II Krajowa Konferencja Naukowo-Techniczna EKOLOGIA W ELEKTRONICE. Przemysłowy Instytut Elektroniki Warszawa,

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "II Krajowa Konferencja Naukowo-Techniczna EKOLOGIA W ELEKTRONICE. Przemysłowy Instytut Elektroniki Warszawa, 5-6.12.2002"

Transkrypt

1 II Krajowa Konferencja Naukowo-Techniczna EKOLOGIA W ELEKTRONICE Przemysłowy Instytut Elektroniki Warszawa, EWOLUCJA PODEJŚCIA EKOLOGICZNEGO W OCENIE JAKOŚCI WYROBÓW ELEKTRONICZNYCH Maria BORKOWSKA, Hanna KOCHMAN Przemysłowy Instytut Elektroniki ul. Długa 44/50, Warszawa, tel , Przedstawiono sposoby wykazywania zgodności wyrobów elektronicznych z wymaganiami jakościowymi w dziedzinie ochrony środowiska: znaki ekologiczne, własne deklaracje środowiskowe zgodności, certyfikaty. Omówiono różne znaki ekologiczne i kryteria stosowane przy ich przyznawaniu. Przedstawiono rozwój podejścia ekologicznego w normach serii ISO 14000, związanych z zarządzaniem środowiskowym oraz w projekcie dyrektywy EEE Unii Europejskiej. Wskazano na trend przesunięcia wymagań ekologicznych z obszaru dobrowolnego oceny jakości do obszaru obowiązkowego. 1. WPROWADZENIE W ocenie jakości wyrobów wyróżniane są dwa obszary: obowiązkowy oraz dobrowolny. Obszar obowiązkowy dotyczy bezpieczeństwa użytkowania wyrobów a obszar dobrowolny dotyczy parametrów eksploatacyjnych. W Unii Europejskiej (UE) obszar obowiązkowy oparty jest o wymagania zasadnicze dyrektyw nowego podejścia. Informacją, że wyrób spełnia wymagania jest deklaracja zgodności producenta i oznaczenie wyrobu znakiem CE. Wyrób oznaczony znakiem CE spełnia warunki swobodnego przepływu towarów i może być wprowadzony na rynek dowolnego państwa UE. W Polsce, w obszarze obowiązkowym, funkcjonuje aktualnie system oparty na przyznawaniu przez jednostki certyfikujące znaku bezpieczeństwa B wyrobom znajdującym się na liście określonej przez Radę Ministrów 1. Dla pewnej grupy wyrobów wymaganie to złagodzono i wprowadzono jedynie obowiązek wystawiania deklaracji zgodności i jej weryfikacji przez jednostki certyfikujące wyroby. Ze strony konsumentów istnieje zapotrzebowanie na oznaczanie wyrobów znakiem bezpieczeństwa B, w związku z czym certyfikacja na znak B może być też przeprowadzana w wyniku dobrowolnego 1 Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 9 listopada 1999 r. (Dz.U. z 2000 r. Nr 5, poz. 53) 162

2 wystąpienia producenta. System oceny obowiązkowej w Polsce jest modyfikowany w kierunku zasad obowiązujących w UE, dlatego w najbliższym czasie zaczną obowiązywać rozporządzenia Rady Ministrów wprowadzające wymagania zasadnicze dyrektyw UE. Przeprowadzenie oceny dobrowolnej wynika z zainteresowania producenta lub importera promocją wyrobu. Użytkownicy życzą sobie, aby jakość wyrobu była poparta przez niezależną jednostkę, tzw. trzecią stronę. Popularną informacją dla klienta, że wyrób spełnia wymagania jakościowe, jest znak jakości umieszczony na wyrobie. Europejski Komitet Normalizacyjny CEN 2 i Europejski Komitet Normalizacji Elektrotechnicznej CENELEC 3 utworzyły europejski system potwierdzania zgodności z wymaganiami norm europejskich, umożliwiający uzyskiwanie europejskiego znaku zgodności - Keymark [1]. W Polsce funkcjonuje zastrzeżony przez Polskie Centrum Badań i Certyfikacji znak jakości Q. Ocena jakości wyrobów w aspekcie ekologicznym jest aktualnie przyporządkowana do obszaru dobrowolnego. Istnieją różne formy potwierdzania spełnienia kryteriów ochrony środowiska przez wyrób: znaki ekologiczne (krajowe, regionalne), deklaracje zgodności. W Polsce stosowany jest znak EKO, który zostanie omówiony w następnym punkcie pracy. Interesujący nurt w tej dziedzinie, to zarysowująca się w UE zmiana podejścia ekologicznego w kierunku włączenia wymagań ochrony środowiska do wymagań zasadniczych w obszarze obowiązkowym i objęcia zgodności z nimi deklaracją producenta oraz znakiem CE. 2. EKO - ZNAKOWANIE Formą promocji wyrobów spełniających kryteria ochrony środowiska, bardzo czytelną dla klienta, jest oznaczanie ich znakiem ekologicznym. Poszczególne państwa mają własne znaki ekologiczne. Niezależnie, istnieją też znaki ekologiczne regionalne, na przykład na obszarze krajów skandynawskich. Kryteria przyznawania znaków są wszędzie bardzo podobne. Jedno z podstawowych wymagań to zminimalizowanie uciążliwości dla środowiska podczas produkcji, użytkowania i utylizacji. Jednak często jakość urządzenia i łatwość obsługi są równie istotnymi warunkami. W każdym przypadku znaki są przyznawane przez niezależne instytucje. Poniżej zostaną przedstawione najpopularniejsze znaki, zasady i kryteria ich przyznawania. Znak środowiskowy monitorów i jednostek systemowych TCO 99 jest znakiem środowiskowym przyznawanym komputerom PC (monitorom, jednostkom systemowym, serwerom, laptopom, klawiaturom) i urządzeniom techniki biurowej. Znak ten może otrzymać wyrób, który przeszedł z wynikiem pozytywnym badania określone w normach TCO99. Normy TCO99 podlegają Szwedzkiej Konfederacji Pracodawców TCO (The Swedish Confederation of Professional Employees). Aby otrzymać certyfikat producent musi przetestować swój produkt w laboratoriach zatwierdzonych przez TCO, takich jak NEMKO 4. Są to badania: ergonomiki wizualnej, 2 European Committee for Standardization 3 Eurorean Committee for Electrotechnical Standardization 4 Norweska jednostka certyfikacyjna 163

3 emisji (wytwarzanie pól elektrycznych i magnetycznych o niskiej częstotliwości, zakłócenia akustyczne), zużycia energii, bezpieczeństwa elektrycznego oraz weryfikacja dokumentacji w zakresie ekologii. Producent starający się o znak TCO 99 musi posiadać certyfikat zgodny z ISO14001 lub być zarejestrowany w EMAS (Eco-Management and Audit Scheme). Obowiązkowa jest współpraca z firmą utylizacyjną lub uczestnictwo w programie utylizacyjnym. Niemiecka Etykieta Ekologiczna Blue Angel ( Błękitny Anioł ) Niemiecka Etykieta Ekologiczna Błękitny Anioł jest przyznawana od 1977 roku i dotyczy ponad osiemdziesięciu różnych produktów. Podstawowe kryteria odnoszące się do stanowisk komputerowych zawierają warunki dla jednostek centralnych, klawiatury i monitorów. Ponadto, kryteria przyznawania tego znaku obejmują: sprawne zużywanie paliw kopalnych, wybór produktów ze zmniejszonym wpływem na klimat, redukcję emisji gazów z cieplarni, ochronę zasobów naturalnych. Nordycka Etykieta Ekologiczna Nordic Swan (Nordycki Łabędź) Nordycka Etykieta Ekologiczna przyznawana jest od 1989 r przez Nordic Council of Ministers stowarzyszenie ministrów krajów skandynawskich: Szwecji, Finlandii, Norwegii i Islandii. W 1997 roku do tego stowarzyszenia dołączyła Dania. W sektorze wyrobów elektrycznych znak ten dotyczy głównie urządzeń biurowych. Nordycki Łabędź przyznawany jest po przebadaniu wyrobu pod względem oddziaływania na środowisko począwszy od produkcji, przez użytkowanie, aż do utylizacji. Kryteria przyznawania tego znaku są weryfikowane co trzy lata i dostosowywane do aktualnego poziomu technologicznego. Znak ten spełnia wymagania normy ISO Etykiety i deklaracje środowiskowe - Etykietowanie środowiskowe I typu - Zasady i procedury. Europejska Etykieta Ekologiczna Program znakowania ekologicznego został ustanowiony przez Komisję Europejską w 1993 r. Od 1999 r. istnieją kryteria oceny komputerów osobistych. Znak ten przyznawany jest wyrobom, które przeszły z wynikiem pozytywnym analizę cyklu życia - od projektowania. przez proces produkcyjny, sprzedaż, użytkowanie i utylizację. Kryteria przyznania tego znaku uwzględniają: zużycie energii, oszacowanie cyklu życia, rozmontowanie i możliwość ponownego użytku części, świecenie w tle w monitorach z ciekłokrystalicznymi wyświetlaczami LCD, poziom hałasu wytwarzanego przez system komputerowy, zaburzenia elektromagnetyczne wytwarzane przez monitor. Instrukcja użytkowania wyrobu zawiera informację o oznaczeniu znaku ekologicznym EU. Prawo do stosowania znaku zachowuje z reguły ważność przez trzy lata. Po tym okresie urządzenie jest ponownie poddawane ocenie przez ekspertów Komisji Europejskiej. Deklaracja ekologiczna NITO Deklaracja ekologiczna NITO (Nordic Information Technology Organization Skandynawskie Zrzeszenie Technologii Informatycznej utworzone przez Szwecję, Norwegie i Danię) została opracowana dla komputerów osobistych. Pierwszy raz została sporządzona przez Szwecję w 1996 r. i zaadaptowana przez Norwegię i Danię w 1998 r. Deklaracja ta zawiera dokładny wykaz zastosowanych norm: dobrowolnych i wymaganych przez prawo. Niektóre wymagania pokrywają się z wymaganiami 164

