2.1 OBCIĄŻENIA TRENINGOWE JAKO PODSTAWA MONITOROWANIA EFEKTÓW POTRENINGOWYCH

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "2.1 OBCIĄŻENIA TRENINGOWE JAKO PODSTAWA MONITOROWANIA EFEKTÓW POTRENINGOWYCH"

Transkrypt

1 2.1 OBCIĄŻENIA TRENINGOWE JAKO PODSTAWA MONITOROWANIA EFEKTÓW POTRENINGOWYCH

2 MULTISPORT Pojęcie i klasyfikacja obciążeń treningowych Niewątpliwym warunkiem właściwego planowania jest posiadanie odpowiedniej wiedzy dotyczącej dotychczas realizowanych obciążeń, reakcji organizmu na zadany wysiłek czy kierunku zmian jakie mają być wywołane. Na polu teorii sportu istnieje wiele metod pozwalających opisywać obciążenia treningowe od metod całkowicie opisowych uwzględniających tylko treść treningu, poprzez analizy fizjologiczne informujące o koszcie pracy, analizy biomechaniczne (wyrażające pracę w wielkościach fizycznych). Dla rzetelnej analizy niezbędne jest przyjęcie podstawowego założenia, czym są obciążenia treningowe? Funkcjonująca definicja określająca je jako wielkość pracy określonego rodzaju i intensywności zrealizowana przez zawodnika w danym ćwiczeniu pozwala na ujęcie obciążeń treningowych zarówno pod względem treści jak i intensywności. Dwie składowe obciążeń - objętość i intensywność opisują bowiem nie tylko jakie zadanie (o jakim kierunku oddziaływania) wykonał zawodnik, ale również jakiego rodzaju mechanizmy energetyczne były zaangażowane w pracę. Część z proponowanych metod (fizjologicznych czy biochemicznych), ze względu na swoje skomplikowanie lub fakt, że mogą być realizowane tylko w warunkach laboratoryjnych nie spełnia kryterium przystępności. Dla możliwości realizacji w rzeczywistych warunkach pracy, przyjęta metoda musi spełniać kryteria wynikające z szeregu ograniczeń. Ponadto nie może zakłócać procesu szkolenia. Poleganie tylko na danych gromadzonych przez prowadzącego zajęcia wydaje się być jednak nie wystarczające. Czym innym bowiem mogą być założenia trenerskie co do zaplanowanej i zrealizowanej pracy, a czym innym odczucia zawodników. Prawidłowo prowadzony proces kierowania treningiem sportowym musi uwzględniać przepływ informacji pomiędzy obydwiema stronami. Informacja zwrotna ze strony zawodnika może i powinna być bowiem ważnym elementem uwzględnianym przy planowaniu obciążeń. Punktowa ocena intensywności wysiłku nie jest koncepcją zupełnie nową. Niemal klasycznym rozwiązaniem stosowanym jednak przede wszystkim poza sportem, jest -stopniowa skala Borga. Subiektywna ocena wysiłku odczuwanego przez ćwiczącego jest na ogół wiarygodnym wskaźnikiem względnego zmęczenia. Jakkolwiek istnieją pewne różnice w bieżącej ocenie zmęczenia przez ludzi, to wydaje się, że w kolejnych próbach jest ona względnie stała. Według założeń skali, osoba poddana wysiłkowi ocenia jego intensywność według -stopniowej skali (tab. 1). Dodatkowym ułatwieniem może być fakt, że u młodych osób wskaźnik pomnożony przez 10 powinien odpowiadać częstotliwości skurczów serca. WARTOŚĆ SKALI PUNKTOWEJ CHARAKTERYSTYKA ODCZUWANEGO ZMĘCZENIA w ogóle niezmęczony niezwykle lekko zmęczony bardzo lekko zmęczony lekko zmęczony średnio ciężko zmęczony ciężko zmęczony bardzo ciężko zmęczony niezwykle ciężko zmęczony maksymalnie wyczerpany Tab.1. Skala Borga do subiektywnej oceny ciężkości pracy (odczuwane zmęczenie) Jedną z pierwszych prób zastosowania oceny punktowej wysiłku sportowców, była praca Ogolcowa i współautorów (1975). Określili oni zależność pomiędzy częstotliwością skurczów serca a prędkością biegu (na nartach) i opracowali dzięki temu punktową skalę intensywności pracy. Inną z kolei próbą wdrożeniową była praca Nikiforowa i Wiktorowa (1978). Autorzy przyglądając się różnym aspektom treningu bokserskiego określali skalę intensywności pracy opartą o pomiar częstotliwości skurczów serca. Charakterystyczne, że wielu z teoretyków sportu rozwijało te koncepcje w odniesieniu do konkretnych dyscyplin sportu. I tak Costill (1988) był prekursorem takiego podejścia w biegach wytrzymałościowych. Innym opracowaniem z lekkiej atletyki jest praca Dicka (1978), który w zapisie obciążeń treningowych uwzględniał intensywność 46

3 ROZDZIAŁ 2 szacowaną w punktach. Z kolei praca Counsilmana (1968) stanowiła istotny krok w rozwijaniu koncepcji treningowych w pływaniu. Jeszcze inną propozycją punktowej oceny obciążeń było opracowanie Buhbindera (1973). Zaproponował on ocenę intensywności w skali od 2 do 10 punktów odpowiadającą obciążeniu bardzo małemu, małemu, średniemu, dużemu i bardzo dużemu. Warto zwrócić uwagę, że wszystkie z powyżej przytoczonych sposobów polegają na trenerskiej/ instruktorskiej/nauczycielskiej ocenie intensywności wysiłku. Włączenie ćwiczących do tej oceny po pierwsze może służyć ocenie samopoczucia zawodnika przed treningiem. Jest to istotne, bowiem celem treningu nie jest zrealizowanie planu treningowego ustalonego wcześniej, o czym często zapominają trenerzy dążąc do realizacji założeń za wszelką cenę. Celem jest osiągnięcie jak najwyższego stopnia wytrenowania a droga do tego może być przecież różna. Mając rzetelną informację (warunkiem jest tu jednak wysoka świadomość ćwiczących by nie zaniżali swej oceny by wykonać mniejszą pracę) na temat samopoczucia zawodnika przed rozpoczęciem treningu, szkoleniowiec może dostosować obciążenia do sygnalizowanej dyspozycji. Można to zawrzeć w krótkiej zasadzie gdy czuję się gorzej trenuję lżej, gdy czuję się lepiej - trenuję ciężej (więcej, dłużej). Po drugie może służyć ocenie intensywności już odbytego treningu. Daje to informację o potencjalnych efektach wykonanej pracy. Nie zawsze bowiem reakcja zawodnika na nawet identyczne obciążenie zewnętrzne (np. dystans, czas, liczba powtórzeń) jest taka sama. Uczeń chory, zmęczony, kontuzjowany, przetrenowany czy choćby zmartwiony będzie odczuwał trening w zupełnie inny sposób. W ten sposób nawet przy braku zebrania informacji o samopoczuciu przed zajęciami, weryfikujemy z jaką rzeczywistą intensywnością oddziaływaliśmy na organizm. Jest to także narzędzie do weryfikacji jakości i intensywności pracy w kontroli okresowej. Po trzecie wreszcie, analizując dane o zrealizowanych obciążeniach a następnie konfrontując je z subiektywnym odbiorem wykonanej przez zawodnika pracy, tworzymy swoisty rejestr środków treningu o mniejszym bądź większym wpływie na samopoczucie i stan wytrenowania. Poszukujemy w ten sposób rozwiązań najskuteczniejszych. Współcześnie funkcjonujące koncepcje i rozwiązania za punkt wyjścia przyjmują dwa wynikające z technologii treningu parametry. Pierwszy z nich to objętość (wielkość) pracy, ilościowy wymiar wysiłku. Drugi stanowi intensywność, składowa jakościowa, wyrażająca stosunek mocy aktualnej rozwijanej w danym zadaniu ruchowym do mocy maksymalnej, możliwej do rozwinięcia. Wykonaną pracę można scharakteryzować w sposób opisowy, np. powiedzieć, że ktoś przebiegł dystans 5 km z intensywnością 60% swoich możliwości lub wykonał w czasie 90 min 100 rzutów do kosza, czy też wykonał 100 przysiadów w seriach po 10. Ujmując obciążenia treningowe (wielkość i intensywność) w takiej konwencji należy je kwalifikować jako obciążenia zewnętrzne. Obciążenie zewnętrzne wywołuje określone reakcje ustrojowe, które identyfikujemy jako obciążenie wewnętrzne. Za jego miarę można przyjąć np. koszt energetyczny wysiłku, bioelektryczną aktywność mięśni, częstość skurczów serca, częstość oddychania, wielkość wentylacji oddechowej i zużycia tlenu, szybkość narastania oraz poziom zakwaszenia we krwi itp. Najprostszym wskaźnikiem bezpośrednio oceniającym odpowiedź organizmu na wysiłek jest częstość skurczów serca (HR), tzn. im wyższy jest jego poziom, tym większa intensywność wysiłku. Klasyfikacja obciążeń, ze względu na rodzaj oddziaływań kształtujących specyficzne mechanizmy przemian energetycznych, stała się możliwa dzięki pracom Zaciorskiego i Kulika oraz Wołkowa i Koriagina. Przedstawili oni koncepcję oceny wpływu wykonanej pracy na energetyczną gospodarkę ustroju. Na podstawie wyników badań obejmujących parametry fizjologiczne i biochemiczne stwierdzili, że poziom korelacji badanych wskaźników z częstością skurczów serca (HR) upoważnia do wykorzystania tego właśnie parametru (przed pracą i po niej) do klasyfikacji obciążeń w określonych strefach energetycznych. Propozycję, bazującą na klasyfikacji wysiłków w strefie energetycznej, uzupełnioną o rodzaj wykonywanej pracy przedstawił Ważny. Oprócz kryterium energetycznego (obszar energetyczny) podzielił on obciążenia na: wszechstronne, ukierunkowane i specjalne (obszar informacyjny). Dalsza modyfikacja Sozańskiego wprowadza pojęcie zakresu intensywności. Uwzględniając poziom tętna przed i po wykonanej pracy, a także czas trwania wysiłku podział wyróżnia pięć zakresów intensywności (wysiłki: podtrzymujące, tlenowe, mieszane, beztlenowe-kwasomlekowe, beztlenowo-niekwasomlekowe). Wyróżniony ze względów metodycznych zakres szósty obejmujący ćwiczenia nasilające przemiany anaboliczne (w 47

