowania glikemii (18,5%) 10 wyników mieściło się w strefie A, tj. dokładnych pod względem klinicznym. Dla 13 systemów monitorowania glikemii (48,1%) 10 wyników mieściło się w strefach A i B, tj. dokładnych pod względem klinicznym i błędów bez szkodliwych następstw klinicznych. Niektóre wyniki uzyskane za pomocą 14 systemów monitorowania glikemii (51,9%) znalazły się w strefie C, D lub E, tj. odpowiednio nadmiernej korekcji, niewykrytych zaburzeń lub błędów. Dyskusja Celem niniejszego badania było sprawdzenie, czy 27 systemów monitorowania glikemii oznaczonych znakiem CE (produkowanych przez 18 różnych firm) spełnia wymagania normy DIN EN ISO Oceny dokonano w kontrolowanych warunkach laboratoryjnych, z udziałem przeszkolonego personelu medycznego. Procedury testowe, protokoły i analizę statystyczną wyników opisano w normie DIN EN ISO Spośród 27 badanych systemów monitorowania glikemii 16 spełniło minimalne wymagania normy dotyczące dokładności pomiaru, tzn. 95% uzyskanych wyników mieściło się w zakresie ± 15 mg/dl w porównaniu do metody referencyjnej dla stężeń glukozy we krwi < 75 mg/dl oraz ± 2 w porównaniu do metody referencyjnej dla stężeń glukozy we krwi 75 mg/dl. Żaden z badanych systemów monitorowania glikemii nie spełnił ścisłych kryteriów dokładności zaproponowanych przez Amerykańskie Towarzystwo Diabetologiczne, tj. 95% wyników mieszczących się w zakresie ± 1 16 lub nawet ± 5% 17 w porównaniu do metody referencyjnej. Na wynik oceny systemu monitorowania glikemii w badaniach tego rodzaju wpływa szereg czynników. Po pierwsze, różnice pomiędzy poszczególnymi seriami produktu nie są wykrywane, ponieważ oceniana jest tylko jedna seria. W celu oceny systemu monitorowania glikemii należałoby zatem przeanalizować kilka serii. Po drugie, błędy obserwowane podczas porównywania metod zawsze obejmują błąd metody referencyjnej, tzn. metoda referencyjna przyczynia się w sposób istotny do obserwowanych niedokładności. Różne metody referencyjne mogą w różnym stopniu przyczyniać się do obserwowanych niedokładności pomiaru za pomocą systemu monitorowania glikemii. Na przykład Twomey 18 stwierdził negatywny błąd systematyczny w odniesieniu do stężenia glukozy w surowicy dla analizatora YSI 2300 STAT wykorzystującego reakcję oksydazy glukozy w porównaniu do analizatora Olympus AU640 (Tokio, Japonia) działającego w oparciu o reakcję heksokinazy. Takie różnice pomiędzy metodami referencyjnymi mogą stanowić źródło dodatkowego błędu systematycznego, niezwiązanego z badanymi systemami monitorowania glikemii. Po trzecie, różni producenci przyjmują różne przeliczniki przy przeliczaniu stężenia glukozy we krwi pełnej na ekwiwalent stężenia glukozy w surowicy. Nie wszyscy producenci stosują się do zaleceń Międzynarodowej Federacji Chemii Klinicznej 19 dotyczących prezentacji wyników pomiaru glikemii. Wyniki mogą się także różnić w zależności od stosowania próbek krwi pełnej bądź surowicy do pomiarów referencyjnych. Mogą na przykład pojawić się niewielkie różnice pomiędzy ekwiwalentem stężenia glukozy w surowicy wyliczonym na podstawie stężenia we krwi pełnej z zastosowaniem przelicznika (jak w niniejszym badaniu) a rzeczywistym stężeniem zmierzonym w próbce surowicy. W celu zwiększenia porównywalności oceny systemów monitorowania glikemii przez producentów wskazane byłoby określenie standardowej metody referencyjnej i sposobu pomiaru we krwi pełnej lub w surowicy (rodzaj pobieranej próbki). Po czwarte, norma DIN EN ISO wyróżnia dwa zakresy stężeń glukozy we krwi (< 75 mg/dl i 75 mg/ dl) w celu oceny dokładności pomiaru. Natomiast rzeczywiste wyniki pomiaru glikemii tworzą kontinuum obejmujące szereg wartości. Działanie idealnego systemu monitorowania glikemii powinno być takie samo w całym zakresie stężeń glukozy we krwi. W rzeczywistości jest jednak inaczej system może np. działać lepiej przy prawidłowych stężeniach glukozy we krwi niż przy krańcowych wartościach zakresu pomiaru bądź odwrotnie, albo też wykazywać całkowicie odmienną charakterystykę. W celu zobrazowania tych odmiennych charakterystyk pomiaru zastosowano wykresy Blanda-Altmana przedstawiające zarówno błąd systematyczny, jak i precyzję pomiaru w całym zakresie mierzonych wartości glikemii. Użyteczna byłaby również odrębna ocena dokładności systemu monitorowania glikemii w określonych zakresach stężeń glukozy we krwi, analogicznie do stref siatki błędów Clarke a. Umożliwiłoby to bardziej szczegółowe porównanie dokładności różnych systemów monitorowania glikemii. Uwzględniając omówione czynniki wpływające na działanie systemów monitorowania glikemii, należy stwierdzić, że prosty podział na systemy spełniające lub niespełniające minimalnych wymagań normy DIN EN ISO dotyczących dokładności pomiaru może prowadzić do błędnej oceny jakości poszczególnych systemów. Oprócz oceny według kryteriów normy EN ISO dane 27 systemów monitorowania glikemii przeanalizowano za pomocą siatki błędów Clarke a w celu oceny znaczenia klinicznego uzyskanych wyników. Dla 13 systemów monitorowania glikemii 10 wyników mieściło się w strefach A i B, uważanych za niemające krytycznego znaczenia klinicznego ; niektóre wyniki uzyskane za pomocą 14 systemów monitorowania glikemii znalazły się w strefach C-E, uważanych za mające krytyczne znaczenie kliniczne. Według Clarke a i wsp. 15 oraz Clarke a 20 wyniki mające krytyczne znaczenie kliniczne są związane z ryzykiem podjęcia błędnych decyzji terapeutycznych, np. nieprawidłowego dostosowania dawki insuliny lub nieprawidłowego spożycia węglowodanów. W zależności od stopnia i kierunku tych nieprawidłowych działań konsekwencje dla pacjenta z cukrzycą mogą być różne od niegroźnych do poważnych szkód zdrowotnych. Podsumowując, należy stwierdzić, że 4 przebadanych przez nas systemów monitorowania glikemii oznaczonych znakiem CE nie spełniało minimalnych wymagań normy DIN EN ISO dotyczących dokładności pomiaru. Ponieważ stosowanie niedokładnych systemów monitorowania glikemii pociąga za sobą ryzyko podjęcia przez pacjenta błędnej decyzji terapeutycznej mogącej skutkować poważnymi szkodami zdrowotnymi, producenci takich systemów powinni regularnie i w sposób efektywny kontrolować jakość glukometrów i pasków testowych. Podziękowania Niniejsze badanie zostało sfinansowane z grantu firmy Roche Diagnostics GmbH, Mannheim, Niemcy. Deklaracja konfliktu interesów G.F. otrzymał zwrot kosztów podróży w celu uczestnictwa w zjeździe od firmy Roche Diagnostics GmbH, Mannheim, Niemcy, sponsora niniejszego badania. A.B., N.J., E.Z., S.K., J.T., F.H. i C.H. nie zadeklarowali istnienia konfliktu inte-