4 certyfikacyjnymi Błękitnego Anioła i/lub Nordyckiego Łabędzia. Kryteria ecodeklaracji obejmują następujące obszary: adaptacja ekologiczna konstrukcji, baterie, charakterystyki hałasu, charakterystyki monitora z uwzględnieniem ergonomiki wizualnej, klawiatura, bezpieczeństwo elektryczne, możliwość ponownego wykorzystania części, opakowanie i dokumentacja, zużycie energii, zarządzanie jakością i środowiskiem. Brane są również pod uwagę wymagania rynku. Eko-znak stosowany w Polsce Eko-znak jest zastrzeżony przez Polskie Centrum Badań i Certyfikacji. Podstawą certyfikacji na ten znak są wymagania dotyczące aspektów ekologicznych i zdrowotnych, określone w kryteriach dla danej grupy wyrobów, ustanawianych przez Komitet Techniczny ds. Eko-znaku. Kryteria te powinny zapewniać likwidację lub znaczne ograniczenie negatywnych skutków dla środowiska podczas całego cyklu życia wyrobu. Wśród wyrobów elektronicznych, stacjonarne komputery osobiste mają zatwierdzone kryteria ekologiczne. Eko-znak nadawany jest wyrobom, których badania, wykonane w laboratoriach akredytowanych przez Polskie Centrum Akredytacji, potwierdzają spełnienie kryteriów ekologicznych oraz spełniającym wymagania użytkowe (bezpieczeństwa i funkcjonalne) [2]. 3. STANDARYZACJA WYMAGAŃ EKOLOGICZNYCH Międzynarodowa Organizacja Normalizacyjna ISO prowadzi prace nad serią norm 14000, związanych z różnymi dziedzinami ochrony środowiska. W Tablicy 1 przedstawiono wykaz ustanowionych norm ISO oraz norm ISO na etapie raportów technicznych (TR). Zaznaczono normy wprowadzane w Polsce. W szczególności, należy zwrócić uwagę na fakt dopuszczenia różnych form wyrażania zgodności z wymaganiami ochrony środowiska: I typ - Eko - znakowanie, II typ - Własne stwierdzenia (deklaracje) środowiskowe, III typ - Własne stwierdzenia (deklaracje) środowiskowe potwierdzone certyfikatem. Tablica 1. Zestawienie norm serii ISO Dziedzina Nr dokumentu * Tytuł Systemy ISO 14001:1996 Systemy zarządzania środowiskowego Specyfikacja i wytyczne stosowania zarządzania środowiskowego ISO 14004:1996 Systemy zarządzania środowiskowego Ogólne wytyczne dotyczące zasad, systemów i technik wspomagających ISO 14010:1996 Wytyczne do auditowania środowiskowego - Ogólne zasady Auditowanie środowiskowe i związane badania ISO 14011:1996 Wytyczne do auditowania środowiskowego - Procedury auditu - Auditowanie systemów zarządzania środowiskowego ISO 14012:1996 Wytyczne do auditowania środowiskowego - Kryteria kwalifikowania auditorów środowiskowych ISO 14015:2001 Zarządzanie środowiskowe - Ocena środowiskowa miejsc i organizacji (EASO) Etykietowanie ISO 14020:1998 Etykiety i deklaracje środowiskowe Zasady ogólne 165

5 Dziedzina Nr dokumentu * Tytuł środowiskowe ISO 14021:1999 Etykiety i deklaracje środowiskowe Własne stwierdzenia środowiskowe (Etykietowanie środowiskowe II typu) ISO 14024:1999 Etykiety i deklaracje środowiskowe - Etykietowanie środowiskowe I typu - Zasady i procedury ISO/TR 14025:2000 Etykiety i deklaracje środowiskowe Deklaracje środowiskowe III typu ISO 14031:1999 Zarządzanie środowiskowe - Ocena efektów Ocena efektów działalności środowiskowej Wytyczne działalności ISO/TR Zarządzanie środowiskowe Przykłady oceny efektów środowiskowej 14032:1999 działalności środowiskowej (EPE) ISO 14040:1997 Zarządzanie środowiskowe Ocena cyklu życia - Zasady i struktura Ocena cyklu życia ISO 14041:1998 Zarządzanie środowiskowe Ocena cyklu życia - Określenie celu i zakresu oraz analiza zbioru ISO 14042:2000 Zarządzanie środowiskowe - Ocena cyklu życia - Ocena wpływu cyklu życia ISO 14043:2000 Zarządzanie środowiskowe - Ocena cyklu życia Interpretacja cyklu życia Ocena cyklu życia ISO/TR 14049:2000 Zarządzanie środowiskowe Ocena cyklu życia - Przykłady stosowania ISO do określania celu i zakresu oraz analizy zbioru Aspekty środowiskowe ISO/PRF TR (projekt) Wytyczne włączania aspektów środowiskowych podczas opracowania wyrobów Terminologia ISO 14050:1998 Zarządzanie środowiskowe Terminologia ISO Guide 64:1997 Wytyczne włączania aspektów środowiskowych do norm wyrobu * Normy wprowadzone do stosowania w Polsce Normy przygotowywane do wprowadzenia na etapie projektu W Tablicy 2 zamieszczono dane (z marca 2001 roku) dotyczące sytuacji na rynku wyrobów elektronicznych dla poszczególnych typów etykietowania oraz opinii środowiska wyrobów przemysłu informatycznego w zakresie form deklarowania zgodności z wymaganiami ochrony środowiska. Typ I (eko-znakowanie) jest uważany za rodzaj bariery dla przemysłu, ze względu na koszty i czas, a także ze względu na fakt istnienia około 20 różnych znaków, które powinien brać pod uwagę producent wyrobu o światowym zasięgu. Typ II (deklaracje) jest rekomendowany przez środowisko przemysłu informatycznego zrzeszone w EITCA (European Information and Communications Technology Industry). Natomiast, Typ III (deklaracja + certyfikat) jest uważany za mało przydatny dla złożonych wyrobów przemysłu informatycznego, mający raczej zastosowanie do prostych wyrobów oraz materiałów [3]. 166

6 Typ Norma ISO Tablica 2. Rodzaje etykietowania wyrobów. Ilość ocenionych Przykłady Podstawa oceny wyrobów etykietowania elektronicznych I Kryteria określone przez 3-stronę II Własna deklaracja zgodności III TR Deklaracja potwierdzona certyfikatem Eco-flower Blue Angel Nordic Swan TCO99 NITO ECMA TR/70 Pojedyncze firmy Koszt Średni Czas wejścia na rynek Długi 1600 Niski Krótki Wysoki B. długi W świetle tego, celowe jest dążenie do unifikacji wymagań środowiskowych oraz ich integracji z procesem projektowania i konstruowania wyrobu, czemu służy zestaw kolejno tworzonych norm serii ISO (ocena efektów działalności środowiskowej), ISO (ocena cyklu życia) oraz projekt normy ISO (włączanie aspektów środowiskowych do opracowywania wyrobów). Opracowywana jest też norma ISO 14063, dotycząca komunikacji środowiskowej, której celem jest ujednolicenie podejść i sposobu przekazywania danych dotyczących efektów działań podejmowanych na rzecz ochrony środowiska (np. przy opracowywaniu kontraktu lub określaniu cech wyrobu). 4. WYMAGANIA EKOLOGICZNE W DYREKTYWACH UNII EUROPEJSKIEJ Spełnianie wymagań w zakresie ochrony środowiska jest stymulowane przez działania poszczególnych państw i regionów, związane ze strategią zrównoważonego rozwoju. Przykładem jest wprowadzenie tych wymagań do dyrektywy UE, dotyczącej zamówień publicznych [3] oraz projekty dyrektyw UE dotyczące ekologii. W dziedzinie wyrobów elektronicznych, opracowano projekt dyrektywy UE dotyczącej wpływu sprzętu elektrycznego i elektronicznego na środowisko. Jest to tzw. Dyrektywa EEE (Directive in the impact on the environment of Electrical and Electronic Equipment). W projekcie tej dyrektywy z roku 2000 zaproponowano znak ekologiczny EE i określono wymagania jakie powinien spełniać wyrób (i producent) stosujący ten znak [4]. Wersja projektu tej dyrektywy z lutego 2001 roku odeszła od znaku EE, natomiast zawiera wymaganie, aby znak CE oraz deklaracja zgodności sporządzane dla wyrobu elektronicznego, zgodnie z dyrektywami nowego podejścia, świadczyły również o spełnieniu wymagań dyrektywy EEE [5]. Załącznik I do projektu tej dyrektywy określa rodzaje wyrobów elektronicznych objęte projektem: sprzęt domowy, komputery i sprzęt biurowy, urządzenia i przyrządy elektryczne, sprzęt radiowy, telewizyjny i komunikacyjny, instrumenty medyczne, precyzyjne i optyczne, zabawki i gry. 167

