Izabela Piróg, Henryk Piróg POTRAWY Z SOCZEWICY

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Izabela Piróg, Henryk Piróg POTRAWY Z SOCZEWICY"

Transkrypt

1 Izabela Piróg, Henryk Piróg POTRAWY Z SOCZEWICY Warszawa 1998

2 Copyright by Izabela Piróg, Henryk Piróg ISBN Wydawca: Instytut Danone Fundacja Promocji Zdrowego ywienia ul. Redutowa 9/ Warszawa

3 Je eli pszenica jest królowà zbó, to królowà roêlin stràczkowych jest soczewica. (asyryjskie przys owie ludowe)

4 POTRAWY Z SOCZEWICY

5 SPIS TREÂCI WST P IX I HISTORIA SOCZEWICY 1 II WARTOÂå OD YWCZA NASION SOCZEWICY 3 W ókno surowe 4 Bia ko 4 T uszcze 6 W glowodany 6 Sk adniki mineralne 7 Wapƒ (Ca) 7 Fosfor (P) 7 Potas (K) 7 Sód (Na) 8 Magnez (Mg) 8 Mangan (Mn) 8 Miedê (Cu) 9 Cynk (Zn) 9 elazo (Fe) 9 Jod (J) 10 V III POTRAWY PRZEPISY 11 Uwagi ogólne 11 ZUPY 13 Zupa z soczewicy 15 Zupa-purée soczewicy na mi snym bulionie 15 Zupa z soczewicy z grzybami 16 Zupa z soczewicy i makaronu 17 Zupa z soczewicy i szpinaku 17 Zupa z soczewicy na mi sie 18 Zupa z soczewicy i makaronu 19

6 SPIS TREÂCI Zupa jarska z soczewicà 20 Zupa z soczewicy o smaku grzybowym 20 Zupa z soczewicy z mi sem 21 Zupa z soczewicy z pomidorami 22 Zupa z soczewicy z suszonymi owocami 23 Zupa z soczewicy z ziemniakami 23 Zupa-krem z soczewicy 24 Zupa jarzynowa z soczewicà 25 Zupa soczewicowa z grzankami 25 VI DODATKI DO ZUP 27 Uszka z soczewicà 29 Paszteciki z nadzieniem z soczewicy 29 Soczewica z wody 30 Soczewica z mas em 31 Purée z soczewicy 31 Soczewica na g sto 32 POTRAWY Z SAMEJ SOCZEWICY 33 Soczewica na sypko z t uszczem i cebulà 35 Soczewica na sypko 35 Soczewica po góralsku 36 Kotlety z soczewicy 36 Soczewica na kwaêno 37 Sma ona soczewica 38 Soczewica po bengalsku 38 POTRAWY PÓ MI SNE 41 Tartinki z nadzieniem z soczewicy 43 Soczewica z w dlinà w sosie musztardowym 44 Soczewica ze s oninà lub boczkiem 44 Soczewica z boczkiem 45 Soczewica duszona z w dzonym boczkiem 45 Baranina duszona z soczewicà 46 Soczewica w sosie pomidorowym z boczkiem i kie basà 47

7 SPIS TREÂCI Kotlety z soczewicy i wo owiny 47 NaleÊniki z soczewicà 48 Krokiety z soczewicà 49 Kulebiak z soczewicà 50 POTRAWY Z SOCZEWICY I RY U 53 Soczewica z ry em po bejrucku 55 Soczewica z ry em 55 Soczewica z ry em i cebulà 56 POTRAWY Z SOCZEWICY I WARZYW 57 Pasztet soczewicowo-selerowy 59 Leczo wzbogacone soczewicà 59 Soczewica na sypko z t uszczem i cebulà 60 Soczewica po arabsku 60 Soczewica duszona z grzybami 61 Kotleciki z soczewicy z czosnkiem i paprykà 61 Soczewica z grzybami 62 Soczewica w sosie pomidorowym 63 Soczewica ze szpinakiem 64 Soczewica z mi tà 65 Soczewica z kapustà czerwonà 66 Rolada z soczewicy i grzybów 66 VII POTRAWY Z SOCZEWICY I OWOCÓW 69 Soczewica ze Êliwkami i orzechami 71 Soczewica ze Êliwkami 71 SA ATKI Z SOCZEWICY 73 Sa atka z soczewicy, ogórków i ziemniaków 75 Sa atka z soczewicy z sa atà pekiƒskà 75 Sa atka z soczewicy, ogórków i jab ek 76 Sa atka z soczewicy, ziemniaków, czerwonej kapusty i kiszonych grzybów 77 Sa atka z soczewicy, ziemniaków, dyni i kiszonych grzybów 77 Sa atka z soczewicy, ziemniaków, brukselki i kiszonych grzybów 78

8 SPIS TREÂCI Sa atka z soczewicy, kiszonej kapusty i czosnku 78 Sa atka z soczewicy i kiszonych ogórków 79 Sa atka z soczewicy i ó tego sera 79 Sa atka z soczewicy po gdaƒsku 80 Sa atka z soczewicy i marchwi 80 Sa atka z soczewicy i twarogu 81 Sa atka z soczewicy i moreli 82 Sa atka z soczewicy i kie basy lub mi sa pieczonego 82 Sa atka z soczewicy i dyni 83 Sa atka z soczewicy i orzechów w oskich 83 Sa atka z soczewicy i wo owiny 84 Sa atka z soczewicy i kukurydzy 85 Sa atka z soczewicy i zielonej sa aty 85 Sa atka z soczewicy i jarzyn 86 VIII SOSY 87 Sos z soczewicy 89 Sos z soczewicy o smaku czosnkowym 89

9 WST P Autorzy publikacji mgr Izabela Piróg i prof. dr hab. Henryk Piróg od lat prowadzà obserwacje i badania nad soczewicà jadalnà (Lens culinaris L.). Pani mgr Izabela Piróg jest znanym i cenionym dietetykiem. Posiada du e doêwiadczenie z zakresu ywienia cz owieka zdrowego i chorego. Od wielu lat pracuje w s u bie zdrowia, uczestniczy w edukacji ywieniowej ludzi z wadami przemiany materii cukrzyca, oty oêç oraz prowadzi zaj cia w Studium Dietetyki w Krakowie. Pan prof. dr hab. Henryk Piróg jest nauczycielem akademickim w Krakowskiej Akademii Rolniczej. Prowadzi badania nad soczewicà jadalnà. Zorganizowa kolekcj soczewicy, która wchodzi a w sk ad Centralnej Kolekcji RoÊlin Uprawnych prowadzonej przez Instytut Hodowli i Aklimatyzacji RoÊlin w Radzikowie. W kolekcji zgromadzono liczny materia roêlinny pochodzàcy z kraju i ró nych stron Êwiata. W oparciu o materia kolekcyjny wyhodowa jednà z pierwszych polskich odmian, która jest przygotowywana do Paƒstwowego Rejestru Odmian Oryginalnych. Zarzàd G ówny Polskiego Towarzystwa Dietetyki w Krakowie dzi kuje Autorom za trud w o ony w opracowanie zbioru potraw z soczewicy jadalnej. RoÊlina ta, ze wzgl du na swojà dobrà wartoêç od ywczà, jest obecnie obiektem zainteresowania licznych konsumentów, a propozycje potraw sà bardzo poszukiwane. IX Prezes Zarzàdu G ównego Polskiego Towarzystwa Dietetyki w Krakowie mgr Anna Rudnicka

10 I HISTORIA SOCZEWICY Soczewica jadalna (Lens culinaris L.), zwana cz sto sakówkà, jest roêlinà jednorocznà, jarà, nale àcà do rodziny motylkowatych. Z uwagi na du e owoce (stràki) zaliczana jest do grupy roêlin stràczkowych. Stràki zawierajà 2-3 nasiona kszta tu dyskowatego, o Êrednicy od 2 do 9 mm i gruboêci od 1,5 do 3 mm. 1 Liczne doniesienia pochodzàce zarówno z literatury przyrodniczej, jak i historycznej dowodzà, e roêlina ta jest jednà z najstarszych roêlin uprawianych przez cz owieka. èród a podajà, i pochodzi ona z Azji Ârodkowej i Bliskiego Wschodu. W tych rejonach uprawiana by a oko o 5 tysi cy lat przed naszà erà. W staro ytnoêci soczewica z Azji i Mezopotamii rozprzestrzeni a si w Grecji i Egipcie. Zajmowa a znaczne obszary w delcie Nilu, gdzie by a spo ywana w postaci ca ych nasion, kasz lub màki, z której wypiekano chleb. By a równie eksportowana do Rzymu i stanowi a podstawowy pokarm dla ludzi. Uwa ano jà tak e za roêlin leczniczà. Greccy medycy stosowali soczewic przy dolegliwoêciach o àdkowych i nerwowych Nowiƒski M.: Dzieje upraw i roêlin uprawnych. PWRiL. Warszawa 1970