7 resów. Piśmiennictwo 1. The effect of intensive treatment of diabetes on the development and progression of long-term complications in insulin-dependent diabetes mellitus. The Diabetes Control and Complications Research Group. N Engl J Med 1993; 329: U.K. Prospective Diabetes Study 16. Overview of 6 years therapy of type II diabetes: a progressive disease. U.K. Prospective Diabetes Study Group. Diabetes 1995;44: Blonde L, Karter AJ: Current evidence regarding the value of selfmonitored blood glucose testing. Am J Med 2005;118(9 Suppl 1): Welschen LM, Bloemendal E, Nijpels G, Dekker JM, Heine RJ, Stalman WA, Bouter LM: Self-monitoring of blood glucose in patients with type 2 diabetes who are not using insulin: a systematic review. Diabetes Care 2005;28: Sarol JN, NicodemusNA,TanKM,Grava MB:Self-monitoring of blood glucose as part of a multi-component therapy among noninsulin requiring type 2 diabetes patients: a meta-analysis ( ). Curr Med Res Opin 2005;21: Jansen JP: Self-monitoring of glucose in type 2 diabetes mellitus: a Bayesian meta-analysis of direct and indirect comparisons. Curr Med Res Opin 2006;22: McGeoch G, Moore RA: Self-monitoring of blood glucose in type-2 diabetes: what is the evidence? Diabetes Metab Res Rev 2007;23: Palmer AJ, Dinneen S, Gavin JR, III, Gray A, Herman WH, Karter AJ: Cost-utility analysis in a UK setting of selfmonitoring of blood glucose in patients with type 2 diabetes. Curr Med Res Opin 2006;22: Schnell O, Hummel M, Weber C: Economic and clinical aspects of diabetes regarding self-monitoring of blood glucose. Diabetes Technol Ther 2008;10(Suppl 1):S72 S American Diabetes Association: Standards of medical care in diabetes Diabetes Care 2009;32(Suppl 1):S13 S IDF Clinical Guidelines Task Force: Global Guideline for Type 2 Diabetes. Brussels: Brussels: International Diabetes Federation, DIN EN ISO 15197: In Vitro Diagnostic Test Systems Requirements for Blood Glucose Monitoring Systems for Self-Testing in Managing Diabetes Mellitus (ISO 15197:2003). European Committee for Standardization, Brussels, Astles JR, Sedor FA, Toffaletti JG: Evaluation of the YSI 2300 glucose analyzer: algorithm-corrected results are accurate and specific. Clin Biochem 1996;29: Bland JM, Altman DG: Statistical methods for assessing agreement between two methods of clinical measurement. Lancet 1986;1: Clarke WL, Cox D, Gonder-Frederick LA, Carter W, Pohl SL: Evaluating clinical accuracy of systems for self-monitoring of blood glucose. Diabetes Care 1987;10: American Diabetes Association: Consensus statement on selfmonitoring of blood glucose. Diabetes Care 1987;10: Self-monitoring of blood glucose. American Diabetes Association. Diabetes Care 1994;17: Twomey PJ: Plasma glucose measurement with the Yellow Springs Glucose 2300 STAT and the Olympus AU640. J Clin Pathol 2004;57: D Orazio P, Burnett RW, Fogh-Andersen N, Jacobs E, Kuwa K, Kulpmann WR, Larsson L, Lewenstam A, Maas AH, Mager G, Naskalski JW, Okorodudu AO: Approved IFCC recommendation on reporting results for blood glucose (abbreviated). Clin Chem 2005;51: Clarke WL: The original Clarke Error Grid Analysis (EGA). Diabetes Technol Ther 2005;7: Adres do korespondencji: Serge Kocher, Ph.D. Institute for Medical Informatics and Biostatistics Clarastrasse 12 CH-4058 Basel, Switzerland

Wstęp. Katarzyna Ziółkowska, Centralne Laboratorium, Ginekologiczno-Położniczy Szpital Kliniczny Uniwersytetu Medycznego w Poznaniu

Wstęp. Katarzyna Ziółkowska, Centralne Laboratorium, Ginekologiczno-Położniczy Szpital Kliniczny Uniwersytetu Medycznego w Poznaniu Ocena pracy i jakości oznaczeń stężenia glukozy wykonywanych na analizatorach ACCU-CHEK Inform II testowanie aparatury na oddziałach szpitalnych Ginekologiczno-Położniczego Szpitala Klinicznego Uniwersytetu

Bardziej szczegółowo

Czy istnieją nowe i stare glukometry? Bogdan Solnica Katedra Biochemii Klinicznej Uniwersytet Jagielloński Collegium Medicum Kraków

Czy istnieją nowe i stare glukometry? Bogdan Solnica Katedra Biochemii Klinicznej Uniwersytet Jagielloński Collegium Medicum Kraków Czy istnieją nowe i stare glukometry? Bogdan Solnica Katedra Biochemii Klinicznej Uniwersytet Jagielloński Collegium Medicum Kraków Glukometry nowe stare lepsze gorsze Glukometry mają ok. 45 lat Nowe glukometry

Bardziej szczegółowo

Poprawa jakości pomiarów wykonywanych w ramach samokontroli stężenia glukozy we krwi: badanie skutków ograniczenia błędów kodowania

Poprawa jakości pomiarów wykonywanych w ramach samokontroli stężenia glukozy we krwi: badanie skutków ograniczenia błędów kodowania DIABETES TECHNOLOGY & THERAPEUTICS Tom 8, numer 3, 2006 Mary Ann Liebert, Inc. Poprawa jakości pomiarów wykonywanych w ramach samokontroli stężenia glukozy we krwi: badanie skutków ograniczenia błędów

Bardziej szczegółowo

Dokładność i precyzja wydajności systemu Accu-Chek Active. Wprowadzenie. Metoda

Dokładność i precyzja wydajności systemu Accu-Chek Active. Wprowadzenie. Metoda Dokładność i precyzja wydajności systemu Accu-Chek Active I. DOKŁADNOŚĆ Ocena dokładności systemu została przeprowadzona w odniesieniu do normy ISO 15197. Wprowadzenie Celem badania było określenie dokładności

Bardziej szczegółowo

Twoja AUSTRIACKA marka diabetologiczna GLUKOMETR WELLION CALLA

Twoja AUSTRIACKA marka diabetologiczna GLUKOMETR WELLION CALLA Twoja AUSTRIACKA marka diabetologiczna GLUKOMETR WELLION CALLA Staramy się ułatwić życie pacjentom i partnerom. Dzięki innowacyjnym pomysłom, doradztwu i usługom. Dobry dzień zaczyna się od uśmiechu. Z

Bardziej szczegółowo

Znak sprawy: RSS/ZPFSiZ/P-01/2014 Radom, dnia 2014.02.13

Znak sprawy: RSS/ZPFSiZ/P-01/2014 Radom, dnia 2014.02.13 1 RADOMSKI SZPITAL SPECJALISTYCZNY im. Dr Tytusa Chałubińskiego 26-610 Radom, ul. Lekarska 4 Dział Zamówień Publicznych Funduszy Strukturalnych i Zaopatrzenia www.szpital.radom.pl; zampubl@rszs.regiony.pl

Bardziej szczegółowo

Diagnostyka i monitorowanie cukrzycy i chorób nerek

Diagnostyka i monitorowanie cukrzycy i chorób nerek Diagnostyka i monitorowanie cukrzycy i chorób nerek Business Development Manager Konferencja naukowo-szkoleniowa Ryn Badania laboratoryjne w chorobach nerek Wyzwaniem dla współczesnej medycyny jest badanie