7 5. ZAKOŃCZENIE Przedstawione dane świadczą o ewolucji podejścia ekologicznego w ocenie jakości wyrobów, której wyrazem jest propozycja, zawarta w projekcie dyrektywy EEE, przeniesienia oceny spełnienia wymagań ochrony środowiska z obszaru dobrowolnego do obowiązkowego. Nastąpi wtedy zintegrowanie wymagań ochrony środowiska z wymaganiami bezpiecznego przepływu towarów, których spełnienie jest potwierdzane deklaracją producenta i znakiem CE. Spełnianie dyrektyw prowadzi do określania i porządkowania kryteriów oceny, w szczególności pożądane jest istnienie norm zharmonizowanych. Pojawia się problem jednoznaczności kryteriów oceny, szczególnie gdy parametry środowiskowe są specyfikowane w kontraktach. Stąd dążenie do normalizacji oraz tworzenia centrów kompetencyjnych, oceniających i potwierdzających jakość wyrobów w dziedzinie ekologii, jak np. omówione wyżej NITO. LITERATURA 1. Borkowska M.: Aspekty ekologiczne w certyfikacji systemów jakości wyrobów I Krajowa Konferencja Naukowo-Techniczna Ekologia w Elektronice, Warszawa, października 2000 r., Przemysłowy Instytut Elektroniki, ss Hermann F., Urbach H.P., Wendschlag H.: Eco-labeling and the Information Technology (IT) Industry IEEE International Symposium on Electronics & the Environment. May 7-9, Denver, Colorado ss Suliński A.: Stan obecny i perspektywy rozwoju systemu ekoznakowania w Polsce ABC Jakości, Akredytacja, Badania, Certyfikacja nr 3(31), 2002, ss Trzciński K.L.: Polityka i zasady zarządzania Europejskim Znakiem Zgodności Normalizacja, nr 7, 1999, ss DEVELOPMENT OF THE ECOLOGICAL APPROACH IN EVALUATION OF THE ELECTRONIC PRODUCTS' QUALITY The various methods of demonstration of conformity with the quality requirements in the ecological area are presented: eco-labelling, environmental self-declarations, certifications. The kinds of "ECO" signs and the rules of marking of electronic products are showed. The development of the ecological approach in standardization of the Environmental Management Systems (ISO 14000) and in European Union draft proposal of the EEE directive (on Impact on Environment of Electrical and Electronic Equipment) is described. 168

ASPEKTY EKOLOGICZNE W CERTYFIKACJI SYSTEMÓW JAKOŚCI I WYROBÓW

ASPEKTY EKOLOGICZNE W CERTYFIKACJI SYSTEMÓW JAKOŚCI I WYROBÓW I Krajowa Konferencja Naukowo-Techniczna EKOLOGIA W ELEKTRONICE Przemysłowy Instytut Elektroniki Warszawa, 16-17.10.2000 ASPEKTY EKOLOGICZNE W CERTYFIKACJI SYSTEMÓW JAKOŚCI I WYROBÓW Maria BORKOWSKA Przemysłowy

Bardziej szczegółowo

Oznaczenie CE a certyfikacja dobrowolna konkurencja czy synergia

Oznaczenie CE a certyfikacja dobrowolna konkurencja czy synergia Oznaczenie CE a certyfikacja dobrowolna konkurencja czy synergia mgr inż. Sławomir Wilczyński Polski Komitet Normalizacyjny OBSZAR ZHARMONIZOWANY W UE OBSZAR NIE ZHARMONIZOWANY W UE Dyrektywy UE ( prawo

Bardziej szczegółowo

Norma to dokument przyjęty na zasadzie konsensu i zatwierdzony do powszechnego stosowania przez

Norma to dokument przyjęty na zasadzie konsensu i zatwierdzony do powszechnego stosowania przez KONCEPCJA SYSTEMU JAKOŚCI zgodnie z wymaganiami norm ISO serii 9000 dr Lesław Lisak Co to jest norma? Norma to dokument przyjęty na zasadzie konsensu i zatwierdzony do powszechnego stosowania przez upoważnioną

Bardziej szczegółowo

IV. SYSTEM OCENY ZGODNOŚCI OZNAKOWANIE CE

IV. SYSTEM OCENY ZGODNOŚCI OZNAKOWANIE CE IV. SYSTEM OCENY ZGODNOŚCI OZNAKOWANIE CE a. Przepisy europejskie i krajowe dla wyrobów budowlanych obowiązujące po 1 lipca 2013 roku Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 305/2011 Zapoznanie

Bardziej szczegółowo

Oznakowanie ekologiczne produktów i opakowań wybrane ekoznaki

Oznakowanie ekologiczne produktów i opakowań wybrane ekoznaki Oznakowanie ekologiczne produktów i opakowań wybrane ekoznaki Opracowanie z cyklu "Popularyzacja wiedzy" Małgorzata Szymańska-Brałkowska Małgorzata Z. Wiśniewska Ewa Malinowska Wydawca: Zakład Zarządzania

Bardziej szczegółowo

IV. SYSTEM OCENY ZGODNOŚCI OZNAKOWANIE CE

IV. SYSTEM OCENY ZGODNOŚCI OZNAKOWANIE CE IV. SYSTEM OCENY ZGODNOŚCI OZNAKOWANIE CE 1. Przepisy europejskie i krajowe dla wyrobów budowlanych obowiązujące po 1 lipca 2013 roku Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 305/2011 Czas

Bardziej szczegółowo

Ekoetykietowanie Ekoznakowanie Ekolabeling

Ekoetykietowanie Ekoznakowanie Ekolabeling Ekoetykietowanie Ekoznakowanie Ekolabeling Certyfikacja jest postępowaniem, w którym niezależna strona trzecia udziela pisemnego zapewnienia, że proces/produkt/usługa spełnia specyficzne wymagania. Ekoetykietę

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 6 a Etykiety energetyczne

Załącznik nr 6 a Etykiety energetyczne Załącznik nr 6 a Etykiety energetyczne Jest to najpopularniejsza etykieta w Europie wprowadzona przez Komisję Europejską Wskazuje efektywność energetyczną produktu od A (najbardziej efektywny) do G (najmniej

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EKOLOGICZNE DOTYCZĄCE OPAKOWAŃ

WYMAGANIA EKOLOGICZNE DOTYCZĄCE OPAKOWAŃ CENTRALNY OŚRODEK BADAWCZO-ROZWOJOWY OPAKOWAŃ 02-942 WARSZAWA, UL. KONSTANCIŃSKA 11 ZAKŁAD EKOLOGII OPAKOWAŃ Tel. 0-22 842 20 11 w. 18, faks: 0-22 842 23 03, e-mail: ekopack@cobro.org.pl Hanna Żakowska

Bardziej szczegółowo

Normy ISO serii 9000. www.greber.com.pl. Normy ISO serii 9000. Tomasz Greber (www.greber.com.pl) dr inż. Tomasz Greber. www.greber.com.

