Mechanizmy inżynierii finansowej w podnoszeniu efektywności absorpcji środków UE

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Mechanizmy inżynierii finansowej w podnoszeniu efektywności absorpcji środków UE"

Transkrypt

1 Mechanizmy inżynierii finansowej w podnoszeniu efektywności absorpcji środków UE i ich znaczenie w polityce spójności po 2013 roku Projekt przygotowany przez Zespół Instytutu Badań nad Gospodarką Rynkową Mechanizmy inżynierii finansowej w podnoszeniu efektywności absorpcji środków UE i ich znaczenie w polityce spójności po 2013 roku realizowany w ramach konkursu dotacji Fundusze europejskie na poziomie NSS III edycja organizowanego przez Ministerstwo Rozwoju Regionalnego, współfinansowanego ze środków Unii Europejskiej w ramach Programu Operacyjnego Pomoc Techniczna. GDAŃSK, LISTOPAD 2010

2 SYNTEZA WYNIKÓW RAPORTU MECHANIZMY INŻYNIERII FINANSOWEJ W PODNOSZENIU EFEKTYWNOŚCI ABSORPCJI ŚRODKÓW UE I ICH ZNACZENIE W POLITYCE SPÓJNOŚCI PO 2013 ROKU. REKOMENDACJE ANALIZA PORÓWNAWCZA MECHANIZMU DOTACYJNEGO I MECHANIZMU FINANSOWANIA ZWROTNEGO ZAINTERESOWANIE POŚREDNIKÓW FINANSOWYCH POSZCZEGÓLNYMI MECHANIZMAMI INŻYNIERII FINANSOWEJ Cel i zakres analizy Fundusze pożyczkowe, poręczeniowe oraz banki spółdzielcze jako pośrednicy finansowi Działalność funduszy pożyczkowych Działalność funduszy poręczeniowych Działalność banków spółdzielczych Zainteresowanie pośredników finansowych instrumentami inżynierii finansowej oraz możliwość absorpcji środków unijnych Wnioski, konkluzje ANALIZA SKALI LUKI KAPITAŁOWEJ W POLSCE ROLA FUNDUSZY VENTURE CAPITAL I BUSINESS ANGELS W OGRANICZANIU TEGO PROBLEMU Wstęp Jak zbadać skalę luki finansowej? Ocena strony podażowej rynku kapitału dla firm z luki kapitałowej Zapotrzebowanie firm z sektora MSP na finansowanie w perspektywie 2014 roku Konkluzje ANALIZA EFEKTYWNOŚCI ABSORPCJI ŚRODKÓW UE W OPARCIU O INSTRUMENTY POZADOTACYJNE BARIERY ROZWOJU INSTRUMENTÓW INŻYNIERII FINANSOWEJ W POLSCE

3 6. ROZWÓJ INSTRUMENTÓW INŻYNIERII FINANSOWEJ W ŚWIETLE DOŚWIADCZEŃ POLSKI I UE Realizacja inicjatywy JEREMIE w Polsce Realizacja inicjatywy JEREMIE na Węgrzech i innych krajach UE Wdrażanie inicjatywy JESSICA w krajach UE

4 Synteza wyników raportu Mechanizmy inżynierii finansowej w podnoszeniu efektywności absorpcji środków UE i ich znaczenie w polityce spójności po 2013 roku. Rekomendacje 1. W szerokim ujęciu mechanizmy inżynierii finansowej definiuje się jako zwrotne instrumenty finansowe, w których pośredniczeniu uczestniczą różnego typu pośrednicy finansowi (banki, fundusze pożyczkowe i poręczeniowe, fundusze venture capital). Głównym zadaniem instrumentów inżynierii finansowej jest zwiększenie możliwości rozwoju sektora MSP i JST poprzez zapewnienie dostępu do kapitału. Cechą charakterystyczną instrumentów inżynierii finansowej jest ich odnawialność dla kolejnych beneficjentów, poprzez rewolwingowy system wsparcia. W odróżnieniu zatem od obowiązującego dotychczas dotacyjnego systemu wsparcia, ostateczny beneficjent nie może liczyć na bezzwrotną pomoc, ale raczej na uzyskanie łatwiejszego dostępu do usług finansowych, oferowanych na bardziej korzystnych warunkach niż standardowo. Otrzymane środki muszą być jednak zwrócone, a następnie będą ponownie redystrybuowane przez pośrednika finansowego do sektora MSP lub JST. 2. Z uwagi na efekt mnożnikowy wykorzystanie mechanizmu pozadotacyjnego mogłoby przyczynić się do podniesienia efektywności absorpcji środków UE, a w związku z tym środki UE mogłyby w większym stopniu niż do tej pory sprzyjać rozwojowi cywilizacyjnemu Polski. Z szacunków UE wynika, że na bazie każdego 1 euro mogą powstać instrumenty finansowe o wartości od 2 do 10 euro 1. Dlatego wykorzystanie mechanizmu pozadotacyjnego na szerszą skalę powinno być jednym z priorytetów polityki gospodarczej Polski w najbliższych latach, zwłaszcza że należy się liczyć z ograniczeniem wielkości środków przyznanych Polsce z budżetu UE. 3. Instrumenty inżynierii finansowej znajdują się obecnie w początkowym etapie rozwoju. Znaczna liczba pośredników finansowych, w szczególności funduszy 1 Mikita M., Inicjatywa JEREMIE i jej wpływ na rozwój przedsiębiorstw w krajach Unii Europejskiej; referat na IV Konferencji Naukowej z serii wiedza i innowacje pt. Fundusze unijne i przedsiębiorstwa w rozwoju nauki i gospodarki, Uniwersytet Jagielloński, Kraków, stycznia 2008 r. 4

5 poręczeniowych i pożyczkowych, w dużym stopniu w latach ubiegłych podniosła kapitały własne, w głównej mierze w ramach Sektorowego Programu Operacyjnego Wzrost Konkurencyjności Przedsiębiorstw, co w znacznym zakresie zwiększyło możliwości finansowania przez nie mikro, małych i średnich przedsiębiorstw. Zatem w chwili obecnej skupiają się na tym, aby pozyskane środki efektywnie wykorzystać (zwiększając mnożnik). Badania IBnGR wskazały, iż środki finansowe pozyskane w postaci dotacji stanowią obecnie istotną barierę ograniczającą zainteresowanie funduszy pożyczkowych i poręczeniowych zwrotnymi instrumentami finansowymi. Z przeprowadzonej analizy wynika, iż ok. 46% badanych pośredników stwierdziło, że wykorzystanie wcześniejszych środków w postaci dotacji wpłynęło na obecne zapotrzebowanie na instrumenty inżynierii finansowej. W przypadku funduszy pożyczkowych i poręczeniowych odsetek ten był znacznie wyższy i wyniósł odpowiednio 64% oraz 61%, zaś dla banków spółdzielczych zaledwie 12%. 4. Z analiz IBnGR wynika, że jedynie 14,8% ankietowanych pośredników korzysta z instrumentów inżynierii finansowej. Jednak biorąc pod uwagę możliwość ich wykorzystania w przyszłości, 58,5% badanych pośredników odpowiedziało pozytywnie (ok. 4-krotnie więcej niż w chwili obecnej). 5. W opinii IBnGR, znaczną rolę w dystrybuowaniu instrumentów inżynierii finansowej mogą odegrać banki spółdzielcze, ze względu na rozbudowaną sieć placówek (4413 na koniec czerwca 2010 roku) oraz dobrą znajomość rynków lokalnych. Ponadto, aż ¾ ankietowanych banków spółdzielczych zadeklarowało chęć skorzystania ze zwrotnych instrumentów finansowych UE. 6. Jedną z podstawowych barier rozwoju instrumentów zwrotnych w Polsce jest wysoki stopień skomplikowania procedur aplikacyjnych. Warto bowiem zwrócić uwagę, że w przeciwieństwie do mechanizmu dotacyjnego, instrumenty inżynierii finansowej wymagają znacznie większego zaangażowania i zainteresowania ze strony banków czy funduszy pożyczkowych bądź poręczeniowych. Bariera aplikacyjna została 5

6 wskazana na pierwszym miejscu przez banki spółdzielcze (średnia ocen 2,92; Tabela A.) i fundusze pożyczkowe (2,3). Fundusze poręczeniowe czynnik ten sklasyfikowały natomiast na trzecim miejscu (średnia 2,1). Tabela A. Analiza podstawowych barier rozwoju instrumentów inżynierii finansowej w Polsce, z punktu widzenia pośredników finansowych. Czynniki OG 1 BS 2 FPOŻ 3 FPOR 4 Śred. Poz. Śred. Poz. Śred. Poz. Śred. Poz. wysoki stopień skomplikowania procedur aplikacyjnych 2,4 1 2,9 1 2,3 1 2,1 2 konieczność prowadzenia rozbudowanej sprawozdawczości dość długi okres uruchamiania instrumentów inżynierii finansowej brak rzetelnego źródła informacji (brak aktualnych i szczegółowych informacji) trudności w spełnieniu kryteriów związanych z sytuacją finansową ryzyko niewykorzystania pozyskanych środków (brak zainteresowania ze strony przedsiębiorstw) wysokie ryzyko prawne obsługi projektu związanego z pozyskaniem instrumentów inżynierii finansowej konieczność posiadania i rozwijania wiedzy i doświadczenia nt. inżynierii finansowej niski poziom środków finansowych możliwych do pozyskania 2,0 2 2,4 2 1,9 3 1,8 4 1,9 3 1,0 7 2,1 2 2,6 1 1,8 4 1,8 4 1,8 5 1,7 5 1,7 5 1,8 5 1,9 4 1,6 6 1,5 6 2,0 3 1,4 7 1,1 7 1,4 7 0,9 8 1,4 6 2,0 3 0,7 8 1,6 6 0,5 11 0,2 11 0,6 9 0,3 10 0,5 9 1,0 8 inne 0,5 10 0,0 11 0,9 8 0,5 9 różne metryki produktów w poszczególnych regionach 0,4 11 0,4 9 0,5 10 0,4 10 Suma = 15 pkt. 15,0 15,0 15,0 15,0 1 ogółem; 2 banki spółdzielcze; 3 fundusze pożyczkowe; 4 fundusze poręczeniowe Źródło: Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową. 7. W badaniach pośredników finansowych i ich opinii na temat instrumentów inżynierii finansowej widoczne jest bardzo duże przywiązanie do mechanizmu dotacyjnego. Instrumenty inżynierii finansowej traktowane są czasami jako zło konieczne, z którym trzeba będzie się zmierzyć. Negatywna ocena mechanizmów zwrotnych wynikała na przykład z przekonania, że dotacja jako źródło finansowania 2 W ankiecie przeprowadzonej przez IBnGR, pośrednicy finansowi mieli do dyspozycji 15 pkt., które mieli rozdysponować między poszczególne bariery. 6

7 bezzwrotnego jest korzystniejszym instrumentem dla MSP w porównaniu do instrumentów zwrotnych, a dochody krajowych przedsiębiorstw na tyle niewysokie, że powinny korzystać z dotacji, a nie rynkowych instrumentów zwrotnych. Pokazuje to, że ponad sześć lat finansowania projektów unijnych na zasadach dotacji przyczyniło się do ograniczenia postaw przedsiębiorczości i konkurencyjności w sektorze przedsiębiorstw. Instrumenty inżynierii finansowej oceniane są także przez pośredników jako mechanizm znacznie droższy niż dotacyjny, z uwagi na udział pośrednika menadżera i konieczność tworzenia rozbudowanych struktur organizacyjnych. W ich opinii, to Instytucja Zarządzająca powinna mieć kompetencje do samodzielnego zarządzania środkami. 8. Na dzień dzisiejszy nie ma wypracowanej metodologii oceny efektywności absorpcji środków UE w oparciu o instrumenty zwrotne, gdyż wdrażanie instrumentów inżynierii finansowej w Polsce jest w początkowej fazie. Zdaniem IBnGR, odpowiednim wskaźnikiem, który pozwoli ocenić efektywność absorpcji środków unijnych w oparciu o instrumenty pozadotacyjne jest mnożnik kapitałowy. Efektywność absorpcji środków UE powinna być także badana pod kątem możliwości ich wykorzystania przez pośredników finansowych. Zatem, wsparcie powinno być przede wszystkim ukierunkowane do podmiotów gwarantujących osiągnięcie wysokiego mnożnika kapitałowego. Ponadto, wyznacznikiem efektywności pozyskanego wsparcia z UE powinna być jakość wydanych środków a nie tylko ich ilość. 9. W ramach projektu przeprowadzono analizę skali luki kapitałowej w Polsce, koncentrując się na finansowaniu kapitałem wysokiego ryzyka dostępnym w ramach funduszy VC i sieci aniołów biznesu. Ograniczenie analizy do tych dwóch grup inwestorów było uzasadnione tym, że finansowanie typu venture capital i business angels powinno koncentrować się na przedsiębiorstwach znajdujących się w fazie seed i start-up. Są to najbardziej newralgiczne fazy rozwoju przedsiębiorstw z punktu widzenia luki kapitałowej i w tych fazach mamy najczęściej do czynienia z kłopotami z finansowaniem przedsiębiorstw o charakterze trwałym. Z przeprowadzonych badań 7