11 HISTORIA SOCZEWICY 2 Cz ste jej spo ywanie czyni o cz owieka spokojnym i cierpliwym. O roêlinie tej wspomina si równie w Biblii. W Ksi dze Rodzaju opisana jest historia odstàpienia Jakubowi przez Ezawa praw wynikajàcych z pierworództwa za misk soczewicy. W Koranie roêlin t nazywa si b ogos awieƒstwem Bo ym. Ludy arabskie spo ywa y jà cz sto i by a ona dla nich podstawowym posi kiem. Uprawa soczewicy jest nadal rozpowszechniona w Egipcie, Algierii, Pakistanie i Syrii. W Europie pojawi a si w neolicie. Potwierdzajà to wykopaliska. Interesujàcym odkryciem by o stwierdzenie wyst powania nasion soczewicy w osadach dennych Jeziora Bodeƒskiego w Szwajcarii. Na terenach dzisiejszej Polski pojawi a si w tym samym czasie, co i w innych krajach europejskich. Na jej Êlady natrafiono w czasie badaƒ archeologicznych w Biskupinie. Z innych doniesieƒ historycznych wynika, e by- a uprawiana na Âlàsku, Pomorzu, Ziemi Lubuskiej, om yƒskiej, w okolicach Torunia i Krakowa. Dzia o si to za króla W adys awa okietka. Jak podaje Rocznik Kapitu y Krakowskiej, po st umieniu rebelii wójta Alberta w Krakowie, testem polskoêci by y wypowiadane s owa soczewica, ko o, miele m yn. Ci, którzy mieli trudnoêci z wymówieniem i cz, byli uwa ani za Niemców i wrogów okietka. Powierzchnia upraw soczewicy na Êwiecie, jak podaje FAO (Food and Agricultural Organization), w latach wynosi a oko o 1310 tys. hektarów. Liczàcymi si producentami nasion tej roêliny sà Indie, Pakistan, Syria, Turcja, USA, Kanada, Hiszpania, W ochy, Grecja, Bu garia i Rumunia. Znaczne iloêci nasion uzyskuje si równie w Czechach, S owacji, Niemczech i Holandii. W Polsce uprawia si ma e iloêci soczewicy, g ównie we wschodnich regionach kraju. Nale y przypuszczaç, e soczewica ponownie pojawi si w wi kszych iloêciach na naszych sto ach. Przyczynià si do tego prowadzone w krakowskiej i lubelskiej Akademii Rolniczej prace hodowlane, których celem jest uzyskanie odmian przydatnych do uprawy w polskich warunkach glebowych i klimatycznych Piróg H.: ZdolnoÊç planowania nowych rodów soczewicy jadalnej (Lens Culinaris). Fragmenta Agraonomica, 2, s

12 II WARTOÂå OD YWCZA NASION SOCZEWICY Nasiona soczewicy charakteryzujà si dobrà wartoêcià od ywczà. Potwierdzajà to mi dzy innymi wykonane przez B. Kogut (1990) badania sk adu chemicznego nasion. WartoÊç ich zosta a porównana do nasion fasoli i soi. Uzyskane wyniki podano w tabelach 1, 2 i 3. Tabela 1 ZawartoÊç sk adników organicznych w nasionach soczewicy, fasoli i soi w procentach suchej masy (% s.m.), wg B. Kogut 3 Gatunek W ókno Bia ko Bia ko T uszcz Bezazotowe Skrobia surowe ogólne w aêciwe ogó em ogó em Soczewica 4,32 32,33 28,50 1,04 48,80 41,14 Fasola Igo omska 3,89 23,45 19,40 1,71 56,13 46,37 Soja Polan 5,93 37,44 36,28 19,46 23,16 5,08 Tabela 2 ZawartoÊç podstawowych sk adników mineralnych w nasionach soczewicy, fasoli i soi w mg % suchej masy, wg B. Kogut 4 Gatunek Ca K Na Mg P Soczewica 67,4 1120,8 21,1 139,8 608,6 Fasola Igo omska 102,0 1502,0 26,5 198,5 528,0 Soja Polan 139,0 2159,0 21,0 266,6 848,0 3 Tabela 3 ZawartoÊç podstawowych mikrosk adników w nasionach soczewicy fasoli i soi w mg % suchej masy, wg B. Kogut 5 Gatunek Mn Cu Zn Fe J x Soczewica 2,24 0,92 4,63 9,67 34,9 Fasola Igo omska 2,20 0,88 4,65 6,04 24,0 Soja Polan 4,14 1,47 4,01 6,42 9,3 X / wg Kowalskiego 6 3. Kogut B.: Badania wartoêci biochemicznej nasion form krajowych i zagranicznych soczewicy jadalnej. Praca doktorska AR-Kraków 4. Kogut B.: Badania wartoêci biochemicznej nasion form krajowych i zagranicznych soczewicy jadalnej. Praca doktorska AR-Kraków 5. Kogut B.: Badania wartoêci biochemicznej nasion form krajowych i zagranicznych soczewicy jadalnej. Praca doktorska AR-Kraków 6. Kowalski R.: The 8 week choresterol cure

13 WARTOÂå OD YWCZA NASION SOCZEWICY WartoÊç energetyczna nasion soczewicy wynosi 334 kcal/100g s.m., co daje 1398 kj/100g s.m., natomiast nasion fasoli 323 kcal/100g s.m., co daje 1372 kj/100g s.m. i soi 417 kcal/100g s.m., co daje 1746 kj/100g s.m. 4 W ókno surowe W ókno jest wielocukrem (polisacharydem), z którego zbudowane sà Êciany komórkowe komórek roêlinnych. Wyró nia si w ókno surowe i pokarmowe. Jak podajà Hasik i Bartnikowa 7, w ókno surowe jest to ta cz Êç w ókna roêlinnego, która nie rozpuszcza si we wrzàcym 0,25 mol/l kwasie siarkowym, w 0,31 mol/l ugu sodowym, eterze, alkoholu i wodzie. Do oznaczenia niestrawnej cz Êci po ywienia roêlinnego pomiar w ókna surowego jest nieadekwatny, znacznie zani ony, poniewa nie uwzgl dnia si hemiceluloz i ligniny. Jednak w badaniach sk adu chemicznego materia u roêlinnego podaje si powszechnie zawartoêç w ókna surowego z uwagi na atwoêç oznaczania. Zawarte w nasionach soczewicy w ókno surowe nie jest przyswajalne przez organizm cz owieka. Enzymy wyst pujàce w przewodzie pokarmowym nie rozk adajà w ókna na sk adniki prostsze ulegajàce trawieniu. Ma ono jednak du e znaczenie fizjologiczne dla organizmu. W ókno surowe nie stanowi êród a energii dla cz owieka, ale zmniejsza ryzyko powstawania ró nych chorób, np. wrzodów o- àdka i dwunastnicy, a je eli wyst pujà, to przyspiesza ich gojenie oraz zmniejsza cz stotliwoêç nawrotu tych dolegliwoêci. B onnik wp ywa na zwi kszenie ruchów perystaltycznych jelit, co skraca zaleganie ka u i ogranicza kontakt zwiàzków rakotwórczych z b onà Êluzowà jelit. Zwiàzki te sà dostarczane z pokarmami lub wytwarzane przez organizm w czasie przemian biochemicznych. W obecnoêci b onnika mno y si równie w jelicie korzystna flora bakteryjna. U atwia trawienie i formowanie ka u. Nast puje regularne wydalanie resztek przez organizm oraz zmniejsza si wch anianie t uszczy, w glowodanów i obni a si poziom cholesterolu. Wyst pujàce w b onniku pektyny wià à jony metali ci kich, u atwiajàc ich wydalanie z ka em. Dzia anie to mo na okreêliç jako odtruwajàce. èród em b onnika sà nasiona zbó, warzywa, owoce i suche nasiona roêlin stràczkowych. Soczewica zawiera ponad 4% w ókna surowego w suchej masie nasion. 8 Jest to wi cej ni w nasionach fasoli i mniej ni w nasionach soi. ZawartoÊç tego sk adnika jest uzale niona od odmiany, nawo enia oraz dojrza oêci nasion. Dzienna norma spo ycia b onnika u cz owieka wynosi oko o 35 g. Bia ko Nast pnym sk adnikiem wyst pujàcym w nasionach soczewicy jest bia ko. Zaliczane jest ono do podstawowych zwiàzków organicznych niezb dnych w ywieniu cz owieka. Bia ka sk adajà si z aminokwasów, których jest oko o 20. Ró ne aminokwasy àczà si ze sobà, dajàc ró ne polipeptydy, które przez dalsze àczenie tworzà bia ka 7. Hasik J., Bartnikowa E.: W ókno roêlinne w ywieniu cz owieka. PZWL. Warszawa Tabela 1

14 WARTOÂå OD YWCZA NASION SOCZEWICY o zmiennej budowie i funkcji fizjologicznej. Ró norodne w aêciwoêci bia ek sà wynikiem ich budowy wewn trznej, która polega mi dzy innymi na zmiennej kolejnoêci uk adu aminokwasów. Bia ka majà ró ne w aêciwoêci rozpuszczania si w wodzie, alkoholu lub rozcieƒczonych zwiàzkach chemicznych (sole oboj tne). Bia ka dzieli si na proste rozpuszczalne w wodzie, i z o one rozpuszczalne w alkoholu lub roztworach soli oboj tnych. Grupa bia ek zwana skleroproteinami wyst puje tylko w organizmach zwierz cych, g ównie w tkankach ochraniajàcych i podporowych. Nale y do niej bia ko tkanki àcznej, w osów, paznokci, kopyt i we ny. Bia ka te nie sà rozpuszczalne i trawione przez enzymy trawienne cz owieka. Bia ko dostarczane w pokarmach jest êród em aminokwasów. Na wartoêç od ywczà bia ka ma wp yw stosunek do siebie wyst pujàcych aminokwasów. Nie wszystkie spo ywane bia ka dajà takie same efekty ywieniowe. Najlepsze sà bia ka pe nowartoêciowe, wyst pujàce w mleku, jajach, mi sie, rybach i nasionach roêlin stràczkowych. Dostarczane z bia kiem aminokwasy s u à do budowy nowych tkanek rosnàcemu organizmowi oraz do wymiany bia ek u organizmów doros ych. Bia ka sà równie odpowiedzialne za prawid owe funkcjonowanie i aktywnoêç niektórych enzymów bioràcych udzia w trawieniu. Sà noênikami niektórych witamin i sk adników mineralnych oraz biorà udzia w tworzeniu hormonów. Sà one wi c niezb dne do prawid owego wzrostu i funkcjonowania organizmu. èród em wartoêciowego bia ka w ywieniu cz owieka sà mi dzy innymi nasiona roêlin stràczkowych. Soczewica zawiera oko o 28%, fasola 19% i soja 36% bia ka w a- Êciwego. 9 Sk ad aminokwasowy bia ka soczewicy jadalnej jest korzystniejszy ni bia ka fasoli. Stwierdzono wi cej kwasu asparaginowego, kwasu glutaminowego, seryny, tryptofanu, lizyny i argininy. Znaczenie wspomnianych aminokwasów dla organizmu cz owieka jest bardzo du e. Kwas asparaginowy bierze udzia mi dzy innymi we wzmacnianiu systemu immunologicznego, zwi kszajàc ywotnoêç i wytrzyma oêç organizmu. Bierze równie udzia w usuwaniu amoniaku z organizmu. Kwas glutaminowy uaktywnia mi dzy innymi funkcj mózgu, zmniejsza zm czenie, przyspiesza gojenie wrzodów o àdka i dwunastnicy. W niektórych przypadkach mo e byç pomocny w leczeniu schizofrenii, impotencji i alkoholizmu. Seryna w niektórych przypadkach, w stosownych dawkach, mo e agodziç ból i mo e byç u ywana jako czynnik przeciwpsychotyczny. Tryptofan jest niezb dny do prawid owego dzia ania mózgu, zmniejsza nadpobudliwoêç i napi cia, dzia a przeciwdepresyjnie, zmniejsza reakcj na ból i u atwia zasypianie. Lizyna jest aminokwasem bioràcym czynny udzia w odnawianiu tkanek, produkcji przeciwcia, enzymów i hormonów. Wp ywa na przemian t uszczowà oraz prawid owe funkcjonowanie jajników. Niedobory tego aminokwasu mogà byç jednà z przyczyn bezp odnoêci Tabela 1