Normy ISO serii 9000. www.greber.com.pl. Normy ISO serii 9000. Tomasz Greber (www.greber.com.pl) dr inż. Tomasz Greber. www.greber.com. Normy ISO serii 9000 dr inż. Tomasz Greber www.greber.com.pl www.greber.com.pl 1 Droga do jakości ISO 9001 Organizacja tradycyjna TQM/PNJ KAIZEN Organizacja jakościowa SIX SIGMA Ewolucja systemów jakości

Bardziej szczegółowo

Znak CE dla akceleratorów medycznych. Jan Kopeć

Znak CE dla akceleratorów medycznych. Jan Kopeć Znak CE dla akceleratorów medycznych Szkoła Fizyki Akceleratorów Medycznych, Świerk 2007 Znaczenie znaku CE dla wyrobów medycznych Znak CE, który producent umieszcza na wyrobie medycznym oznacza spełnienie

Bardziej szczegółowo

Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi Warszawa, 13.03.2012 r. 00-930 Warszawa, ul. Wspólna 30 Dyrektor Generalny

Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi Warszawa, 13.03.2012 r. 00-930 Warszawa, ul. Wspólna 30 Dyrektor Generalny Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi Warszawa, 13.03.2012 r. 00-930 Warszawa, ul. Wspólna 30 Dyrektor Generalny BDGzp 2120B 13/12 Wykonawcy ubiegający się o udzielenie zamówienia dot. postępowania o udzielenie

Bardziej szczegółowo

TRANSPORTOWY DOZÓR TECHNICZNY JEDNOSTKA NOTYFIKOWANA 1468. System oceny zgodności w Polsce jak to działa?

TRANSPORTOWY DOZÓR TECHNICZNY JEDNOSTKA NOTYFIKOWANA 1468. System oceny zgodności w Polsce jak to działa? System oceny zgodności w Polsce jak to działa? Unijne akty horyzontalne Decyzja PE i Rady UE nr 768/2008/WE w sprawie wspólnych ram dotyczących wprowadzania produktów do obrotu Rozporządzenie nr 765/2008/WE

Bardziej szczegółowo

Europejskie podejście do przedsięwzięć w zakresie efektywności energetycznej

Europejskie podejście do przedsięwzięć w zakresie efektywności energetycznej ODDZIAŁ CERTYFIKACJI WYROBÓW PRZEMYSŁOWY INSTYTUT AUTOMATYKI I POMIARÓW, WARSZAWA Europejskie podejście do przedsięwzięć w zakresie efektywności energetycznej Stefan Kosztowski Targi Poleko Poznań, październik

Bardziej szczegółowo

(Publikacja tytułów i odniesień do norm zharmonizowanych na mocy prawodawstwa harmonizacyjnego Unii) (Tekst mający znaczenie dla EOG) (2016/C 209/02)

(Publikacja tytułów i odniesień do norm zharmonizowanych na mocy prawodawstwa harmonizacyjnego Unii) (Tekst mający znaczenie dla EOG) (2016/C 209/02) 10.6.2016 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej C 209/9 Komunikat Komisji w ramach wdrażania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 765/2008, decyzji Parlamentu Europejskiego i Rady nr

Bardziej szczegółowo

Najczęściej spotykane ekoznaki, zarówno na polskim, jak i europejskim rynku.

Najczęściej spotykane ekoznaki, zarówno na polskim, jak i europejskim rynku. Ekoznaki Ekoznakowanie to oznaczanie produktów ekologicznymi znakami towarowymi i tym samym sposób wywierania wpływu na rynek. Zakłada ono wyróżnianie pewnej grupy wyrobów spełniających określone wymagania

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie jakością, środowiskiem oraz bezpieczeństwem w praktyce gospodarczej. Maciej Urbaniak.

Zarządzanie jakością, środowiskiem oraz bezpieczeństwem w praktyce gospodarczej. Maciej Urbaniak. Zarządzanie jakością, środowiskiem oraz bezpieczeństwem w praktyce gospodarczej. Maciej Urbaniak. Książka stanowi szerokie kompendium wiedzy z zakresu systemów zarządzania. Stanowić ona może cenną pomoc

Bardziej szczegółowo

REWIZJA I PROCEDURY CERTYFIKACJI I AKREDYTACJI (ZASADY OGÓLNE)

REWIZJA I PROCEDURY CERTYFIKACJI I AKREDYTACJI (ZASADY OGÓLNE) Rewizja i Procedury Certyfikacji i Akredytacji poprawiony styczeń 2008 Polski System Certyfikacji Leśnictwa PEFC dokument nr 1 luty 2005 REWIZJA I PROCEDURY CERTYFIKACJI I AKREDYTACJI (ZASADY OGÓLNE) Rada

Bardziej szczegółowo

PROCES CERTYFIKACJI WYROBÓW PIROTECHNICZNYCH

PROCES CERTYFIKACJI WYROBÓW PIROTECHNICZNYCH INSTYTUT MECHANIKI PRECYZYJNEJ Zakład Certyfikacji 01-96 Warszawa, ul. Duchnicka 3 tel. 663-43-14, tel./fax. 560-29-22, 663-43-1 PROCES CERTYFIKACJI WYROBÓW PIROTECHNICZNYCH Informacja dla klienta NC -

Bardziej szczegółowo

PROCES CERTYFIKACJI WYROBÓW, USŁUG I PROCESÓW, ZAKŁADOWEJ KONTROLI PRODUKCJI

PROCES CERTYFIKACJI WYROBÓW, USŁUG I PROCESÓW, ZAKŁADOWEJ KONTROLI PRODUKCJI INSTYTUT MECHANIKI PRECYZYJNEJ Zakład Certyfikacji 01-796 Warszawa, ul. Duchnicka 3 tel. 663-43-14, fax. 560-29-22 PROCES CERTYFIKACJI WYROBÓW, USŁUG I PROCESÓW, ZAKŁADOWEJ KONTROLI PRODUKCJI Informacja

Bardziej szczegółowo

Rozdział 1 Przepisy ogólne

Rozdział 1 Przepisy ogólne Dz.U.04.195.2011 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA INFRASTRUKTURY 1) z dnia 11 sierpnia 2004 r. w sprawie systemów oceny zgodności, wymagań, jakie powinny spełniać notyfikowane jednostki uczestniczące w ocenie zgodności,

Bardziej szczegółowo

Bosch popiera nowe normy serii EN 50131podnoszące jakość produktów oraz badania produktów w niezależnych jednostkach badawczych.

Bosch popiera nowe normy serii EN 50131podnoszące jakość produktów oraz badania produktów w niezależnych jednostkach badawczych. Bosch popiera nowe normy serii EN 50131podnoszące jakość produktów oraz badania produktów w niezależnych jednostkach badawczych. Potwierdzając swoje zaangażowanie w nowe normy o zasięgu europejskim EN

Bardziej szczegółowo

Jakość materiałów budowlanych w Polsce. Systemy oceny, atesty, polskie normy. Badania.

Jakość materiałów budowlanych w Polsce. Systemy oceny, atesty, polskie normy. Badania. Jakość materiałów budowlanych w Polsce. Systemy oceny, atesty, polskie normy. Badania. Polskie przepisy wprowadzające uregulowania UE - OBSZAR REGULOWANY - budownictwo Ustawa Prawo Budowlane z dnia 7 lipca1994

Bardziej szczegółowo

PLAN DZIAŁANIA KT 270. ds. Zarządzania Środowiskowego

PLAN DZIAŁANIA KT 270. ds. Zarządzania Środowiskowego Strona 2 PLAN DZIAŁANIA KT 270 ds. Zarządzania Środowiskowego STRESZCZENIE Komitet Techniczny ds. Zarządzania Środowiskowego został powołany 27.02.1997 r. w ramach Polskiego Komitetu Normalizacyjnego.

Bardziej szczegółowo

Komunikat nr 115 z dnia 12.11.2012 r.

Komunikat nr 115 z dnia 12.11.2012 r. Komunikat nr 115 z dnia 12.11.2012 r. w sprawie wprowadzenia zmian w wymaganiach akredytacyjnych dla jednostek certyfikujących systemy zarządzania bezpieczeństwem informacji wynikających z opublikowania

Bardziej szczegółowo

Systemy Zarządzania Jakością

Systemy Zarządzania Jakością Zarządzanie Jakością Systemy Zarządzania Jakością Literatura: Hamrol A. (2005): Zarządzanie jakością z przykładami. PWN, Rozdział 3 Dr Mariusz Maciejczak Rozwój zarządzania organizacjami Doskonalenie/

Bardziej szczegółowo

Biurowy sprzęt komputerowy Karta produktu w ramach zielonych zamówień publicznych (GPP)

Biurowy sprzęt komputerowy Karta produktu w ramach zielonych zamówień publicznych (GPP) Biurowy sprzęt komputerowy Karta produktu w ramach zielonych zamówień publicznych (GPP) Niniejsza karta produktu stanowi część zestawu narzędzi szkoleniowych Komisji Europejskiej w zakresie GPP, który

Bardziej szczegółowo

ZASADY CERTYFIKACJI WYROBÓW

ZASADY CERTYFIKACJI WYROBÓW Instytut Odlewnictwa Biuro Certyfikacji i Normalizacji u l. Z a k o p i a ń s k a 7 3 30-418 K rak ów, Pol sk a tel. +48 (12) 26 18 184 +48 (12) 26 18 111 fax. +48 (12) 26 60 870 b c w @ i o d. k r a k