8 wynika, że polski rynek inwestorów typu VC jest relatywnie mały. Wg EVCA w 2008 roku inwestycje VC wyniosły w Polsce 628 mln euro, z czego inwestycje w fazach zasiewu i start-up stanowiły ok. 3%. Niska rola finansowania przedsiębiorstw we wczesnych fazach rozwoju wynika z polityki inwestycyjnej funduszy VC/PE, które koncentrują się głównie na wykupach menedżerskich. W perspektywie kilkuletniej skalę luki finansowej może ograniczyć działalność KFK S.A. oraz rozwój sieci aniołów biznesu stymulowany środkami pochodzącymi z funduszy strukturalnych. Z drugiej jednak strony z przeprowadzonych przez IBnGR badań wśród przedsiębiorstw z sektora MSP wynika, że zapotrzebowanie sektora MSP na kapitał zewnętrzny prawdopodobnie wzrośnie w najbliższym okresie. 62% badanych firm z sektora MSP wskazało na większe zapotrzebowanie niż obecnie na finansowanie działalności. Te wyniki w połączeniu ze słabościami po stronie podaży mogą wskazywać, że istnieje realne ryzyko pogłębienia się problemu luki kapitałowej w najbliższych latach. 8

9 1. Analiza porównawcza mechanizmu dotacyjnego i mechanizmu finansowania zwrotnego W obowiązującej perspektywie finansowej na lata , Polska uzyskała wsparcie ze środków budżetu UE na poziomie 80 md euro. Wsparcie finansowe ukierunkowane jest m.in. na działania inwestycyjne wspierające rozwój gospodarczy oraz zmierzające do zniwelowania dysproporcji społeczno-ekonomicznych w stosunku do innych krajów Unii. O środki unijne ubiegać się mogą podmioty gospodarcze, jednostki samorządu terytorialnego oraz rolnicy. Istotną dzisiaj kwestią pozostaje natomiast forma dystrybucji pomocy unijnej do beneficjentów. W perspektywie finansowej na lata dopuszczalne są bowiem dwie formy wsparcia finansowego: bezzwrotne, i zwrotne. Pierwsza forma związana jest ze znanym i stosowanym dotychczas mechanizmem dotacyjnym. Beneficjent, który złożył projekt o współfinansowanie inwestycji ze środków unijnych i otrzymał od instytucji kontraktującej zgodę na realizację przedsięwzięcia, może liczyć na bezzwrotną pomoc w postaci dotacji sięgającej, w zależności od programu, nawet do 90% wartości inwestycji (Rysunek 1.1.). Druga forma, zaliczana do mechanizmów zwrotnych, odnosi się do nowej konstrukcji produktów, zwanych instrumentami inżynierii finansowej 3. W szerokim ujęciu definiuje się je jako zwrotne instrumenty finansowe, w których pośredniczeniu uczestniczą różnego typu pośrednicy finansowi - banki, fundusze pożyczkowe i poręczeniowe, fundusze venture capital, fundusze na rzecz rozwoju obszarów miejskich, czyli fundusze inwestujące m.in. w partnerstwa publiczno-prywatne 4. Głównym zadaniem instrumentów inżynierii finansowej 3 Instrumentów inżynierii finansowej nie należy utożsamiać z inżynierią finansową w rozumieniu nauki o finansach, w której przedmiotem analizy są pochodne instrumenty finansowe (np. opcje, kontrakty terminowe) 4 Wąska definicja ogranicza krąg pośredników finansowych wyłącznie do funduszy kapitału podwyższonego ryzyka (venture capital funds), funduszy gwarancyjnych i pożyczkowych oraz funduszy na rzecz rozwoju obszarów miejskich, czyli funduszy inwestujących m.in. w partnerstwa publiczno-prywatne - Rozporządzenie Rady (WE) nr 1083/2006 z dnia 11 lipca 2006 r. ustanawiające przepisy ogólne dotyczące Europejskiego 9

10 jest zwiększenie możliwości rozwoju sektora MSP i JST poprzez zapewnienie dostępu do kapitału. Należy podkreślić, że instrumenty zwrotne stanowią obecnie jedynie uzupełnienie systemu dystrybucji środków unijnych (ok. 2% ogółu pomocy unijnej), zdominowanego przez mechanizmy dotacyjne. Tymczasem, szersze wykorzystanie instrumentów inżynierii finansowej mogłoby podnieść efektywność alokacji kapitału. Cechą charakterystyczną instrumentów inżynierii finansowej jest ich odnawialność dla kolejnych beneficjentów, poprzez rewolwingowy system wsparcia. W odróżnieniu zatem od obowiązującego dotychczas dotacyjnego systemu wsparcia, ostateczny beneficjent nie może liczyć na bezzwrotną pomoc, ale na uzyskanie łatwiejszego dostępu do usług finansowych, oferowanych na bardziej korzystnych warunkach niż standardowo. Otrzymane środki muszą być jednak zwrócone a następnie ponownie redystrybuowane przez pośrednika finansowego do sektora MSP lub JST (Rysunek 1.1.). Rysunek 1.1. Zwrotny a bezzwrotny system dystrybucji środków finansowych Pomoc i pogramy unijne Instrumenty bezzwrotne (dotacje) Instytucja pośrednicząca dotacja bezzwrotna Pomoc i pogramy unijne Instrumenty zwrotne (instrumenty inżynierii finansowej) Zwrot środków przy zamknięciu programów Pośrednik finansowy (bank, fundusz na rzecz rozwoju obszarów miejskich, fundusz venture capital, fundusz poręczeniowy, pożyczkowy) pożyczka, poręczenie, wkład kapitałowy, gwarancja Beneficjent np. MSP, JST Beneficjent np. MSP, JST Beneficjent np. MSP, JST Beneficjent np. MSP, JST Beneficjent np. MSP, JST Beneficjent np. MSP, JST zwrotny charakter środków Źródło: Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową. Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności i uchylające rozporządzenie (WE) nr 1260/1999, Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej, L 210/25,

11 Zasadnicza różnica między dwoma formami finansowego wsparcia unijnego odnosi się zatem do kwestii zwrotności środków. Chodzi mianowicie o to, czy pozyskane fundusze przypisane są jednemu beneficjentowi na zawsze (tak jak ma to miejsce w obecnym systemie dotacyjnym), czy też może z nich skorzystać kilka podmiotów, ale na zasadzie zwrotnej pożyczki (poręczenia), udostępnianej przez pośrednika finansowego na korzystniejszych warunkach poprzez mechanizmy inżynierii finansowej). Druga ważna różnica związana jest z istnieniem tzw. mnożnika. Zwrotność instrumentów inżynierii finansowej zapewnia bowiem wystąpienie efektu rolowania, czyli wielokrotnego wykorzystywania tych samych środków w celu zasilenia kapitałowego kilku podmiotów. Z szacunków UE wynika, że na bazie każdego 1 euro powstaną instrumenty finansowe o wartości od 2 do 10 euro 5. W efekcie otrzymana pomoc unijna zostanie realnie zwielokrotniona. Taki mechanizm nie ma natomiast zastosowania w systemie dotacyjnym. Wielkość dotacji przekazanych docelowym beneficjom jest w tym przypadku zbieżna z poziomem środków przeznaczonych do dystrybucji. Dla przykładu, raport Ove Arup & Partners International Limited 6 dotyczący studium możliwości wdrożenia inicjatywy JESSICA w Polsce Zachodniej, wskazuje na następujące przewagi mechanizmów zwrotnych (w tym przypadku instrumentu JESSICA) nad systemem dotacyjnym: dzięki zwrotnemu charakterowi udzielanego finansowania kapitał funduszu nie zmniejszy się (patrz Rysunek 1.2.); wartość środków przekazanych na finansowanie projektów do 2015 roku będzie o około 40% większa, niż w przypadku systemu dotacyjnego, (patrz Rysunek 1.3.), co wynikać będzie z możliwości ponownego wykorzystania środków powracających do funduszy JESSICA wraz ze spłatą kolejnych transz pożyczek; 5 Mikita M., Inicjatywa JEREMIE i jej wpływ na rozwój przedsiębiorstw w krajach Unii Europejskiej; referat na IV Konferencji Naukowej z serii wiedza i innowacje pt. Fundusze unijne i przedsiębiorstwa w rozwoju nauki i gospodarki, Uniwersytet Jagielloński, Kraków, stycznia 2008 r. 6 Europejski Bank Inwestycyjny, Studium możliwości wdrożenia inicjatywy JESSICA Polska Zachodnia, Ove Arup & Partners International Limited, styczeń 2009 r. 11

12 finansowanie przedsięwzięć z funduszy JESSICA może rozpocząć się rok później, tzn. od 2011 roku, ale przewidywany okres reinwestowania środków będzie znacznie dłuższy. Rysunek 1.2. Porównanie wartości kapitału (Porównawcze zestawienie wartości środków dostępnych na finansowanie przedsięwzięć rewitalizacyjnych w systemie dotacyjnym i w ramach JESSICA) Rysunek 1.3. Finansowanie dotacyjne i w ramach JESSICA (Porównawcze zestawienie wartości środków wydatkowanych na finansowanie przedsięwzięć rewitalizacyjnych w systemie dotacyjnym i w ramach JESSICA) Źródło: JESSICA (Joint European Support For Sustainable Investment In City Areas) Studium możliwości wdrożenia inicjatywy JESSICA Polska Południowa, Styczeń 2009, European Investment Bank, str. 37. Ostatnim elementem różnicującym mechanizm dotacyjny od zwrotnego jest rodzaj podmiotu, który aplikuje o środki z pomocy unijnej. W przypadku mechanizmu bezzwrotnego, to przedsiębiorcy i samorządy muszą złożyć wnioski aplikacyjne, jeśli chcą otrzymać wsparcie w postaci współfinansowania ze środków unijnych. Natomiast o instrumenty inżynierii finansowej muszą aplikować pośrednicy finansowi banki, fundusze pożyczkowe i poręczeniowe, fundusze na rzecz rozwoju obszarów miejskich, które następnie będą dystrybuować środki w postaci kredytów, poręczeń do sektora MSP i JST. Instrumenty inżynierii finansowej są obecnie dostępne na poziomie krajowym i europejskim w ponad 20 programach unijnej pomocy, które ilustruje poniższa mapa. 12

13 Tabela 1.1. Mapa instrumentów inżynierii finansowej (IIF) Instrumenty Inżynierii Finansowej Poziom europejski Poziom krajowy Programy ramowe UE Programy współpracy międzynarodowej Programy ogólnokrajowe i ponadregionalne Programy regionalne CIP - Competitiveness and Innovation Framework Programme Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka Program Operacyjny Rozwój Polski Wschodniej Regionalny Program Operacyjny Źródło: Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową. GIF (High Growth and Innovative SME Facility) Instrument obejmuje inwestycje Europejskiego Funduszu Inwestycyjnego w wyspecjalizowane fundusze podwyższonego ryzyka, SMEG (SME Guarantee Facility) system poręczeń dla MSP, udzielanie regwarancji na rzecz działających programów gwarancyjnych, udzielanie gwarancji bezpośrednich na rzecz instytucji finansowych CBS (Capacity Building Scheme) system rozwijania zdolności instytucji pośrednictwa finansowego; zwiększanie podaży kredytów dla MSP poprzez ulepszenie procedur oceny wiarygodności finansowej w ramach kredytowania MSP. JOSEFIN Program regionu Morza Bałtyckiego JASSMINE wsparcie rynku mikropożyczkowego poprzez pomoc techniczną i wsparcie finansowe Kredyt technologiczny - wsparcie inwestycji w zakresie wdrożenia nowych technologii poprzez udzielanie kredytu technologicznego z możliwością częściowej spłaty ze środków FKT w formie premii technologicznej Wsparcie rynku VC Poręczenia/gwarancje w formie re-poręczenia dla funduszy poręczeniowych, na wsparcie sektora MSP w 5 woj. Polski Wschodniej JEREMIE - celem JEREMIE jest poprawa wykorzystania oraz zwiększenie efektywności środków przeznaczanych na wsparcie sektora MSP w ramach funduszy unijnych w Polsce; środki wyodrębnione ze środków RPO JESSICA instrument przeznaczony dla JST, ułatwiający kompleksowe podejście do problemu rewitalizacji zaniedbanych obszarów miejskich Kwestia popularyzacji instrumentów inżynierii finansowej jest o tyle istotna, że prawdopodobnie w kolejnej perspektywie finansowej na lata , w mechanizmach zwrotnych ulokowana będzie większość pomocy unijnej przewidzianej dla Polski 7. Obecnie proporcja mechanizmów bezzwrotnych do zwrotnych kształtuje się na poziomie 98% do 2%. 7 K. Niklewicz, Koniec dotacji. Euro ma pracować, Gazeta Wyborcza, 19 września 2010 r., 13