15 WARTOÂå OD YWCZA NASION SOCZEWICY Arginina mo e sprzyjaç podnoszeniu aktywnoêci uk adu immunologicznego, konieczna jest do prawid owego funkcjonowania przysadki mózgowej, u atwia gojenie ran, prawid owà prac mi Êni, poprawiajàc sprawnoêç fizycznà, oraz jest g ównym sk adnikiem p ynu nasiennego. 6 T uszcze Wa nym sk adnikiem od ywczym sà t uszcze. Zbudowane sà z w gla, wodoru i tlenu. Dzielimy je na t uszcze proste (glicerydy i woski) i z o one (fosfolipidy i glikolipidy). T uszcze charakteryzujà si ró nà temperaturà topliwoêci. Uzale nione to jest od budowy chemicznej (d ugoêci aƒcucha) kwasów t uszczowych, które stanowià podstawowà cz Êç sk adowà t uszczów. Kwasy t uszczowe dzielimy na nasycone, które dajà w warunkach normalnej temperatury sta à konsystencj produktu (np. smalec, ój, mas o), oraz kwasy t uszczowe nienasycone, dajàce konsystencj ciek à (np. oleje). W ywieniu wysokà wartoêç od ywczà majà t uszcze zawierajàce nienasycone kwasy t uszczowe. Dostarczajà one organizmowi energii, która wykorzystywana jest w ró nych procesach yciowych, poczàwszy od pracy mi Êni, a skoƒczywszy na utrzymaniu ciep oty cia a. T uszcze sà równie noênikami witamin, takich jak A, D, E i K. Ponadto t uszcze dostarczajà organizmowi cz owieka niezb dnych nienasyconych kwasów t uszczowych, których sam nie wytwarza. Sà to kwasy t uszczowe linolowy, linolenowy i arachidowy. Odgrywajà one bardzo wa nà rol w przemianie cholesterolu, powodujàc obni enie jego poziomu w surowicy krwi, co zmniejsza ryzyko wystàpienia mia d ycy, niedokrwiennej choroby serca i zawa u. ZawartoÊç tych t uszczów jest du a u niektórych roêlin stràczkowych, np. u soi wynosi oko o 19,5% s.m. Soczewica jest ro- Êlinà, która w swych nasionach zawiera ma à iloêç tego sk adnika 1,2% s.m., ale jest to t uszcz atwo przyswajalny przez organizm cz owieka. 10 W glowodany W glowodany (cukrowce) w nasionach roêlin stràczkowych wyst pujà w znacznych iloêciach. Zaliczane sà do zwiàzków organicznych zbudowanych z w gla, wodoru i tlenu. Podzia ich opiera si na budowie chemicznej aƒcucha, który powstaje przez àczenie si ze sobà czàstek tworzonego cukru. Wyró nia si cukry proste, z których najwa niejsze to glukoza i fruktoza, oraz z o one z szeregu podstawowych aƒcuchów. Te ostatnie dzielà si na kilkucukrowce (oligosacharydy) i wielocukrowce (polisacharydy). W sk ad wielocukrowca wchodzi kilkaset czàstek cukru prostego. Przyk adem takiego wielocukrowca jest skrobia, która jako materia zapasowy wyst puje w ziarniakach zbó, bulwach ziemniaczanych i nasionach roêlin stràczkowych. Nasiona soczewicy, podobnie jak i fasoli, z w glowodanów gromadzà g ównie skrobi. Skrobia jest wielocukrem przyswajalnym przez cz owieka. W trawieniu biorà udzia enzymy zwane amylazami (Alfa i Beta amylaza). W glowodany przyswajalne dostarczajà organizmowi energii, która jest wykorzystywana w procesach yciowych. Mogà byç równie w niewielkich iloêciach magazy- 10. Tabela 1

16 nowane w wàtrobie i mi Êniach w postaci glikogenu. Przemiany w glowodanów prowadzà do powstawania glukozy. Ten prosty w glowodan jest niezb dny dla prawid owego funkcjonowania uk adu krà enia i uk adu nerwowego. W glowodany biorà równie udzia w gospodarce wodnej i mineralnej organizmu. Nasiona roêlin stràczkowych bogate sà w ten sk adnik. Soczewica zawiera znaczne iloêci w glowodanów, przede wszystkim skrobi 41,1% s.m. 11 Sk adniki mineralne WARTOÂå OD YWCZA NASION SOCZEWICY Niezb dne dla prawid owego wzrostu i rozwoju organizmu cz owieka sà równie sk adniki mineralne zawarte w nasionach roêlin stràczkowych. Wapƒ (Ca) Du e znaczenie dla prawid owego funkcjonowania organizmu ma wapƒ. Jest on materia em budulcowym koêci i tylko 1% ogólnej iloêci wapnia wyst puje w tkankach mi kkich (mi Ênie), we krwi i innych p ynach ustrojowych. Wp ywa on na prawid owe dzia anie mi Ênia sercowego, b on komórkowych, krzepliwoêç krwi oraz reguluje prac enzymów, np. lipazy. Wp yw na w aêciwà gospodark wapniem w organizmie cz owieka ma fosfor. Najbardziej korzystny stosunek tych pierwiastków do siebie wynosi 1:1, a u ma ych dzieci 1,5:1. Dzienne zapotrzebowanie na wapƒ u doros ej osoby wynosi oko o 800 mg. èród em wapnia sà mleko i jego przetwory, ryby oraz nasiona roêlin stràczkowych. Soczewica zawiera oko- o 68% s.m. wapnia. 12 WartoÊç ta ulega zwi kszeniu przy wzroêcie iloêci tego pierwiastka w glebie. 7 Fosfor (P) Fosfor, podobnie jak wapƒ, w organizmie wyst puje g ównie w koêciach, mi - Êniach i p ynach ustrojowych. Znajduje si we wszystkich komórkach organizmu, wchodzi w sk ad bia ek, t uszczów, w glowodanów, kwasów nukleinowych i zwiàzków energetycznych (ADP, ATP). Bierze udzia w procesach przemiany materii, regulujàc ich przebieg. Dzienne zapotrzebowanie na fosfor u doros ego cz owieka wynosi oko o 800 mg. èród em fosforu sà ryby, sery, nasiona zbó oraz suche nasiona roêlin stràczkowych. Soczewica zawiera ponad 600 mg % s.m. 13 Jest to wi cej ni w nasionach fasoli. Potas (K) Potas jest jednym z wa niejszych sk adników ywej komórki organizmu cz owieka. Jest odpowiedzialny za gospodark wodno-elektrolitowà organizmu i za prawid owe ciênienie p ynów ustrojowych. Dziennie spo ywamy doêç du e iloêci potasu. Wy- 11. Tabela Tabela Tabela 2

17 WARTOÂå OD YWCZA NASION SOCZEWICY st puje w nasionach zbó, ziemniakach, produktach mlecznych, mi snych, w owocach i warzywach oraz w suchych nasionach roêlin stràczkowych. W nasionach soczewicy stwierdzono ponad 1120 mg % s.m. 14 Wi ksze iloêci tego pierwiastka zawiera y nasiona fasoli i soi. Gromadzenie potasu w nasionach lub innych cz Êciach roêlin jest uzale nione w znacznym stopniu od zawartoêci tego sk adnika w Êrodowisku glebowym. Istnieje wi c mo liwoêç wp ywania na jego zawartoêç w materiale roêlinnym. 8 Sód (Na) Sód wyst puje w naszym organizmie g ównie w p ynach ustrojowych. Podobnie jak potas, odgrywa wa nà rol w gospodarce wodnej, regulowaniu ciênienia i kwasowoêci p ynów ustrojowych. Wp ywa na zatrzymanie wody. Wa ny jest stosunek sodu do potasu w organizmie, który powinien wynosiç 1:1,7. Na podstawie licznych badaƒ i obserwacji stwierdzono, e nadmiar sodu powoduje nadciênienie t tnicze krwi. Szczególnie niebezpieczne jest to u osób, które majà dziedziczne sk onnoêci do tej dolegliwoêci. W tych przypadkach nale y ograniczyç spo ywanie soli kuchennej. Dzienna dawka nie powinna przekraczaç 5 g chlorku sodu. G ównym êród em sodu jest sól kuchenna, u ywana na co dzieƒ w kuchni i przetwórstwie. Tylko nieznaczna cz Êç pochodzi z produktów spo ywczych, takich jak warzywa, owoce. Nasiona roêlin stràczkowych zawierajà ma o tego pierwiastka. W soczewicy stwierdzono oko o 21 mg % s.m. 15 Podobne iloêci wyst pujà w nasionach soi i nieco wi ksze w fasoli. Magnez (Mg) Magnez w organizmie cz owieka wyst puje w mi Êniach i uk adzie kostnym. Bierze udzia w aktywacji szeregu enzymów, które trawià bia ka i t uszcze. Odpowiedzialny jest za funkcjonowanie systemu nerwowego, mi Êniowego i krà enie. Dzienna dawka magnezu dla doros ego cz owieka wynosi oko o mg. Magnez wyst puje w produktach zbo owych, szczególnie w ciemnym pieczywie, w kaszach, ziemniakach i w nasionach stràczkowych. Soczewica zawiera oko o 140 mg % s.m. 16 Jest to mniej ni w nasionach fasoli i soi. Mangan (Mn) Mangan jest zaliczany do pierwiastków wyst pujàcych w ma ych iloêciach, ale jest niezb dny do prawid owego funkcjonowania organizmu ludzkiego. Wyst puje g ównie w koêciach, wàtrobie i nerkach. Konieczny jest do budowy uk adu kostnego i nerwowego oraz do prawid owego przebiegu procesu rozmna ania. Ponadto jest sk adnikiem wielu enzymów. Dzienne zapotrzebowanie na ten sk adnik to oko o 5 mg. Wyst puje on w pieczywie ciemnym, kapuêcie, twarogu t ustym, herbacie i nasionach ro- Êlin stràczkowych. 14. Tabela Tabela Tabela 2