Bardziej szczegółowo

Systemy zarządzania ekologicznego EMAS, GMP, GLP, GHP ISO 14000, ISO 9000

Systemy zarządzania ekologicznego EMAS, GMP, GLP, GHP ISO 14000, ISO 9000 Systemy zarządzania ekologicznego EMAS, GMP, GLP, GHP ISO 14000, ISO 9000 EMAS - system zarządzania ekologicznego Rozporządzenie Rady EWG nr 1836/93, umożliwiające dobrowolny udział (uczestnictwo) przedsiębiorstw

Bardziej szczegółowo

Rozporządzenie UE nr 305/2011 (CPR) -odpowiedzi na często zadawane pytania

Rozporządzenie UE nr 305/2011 (CPR) -odpowiedzi na często zadawane pytania Sebastian Wall Rozporządzenie UE nr 305/2011 () -odpowiedzi na często zadawane pytania Materiał opracowano w najlepszej wierze na podstawie dokumentów Unii Europejskiej, dostępnych wytycznych państw członkowskich

Bardziej szczegółowo

STANDARDY I SYSTEMY ZARZĄDZANIA PORTAMI LOTNICZYMI 2013

STANDARDY I SYSTEMY ZARZĄDZANIA PORTAMI LOTNICZYMI 2013 Wersja Jednostka realizująca Typ Poziom Program Profil Blok Grupa Kod Semestr nominalny Język prowadzenia zajęć Liczba punktów ECTS Liczba godzin pracy studenta związanych z osiągnięciem efektów Liczba

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA CERTYFIKACJI WYROBÓW ICW

INSTRUKCJA CERTYFIKACJI WYROBÓW ICW Ośrodek Certyfikacji Wyrobów IPS TABOR Jednostka ds. Certyfikacji tel. +48 61 6641420; +48 61 6641429; +48 61 6641434 fax. +48 61 6641420; +48 61 6534002 e-mail: certyfikacja@tabor.com.pl Instytut Pojazdów

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI 1) z dnia 17 grudnia 2010 r.

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI 1) z dnia 17 grudnia 2010 r. Dziennik Ustaw Nr 8 534 Poz. 32 32 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI 1) z dnia 17 grudnia 2010 r. w sprawie procedur oceny zgodności wyrobów wykorzystujących energię oraz ich oznakowania 2) Na podstawie

Bardziej szczegółowo

Budowanie skutecznych systemów zarządzania opartych na normach ISO

Budowanie skutecznych systemów zarządzania opartych na normach ISO UKatalog Szkoleń: Budowanie skutecznych systemów zarządzania opartych na normach ISO UBlok I Podejście procesowe: Zarządzanie procesowe (2 dni) Definicje procesu, zarządzanie procesami, podział i identyfikowanie

Bardziej szczegółowo

Licencje, certyfikaty, świadectwa 2015-03-01 18:16:42

Licencje, certyfikaty, świadectwa 2015-03-01 18:16:42 Licencje, certyfikaty, świadectwa 2015-03-01 18:16:42 2 Instytucją zajmującą się kwestiami norm technicznych i jakościowych oraz ich standaryzacją jest Koreańska Agencja Standardów i Technologii, która

Bardziej szczegółowo

ZASADY STOSOWANIA ZNAKÓW CERTYFIKACJI SYSTEMÓW ZARZĄDZANIA

ZASADY STOSOWANIA ZNAKÓW CERTYFIKACJI SYSTEMÓW ZARZĄDZANIA ZASADY STOSOWANIA ZNAKÓW CERTYFIKACJI SYSTEMÓW ZARZĄDZANIA Zasady stosowania znaków certyfikacji - sierpień 2014 zostały zatwierdzone przez Kierownika Biura Certyfikacji Systemów Zarządzania Polskiego

Bardziej szczegółowo

Dokument obowiązkowy IAF

Dokument obowiązkowy IAF IAF MD 4:2008 International Accreditation Forum, Inc. Dokument obowiązkowy IAF Dokument obowiązkowy IAF dotyczący stosowania wspomaganych komputerowo technik auditowania ( CAAT ) w akredytowanej certyfikacji

Bardziej szczegółowo

Zielone Zamówienia Publiczne w Europie Biurowy sprzęt komputerowy (IT) Bałtycka Agencja Poszanowania Energii Sp. z o.o.

Zielone Zamówienia Publiczne w Europie Biurowy sprzęt komputerowy (IT) Bałtycka Agencja Poszanowania Energii Sp. z o.o. Zielone Zamówienia Publiczne w Europie Biurowy sprzęt komputerowy (IT) Bałtycka Agencja Poszanowania Energii Sp. z o.o. Zawartość Wprowadzenie Zużycie energii Etykiety Kryteria Koszt całkowity Rekomendacje

Bardziej szczegółowo

Deklaracja zgodności EC

Deklaracja zgodności EC Deklaracja zgodności EC Firma, 5616 LW Eindhoven, The Netherlands Dokument odniesienia AR18-03-Q021 deklaruje, biorąc na siebie wyłączną odpowiedzialność, że następujące urządzenie elektryczne: Philips

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI PRZEDMOWA... 11

SPIS TREŚCI PRZEDMOWA... 11 SPIS TREŚCI PRZEDMOWA... 11 Rozdział 1 EWOLUCJA TEORII ORGANIZACJI I ZARZĄDZANIA ŚRODOWISKIEM... 15 1.1. Zasady naukowej organizacji szkoła klasycznej teorii organizacji... 15 1.1.1. Szkoła naukowej organizacji

Bardziej szczegółowo

Strategia EUROPA 2020 / Adamus, Łukasz.- Journal of Ecology and Health.- 2011, R.15, nr 1, s. 2

Strategia EUROPA 2020 / Adamus, Łukasz.- Journal of Ecology and Health.- 2011, R.15, nr 1, s. 2 Publikacje pracowników w 2011 roku Strategia EUROPA 2020 / Adamus, Łukasz.- Journal of Ecology and Health.- 2011, R.15, nr 1, s. 2 Perspektywy rozwoju zrównoważonego budownictwa w świetle wybranych międzynarodowych

Bardziej szczegółowo

ZASADY STOSOWANIA ZNAKÓW CERTYFIKACJI WYROBÓW

ZASADY STOSOWANIA ZNAKÓW CERTYFIKACJI WYROBÓW ZASADY STOSOWANIA ZNAKÓW CERTYFIKACJI WYROBÓW Zasady stosowania znaków certyfikacji wyrobów - czerwiec 2016 zostały zatwierdzone przez Kierownika Biura Certyfikacji Wyrobów Polskiego Rejestru Statków S.A.

Bardziej szczegółowo

Główny Instytut Górnictwa Zakład Oszczędności Energii i Ochrony Powietrza Krajowe Centrum WdroŜeń Czystszej Produkcji

Główny Instytut Górnictwa Zakład Oszczędności Energii i Ochrony Powietrza Krajowe Centrum WdroŜeń Czystszej Produkcji Główny Instytut Górnictwa Zakład Oszczędności Energii i Ochrony Powietrza Krajowe Centrum WdroŜeń Czystszej Produkcji Zarządzanie środowiskowe zgodne z wymaganiami normy ISO 14001 Wprowadzenie Coraz więcej

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie środowiskiem w przezdsiębiorstwie. Tomasz Poskrobko

Zarządzanie środowiskiem w przezdsiębiorstwie. Tomasz Poskrobko Zarządzanie środowiskiem w przezdsiębiorstwie Tomasz Poskrobko Etapy rozwoju modelu ochrony środowiska w przedsiębiorstwie strategia czystszej produkcji strategia zarządzania obciążeniem strategia zarządzania

Bardziej szczegółowo

ompatybilność elektromagnetyczna urządzeń i ystemów telekomunikacyjnych wymagania UE

ompatybilność elektromagnetyczna urządzeń i ystemów telekomunikacyjnych wymagania UE ompatybilność elektromagnetyczna urządzeń i ystemów telekomunikacyjnych wymagania UE dr inż. Adam Siewicz Kompatybilność elektromagnetyczna urządzeń i systemów telekomunikacyjnych Przyczynki do dyskusji

Bardziej szczegółowo

Certyfikaty produktowe gwarantem bezpieczeństwa produktów. Anna Krawczyk Katedra Zarządzania Jakością Wydział Zarządzania UŁ

Certyfikaty produktowe gwarantem bezpieczeństwa produktów. Anna Krawczyk Katedra Zarządzania Jakością Wydział Zarządzania UŁ Certyfikaty produktowe gwarantem bezpieczeństwa produktów Anna Krawczyk Katedra Zarządzania Jakością Wydział Zarządzania UŁ Plan prezentacji Znaczenie bezpieczeństwa produktów w zjednoczonej Europie Uwarunkowania

Bardziej szczegółowo

PLAN DZIAŁANIA KT 204 ds. Rysunku Technicznego i Dokumentacji Technicznej

PLAN DZIAŁANIA KT 204 ds. Rysunku Technicznego i Dokumentacji Technicznej Strona 1 PLAN DZIAŁANIA KT 204 ds. Rysunku Technicznego i Dokumentacji Technicznej STRESZCZENIE Komitet Techniczny nr 204 ds. Rysunku Technicznego i Dokumentacji Technicznej, działający w ramach Polskiego

Bardziej szczegółowo

Rektora Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w Koninie z dnia 9 listopada 2011 roku

Rektora Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w Koninie z dnia 9 listopada 2011 roku ZARZĄDZENIE Nr 84/2011 Rektora Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w Koninie z dnia 9 listopada 2011 roku zmieniające zasady organizacji studiów podyplomowych Zarządzanie jakością Na podstawie 7 Regulaminu

Bardziej szczegółowo

Schemat IECEx w GIG.