4 MULTISPORT praktyce wszystkie ćwiczenia siłowe) funkcjonuje dodatkowo. OBSZAR INFORMACYJNY Obciążenia o charakterze wszechstronnym (W), rozwijające potencjał ruchowy sportowca, nie mające jednak bezpośredniego wpływu na kształtowanie dyspozycji specjalistycznych określonych modelem mistrzostwa danej dyscypliny czy konkurencji (w praktyce mówimy często obciążenia o charakterze ogólnym, ogólnorozwojowym). Obciążenia o charakterze ukierunkowanym (U) kształtujące przede wszystkim funkcjonalne mechanizmy specjalistycznych wysiłków. Są to celowo dobrane ćwiczenia rozwijające wiodące cechy przygotowania sprawnościowego dla danej (lub przyszłej) specjalizacji. Dobór ćwiczeń i charakterystyka ich realizacji uwzględnia strukturalne i funkcjonalne podobieństwo z wymogami ćwiczenia startowego. Środki o charakterze ukierunkowanym stanowią pośrednie ogniwo między ćwiczeniami wszechstronnymi a specjalnymi i nie wywierają bezpośredniego wpływu na przygotowanie startowe. Przykładem mogą być tutaj ćwiczenia symulujące realne warunki, realizowane na trenażerach. Obciążenia o charakterze specjalnym (S) kształtują specyficzny zespół właściwości funkcjonalnych, sprawnościowych i ruchowych, zgodnie z zasadą postępującej adaptacji do wymogów startowych. Mieszczą się tu ćwiczenia startowe, specjalne ćwiczenia sprawności z odwzorowaniem wewnętrznej i zewnętrznej struktury ruchu ćwiczenia startowego (bądź jego części), specjalne ćwiczenia wspomagające wykonywane z zachowaniem wewnętrznej bądź zewnętrznej struktury ruchu ćwiczenia startowego (lub jego części), nauczanie i doskonalenie techniki w ćwiczeniach o pełnej strukturze ruchu bądź wybranych jego faz w warunkach naturalnych oraz w postaci ćwiczeń imitacyjnych. Strefa przemian energetycznych Charakterystyka obciążeń Zakresy intensywności Tętno HR przed i po wysiłku (% i ud./min) Metoda Intensywność trwania pracy Czas (min, s) przerw między powtórzeniami Liczba (N) powtórzeń serii Czas przerw między seriami Kierunek oddziaływania Tlenowa 1 podtrzymująca przed ok. 65% (ok. 1) bardzo mała bez dużo koordynacja, ograniczeń gibkość itp. po 70% HR bez max. ciągła mała ograniczeń restytucja 2 kształtująca przed 70% ( ) po: <80% ( ) ciągła zmienna umiarkowana ponad 5 30s - 1, ponad wytrzymałość długo i średniookresowa 3 Mieszana (tlenowa-beztlenowa) przed 60-70% (1-130) po: >90% (>180) zmienna zmienna do 60 do ,5 s - d s - 1,5 do wytrzymałość średnio i krótkookresowa wytrzymałość siłowa Beztlenowa 4 kwasomlekowa 5 niekwasomlekowa przed 55-60% (110-1) przed 45-50% po: >95% (>190) po: 65-90% zbliżona do maks. zbliżona do maks. zbliżona do maks. maksymalna s - 1 s - 1 s - 30s 30s - 1,5 do 30s 10s - s do s ponad 5 np. 4, 3, 2 1-1,5 do odbudowy do odbudowy 30s - 1,5 do odbudowy wytrzymałość szybkościowa, siła szybkość, siła (90-100) ( ) maksymalna 3s - 10s reakcja HR 6 zgodnie z metodyką realizowanego treningu siły bardzo zróżnicowana przyrost masy mięśniowej Tab. 2. Metodyczno-fizjologiczna charakterystyka obciążeń wysiłkowych 48

5 ROZDZIAŁ 2 OBSZAR ENERGETYCZNY T1 - Zakres 1 - ćwiczenia wykonywane z intensywnością bardzo małą i małą, charakteryzujące się HR nie przekraczającym po pracy ud./min. T2 - Zakres 2 - ćwiczenia z intensywnością umiarkowaną i dużą, HR bezpośrednio po pracy ud./min; czas trwania serii pojedynczych wysiłków zazwyczaj powyżej 300 s; poziom zakwaszenia 2-4 mmol/l. T3 - Zakres 3 - praca z intensywnością dużą i submaksymalną, HR bezpośrednio po wysiłku powyżej 180 ud./min; czas trwania serii pojedynczych wysiłków do 300 s; poziom zakwaszenia 4-6 mmol/l. T4 - Zakres 4 - wykonywanie ćwiczeń z intensywnością submaksymalną i zbliżoną do maksymalnej; HR bezpośrednio po pracy większa niż 190 ud./min; czas trwania pojedynczych wysiłków -1 s; poziom zakwaszenia powyżej 6 mmol/l. T5 - Zakres 5 - ćwiczenia z intensywnością zbliżoną do maksymalnej i maksymalną; HR bezpośrednio po pracy ud./min; czas trwania pojedynczych wysiłków nie przekracza s, czas każdego powtórzenia w odniesieniu do maksymalnych możliwości powinien być głównym kryterium intensywności wysiłku w tej strefie. T6 - Zakres (6) (dodatkowo) - ćwiczenia nasilające przemiany anaboliczne. Specyfikę kryteriów charakteryzujących poszczególne zakresy intensywności w kategoriach wskaźników fizjologicznych oraz metodyki treningu przedstawiono w tabeli Tętno jako najprostszy parametr fizjologiczny w ocenie obciążenia wysiłkowego otrzymywanie informacji o HR różnych faz zajęć, bieżąca kontrola intensywności pracy (trening i zawody) oraz jej zależność od warunków pogodowych czy terenowych treningu, wyznaczanie przedziałów (min i max) zakresu HR. Dlatego też jest to jedno z podstawowych narzędzi wykorzystywanych w kontroli bieżącej obciążenia wysiłkiem i reakcji organizmu. W sytuacji gdy nie dysponujemy odpowiednim sprzętem, pomiaru tętna możemy dokonać samodzielnie lub powierzyć to zadanie podopiecznym. Jest to pomiar prosty do wykonania i co bardzo ważne nieinwazyjny. Samodzielnego pomiaru tętna dokonuje się w miejscach, gdzie jest ono wyczuwalne w sposób palpacyjny, jednak przykładanie ręki do serca nie jest metodą skuteczną. Najczęstszymi lokalizacjami dla pomiarów są tętnica szyjna i promieniowa (ryc.1-2). Ryc. 1. Pomiar tętna na tętnicy promieniowej miejsce wyczuwania pulsu. W ocenie ciężkości pracy najpowszechniej wykorzystywanym i najskuteczniejszym jest pomiar tętna (HR). Pomiaru takiego często dokonuje się z wykorzystaniem tzw. sport-testerów czyli urządzeń na bieżąco monitorujących wartości tętna. Ich zastosowanie niesie ze sobą wiele korzyści i możliwości, m.in.: mierzenie czasu treningu, Ryc. 2. Pomiar tętna na tętnicy szyjnej miejsce wyczuwania pulsu. 49

6 MULTISPORT Ważną sprawą jest tutaj czas w jakim dokonujemy pomiaru. Najczęściej jest to 10 lub 15 sekund. Chcąc uzyskać wielkość tętna na minutę musimy uzyskaną wartość pomnożyć odpowiednio przez 6 lub 4. Jakkolwiek pomiar przez 15 s jest dokładniejszy, to przy szybkich zmianach tętna (np. podczas odpoczynku bezpośrednio po wysiłku), wynik może być zafałszowany. Ważnym wskaźnikiem pozwalającym oceniać wielkość realizowanego obciążenia jest stosunek tętna podczas pracy do tętna maksymalnego. Tętno maksymalne najczęściej opisuje się w skrócie jako HRmax (maximal heart rate ang.). W uproszczeniu można powiedzieć, że jest maksymalna wartość z jaką jest w stanie pracować serce podczas wysiłku maksymalnego. Stąd też znajomość HRmax jest niezwykle pomocna przy ustalaniu pożądanej intensywności treningu (patrz tab. 2 i 3). Istnieje pogląd mówiący, że z wiekiem HRmax spada, jednak nie musi to być regułą. Wielkość tętna jest bowiem wskaźnikiem indywidualnym i warto o tym pamiętać planując zajęcia dla grupy. Przykłady zmian HR z odniesieniem do wieku, płci i intensywności zajęć zaprezentowano w tab. 3. Strefa Wiek Częstość tętna w ciągu minuty intensywności (lat) HR wysiłku dziewczęta chłopcy NISKA UMIARKOWANA DUŻA SUBMAKSYMALNA MAKSYMALNA poniżej 138 poniżej 132 poniżej powyżej 210 powyżej 4 powyżej 192 poniżej 132 poniżej 126 poniżej powyżej 4 powyżej 198 powyżej 180 Tab. 3. Orientacyjne wartości tętna dla różnych stref intensywności wysiłku w zależności od wieku i płci ćwiczących Tętno maksymalne można określać w sposób bezpośredni lub pośredni. Badanie bezpośrednie polega na wykonaniu wysiłku o maksymalnej intensywności, jednak w przedłużonym czasie (np. bieg na 100 m mimo maksymalnej intensywności będzie zbyt krótki). Najczęściej stosuje się w tym celu od kilku- do kilkunastominutowych wysiłków o narastającej intensywności. Pośrednie określanie HRmax na ogół odbywa się poprzez szacunkowe obliczenia na podstawie wzorów. Jednym z najpopularniejszych jest znana zasada, mówiąca, że: = 2 wiek Wobec faktu, że takie uproszczenie bywa niedokładne, w praktyce funkcjonuje kilka innych wzorów ze współczynnikami korygującymi, które prezentujemy niżej. u kobiet MODYFIKACJA 1 = 210 (0.5 x wiek x masa ciała) u mężczyzn = 210 (0.5 x wiek x masa ciała) + 4 MODYFIKACJA 2 = (0.685 x wiek) MODYFIKACJA 3 = (0.711 x wiek) MODYFIKACJA 4 = (0.85 x wiek) Wielkość tętna pozwala nam także na ocenę skuteczności prowadzonego treningu oraz skuteczności odnowy powysiłkowej. W pierwszym wariancie warto oceniać wielkość tzw. tętna spoczynkowego. Mierzymy je rano przez minutę, jednak nie bezpośrednio po przebudzeniu (praca serca jest wzmożona na skutek zmiany sytuacji), a po kilku minutach spokojnego leżenia. Prawidłowo realizowany trening wytrzymałościowy powinien skutkować obniżeniem się wartości tętna w spoczynku. Co więcej podwyższone (w stosunku do poprzednich pomiarów) i utrzymujące się w tym stanie przez kilka dni tętno po przebudzeniu może świadczyć o niedostatecznym wypoczynku, przemęczeniu, chorobie lub stanie obniżonej odporności. Tętno może służyć także jako wskaźnik ułatwiający dobór przerw podczas wysiłków submaksymalnych. W tym celu ocenia się spadek tętna po pierwszej minucie odpoczynku w stosunku do HR 50