14 Ministerstwo Rozwoju Regionalnego planuje w kolejnym okresie budżetowania zmianę dotychczasowych proporcji, tak aby instrumenty inżynierii finansowej stanowić mogą od 70 do nawet 80% pomocy unijnej. Proponowany wzrost znaczenia instrumentów zwrotnych wynika z kilku przyczyn. Po pierwsze, w kolejnym okresie budżetowania, Polska musi liczyć się z ograniczeniem wielkości środków unijnych z budżetu UE, które w większym stopniu zasilać będą uboższe kraje Europy Środkowo-Południowej. Mając na uwadze maksymalizację efektywności otrzymanej pomocy przez Polskę, warto byłoby, aby niższe niż w poprzednich latach środki, trafiły do jak najszerszego grona potencjalnych beneficjentów. Sposobem na to jest właśnie zwiększenie udziału mechanizmów zwrotnych w procesie alokacji pomocy unijnej i wykorzystanie efektu mnożnika kapitałowego. W systemie dystrybucji środków unijnych z wykorzystaniem instrumentów inżynierii finansowej, pomoc dla przedsiębiorstw i JST być może będzie jednostkowo niższa, ale za to dostęp do niej uzyskać będzie mogła znacznie większa liczba podmiotów. Mechanizmy inżynierii finansowej umożliwiają bowiem znaczne wydłużenie cyrkulacji środków w gospodarce, w przeciwieństwie do mechanizmu dotacyjnego, w którym udzielone wsparcie nie może zostać wykorzystane ponownie przez inny podmiot. Po drugie, warto wskazać, że mechanizm bezzwrotnych dotacji funkcjonujący w Polsce już od sześciu lat, może prowadzić do zakłócenia mechanizmu konkurencji. Podmioty, które wygrały projekt i otrzymały dotację, mogą eliminować z rynku firmy, które owego wsparcia nie otrzymały. W przypadku instrumentów inżynierii finansowej, taka sytuacja nie będzie miała miejsca, bo pomoc, jeżeli nawet zostanie pozyskana, to będzie musiała zostać zwrócona na warunkach zbliżonych do rynkowych. Po trzecie, inżynieria finansowa jest doskonałym instrumentem ograniczającym lukę kapitałową w gospodarce. Z założenia mechanizmy zwrotne służyć mają poprawie dostępności małych i średnich przedsiębiorstw do kapitału i to na wszystkich etapach rozwoju firmy 8. Częstą bowiem praktyką banków jest odmowa finansowania nowopowstałych firm, z uwagi na wysokie ryzyko kredytowe i brak historii kredytowej. 8 od fazy zakładania firmy, na etapie startu, ekspansji i transferu firmy 14

15 Instrumenty inżynierii finansowej mają przyczyniać się do eliminowania takich zjawisk, poprzez zwiększenie podaży kredytów na rynku i dywersyfikację ryzyka pomiędzy pośredników finansowych a instytucje pośredniczące w alokacji mechanizmów zwrotnych. Podsumowując, należy jednak wyraźnie podkreślić, że z instrumentami inżynierii finansowej związane jest ryzyko, polegające na możliwości wypierania lepszych inwestycji przez inwestycje mniej atrakcyjne, finansowane ze środków z mechanizmów zwrotnych. Co więcej, finansowanie przez banki i fundusze pożyczkowe podmiotów o nieznanej dotąd przeszłości kredytowej lub firm podwyższonego ryzyka, może zagrozić stabilności sektora bankowego. Analogiczna sytuacja miała bowiem miejsce na rynku kredytów hipotecznych w USA. Banki udzielały kredytów hipotecznych osobom o niskiej wiarygodności kredytowej bez podejmowania większego ryzyka, które przenosiły do innych sektorów, np. funduszy sekurytyzacyjnych. Uwzględniając korzyści i ryzyka wynikające ze stosowania mechanizmu bezzwrotnego, jak również analizę porównawczą z systemem dotacyjnym, należy rekomendować znacznie szersze wykorzystanie instrumentów inżynierii finansowej. System instrumentów zwrotnych musi zostać jednak tak zaprojektowany, aby z jednej strony przyczyniał się do podnoszenia efektywności absorpcji, a z drugiej minimalizował ryzyko psucia rynku kredytowego. Wdrażanie instrumentów inżynierii finansowej musi być zatem poprzedzone odpowiednim przygotowaniem i ustaleniem bezpiecznościowych norm ich stosowania. 15

16 2. Zainteresowanie pośredników finansowych poszczególnymi mechanizmami inżynierii finansowej 2.1. Cel i zakres analizy Podstawowym celem opracowania jest określenie zapotrzebowania pośredników finansowych na instrumenty inżynierii finansowej oraz jego skonfrontowanie z realnymi możliwościami absorpcji środków unijnych przez poszczególne typy pośredników finansowych. Badaniu poddano fundusze pożyczkowe i poręczeniowe, gdyż ich statutowym celem jest wspieranie mikro- i małych przedsiębiorstw, a także banki spółdzielcze, które charakteryzują się dużym doświadczeniem w docieraniu do MSP. Opracowanie składa się z dwóch części. W pierwszej z nich przedstawiono zakres działalności funduszy pożyczkowych, poręczeniowych oraz banków spółdzielczych na polskim rynku finansowym. Analizie poddano między innymi ilość oraz wartość pożyczek i poręczeń, a także ich strukturę ze względu na takie czynniki jak np.: przeciętna wartość, przeznaczenie (na cele obrotowe czy inwestycyjne), sektor działalności oraz wielkość przedsiębiorstwa korzystającego ze wsparcia. Druga część opracowania dotyczy skali wykorzystania zwrotnych instrumentów finansowych w finansowaniu mikro, małych i średnich przedsiębiorstw. W celu określenia zainteresowania pośredników finansowych instrumentami inżynierii finansowej przeprowadzono badanie ankietowe wśród ww. instytucji. Kwestionariusz z pytaniami został przesłany drogą mailową do funduszy pożyczkowych i poręczeniowych znajdujących się odpowiednio w spisie/bazie Polskiego Stowarzyszenia Funduszy Pożyczkowych oraz Krajowego Stowarzyszenia Funduszy Poręczeniowych. Natomiast w przypadku banków spółdzielczych adresatami kwestionariusza były centrale trzech zrzeszeń banków spółdzielczych, mianowicie Banku Polskiej Spółdzielczości, Spółdzielczej Grupy Bankowej oraz Mazowieckiego Banku Regionalnego, oraz banki spółdzielcze wchodzące w skład SGB. Pytania zawarte w kwestionariuszu dotyczyły m.in. obecnego wykorzystania instrumentów inżynierii finansowej, jak i w perspektywie najbliższych kilku lat. Poddano także ocenie politykę UE polegającą na odejściu od systemu dotacyjnego na rzecz rynkowych instrumentów finansowych. Istotnym elementem ankiety było także określenie 16

17 najważniejszych czynników wpływających na zapotrzebowanie pośredników finansowych na instrumenty finansowe oraz największych barier utrudniających dostęp do uzyskania wsparcia. Badane podmioty wskazały także w jaki sposób wykorzystanie instrumentów inżynierii finansowej może wpłynąć na ich rozwój. Ostatnie pytanie w kwestionariuszu dotyczyło perspektyw rozwoju instrumentów inżynierii finansowej w perspektywie 2-3 lat Fundusze pożyczkowe, poręczeniowe oraz banki spółdzielcze jako pośrednicy finansowi W latach obserwowany był wyraźny wzrost skali działalności zarówno funduszy pożyczkowych i poręczeniowych, jak i banków spółdzielczych. Wartość udzielonych pożyczek przez fundusze pożyczkowe od początku działalności wzrosła z poziomu 1371,1 mln zł w 2004 roku do 2831,1 mln zł na koniec 2008 roku. Natomiast liczba udzielonych od początku działalności pożyczek wyniosła na koniec grudnia 2008 roku 180,8 tys. sztuk (wzrost z poziomu 96,2 tys. w 2004 roku). Fundusze poręczeniowe udzieliły w 2008 roku 5,7 tys. poręczeń (o wartości 745 mln zł), nastąpił zatem znaczny ich wzrost z poziomu ok. 2,2 tys. w grudniu 2004 roku (o wartości 132,8 mln zł). Aktywa banków spółdzielczych na koniec czerwca bieżącego roku osiągnęły wartość 65,1 mld zł Działalność funduszy pożyczkowych Według stanu na koniec czerwca 2009 roku w Polsce działało 70 funduszy pożyczkowych, zarządzanych przez 64 instytucje. Ich podstawowym zadaniem jest udzielanie wsparcia finansowego mikro, małym i średnim przedsiębiorstwom, a także przyjmowanie pożyczkobiorców, którzy rozpoczęli działalność gospodarczą i nie posiadają historii kredytowej (start up). Zatem są one źródłem środków finansowych dla przedsiębiorstw, które mają trudności z otrzymaniem finansowania w bankach. Fundusze pożyczkowe w połowie ubiegłego roku dysponowały kapitałem o wartości 978 mln zł. Wraz z sześcioma funduszami, które zakończyły działalność, fundusze pożyczkowe od początku działalności udzieliły 3009,3 mln zł pożyczek, według stanu na koniec czerwca 2009 roku. 9 Komisja Nadzoru Finansowego, Sektor bankowy podstawowe dane o rynku 06/

18 Głównym źródłem pochodzenia kapitału pożyczkowego był Sektorowy Program Operacyjny Wzrost Konkurencyjności Przedsiębiorstw (SPO WKP), którego udział na koniec czerwca 2009 roku wyniósł 34,9%. Łączny wkład ww. programu w dokapitalizowanie funduszy pożyczkowych wyniósł 341,3 mln zł. Środki własne funduszy są następnym co do wielkości źródłem finansowania działalności funduszy pożyczkowych. Stanowią one 25,6% kapitału pożyczkowego. Zalicza się do nich środki uzyskane od instytucji prowadzących fundusz pożyczkowy oraz dochody wygenerowane w wyniku prowadzonej działalności. W poniższej tabeli przedstawiono podział instytucji prowadzących fundusze pożyczkowe według wartości kapitału pożyczkowego, oparty o kryteria Polskiego Stowarzyszenia Funduszy Pożyczkowych (PSFP). Tabela 2.1. Rozkład liczby instytucji prowadzących fundusze pożyczkowe ze względu na wartość kapitału pożyczkowego na koniec czerwca 2009 roku Grupa Wartość kapitału pożyczkowego (KP) Liczba instytucji Bardzo małe (BM) KP < 3 mln zł 18 Małe (M) 3 mln zł < KP < 10 mln zł 18 Średnie (Ś) 10 mln zł < KP < 20 mln zł 14 Duże (D) 20 mln zł < KP < 40 mln zł 10 Bardzo duże (BD) KP > 40 mln zł 4 Źródło: IBnGR na podstawie danych PSFP. Na rysunkach można zauważyć, że największą aktywnością charakteryzują się fundusze zaliczane do grupy bardzo dużych. Cztery fundusze wchodzące w skład tej grupy odpowiadają za 36,2% zgromadzonego kapitału pożyczkowego, 51,7% wartości udzielonych pożyczek oraz 73,1% ilości pożyczek. Z tej analizy wynika, iż rynek funduszy pożyczkowych jest silnie skoncentrowany. 18