Schemat IECEx w GIG. Schemat w GIG. 1) Informacje podstawowe: Schemat jest systemem dobrowolnym potwierdzania poprawnej konstrukcji urządzeń przeciwwybuchowych. Dokumenty wydawane przez jednostki w poszczególnych krajach są

Bardziej szczegółowo

Normalizacja zarządzania środowiskowego Teraźniejszo. niejszość. Anna Gruszka

Normalizacja zarządzania środowiskowego Teraźniejszo. niejszość. Anna Gruszka Normalizacja zarządzania środowiskowego Teraźniejszo niejszość i przyszłość Anna Gruszka Rodzina norm ISO 14000 wywodzi sięz zobowiązania ISO do wsparcia zrównoważonego rozwoju omawianego na Konferencji

Bardziej szczegółowo

TÜV SÜD Polska Sp z o.o.

TÜV SÜD Polska Sp z o.o. Twój partner w zakresie certyfikacji, badań, inspekcji oraz szkoleń TÜV SÜD Polska Sp z o.o. 09/06/2014 Slide 1 Większe bezpieczeństwo. Większa wartość. Misją TÜV SÜD, nieprzerwanie od 150 lat, jest zapewnienie

Bardziej szczegółowo

Pierwszy w Polsce System Zarządzania Energią (SZE) w oparciu o normę PN-EN ISO 50001 w Dzierżoniowie. Warszawa 8 maja 2013 r.

Pierwszy w Polsce System Zarządzania Energią (SZE) w oparciu o normę PN-EN ISO 50001 w Dzierżoniowie. Warszawa 8 maja 2013 r. Pierwszy w Polsce System Zarządzania Energią (SZE) w oparciu o normę PN-EN ISO 50001 w Dzierżoniowie Warszawa 8 maja 2013 r. Efektywne zarządzanie energią jest jednym z warunków krytycznych do osiągnięcia

Bardziej szczegółowo

Samodzielny audit z zakresu ochrony danych osobowych oraz przygotowanie do kontroli z Biura Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych

Samodzielny audit z zakresu ochrony danych osobowych oraz przygotowanie do kontroli z Biura Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych Samodzielny audit z zakresu ochrony danych osobowych oraz przygotowanie do kontroli z Biura Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych Wykładowca mgr prawa i mgr inż. elektronik Wacław Zimny audyt

Bardziej szczegółowo

Powody wdraŝania i korzyści z funkcjonowania Systemu Zarządzania Jakością wg ISO 9001. Mariola Witek

Powody wdraŝania i korzyści z funkcjonowania Systemu Zarządzania Jakością wg ISO 9001. Mariola Witek Powody wdraŝania i korzyści z funkcjonowania Systemu Zarządzania Jakością wg ISO 9001 Mariola Witek Przedmiot wykładu 1.Rozwój systemów zarządzania jakością (SZJ) 2.Potrzeba posiadania formalnych SZJ 3.Korzyści

Bardziej szczegółowo

Certyfikacja gazomierzy miechowych na znak bezpieczeństwa i jakości B potwierdzenie spełnienia specyficznych wymogów polskiego rynku

Certyfikacja gazomierzy miechowych na znak bezpieczeństwa i jakości B potwierdzenie spełnienia specyficznych wymogów polskiego rynku NAFTA-GAZ grudzień 2010 ROK LXVI Jacek Jaworski Instytut Nafty i Gazu, Kraków Certyfikacja gazomierzy miechowych na znak bezpieczeństwa i jakości B potwierdzenie spełnienia specyficznych wymogów polskiego

Bardziej szczegółowo

Weryfikacja i walidacja w systemie EMAS. Biuro Certyfikacji Systemów Zarządzania PRS S.A. Grzegorz Marchewka

Weryfikacja i walidacja w systemie EMAS. Biuro Certyfikacji Systemów Zarządzania PRS S.A. Grzegorz Marchewka Weryfikacja i walidacja w systemie EMAS Biuro Certyfikacji Systemów Zarządzania PRS S.A. Grzegorz Marchewka EMAS (Eco Management and Audit Scheme) Wspólnotowy System Ekozarządzania i Audytu Rozporządzenie

Bardziej szczegółowo

Program akredytacji weryfikatorów środowiskowych EMAS. Krzysztof Woźniak, Barbara Zengel Warszawa, 19.12.2013

Program akredytacji weryfikatorów środowiskowych EMAS. Krzysztof Woźniak, Barbara Zengel Warszawa, 19.12.2013 Program akredytacji weryfikatorów środowiskowych EMAS Krzysztof Woźniak, Barbara Zengel Warszawa, 19.12.2013 Definicje Akredytacja poświadczenie przez krajową jednostkę akredytującą, że jednostka oceniająca

Bardziej szczegółowo

POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI

POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI PROGRAM AKREDYTACJI JEDNOSTEK CERTYFIKUJĄCYCH SYSTEMY ZARZĄDZANIA BEZPIECZEŃSTWEM INFORMACJI wg NORMY PN-ISO/IEC 27001 Wydanie 2 Warszawa, 7.08.2009 r. Spis treści 1 Wprowadzenie...3

Bardziej szczegółowo

Certyfikacja biotworzyw. Petra Horvat Andrej Kržan

Certyfikacja biotworzyw. Petra Horvat Andrej Kržan Certyfikacja biotworzyw Petra Horvat Andrej Kržan 1 Trudno sobie wyobrazić współczesny świat bez tworzyw sztucznych, jednak te uniwersalne tworzywa są często negatywnie postrzegane w związku ze wzrostem

Bardziej szczegółowo

Zasady auditowania procesów zarządzania infrastrukturą przez jednostki certyfikujące systemy zarządzania

Zasady auditowania procesów zarządzania infrastrukturą przez jednostki certyfikujące systemy zarządzania Monika Stoma 1 Agnieszka Dudziak 2 Paweł Krzaczek 3 Uniwersytet Przyrodniczy w Lublinie Zasady auditowania procesów zarządzania infrastrukturą przez jednostki certyfikujące systemy zarządzania Wprowadzenie

Bardziej szczegółowo

Omówienie podstawowych systemów zarządzania środowiskiem

Omówienie podstawowych systemów zarządzania środowiskiem Omówienie podstawowych systemów zarządzania środowiskiem Do najbardziej znanych systemów zarządzania środowiskiem należą: europejski EMAS światowy ISO 14000 Normy ISO serii 14000 1991 rok -Mędzynarodowa

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA Nr 12/2011 Rady Wydziału Społeczno-Technicznego Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w Koninie z dnia 18 października 2011 r.

UCHWAŁA Nr 12/2011 Rady Wydziału Społeczno-Technicznego Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w Koninie z dnia 18 października 2011 r. UCHWAŁA Nr 12/2011 Rady Wydziału Społeczno-Technicznego Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w Koninie z dnia 18 października 2011 r. zmieniająca uchwałę w sprawie uchwalenia planów studiów podyplomowych

Bardziej szczegółowo

POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI

POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI AKREDYTACJA JEDNOSTEK ORGANIZACYJNYCH UBIEGAJĄCYCH SIĘ O ZGODĘ PREZESA URZĘDU TRANSPORTU KOLEJOWEGO NA WYKONYWANIE OCEN ZGODNOŚCI W OBSZARZE KOLEI Wydanie 1 Warszawa, 27.10.2015

Bardziej szczegółowo

POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI

POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI PROGRAM AKREDYTACJI JEDNOSTEK CERTYFIKUJĄCYCH W ZAKRESIE SYSTEMU QAFP Wydanie 1 Warszawa, 30.11.2012 r. Spis treści 1 Wprowadzenie...3 2 Definicje...3 3 Wymagania akredytacyjne...3

Bardziej szczegółowo

TÜV Rheinland Polska Sp. z o.o. Nasza wiedza, Twoje bezpieczeństwo

TÜV Rheinland Polska Sp. z o.o. Nasza wiedza, Twoje bezpieczeństwo TÜV Rheinland Polska Sp. z o.o. Nasza wiedza, Twoje bezpieczeństwo Stosowanie wymagań norm serii ISO 3834 w procesie zapewnienia jakości wyrobów spawanych Mariusz Piękniewski Kierownik Sekcji Spawalnictwa