7 ROZDZIAŁ 2 bezpośrednio po wysiłku. Przykład takiej interpretacji ukazuje tab. 4. WIELKOŚĆ ZMIAN HR OCENA EFEKTYWNOŚCI ODNOWY stabilne można zwiększyć objętość i intensywność; wzrasta zbyt mała objętość treningowa; obniża się niedostateczna intensywność; Bardzo wolno przebiegające procesy wypoczynku, najprawdopodobniej na skutek nadmiernego zmęczenia Wolno tempo wypoczynku warto rozważyć wydłużenie przerwy wypoczynkowej lub zmian w treści treningu Niektóre uwarunkowania reaktywności na obciążenia treningowe w zależności od wieku ćwiczących i więcej Średnie tempo odnowy często występujące w środkowej lub końcowej fazie treningu, gdy nawarstwiają się efekty zmęczenia Szybkie tempo odnowy świadczy o skutecznej restytucji, jednak w zależności od celu treningu oznacza zbyt niskie obciążenie Najprawdopodobniej świadczy to o nieadekwatnym zbyt niskim obciążeniu Tab. 4. Ocena efektywności odnowy na podstawie wielkości zmian tętna przez pierwszą minutę odpoczynku. Innym interesującym wskaźnikiem wyznaczanym na podstawie tętna, a służącym do oceny efektywności stosowanych obciążeń treningowych jest Wskaźnik Skuteczności Restytucji (WSR). Wykorzystanie go wymaga pomiaru tętna spoczynkowego (HRspoczynkowe) rano po przebudzeniu się. Dalsze niezbędne wartości HR to pomiar przez 10 s bezpośrednio przed treningiem (HR 1 ), po ostatnim ćwiczeniu głównej części treningu (HR 2 ) oraz po czterech minutach odpoczynku po ostatnim głównym ćwiczeniu (HR 3 ). Współczynnik skuteczności restytucji określa wzór: WSR = (HR 2 HR 3 / HR 2 HR 1 ) x 100% Wynik interpretuje się następująco: WSR = % obciążenie prawidłowe nie zmienia się lub obniżyło się nie więcej niż o 10 uderzeń na minutę prawidłowe obciążenie pod względem objętości i intensywności; wzrasta o więcej niż 10 uderzeń na minutę obciążenie prawidłowe, zbyt intensywność; obniża się więcej niż 4 uderzenia na minutę za objętość; WSR 60 % zbyt niskie bodźce treningowe Kolejnym czynnikiem, jaki należy brać pod uwagę przy różnicowaniu obciążeń, jest niejednolitość tempa rozwoju biologicznego. Ma to duże znaczenie w wieku okołopokwitaniowym (którego dotyczy program MULTISPORT), gdyż stwierdzono np., że dzieci późno i normalnie dojrzewające częściej mają kłopoty z adaptacją do stosowanych obciążeń niż ich wcześniej rozwijający się kalendarzowi rówieśnicy, co w konsekwencji może przyczynić się do zahamowania rozwoju. W związku z tym wielkość obciążenia należy różnicować indywidualnie. Wymiernym odbiciem takiego podejścia powinno być wyznaczanie właściwych norm sprawności fizycznej dla dzieci wcześnie, normalnie i późno dojrzewających. Bardzo ważnym zagadnieniem jest kolejność obciążeń rozwijających poszczególne składowe wytrenowania. Możemy tu podać ogólne wskazania: po intensywnej pracy celowe jest przeprowadzenie nazajutrz wszechstronnego rozruchu ogólnego; technikę najlepiej ćwiczy się po odpoczynku lub po treningu siłowym o małym obciążeniu; ćwiczenia szybkościowe dobrze współdziałają z siłowymi; trening szybkości powinien poprzedzać obciążenia wytrzymałościowe; Poszczególne dyscypliny i konkurencje mają wypracowane dla różnych faz rocznego cyklu swoiste formy mikrocykli, uwzględniające kolejność akcentów pracy oraz optymalną dynamikę obciążeń; Kwestię tę rozpatrywać możemy na przykładzie młodzieży w wieku szkolnym (wiek ok lat) uwzględniając trzy podstawowe cechy sprawności szybkość, siłę i wytrzymałość właśnie ze względu na dobór i regulację obciążeń. Stymulowanie rozwoju szybkości w wieku 7-11 lat powinno polegać przede wszystkim na podwyższaniu częstotliwości ruchu. Najlepszą drogą wydają się: 51

8 MULTISPORT sztafety biegowe, gry i zabawy ruchowe, szybki i wolny bieg na zróżnicowanych dystansach, różnorodne skoki, wybrane elementy akrobatyczne i gimnastyczne. Czas trwania ćwiczeń typowo szybkościowych nie powinien przekraczać 4-6 s. Lepiej zwiększać liczbę powtórzeń, niż wydłużać czas trwania ćwiczenia na danych zajęciach. Odpoczynek między powtórzeniami powinien trwać do 2 min i mieć charakter aktywny. Taki wymiar pracy jest wystarczający, przy zastosowaniu dużej skali zmienności ćwiczeń zarówno co do formy, jak i intensywności. W wieku lat użyte środki wzbogacają się głównie o ćwiczenia siły dynamicznej, techniki i gibkości. Zasadniczym środkiem kształtującym szybkość w tym i w późniejszym wieku są ćwiczenia wykonywane z maksymalną i submaksymalną intensywnością. Czas ich trwania nie przekracza s. Odpoczynek jest odpowiednio dłuższy i ciągle ma charakter aktywny. Przed przystąpieniem do właściwych ćwiczeń szybkości należy zwrócić uwagę na rozciągnięcie i rozgrzanie mięśni i stawów uczestniczących w danym ruchu. Kształtowanie siły w wieku 8-16 lat bezwzględnie powinno mieć charakter wszechstronnego rozwoju wszystkich grup mięśniowych. W wieku 8-11 lat przygotowanie siłowe stanowi drugoplanowe zadanie, ale jeżeli je prowadzimy, to należy uwzględnić fakt, że dzieci chętniej wykonują wysiłki szybkościowo-siłowe (np. skoki, dynamiczne ćwiczenia na przyrządach gimnastycznych, rzuty) niż czysto siłowe, szczególnie te o charakterze statycznym. W tym drugim przypadku bardzo szybko pojawia się zmęczenie, co stanowi niejako naturalną barierę ochronną przed zbytnim obciążeniem. Lepsze przesłanki dla kształtowania siły występują w wieku lat. Ilość i charakter środków stosowanych znacznie się tu rozszerza. Można wykorzystać w większym wymiarze ćwiczenia szybkościowo-siłowe, bez bądź z niewielkim obciążeniem, wspinania na linie, przenoszenie ciężarów, walki z mocowaniem, ćwiczenia z piłkami lekarskimi (do 3 kg) i ekspandorami, wreszcie cały arsenał środków z hantlami, czy workami z piaskiem. Nie wyklucza się wykorzystywania w uzasadnionych przypadkach ćwiczeń ze sztangą (np. przysiady, wyciskania, wyskoki, podskoki, skręty) o ciężarze dostosowanym do wieku i możliwości. Po każdym ćwiczeniu stosujemy odpoczynek minimum -30 s. Unikać należy wysiłków wymagających dużych napięć siłowych, szczególnie wykonywanych na bezdechu. Tempo ćwiczeń należy koordynować z rytmem oddychania. Po każdej serii stosować pełny odpoczynek wypełniony spokojnymi ćwiczeniami gibkościowymi bądź rozluźniającymi. W zakresie wytrzymałości, młodzi podopieczni lepiej znoszą obciążenia dłużej trwające niż krótkotrwałe, ale o dużej intensywności. Związane jest to z większą plastycznością i większymi możliwościami adaptacyjnymi układu oddechowego i krążenia, które limitują zdolność do pracy wytrzymałościowej, a także z możliwościami układu mięśniowego, którego sprawność decyduje przy intensywnych wysiłkach krótkotrwałych, szybkościowo-siłowych. Stąd w centrum uwagi przy planowaniu zajęć dla 8-10-letnich dzieci znajduje się wszechstronne kształtowanie wytrzymałości tlenowej, która stanowi także podstawę dla innych form przejawiania tej cechy, a odpowiedni jej poziom umożliwia intensyfikację ćwiczeń kształtujących szybkość, siłę i inne cechy. Dla kształtowania wszechstronnej postaci wytrzymałości stosuje się różnorakie ćwiczenia: biegi, pływanie, biegi na nartach i łyżwach, gry sportowe, kajakowanie, wiosłowanie, jazdę na rowerze, wycieczki turystyczne itp. Taka wszechstronność bodźców jest możliwa dzięki doskonałemu (we wstępnym etapie szkolenia) transferowi wytrzymałości ogólnej na potrzeby danej dyscypliny, niezależnie od form pracy ją kształtujących. W początkowej fazie rozwijania wytrzymałości stosujemy względnie długotrwałą pracę o równym, jednostajnym tempie. Obciążenia regulujemy poprzez wydłużenie czasu wysiłku, a nie zwiększanie intensywności. Ten drugi parametr rośnie jedynie o tyle, o ile zwiększa się wytrenowanie dzieci. Dla ćwiczących w wieku lat metodyka kształtowania wytrzymałości dopuszcza stopniowe skracanie czasu trwania pracy z jednoczesnym odpowiednim wzrostem intensywności. Objętość pracy w tygodniu może osiągać około 15 km, intensywność oceniana poziomem tętna oscylować powinna w przedziale uderzeń na minutę. W kolejnych latach zaczynają się pojawiać i stopniowo dominować obciążenia charakterystyczne dla wytrzymałości ukierunkowanej, a później specjalnej dla danej konkurencji. Zawsze jednak racjonalny rozwój tej cechy wymaga odpowiedniego łączenia środków oraz stosowania metod adekwatnych do wieku i możliwości ćwiczących. Dla wszechstronnego rozbudowywania potencjału możliwości wytrzymałościowych również jako bazy treningu specjalnego. Najbardziej efektywna jest metoda ciągła oraz jej różnorakie warianty w postaci zmiennej. Ich udział w metodyce kształtowania wytrzymałości dzieci i młodzieży sięga %. Metody interwałowe, powtórzeniowe i startowe stanowią jedynie 10- % objętości Takie proporcje uzasadnia się faktem, że obciążenia ciągłe o umiarkowanej intensywności pozwalają eliminować na bieżąco zadłużenie tlenowe oraz wykorzystują głównie tlenowe źródła energii, co zmusza organizm do poszukiwania pełnej ekonomii wysiłku. 52

Przygotowanie motoryczne w treningu dzieci i młodzieży

Przygotowanie motoryczne w treningu dzieci i młodzieży Przygotowanie motoryczne w treningu dzieci i młodzieży Michał Wilk Katedra Teorii i Praktyki Sportu AWF Katowice Wilk Sport Team Etapy szkolenia sportowego 0 1 2 3 4 Przedwstępny Wszechstronny Ukierunkowany

Bardziej szczegółowo

Struktura treningu sportowego (periodyzacja) Andrzej Kosmol AWF Warszawa, Wydział Rehabilitacji andrzej.kosmol@awf.edu.pl

Struktura treningu sportowego (periodyzacja) Andrzej Kosmol AWF Warszawa, Wydział Rehabilitacji andrzej.kosmol@awf.edu.pl Struktura treningu sportowego (periodyzacja) Andrzej Kosmol AWF Warszawa, Wydział Rehabilitacji andrzej.kosmol@awf.edu.pl Struktura treningu to układ i rozmieszczenie elementów składowych procesu, sposoby

Bardziej szczegółowo

Wyniki badań: Imię i Nazwisko: Paweł Kownacki. na podstawie badań wydolnościowych wykonanych dnia 20.05.2014 w Warszawie.