19 Rysunek 2.1. Udział poszczególnych grup funduszy w kapitale pożyczkowym wg stanu na koniec czerwca 2009 roku Rysunek 2.2. Udział poszczególnych grup funduszy w wartości udzielonych pożyczek wg stanu na koniec czerwca 2009 roku Rysunek 2.3. Udział poszczególnych grup funduszy w ilości udzielonych pożyczek wg stanu na koniec czerwca 2009 roku Źródło: IBnGR na podstawie danych PSFP. W celu precyzyjnego scharakteryzowania funduszy pożyczkowych należy określić przeciętną wartość pożyczki w poszczególnych grupach funduszy. Z danych przedstawionych w poniższej tabeli można zauważyć, że istnieją znaczne różnice, w przypadku wyłączenia z analizy Funduszu Mikro. Średnia wartość udzielanej przez niego pożyczki wynosi 8,0 tys. zł., ponadto posiada on 69,5% rynku, wg liczby udzielonych pożyczek. 19

20 Tabela 2.2. Przeciętna wartość pożyczek w poszczególnych grupach funduszy udzielonych narastająco do r. Przeciętna wartość pożyczek (w tys. zł) udzielonych narastająco do r. Grupa Pożyczki ogółem Pożyczki bez Funduszu Mikro Ogółem 16,6 36,3 Bardzo małe (BM) 25,2 25,2 Małe (M) 41,9 41,9 Średnie (Ś) 49,2 49,2 Duże (D) 22,9 22,9 Bardzo duże (BD) 11,7 85,2 Źródło: Polskie Stowarzyszenie Funduszy Pożyczkowych. W podziale na województwa największa aktywność funduszy pożyczkowych widoczna jest w województwie mazowieckim, gdzie udzielonych zostało ok. 80% ogółu pożyczek. Ich wartość w stosunku do całego rynku ukształtowała się na poziomie ok. 44%. Oceniając strukturę ilościową portfela pożyczkowego pod względem przeznaczenia, dominującą rolę odgrywają pożyczki na cele inwestycyjne 62% udział w rynku (cele obrotowe 30,6%). W podziale na sektory działalności, handel i usługi (w tym transport) odpowiadają za ok. 88% rynku. W strukturze pożyczek według wartości, ok. 66% pożyczek kształtuje się na poziomie poniżej 10 tys. złotych. Ponadto 96,5% pożyczek jest skierowanych do mikroprzedsiębiorców. Analizując jakość portfela funduszy pożyczkowych, należy stwierdzić iż kształtuje się ona na wysokim poziomie, o czym świadczy średni poziom wskaźnika strat 10 na poziomie 1,4%. Podsumowując, należy zauważyć, iż fundusze pożyczkowe stanowią niewielki fragment rynku finansowania przedsiębiorstw. Wartość aktywnych pożyczek udzielonych przez fundusze na koniec czerwca 2009 roku wyniosła 716,3 mln zł przy kapitale pożyczkowym na poziomie 978,04 mln zł. Z przedstawionej analizy wynika, iż mnożnik wykorzystania kapitałów własnych funduszy wyniósł 0,73. Wartość tego wskaźnika świadczy o średnim wykorzystaniu możliwości finansowania mikro- i małych przedsiębiorstw. Jednak należy podkreślić, iż wskaźnik ten wzrósł z poziomu 0,61 na koniec 2004 roku, pomimo zasilenia funduszy 10 Liczony jako relacja wartości kapitału pożyczek straconych do wartości wypłaconych pożyczek ogółem. 20

21 pożyczkowych kapitałem w ramach SPO WKP w kwocie 341,3 mln zł. Warto zauważyć, że mnożnik charakteryzuje się znacznym zróżnicowaniem. Przedział pomiędzy funduszem o najwyższym mnożniku i najniższym wynosi aż 0,89 (odpowiednio 1,0 oraz 0,11) Działalność funduszy poręczeniowych Priorytetem działalności funduszy poręczeń kredytowych jest ułatwienie dostępu do finansowania zewnętrznego dla przedsiębiorców, którzy posiadają zdolność kredytową, lecz nie posiadają wymaganych zabezpieczeń. Według danych Krajowego Stowarzyszenia Funduszy Poręczeniowych (KSFP), na koniec grudnia 2008 roku, suma kapitału poręczeniowego 49 funduszy, które pozytywnie odpowiedziały na ankietę Stowarzyszenia, osiągnęła wartość ok. 606 mln zł. Głównym źródłem wzrostu wartości kapitału poręczeniowego, podobnie jak w przypadku funduszy pożyczkowych, był SPO WKP. W trakcie realizacji tego programu jego wartość wzrosła o ok. 200% (z 200 do 600 mln zł) 11. Bank Gospodarstwa Krajowego także istotnie przyczynił się do zwiększenia bazy kapitału poręczeniowego poprzez wnoszenie udziałów oraz obejmowanie akcji funduszy. Ogólna charakterystyka funduszy poręczeniowych jest bardzo zróżnicowana, jednak coraz większe znaczenie odgrywają fundusze silne kapitałowo, które działają na terenie całych województw. W tabeli 2.3. przedstawiony został podział funduszy poręczeń kredytowych w oparciu o wielkość posiadanego kapitału na podstawie raportu Krajowego Stowarzyszenia Funduszy Poręczeniowych. Tabela 2.3. Podział funduszy poręczeniowych pod względem wartości posiadanego kapitału poręczeniowego na koniec grudnia 2008 roku Grupa Wartość kapitału poręczeniowego (KP) Udział w kapitale ogółem Liczba funduszy Udział w wartości udzielonych poręczeń Bardzo małe (BM) KP < 1 mln zł 0,86% 10 0,18% Małe (M) 1 mln zł < KP < 3 mln zł 1,69% 6 0,31% Średnie (Ś) 3 mln zł < KP < 6 mln zł 2,35% 4 1,19% Duże (D) 6 mln zł < KP < 12 mln zł 16,11% 12 15,00% Bardzo duże (BD) KP > 12 mln zł 78,99% 17 83,25% Źródło: IBnGR na podstawie danych KSFP. 11 Raport o stanie funduszy poręczeń kredytowych w Polsce stan na dzień r., Krajowe Stowarzyszenie Funduszy Poręczeniowych, s

22 Dominującą rolę odgrywają fundusze poręczeniowe zaliczane do grupy bardzo dużych, które posiadają niespełna 79% udział w kapitale ogółem. W 2008 roku udzielono 5684 poręczenia, przy średniej wynoszącej 114. Mediana ukształtowała się na poziomie 49, co świadczy, że fundusze duże i bardzo duże zwiększają zaangażowanie, natomiast fundusze małe i bardzo małe charakteryzują się coraz mniejszą aktywnością. Wartość poręczeń udzielonych przez fundusze osiągnęła w 2008 roku kwotę 745,3 mln zł., z czego ok. 83% przypadło na fundusze bardzo duże. Analizując ilościową i wartościową strukturę poręczeń w kontekście potencjalnego beneficjenta (Rysunek 2.4. i 2.5.), można zauważyć że poręczenia funduszy obejmują w głównej mierze kredyty bankowe. Wynika to z faktu, iż banki odgrywają dominującą rolę w finansowaniu działalności MSP. Rysunek 2.4. Ilościowa struktura poręczeń pod względem potencjalnych beneficjentów Rysunek 2.5. Wartościowa struktura poręczeń pod względem potencjalnych beneficjentów Źródło: Krajowe Stowarzyszenie Funduszy Poręczeniowych. Biorąc pod uwagę strukturę rodzajową (Rysunek 2.6. i 2.7.) poręczanych zobowiązań, można zauważyć, że zdecydowaną większość stanowią poręczenia dla kredytów obrotowych. Świadczy to o tym, że głównym problemem nowopowstałych przedsiębiorstw są kwestię związane z płynnością finansową. 22

23 Rysunek 2.6. Ilościowa struktura poręczeń pod względem poręczanego zobowiązania Rysunek 2.7. Wartościowa struktura poręczeń pod względem poręczanego zobowiązania Źródło: Krajowe Stowarzyszenie Funduszy Poręczeniowych. Oceniając przeznaczenie udzielonych poręczeń według sektora działalności przedsiębiorcy (Rysunek 2.8.), można zauważyć, że dominują handel oraz usługi i transport, z udziałami odpowiednio 36% i 32%. Rysunek 2.8. Wartościowa struktura poręczeń udzielonych w 2008 roku wg sektora działalności przedsiębiorstwa Rysunek 2.9. Struktura poręczeń udzielonych w 2008 roku wg wielkości przedsiębiorstwa Źródło: Krajowe Stowarzyszenie Funduszy Poręczeniowych. Analizując strukturę udzielonych poręczeń pod względem wielkości przedsiębiorstwa (Rysunek 2.9.), należy zauważyć, iż jest ona zgodna z podstawowym celem działalności funduszy poręczeniowych, tzn. zdecydowana większość jest przeznaczona dla mikro i małych przedsiębiorstw (odpowiednio 67,4% oraz 28,2%). 23

Jak instytucje finansowe mogą skorzystać z unijnego wsparcia? Wpisany przez Joanna Dąbrowska

Jak instytucje finansowe mogą skorzystać z unijnego wsparcia? Wpisany przez Joanna Dąbrowska Jednym z programów, w którym uwzględniono potrzeby małych i średnich przedsiębiorców jest Program Ramowy na Rzecz Konkurencyjności i Innowacji 2007-2013. Obok programów o zasięgu krajowym, do dyspozycji

Bardziej szczegółowo

Czym jest Inicjatywa JEREMIE

Czym jest Inicjatywa JEREMIE Czym jest Inicjatywa JEREMIE W Wielkopolsce Inicjatywa JEREMIE realizowana jest w ramach Wielkopolskiego Regionalnego Programu Operacyjnego 2007-2013 Działanie 1.3 Rozwój systemu finansowych instrumentów

Bardziej szczegółowo

Program ramowy na rzecz konkurencyjności i innowacji 2007-2013 (CIP)

Program ramowy na rzecz konkurencyjności i innowacji 2007-2013 (CIP) Program ramowy na rzecz konkurencyjności i innowacji 2007-2013 (CIP) Instrumenty finansowe dla MŚP Arkadiusz Lewicki Dyrektor Krajowy Punkt Kontaktowy CIP przy Związku Banków Polskich Program ramowy na

Bardziej szczegółowo

Wsparcie polskiego rynku venture capital w Programie ramowym CIP 2007-2013

Wsparcie polskiego rynku venture capital w Programie ramowym CIP 2007-2013 Wsparcie polskiego rynku venture capital w Programie ramowym CIP 2007-2013 Joanna Dąbrowska Chorzów, 7 kwietnia 2011 r. Strumienie finansowania MŚP 2007-2013 Krajowe programy operacyjne np. PO IG, PO IiŚ,

Bardziej szczegółowo

Źródła finansowania działalności innowacyjnej MŚP. Program ramowy na rzecz konkurencyjności i innowacji 2007-2013 Instrumenty finansowe dla MŚP

Źródła finansowania działalności innowacyjnej MŚP. Program ramowy na rzecz konkurencyjności i innowacji 2007-2013 Instrumenty finansowe dla MŚP Źródła finansowania działalności innowacyjnej MŚP Program ramowy na rzecz konkurencyjności i innowacji 2007-2013 Instrumenty finansowe dla MŚP - obecne również na polskim rynku Joanna Dąbrowska www. cip.gov.pl/eip

Bardziej szczegółowo

Napędzamy rozwój przedsiębiorstw

Napędzamy rozwój przedsiębiorstw Inicjatywa JEREMIE w województwie pomorskim - PRFPK Sp. z o.o. w procesie finansowania MŚP Inicjatywa JEREMIE dla rozwoju Pomorza Napędzamy rozwój przedsiębiorstw Realizacja operacji wg stanu na koniec

Bardziej szczegółowo

JEREMIE 2007-2013 Efekty i plany

JEREMIE 2007-2013 Efekty i plany JEREMIE 2007-2013 Efekty i plany Głęboczek, maj 2015 Projekty dotyczące wsparcia sektora MŚP realizowane przez BGK w roli Menadżera Funduszu Powierniczego Data zawarcia umowy Wkład do Projektu Województwo

Bardziej szczegółowo

Inicjatywa JEREMIE w Województwie Zachodniopomorskim. Szczecin, 8.12.2010 r.