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie Jakoscią. dr inż. Olga Iwasińska-Kowalska. (na podstawie materiałów dr inż. Jerzego Arendarskiego)

Zarządzanie Jakoscią. dr inż. Olga Iwasińska-Kowalska. (na podstawie materiałów dr inż. Jerzego Arendarskiego) Zarządzanie Jakoscią dr inż. Olga Iwasińska-Kowalska (na podstawie materiałów dr inż. Jerzego Arendarskiego) SYSTEMY ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ WEDŁUG NORM SERII ISO 9000 Normy serii ISO 9000 W ISO 9000 opisano

Bardziej szczegółowo

IX Konferencja Zielone Zamówienia Publiczne. Zakup ogumienia do pojazdów z wykorzystaniem etykiet dla opon

IX Konferencja Zielone Zamówienia Publiczne. Zakup ogumienia do pojazdów z wykorzystaniem etykiet dla opon IX Konferencja Zielone Zamówienia Publiczne Zakup ogumienia do pojazdów z wykorzystaniem etykiet dla opon Nowe podejście do zamówień Podmioty sektora publicznego realizując cele przed nimi postawione poprzez

Bardziej szczegółowo

KRYTERIA CERTYFIKATU ZIELONY SKLEP

KRYTERIA CERTYFIKATU ZIELONY SKLEP KRYTERIA CERTYFIKATU ZIELONY SKLEP SKLEP INTERNETOWY/SPRZEDAŻ ONLINE Kryteria Certyfikatu Zielony Sklep zostały pogrupowane w zbiory, zgodnie z obszarem, którego dotyczą (centrala / punkt sprzedaży / sprzedaż

Bardziej szczegółowo

POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI

POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI AKREDYTACJA JEDNOSTEK CERTYFIKUJĄCYCH GOSPODARKĘ LEŚNĄ I ŁAŃCUCH DOSTAW W SYSTEMIE PEFC Wydanie 3 Warszawa, 15.10.2015 r. Spis treści 1 Wprowadzenie... 4 2 Definicje... 4 3

Bardziej szczegółowo

Wiarygodna ocena zanieczyszczeń środowiska w akredytowanym laboratorium. zgodnie z systemem QSHE. (Quality, Safety, Health, Environment)

Wiarygodna ocena zanieczyszczeń środowiska w akredytowanym laboratorium. zgodnie z systemem QSHE. (Quality, Safety, Health, Environment) Wiarygodna ocena zanieczyszczeń środowiska w akredytowanym laboratorium zgodnie z systemem QSHE (Quality, Safety, Health, Environment QSHE System QSHE (Quality, Safety, Health, Environment to zintegrowane

Bardziej szczegółowo

PROGRAM CERTYFIKACJI

PROGRAM CERTYFIKACJI Opracował: Zatwierdził: Strona/Stron: 1/5 1. Informacje wstępne Przedstawiony program certyfikacji produktów tradycyjnych i regionalnych. COBICO Sp. z o.o. jako jednostka certyfikująca wyroby jest akredytowana

Bardziej szczegółowo

Papier do kopiowania i papier graficzny Karta produktu w ramach zielonych zamówień publicznych (GPP)

Papier do kopiowania i papier graficzny Karta produktu w ramach zielonych zamówień publicznych (GPP) Papier do kopiowania i papier graficzny Karta produktu w ramach zielonych zamówień publicznych (GPP) Niniejsza karta produktu stanowi część zestawu narzędzi szkoleniowych Komisji Europejskiej w zakresie

Bardziej szczegółowo

EMAS w Polsce. Robert Pochyluk

EMAS w Polsce. Robert Pochyluk Robert Pochyluk EMAS w Polsce Po kilku latach oczekiwania, polskie organizacje, które wdrożyły system zarządzania środowiskowego uzyskały formalną możliwość rejestracji w systemie EMAS. System ten, który

Bardziej szczegółowo

Unijne kryteria zielonych zamówień publicznych, dotyczące biurowego sprzętu komputerowego

Unijne kryteria zielonych zamówień publicznych, dotyczące biurowego sprzętu komputerowego Unijne kryteria zielonych zamówień publicznych, dotyczące biurowego sprzętu komputerowego Zielone zamówienia publiczne (GPP) stanowią instrument dobrowolny. W całej UE przyjęto jednak, że jednostki administracji

Bardziej szczegółowo

TÜV SUMMER TIME. Sierpniowe szkolenia TÜV Akademia Polska. TÜV Akademia Polska Sp. z o.o.

TÜV SUMMER TIME. Sierpniowe szkolenia TÜV Akademia Polska. TÜV Akademia Polska Sp. z o.o. Firma szkoleniowa TÜV Akademia Polska Sp. z o.o. należąca do międzynarodowego koncernu TÜV Rheinland światowego lidera w dziedzinie usług dla przedsiębiorstw, zaprasza Państwa na cykl szkoleń: TÜV SUMMER

Bardziej szczegółowo

Pierwsza wspólna norma (EN-ISO) kwalifikacji i certyfikacji personelu badań nieniszczących EN ISO-9712 - czerwiec 2012

Pierwsza wspólna norma (EN-ISO) kwalifikacji i certyfikacji personelu badań nieniszczących EN ISO-9712 - czerwiec 2012 Wstęp. Pierwsza wspólna norma (EN-ISO) kwalifikacji i certyfikacji personelu badań nieniszczących EN ISO-9712 - czerwiec 2012 Marek Dobrowolski Warszawa Na poprzedniej konferencji KKBR 2011 przedstawiono

Bardziej szczegółowo

Ośrodek Certyfikacji i Normalizacji KA - 07. INSTYTU CERAMIKI i MATERIAŁÓW BUDOWLANYCH. ODDZIAŁ SZKŁA i MATERIAŁÓW BUDOWLANYCH W KRAKOWIE KA - 07

Ośrodek Certyfikacji i Normalizacji KA - 07. INSTYTU CERAMIKI i MATERIAŁÓW BUDOWLANYCH. ODDZIAŁ SZKŁA i MATERIAŁÓW BUDOWLANYCH W KRAKOWIE KA - 07 INSTYTU CERAMIKI i MATERIAŁÓW BUDOWLANYCH ODDZIAŁ SZKŁA i MATERIAŁÓW BUDOWLANYCH W KRAKOWIE KA - 07 ZAKŁADOWA KONTROLA PRODUKCJI (ZKP) Wymagania dla producentów stosowane w procesach oceny i certyfikacji

Bardziej szczegółowo

Samokontrola producentów

Samokontrola producentów Samokontrola producentów Jan Bobrowicz Z-ca Dyrektora ITB ds. Współpracy z Gospodarką Dariusz Stachura Przewodniczący Rady Nadzorczej Związku Pracodawców Producentów Materiałów dla Budownictwa REGULACJE

Bardziej szczegółowo

Systemy Zarządzania Bezpieczeństwem Żywności (FSMS) Zakres akredytacji

Systemy Zarządzania Bezpieczeństwem Żywności (FSMS) Zakres akredytacji Numer publikacji EA-3/11:2009 Dokument obowiązkowy Systemy Zarządzania Bezpieczeństwem Żywności (FSMS) Zakres akredytacji CEL W niniejszym dokumencie przedstawiono politykę EA dotyczącą jednostek akredytujących

Bardziej szczegółowo

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 20 czerwca 2016 r. Poz. 878 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA CYFRYZACJI 1) z dnia 17 czerwca 2016 r. w sprawie dokonywania oceny zgodności urządzeń radiowych

Bardziej szczegółowo

KRYTERIA CERTYFIKATU ZIELONY SKLEP

KRYTERIA CERTYFIKATU ZIELONY SKLEP KRYTERIA CERTYFIKATU ZIELONY SKLEP SKLEP STACJONARNY I SPRZEDAŻ ONLINE Kryteria Certyfikatu Zielony Sklep zostały pogrupowane w zbiory, zgodnie z obszarem, którego dotyczą (centrala / punkt sprzedaży /

Bardziej szczegółowo

ROZWÓJ KONCEPCJI OCHRONY ŚRODOWISKA

ROZWÓJ KONCEPCJI OCHRONY ŚRODOWISKA ROZWÓJ KONCEPCJI OCHRONY ŚRODOWISKA Rozwój koncepcji ochrony środowiska 1985 1995 Raporty środowiskowe 1990 Normy SZŚ Zarządzanie Środowiskowe 1980 Podejście procesowe 1970 1960 Rozwiązania końca rury

Bardziej szczegółowo

System Zarządzania Energią

System Zarządzania Energią System Zarządzania Energią Seminarium w ramach Forum ISO 14000 24.03.2011, Warszawa Andrzej Ociepa Główny Specjalista Ekoekspert, Warszawa, Stowarzyszenie Polskie Forum ISO 14000 Definicja systemu zarządzania

Bardziej szczegółowo

W 1975 r. przyjęcie przez Komisję Wspólnoty Europejskiej programu opracowywania eurokodów Eurokody rozpoczęto opracowywać od lat 80. ubiegłego wieku.