Wyniki badań: Imię i Nazwisko: Paweł Kownacki. na podstawie badań wydolnościowych wykonanych dnia 20.05.2014 w Warszawie. Wyniki badań: Imię i Nazwisko: Paweł Kownacki na podstawie badań wydolnościowych wykonanych dnia 20.05.2014 w Warszawie. 1 2 S t r o n a WSTĘP Realizacja założeń treningowych wymaga pracy organizmu na

Bardziej szczegółowo

ObciąŜenie treningowe wyraŝa wysiłek wykonywany przez sportowca w

ObciąŜenie treningowe wyraŝa wysiłek wykonywany przez sportowca w WYKŁAD III Struktura obciąŝeń treningowych Aby kierować treningiem sportowym naleŝy poznać relację pomiędzy przyczynami, a skutkami, pomiędzy treningiem, a jego efektami. Przez wiele lat trenerzy i teoretycy

Bardziej szczegółowo

MŁODYCH ZAWODNIKÓW KSZTAŁTOWANIE CECH MOTORYCZNYCH. Wydolność, siła, szybkość, koordynacja

MŁODYCH ZAWODNIKÓW KSZTAŁTOWANIE CECH MOTORYCZNYCH. Wydolność, siła, szybkość, koordynacja KSZTAŁTOWANIE CECH MOTORYCZNYCH MŁODYCH ZAWODNIKÓW Wydolność, siła, szybkość, koordynacja Program dofinansowania ze środków Funduszu Rozwoju Kultury Fizycznej w roku 2015 zadań związanych ze szkoleniem

Bardziej szczegółowo

Konsultacja naukowa: prof. dr hab. Andrzej Kosmol AWF Warszawa. Zweryfikowany rejestr grup środków treningu w zapasach

Konsultacja naukowa: prof. dr hab. Andrzej Kosmol AWF Warszawa. Zweryfikowany rejestr grup środków treningu w zapasach Dr Andrzej Głaz, dr Ryszard Klimas Konsultacja naukowa: prof. dr hab. Andrzej Kosmol AWF Warszawa Zweryfikowany rejestr grup środków treningu w zapasach Środki oddziaływania wszechstronnego (W). 1.Ćwiczenia

Bardziej szczegółowo

Trening plyometryczny piłkarzy. na etapie szkolenia specjalnego. Zbigniew Jastrzębski

Trening plyometryczny piłkarzy. na etapie szkolenia specjalnego. Zbigniew Jastrzębski Trening plyometryczny piłkarzy na etapie szkolenia specjalnego Zbigniew Jastrzębski Piłka nożna jest grą, która stawia coraz większe wymagania w zakresie przygotowania motorycznego. Około 40-50 lat temu

Bardziej szczegółowo

Czynniki warunkujące mistrzostwo sportowe

Czynniki warunkujące mistrzostwo sportowe WYKŁAD II Zasady i metody treningu sportowego Jedno z podstawowych praw przyrody, prawo adaptacji, decyduje o tym, Ŝe moŝna sformułować ogólne zasady treningu sportowego. Wprawdzie kaŝdy sportowiec jest

Bardziej szczegółowo

Test stopniowany przeprowadzony dnia: 2015-02-27 w Warszawie

Test stopniowany przeprowadzony dnia: 2015-02-27 w Warszawie tel. 602 349 181 e-mail: szczepan.wiecha@sportslab.pl www.sportslab.pl Imię Nazwisko: Bartłomiej Trela Test stopniowany przeprowadzony dnia: 2015-02-27 w Warszawie (bieżnia mechaniczna) SŁOWNICZEK POJĘĆ

Bardziej szczegółowo

PROGRAM KSZTAŁCENIA INSTRUKTORÓW

PROGRAM KSZTAŁCENIA INSTRUKTORÓW PROGRAM KSZTAŁCENIA INSTRUKTORÓW w dyscyplinie UNIHOKEJ Toruński Związek Towarzystwa Krzewienia Kultury Fizycznej Lipiec 2014 l. Cele i zadania; - zapoznanie uczestników z teoretycznymi, metodycznymi i

Bardziej szczegółowo

Trener Marcin Węglewski ROZGRZEWKA PRZEDMECZOWA W PIŁCE NOŻNEJ

Trener Marcin Węglewski ROZGRZEWKA PRZEDMECZOWA W PIŁCE NOŻNEJ ROZGRZEWKA PRZEDMECZOWA W PIŁCE NOŻNEJ Na optymalne przygotowanie zawodników do wysiłku meczowego składa się wiele czynników. Jednym z nich jest dobrze przeprowadzona rozgrzewka. (Chmura 2001) Definicja

Bardziej szczegółowo

TRENING. kolarski PLANOWANIE I REALIZACJA

TRENING. kolarski PLANOWANIE I REALIZACJA TRENING kolarski PLANOWANIE I REALIZACJA Trening proces polegający na poddawaniu organizmu stopniowo rosnącym obciążeniom, w wyniku czego następuje adaptacja i wzrost poziomu poszczególnych cech motorycznych.

Bardziej szczegółowo

KONCENTRYCZNY TRENING SIŁOWY METODĄ 5-15 KURS TRENERÓW I KLASY WARSZAWA 2008 SŁAWOMIR DYZERT

KONCENTRYCZNY TRENING SIŁOWY METODĄ 5-15 KURS TRENERÓW I KLASY WARSZAWA 2008 SŁAWOMIR DYZERT KONCENTRYCZNY TRENING SIŁOWY METODĄ -1 KURS TRENERÓW I KLASY WARSZAWA 28 SŁAWOMIR DYZERT SIŁA Z fizjologiczno- biomechanicznego punktu widzenia siła człowieka jest to zdolność do pokonywania oporu zewnętrznego

Bardziej szczegółowo

ZDOLNOŚCI MOTORYCZNE

ZDOLNOŚCI MOTORYCZNE www.urbansprint.com P o j ] c i ek s z t a ł t o w a n i a s z y b k o n c i w p r z y g o t o w a n i u s p r i n t e r s k i m W a ł c z, 8. 1 0. 2 0 1 0 r. Co rozumiemy poprzez KSZTAŁTOWANIE SZYBKOŚCI?

Bardziej szczegółowo

Porady metodyczne. Norweski model treningu narciarzy biegaczy (II) Monika Nowakowska, Grzegorz Sadowski. Planowanie treningu

Porady metodyczne. Norweski model treningu narciarzy biegaczy (II) Monika Nowakowska, Grzegorz Sadowski. Planowanie treningu 80 Porady metodyczne Monika Nowakowska, Grzegorz Sadowski Norweski model treningu narciarzy biegaczy (II) W niniejszym, drugim odcinku serii publikacji, poświęconych książce How to, when to, why to. A

Bardziej szczegółowo

Zastosowanie treningu plajometrycznego w piłce nożnej

Zastosowanie treningu plajometrycznego w piłce nożnej Zastosowanie treningu plajometrycznego w piłce nożnej Prezentacja wykonana na potrzeby Szkoły Trenerów PZPN Autor Piotr Kwiatkowski Plajometryka - definicje Plajometryka jest rodzajem (ćwiczenia) treningu

Bardziej szczegółowo

Bezpieczne uczestnictwo w aktywności fizycznej o charakterze rekreacyjnym i sportowym ze

Bezpieczne uczestnictwo w aktywności fizycznej o charakterze rekreacyjnym i sportowym ze II ETAP EDUKACYJNY KLASY IV - VI Wychowanie fizyczne Cele kształcenia - wymagania ogólne Bezpieczne uczestnictwo w aktywności fizycznej o charakterze rekreacyjnym i sportowym ze zrozumieniem jej znaczenia

Bardziej szczegółowo

Siła absolutna / siła bezwzględna - to maksymalna siła jaką jest w stanie osiągnąć dany zawodnik bez względu na jego masę ciała.

Siła absolutna / siła bezwzględna - to maksymalna siła jaką jest w stanie osiągnąć dany zawodnik bez względu na jego masę ciała. Siła mięśniowa - to cecha charakteryzująca możliwości układu ruchu, definiowana jako: Zdolność do pokonywania oporu zewnętrznego lub przeciwdzałania mu kosztem wysiłku mięśniowego lub jest to wypadkowy

Bardziej szczegółowo

Trening koordynacyjny należy prowadzić systematycznie we wszystkich okresach i etapach szkolenia piłkarzy nożnych KOORDYNACJA I SZYBKOŚĆ

Trening koordynacyjny należy prowadzić systematycznie we wszystkich okresach i etapach szkolenia piłkarzy nożnych KOORDYNACJA I SZYBKOŚĆ Trening koordynacyjny należy prowadzić systematycznie we wszystkich okresach i etapach szkolenia piłkarzy nożnych KOORDYNACJA I SZYBKOŚĆ SCHEMAT WSPÓŁZALEŻNOŚCI ZDOLNOŚCI MOTORYCZNYCH Siła Koordynacja

Bardziej szczegółowo

Teoria treningu. Projektowanie. systemów treningowych. jako ciąg zadań optymalizacyjnych. Jan Kosendiak. Istota projektowania. systemów treningowych

Teoria treningu. Projektowanie. systemów treningowych. jako ciąg zadań optymalizacyjnych. Jan Kosendiak. Istota projektowania. systemów treningowych Teoria treningu 77 Projektowanie procesu treningowego jest jednym z podstawowych zadań trenera, a umiejętność ta należy do podstawowych wyznaczników jego wykształcenia. Projektowanie systemów treningowych

Bardziej szczegółowo

Przygotowanie motoryczne do jazdy na nartach. mgr Jakub Saniewski

Przygotowanie motoryczne do jazdy na nartach. mgr Jakub Saniewski Przygotowanie motoryczne do jazdy na nartach. mgr Jakub Saniewski Cechy motoryczne człowieka Szybkość: polega na przemieszczaniu fragmentów ciała, lub też całego ciała w jak najkrótszym czasie, a zatem

Bardziej szczegółowo

Przydatność najprostszych wskaźników fizjologicznych. w ocenie wytrenowania zawodnika.