Inicjatywa JEREMIE w Województwie Zachodniopomorskim. Szczecin, 8.12.2010 r. Inicjatywa JEREMIE w Województwie Zachodniopomorskim Szczecin, 8.12.2010 r. Inicjatywa JEREMIE Joint European Resources for Micro-to-Medium Enterprises Wspólne europejskie zasoby dla MŚP Szczecin, 8.12.2010

Bardziej szczegółowo

Inicjatywa JEREMIE instrumenty zwrotne dla rozwoju MŚP

Inicjatywa JEREMIE instrumenty zwrotne dla rozwoju MŚP Inicjatywa JEREMIE instrumenty zwrotne dla rozwoju MŚP Konin, 24 marca 2014 r. BGK jedyny Bank Państwowy w Polsce założony w 1924 r. www.jeremie.com.pl 2 Bank Gospodarstwa Krajowego, utworzony w 1924 r.,

Bardziej szczegółowo

Inicjatywa JEREMIE. Poza dotacyjna forma wsparcia szansą rozwoju dla przedsiębiorców.

Inicjatywa JEREMIE. Poza dotacyjna forma wsparcia szansą rozwoju dla przedsiębiorców. Inicjatywa JEREMIE Tytuł prezentacji Poza dotacyjna forma wsparcia szansą rozwoju dla przedsiębiorców. BGK Miasto, data Co to jest JEREMIE? Joint European Resources for Micro-to-Medium Enterprises Wspólne

Bardziej szczegółowo

Fundusz Powierniczy JEREMIE Województwa Pomorskiego - wdraŝane instrumenty dla sektora MSP. Gdańsk, 13 maja 2010 r.

Fundusz Powierniczy JEREMIE Województwa Pomorskiego - wdraŝane instrumenty dla sektora MSP. Gdańsk, 13 maja 2010 r. Fundusz Powierniczy JEREMIE Województwa Pomorskiego - wdraŝane instrumenty dla sektora MSP 1 Inicjatywa JEREMIE Joint European Resources for Micro-to-Medium Enterprises Wspólne europejskie zasoby dla MŚP

Bardziej szczegółowo

Produkty kapitałowe Tytuł prezentacji oferowane w ramach Dolnośląskiego Funduszu Powierniczego - propozycja

Produkty kapitałowe Tytuł prezentacji oferowane w ramach Dolnośląskiego Funduszu Powierniczego - propozycja Produkty kapitałowe Tytuł prezentacji oferowane w ramach Dolnośląskiego Funduszu Powierniczego - propozycja BGK Bank Gospodarstwa Krajowego Wrocław, 25 maja 2012 r. Miasto, data Najważniejsze informacje

Bardziej szczegółowo

Identyfikacja skali zapotrzebowania na instrumenty finansowania zwrotnego w sektorze MŚP

Identyfikacja skali zapotrzebowania na instrumenty finansowania zwrotnego w sektorze MŚP Identyfikacja skali zapotrzebowania na instrumenty finansowania zwrotnego w sektorze MŚP Program Przegląd raportów podejmujących temat luki kapitałowej. Bariery występujące w badaniach luki. Określenie

Bardziej szczegółowo

Szkoła Główna Handlowa w Warszawie Agnieszka Alińska. Zwrotne instrumenty finansowe w procesie stymulowania rozwoju regionalnego

Szkoła Główna Handlowa w Warszawie Agnieszka Alińska. Zwrotne instrumenty finansowe w procesie stymulowania rozwoju regionalnego Szkoła Główna Handlowa w Warszawie Agnieszka Alińska Zwrotne instrumenty finansowe w procesie stymulowania rozwoju regionalnego Plan prezentacji System finansowy a sfera realna Rozwój w ujęciu krajowym,

Bardziej szczegółowo

Dotacje vs. instrumenty zwrotne w obszarze wsparcia dla przedsiębiorstw w nowej perspektywie finansowej

Dotacje vs. instrumenty zwrotne w obszarze wsparcia dla przedsiębiorstw w nowej perspektywie finansowej Dotacje vs. instrumenty zwrotne w obszarze wsparcia dla przedsiębiorstw w nowej perspektywie finansowej Wnioski z badania IBnGR Perspektywa finansowa 2007-2013 przyniosła nowe instrumenty finansowania.

Bardziej szczegółowo

Dolnośląski Fundusz Powierniczy szansa rozwoju dla mikro, mały i średnich firm na Dolnym Śląsku

Dolnośląski Fundusz Powierniczy szansa rozwoju dla mikro, mały i średnich firm na Dolnym Śląsku Dolnośląski Fundusz Powierniczy szansa rozwoju dla mikro, mały i średnich firm na Dolnym Śląsku Bank Gospodarstwa Krajowego Wrocław, dn. 21.09.2011 r. Co to jest JEREMIE? Joint European Resources for Micro-to-Medium

Bardziej szczegółowo

Finansowanie inwestycji MŚP przez instrumenty zwrotne rekomendacje dla perspektywy finansowej 2014-2020 w oparciu o programy UE

Finansowanie inwestycji MŚP przez instrumenty zwrotne rekomendacje dla perspektywy finansowej 2014-2020 w oparciu o programy UE Finansowanie inwestycji MŚP przez instrumenty zwrotne rekomendacje dla perspektywy finansowej 2014-2020 w oparciu o programy UE realizowane przez Bank Pekao SA Katowice, 16 maja 2014 Dużo większa rola

Bardziej szczegółowo

STAN WDROŻENIA INSTRUMENTÓW GWARANCYJNYCH PROGRAMU CIP W POLSCE NA TLE EUROPY

STAN WDROŻENIA INSTRUMENTÓW GWARANCYJNYCH PROGRAMU CIP W POLSCE NA TLE EUROPY STAN WDROŻENIA INSTRUMENTÓW GWARANCYJNYCH PROGRAMU CIP W POLSCE NA TLE EUROPY Zjazd Funduszy Poręczeniowych: 2014 2020 WYZWANIA DLA SYSTEMU PORĘCZENIOWEGO Jachranka, 24-25 października 2012 r. Arkadiusz

Bardziej szczegółowo

Inicjatywa JEREMIE źródłem wsparcia dla MŚP w Regionie. InvestExpo Business Meeting 10 maja 2011 Wrocław

Inicjatywa JEREMIE źródłem wsparcia dla MŚP w Regionie. InvestExpo Business Meeting 10 maja 2011 Wrocław Inicjatywa JEREMIE źródłem wsparcia dla MŚP w Regionie InvestExpo Business Meeting 10 maja 2011 Wrocław Dolnośląski Fundusz Gospodarczy Sp. z o.o. Dolnośląski Fundusz Gospodarczy Sp. z o.o. powołany w

Bardziej szczegółowo

1. Fundusze UE system dotacyjny vs. zwrotne instrumenty finansowe

1. Fundusze UE system dotacyjny vs. zwrotne instrumenty finansowe 1. Fundusze UE system dotacyjny vs. zwrotne instrumenty finansowe W. Kwiatkowski, M. Zawadzka 1.1. System dystrybucji funduszy unijnych w perspektywie finansowej 2007 2013 W ramach obowiązującej perspektywy

Bardziej szczegółowo

Fundusze unijne dziś i jutro

Fundusze unijne dziś i jutro Fundusze unijne dziś i jutro Mechanizmy wsparcia przedsiębiorstw Dotacje Usługi doradcze Instrumenty inżynierii finansowej - pożyczki, mikropożyczki, poręczenia, fundusze Private Equity/ Venture Capital

Bardziej szczegółowo

BGK jako MenadŜer Funduszy Powierniczych w ramach inicjatywy JEREMIE

BGK jako MenadŜer Funduszy Powierniczych w ramach inicjatywy JEREMIE BGK jako MenadŜer Funduszy Powierniczych w ramach inicjatywy JEREMIE IX Zjazd Polskiego Stowarzyszenia Funduszy PoŜyczkowych oraz szkolenie dla Funduszy PoŜyczkowych i Poręczeniowych Zamek RYN 17-18 września

Bardziej szczegółowo

Program Ramowy na rzecz konkurencyjności ci i innowacji CIP 2007-2013. 2013 Instrumenty Finansowe dla MSP

Program Ramowy na rzecz konkurencyjności ci i innowacji CIP 2007-2013. 2013 Instrumenty Finansowe dla MSP Program Ramowy na rzecz konkurencyjności ci i innowacji CIP 2007-2013 2013 Instrumenty Finansowe dla MSP KRAJOWY PUNKT KONTAKTOWY PRZY ZWIĄZKU BANKÓW POLSKICH Warszawa, 12 grudnia 2007 r. CIP - Program

Bardziej szczegółowo

www.pozyczki.kujawsko-pomorskie.pl

www.pozyczki.kujawsko-pomorskie.pl Pożyczki i poręczenia na inwestycje realizowane przez K-PFP sp. z o.o. oraz TFPK sp. z o.o. przy wykorzystaniu środków pochodzących z RPO WK-P na lata 2007-2013 z uwzględnieniem Inicjatywy JEREMIE Toruń

Bardziej szczegółowo

Środki na rozwój biznesu - inicjatywa JEREMIE

Środki na rozwój biznesu - inicjatywa JEREMIE * Wszystkie zamieszczone materiały są chronione prawami autorskimi. Zabronione jest kopiowanie oraz modyfikowanie prezentacji bez zgody autora. Tytuł prezentacji Środki na rozwój biznesu - inicjatywa JEREMIE

Bardziej szczegółowo

Rządowe programy dostępne w BGK

Rządowe programy dostępne w BGK Rządowe programy dostępne w BGK Radosław Stępień Wiceprezes - Pierwszy Zastępca Prezesa Zarządu Bank Gospodarstwa Krajowego Kraków, 15 czerwca 2015 r. Bank Gospodarstwa Krajowego Bank Gospodarstwa Krajowego,

Bardziej szczegółowo

Jan Szczucki, PAG Uniconsult Wrocław, 19 czerwca 2015

Jan Szczucki, PAG Uniconsult Wrocław, 19 czerwca 2015 Analiza ex-ante w zakresie możliwości zastosowania instrumentów finansowych w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Dolnośląskiego 2014 2020 Wybrane wyniki Jan Szczucki, PAG Uniconsult

Bardziej szczegółowo

Fundusz Rozwoju i Promocji Województwa Wielkopolskiego S.A. Krzysztof Leń Poznań 17 grudnia 2010

Fundusz Rozwoju i Promocji Województwa Wielkopolskiego S.A. Krzysztof Leń Poznań 17 grudnia 2010 Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Fundusz Rozwoju i Promocji Województwa Wielkopolskiego S.A. Krzysztof Leń Poznań 17 grudnia 2010 Instrumenty finansowe

Bardziej szczegółowo

Leszek Cybulski Inicjatywa Jeremie jako wsparcie dla MŚP z uwzględnieniem działalności DFG Sp. z o. o.

Leszek Cybulski Inicjatywa Jeremie jako wsparcie dla MŚP z uwzględnieniem działalności DFG Sp. z o. o. Leszek Cybulski Inicjatywa Jeremie jako wsparcie dla MŚP z uwzględnieniem działalności DFG Sp. z o. o. Plan prezentacji 1. Jeremie definicja, historia powstania. 2. Jeremie w Polsce 3. Jeremie w Regionie

Bardziej szczegółowo

Fundusze unijne dziś i jutro

Fundusze unijne dziś i jutro Fundusze unijne dziś i jutro Mechanizmy wsparcia przedsiębiorstw Dotacje Usługi doradcze Szkolenia Powiązania kooperacyjne (klastry) Instrumenty inżynierii finansowej - pożyczki, mikropożyczki, poręczenia,

Bardziej szczegółowo

Doświadczenia z realizacji projektu Wsparcie inżynierii finansowej na rzecz rozwoju ekonomii społecznej w ramach Działania 1.