18 WARTOÂå OD YWCZA NASION SOCZEWICY Soczewica i fasola zawierajà zbli one iloêci tego pierwiastka oko o 2,2 mg % s.m., natomiast soja zawiera dwa razy wi cej oko o 4 mg % s.m. 17 Miedê (Cu) Miedê w organizmie cz owieka wyst puje g ównie w sercu, wàtrobie, Êledzionie i mózgu. Reguluje gospodark elaza i bierze udzia w syntezie hemoglobiny, dzia alnoêci enzymatycznej i procesach przemiany materii. Niedobory miedzi sà sporadyczne. Dzienne zapotrzebowanie u doros ego cz owieka wynosi oko o 2,3 mg. èród em miedzi sà: mi so, wàtroba, ryby, produkty roêlin zbo owych oraz nasiona roêlin stràczkowych. Soczewica zawiera ponad 0,90 mg % s.m., wi cej ni nasiona fasoli, a mniej ni soja, w której stwierdzono oko o 1,40 mg % s.m. 18 Cynk (Zn) Cynk, podobnie jak magnez i mangan, wyst puje g ównie w koêciach. Inne organy zawierajàce cynk to: wàtroba, nerki i trzustka, u m czyzn prostata. Ponadto wchodzi w sk ad enzymów bioràcych udzia w przemianie bia ek, kwasów nukleinowych i w glowodanów oraz tworzeniu insuliny. Badania ostatnich lat wykazujà, e cynk ma wp yw na funkcjonowanie mózgu oraz bierze udzia w syntezie kwasu dezoksyrybonukleinowego (DNA). Dzienne zapotrzebowanie u doros ego cz owieka wynosi oko o 15 mg. Cynk pobierany jest z mi sa, owoców morza, wàtroby, produktów mlecznych, otr bów i kie ków pszennych, j czmienia, nasion s onecznika oraz nasion roêlin stràczkowych. Z badanych nasion najwi cej cynku stwierdzono w fasoli (4,65 mg %) i soczewicy (4,63 mg %), nieco mniej w soi (4,01 mg %) elazo (Fe) elazo wyst pujàce w organizmie cz owieka w 70% znajduje si w hemoglobinie krwi i barwniku mi Êni, jakim jest mioglobina. Cz Êç elaza wyst puje w wàtrobie, Êledzionie i szpiku kostnym. elazo w organizmie bierze udzia w procesach oddychania. Jest noênikiem tlenu na poziomie hemoglobiny, mioglobiny i enzymów utleniajàcych. W organizmie obrót elazem jest bardzo aktywny. Organizm gromadzi je, aby wykorzystaç na ró nych etapach przemiany materii i w ró nych miejscach organizmu. Niedobory tego pierwiastka w ustroju cz owieka objawiajà si mi dzy innymi spadkiem hemoglobiny we krwi, czyli anemià. Dzienna dawka elaza dla doros ego cz owieka wynosi oko- o 14 mg. Nieco wi ksza dla kobiet ci arnych 16 mg. Produkty bogate w ten pierwiastek to: mi so i jego przetwory, wàtroba, przetwory z nasion zbó, warzywa liêciaste oraz nasiona roêlin stràczkowych. Najwi cej elaza zawierajà nasiona soczewicy oko o 9,60 mg % s.m. Pozosta e gatunki zawierajà znacznie mniejsze iloêci tego mikropierwiastka 17. Tabela Tabela Tabela 3

19 WARTOÂå OD YWCZA NASION SOCZEWICY 6,0-6,4 mg % s.m. 20 Dzi ki tak du ej zawartoêci elaza nasiona soczewicy wykorzystywane sà w ywieniu dzieci i osób starszych, u których anemia pojawia si cz Êciej. Jod (J) Jod zaliczany jest do mikropierwiastków niezb dnych dla cz owieka. Wyst puje w tarczycy, mi Êniach, skórze i koêciach. Brak jodu to zahamowanie wytwarzania hormonów tarczycy, które majà wp yw na przebieg wielu wa nych procesów yciowych. Niedobór tego pierwiastka w pokarmach objawia si tworzeniem wola na skutek powi kszania tarczycy. Jej niedoczynnoêç wp ywa na opóênienie rozwoju umys owego i psychicznego. Dzieci z niedoborem jodu rozwijajà si wolniej fizycznie i umys owo. Dzienne zapotrzebowanie na ten pierwiastek wynosi oko o 150 µg. Jod wyst puje w mleku, rybach, kapuêcie, szpinaku i nasionach roêlin stràczkowych. Z badanych gatunków najwi cej jodu zawiera soczewica oko o 34 µg. 21 Znacznie mniejsze iloêci stwierdzono w nasionach fasoli (24 µg) i soi (9,3 µg). Soczewica przy tej zawartoêci jodu mo e staç si dla organizmu cz owieka powa nym êród em tego mikropierwiastka. 10 Omawiajàc sk ad chemiczny nasion soczewicy na tle sk adu chemicznego fasoli i soi, nale y wspomnieç o wyst powaniu w tej grupie roêlin substancji anty ywieniowych. Nasiona soczewicy zawierajà znacznie mniejsze iloêci tych substancji w porównaniu z nasionami innych gatunków roêlin stràczkowych. W soczewicy stwierdzono wyst powanie inhibitorów bia ek (substancji hamujàcych aktywnoêç bia ek i enzymów je rozk adajàcych), saponin, zwiàzków fitynowych, alergenów, substancji gazotwórczych i innych. 22 Cz Êç z substancji anty ywieniowych zalicza si do termolabilnych, które w procesie przygotowywania soczewicy do konsumpcji ulegajà rozk adowi, tracàc swoje szkodliwe w aêciwoêci. Wyst pujàce substancje gazotwórcze sà termostabilne i nie ulegajà rozk adowi pod wp ywem podwy szonej temperatury. Sà to niskoczàsteczkowe cukry, takie jak rafinoza, ajugoza, stachioza i werbaskoza. Rozk ad ich zachodzi nie w o àdku, a w jelicie grubym, przy udziale flory bakteryjnej, z wydzielaniem gazów, takich jak metan, wodór, dwutlenek w gla i inne. Substancje gazotwórcze mo na wyeliminowaç z nasion, doprowadzajàc je do kie kowania lub uzyskujàc preparaty bia kowe. W nasionach soczewicy substancji tych jest najmniej w porównaniu z nasionami innych roêlin stràczkowych. Pozwala to na spo ywanie nasion i ich przetworów równie przez dzieci i osoby starsze z dolegliwoêciami przewodu pokarmowego. Du a zawartoêç elaza oraz brak glutenu w nasionach soczewicy umo liwia ich stosowanie w ywieniu osób z objawami anemii i cierpiàcych na chorob trzewnà zwanà celiakià, wywo anà brakiem enzymu rozk adajàcego gluten do gliadyny. 20. Tabela Tabela Jacurzyƒski P.: Czynniki limitujàce wartoêç od ywczà nasion roêlin stràczkowych. ywienie cz owieka i metabolizm, 10 (3), ss

20 III POTRAWY PRZEPISY Uwagi ogólne Soczewica jadalna posiada cenne w aêciwoêci od ywcze oraz walory kulinarne. Jest atwa w przygotowywaniu potraw. Nasiona szybko si gotujà i nie wymagajà moczenia, co jest konieczne w przypadku innych roêlin stràczkowych, takich jak fasola, groch, soja i inne. Przez moczenie nasion soczewicy skracamy czas gotowania do oko- o 15 minut. Bez moczenia wynosi on 30 minut. Ró nice w czasie gotowania mogà wyst powaç równie mi dzy nasionami grubymi i drobnymi. Drobne gotujà si krócej. W handlu spotyka si nasiona ró nej wielkoêci oraz w stràkach lub bez nich. W stràkach nadajà si do sa atek, natomiast uskane rozgotowujà si, co jest wskazane przy sporzàdzaniu zup i sosów. Nasiona takie mogà byç równie wykorzystywane do uzyskiwania màki i kasz ró nej gruboêci. Nasiona soczewicy majà ró norodne zastosowanie. Mo na z nich przyrzàdzaç potrawy, w których soczewica stanowi g ówny sk adnik, albo te takie, w których wyst puje jako komponent w po àczeniu z innymi produktami. Mogà byç wykorzystywane do sporzàdzania zup, farszów, sosów, ma ych kanapek, sa atek oraz gotowane na sypko w postaci purée do kotletów, sznycli, gulaszów, potrawek itp. Obecnie na pó kach sklepowych pojawiajà si w puszkach gotowe potrawy z soczewicy. Sà to zupy oraz soczewica z dodatkiem mi sa, sosów i przypraw. Zestaw proponowanych w tej ksià ce przepisów nie wyczerpuje wszystkich mo liwoêci wykorzystania nasion soczewicy w jad ospisach. W ró nych regionach kraju przygotowuje si okazjonalnie bardziej wymyêlne potrawy z soczewicy. Mo e to byç z okazji Êwiàt, zakoƒczenia starego roku, spotkaƒ rodzinnych itp. Du à pomys owo- Êcià cechujà si potrawy pochodzàce z innych krajów: Syrii, Egiptu, Izraela, Niemiec, Bu garii. PiÊmiennictwo polskie jest ubogie w szczegó owe opracowania dotyczàce wartoêci ywieniowej soczewicy. Brak równie zbioru potraw i sposobów ich przyrzàdzania. Ksià ka ta ma w pewnym stopniu wype niç t luk. Zamieszczono tu przepisy na potrawy, które sà atwe w przygotowaniu, ma o pracoch onne, a dodatek niektórych produktów powoduje uzupe nienie wartoêci od ywczych z uwzgl dnieniem zasad racjonalnego ywienia. Przepisy podane sà w porcjach przeci tnie dla 2-5 osób. W recepturach podaje si iloêci niektórych produktów w dekagramach, gramach lub obj toêciowo ( y ka, y- eczka, szklanka). Zamian jednostek obj toêci na jednostki wagowe u atwia tabela 4. Ponadto przy ka dym przepisie podano liczb kalorii dla jednej porcji Szczygie A. i inni.: Tabele wartoêci od ywczej produktów spo ywczych. PZWL, Warszawa