W 1975 r. przyjęcie przez Komisję Wspólnoty Europejskiej programu opracowywania eurokodów Eurokody rozpoczęto opracowywać od lat 80. ubiegłego wieku. Marina Lapina Eurokody zestaw Norm Europejskich (EN) podających zasady projektowania i wykonania konstrukcji oraz sposoby weryfikacji cech wyrobów budowlanych o znaczeniu konstrukcyjnym. europejskie normy

Bardziej szczegółowo

Zakład Certyfikacji 03-042 Warszawa, ul. Kupiecka 4 Sekcja Ceramiki i Szkła ul. Postępu 9 02-676 Warszawa PROGRAM CERTYFIKACJI

Zakład Certyfikacji 03-042 Warszawa, ul. Kupiecka 4 Sekcja Ceramiki i Szkła ul. Postępu 9 02-676 Warszawa PROGRAM CERTYFIKACJI Zakład Certyfikacji 03-042 Warszawa, ul. Kupiecka 4 Sekcja Ceramiki i Szkła ul. Postępu 9 02-676 Warszawa PC-04 PROGRAM CERTYFIKACJA ZGODNOŚCI WYROBU Z KRYTERIAMI TECHNICZNYMI certyfikacja dobrowolna Warszawa,

Bardziej szczegółowo

PROGRAM CERTYFIKACJI

PROGRAM CERTYFIKACJI Opracował: PROGRAM CERTYFIKACJI Zatwierdził: Strona/Stron: 1/5 1. Informacje wstępne Przedstawiony program certyfikacji produktów w systemie Jakość-Tradycja stosowany jest przez Biuro Certyfikacji COBICO

Bardziej szczegółowo

ZMIANY W NORMACH DOTYCZĄCYCH ZARZĄDZANIA ŚRODOWISKOWEGO

ZMIANY W NORMACH DOTYCZĄCYCH ZARZĄDZANIA ŚRODOWISKOWEGO ZMIANY W NORMACH DOTYCZĄCYCH ZARZĄDZANIA ŚRODOWISKOWEGO ANNA GRUSZKA III Konferencja PF ISO 14000 Zarządzanie kosztami środowiskowymi Warszawa 24 25.04.2014 Zmiany w normach dotyczących zarządzania środowiskowego

Bardziej szczegółowo

PLAN DZIAŁANIA KT NR 184 ds. Klejów

PLAN DZIAŁANIA KT NR 184 ds. Klejów Strona 1 PLAN DZIAŁANIA KT NR 184 ds. Klejów STRESZCZENIE Środowisko biznesowe: Zakres objęty działalnością KT 184 jest niezwykle szeroki i ma charakter wybitnie intersektorowy, gdyż dotyczy nie tylko

Bardziej szczegółowo

SZYNY I ELEMENTY KONSTRUKCYJNE LINII KOLEJOWYCH

SZYNY I ELEMENTY KONSTRUKCYJNE LINII KOLEJOWYCH Ośrodek Certyfikacji Wyrobów IPS TABOR Jednostka ds. Certyfikacji tel. +48 61 6641420; +48 61 6641429; +48 61 6641434 fax. +48 61 6641420; +48 61 6534002 e-mail: certyfikacja@tabor.com.pl Instytut Pojazdów

Bardziej szczegółowo

Raport z auditu. certyfikacyjnego w firmie:

Raport z auditu. certyfikacyjnego w firmie: w firmie: FOTO-HURT S.A. Al. T. Rejtana 1 35-326 Rzeszów, PL w tym: Centrum Logistyczne Rudna Mała 160 36-054 Mrowla, PL Spis treści 1 Dane firmy... 2 2 Podsumowanie auditu... 3 3 Cele... 4 4 Ocena auditu...

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN PRZYZNAWANIA I UŻYWANIA ZNAKU. Certyfikowana Jakość Suplementu Diety

REGULAMIN PRZYZNAWANIA I UŻYWANIA ZNAKU. Certyfikowana Jakość Suplementu Diety REGULAMIN PRZYZNAWANIA I UŻYWANIA ZNAKU Certyfikowana Jakość Suplementu Diety I. Wprowadzenie 1. Znak Certyfikowana Jakość Suplementu Diety jest znakiem przyznawanym w ramach programu Certyfikowanego Standardu

Bardziej szczegółowo

Kwalifikacje po polsku

Kwalifikacje po polsku Kwalifikacje po polsku Zarządzanie bezpieczeństwem przemysłowym dr inż. Zygmunt Niechoda Polski Komitet Normalizacyjny mgr inż. Wojciech Szczepka SIEMENS Poland VII Konferencja Bezpieczeństwa Maszyn, Urządzeń

Bardziej szczegółowo

ZKP gwarancją jakości

ZKP gwarancją jakości dr inż. Jadwiga Szuba Zielonogórskie Kopalnie Surowców Mineralnych S.A. gwarancją jakości kruszyw dla ich użytkowników Państwa członkowskie Unii Europejskiej zobowiązane są do stosowania ujednoliconych

Bardziej szczegółowo

EA-7/05 Wytyczne EA dotyczące zastosowania normy ISO/IEC 17021:2006 w auditach połączonych

EA-7/05 Wytyczne EA dotyczące zastosowania normy ISO/IEC 17021:2006 w auditach połączonych Numer publikacji EA-7/05 Wytyczne EA dotyczące zastosowania normy ISO/IEC 17021:2006 w auditach połączonych CEL Niniejszy dokument został przygotowany przez grupę zadaniową pod kierunkiem Komitetu EA ds.

Bardziej szczegółowo

ISO 9001 ISO 14001 OHSAS 18001

ISO 9001 ISO 14001 OHSAS 18001 ISO 9001 ISO 14001 OHSAS 18001 ZINTEGROWANY SYSTEM ZARZĄDZANIA W TRAKCJA PRKiI S.A. Warszawa, maj 2015 SYSTEM ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ Od 1999 roku Trakcja PRKiI S.A. mając na uwadze satysfakcję Klienta i

Bardziej szczegółowo

WZ PW Norma ISO/IEC 27001:2013 najnowsze zmiany w systemach zarzadzania bezpieczeństwem informacji IT security trends

WZ PW Norma ISO/IEC 27001:2013 najnowsze zmiany w systemach zarzadzania bezpieczeństwem informacji IT security trends Norma ISO/IEC 27001:2013 najnowsze zmiany w systemach zarzadzania bezpieczeństwem informacji dr inż. Bolesław Szomański Wydział Zarządzania Politechnika Warszawska b.szomański@wz.pw.edu.pl Plan Prezentacji

Bardziej szczegółowo

Uchwała Rady z dnia 7 maja 1985 r. w sprawie nowego podejścia do harmonizacji technicznej i normalizacji (85/C/136/01)

Uchwała Rady z dnia 7 maja 1985 r. w sprawie nowego podejścia do harmonizacji technicznej i normalizacji (85/C/136/01) Katedra Mikroelektroniki i Technik Informatycznych Politechniki Łódzkiej Zgodność produktu z dyrektywami Nowego Podejścia Prawne aspekty projektowania i realizacji urządzeń elektronicznych dr inż. Piotr

Bardziej szczegółowo

INSTYTUT MATERIAŁÓW BUDOWLANYCH I TECHNOLOGII BETONU

INSTYTUT MATERIAŁÓW BUDOWLANYCH I TECHNOLOGII BETONU INSTYTUT MATERIAŁÓW BUDOWLANYCH I TECHNOLOGII BETONU WARSZAWA, WYD 2/14, 11 LIPCA 2014R. O zasadach i trybie przeprowadzania procesu certyfiakcji CERTYFIKACJA ZAKŁADOWEJ KONTROLI PRODUKCJI CERTYFIKACJA

Bardziej szczegółowo

Nowe ramy dla wprowadzania wyrobów do obrotu Maciej Dobieszewski Ministerstwo Gospodarki Pakiet towarowy Obszar zharmonizowany 1. Decyzja 768/2008 w sprawie wspólnych ram dotyczących cych wprowadzania

Bardziej szczegółowo

LCA (life-cycle assessment) jako ekologiczne narzędzie w ulepszaniu procesów technologicznych

LCA (life-cycle assessment) jako ekologiczne narzędzie w ulepszaniu procesów technologicznych LCA (life-cycle assessment) jako ekologiczne narzędzie w ulepszaniu procesów technologicznych Toruń 2012 Ocena cyklu życia (Life Cycle Assessment - LCA) jest jedną z technik zarządzania środowiskowego.

Bardziej szczegółowo