Doświadczenia z realizacji projektu Wsparcie inżynierii finansowej na rzecz rozwoju ekonomii społecznej w ramach Działania 1. Doświadczenia z realizacji projektu Wsparcie inżynierii finansowej na rzecz rozwoju ekonomii społecznej w ramach Działania 1.4 PO KL 22 października 2014 r. Bank Gospodarstwa Krajowego Utworzony w 1924

Bardziej szczegółowo

pozycji rynkowej napotyka na jedną

pozycji rynkowej napotyka na jedną STAN SYSTEMU POŻYCZKOWO-GWARANCYJNEGO DLA MAŁYCH I ŚREDNICH PRZEDSIĘBIORSTW szanse i wyzwania Finansowanie polskich przedsiębiorstw w okresie spowolnienia gospodarczego Warszawa 10. grudnia 2008 Sektor

Bardziej szczegółowo

Forum Małych i Średnich Przedsiębiorstw

Forum Małych i Średnich Przedsiębiorstw 2011 Mikrokredyty dla młodych firm Programy CIP i PROGRESS w Polsce Forum Małych i Średnich Przedsiębiorstw Jak zostad i pozostad przedsiębiorcą? Arkadiusz Lewicki, Dyrektor Krajowego Punktu Kontaktowego

Bardziej szczegółowo

Plan prezentacji. Cel badawczy. Polityki zorientowane na rozwój przedsiębiorczości. Instrumenty wspierające rozwój przedsiębiorstw

Plan prezentacji. Cel badawczy. Polityki zorientowane na rozwój przedsiębiorczości. Instrumenty wspierające rozwój przedsiębiorstw Plan prezentacji Instrumenty polityki strukturalnej i regionalnej w rozwoju przedsiębiorczości na obszarach wiejskich dr Adam Wasilewski dr Barbara Chmielewska dr Marcin Gospodarowicz dr Emil Ślązak -

Bardziej szczegółowo

700 milionów zł na innowacyjne projekty polskich firm. Polskie banki w 7.Programie ramowym UE

700 milionów zł na innowacyjne projekty polskich firm. Polskie banki w 7.Programie ramowym UE ŚNIADANIE PRASOWE: 700 milionów zł na innowacyjne projekty polskich firm. Polskie banki w 7.Programie ramowym UE 29 października 2013r. Warszawa, Klub Bankowca, ul. Smolna 6 0 KRAJOWY PUNKT KONTAKTOWY

Bardziej szczegółowo

Poręczenia kredytowe dla Mikro, Małych i Średnich i Europejski Przedsiębiorstw

Poręczenia kredytowe dla Mikro, Małych i Średnich i Europejski Przedsiębiorstw Poręczenia kredytowe dla Mikro, Małych i Średnich i Europejski Przedsiębiorstw Fundusz Inwestycyjny POLFUND Fundusz Poręczeń Kredytowych S.A. Prezentacja dla Pracowników Regionu - poręczenie kredytowe

Bardziej szczegółowo

Warmińsko-Mazurski Fundusz Poręczenia Kredytowe Sp. z o.o. w Działdowie. Giżycko 19.06. 2012 rok

Warmińsko-Mazurski Fundusz Poręczenia Kredytowe Sp. z o.o. w Działdowie. Giżycko 19.06. 2012 rok Warmińsko-Mazurski Fundusz Poręczenia Kredytowe Sp. z o.o. w Działdowie Giżycko 19.06. 2012 rok Poręczenia kredytowe są jednym z najbardziej tradycyjnych i popularnych instrumentów finansowych stosowanych

Bardziej szczegółowo

Rozwój Twojego Biznesu z Bankiem Pekao S.A. - unijne instrumenty zwrotne dla przedsiębiorców. Poznań, 27 listopada 2014 r.

Rozwój Twojego Biznesu z Bankiem Pekao S.A. - unijne instrumenty zwrotne dla przedsiębiorców. Poznań, 27 listopada 2014 r. Rozwój Twojego Biznesu z Bankiem Pekao S.A. - unijne instrumenty zwrotne dla przedsiębiorców Poznań, 27 listopada 2014 r. Bank Pekao S.A. dostosowujemy się do zmian w otoczeniu rynkowym Klientów Przedsiębiorca

Bardziej szczegółowo

Waldemar Długiński Dyrektor Programu Mikrofinansowania Pomorski Fundusz PoŜyczkowy Sp. z o.o. Gdańsk, dnia 1 grudnia 2011r.

Waldemar Długiński Dyrektor Programu Mikrofinansowania Pomorski Fundusz PoŜyczkowy Sp. z o.o. Gdańsk, dnia 1 grudnia 2011r. Fundusze, konkursy, dotacje szanse i moŝliwości dla przedsiębiorców w roku 2012 Waldemar Długiński Dyrektor Programu Mikrofinansowania Pomorski Fundusz PoŜyczkowy Sp. z o.o. Gdańsk, dnia 1 grudnia 2011r.

Bardziej szczegółowo

Raport o sytuacji mikro i małych firm poprawa nastrojów polskich przedsiębiorców

Raport o sytuacji mikro i małych firm poprawa nastrojów polskich przedsiębiorców Raport o sytuacji mikro i małych firm poprawa nastrojów polskich przedsiębiorców Sopot, 13 marca 2015 Piąty raport Banku Pekao SA o sytuacji mikro i małych firm innowacje tematem specjalnym 6 910 wywiadów

Bardziej szczegółowo

Warmińsko-Mazurski Fundusz Poręczenia Kredytowe Sp. z o.o. w Działdowie. GiŜycko 19.06. 2012 rok

Warmińsko-Mazurski Fundusz Poręczenia Kredytowe Sp. z o.o. w Działdowie. GiŜycko 19.06. 2012 rok Warmińsko-Mazurski Fundusz Poręczenia Kredytowe Sp. z o.o. w Działdowie GiŜycko 19.06. 2012 rok Poręczenia kredytowe są jednym z najbardziej tradycyjnych i popularnych instrumentów finansowych stosowanych

Bardziej szczegółowo

Instrumenty Finansowe w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Kujawsko-Pomorskiego na lata 2014-2020

Instrumenty Finansowe w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Kujawsko-Pomorskiego na lata 2014-2020 Instrumenty Finansowe w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Kujawsko-Pomorskiego na lata 2014-2020 Regionalny Program Operacyjny Województwa Kujawsko-Pomorskiego na lata 2014-2020 Decyzja

Bardziej szczegółowo

Wsparcie dla przedsiębiorców w nowej perspektywie finansowej 2014-2020

Wsparcie dla przedsiębiorców w nowej perspektywie finansowej 2014-2020 Wsparcie dla przedsiębiorców w nowej perspektywie finansowej 2014-2020 Marcin Łata Departament Konkurencyjności i Innowacyjności Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Katowice, 15 kwietnia 2015 r. Alokacja

Bardziej szczegółowo

KRAJOWY PUNKT KONTAKTOWY DS. INSTRUMENTÓW FINANSOWYCH PROGRAMÓW UNII EUROPEJSKIEJ. Instrumenty gwarancyjne w programach ramowych UE 2014-2020

KRAJOWY PUNKT KONTAKTOWY DS. INSTRUMENTÓW FINANSOWYCH PROGRAMÓW UNII EUROPEJSKIEJ. Instrumenty gwarancyjne w programach ramowych UE 2014-2020 DS. INSTRUMENTÓW FINANSOWYCH Instrumenty gwarancyjne w programach ramowych UE 2014-2020 Zakres prezentacji: Krajowy Punkt Kontaktowy przy ZBP Zwrotne instrumenty finansowe w programach UE 2007-2013 Instrumenty

Bardziej szczegółowo

INSTRUMENTY FINANSOWE dla MŚP w instytucjach finansowych

INSTRUMENTY FINANSOWE dla MŚP w instytucjach finansowych INSTRUMENTY FINANSOWE dla MŚP w instytucjach finansowych w Programie ramowym na rzecz konkurencyjności i innowacji 2007-2013 (CIP) Warszawa, 8 grudnia 2009 r. Joanna DĄBROWSKA Ekspert Krajowy Punkt Kontaktowy

Bardziej szczegółowo

Wsparcie polskiego biznesu, możliwe w ramach Programu CIP 2007-2013; Instrumenty finansowe dla MŚP po 2013 r.

Wsparcie polskiego biznesu, możliwe w ramach Programu CIP 2007-2013; Instrumenty finansowe dla MŚP po 2013 r. Wsparcie polskiego biznesu, możliwe w ramach Programu CIP 2007-2013; Instrumenty finansowe dla MŚP po 2013 r. Centralny Punkt Informacyjny FE Warszawa 20 marca 2013 r. Krajowy Punkt Kontaktowy Programu

Bardziej szczegółowo

Instrumenty obniżające ryzyko finansowania przedsiębiorstw. Warszawa 10 grudnia 2008 r.

Instrumenty obniżające ryzyko finansowania przedsiębiorstw. Warszawa 10 grudnia 2008 r. Instrumenty obniżające ryzyko finansowania przedsiębiorstw Warszawa 10 grudnia 2008 r. Bank Gospodarstwa Krajowego Bank państwowy z wieloletnim doświadczeniem w obsłudze jednostek centralnych, samorządów

Bardziej szczegółowo

Pozabankowe źródła finansowania przedsiębiorstw

Pozabankowe źródła finansowania przedsiębiorstw Pozabankowe źródła finansowania przedsiębiorstw Inwestycje zalążkowe mechanizm finansowania wczesnych faz rozwojowych przedsiębiorstw Wykład M. Gajewski (2016) Przedmiot wykładu Przedmiot: Tło problematyki

Bardziej szczegółowo

Fundusze unijne dziś i jutro

Fundusze unijne dziś i jutro Fundusze unijne dziś i jutro Mechanizmy wsparcia przedsiębiorstw Dotacje Usługi doradcze Szkolenia Powiązania kooperacyjne (klastry) Instrumenty inżynierii finansowej - pożyczki, mikropożyczki, poręczenia,

Bardziej szczegółowo

Jak ubiegać się o fundusze unijne?

Jak ubiegać się o fundusze unijne? BIBLIOTEKA ZAMÓWIEŃ PUBLICZNYCH Strona 1 Jak ubiegać się o fundusze unijne? Spis treści Strona 2 Można mądrze finansować inwestycje w miastach..3 Rozwój lokalny możliwy dzięki Unii Europejskiej.11 Są alternatywy

Bardziej szczegółowo

Dofinansowanie na rozwój działalności i wdrożenie innowacji

Dofinansowanie na rozwój działalności i wdrożenie innowacji RPO Lubuskie 2020 Oś Priorytetowa 1 Gospodarka i innowacje PI 3 c Zwiększone zastosowanie innowacji w przedsiębiorstwach sektora MŚP W ramach PI mikro, małe i średnie przedsiębiorstwa mogą uzyskać wsparcie

Bardziej szczegółowo

MAPA FUNDUSZY POŻYCZKOWYCH

MAPA FUNDUSZY POŻYCZKOWYCH MAPA FUNDUSZY POŻYCZKOWYCH MAREK MIKA Polski Związek Funduszy Pożyczkowych Dane na 31.12 2011r. LICZBA POZIOM KAPITAŁU ROZKŁAD TERYTORIALNY Pierwszy fundusz pożyczkowy powstał w 1992 roku. Obecnie w Polsce

Bardziej szczegółowo

PROGRAM RAMOWY UE NA RZECZ KONKURENCYJNOŚCI I INNOWACJI 2007-2013 /CIP/ - AKTUALNYM ŹRÓDŁEM WSPARCIA BIZNESU

PROGRAM RAMOWY UE NA RZECZ KONKURENCYJNOŚCI I INNOWACJI 2007-2013 /CIP/ - AKTUALNYM ŹRÓDŁEM WSPARCIA BIZNESU PROGRAM RAMOWY UE NA RZECZ KONKURENCYJNOŚCI I INNOWACJI 2007-2013 /CIP/ - AKTUALNYM ŹRÓDŁEM WSPARCIA BIZNESU Spotkanie Informacyjne dla przedsiębiorców Centralny Punkt Informacyjny Funduszy Europejskich,

Bardziej szczegółowo

Instrumenty finansowe dla MŚP. Maciej Otulak Komisja Europejska DG Rynek wewnętrzny, przemysł, przedsiębiorczość i MŚP (GROW)

Instrumenty finansowe dla MŚP. Maciej Otulak Komisja Europejska DG Rynek wewnętrzny, przemysł, przedsiębiorczość i MŚP (GROW) Instrumenty finansowe dla MŚP Maciej Otulak Komisja Europejska DG Rynek wewnętrzny, przemysł, przedsiębiorczość i MŚP (GROW) Lublin 22 czerwca 2015 Działania UE czy potrzebne? Instrumenty finansowe dla

Bardziej szczegółowo

Raport o sytuacji mikro i małych firm poprawa nastrojów polskich przedsiębiorców. Poznań, 9 kwietnia 2015

Raport o sytuacji mikro i małych firm poprawa nastrojów polskich przedsiębiorców. Poznań, 9 kwietnia 2015 Raport o sytuacji mikro i małych firm poprawa nastrojów polskich przedsiębiorców Poznań, 9 kwietnia 2015 Piąty raport Banku Pekao SA o sytuacji mikro i małych firm innowacje tematem specjalnym 6 910 wywiadów

Bardziej szczegółowo

Instrumenty Finansowe Programów Ramowych UE w Polsce przed 2014 r. Podsumowanie. Arkadiusz Lewicki Dyrektor

Instrumenty Finansowe Programów Ramowych UE w Polsce przed 2014 r. Podsumowanie. Arkadiusz Lewicki Dyrektor Instrumenty Finansowe Programów Ramowych UE w Polsce przed 2014 r. Podsumowanie. Arkadiusz Lewicki Dyrektor Krajowy Punkt Kontaktowy ds. Instrumentów Finansowych Programów Unii Europejskiej Związek Banków

Bardziej szczegółowo

Wsparcie dla MŚP w nowym okresie finansowania 2014 2020. Szczecin, 26.10. 2011r.