Zupy na Poznańskiej. Barszcz czerwony z uszkami. Buraki czerwone 1kg. Włoszczyzna 1 op. Czosnek 2 ząbki

Zupy na Poznańskiej. Barszcz czerwony z uszkami. Buraki czerwone 1kg. Włoszczyzna 1 op. Czosnek 2 ząbki 1 Zupy na Poznańskiej Barszcz czerwony z uszkami Buraki czerwone 1kg Włoszczyzna 1 op. Czosnek 2 ząbki Przyprawy (ziele angielskie, liść laurowy, pieprz, sól, majeranek, kwasek cytrynowy lub ocet winny,

Bardziej szczegółowo

ZASADY ZDROWEGO ŻYWIENIA - UROZMAICONA DIETA GWARANCJĄ NIEZBĘDNYCH SKŁADNIKÓW ODŻYWCZYCH, MINERALNYCH ORAZ WITAMIN.

ZASADY ZDROWEGO ŻYWIENIA - UROZMAICONA DIETA GWARANCJĄ NIEZBĘDNYCH SKŁADNIKÓW ODŻYWCZYCH, MINERALNYCH ORAZ WITAMIN. ZASADY ZDROWEGO ŻYWIENIA - UROZMAICONA DIETA GWARANCJĄ NIEZBĘDNYCH SKŁADNIKÓW ODŻYWCZYCH, MINERALNYCH ORAZ WITAMIN. 1 Urozmaicenie jest jednym z podstawowych warunków prawidłowej diety, która zapewnia

Bardziej szczegółowo

SPECJALNY OŚRODEK SZKOLNO WYCHOWAWCZY

SPECJALNY OŚRODEK SZKOLNO WYCHOWAWCZY Kaczyna 50, 34-123 Chocznia TEL./fax. 033 8730379 Publicznych (tekst jednolity Dz.U. z 2013r. poz. 907z późn. zm.) załącznik nr 1B Składając w imieniu......... ofertę na:... L.p. Opis przedmiotu zamówienia

Bardziej szczegółowo

i ciemne mąki. Produkty zbożowe ze względu na wysoką zawartość węglowodanów są dobrym źródłem energii.

i ciemne mąki. Produkty zbożowe ze względu na wysoką zawartość węglowodanów są dobrym źródłem energii. Prawidłowe żywienie Prawidłowy sposób odżywiania jest bezpośrednim czynnikiem gwarantującym utrzymanie dobrego samopoczucia i zdrowia. Polega nie tylko na systematycznym dostarczaniu organizmowi potrzebnych

Bardziej szczegółowo

ŃSKIEJ. Barszcz czerwony z uszkami. Zupy, Zupy, Zupy... -przeprowadzić obróbkę wstępną warzyw, Buraki czerwone 1kg

ŃSKIEJ. Barszcz czerwony z uszkami. Zupy, Zupy, Zupy... -przeprowadzić obróbkę wstępną warzyw, Buraki czerwone 1kg 1 ŃSKIEJ Zupy, Zupy, Zupy... Barszcz czerwony z uszkami Buraki czerwone 1kg Włoszczyzna 1 op. Czosnek 2 ząbki Przyprawy (ziele angielskie, liść laurowy, pieprz, sól, majeranek, kwasek cytrynowy lub ocet

Bardziej szczegółowo

Zupa Wan-Tan. 1 porcja 240 kcal

Zupa Wan-Tan. 1 porcja 240 kcal Zupa Wan-Tan 1 porcja 240 kcal 25 dag mielonej wieprzowiny, 1 l rosołu z kury 4, 10 dag mąki, 1 małe jajko, 30 dag szpinaku, 1 łyżka sosu sojowego, ½ łyżeczki świeżego, tartego korzenia imbiru, 2 marchewki,

Bardziej szczegółowo

Zupa jarzynowa z pęczakiem

Zupa jarzynowa z pęczakiem 55 0 Zupa jarzynowa z pęczakiem 00 g pęczaku 3 duże pomidory 2 marchewki 2 łodygi selera naciowego 2 ząbki czosnku kalarepka 2 łyżki oleju rzepakowego łyżeczka sosu sojowego jasnego,2 l gorącego bulionu

Bardziej szczegółowo

Przedstawiam ofertę Młyńskiego Dania, firmy cateringowej istniejącej na krakowskim rynku od 2004 roku.

Przedstawiam ofertę Młyńskiego Dania, firmy cateringowej istniejącej na krakowskim rynku od 2004 roku. Szanowni Państwo, Przedstawiam ofertę Młyńskiego Dania, firmy cateringowej istniejącej na krakowskim rynku od 2004 roku. Od 12 lat zajmujemy się przygotowaniem oraz dostawą dań dla naszych klientów. Szczególną

Bardziej szczegółowo

Zupa grzybowa z kaszą jęczmienną. Krupnik błyskawiczny

Zupa grzybowa z kaszą jęczmienną. Krupnik błyskawiczny Zupa grzybowa z kaszą jęczmienną 2 Grzyby umyj, zalej 500 ml wrzącej wody, odstaw na 8 godzin. Następnie ugotuj je w tej samej wodzie do miękkości i odcedź. Pokrój w paseczki. Wywar zachowaj. Włoszczyznę

Bardziej szczegółowo

Przepisy wegetariańskie opracowane przez Agnieszkę Wiśniewską http://humanrecycling.pl/ Przykładowy jadłospis w diecie antynowotworowej

Przepisy wegetariańskie opracowane przez Agnieszkę Wiśniewską http://humanrecycling.pl/ Przykładowy jadłospis w diecie antynowotworowej Przepisy wegetariańskie opracowane przez Agnieszkę Wiśniewską http://humanrecycling.pl/ Przykładowy jadłospis w diecie antynowotworowej Śniadanie 1. ¼ szklanki płatków owsianych, ¼ szklanki płatków orkiszowych,

Bardziej szczegółowo

Jesiotr na rumiano z wiœniowym i winnym sosem (Zawadzka 1876)

Jesiotr na rumiano z wiœniowym i winnym sosem (Zawadzka 1876) Przepisy kulinarne (...) smak jego miêsa, które nale y do najwyborniejszych, nie jest tak wysoko ceniony w czasach dzisiejszych, jak u dawnych Rzymian, co na jesiotry wielkie sumy wyrzucali i sam¹ nawet

Bardziej szczegółowo

Wtorek r. Śniadanie. Obiad Zupa jarzynowa

Wtorek r. Śniadanie. Obiad Zupa jarzynowa Poniedziałek 02.01.2017 r. Chleb pełnoziarnisty z masłem osełką, chuda wędlina filet z indyka, pomidor, papryka czerwona Zalewajka Składniki: zakwas żytni, ziemniaki, kiełbasa zawierająca minimum 70% mięsa,

Bardziej szczegółowo

Propozycje przepisów na świąteczne potrawy

Propozycje przepisów na świąteczne potrawy Propozycje przepisów na świąteczne potrawy www.dobrydietetyk.pl Propozycje przepisów na świąteczne potrawy Propozycje Świąteczne dla całej rodziny. Wielkość porcji dostosuj do zaleceń w indywidualnym programie

Bardziej szczegółowo

Składniki odżywcze podzielone zostały ze względu na funkcje:

Składniki odżywcze podzielone zostały ze względu na funkcje: SKŁADNIKI ODŻYWCZE JAK JE UGRYŹĆ? Składnikami odżywczymi nazywamy związki występujące w produktach spożywczych pochodzenia roślinnego i zwierzęcego, które po spożyciu ulegają strawieniu i wchłonięciu ze

Bardziej szczegółowo

ZAŁĄCZNIK 1E PRZEDMIOT ZAMÓWIENIA: CZĘŚĆ 5 PRZYPRAWY, SŁODYCZE, PRODUKTY SUCHE, SOKI PRZEWIDYW. WIELKOŚĆ DOSTAWY W JEDN. MIARY OKREŚL. W KOL.

ZAŁĄCZNIK 1E PRZEDMIOT ZAMÓWIENIA: CZĘŚĆ 5 PRZYPRAWY, SŁODYCZE, PRODUKTY SUCHE, SOKI PRZEWIDYW. WIELKOŚĆ DOSTAWY W JEDN. MIARY OKREŚL. W KOL. ZAŁĄCZNIK 1E PRZEDMIOT ZAMÓWIENIA: CZĘŚĆ 5 PRZYPRAWY, SŁODYCZE, PRODUKTY SUCHE, SOKI L.P. WYKONAWCA: NAZWY WYKONAWCÓW L.P NAZWA ARTYKUŁU JEDN. MIARY PRZEWIDYW. WIELKOŚĆ DOSTAWY W JEDN. MIARY OKREŚL. W

Bardziej szczegółowo

Choroby żywieniowo zależne

Choroby żywieniowo zależne Choroby żywieniowo zależne CUKRZYCA TYPU II- DIETA Z OGRANICZENIEM CUKRÓW PROSTYCH 1. Osoby z nadwagą muszą stosować diety redukujące o poziomie energetycznym od 1000 do 1500 kcal w zależności od stanu

Bardziej szczegółowo

SAŁATKA OWOCOWA SEROWE KORECZKI. Czas wykonania: około 15 min. Składniki (liczba porcji 8): ok.40 dag mozzarelli (małe kuleczki) 20 dag rokpola

SAŁATKA OWOCOWA SEROWE KORECZKI. Czas wykonania: około 15 min. Składniki (liczba porcji 8): ok.40 dag mozzarelli (małe kuleczki) 20 dag rokpola SAŁATKA OWOCOWA Czas wykonania: około 7 min. 2 średnie mandarynki 3 plastry ananasa 1 średni banan 2 łyżki niesłodzonego soku pomarańczowego 1 łyżeczka soku z cytryny szczypta cynamonu szczypta goździków

Bardziej szczegółowo

Spis treści. www.wsip.com.pl 3

Spis treści. www.wsip.com.pl 3 Spis treści 1. Wprowadzenie................................................... 9 1.1. Żywność jako źródło składników pokarmowych...................... 9 1.1.1. Normy żywienia dla ludności................................