Bardziej szczegółowo

ediab - Bezprzewodowa platforma ezdrowie wspomagająca terapię osób chorych na cukrzycę Krzysztof Brzostowski, Jarosław Drapała, Jerzy Świątek

ediab - Bezprzewodowa platforma ezdrowie wspomagająca terapię osób chorych na cukrzycę Krzysztof Brzostowski, Jarosław Drapała, Jerzy Świątek ediab - Bezprzewodowa platforma ezdrowie wspomagająca terapię osób chorych na cukrzycę Krzysztof Brzostowski, Jarosław Drapała, Jerzy Świątek II Konferencja i3: internet infrastruktury innowacje enauka

Bardziej szczegółowo

Osoby z cukrzycą pomagają innym prewencja cukrzycy w rodzinie

Osoby z cukrzycą pomagają innym prewencja cukrzycy w rodzinie 3 Osoby z cukrzycą pomagają innym prewencja cukrzycy w rodzinie Samokontrolne, przesiewowe rozpoznanie ryzyka stanu przedcukrzycowego lub cukrzycy utajonej mogą wykonać pacjenci w swoich rodzinach. W praktyce

Bardziej szczegółowo

Dostępność innowacyjnych metod ciągłego monitorowania glukozy

Dostępność innowacyjnych metod ciągłego monitorowania glukozy Dostępność innowacyjnych metod ciągłego monitorowania glukozy Dr hab.n.med. Tomasz Klupa Uniwersytet Jagielloński, Katedra i Klinika Chorób Metabolicznych Konflikt interesów Wykłady i seminaria dla firmy

Bardziej szczegółowo

1.2. Zlecenie może być wystawione w formie elektronicznej z zachowaniem wymagań, o których mowa w poz. 1.1.

1.2. Zlecenie może być wystawione w formie elektronicznej z zachowaniem wymagań, o których mowa w poz. 1.1. Załączniki do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 2005 r. (poz. ) Załącznik Nr 1 Podstawowe standardy jakości w czynnościach laboratoryjnej diagnostyki medycznej, ocenie ich jakości i wartości diagnostycznej

Bardziej szczegółowo

Cukrzyca typu 2 Novo Nordisk Pharma Sp. z o.o.

Cukrzyca typu 2 Novo Nordisk Pharma Sp. z o.o. Cukrzyca typu 2 Cukrzyca typu 2 Jeśli otrzymałeś tę ulotkę, prawdopodobnie zmagasz się z problemem cukrzycy. Musisz więc odpowiedzieć sobie na pytania: czy wiesz, jak żyć z cukrzycą? Jak postępować w wyjątkowych

Bardziej szczegółowo

Walidacja metod analitycznych Raport z walidacji

Walidacja metod analitycznych Raport z walidacji Walidacja metod analitycznych Raport z walidacji Małgorzata Jakubowska Katedra Chemii Analitycznej WIMiC AGH Walidacja metod analitycznych (według ISO) to proces ustalania parametrów charakteryzujących

Bardziej szczegółowo

Oznaczanie stężenia glukozy we krwi przy użyciu nieprawidłowo zakodowanych glukometrów może spowodować istotne błędy w dawkowaniu insuliny

Oznaczanie stężenia glukozy we krwi przy użyciu nieprawidłowo zakodowanych glukometrów może spowodować istotne błędy w dawkowaniu insuliny Journal of Diabetes Science and Technology Tom 1, numer 2, marzec 2007 Diabetes Technology Society ARTYKUŁY ORYGINALNE Oznaczanie stężenia glukozy we krwi przy użyciu nieprawidłowo zakodowanych glukometrów

Bardziej szczegółowo

DZIENNIczek SAMOKONTROLI

DZIENNIczek SAMOKONTROLI DZIENNIczek SAMOKONTROLI TWÓJ DZIENNICZEK SAMOKONTROLI Niniejszy dzienniczek został opracowany specjalnie z myślą o osobach chorych na cukrzycę, które są poddawane insulinoterapii. Pomoże on Tobie i Twojemu

Bardziej szczegółowo

System dokładnosci (ISO/DIS 15197) (wg miedzynarodowych standardow)

System dokładnosci (ISO/DIS 15197) (wg miedzynarodowych standardow) IDT-1245-IE -- CareSens N (A) vs. YSI 2300 -- Dokument: 1245_A_CareSensN_Sys_acc2_Y_130325.xls acc_report System dokładnosci (ISO/DIS 15197) (wg miedzynarodowych standardow) System testowany: System odniesienia:

Bardziej szczegółowo

Weryfikacja hipotez statystycznych, parametryczne testy istotności w populacji

Weryfikacja hipotez statystycznych, parametryczne testy istotności w populacji Weryfikacja hipotez statystycznych, parametryczne testy istotności w populacji Dr Joanna Banaś Zakład Badań Systemowych Instytut Sztucznej Inteligencji i Metod Matematycznych Wydział Informatyki Politechniki

Bardziej szczegółowo

AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY. Powikłania cukrzycy Retinopatia

AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY. Powikłania cukrzycy Retinopatia AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY Powikłania cukrzycy Retinopatia PRZEWLEKŁE POWIKŁANIA CUKRZYCY Cukrzyca najczęściej z powodu wieloletniego przebiegu może prowadzić do powstania tak zwanych

Bardziej szczegółowo

Dostępność terapii z zastosowaniem pomp insulinowych. Dr hab.n.med. Tomasz Klupa Uniwersytet Jagielloński, Katedra i Klinika Chorób Metabolicznych

Dostępność terapii z zastosowaniem pomp insulinowych. Dr hab.n.med. Tomasz Klupa Uniwersytet Jagielloński, Katedra i Klinika Chorób Metabolicznych Dostępność terapii z zastosowaniem pomp insulinowych Dr hab.n.med. Tomasz Klupa Uniwersytet Jagielloński, Katedra i Klinika Chorób Metabolicznych Konflikt interesów Wykłady i seminaria dla firmy Medtronic.w

Bardziej szczegółowo

Automatyczna kalkulacja bolusów w pompach insulinowych

Automatyczna kalkulacja bolusów w pompach insulinowych Automatyczna kalkulacja bolusów w pompach insulinowych Dr hab. med. Agnieszka Szypowska Kliniczny Oddział Diabetologii i Pediatrii Klinika Pediatrii Warszawski Uniwersytet Medyczny Funkcjonalna insulinoterapia

Bardziej szczegółowo

Największe wyzwania w diagnostyce zaburzeń lipidowych. Cholesterol LDL oznaczany bezpośrednio, czy wyliczany ze wzoru Friedewalna, na czczo czy nie?