Wsparcie dla MŚP w nowym okresie finansowania 2014 2020. Szczecin, 26.10. 2011r. Wsparcie dla MŚP w nowym okresie finansowania 2014 2020 Szczecin, 26.10. 2011r. Wsparcie dla MŚP w ramach RPO WZ 2007-2013 Inicjatywa JEREMIE System dotacyjny Alokacja na konkursy - dotacje: poddziałanie

Bardziej szczegółowo

CZĘŚĆ II. CPFE, Warszawa, 5 czerwca 2012r

CZĘŚĆ II. CPFE, Warszawa, 5 czerwca 2012r PROGRAM RAMOWY UE NA RZECZ KONKURENCYJNOŚCI I INNOWACJI 2007-2013 /CIP/ - ŹRÓDŁEM ATRAKCYJNEGO WSPARCIA BIZNESU CZĘŚĆ II CPFE, Warszawa, 5 czerwca 2012r 2 PORĘCZENIA EUROPEJSKIEGO FUNDUSZU INWESTYCYJNEGO

Bardziej szczegółowo

Zmiana rządowego programu Wspieranie przedsiębiorczości z wykorzystaniem poręczeń i gwarancji Banku Gospodarstwa Krajowego 1)

Zmiana rządowego programu Wspieranie przedsiębiorczości z wykorzystaniem poręczeń i gwarancji Banku Gospodarstwa Krajowego 1) Warszawa, 12.06.2015 r. Zmiana rządowego programu Wspieranie przedsiębiorczości z wykorzystaniem poręczeń i gwarancji Banku Gospodarstwa Krajowego 1) W programie Wspieranie przedsiębiorczości z wykorzystaniem

Bardziej szczegółowo

Programy wsparcia finansowego start-up ów

Programy wsparcia finansowego start-up ów Programy wsparcia finansowego start-up ów Piotr Sławski Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości 26 maj 2007r. Plan prezentacji 1) Wstęp Działalność PARP Finansowanie wczesnych faz rozwoju i problem equity

Bardziej szczegółowo

Źródła finansowania rozwoju przedsiębiorstw

Źródła finansowania rozwoju przedsiębiorstw www.psab.pl Źródła finansowania rozwoju przedsiębiorstw Przemysław Jura Prezes Zarządu Instytutu Nauk Ekonomicznych i Społecznych Koordynator zarządzający Ponadregionalną Siecią Aniołów Biznesu - Innowacja

Bardziej szczegółowo

Wdrażanie instrumentów inżynierii finansowej w sektorze MŚP na przykładzie Inicjatywy JEREMIE

Wdrażanie instrumentów inżynierii finansowej w sektorze MŚP na przykładzie Inicjatywy JEREMIE Agnieszka Ćwikła Uniwersytet Szczeciński Wdrażanie instrumentów inżynierii finansowej w sektorze MŚP na przykładzie Inicjatywy JEREMIE Streszczenie Mikro, małe i średnie przedsiębiorstwa (MŚP) są podstawą

Bardziej szczegółowo

Preferencyjne kredyty dla mikro i małych firm

Preferencyjne kredyty dla mikro i małych firm Preferencyjne kredyty dla mikro i małych firm Tomasz Kierzkowski, Dyrektor Biura Funduszy Unii Europejskiej i Programów Publicznych Warszawa, 6.09.2011 Unikalna oferta kredytowa dla mikro i małych firm

Bardziej szczegółowo

DOŚWIADCZENIA PARP Z POPRZEDNIEJ PERSPEKTYWY W REALIZACJI PROGRAMÓW I PROJEKTÓW FINANSOWANYCH ZE ŚRODKÓW UE

DOŚWIADCZENIA PARP Z POPRZEDNIEJ PERSPEKTYWY W REALIZACJI PROGRAMÓW I PROJEKTÓW FINANSOWANYCH ZE ŚRODKÓW UE 2012 2011 Jakub Moskal Dyrektor, Departament Koordynacji Wdrażania Programów Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości DOŚWIADCZENIA PARP Z POPRZEDNIEJ PERSPEKTYWY W REALIZACJI PROGRAMÓW I PROJEKTÓW FINANSOWANYCH

Bardziej szczegółowo

Aktualna sytuacja na rynku kredytowym dla firm w Polsce i możliwe scenariusze na przyszłość

Aktualna sytuacja na rynku kredytowym dla firm w Polsce i możliwe scenariusze na przyszłość Aktualna sytuacja na rynku kredytowym dla firm w Polsce i możliwe scenariusze na przyszłość Tomasz Kierzkowski Departament Klienta Biznesowego 23 maja 2013 Plan prezentacji Fundusze unijne i kredyty dla

Bardziej szczegółowo

Raport o sytuacji mikro i małych firm poprawa nastrojów polskich przedsiębiorców. Wrocław, 19 marca 2015

Raport o sytuacji mikro i małych firm poprawa nastrojów polskich przedsiębiorców. Wrocław, 19 marca 2015 Raport o sytuacji mikro i małych firm poprawa nastrojów polskich przedsiębiorców Wrocław, 19 marca 2015 Piąty raport Banku Pekao SA o sytuacji mikro i małych firm innowacje tematem specjalnym 6 910 wywiadów

Bardziej szczegółowo

Preferencyjne finansowanie dla przedsiębiorców w programach ramowych UE

Preferencyjne finansowanie dla przedsiębiorców w programach ramowych UE Preferencyjne finansowanie dla przedsiębiorców w programach ramowych UE Arkadiusz Lewicki Dyrektor Krajowy Punkt Kontaktowy ds. Instrumentów Finansowych Programów Unii Europejskiej Związek Banków Polskich

Bardziej szczegółowo

Raport o sytuacji mikro i małych firm poprawa nastrojów polskich przedsiębiorców. Zielona Góra, 22 kwietnia 2015

Raport o sytuacji mikro i małych firm poprawa nastrojów polskich przedsiębiorców. Zielona Góra, 22 kwietnia 2015 Raport o sytuacji mikro i małych firm poprawa nastrojów polskich przedsiębiorców Zielona Góra, 22 kwietnia 2015 Piąty raport Banku Pekao SA o sytuacji mikro i małych firm innowacje tematem specjalnym 6

Bardziej szczegółowo

- narzędzia wspomagające działania eksportowe w Regionie koncepcja. Poznao, grudzieo 2015

- narzędzia wspomagające działania eksportowe w Regionie koncepcja. Poznao, grudzieo 2015 - narzędzia wspomagające działania eksportowe w Regionie koncepcja Poznao, grudzieo 2015 Aktualny system finansowy wspierający przedsiębiorców w Wielkopolsce 2 Wsparcie przedsiębiorców w Wielkopolsce realizowane

Bardziej szczegółowo

Raport o sytuacji mikro i małych firm poprawa nastrojów polskich przedsiębiorców. Szczecin, 16 kwietnia 2015

Raport o sytuacji mikro i małych firm poprawa nastrojów polskich przedsiębiorców. Szczecin, 16 kwietnia 2015 Raport o sytuacji mikro i małych firm poprawa nastrojów polskich przedsiębiorców Szczecin, 16 kwietnia 2015 Piąty raport Banku Pekao SA o sytuacji mikro i małych firm innowacje tematem specjalnym 6 910

Bardziej szczegółowo

Wsparcie przedsiębiorców w latach 2014-2020 możliwości pozyskania dofinansowania w nowej perspektywie unijnej

Wsparcie przedsiębiorców w latach 2014-2020 możliwości pozyskania dofinansowania w nowej perspektywie unijnej Wsparcie przedsiębiorców w latach 2014-2020 możliwości pozyskania dofinansowania w nowej perspektywie unijnej Iwona Wendel Podsekretarz Stanu Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Warszawa, 22 maja 2014

Bardziej szczegółowo

14.09.2015 r. Preferencyjne finansowanie dla przedsiębiorców w programach ramowych UE. KPK IF PUE oferuje wsparcie dla:

14.09.2015 r. Preferencyjne finansowanie dla przedsiębiorców w programach ramowych UE. KPK IF PUE oferuje wsparcie dla: Preferencyjne finansowanie dla przedsiębiorców w programach ramowych UE Michał Gorzelak Szef Obszaru Instrumentów Dłużnych Krajowy Punkt Kontaktowy ds. Instrumentów Finansowych Programów Unii Europejskiej

Bardziej szczegółowo

VIII ZJAZD PSFP Konferencja FUNDUSZY POśYCZKOWYCH I PORĘCZENIOWYCH. sk- Sztokholm 4-6.09.2008

VIII ZJAZD PSFP Konferencja FUNDUSZY POśYCZKOWYCH I PORĘCZENIOWYCH. sk- Sztokholm 4-6.09.2008 VIII ZJAZD PSFP Konferencja FUNDUSZY POśYCZKOWYCH I PORĘCZENIOWYCH Gdańsk sk- Sztokholm 4-6.09.2008 FUNDUSZE POśYCZKOWE I PORĘCZENIOWE W SYSTEMIE FINANSOWANIA MAŁYCH I ŚREDNICH PRZEDSIĘBIORSTW Barbara

Bardziej szczegółowo

Wieloletni Program Rozwoju - Strategia Banku Gospodarstwa Krajowego na lata 2014-2017. Wspieramy rozwój społeczno-gospodarczy Polski

Wieloletni Program Rozwoju - Strategia Banku Gospodarstwa Krajowego na lata 2014-2017. Wspieramy rozwój społeczno-gospodarczy Polski Wieloletni Program Rozwoju - Strategia Banku Gospodarstwa Krajowego na lata 2014-2017 Wspieramy rozwój społeczno-gospodarczy Polski Misja i wartości BGK MISJA BGK Wspieranie rozwoju społeczno-gospodarczego

Bardziej szczegółowo

Instrumenty finansowe w programach ramowych UE

Instrumenty finansowe w programach ramowych UE Instrumenty finansowe w programach ramowych UE Michał Gorzelak Krajowy Punkt Kontaktowy ds. Instrumentów Finansowych Programów Unii Europejskiej Związek Banków Polskich Dolnośląskie Spotkania Biznesowe

Bardziej szczegółowo

Wsparcie dla Firm- kredyty z poręczeniem EFI CIP, EFI RSI

Wsparcie dla Firm- kredyty z poręczeniem EFI CIP, EFI RSI Wsparcie dla Firm- kredyty z poręczeniem EFI CIP, EFI RSI Dolnośląskie Spotkania Biznesowe, maj 2014 r. Najważniejsze informację o Banku Pekao SA Bank Pekao SA działa od ponad 80 lat i jest jednym z największych

Bardziej szczegółowo

Program wsparcia funduszy kapitału zalążkowego

Program wsparcia funduszy kapitału zalążkowego Program wsparcia funduszy kapitału zalążkowego Tomasz Sypuła Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości 19 września 2006r. Plan prezentacji Co to jest fundusz kapitału zalążkowego? Cel udzielanego wsparcia

Bardziej szczegółowo

Program Operacyjny Inteligentny Rozwój

Program Operacyjny Inteligentny Rozwój Instrumenty wsparcia przedsiębiorców w Programie Operacyjnym Inteligentny Rozwój, 2014-2020 Program Operacyjny Inteligentny Rozwój I. Wsparcie prowadzenia prac B+R przez przedsiębiorstwa oraz konsorcja