Bardziej szczegółowo

Ciasto zwykłe. Składniki. -2 jajka. -20dkg mąki. -1/4 l wody. -1/4 l mleka. - szczypta soli. -2 łyżki oliwy. Wykonanie

Ciasto zwykłe. Składniki. -2 jajka. -20dkg mąki. -1/4 l wody. -1/4 l mleka. - szczypta soli. -2 łyżki oliwy. Wykonanie -6- Ciasto zwykłe -2 jajka -20dkg mąki -1/4 l wody -1/4 l mleka - szczypta soli -2 łyżki oliwy - Do miski wybić jajka, wlać wodę i mleko, sól, zmiksować. - Dodawać porcjami mąkę cały czas miksować - Dodać

Bardziej szczegółowo

Zupy. Przygotowanie wywaru z warzyw. wywaru wynosi 50 100 g, a w przypadku wywaru z owoców 100 200 g owoców.

Zupy. Przygotowanie wywaru z warzyw. wywaru wynosi 50 100 g, a w przypadku wywaru z owoców 100 200 g owoców. Zupy Zupy stanowią część składową głównych posiłków, obiadów, kolacji, a niekiedy śniadań. Mogą być smacznymi, pożywnymi, a nawet wykwintnymi posiłkami jednodaniowymi. Zupy pobudzają łaknienie, dostarczają

Bardziej szczegółowo

ARKUSZ EGZAMINACYJNY ETAP PRAKTYCZNY EGZAMINU POTWIERDZAJ CEGO KWALIFIKACJE ZAWODOWE CZERWIEC 2012

ARKUSZ EGZAMINACYJNY ETAP PRAKTYCZNY EGZAMINU POTWIERDZAJ CEGO KWALIFIKACJE ZAWODOWE CZERWIEC 2012 Zawód: technik ywienia i gospodarstwa domowego Symbol cyfrowy zawodu: 321[10] Numer zadania: 1 Arkusz zawiera informacje prawnie chronione do momentu rozpocz cia egzaminu 321[10]-01-122 Czas trwania egzaminu:

Bardziej szczegółowo

Ze składników zagnieść ciasto. Pozostawić pod przykryciem przez 3 godziny. Następnie rozwałkować i dalej przetwarzać.

Ze składników zagnieść ciasto. Pozostawić pod przykryciem przez 3 godziny. Następnie rozwałkować i dalej przetwarzać. PRZEPIS PODSTAWOWY NA CIASTO Ciasto na pasztecik 1,5 kg mąki 15 g soli 250 g masła lub smalcu 3/8 l wody Ze składników zagnieść ciasto. Pozostawić pod przykryciem przez 3 godziny. Następnie rozwałkować

Bardziej szczegółowo

Brukselka WALORY ODŻYWCZE I ZDROWOTNE. Brukselka mo e zapobiegaç

Brukselka WALORY ODŻYWCZE I ZDROWOTNE. Brukselka mo e zapobiegaç Brukselka rodzina krzy owych Brukselka, właściwie kapusta brukselska, jest jednym z najsmaczniejszych i najzdrowszych gatunków kapusty. Po raz pierwszy została wyhodowana i opisana w Brukseli w 1821 r.

Bardziej szczegółowo

Formularz cenowy dla części nr I

Formularz cenowy dla części nr I Załącznik nr 4 Formularz cenowy dla części nr I CZĘŚĆ I MIĘSO I PRZETWORY ( kod CPV 15100000-9 produkty zwierzęce, mięso i produkty mięsne) wa 1. Kości wieprzowe Kg 250 2. Korpus drobiowy Kg 200 3. 4.

Bardziej szczegółowo

Obiad Zupa krem z dyni Łosoś pieczony w folii bez tłuszczu z imbirem, kurkumą i sezamem Parowane brokuły i szparagi z oliwą z oliwek Kieliszek wina

Obiad Zupa krem z dyni Łosoś pieczony w folii bez tłuszczu z imbirem, kurkumą i sezamem Parowane brokuły i szparagi z oliwą z oliwek Kieliszek wina Poniedziałek 2-3 kromki pieczywa pełne ziarno na naturalnym zakwasie Oliwa z oliwek zamiast masła Biały chudy ser ze szczypiorkiem Gotowane brokuły Sałatka ze słodkich ziemniaków: bataty, por, czerwona

Bardziej szczegółowo

Przepisy wegetariańskie opracowane przez Agnieszkę Wiśniewską http://humanrecycling.pl/ 1. Kotlety (opcjonalnie pasztet) z kaszy jaglanej z brokułami

Przepisy wegetariańskie opracowane przez Agnieszkę Wiśniewską http://humanrecycling.pl/ 1. Kotlety (opcjonalnie pasztet) z kaszy jaglanej z brokułami Przepisy wegetariańskie opracowane przez Agnieszkę Wiśniewską http://humanrecycling.pl/ 1. Kotlety (opcjonalnie pasztet) z kaszy jaglanej z brokułami - 1 szklanki kaszy jaglanej - 1 brokuł - 2 cebule -

Bardziej szczegółowo

PRAWIDŁOWE ŻYWIENIE CZŁOWIEKA

PRAWIDŁOWE ŻYWIENIE CZŁOWIEKA OZ-05-33/08 Drezdenko, 25.09.2008r. PRAWIDŁOWE ŻYWIENIE CZŁOWIEKA Prawidłowy sposób odżywiania jest bezpośrednim czynnikiem gwarantującym utrzymanie dobrego samopoczucia i zdrowia. Polega nie tylko na

Bardziej szczegółowo

Ajntopf. Zupa z dyni

Ajntopf. Zupa z dyni j:xa 0-4-2007 p:3 c: black text KUCHNIA ŚLĄSKA 3 Ajntopf Umyte i pokrojone warzywa (ziemniaki w kostkę, por w plasterki, zielenina posiekana) ugotować we wrzącej, posolonej wodzie. Gdy wszystkie składniki

Bardziej szczegółowo

DANIA Z MIĘS KOTLETY Z PIECZARKAMI I ŻÓŁTYM SEREM SKŁADNIKI:

DANIA Z MIĘS KOTLETY Z PIECZARKAMI I ŻÓŁTYM SEREM SKŁADNIKI: przepisy kucharskie, kulinarne, dania z mięs DANIA Z MIĘS KOTLETY Z PIECZARKAMI I ŻÓŁTYM SEREM 0,5 kg.filetów drobiowych 2 jajka 20 dag.żółtego sera 20 dag. pieczarek 1 cebula sól pieprz tłuszcz bułka

Bardziej szczegółowo

Składniki: Chipsy z marchewki: 1 mała marchewka odrobina oleju. Przygotowanie: Piersi kurczaka myjemy, osuszamy i kroimy w kostkę.

Składniki: Chipsy z marchewki: 1 mała marchewka odrobina oleju. Przygotowanie: Piersi kurczaka myjemy, osuszamy i kroimy w kostkę. Pyszne, aromatyczne i lekko słodkie curry z kurczakiem, czerwoną soczewicą, pomidorami, melonem i chipsami z marchewki. Gotowe curry podałam w wydrążonym melonie, którego część użyłam do przygotowania

Bardziej szczegółowo

Przepisy kuchni spiskiej Potrawy mięsne

Przepisy kuchni spiskiej Potrawy mięsne Przepisy kuchni spiskiej Potrawy mięsne GĘŚ PIECZONA gęś, Składniki zalewy: 3 litry wody, 2 łyżki soli, główka czosnku, liść laurowy, ziele angielskie, Zagotować wodę z solą i czosnkiem, liściem laurowym

Bardziej szczegółowo

MAKARON Z BROKUŁEM I KURCZAKIEM W SOSIE CARBONARA

MAKARON Z BROKUŁEM I KURCZAKIEM W SOSIE CARBONARA MAKARON Z BROKUŁEM I KURCZAKIEM W SOSIE CARBONARA -200g mąki -1 całe jajo i 1 żółtko -ok. pół szklanki letniej wody -1 świeży brokuł -1 pierś z kurczaka -1 łyżeczka przyprawy gyros -1-2 łyżki oliwy z oliwek

Bardziej szczegółowo

JADŁOSPIS od dnia 01.03. do 31.03.16 r.

JADŁOSPIS od dnia 01.03. do 31.03.16 r. JADŁOSPIS od dnia 01.03. do 31.03.16 r. Dzień Śniadanie Obiad Podwieczorek 01.03.16 02.03.16 03.03.16 04.03.16 07.03.16 mleko, Zacierki na mleku 200g (zacierki, mleko, Płatki kukurydziane na kukurydziane,

Bardziej szczegółowo

Rozgrzewająca, aromatyczna zupa z kapustą, bez dodatku ziemniaków, za to wybornie smakuje z białym pieczywem. Polecam na chłodne popołudnia.