Największe wyzwania w diagnostyce zaburzeń lipidowych. Cholesterol LDL oznaczany bezpośrednio, czy wyliczany ze wzoru Friedewalna, na czczo czy nie? Największe wyzwania w diagnostyce zaburzeń lipidowych. Cholesterol LDL oznaczany bezpośrednio, czy wyliczany ze wzoru Friedewalna, na czczo czy nie? Bogdan Solnica Katedra Biochemii Klinicznej Uniwersytet

Bardziej szczegółowo

Hiperglikemia. Schemat postępowania w cukrzycy

Hiperglikemia. Schemat postępowania w cukrzycy Hiperglikemia Schemat postępowania w cukrzycy Postępowanie w przypadku stwierdzenia wysokiego poziomu glukozy we krwi, czyli hiperglikemii Codzienne monitorowanie poziomu cukru (glukozy) we krwi stanowi

Bardziej szczegółowo

S T R E S Z C Z E N I E

S T R E S Z C Z E N I E STRESZCZENIE Cel pracy: Celem pracy jest ocena wyników leczenia napromienianiem chorych z rozpoznaniem raka szyjki macicy w Świętokrzyskim Centrum Onkologii, porównanie wyników leczenia chorych napromienianych

Bardziej szczegółowo

MIEJSCE I ROLA POCT W OIT. Andrzej Kübler Katedra i I Klinika Anestezjologii i Intensywnej Terapii Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu

MIEJSCE I ROLA POCT W OIT. Andrzej Kübler Katedra i I Klinika Anestezjologii i Intensywnej Terapii Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu MIEJSCE I ROLA POCT W OIT Andrzej Kübler Katedra i I Klinika Anestezjologii i Intensywnej Terapii Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu CO OZNACZA POCT POCT (Point-of-care testing) - oznacza wykonywanie

Bardziej szczegółowo

Doświadczenia Jednostki ds. Porównań Międzylaboratoryjnych Instytutu Łączności PIB w prowadzeniu badań biegłości/porównań międzylaboratoryjnych

Doświadczenia Jednostki ds. Porównań Międzylaboratoryjnych Instytutu Łączności PIB w prowadzeniu badań biegłości/porównań międzylaboratoryjnych Doświadczenia Jednostki ds. Porównań Międzylaboratoryjnych Instytutu Łączności PIB w prowadzeniu badań biegłości/porównań międzylaboratoryjnych Anna Warzec Dariusz Nerkowski Plan wystąpienia Definicje

Bardziej szczegółowo

Abbott Laboratories Poland Sp. z o.o. Dział Diabetologiczny Ul. Postępu 18A 02-676 Warszawa

Abbott Laboratories Poland Sp. z o.o. Dział Diabetologiczny Ul. Postępu 18A 02-676 Warszawa Abbott Abbott Laboratories Poland Sp. z o.o. Dział Diabetologiczny Ul. Postępu 18A 02-676 Warszawa tel. (22) 606 10 50 fax (22) 606 10 80 Szanowni Państwo, w trosce o zapewnienie największego komfortu

Bardziej szczegółowo

Oznaczanie mocznika w płynach ustrojowych metodą hydrolizy enzymatycznej

Oznaczanie mocznika w płynach ustrojowych metodą hydrolizy enzymatycznej Oznaczanie mocznika w płynach ustrojowych metodą hydrolizy enzymatycznej Wprowadzenie: Większość lądowych organizmów kręgowych część jonów amonowych NH + 4, produktu rozpadu białek, wykorzystuje w biosyntezie

Bardziej szczegółowo

Sterowanie jakości. cią w laboratorium problem widziany okiem audytora technicznego

Sterowanie jakości. cią w laboratorium problem widziany okiem audytora technicznego Sterowanie jakości cią w laboratorium problem widziany okiem audytora technicznego Ewa Bulska Piotr Pasławski W treści normy PN-EN ISO/IEC 17025:2005 zawarto następujące zalecenia dotyczące sterowania

Bardziej szczegółowo

Pora na test. Czy przeprowadzasz kontrolę dostatecznie często? Podstawowe porady dla diabetyków 0800 701000 (ZK) 1 800 709600 (IRLANDIA)

Pora na test. Czy przeprowadzasz kontrolę dostatecznie często? Podstawowe porady dla diabetyków 0800 701000 (ZK) 1 800 709600 (IRLANDIA) 30228 Test Frequency Booklet Polish 1:Layout 1 10/11/06 4:21 PM Page 1 Czy przeprowadzasz kontrolę dostatecznie często? Podstawowe porady dla diabetyków Regularnie kontrole dostarczają cennych informacji

Bardziej szczegółowo

Hiperglikemia. Schemat postępowania w cukrzycy

Hiperglikemia. Schemat postępowania w cukrzycy Hiperglikemia Schemat postępowania w cukrzycy Postępowanie w przypadku stwierdzenia wysokiego poziomu glukozy we krwi, czyli hiperglikemii Codzienne monitorowanie poziomu cukru (glukozy) we krwi stanowi

Bardziej szczegółowo

Zapytaj swojego lekarza.

Zapytaj swojego lekarza. Proste, bezpieczne badanie krwi, zapewniające wysoką czułość diagnostyczną Nieinwazyjne badanie oceniające ryzyko wystąpienia zaburzeń chromosomalnych, takich jak zespół Downa; opcjonalnie umożliwia również

Bardziej szczegółowo

Żary dnia 26.05.2014 r. 105 Szpital Wojskowy z Przychodnią Samodzielny Publiczny Zakład Opieki Zdrowotnej w Żarach. Do wiadomości wykonawców

Żary dnia 26.05.2014 r. 105 Szpital Wojskowy z Przychodnią Samodzielny Publiczny Zakład Opieki Zdrowotnej w Żarach. Do wiadomości wykonawców Żary dnia 26.05.2014 r. 105 Szpital Wojskowy z Przychodnią Samodzielny Publiczny Zakład Opieki Zdrowotnej w Żarach Do wiadomości wykonawców DZP-3830-14(1)/14 Dotyczy: przetargu nieograniczonego na dostawę

Bardziej szczegółowo

Ogólne świadectwo dozoru budowlanego

Ogólne świadectwo dozoru budowlanego Ogólne świadectwo dozoru budowlanego Numer świadectwa P - NDS04-687 Przedmiot świadectwa: Uszczelniająca pianka montażowa Montażowa piana przeciwpożarowa i Piana przeciwpożarowa do pistoletów wg Listy

Bardziej szczegółowo

Abbott Diabetes Care 1360 South Loop Road Alameda, CA 94502

Abbott Diabetes Care 1360 South Loop Road Alameda, CA 94502 Abbott Abbott Diabetes Care 1360 South Loop Road Alameda, CA 94502 Abbott Laboratories Poland Sp. z o.o. Abbott Diabetes Care ul. Postępu 18A 02-676 Warszawa Infolinia: 0801 379 799 Tel. (0-22) 606 10

Bardziej szczegółowo

Dyrektywa 98/79/WE. Polskie Normy zharmonizowane opublikowane do 31.12.2013 Wykaz norm z dyrektywy znajduje się również na www.pkn.