Bardziej szczegółowo

VENTURE CAPITAL. Finansowe instrumenty wsparcia innowacyjnych przedsiębiorstw. Piotr Gębala Prezes Zarządu Warszawa, 26 maja 2010

VENTURE CAPITAL. Finansowe instrumenty wsparcia innowacyjnych przedsiębiorstw. Piotr Gębala Prezes Zarządu Warszawa, 26 maja 2010 VENTURE CAPITAL Finansowe instrumenty wsparcia innowacyjnych przedsiębiorstw Piotr Gębala Prezes Zarządu Warszawa, 26 maja 2010 Wybrane źródła kapitału / instrumenty wsparcia Agendy rządowe/fundacje finansujące

Bardziej szczegółowo

KRYTERIA OCENY POSREDNIKÓW FINANSOWYCH KRYTERIA WYBORU (POŻYCZKA-BANK)

KRYTERIA OCENY POSREDNIKÓW FINANSOWYCH KRYTERIA WYBORU (POŻYCZKA-BANK) konkurs 1/JEREMIE/RPOWK-P/2012 Załącznik nr 1 do trybu składania wniosków o wsparcie finansowe dla Wnioskodawców ze środków Funduszu Powierniczego JEREMIE utworzonego w ramach działania 5.1. Rozwój Instytucji

Bardziej szczegółowo

CAPITAL VENTURE. Jak zdobyć mądry kapitał? Krajowy Fundusz Kapitałowy 24 maja 2012. Piotr Gębala

CAPITAL VENTURE. Jak zdobyć mądry kapitał? Krajowy Fundusz Kapitałowy 24 maja 2012. Piotr Gębala VENTURE CAPITAL Jak zdobyć mądry kapitał? Piotr Gębala Krajowy Fundusz Kapitałowy 24 maja 2012 Agenda Źródła kapitału na rozwój Fundusze VC w Polsce KFK i fundusze VC z jego portfela Źródła kapitału a

Bardziej szczegółowo

Instrumenty II i III osi priorytetowej Programu Operacyjnego Inteligentny Rozwój 2014-2020

Instrumenty II i III osi priorytetowej Programu Operacyjnego Inteligentny Rozwój 2014-2020 Instrumenty II i III osi priorytetowej Programu Operacyjnego Inteligentny Rozwój 2014-2020 Program Operacyjny Inteligentny Rozwój 2014-2020 Założeniem POIR jest wsparcie realizacji całego procesu powstawania

Bardziej szczegółowo

Dolnośląski Fundusz Gospodarczy Sp. z o.o. ze środków Dolnośląskiego Funduszu Powierniczego w ramach Inicjatywy JEREMIE

Dolnośląski Fundusz Gospodarczy Sp. z o.o. ze środków Dolnośląskiego Funduszu Powierniczego w ramach Inicjatywy JEREMIE Poręczenia Tytuł kredytowe prezentacji udzielane przez Dolnośląski Fundusz Gospodarczy Sp. z o.o. ze środków Dolnośląskiego Funduszu Powierniczego w ramach Inicjatywy JEREMIE BGK Dolnośląski Fundusz Gospodarczy

Bardziej szczegółowo

Uwarunkowania rozwoju banków spółdzielczych

Uwarunkowania rozwoju banków spółdzielczych Forum Liderów Banków Spółdzielczych Model polskiej bankowości spółdzielczej w świetle zmian regulacji unijnych Uwarunkowania rozwoju banków spółdzielczych Jerzy Pruski Prezes Zarządu BFG Warszawa, 18 września

Bardziej szczegółowo

KRAJOWY PUNKT KONTAKTOWY DS. INSTRUMENTÓW FINANSOWYCH PROGRAMÓW UNII EUROPEJSKIEJ

KRAJOWY PUNKT KONTAKTOWY DS. INSTRUMENTÓW FINANSOWYCH PROGRAMÓW UNII EUROPEJSKIEJ DS. INSTRUMENTÓW FINANSOWYCH Instrumenty finansowe w programach ramowych UE Michał Gorzelak Ekspert KPK Katowice, 28.03.2014 ZAKRES PREZENTACJI: O Krajowym Punkcie Kontaktowym ds. Instrumentów Finansowych

Bardziej szczegółowo

Jan Szczucki, PAG Uniconsult

Jan Szczucki, PAG Uniconsult Badanie zrealizowane w ramach projektu współfinansowanego z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego Jan Szczucki, PAG Uniconsult Wybrane wnioski z ewaluacji instrumentów inżynierii finansowej zrealizowanej

Bardziej szczegółowo

Gwarancje i poręczenia BGK wspierające rozwój przedsiębiorczości na szczeblu regionalnym. Centrum Poręczeń i Gwarancji Warszawa, 2012 r.

Gwarancje i poręczenia BGK wspierające rozwój przedsiębiorczości na szczeblu regionalnym. Centrum Poręczeń i Gwarancji Warszawa, 2012 r. Gwarancje i poręczenia BGK wspierające rozwój przedsiębiorczości na szczeblu regionalnym Centrum Poręczeń i Gwarancji Warszawa, 2012 r. Oferta Banku Gospodarstwa Krajowego dla Przedsiębiorców, Fundacji

Bardziej szczegółowo

Nowa perspektywa unijna 2014-2020 jak finansować nowoczesne technologie IT? Joanna Dominiak

Nowa perspektywa unijna 2014-2020 jak finansować nowoczesne technologie IT? Joanna Dominiak Nowa perspektywa unijna 2014-2020 jak finansować nowoczesne technologie IT? Joanna Dominiak AGENDA Dotacje na specjalizacje w 2014-2020 Środki UE na IT w programach regionalnych i krajowych Nowe narzędzia

Bardziej szczegółowo

Pozabankowe instrumenty wspierania dostępu do zewnętrznych źródeł finansowania działalności gospodarczej. Działalność poręczeniowa (pozabankowa)

Pozabankowe instrumenty wspierania dostępu do zewnętrznych źródeł finansowania działalności gospodarczej. Działalność poręczeniowa (pozabankowa) Pozabankowe instrumenty wspierania dostępu do zewnętrznych źródeł finansowania działalności gospodarczej Wykład Działalność poręczeniowa (pozabankowa) M. Gajewski (2014 SemZ) Przedmiot Przedmiot: Tło problematyki

Bardziej szczegółowo

PREFERENCYJNE FINANSOWANIE ZWROTNE JAKO FORMA WSPIERANIA PRZEDSIĘBIORCZOŚCI

PREFERENCYJNE FINANSOWANIE ZWROTNE JAKO FORMA WSPIERANIA PRZEDSIĘBIORCZOŚCI PREFERENCYJNE FINANSOWANIE ZWROTNE JAKO FORMA WSPIERANIA PRZEDSIĘBIORCZOŚCI 15 maja 2014 29.05.2014 r. ul. Arkońska 6 (budynek A3), 80-387 Gdańsk tel.: 58 32 33 100 faks: 58 30 11 341 Łukasz Narloch, Samodzielny

Bardziej szczegółowo

Finansowanie MSP w Polsce ze środków finansowych UE jako czynnik wpływający na konkurencyjność przedsiębiorstw

Finansowanie MSP w Polsce ze środków finansowych UE jako czynnik wpływający na konkurencyjność przedsiębiorstw Finansowanie MSP w Polsce ze środków finansowych UE jako czynnik wpływający na konkurencyjność przedsiębiorstw B 316447 Spis treści Wstęp 9 Rozdział I. Konkurencyjność sektora małych i średnich przedsiębiorstw,

Bardziej szczegółowo

Możliwości dofinansowania w nowej perspektywie 2014-2020 na projekty badawczo-rozwojowe oraz innowacje

Możliwości dofinansowania w nowej perspektywie 2014-2020 na projekty badawczo-rozwojowe oraz innowacje Katowice, 02.09.2015r Możliwości dofinansowania w nowej perspektywie 2014-2020 na projekty badawczo-rozwojowe oraz innowacje RPO WSL Regionalny Program Operacyjny Województwa Śląskiego (RPO WSL) przewiduje

Bardziej szczegółowo

Fundusz Regionu Wałbrzyskiego. Tytuł prezentacji. Wsparcie dla firm. nowe środki unijne w ramach Inicjatywy JEREMIE. www.frw.pl

Fundusz Regionu Wałbrzyskiego. Tytuł prezentacji. Wsparcie dla firm. nowe środki unijne w ramach Inicjatywy JEREMIE. www.frw.pl Unijne Pożyczki dla Dolnośląskich Przedsiębiorców Fundusz Regionu Wałbrzyskiego Tytuł prezentacji Wsparcie dla firm nowe środki unijne w ramach Inicjatywy JEREMIE www.frw.pl Fundusz Regionu Wałbrzyskiego

Bardziej szczegółowo

PRZYSZŁOŚĆ POLSKIEGO SYSTEMU PORĘCZENIOWEGO

PRZYSZŁOŚĆ POLSKIEGO SYSTEMU PORĘCZENIOWEGO PRZYSZŁOŚĆ POLSKIEGO SYSTEMU PORĘCZENIOWEGO Agenda Potencjał, współpraca i doświadczenia obu środowisk Wnioski i rekomendacje ws. przyszłości systemu poręczeniowego w Polsce POTENCJAŁ, WSPÓŁPRACA I DOŚWIADCZENIA

Bardziej szczegółowo

Wyniki finansowe banków w I półroczu 2013 r. 1

Wyniki finansowe banków w I półroczu 2013 r. 1 GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Studiów Makroekonomicznych i Finansów Warszawa, 24 września 2013 r. Wyniki finansowe banków w I półroczu 2013 r. 1 W końcu czerwca 2013 r. działalność operacyjną prowadziły

Bardziej szczegółowo

Instrumenty finansowe w programach operacyjnych na lata 2014-2020. Rynia, 27 luty 2014 r.

Instrumenty finansowe w programach operacyjnych na lata 2014-2020. Rynia, 27 luty 2014 r. w programach operacyjnych na lata 2014-2020 Rynia, 27 luty 2014 r. na lata 2014-2020 stan prac Rozporządzenie PE i Rady (UE) nr 1303/2013, w tym tytuł IV poświęcony Instrumentom Finansowym weszło w życie

Bardziej szczegółowo

Źródła finansowania badań przemysłowych i prac rozwojowych oraz wdrożeń innowacji

Źródła finansowania badań przemysłowych i prac rozwojowych oraz wdrożeń innowacji Źródła finansowania badań przemysłowych i prac rozwojowych oraz wdrożeń innowacji Agnieszka Matuszak 1 Strona 0 ŹRÓDŁA FINANSOWANIA BADAŃ PRZEMYSŁOWYCH I PRAC ROZWOJOWYCH ORAZ WDROŻEŃ INNOWACJI Jednym

Bardziej szczegółowo

Kredyt technologiczny

Kredyt technologiczny Kredyt technologiczny premia dla nowych technologii Andrzej Janicki Departament Programów Europejskich Gdańsk, czerwiec 2011 1. BGK jako instytucja zaangażowana we wdrażanie środków unijnych. 2. Działanie

Bardziej szczegółowo

Podsumowanie realizacji Projektu Systemowego pn. Wsparcie inżynierii finansowej na rzecz rozwoju ekonomii społecznej w ramach Działania 1.

Podsumowanie realizacji Projektu Systemowego pn. Wsparcie inżynierii finansowej na rzecz rozwoju ekonomii społecznej w ramach Działania 1. Podsumowanie realizacji Projektu Systemowego pn. Wsparcie inżynierii finansowej na rzecz rozwoju ekonomii społecznej w ramach Działania 1.4 POKL 18 listopada 2015 r. Informacje o projekcie (1) Pierwszy

Bardziej szczegółowo

WSPIERANIE PRZEDSIĘBIORCZOŚCI Z WYKORZYSTANIEM PORĘCZEŃ I GWARANCJI BANKU GOSPODARSTWA KRAJOWEGO

WSPIERANIE PRZEDSIĘBIORCZOŚCI Z WYKORZYSTANIEM PORĘCZEŃ I GWARANCJI BANKU GOSPODARSTWA KRAJOWEGO Warszawa, 2009-05-19 WSPIERANIE PRZEDSIĘBIORCZOŚCI Z WYKORZYSTANIEM PORĘCZEŃ I GWARANCJI BANKU GOSPODARSTWA KRAJOWEGO 1. WSTĘP Przygotowany program jest konsekwencją realizacji Rządowego Planu Stabilności

Bardziej szczegółowo