Rozgrzewająca, aromatyczna zupa z kapustą, bez dodatku ziemniaków, za to wybornie smakuje z białym pieczywem. Polecam na chłodne popołudnia. Zupa z białą kapustą Rozgrzewająca, aromatyczna zupa z kapustą, bez dodatku ziemniaków, za to wybornie smakuje z białym pieczywem. Polecam na chłodne popołudnia. pół główki białej kapusty (średniej wielkości)

Bardziej szczegółowo

Pamiętajmy o strączkowych

Pamiętajmy o strączkowych Pamiętajmy o strączkowych dr hab. inż. Ewa Czarniecka Skubina mgr inż. Marlena Pielak mgr inż. Ewa Rasińska mgr inż. Artur Głuchowski Zakład Technologii Gastronomicznej Wydział Nauk o Żywieniu Człowieka

Bardziej szczegółowo

ZIEMNIACZANY ZAWRÓT GŁOWY Prezentacja potraw w Gminie Stare Miasto przepisy

ZIEMNIACZANY ZAWRÓT GŁOWY Prezentacja potraw w Gminie Stare Miasto przepisy Stowarzyszenie Gospodyń Wiejskich Gminy Stare Miasto Przedstawia ZIEMNIACZANY ZAWRÓT GŁOWY Prezentacja potraw w Gminie Stare Miasto przepisy Projekt współfinansowany przez Samorząd Województwa Wielkopolskiego

Bardziej szczegółowo

PIKANTNE ZUPY Z CHILI

PIKANTNE ZUPY Z CHILI PIKANTNE ZUPY Z CHILI Zupa pomidorowa z chili, imbirem i świeżą kolendrą 35 minut 4 osoby Łatwe pomidory z puszki - 400 gramów Rosół z kury Knorr - 1 sztuka mleko kokosowe - 200 mililitrów bulion warzywny

Bardziej szczegółowo

Zdrowe ywienie najlepsze lekarstwo!

Zdrowe ywienie najlepsze lekarstwo! Zdrowe ywienie najlepsze lekarstwo! Sposób, w jaki si od ywiamy, ma bezpoêredni wp yw na poziom t uszczów we krwi. Dieta uboga w t uszcze i bogata w b onnik pomo e Ci uniknàç mia d ycy i jej groênych nast

Bardziej szczegółowo

JADŁOSPIS od dnia do r.

JADŁOSPIS od dnia do r. JADŁOSPIS od dnia 01.03. do 31.03.17 r. Dzień Śniadanie Obiad Podwieczorek 01.03.17 Czw. 02.03.17 03.03.17 06.03.17 07.03.17 Zacierki na mleku 200g (zacierki, mleko, Sałata, rzodkiewki Płatki kukurydziane

Bardziej szczegółowo

6 LETNICH CHŁODNIKÓW, KTÓRYCH MUSISZ SPRÓBOWAĆ

6 LETNICH CHŁODNIKÓW, KTÓRYCH MUSISZ SPRÓBOWAĆ 6 LETNICH CHŁODNIKÓW, KTÓRYCH MUSISZ SPRÓBOWAĆ Chłodnik jabłkowo selerowy 90 minut 6 osób Łatwe średni seler 1 sztuka Bulion na włoszczyźnie Knorr 2 sztuki zielone jabłka 3 sztuki cebule 2 sztuki starta

Bardziej szczegółowo

Martyna Binkowska Celestyna Malinowska Magdalena Paluszyńska Cook Book

Martyna Binkowska Celestyna Malinowska Magdalena Paluszyńska Cook Book Martyna Binkowska Celestyna Malinowska Magdalena Paluszyńska Cook Book Śniadanie s. 3-4 Mówi się, że śniadanie to najważniejszy posiłek, bo dostarcza nam energii na cały dzień. Co zatem należy jeść na

Bardziej szczegółowo

ks. Stanisław Groń SJ Andrzej Sochacki

ks. Stanisław Groń SJ Andrzej Sochacki Wydawnictwo WAM, 2003 Wstępem opatrzył i wyboru tekstów literackich dokonał ks. Stanisław Groń SJ Projekt okładki, opracowanie graficzne zdjęcia i skład: Andrzej Sochacki ISBN 978-83-7318-248-6 Wznowienie

Bardziej szczegółowo

SAŁATKI Z ZIEMNIAKAMI

SAŁATKI Z ZIEMNIAKAMI SAŁATKI Z ZIEMNIAKAMI Sałatka ziemniaczana z jajkiem przepiórczym 60 minut 4 osoby Łatwe ziemniaki - 400 gramów boczek wędzony - 4 plastry jajka przepiórcze - 6 sztuk Sos sałatkowy francuski Knorr - 2

Bardziej szczegółowo

40 g ketchupu (przepis str. 71) pieprz

40 g ketchupu (przepis str. 71) pieprz Ananas z kurczakiem 80 g ryżu 2 piersi z kurczaka 0,5 puszki ananasa pokrojonego w kostkę 1 ł curry sok z 0,5 cytryny 5 Ł majonezu (przepis str. 71), pieprz 800 ml wody Kurczaka skropić sokiem z cytryny,

Bardziej szczegółowo

Majonez z tofu Wegeteriański paprykarz Pasta z czerwonej papryki

Majonez z tofu Wegeteriański paprykarz Pasta z czerwonej papryki Majonez z tofu 1 kostka serka tofu aksamitnego (miękki, twarogowy, o konsystencji galaretki) 300 ml oleju (świetnie nada się z pomidorów suszonych) 2 łyżeczki octu winnego lub jabłkowego 1 łyżka miodu,

Bardziej szczegółowo

Wtorek r. Śniadanie. Poniedziałek r. Śniadanie. Obiad. Podwieczorek

Wtorek r. Śniadanie. Poniedziałek r. Śniadanie. Obiad. Podwieczorek Poniedziałek 05.12.2016 r. Chleb pełnoziarnisty z masłem osełką, chuda wędlina filet z indyka, pomidor, papryka czerwona Zalewajka Składniki: zakwas żytni, ziemniaki, kiełbasa zawierająca minimum 70% mięsa,,

Bardziej szczegółowo

Podawaç z ciemnym pieczywem, podgrzanym w tosterze.

Podawaç z ciemnym pieczywem, podgrzanym w tosterze. Zupa angielska a z soczewicy c 00 g soczewicy 00 g porów (bia e cz Êci) yêki oliwy kilka liêci laurowych kilka ziaren ja owca go dziki sól pieprz natka pietruszki Soczewic wyp ukaç kilkakrotnie. Zalaç

Bardziej szczegółowo

OBIADY. Dzień tygodnia Data Ważny od 14 listopada 25 listopada 2016 r. Kompot wieloowocowy.

OBIADY. Dzień tygodnia Data Ważny od 14 listopada 25 listopada 2016 r. Kompot wieloowocowy. OBIADY Dzień tygodnia Data Ważny od 14 listopada 25 listopada 2016 r. 14 XI 15 XI 16 XI 17 XI 18 XI Zupa z soczewicy z ziemniakami. Chleb. Ryż z truskawkami i jogurtem naturalnym. Krupnik z ziemniakami.

Bardziej szczegółowo

Jadłospisy dla dzieci z alergią pokarmową na białka mleka krowiego. 5. i 6. miesiąc życia

Jadłospisy dla dzieci z alergią pokarmową na białka mleka krowiego. 5. i 6. miesiąc życia Jadłospisy dla dzieci z alergią pokarmową na białka mleka krowiego 5. i 6. miesiąc życia 1 5 miesiąc 6 miesiąc KROK 4 KROK 3 KROK 2 KROK 1 Celem do którego należy dążyć jest wyłączne karmienie piersią

Bardziej szczegółowo

Ciecierzycę wypłukać, zalać zimną wodą i odstawić na noc do namoczenia. Na drugi dzień lekko posolić i gotować do miękkości. Odcedzić.

Ciecierzycę wypłukać, zalać zimną wodą i odstawić na noc do namoczenia. Na drugi dzień lekko posolić i gotować do miękkości. Odcedzić. Dzisiaj kuchnia marokańska, a dokładniej to pożywna, gęsta i rozgrzewająca zupa harira. Przygotowywana jest z baraniny, wołowiny lub kurczaka z dodatkiem soczewicy, ciecierzycy, grochu lub bobu. Niektórzy

Bardziej szczegółowo

pieczona pałka z kurczaka w sosie 2szt 1szt pieczywo 20g zupa mleczna 220g zupa gulaszowa 350g 350g pieczywo 30g pierogi z serem 280g 180g

pieczona pałka z kurczaka w sosie 2szt 1szt pieczywo 20g zupa mleczna 220g zupa gulaszowa 350g 350g pieczywo 30g pierogi z serem 280g 180g kawa na mleku 200ml pomidorowa z ryżem 350g 350g kiełbaski na ciepło pieczywo mieszane pieczona pałka z kurczaka w sosie 2szt 1szt pieczywo 20g barbecue marchew na ciepło herbata z sokiem 200ml. sałata

Bardziej szczegółowo

Zielony Recykling. Zapiski Warsztatowe oraz garść przepisów

Zielony Recykling. Zapiski Warsztatowe oraz garść przepisów Zielony Recykling Warsztaty kulinarne Zielony Recykling autorstwa Natalii Adamczyk (Pracownia miang) odbyły się 3 lipca 2013 w ramach cyklu Wakacje z Leonardem w Centrum Sztuki Dziecka w Poznaniu Zapiski

Bardziej szczegółowo

Spis treêci. 1. Wprowadzenie Barbara Bu hak-jachymczyk, Miros aw Jarosz... 15. 2. Energia Barbara Bu hak-jachymczyk... 32

Spis treêci. 1. Wprowadzenie Barbara Bu hak-jachymczyk, Miros aw Jarosz... 15. 2. Energia Barbara Bu hak-jachymczyk... 32 Spis treêci 1. Wprowadzenie Barbara Bu hak-jachymczyk, Miros aw Jarosz.... 15 1.1. Rys historyczny rozwoju norm ywienia.............. 16 1.2. Wspó czesne metody opracowywania norm............ 19 1.3. Rodzaje

Bardziej szczegółowo

CZWARTEK 26 V B O Ż E C I A Ł O

CZWARTEK 26 V B O Ż E C I A Ł O OBIADY Dzień tygodnia Data Ważny od 23 maja 03 czerwca 2016 r. 23 V 24 V 25 V Zupa z soczewicy z ziemniakami. Chleb. Ryż zapiekany z jabłkami i cynamonem. Zupa neapolitańska z makaronem ryżowym. Kotlet

Bardziej szczegółowo

Składniki: Przygotowanie:

Składniki: Przygotowanie: Bardzo popularna, lubiana i wyjątkowo prosta surówka z kapusty, marchewki i cebulki z dodatkiem majonezu i jogurtu naturalnego. Idealna jako dodatek do obiadu, niezależnie od pory roku 1/2 główki małej

Bardziej szczegółowo

20 lis 2016 Wigilijne potrawy Pierogi z kapustą Składniki ciasta: 80 kg mąki 1,5 szklanki ciepłej wody

20 lis 2016 Wigilijne potrawy Pierogi z kapustą Składniki ciasta: 80 kg mąki 1,5 szklanki ciepłej wody http://www.mojekgw.pl 20 lis 2016 Wigilijne potrawy Pierogi z kapustą Składniki ciasta: 80 kg mąki 1,5 szklanki ciepłej wody 1 jajko 3 łyżki oleju sól do smaku Z podanych składników wyrabiamy ciasto na

Bardziej szczegółowo

JADŁOSPIS od dnia 01.04. do 29.04.16 r.