Przydatność najprostszych wskaźników fizjologicznych. w ocenie wytrenowania zawodnika. Przydatność najprostszych wskaźników fizjologicznych w ocenie wytrenowania zawodnika. Przemysław Kubala Wykres orientacyjnych wartości tętna i stref pracy w zależności od wieku. W oparciu o ten wykres

Bardziej szczegółowo

DIETETYKA W SPORCIE I ODNOWIE BIOLOGICZNEJ

DIETETYKA W SPORCIE I ODNOWIE BIOLOGICZNEJ OPIS EFEKTÓW KSZTAŁCENIA Umiejscowienie w obszarach kształcenia: studia podyplomowe w zakresie Dietetyki w sporcie i odnowie biologicznej lokują się w obszarze nauk medycznych nauk o zdrowiu i nauk o kulturze

Bardziej szczegółowo

Kultura Fizyczna 2007, nr 7-8. Robert Białecki, Marcin Siewierski, Paweł Słomiński, Radosław Dudkowski Akademia Wychowania Fizycznego w Warszawie

Kultura Fizyczna 2007, nr 7-8. Robert Białecki, Marcin Siewierski, Paweł Słomiński, Radosław Dudkowski Akademia Wychowania Fizycznego w Warszawie Kultura Fizyczna 2007, nr 7-8 Robert Białecki, Marcin Siewierski, Paweł Słomiński, Radosław Dudkowski Akademia Wychowania Fizycznego w Warszawie Wielkość i struktura obciążeń treningowych zawodniczki O.

Bardziej szczegółowo

Streszczenie projektu badawczego

Streszczenie projektu badawczego Streszczenie projektu badawczego Dotyczy umowy nr 2014.030/40/BP/DWM Określenie wartości predykcyjnej całkowitej masy hemoglobiny w ocenie wydolności fizycznej zawodników dyscyplin wytrzymałościowych Wprowadzenie

Bardziej szczegółowo

Synergia aktywności fizycznej i odżywiania w rozwoju dzieci i młodzieży

Synergia aktywności fizycznej i odżywiania w rozwoju dzieci i młodzieży Synergia aktywności fizycznej i odżywiania w rozwoju dzieci i młodzieży dr Dariusz Szymczuk Wprowadzenie organizm obciążony wysiłkiem fizycznym ma większe zapotrzebowanie na pożywienie organizm dobrze

Bardziej szczegółowo

Fizjologia, biochemia

Fizjologia, biochemia 50 Fizjologia, biochemia sportu Krioterapia powoduje lepszą krążeniową i metaboliczną tolerancję oraz opóźnia narastanie zmęczenia w trakcie wykonywania pracy mięśniowej przez zawodników sportów wytrzymałościowych.

Bardziej szczegółowo

Wysiłek krótkotrwały o wysokiej intensywności Wyczerpanie substratów energetycznych:

Wysiłek krótkotrwały o wysokiej intensywności Wyczerpanie substratów energetycznych: Zmęczenie Zmęczenie jako jednorodne zjawisko biologiczne o jednym podłożu i jednym mechanizmie rozwoju nie istnieje. Zmęczeniem nie jest! Zmęczenie po dniu ciężkiej pracy Zmęczenie wielogodzinną rozmową

Bardziej szczegółowo

Trening sportowy. Trening jako proces

Trening sportowy. Trening jako proces Trening sportowy Trening sportowy to wieloletni, specjalnie zorganizowany proces pedagogiczny, w ramach którego zawodnik uczy się techniki i taktyki swojej dyscypliny i doskonali je, kształtuje sprawność

Bardziej szczegółowo

Tam, gdzie jest walka, tam musi być i siła tym

Tam, gdzie jest walka, tam musi być i siła tym warsztat trenera Jarosław Jakubowski Tam, gdzie jest walka, tam musi być i siła tym razem to nowożytne i proste przysłowie niech będzie odzwierciedleniem meczu piłkarskiego. Zapraszam na drugie spotkanie

Bardziej szczegółowo

Podstawy diety i wspomagania w sporcie - przedmiotowe zasady oceniania.

Podstawy diety i wspomagania w sporcie - przedmiotowe zasady oceniania. Podstawy diety i wspomagania w sporcie - przedmiotowe zasady oceniania. W czasie zajęć ocenie podlegają wyłącznie zaangażowanie i aktywność ucznia na zajęciach. Planowane są w semestrze: - 3 oceny z zadań

Bardziej szczegółowo

12- tygodniowy program treningowy do Strefy Triathlonu dla pracowników EUCO

12- tygodniowy program treningowy do Strefy Triathlonu dla pracowników EUCO 12- tygodniowy program treningowy do Strefy Triathlonu dla pracowników EUCO Cześć II, tygodnie 5-8 (26.05.2014 22.06.2014) dla nowicjuszy (Pływanie - 400 m / Rower- 14 km / Bieg- 3km) Sława Triathlon,

Bardziej szczegółowo

Marcin Siewierski Zakład Teorii Sportu, Akademia Wychowania Fizycznego w Warszawie

Marcin Siewierski Zakład Teorii Sportu, Akademia Wychowania Fizycznego w Warszawie Kuder A., Perkowski K., Śledziewski D. (red.) Proces doskonalenia treningu i walki sportowej, AWF. T.2, Warszawa 2005: 54-57. Marcin Siewierski Zakład Teorii Sportu, Akademia Wychowania Fizycznego w Warszawie

Bardziej szczegółowo

KURS NA PIERWSZĄ KLASĘ TRENERSKĄ. Warszawa, październik-grudzień 2011 r.

KURS NA PIERWSZĄ KLASĘ TRENERSKĄ. Warszawa, październik-grudzień 2011 r. KURS NA PIERWSZĄ KLASĘ TRENERSKĄ Warszawa, październik-grudzień 2011 r. ZWIĘKSZANIE CECH MOTORYCZNYCH W MAKROCYKLU TRENINGOWYM Prof. nzw. dr hab. Zbigniew Trzaskoma Akademia Wychowania Fizycznego Józefa

Bardziej szczegółowo

TRENING DLA POCZĄTKUJĄCYCH

TRENING DLA POCZĄTKUJĄCYCH TRENING DLA POCZĄTKUJĄCYCH Trening składa się z 16 tygodni. Zakończony jest udziałem w II Zielonogórskim Półmaratonie Pierwsze tygodnie to tak naprawdę przyzwyczajanie organizmu do wzmożonego wysiłku fizycznego.

Bardziej szczegółowo

Jakie są najważniejsze treningi w przygotowaniach do maratonu?

Jakie są najważniejsze treningi w przygotowaniach do maratonu? Jakie są najważniejsze treningi w przygotowaniach do maratonu? 07-02-2013 Adam Klein Kwiecień coraz bliżej, a zatem zbliża się wysyp maratonów. Z tej okazji przedstawiamy w skrócie różne formy treningów

Bardziej szczegółowo

Instytut Sportu. Biochemiczne wskaźniki przetrenowania. Zakład Biochemii. mgr Konrad Witek

Instytut Sportu. Biochemiczne wskaźniki przetrenowania. Zakład Biochemii. mgr Konrad Witek Instytut Sportu Zakład Biochemii Biochemiczne wskaźniki przetrenowania Przetrenowanie (overtraining)- długotrwałe pogorszenie się dyspozycji sportowej zawodnika, na skutek kumulowania się skutków stosowania

Bardziej szczegółowo

Subiektywne objawy zmęczenia. Zmęczenie. Ból mięśni. Objawy obiektywne 2016-04-07

Subiektywne objawy zmęczenia. Zmęczenie. Ból mięśni. Objawy obiektywne 2016-04-07 Zmęczenie to mechanizm obronny, chroniący przed załamaniem funkcji fizjologicznych (wyczerpaniem) Subiektywne objawy zmęczenia bóle mięśni, uczucie osłabienia i wyczerpania, duszność, senność, nudności,

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PRACY NAD DEFINICJĄ UMIĘŚNIENIA

PROGRAM PRACY NAD DEFINICJĄ UMIĘŚNIENIA PROGRAM PRACY NAD DEFINICJĄ UMIĘŚNIENIA Polecany dla osób trenujących co najmniej 1 rok UWAGA: ZAWIERA WYTYCZNE DO SAMODZIELNEGO UKŁADANIA PLANÓW TRENINGOWYCH Cel: UZYSKANIE WYRAZISTEGO I WYRZEŹBIONEGO

Bardziej szczegółowo

Kształtowanie wybranych elementów sprawności fizycznej celem przejścia naboru do służb specjalnych

Kształtowanie wybranych elementów sprawności fizycznej celem przejścia naboru do służb specjalnych Wyższa Szkoła Edukacja w Sporcie Instytut Sportu i Rekreacji w Warszawie Kierunek: Wychowanie Fizyczne Specjalność: trenersko-menedżerska Kształtowanie wybranych elementów sprawności fizycznej celem przejścia

Bardziej szczegółowo

WYCHOWANIE FIZYCZNE KLASA IV SEMESTR I:

WYCHOWANIE FIZYCZNE KLASA IV SEMESTR I: WYCHOWANIE FIZYCZNE Wymagania edukacyjne niezbędne do uzyskania ocen klasyfikacyjnych z WYCHOWANIA FIZYCZNEGO W KLASACH IV - VI, wynikające z podstawy programowej i przyjętego do realizacji programu nauczania:

Bardziej szczegółowo

Drużynę piłki nożnej dzielimy na zawodników z pola gry i bramkarza. Jest on jedyną osobą mającą prawo używać w grze rąk.