Dyrektywa 98/79/WE. Polskie Normy zharmonizowane opublikowane do 31.12.2013 Wykaz norm z dyrektywy znajduje się również na www.pkn. Dyrektywa 98/79/WE Załącznik nr 23 Załącznik nr 23 Polskie Normy zharmonizowane opublikowane do 31.12.2013 Wykaz norm z dyrektywy znajduje się również na www.pkn.pl Według Dziennika Urzędowego UE (2013/C

Bardziej szczegółowo

Testy nieparametryczne

Testy nieparametryczne Testy nieparametryczne Testy nieparametryczne możemy stosować, gdy nie są spełnione założenia wymagane dla testów parametrycznych. Stosujemy je również, gdy dane można uporządkować według określonych kryteriów

Bardziej szczegółowo

PROGRAM BADANIA BIEGŁOŚCI

PROGRAM BADANIA BIEGŁOŚCI P O B I E R A N I E P R Ó B E K K R U S Z Y W Opracował: Zatwierdził: Imię i Nazwisko Przemysław Domoradzki Krzysztof Wołowiec Data 28 maja 2015 r. 28 maja 2015 r. Podpis Niniejszy dokument jest własnością

Bardziej szczegółowo

Ocena skuteczności preparatów miejscowo znieczulających skórę w redukcji bólu w trakcie pobierania krwi u dzieci badanie z randomizacją

Ocena skuteczności preparatów miejscowo znieczulających skórę w redukcji bólu w trakcie pobierania krwi u dzieci badanie z randomizacją 234 Ocena skuteczności preparatów miejscowo znieczulających skórę w redukcji bólu w trakcie pobierania krwi u dzieci badanie z randomizacją The effectiveness of local anesthetics in the reduction of needle

Bardziej szczegółowo

METODY STATYSTYCZNE W BIOLOGII

METODY STATYSTYCZNE W BIOLOGII METODY STATYSTYCZNE W BIOLOGII 1. Wykład wstępny 2. Populacje i próby danych 3. Testowanie hipotez i estymacja parametrów 4. Planowanie eksperymentów biologicznych 5. Najczęściej wykorzystywane testy statystyczne

Bardziej szczegółowo

PILNE: NOTATKA BEZPIECZEŃSTWA DLA UŻYTKOWNIKÓW

PILNE: NOTATKA BEZPIECZEŃSTWA DLA UŻYTKOWNIKÓW 18 Kwiecień 2011 PILNE: NOTATKA BEZPIECZEŃSTWA DLA UŻYTKOWNIKÓW Dotyczy: Analizatorów immunochemicznych Access * Systemy immunochemiczne tzn. Access, Access 2, SYNCHRON Lxi 725, DxC 600i Szanowny Użytkowniku

Bardziej szczegółowo

AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY. Przewodnik Skutecznej Samokontroli w Cukrzycy

AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY. Przewodnik Skutecznej Samokontroli w Cukrzycy AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY Przewodnik Skutecznej Samokontroli w Cukrzycy SKUTECZNA SAMOKONTROLA W CUKRZYCY 1 Czy wiesz że dzięki samokontroli możesz samodzielnie monitorować stan swojego

Bardziej szczegółowo

Postępowanie orzecznicze wobec kierowców z zaburzeniami tolerancji węglowodanów i cukrzycą

Postępowanie orzecznicze wobec kierowców z zaburzeniami tolerancji węglowodanów i cukrzycą Zalecenia kliniczne dotyczące postępowania u chorych na cukrzycę, 2013 Aneks 2 Postępowanie orzecznicze wobec kierowców z zaburzeniami tolerancji węglowodanów i cukrzycą Opracowano we współpracy z dr.

Bardziej szczegółowo

RADA UNII EUROPEJSKIEJ. Bruksela, 10 czerwca 2008 r. (11.06) (OR. en) 10575/08 ENV 365

RADA UNII EUROPEJSKIEJ. Bruksela, 10 czerwca 2008 r. (11.06) (OR. en) 10575/08 ENV 365 RADA UNII EUROPEJSKIEJ Bruksela, 10 czerwca 2008 r. (11.06) (OR. en) 10575/08 ENV 365 PISMO PRZEWODNIE od: Komisja Europejska data otrzymania: 9 czerwca 2008 r. do: Sekretariat Generalny Rady Dotyczy:

Bardziej szczegółowo

POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI POLITYKA DOTYCZĄCA ZAPEWNIENIA SPÓJNOŚCI POMIAROWEJ. Wydanie 5 Warszawa, 20.01.2015 r.

POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI POLITYKA DOTYCZĄCA ZAPEWNIENIA SPÓJNOŚCI POMIAROWEJ. Wydanie 5 Warszawa, 20.01.2015 r. . POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI POLITYKA DOTYCZĄCA ZAPEWNIENIA SPÓJNOŚCI POMIAROWEJ Wydanie 5 Warszawa, 20.01.2015 r. Spis treści 1 Wprowadzenie...3 2 Zakres stosowania...3 3 Cechy spójności pomiarowej...3

Bardziej szczegółowo

WOJCIECH ŻAK, WALDEMAR MYSZKA, LECH TORLIŃSKI, EWA WYSOCKA

WOJCIECH ŻAK, WALDEMAR MYSZKA, LECH TORLIŃSKI, EWA WYSOCKA Nowiny Lekarskie 2000, 69, 8, 683 691 WOJCIECH ŻAK, WALDEMAR MYSZKA, LECH TORLIŃSKI, EWA WYSOCKA ZASTOSOWANIE METOD SUCHEJ CHEMII W DIAGNOSTYCE ZABURZEŃ GOSPODARKI WĘGLOWODANOWEJ W PODSTAWOWEJ OPIECE ZDROWOTNEJ

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 1. System jakości w laboratorium oceny żywności

Ćwiczenie 1. System jakości w laboratorium oceny żywności Ćwiczenie 1. System jakości w laboratorium oceny żywności Powszechnie przyjmuje się, że każde laboratorium, które chce reprezentować wiarygodne dane musi wdrożyć odpowiednie procedury zapewnienia jakości.

Bardziej szczegółowo

Samokontrola glikemii a wyniki leczenia u chorych na cukrzycę typu 2

Samokontrola glikemii a wyniki leczenia u chorych na cukrzycę typu 2 Samokontrola glikemii a wyniki leczenia u chorych na cukrzycę typu 2 Agnieszka Bajkowska Fiedziukiewicz 1,4, Katarzyna Cypryk 1,2, Tomasz Kozdraj 3, Anna Mikołajczyk Swatko 4, Marcin Kosiński 2, Małgorzata

Bardziej szczegółowo

Analiza ryzyka w farmacji dla procesów pomiaru masy

Analiza ryzyka w farmacji dla procesów pomiaru masy RADWAG WAGI ELEKTRONICZNE Analiza ryzyka w farmacji dla procesów pomiaru masy Wstęp W rzeczywistości nie ma pomiarów idealnych, każdy pomiar jest obarczony błędem. Niezależnie od przyjętej metody nie możemy

Bardziej szczegółowo

Wymagania dotyczące badania czynników chemicznych w środowisku pracy w normach europejskich. dr Marek Dobecki - IMP Łódź

Wymagania dotyczące badania czynników chemicznych w środowisku pracy w normach europejskich. dr Marek Dobecki - IMP Łódź Wymagania dotyczące badania czynników chemicznych w środowisku pracy w normach europejskich dr Marek Dobecki - IMP Łódź 1 DOSTĘPNE NORMY EUROPEJSKIE: BADANIA POWIETRZA NA STANOWISKACH PRACY PN-EN 689:2002

Bardziej szczegółowo

(Publikacja tytułów i odniesień do norm zharmonizowanych na mocy prawodawstwa harmonizacyjnego Unii) (Tekst mający znaczenie dla EOG) (2015/C 226/03)

(Publikacja tytułów i odniesień do norm zharmonizowanych na mocy prawodawstwa harmonizacyjnego Unii) (Tekst mający znaczenie dla EOG) (2015/C 226/03) 10.7.2015 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej C 226/43 Komunikat Komisji w ramach wdrażania dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady nr 98/79/WE z dnia 27 października 1998 r. w sprawie wyrobów medycznych

Bardziej szczegółowo

jest zbudowany i które są niezbędne do jego prawidłowej (fizjologicznej pracy) a taką zapewniają mu zgodnie z badaniami nnkt EPA+DHA omega-3.

jest zbudowany i które są niezbędne do jego prawidłowej (fizjologicznej pracy) a taką zapewniają mu zgodnie z badaniami nnkt EPA+DHA omega-3. Opis publikacji Tomasz Pawełczyk, Marta Grancow-Grabka, Magdalena Kotlicka-Antczak, Elżbieta Trafalska, Agnieszka Pawełczyk. A randomized controlled study of the efficacy of six-month supplementation with

Bardziej szczegółowo

Co trzeba wiedzieć, rozpoczynając leczenie insuliną?