Drużynę piłki nożnej dzielimy na zawodników z pola gry i bramkarza. Jest on jedyną osobą mającą prawo używać w grze rąk. Drużynę piłki nożnej dzielimy na zawodników z pola gry i bramkarza. Jest on jedyną osobą mającą prawo używać w grze rąk. Wysiłek bramkarza różni się zasadniczo od wysiłku pozostałych zawodników. Jego czynności

Bardziej szczegółowo

Systemy aktywnej rehabilitacji

Systemy aktywnej rehabilitacji Tramp Trainer TT Systemy aktywnej rehabilitacji TT TRAMP TRAINER TT Trening z częściowym obciążeniem Odciążenie dla nóg Trening oparty na ćwiczeniach z trampoliną do wszechstronnego stosowania w rehabilitacji,

Bardziej szczegółowo

PSYCHO-HORMONALNE PRZEJAWY PRZETRENOWANIA U WYCZYNOWYCH SPORTOWCÓW. dr Zbigniew Obmiński Instytut Sportu Zakład Endokrynologii

PSYCHO-HORMONALNE PRZEJAWY PRZETRENOWANIA U WYCZYNOWYCH SPORTOWCÓW. dr Zbigniew Obmiński Instytut Sportu Zakład Endokrynologii PSYCHO-HORMONALNE PRZEJAWY PRZETRENOWANIA U WYCZYNOWYCH SPORTOWCÓW dr Zbigniew Obmiński Instytut Sportu Zakład Endokrynologii Chroniczne zmęczenie - objaw choroby lub przepracowania u zdrowych osób Zmęczenie

Bardziej szczegółowo

TRENING BIEGOWY. Przykładowy pierwszy tydzień treningowy mógłby wyglądać następująco:

TRENING BIEGOWY. Przykładowy pierwszy tydzień treningowy mógłby wyglądać następująco: TRENING BIEGOWY Pierwszym krokiem przed rozpoczęciem treningu biegowego jest przeprowadzenie wstępnych badań lekarskich, aby przekonać się czy nie ma jakichkolwiek przeciwwskazań zdrowotnych do uprawiania

Bardziej szczegółowo

Imię i nazwisko... klasa... data...

Imię i nazwisko... klasa... data... Załącznik 1 ARKUSZ ASPIRACJI OSIĄGNIĘĆ SPORTOWYCH Przeczytaj uważnie tekst, a następnie zaznacz + twierdzenie, z którym się zgadzasz. Na dole tabeli wpisz wybrane przez siebie dyscypliny sportowe, w których

Bardziej szczegółowo

GRUPA ZAAWANSOWANA MIKROCYKL 29 (02.05 11.05.2016) (Akumulacja)* DZIEŃ PŁYWANIE KOLARSTWO BIEGANIE/ SPRAWNOŚĆ PN Wspólny trening pływacki WT

GRUPA ZAAWANSOWANA MIKROCYKL 29 (02.05 11.05.2016) (Akumulacja)* DZIEŃ PŁYWANIE KOLARSTWO BIEGANIE/ SPRAWNOŚĆ PN Wspólny trening pływacki WT GRUPA ZAAWANSOWANA MIKROCYKL 29 (02.05 11.05.2016) (Akumulacja)* DZIEŃ PŁYWANIE KOLARSTWO BIEGANIE/ SPRAWNOŚĆ PN Wspólny trening pływacki Zabawa Biegowa: Biegamy z pełną kontrolą!!! A. 30 rozbieganie B.

Bardziej szczegółowo

System monitorowania realizacji strategii rozwoju. Andrzej Sobczyk

System monitorowania realizacji strategii rozwoju. Andrzej Sobczyk System monitorowania realizacji strategii rozwoju Andrzej Sobczyk System monitorowania realizacji strategii rozwoju Proces systematycznego zbierania, analizowania publikowania wiarygodnych informacji,

Bardziej szczegółowo

KSZTAŁTOWANIE SPRAWNOŚCI MOTORYCZNEJ

KSZTAŁTOWANIE SPRAWNOŚCI MOTORYCZNEJ GIMNAZJALNE OŚRODKI SZKOLENIA SPORTOWEGO MŁODZIEŻY ZPRP KSZTAŁTOWANIE SPRAWNOŚCI MOTORYCZNEJ MATERIAŁY METODYCZNE I. UWAGI WSTĘPNE. Określenie celów. Jednym z celów głównych idei powołania Gimnazjalnych

Bardziej szczegółowo

Hasła występujące w terminologii treningu

Hasła występujące w terminologii treningu Jerzy Chrzanowski, Jerzy Rudzik Hasła występujące w terminologii treningu Bez ciągłego wzbogacania i urozmaicania treningów, stają się one mało skuteczne, nawet nudne. Przedstawione poniżej kompendium

Bardziej szczegółowo

METODYKA WYCHOWANIA FIZYCZNEGO Studia II stopnia. Tomasz Frołowicz Akademia Wychowania Fizycznego i Sportu w Gdańsku

METODYKA WYCHOWANIA FIZYCZNEGO Studia II stopnia. Tomasz Frołowicz Akademia Wychowania Fizycznego i Sportu w Gdańsku METODYKA WYCHOWANIA FIZYCZNEGO Tomasz Frołowicz Akademia Wychowania Fizycznego i Sportu w Gdańsku Wykład nr 4 PLANOWANIE PRACY PRZEZ NAUCZYCIELA WYCHOWANIA FIZYCZNEGO Tomasz Frołowicz Akademia Wychowania

Bardziej szczegółowo

Podstawy teorii i technologii treningu sportowego

Podstawy teorii i technologii treningu sportowego Akademia Wychowania Fizycznego Józefa Piłsudskiego w Warszawie Filia w Białej Podlaskiej Podstawy teorii i technologii treningu sportowego Praca zbiorowa pod redakcją naukową Henryka Sozańskiego, Jerzego

Bardziej szczegółowo

Zadania szkoły w świetle wielodekadowych zmian kondycji fizycznej

Zadania szkoły w świetle wielodekadowych zmian kondycji fizycznej Zadania szkoły w świetle wielodekadowych zmian kondycji fizycznej dzieci i młodzieży woj. mazowieckiego Janusz Dobosz Zakład Teorii Wychowania Fizycznego i Korektywy Akademia Wychowania Fizycznego Józefa

Bardziej szczegółowo

też całego ciała na określonym odcinku w jak najkrótszym czasie. Jest ona zależna od siły mięśniowej oraz od częstotliwości skurczów mięśniowych.

też całego ciała na określonym odcinku w jak najkrótszym czasie. Jest ona zależna od siły mięśniowej oraz od częstotliwości skurczów mięśniowych. mł. kpt. Jacek Orlikowski, z-ca naczelnika Wydziału Operacyjno- Szkoleniowego KM PSP w Poznaniu zdjęcia Sławomir Brandt, materiały własne KM PSP w Poznaniu, Marcin Ratajczak By strażak mógł efektywnie

Bardziej szczegółowo

Koordynacyjne zdolności motoryczne w piłce nożnej. Opracował Krzysztof Lipecki

Koordynacyjne zdolności motoryczne w piłce nożnej. Opracował Krzysztof Lipecki Koordynacyjne zdolności motoryczne w piłce nożnej Opracował Krzysztof Lipecki Ryc. 1. Model struktury wpływów najistotniejszych czynników na wynik sportowy (Ważny 2000) Wyposażenie genetyczne Trening Pozatreningowe

Bardziej szczegółowo

SPOSÓB POSŁUGIWANIA SI

SPOSÓB POSŁUGIWANIA SI SPOSÓB POSŁUGIWANIA SIĘ TABELAMI SŁUŻĄCE DO UPROSZCZONEJ OCENY SPRAWNOŚCI FIZYCZNEJ OPARTEJ NA PRÓBACH MINI TESTU. 1. SPOSÓB POSŁUGIWANIA SIĘ TABELAMI Na stronach Animatora Sportu (animatorsdim.szs.pl)

Bardziej szczegółowo

PERIODYZACJA TAKTYCZNA. Mariusz Rumak

PERIODYZACJA TAKTYCZNA. Mariusz Rumak PERIODYZACJA TAKTYCZNA Mariusz Rumak Portugalska myśl szkoleniowa Skuteczność W sezonie 2014/2015-7 mistrzostw kraju na 3 kontynentach Jakość 5 trenerów w aktualnych rozgrywkach Ligii Mistrzów Uniwersalizm

Bardziej szczegółowo

Pomiar ciśnienia krwi metodą osłuchową Korotkowa

Pomiar ciśnienia krwi metodą osłuchową Korotkowa Ćw. M 11 Pomiar ciśnienia krwi metodą osłuchową Korotkowa Zagadnienia: Oddziaływania międzycząsteczkowe. Siły Van der Waalsa. Zjawisko lepkości. Równanie Newtona dla płynięcia cieczy. Współczynniki lepkości;

Bardziej szczegółowo

SIŁA 2015-04-15. Rodzaje skurczów mięśni: SKURCZ IZOTONICZNY ZDOLNOŚĆ KONDYCYJNA

SIŁA 2015-04-15. Rodzaje skurczów mięśni: SKURCZ IZOTONICZNY ZDOLNOŚĆ KONDYCYJNA SIŁA ZDOLNOŚĆ KONDYCYJNA Rodzaje skurczów mięśni: skurcz izotoniczny wiąże się ze zmianą długości mięśnia przy stałym poziomie napięcia mięśniowego. Występuje gdy mięsień może się skracać, ale nie generuje

Bardziej szczegółowo

Plan i program Kursu Instruktorów Rekreacji Ruchowej część ogólna

Plan i program Kursu Instruktorów Rekreacji Ruchowej część ogólna Plan i program Kursu Instruktorów Rekreacji Ruchowej część ogólna Lp. Przedmiot Prowadzący Ilość godzin 1 Anatomia dr Jarosław Domaradzki 8 2 Antropomotoryka dr Marek Konefał 8 3 Teoria sportu Mgr Leszek

Bardziej szczegółowo

Szkolenia. Przygotowanie fizyczne zawodnika

Szkolenia. Przygotowanie fizyczne zawodnika Szkolenia Przygotowanie fizyczne zawodnika Przygotowanie fizyczne zawodnika szkolenie (Budowa kompleksowego programu treningowego) Istotą szkolenia jest umiejętność łączenia różnych elementów wpływających

Bardziej szczegółowo

TRENING SIŁY MIĘŚNIOWEJ DZIECI I MŁODZIEŻY. Andrzej Szwarc Pomorski Związek Piłki Nożnej w Gdańsku

TRENING SIŁY MIĘŚNIOWEJ DZIECI I MŁODZIEŻY. Andrzej Szwarc Pomorski Związek Piłki Nożnej w Gdańsku TRENING SIŁY MIĘŚNIOWEJ DZIECI I MŁODZIEŻY Andrzej Szwarc Pomorski Związek Piłki Nożnej w Gdańsku Czy powinniśmy kształtować siłę mięśniową u dzieci i młodzieży? SYSTEM ORGANIZACJI SZKOLENIA NAZWA UEFA

Bardziej szczegółowo

Szczegółowe wymagania edukacyjne z poszczególnych obszarów oceniania dla szkoły podstawowej klas IV wychowanie fizyczne

Szczegółowe wymagania edukacyjne z poszczególnych obszarów oceniania dla szkoły podstawowej klas IV wychowanie fizyczne Szczegółowe wymagania edukacyjne z poszczególnych obszarów oceniania dla szkoły podstawowej klas IV wychowanie fizyczne Obszar 1. POSTAWA UCZNIA NA ZAJĘCIACH Skala ocen Ocenę celującą otrzymuje uczeń,

Bardziej szczegółowo

Bieganie dla początkujących

Bieganie dla początkujących Bieganie dla początkujących Plan Treningowy PRZYKŁADOWY FRAGMENT Spis treści Wstęp...2 Rola diety...3 Plan Treningowy...5 Zasady treningu:...6 Dni z zalecanym odpoczynkiem lub innym sportem...7 Znaczenie

Bardziej szczegółowo

RÓŻNORODNOŚĆ. SKUTECZNOŚĆ.

RÓŻNORODNOŚĆ. SKUTECZNOŚĆ. plan ZAJĘĆ MOTYWACJA. RÓŻNORODNOŚĆ. SKUTECZNOŚĆ. CYBERTRAINING to opracowane przez ekspertów i prowadzone przez wirtualnych trenerów zajęcia fitness, dostępne bez przerwy w godzinach 6-24, 365 dni w roku.

Bardziej szczegółowo

AKADEMIA WYCHOWANIA FIZYCZNEGO WE WROCŁAWIU WYDZIAŁ FIZJOTERAPII KOMPLEKSOWA REHABILITACJA KARDIOLOGICZNA

AKADEMIA WYCHOWANIA FIZYCZNEGO WE WROCŁAWIU WYDZIAŁ FIZJOTERAPII KOMPLEKSOWA REHABILITACJA KARDIOLOGICZNA AKADEMIA WYCHOWANIA FIZYCZNEGO WE WROCŁAWIU WYDZIAŁ FIZJOTERAPII KOMPLEKSOWA REHABILITACJA KARDIOLOGICZNA KRK - DEFINICJA KOMPLEKSOWA REHABILITACJA KARDIOLOGICZNA (WHO) to kompleksowe i skoordynowane działania,

Bardziej szczegółowo

Wydolność fizyczna to zdolność do wykonywania aktywności fizycznej, którą jest każda aktywność ruchowa ciała z udziałem mięśni szkieletowych

Wydolność fizyczna to zdolność do wykonywania aktywności fizycznej, którą jest każda aktywność ruchowa ciała z udziałem mięśni szkieletowych Wydolność fizyczna to zdolność do wykonywania aktywności fizycznej, którą jest każda aktywność ruchowa ciała z udziałem mięśni szkieletowych powodująca wydatek energetyczny wyższy niż w spoczynku. Wydolność

Bardziej szczegółowo

ROZGRZEWKA. w treningu taktycznym

ROZGRZEWKA. w treningu taktycznym ROZGRZEWKA w treningu taktycznym Aby przygotować zawodnika do wysiłku treningowego lub meczowego niezbędne jest przeprowadzenie rozgrzewki, która ułatwi nam realizację programu zajęć podczas jednostki

Bardziej szczegółowo

NAJLEPSZY TRENING W MIEŚCIE

NAJLEPSZY TRENING W MIEŚCIE NAJLEPSZY TRENING W MIEŚCIE bo droga na szczyt wiedzie pod górę Poradnik dla Klubowiczów Przewodnik, który trzymasz w ręku został przygotowany z myślą o ułatwieniu Ci zrozumienia filozofii treningu GT.

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE DO PROGRAMU NAUCZANIA WYCHOWANIE FIZYCZNE BLIŻSZE WARTOŚCIOM DLA KLAS IV- VI SZKOŁY PODSTAWOWEJ AUTORSTWA ALICJI ROMANOWSKIEJ

WYMAGANIA EDUKACYJNE DO PROGRAMU NAUCZANIA WYCHOWANIE FIZYCZNE BLIŻSZE WARTOŚCIOM DLA KLAS IV- VI SZKOŁY PODSTAWOWEJ AUTORSTWA ALICJI ROMANOWSKIEJ Adam Krawczyk WYMAGANIA EDUKACYJNE DO PROGRAMU NAUCZANIA WYCHOWANIE FIZYCZNE BLIŻSZE WARTOŚCIOM DLA KLAS IV- VI SZKOŁY PODSTAWOWEJ AUTORSTWA ALICJI ROMANOWSKIEJ KLASA V Rok szkolny 2014/2015 Podstawa programowa

Bardziej szczegółowo

POLITECHNIKA OPOLSKA WYDZIAŁ WYCHOWANIA FIZYCZNEGO I FIZJOTERAPII KARTA PRZEDMIOTU

POLITECHNIKA OPOLSKA WYDZIAŁ WYCHOWANIA FIZYCZNEGO I FIZJOTERAPII KARTA PRZEDMIOTU POLITECHNIKA OPOLSKA WYDZIAŁ WYCHOWANIA FIZYCZNEGO I FIZJOTERAPII KARTA PRZEDMIOTU 1. NAZWA PRZEDMIOTU KURS INSTRUKTORÓW REKREACJI RUCHOWEJ FITNES NOWOCZESNE FORMY GIMNASTYKI, część specjalistyczna 2.

Bardziej szczegółowo

AKADEMIA WYCHOWANIA FIZYCZNEGO W KATOWICACH IM. JERZEGO KUKUCZKI. Katedra Sportów Indywidualnych

AKADEMIA WYCHOWANIA FIZYCZNEGO W KATOWICACH IM. JERZEGO KUKUCZKI. Katedra Sportów Indywidualnych AKADEMIA WYCHOWANIA FIZYCZNEGO W KATOWICACH IM. JERZEGO KUKUCZKI Katedra Sportów Indywidualnych Zakład Lekkiej Atletyki i Sportów Zimowych 1. Nazwa przedmiotu: Kurs instruktora sportu z lekkiej atletyki

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z WYCHOWANIA FIZYCZNEGO DLA KLASY IV. - potrafi wykonać przewrót w przód z przysiadu podpartego do przysiadu podpartego,

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z WYCHOWANIA FIZYCZNEGO DLA KLASY IV. - potrafi wykonać przewrót w przód z przysiadu podpartego do przysiadu podpartego, WYMAGANIA EDUKACYJNE Z WYCHOWANIA FIZYCZNEGO DLA KLASY IV GIMNASTYKA - potrafi wykonać przewrót w przód z przysiadu podpartego do przysiadu podpartego, - potrafi wykonać prawidłowe odbicie z odskoczni

Bardziej szczegółowo

Przyczynek do dyskusji nad obciążeniami psychofizycznymi w sporcie wyczynowym

Przyczynek do dyskusji nad obciążeniami psychofizycznymi w sporcie wyczynowym Kultura Fizyczna, 2005 nr 1-2: 23-25 Marcin Siewierski Akademia Wychowania Fizycznego w Warszawie, Zakład Teorii Sportu Przyczynek do dyskusji nad obciążeniami psychofizycznymi w sporcie wyczynowym W ostatnich

Bardziej szczegółowo

Raport Testy Trenerskie. Kadr Makroregionalnych Polskiego Związku Podnoszenia Ciężarów

Raport Testy Trenerskie. Kadr Makroregionalnych Polskiego Związku Podnoszenia Ciężarów Raport Testy Trenerskie Kadr Makroregionalnych Polskiego Związku Podnoszenia Ciężarów W trakcie zgrupowań Kadr Makroregionalnych Polskiego Związku Podnoszenia Ciężarów, poddano zawodników Testom Trenerskim.

Bardziej szczegółowo

GRUPA ZAAWANSOWANA MIKROCYKL ( ) (podstawowy, ogólne przygotowanie)

GRUPA ZAAWANSOWANA MIKROCYKL ( ) (podstawowy, ogólne przygotowanie) GRUPA ZAAWANSOWANA MIKROCYKL (01.03 09.03.2016) (podstawowy, ogólne przygotowanie) DZIEŃ PŁYWANIE BIEGANIE/ SPRAWNOŚĆ Wspólny trening pływacki {ew. zamiana z środą} BS 8km + 10 x 20 /40 przyspieszenia

Bardziej szczegółowo

Testy wysiłkowe w wadach serca

Testy wysiłkowe w wadach serca XX Konferencja Szkoleniowa i XVI Międzynarodowa Konferencja Wspólna SENiT oraz ISHNE 5-8 marca 2014 roku, Kościelisko Testy wysiłkowe w wadach serca Sławomira Borowicz-Bieńkowska Katedra Rehabilitacji

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z WYCHOWANIA FIZYCZNEGO dla klas IV VI szkoły podstawowej nr 3

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z WYCHOWANIA FIZYCZNEGO dla klas IV VI szkoły podstawowej nr 3 WYMAGANIA EDUKACYJNE Z WYCHOWANIA FIZYCZNEGO dla klas IV VI szkoły podstawowej nr 3 KLASA IV 1. Zna zasady bezpiecznego ćwiczenia na przyrządach. 2. Potrafi dobrać odpowiedni strój i obuwie do zajęć w

Bardziej szczegółowo

PROGRAM KURSU NA STOPIEŃ INSTRUKTORA TAEKWON-DO PUT ZWIĄZKU SPORTOWEGO POLSKIEJ UNII TAEKWON-DO

PROGRAM KURSU NA STOPIEŃ INSTRUKTORA TAEKWON-DO PUT ZWIĄZKU SPORTOWEGO POLSKIEJ UNII TAEKWON-DO TERMIN: PROGRAM KURSU NA STOPIEŃ INSTRUKTORA TAEKWON-DO PUT ZWIĄZKU SPORTOWEGO POLSKIEJ UNII TAEKWON-DO zjazd 22-23 luty 204 Praktyka instruktorska 24 luty-4 kwiecień 2 zjazd- 5-6 kwiecień 204 WYMAGANIA:.

Bardziej szczegółowo

Zagadnienia tematyczne na obrony w roku akademickim 2012/2013. Uwaga!