Co trzeba wiedzieć, rozpoczynając leczenie insuliną? Co trzeba wiedzieć, rozpoczynając leczenie insuliną? Co trzeba wiedzieć, rozpoczynając leczenie insuliną? Do czego służy insulina? Insulina to hormon białkowy, wytwarzany w komórkach β (beta) trzustki,

Bardziej szczegółowo

ALGORYTMICZNA I STATYSTYCZNA ANALIZA DANYCH

ALGORYTMICZNA I STATYSTYCZNA ANALIZA DANYCH 1 ALGORYTMICZNA I STATYSTYCZNA ANALIZA DANYCH WFAiS UJ, Informatyka Stosowana II stopień studiów 2 Wnioskowanie statystyczne dla zmiennych numerycznych Porównywanie dwóch średnich Boot-strapping Analiza

Bardziej szczegółowo

Co to jest cukrzyca?

Co to jest cukrzyca? Co to jest cukrzyca? Schemat postępowania w cukrzycy Wstęp Cukrzyca to stan, w którym organizm nie może utrzymać na odpowiednim poziomie stężenia glukozy (cukru) we krwi. Glukoza jest głównym źródłem energii

Bardziej szczegółowo

Oszacowanie i rozkład t

Oszacowanie i rozkład t Oszacowanie i rozkład t Marcin Zajenkowski Marcin Zajenkowski () Oszacowanie i rozkład t 1 / 31 Oszacowanie 1 Na podstawie danych z próby szacuje się wiele wartości w populacji, np.: jakie jest poparcie

Bardziej szczegółowo

DZIAŁANIA PUBLICZNYCH OCZYSZCZALNI ŚCIEKÓW ZARZĄDZANIE STRUMIENIAMI WPŁYWAJĄCYMI ZA POMOCĄ TESTÓW MICROTOX

DZIAŁANIA PUBLICZNYCH OCZYSZCZALNI ŚCIEKÓW ZARZĄDZANIE STRUMIENIAMI WPŁYWAJĄCYMI ZA POMOCĄ TESTÓW MICROTOX DZIAŁANIA PUBLICZNYCH OCZYSZCZALNI ŚCIEKÓW ZARZĄDZANIE STRUMIENIAMI WPŁYWAJĄCYMI ZA POMOCĄ TESTÓW MICROTOX 1999 TIGRET Sp. z o.o. Ul. Warszawska 27 02-495 Warszawa Tel. 22 8670528, fax 22 8670530 www.tigret.eu

Bardziej szczegółowo

Komunikat Komisji w ramach wdrażania dyrektywy 98/79/WE. (Publikacja tytułów i odniesień do norm zharmonizowanych na mocy dyrektywy) (2010/C 183/04)

Komunikat Komisji w ramach wdrażania dyrektywy 98/79/WE. (Publikacja tytułów i odniesień do norm zharmonizowanych na mocy dyrektywy) (2010/C 183/04) 7.7.2010 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej C 183/45 Komunikat Komisji w ramach wdrażania dyrektywy 98/79/WE (Tekst mający znaczenie dla EOG) (Publikacja tytułów i odniesień do norm zharmonizowanych na

Bardziej szczegółowo

Norma to dokument przyjęty na zasadzie konsensu i zatwierdzony do powszechnego stosowania przez

Norma to dokument przyjęty na zasadzie konsensu i zatwierdzony do powszechnego stosowania przez KONCEPCJA SYSTEMU JAKOŚCI zgodnie z wymaganiami norm ISO serii 9000 dr Lesław Lisak Co to jest norma? Norma to dokument przyjęty na zasadzie konsensu i zatwierdzony do powszechnego stosowania przez upoważnioną

Bardziej szczegółowo

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LIX, SUPPL. XIV, 32 SECTIO D 2004

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LIX, SUPPL. XIV, 32 SECTIO D 2004 ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LIX, SUPPL. XIV, 32 SECTIO D 4 Studenckie Koło Naukowe przy Katedrze i Zakładzie Epidemiologii Akademii Medycznej im. Prof. Feliksa Skubiszewskiego

Bardziej szczegółowo

MODELOWANIE POŁĄCZEŃ TYPU SWORZEŃ OTWÓR ZA POMOCĄ MES BEZ UŻYCIA ANALIZY KONTAKTOWEJ

MODELOWANIE POŁĄCZEŃ TYPU SWORZEŃ OTWÓR ZA POMOCĄ MES BEZ UŻYCIA ANALIZY KONTAKTOWEJ Jarosław MAŃKOWSKI * Andrzej ŻABICKI * Piotr ŻACH * MODELOWANIE POŁĄCZEŃ TYPU SWORZEŃ OTWÓR ZA POMOCĄ MES BEZ UŻYCIA ANALIZY KONTAKTOWEJ 1. WSTĘP W analizach MES dużych konstrukcji wykonywanych na skalę

Bardziej szczegółowo

MATERIAŁY ODNIESIENIA - kryteria wyboru i zasady stosowania

MATERIAŁY ODNIESIENIA - kryteria wyboru i zasady stosowania 1 MATERIAŁY ODNIESIENIA - kryteria wyboru i zasady stosowania Dr inż. Piotr KONIECZKA Katedra Chemii Analitycznej Wydział Chemiczny Politechnika Gdańska ul. G. Narutowicza 11/12 80-952 GDAŃSK e-mail: kaczor@chem.gda.pl

Bardziej szczegółowo

Wydanie 3 Warszawa, 20.06.2007 r.

Wydanie 3 Warszawa, 20.06.2007 r. . POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI POLITYKA POLSKIEGO CENTRUM AKREDYTACJI DOTYCZĄCA ZAPEWNIENIA SPÓJNOŚCI POMIAROWEJ Wydanie 3 Warszawa, 20.06.2007 r. 1. Wstęp Niniejsza Polityka jest zgodna z dokumentem ILAC-P10:2002

Bardziej szczegółowo

Badania relaksacyjne b surowicy krwi II

Badania relaksacyjne b surowicy krwi II Badania relaksacyjne b surowicy krwi II PL9800948 B. Blicharska*, M.Kluza", M. Kuliszkiewicz-Janus" * Instytut Fizyki Uniwersytet Jagielloński, Kraków ** Katedra Hematologii i Chorób Rozrostowych AM, Wrocław

Bardziej szczegółowo

ANEKS I. Strona 1 z 5

ANEKS I. Strona 1 z 5 ANEKS I WYKAZ NAZW, POSTAĆ FARMACEUTYCZNA, MOC WETERYNARYJNYCH PRODUKTÓW LECZNICZYCH, GATUNKI ZWIERZĄT, DROGA PODANIA, PODMIOT ODPOWIEDZIALNY POSIADAJĄCY POZWOLENIE NA DOPUSZCZENIE DO OBROTU W PAŃSTWACH

Bardziej szczegółowo

Aneks III Zmiany w charakterystyce produktu leczniczego oraz w ulotce dla pacjenta

Aneks III Zmiany w charakterystyce produktu leczniczego oraz w ulotce dla pacjenta Aneks III Zmiany w charakterystyce produktu leczniczego oraz w ulotce dla pacjenta Uwaga: Niniejsze zmiany do streszczenia charakterystyki produktu leczniczego i ulotki dla pacjenta są wersją obowiązującą

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI 1) z dnia...2006 r.

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI 1) z dnia...2006 r. ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI 1) z dnia...2006 r. w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać instalacje pomiarowe do ciągłego i dynamicznego pomiaru ilości cieczy innych niż woda oraz szczegółowego

Bardziej szczegółowo

Laboratorium Telewizji Cyfrowej

Laboratorium Telewizji Cyfrowej Laboratorium Telewizji Cyfrowej Badanie wybranych elementów sieci TV kablowej Jarosław Marek Gliwiński Robert Sadowski Przemysław Szczerbicki Paweł Urbanek 14 maja 2009 1 Cel ćwiczenia Celem ćwiczenia

Bardziej szczegółowo

POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI

POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI AKREDYTACJA ORGANIZATORÓW BADAŃ BIEGŁOŚCI WYMAGANIA SZCZEGÓŁOWE Wydanie 4 Warszawa, 1.08.2014 r. Spis treści 1 Wprowadzenie...3 2 Ogólne zasady udzielania i utrzymywania akredytacji

Bardziej szczegółowo

Statystyka Opisowa z Demografią oraz Biostatystyka. Aleksander Denisiuk. denisjuk@euh-e.edu.pl

Statystyka Opisowa z Demografią oraz Biostatystyka. Aleksander Denisiuk. denisjuk@euh-e.edu.pl Statystyka Opisowa z Demografią oraz Biostatystyka TesttStudenta Aleksander Denisiuk denisjuk@euh-e.edu.pl Elblaska Uczelnia Humanistyczno-Ekonomiczna ul. Lotnicza 2 82-300 Elblag oraz Biostatystyka p.

Bardziej szczegółowo

Wyznaczanie minimalnej odważki jako element kwalifikacji operacyjnej procesu walidacji dla wagi analitycznej.

Wyznaczanie minimalnej odważki jako element kwalifikacji operacyjnej procesu walidacji dla wagi analitycznej. Wyznaczanie minimalnej odważki jako element kwalifikacji operacyjnej procesu walidacji dla wagi analitycznej. Andrzej Hantz Dyrektor Centrum Metrologii RADWAG Wagi Elektroniczne Pomiary w laboratorium

Bardziej szczegółowo

Walidacja metody analitycznej podejście metrologiczne. Waldemar Korol Instytut Zootechniki-PIB, Krajowe Laboratorium Pasz w Lublinie

Walidacja metody analitycznej podejście metrologiczne. Waldemar Korol Instytut Zootechniki-PIB, Krajowe Laboratorium Pasz w Lublinie Walidacja metody analitycznej podejście metrologiczne Waldemar Korol Instytut Zootechniki-PIB, Krajowe Laboratorium Pasz w Lublinie Walidacja potwierdzenie parametrów metody do zamierzonego jej zastosowania

Bardziej szczegółowo

Oryginalny pojemnik z kolorowym atramentem Brother Sposób obliczania deklarowanej wydajności pojemnika na podstawie standardu ISO/IEC24711

Oryginalny pojemnik z kolorowym atramentem Brother Sposób obliczania deklarowanej wydajności pojemnika na podstawie standardu ISO/IEC24711 Oryginalny pojemnik z kolorowym atramentem Brother Sposób obliczania deklarowanej wydajności pojemnika na podstawie standardu ISO/IEC24711 Spis treści 1. Wstęp 2. Informacje ogólne o standardzie ISO/IEC

Bardziej szczegółowo

P. R. Bevington and D. K. Robinson, Data reduction and error analysis for the physical sciences. McGraw-Hill, Inc., 1992. ISBN 0-07- 911243-9.

P. R. Bevington and D. K. Robinson, Data reduction and error analysis for the physical sciences. McGraw-Hill, Inc., 1992. ISBN 0-07- 911243-9. Literatura: P. R. Bevington and D. K. Robinson, Data reduction and error analysis for the physical sciences. McGraw-Hill, Inc., 1992. ISBN 0-07- 911243-9. A. Zięba, 2001, Natura rachunku niepewności a

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 15 listopada 2010 r.

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 15 listopada 2010 r. Dziennik Ustaw Nr 222 15439 Poz. 1453 1453 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 15 listopada 2010 r. w sprawie wzorów wniosków przedkładanych w związku z badaniem klinicznym, wysokości opłat za złożenie

Bardziej szczegółowo

Opieka nad dziećmi chorymi na cukrzycę w szkole i w innych placówkach opieki dziennej

Opieka nad dziećmi chorymi na cukrzycę w szkole i w innych placówkach opieki dziennej ZALECENIA ISSN 1640 8497 Stanowisko American Diabetes Association Opieka nad dziećmi chorymi na cukrzycę w szkole i w innych placówkach opieki dziennej Care of children with diabetes in the school and

Bardziej szczegółowo

Bayer plc MERA (Middle East, Eastern Europe, Russia, Africa) Bayer House Strawberry Hill Newbury, Berkshire RG14 1JA, UK Tel +44 1635 563000

Bayer plc MERA (Middle East, Eastern Europe, Russia, Africa) Bayer House Strawberry Hill Newbury, Berkshire RG14 1JA, UK Tel +44 1635 563000 Bayer plc MERA (Middle East, Eastern Europe, Russia, Africa) Bayer House Strawberry Hill Newbury, Berkshire RG14 1JA, UK Tel +44 1635 563000 Bayer HealthCare LLC Subsidiary of Bayer Corporation Mishawaka,

Bardziej szczegółowo

AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY

AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY Aktywność fizyczna glukometr glukometr glukometr glukometr glukometr skrocona 8 str broszura aktywnosc fizyczna.indd 1 2013-05-09 14:12:46 AKTYWNOŚĆ FIZYCZNA

Bardziej szczegółowo

Sterowanie jakością badań i analiza statystyczna w laboratorium

Sterowanie jakością badań i analiza statystyczna w laboratorium Sterowanie jakością badań i analiza statystyczna w laboratorium CS-17 SJ CS-17 SJ to program wspomagający sterowanie jakością badań i walidację metod badawczych. Może działać niezależnie od innych składników

Bardziej szczegółowo

STATYSTYKA I DOŚWIADCZALNICTWO. Wykład 2

STATYSTYKA I DOŚWIADCZALNICTWO. Wykład 2 STATYSTYKA I DOŚWIADCZALNICTWO Wykład Parametry przedziałowe rozkładów ciągłych określane na podstawie próby (przedziały ufności) Przedział ufności dla średniej s X t( α;n 1),X + t( α;n 1) n s n t (α;

Bardziej szczegółowo

Acusera 24.7 - zarządzanie wynikami kontroli wewnątrzlaboratoryjnej

Acusera 24.7 - zarządzanie wynikami kontroli wewnątrzlaboratoryjnej Acusera 24.7 - zarządzanie wynikami kontroli wewnątrzlaboratoryjnej II Konferencja Diagnostów Laboratoryjnych Śląski Urząd Wojewódzki w Katowicach 14 września 2015 Acusera 24. 7 - główne funkcje: 1.Prowadzenie

Bardziej szczegółowo

Lista glukometrów specyficznych dla glukozy

Lista glukometrów specyficznych dla glukozy Nazwa kraju: POLSKA (Poland) *Ważna informacja* Lista glukometrów specyficznych Poniższa lista nie jest wyczerpująca i jest aktualna na lipiec 2015. Brak Państwa glukometru lub testów paskowych specyficznych