Zagadnienia tematyczne na obrony w roku akademickim 2012/2013. Uwaga! Zagadnienia tematyczne na obrony w roku akademickim 2012/2013 Uwaga! Na egzaminie dyplomowym w roku akademickim 2012/2013 student otrzymuje co najmniej 3 pytania z bloku przedmiotów kierunkowych tj.: co

Bardziej szczegółowo

Program kształcenia na kursie dokształcającym

Program kształcenia na kursie dokształcającym Program kształcenia na kursie dokształcającym Załącznik nr 1 do Uchwały nr 16/2013/2014 Rady Wydziału Wychowania Fizycznego i Sportu w Białej Podlaskiej z dnia 12.12.2013 r. Wydział Jednostka prowadząca

Bardziej szczegółowo

KARTA PRZEDMIOTU. 1. NAZWA PRZEDMIOTU: Specjalizacja zawodowa lekkoatletyka KOD S/I/st/39

KARTA PRZEDMIOTU. 1. NAZWA PRZEDMIOTU: Specjalizacja zawodowa lekkoatletyka KOD S/I/st/39 KARTA PRZEDMIOTU 1. NAZWA PRZEDMIOTU: Specjalizacja zawodowa lekkoatletyka KOD S/I/st/39 2. KIERUNEK: Sport 3. POZIOM STUDIÓW 1 : I stopień studia stacjonarne 4. ROK/ SEMESTR STUDIÓW: III rok/vi semestr

Bardziej szczegółowo

KURS TRENERÓW UEFA B & UEFA B WYRÓWNAWCZY

KURS TRENERÓW UEFA B & UEFA B WYRÓWNAWCZY KURS TRENERÓW UEFA B & UEFA B WYRÓWNAWCZY Cele i założenie Programowe Kursu UEFA B & UEFA B Wyrównawczy zostały zatwierdzone przez Komisję Techniczną PZPN w dniu 0 czerwca 04 roku. UEFA B & UEFA B WYRÓWNAWCZY

Bardziej szczegółowo

Elementy treningu Nordic Walking na poziomie sportowym:

Elementy treningu Nordic Walking na poziomie sportowym: Elementy treningu Nordic Walking na poziomie sportowym: Jedną z głównych zalet Nordic Walking jest fakt, że jest to idealna forma aktywności fizycznej na świeżym powietrzu uprawiana na jednym z trzech

Bardziej szczegółowo

Intensywne spalanie tkanki tłuszczowej w treningu biegowym

Intensywne spalanie tkanki tłuszczowej w treningu biegowym Intensywne spalanie tkanki tłuszczowej w treningu biegowym Plan Treningowy PRZYKŁADOWY FRAGMENT SuperTrening.net Spis treści Wstęp...3 Co sprawia, że chudniemy?...4 Rola diety...4 Plan Treningowy...7 DZIEŃ

Bardziej szczegółowo

PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W KONINIE WYDZIAŁ KULTURY FIZYCZNEJ I OCHRONY ZDROWIA. Katedra EKONOMIKI TURYSTYKI. Kierunek: TURYSTYKA I REKREACJA

PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W KONINIE WYDZIAŁ KULTURY FIZYCZNEJ I OCHRONY ZDROWIA. Katedra EKONOMIKI TURYSTYKI. Kierunek: TURYSTYKA I REKREACJA PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W KONINIE WYDZIAŁ KULTURY FIZYCZNEJ I OCHRONY ZDROWIA Katedra EKONOMIKI TURYSTYKI Kierunek: TURYSTYKA I REKREACJA SYLABUS Nazwa przedmiotu Fizjologia pracy i wypoczynku

Bardziej szczegółowo

ZIMOWY OKRES PRZYGOTOWAWCZY

ZIMOWY OKRES PRZYGOTOWAWCZY ZIMOWY OKRES PRZYGOTOWAWCZY Periodyzacja w Piłce Nożnej Rafał Ulatowski Konferencja Szkoleniowa Śl.ZPN Podokręg Zabrze 12/12/2013 ZIMOWY OKRES PRZYGOTOWAWCZY Konferencja Szkoleniowa Śl.ZPN Podokręg Zabrze

Bardziej szczegółowo

7 8 Bezpłatny dodatek finansowany przez Ministerstwo Spor tu i Tur ystyki

7 8 Bezpłatny dodatek finansowany przez Ministerstwo Spor tu i Tur ystyki 7 8 Bezpłatny dodatek finansowany przez Ministerstwo Spor tu i Tur ystyki Wkładka szkoleniowa to integralna część naszego magazynu, a zarazem odrębna całość. Autonomię tych kolumn wyznacza szczegółowa

Bardziej szczegółowo

KARTA PRZEDMIOTU. 1. NAZWA PRZEDMIOTU: Specjalizacja instruktorska z pływania KOD WF/I/st/41a

KARTA PRZEDMIOTU. 1. NAZWA PRZEDMIOTU: Specjalizacja instruktorska z pływania KOD WF/I/st/41a KARTA PRZEDMIOTU 1. NAZWA PRZEDMIOTU: Specjalizacja instruktorska z pływania KOD WF/I/st/41a 2. KIERUNEK: Wychowanie fizyczne 3. POZIOM STUDIÓW 1 : I stopień studia stacjonarne 4. ROK/ SEMESTR STUDIÓW:

Bardziej szczegółowo

Program kształcenia na kursie dokształcającym

Program kształcenia na kursie dokształcającym Program kształcenia na kursie dokształcającym Załącznik nr 5 Wydział Jednostka prowadząca kurs dokształcający Nazwa kursu Typ kursu Opłata za kurs (całość) Określenie obszaru kształcenia/obszarów kształcenia,

Bardziej szczegółowo

KARTA PRZEDMIOTU. 1. NAZWA PRZEDMIOTU: Specjalizacja instruktorska z piłki nożnej KOD WF/I/st/41a

KARTA PRZEDMIOTU. 1. NAZWA PRZEDMIOTU: Specjalizacja instruktorska z piłki nożnej KOD WF/I/st/41a KARTA PRZEDMIOTU 1. NAZWA PRZEDMIOTU: Specjalizacja instruktorska z piłki nożnej KOD WF/I/st/41a 2. KIERUNEK: Wychowanie fizyczne 3. POZIOM STUDIÓW 1 : I stopień studia stacjonarne 4. ROK/ SEMESTR STUDIÓW:

Bardziej szczegółowo

Kraków 15.IX.2008 Treści programowe specjalizacja na stopień trenera pływania klasy II

Kraków 15.IX.2008 Treści programowe specjalizacja na stopień trenera pływania klasy II Kraków 15.IX.2008 Treści programowe specjalizacja na stopień trenera pływania klasy II Katedra: Teorii i Metodyki Sportu Zakład: Teorii i Metodyki Sportów Wodnych PLAN REALIZACJI PRZEDMIOTU: szkolenie

Bardziej szczegółowo

Diagnoza. Polskie dzieci zbyt często mają wady postawy. Polskie dzieci tyją najszybciej w Europie

Diagnoza. Polskie dzieci zbyt często mają wady postawy. Polskie dzieci tyją najszybciej w Europie Diagnoza Polskie dzieci tyją najszybciej w Europie Aktywność fizyczna naszych dzieci w ciągu ostatnich 20 lat wyraźnie spadła Polskie dzieci są mniej aktywne niż dzieci z innych europejskich krajów Aktywność

Bardziej szczegółowo

Program nauczania w roku akademickim 2014/2015. Kierunek Sport. Specjalność: Trener przygotowania motorycznego. Studia stacjonarne i niestacjonarne.

Program nauczania w roku akademickim 2014/2015. Kierunek Sport. Specjalność: Trener przygotowania motorycznego. Studia stacjonarne i niestacjonarne. Absolwent specjalności jest przygotowany do pracy ze sportowcami wyczynowymi. Jest fachowcem w dziedzinie specjalistycznego przygotowania zawodnika, szczególnie pod kątem wymagań stawianych przez konkretną

Bardziej szczegółowo

PLPILA02-IEEKO-L-1o1-2012S PLPILA02-IEEKO-L-2o1-2012S. Wychowanie fizyczne

PLPILA02-IEEKO-L-1o1-2012S PLPILA02-IEEKO-L-2o1-2012S. Wychowanie fizyczne Kod przedmiotu: INFORMACJE O PRZEDMIOCIE A. Podstawowe dane PLPILA02-IEEKO-L-1o1-2012S PLPILA02-IEEKO-L-2o1-2012S Pozycja planu: A1 1 Nazwa przedmiotu Wychowanie fizyczne 2 Rodzaj przedmiotu Ogólny/Obowiązkowy

Bardziej szczegółowo

Realizator Programu: Program finansowany przez:

Realizator Programu: Program finansowany przez: Realizator Programu: Program finansowany przez: Program rozszerzenia zakresu działania samorządu lokalnego poprzez współfinansowanie projektu MultiSport Główne cele programu wspieranie rozwoju dzieci i

Bardziej szczegółowo

ZASADY OCENIANIA PUNKTOWEGO Z WYCHOWANIA FIZYCZNEGO

ZASADY OCENIANIA PUNKTOWEGO Z WYCHOWANIA FIZYCZNEGO ZASADY OCENIANIA PUNKTOWEGO Z WYCHOWANIA FIZYCZNEGO KRYTERIA 1. Przygotowanie do zajęć. 2. Udział w zajęciach fakultatywnych. 3. Sprawność i umiejętności. Ad. 1. Przez przygotowanie do zajęć będzie rozumiane

Bardziej szczegółowo

Wydział Nauk o Zdrowiu FIZJOTERAPIA. Collegium Medicum w Bydgoszczy. nowa matura 1. egzamin sprawnościowy i 2. konkurs świadectw dojrzałości

Wydział Nauk o Zdrowiu FIZJOTERAPIA. Collegium Medicum w Bydgoszczy. nowa matura 1. egzamin sprawnościowy i 2. konkurs świadectw dojrzałości FIZJOTERAPIA stacjonarne 3 lata nowa matura 1. egzamin sprawnościowy i 2. konkurs świadectw dojrzałości Przelicznik dla poziomu przedmiotu Lp. Etapy kwalifikacji Min.pkt/poziom 1. Egzamin sprawnościowy

Bardziej szczegółowo

Komponenty masy ciała, szybkość, równowaga i wydolność fizyczna tenisistów w wieku rozwojowym.

Komponenty masy ciała, szybkość, równowaga i wydolność fizyczna tenisistów w wieku rozwojowym. XXXII Konferencja SKN AWFiS Gdaosk 2010 Komponenty masy ciała, szybkość, równowaga i wydolność fizyczna tenisistów w wieku rozwojowym. Mateusz Karnia III rok TiR AWFiS Gdańsk Kierownik Zakładu Fizjologii:

Bardziej szczegółowo