Bardziej szczegółowo

EUROPEJSKIE STANDARDY STOSOWANIA TESTÓW W BIZNESIE. Urszula Brzezińska, Dział Merytoryczny, Pracownia Testów Psychologicznych PTP

EUROPEJSKIE STANDARDY STOSOWANIA TESTÓW W BIZNESIE. Urszula Brzezińska, Dział Merytoryczny, Pracownia Testów Psychologicznych PTP EUROPEJSKIE STANDARDY STOSOWANIA TESTÓW W BIZNESIE Urszula Brzezińska, Dział Merytoryczny, Pracownia Testów Psychologicznych PTP DLACZEGO STANDARDY STOSOWANIA TESTÓW W BIZNESIE SĄ WAŻNE? Kto może być kompetentnym

Bardziej szczegółowo

Zasady wykonania walidacji metody analitycznej

Zasady wykonania walidacji metody analitycznej Zasady wykonania walidacji metody analitycznej Walidacja metod badań zasady postępowania w LOTOS Lab 1. Metody badań stosowane w LOTOS Lab należą do następujących grup: 1.1. Metody zgodne z uznanymi normami

Bardziej szczegółowo

Ważna informacja dotycząca bezpieczeństwa stosowania

Ważna informacja dotycząca bezpieczeństwa stosowania Ważna informacja dotycząca bezpieczeństwa stosowania 12-38 Sierpień 2012 System Chemii Klinicznej Dimension Hemoglobina A1c (DF105A HB1C) Zmiana scalerów specyficznych dla serii i domyślnego współczynnika

Bardziej szczegółowo

Kolejna nowelizacja Deklaracji Helsinskiej

Kolejna nowelizacja Deklaracji Helsinskiej Kolejna nowelizacja Deklaracji Helsinskiej M. Czarkowski Warszawski Uniwersytet Medyczny Ośrodek Bioetyki NRL 1 Historia powstania Przyjęta przez 18 Zgromadzenie Ogólne Światowego Stowarzyszenia Lekarzy

Bardziej szczegółowo

POWIKŁANIA. Personal solutions for everyday life.

POWIKŁANIA. Personal solutions for everyday life. POWIKŁANIA Personal solutions for everyday life. Powikłania Cukrzyca występuje u osób, w przypadku których organizm nie potrafi sam kontrolować poziomu glukozy we krwi (określanego również jako poziom

Bardziej szczegółowo

Opis przedmiotu zamówienia wraz z wymaganiami technicznymi i zestawieniem parametrów

Opis przedmiotu zamówienia wraz z wymaganiami technicznymi i zestawieniem parametrów Załącznik nr 1 do SIWZ Nazwa i adres Wykonawcy Opis przedmiotu zamówienia wraz z wymaganiami technicznymi i zestawieniem parametrów Przedmiot zamówienia; automatyczny system do diagnostyki molekularnej:

Bardziej szczegółowo

Zastosowanie materiałów odniesienia

Zastosowanie materiałów odniesienia STOSOWANIE MATERIAŁÓW ODNIESIENIA W PRAKTYCE LABORATORYJNEJ 1 Piotr KONIECZKA Katedra Chemii Analitycznej Wydział Chemiczny Politechnika Gdańska ul. G. Narutowicza 11/1 80-33 GDAŃSK e-mail:piotr.konieczka@pg.gda.pl

Bardziej szczegółowo

LECZENIE PRZEWLEKŁEGO WIRUSOWEGO ZAPALENIA WĄTROBY TYPU C TERAPIĄ BEZINTERFERONOWĄ (ICD-10 B 18.2)

LECZENIE PRZEWLEKŁEGO WIRUSOWEGO ZAPALENIA WĄTROBY TYPU C TERAPIĄ BEZINTERFERONOWĄ (ICD-10 B 18.2) Załącznik B.71. LECZENIE PRZEWLEKŁEGO WIRUSOWEGO ZAPALENIA WĄTROBY TYPU C TERAPIĄ BEZINTERFERONOWĄ (ICD-10 B 18.2) ŚWIADCZENIOBIORCY 1. Kryteria kwalifikacji: 1) Do programu kwalifikowani są dorośli świadczeniobiorcy

Bardziej szczegółowo

14. Sprawdzanie funkcjonowania systemu zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy

14. Sprawdzanie funkcjonowania systemu zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy 14. Sprawdzanie funkcjonowania systemu zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy 14.1. Co to jest monitorowanie bezpieczeństwa i higieny pracy? Funkcjonowanie systemu zarządzania bezpieczeństwem i higieną

Bardziej szczegółowo

Darmowy fragment www.bezkartek.pl

Darmowy fragment www.bezkartek.pl Wszelkie prawa zastrzeżone. Rozpowszechnianie całości lub fragmentów niniejszej publikacji w jakiejkolwiek postaci bez zgody wydawcy zabronione. Autor oraz wydawca dołożyli wszelkich starań aby zawarte

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJE DOTYCZĄCE OPIEKI DOMOWEJ NAD OSOBĄ CHORĄ NA CUKRZYCĘ

INSTRUKCJE DOTYCZĄCE OPIEKI DOMOWEJ NAD OSOBĄ CHORĄ NA CUKRZYCĘ INSTRUKCJE DOTYCZĄCE OPIEKI DOMOWEJ NAD OSOBĄ CHORĄ NA CUKRZYCĘ Jak dbać o chorego organizując środowisko i zasoby niezbędne do zagwarantowania mu wyższej jakości życia Przydatne numery telefonów Terapia

Bardziej szczegółowo

Standardy leczenia wirusowych zapaleń wątroby typu C Rekomendacje Polskiej Grupy Ekspertów HCV - maj 2010

Standardy leczenia wirusowych zapaleń wątroby typu C Rekomendacje Polskiej Grupy Ekspertów HCV - maj 2010 Standardy leczenia wirusowych zapaleń wątroby typu C Rekomendacje Polskiej Grupy Ekspertów HCV - maj 2010 1. Leczeniem powinni być objęci chorzy z ostrym, przewlekłym zapaleniem wątroby oraz wyrównaną

Bardziej szczegółowo

Hipoglikemia. przyczyny, objawy, leczenie. Beata Telejko

Hipoglikemia. przyczyny, objawy, leczenie. Beata Telejko Hipoglikemia przyczyny, objawy, leczenie Beata Telejko Klinika Endokrynologii, Diabetologii i Chorób Wewnętrznych Uniwersytetu Medycznego w Białymstoku Definicja hipoglikemii w cukrzycy Zespół objawów

Bardziej szczegółowo

Sposób wykorzystywania świadectw wzorcowania do ustalania okresów między wzorcowaniami

Sposób wykorzystywania świadectw wzorcowania do ustalania okresów między wzorcowaniami EuroLab 2010 Warszawa 3.03.2010 r. Sposób wykorzystywania świadectw wzorcowania do ustalania okresów między wzorcowaniami Ryszard Malesa Polskie Centrum Akredytacji Kierownik Działu Akredytacji Laboratoriów

Bardziej szczegółowo

Kalkulator Bolusa, Bolus Wizard Pierwsze kroki

Kalkulator Bolusa, Bolus Wizard Pierwsze kroki Kalkulator Bolusa, Bolus Wizard Pierwsze kroki Spis treści Wprowadzenie Wprowadzenie 3 Wyjaśnienie i obliczenie wskaźników Kalkulatora Bolusa, Bolus Wizard 4 Suma dawek dziennych 4 Przelicznik węglowodanów

Bardziej szczegółowo