JADŁOSPIS od dnia 01.04. do 29.04.16 r. JADŁOSPIS od dnia 01.04. do 29.04.16 r. Dzień Śniadanie Obiad Podwieczorek 01.04.16 04.04.16 05.04.16 06.04.16 07.04.16 Płatki ryżowe na mleku 200g (płatki ryżowe, mleko) Sałata, rzodkiewka Płatki owsiane

Bardziej szczegółowo

Dietetyka Odchudzanie Diety Zdrowa żywność Lecznie żywieniowe Otyłość Porady dietetyka Dieta Żywienie w nadciśnieniu tętniczym

Dietetyka Odchudzanie Diety Zdrowa żywność Lecznie żywieniowe Otyłość Porady dietetyka Dieta Żywienie w nadciśnieniu tętniczym Nadciśnienie tętnicze (HA, AH) (łac. hypertonia arterialis) to choroba układu krążenia, która charakteryzuje się stale lub okresowo podwyższonym ciśnieniem tętniczym krwi. Zdecydowana większość (ponad

Bardziej szczegółowo

POLSKA. Kuchnia. Pierogi. Ciasto na pierogi. Farsz na Ruskie. Składniki. Przygotowanie. Składniki. Przygotowanie

POLSKA. Kuchnia. Pierogi. Ciasto na pierogi. Farsz na Ruskie. Składniki. Przygotowanie. Składniki. Przygotowanie Kuchnia POLSKA Pierogi Ciasto na pierogi 200g mąki 130ml wody dwie szczypty soli 1. Zagotuj wodę z masłem. 2. Wlewaj powoli do miski z mąką i solą, mieszaj do momentu, aż wszystkie składniki się połączą.

Bardziej szczegółowo

Przepisy z czerwoną palmą

Przepisy z czerwoną palmą Przepisy z czerwoną palmą Dorota D.K. Kornas 1. ŚLEDZIE Z OLEJEM Z CZERWONEJ PALMY 10min 2-4 płaty słonych śledzi -3 nieduże cebule -½ szklanki bio oleju z czerwonej palmy Ölmühle Solling Śledzie należy

Bardziej szczegółowo

OBIADY Dzień tygodnia Data Ważny od 09 maja 20 maja 2016 r.

OBIADY Dzień tygodnia Data Ważny od 09 maja 20 maja 2016 r. OBIADY Dzień tygodnia Data Ważny od 09 maja 20 maja 2016 r. 09 V 10 V 11 V 12 V 13 V Krupnik z ziemniakami. Chleb. Makaron ze szpinakiem i pomidorami suszonymi. Żurek z ziemniakami. Zrazy wieprzowe w sosie

Bardziej szczegółowo

Składniki (na około 10 naleśników): naleśniki z tego przepisu. Farsz:

Składniki (na około 10 naleśników): naleśniki z tego przepisu. Farsz: Naleśniki nadziewane piersią z kurczaka, czerwoną fasolą, papryką i kukurydzą zapiekane pod warstwą sosu pomidorowego i sera cheddar. W takiej odsłonie na pewno zachwycą niejedno podniebienie Polecam Składniki

Bardziej szczegółowo

Żywienie zbiorowe typu zamkniętego na przykładzie Przedszkola Miejskiego nr 7 w Ostrołęce Tęczowa Kraina.

Żywienie zbiorowe typu zamkniętego na przykładzie Przedszkola Miejskiego nr 7 w Ostrołęce Tęczowa Kraina. Żywienie zbiorowe typu zamkniętego na przykładzie Przedszkola Miejskiego nr 7 w Ostrołęce Tęczowa Kraina. Źródło: www.pmnr7.pl Uniwersytet Warmińsko-Mazurski, Katedra Żywienia Człowieka Studia Podyplomowe,

Bardziej szczegółowo

64 Surówki i sałatki

64 Surówki i sałatki 64 Surówki i sałatki 65 Surówka z pomidorów, ogórków i sałaty Surówki i sałatki SKŁANIKI W Sos: 1 łyżka śmietany ½ pęczka świeżego koperku 1 łyżka oliwy 1 ząbek czosnku, 1 garstka świeżego oregano sól

Bardziej szczegółowo

23PLN OD OSOBY PRZERWY KAWOWE@NOVOTEL KATOWICE CENTRUM. Czy wiesz, że...? PRZERWA OCZYSZCZAJĄCA

23PLN OD OSOBY PRZERWY KAWOWE@NOVOTEL KATOWICE CENTRUM. Czy wiesz, że...? PRZERWA OCZYSZCZAJĄCA Ludzki organizm w ok. 60% składa się z wody. Bardzo ważne jest wypijanie przynajmniej 1,5 l płynów dziennie - zapobiegasz w ten sposób odwodnieniu organizmu oraz wspomagasz pracę mózgu. PRZERWA OCZYSZCZAJĄCA

Bardziej szczegółowo

J A D Ł O S P I S dyżur klas 0 od dnia do r.

J A D Ł O S P I S dyżur klas 0 od dnia do r. J A D Ł O S P I S dyżur klas 0 od dnia 27.06.2016 do 15.07.2016 r. Data/dzień Śniadanie Obiad Podwieczorek 27.06.2016 Sałata, pomidor, rzodkiewka 30g Krupnik 250g (kurczak, mięso wołowe, włoszczyzna, ziemniaki,

Bardziej szczegółowo

OBIADY. Dzień tygodnia Data Ważny od 30 stycznia 10 lutego 2017 r. Fasolka po bretońsku. Chleb. Oponki serowe. Kompot wieloowocowy.

OBIADY. Dzień tygodnia Data Ważny od 30 stycznia 10 lutego 2017 r. Fasolka po bretońsku. Chleb. Oponki serowe. Kompot wieloowocowy. OBIADY Dzień tygodnia Data Ważny od 30 stycznia 10 lutego 2017 r. 30 I 31 I 01 II 02 II 03 II Zupa fasolowa z ziemniakami. Chleb. Ryż z jabłkami i cukrem. Zupa neapolitańska. Kotlet drobiowy panierowany.

Bardziej szczegółowo

skąd pochodzi Nasz Kurczak

skąd pochodzi Nasz Kurczak Nasz Kurczak to mięso pochodzące od sprawdzonych dostawców. W większości to odbiorcy pasz marki Wipasz - znamy ich hodowle, wspieramy wiedzą, szkolimy. 1 Wiemy skąd pochodzi Nasz Kurczak Kontrolujemy jakość

Bardziej szczegółowo

OBIADY. Dzień tygodnia Data Ważny od 02 stycznia 13 stycznia 2017 r. Kompot wieloowocowy. Kompot wieloowocowy. PIĄTEK 06 I T R Z E C H K R Ó L I

OBIADY. Dzień tygodnia Data Ważny od 02 stycznia 13 stycznia 2017 r. Kompot wieloowocowy. Kompot wieloowocowy. PIĄTEK 06 I T R Z E C H K R Ó L I OBIADY Dzień tygodnia Data Ważny od 02 stycznia 13 stycznia 2017 r. 02 I 03 I 04 I 05 I Zupa grochowa z ziemniakami. Chleb. Ryż z truskawkami i jogurtem naturalnym. Rosół z makaronem. Kotlet drobiowy panierowany.

Bardziej szczegółowo

Kotlety z ziemniaków. Składniki :

Kotlety z ziemniaków. Składniki : O Autorce: Martyna Tomecka to energiczna 22 latka. W kuchni prezentuje inwencję twórczą, o jakiej moŝna zamarzyć! Choć jest wytrawną kucharką, trzyma przysłowiową linię, a Jej ulubioną potrawą są niezbyt

Bardziej szczegółowo

KOSZTORYS OFERTOWY. Załącznik nr 3. PAKIET I: Pieczywo (CPV: ) Lp. Nazwa artykułu j.m Ilość Cena jednostkowa netto /zł/

KOSZTORYS OFERTOWY. Załącznik nr 3. PAKIET I: Pieczywo (CPV: ) Lp. Nazwa artykułu j.m Ilość Cena jednostkowa netto /zł/ KOSZTORYS OFERTOWY Załącznik nr 3 PAKIET I: Pieczywo (CPV: 15810000-9) Lp. Nazwa artykułu j.m Ilość 1 Chleb szt. 400 2 Bułka zwykła szt. 600 PAKIET II: Artykuły spożywcze (CPV: 15000000-8), Lp. Nazwa artykułu

Bardziej szczegółowo

Zakąska gorąca : Ruloniki rybne z wodorostami i krewetkami w sosie grzybowo migdałowym

Zakąska gorąca : Ruloniki rybne z wodorostami i krewetkami w sosie grzybowo migdałowym ZESTAW KONKURSOWY przygotowany przez Zespół Szkół Zawodowych nr 1 im. Bojowników o Wolność i Demokrację w Strzelcach Opolskich Zakąska gorąca : Ruloniki rybne z wodorostami i krewetkami w sosie grzybowo

Bardziej szczegółowo

EGZAMIN POTWIERDZAJ CY KWALIFIKACJE W ZAWODZIE Rok 2014 CZ PRAKTYCZNA

EGZAMIN POTWIERDZAJ CY KWALIFIKACJE W ZAWODZIE Rok 2014 CZ PRAKTYCZNA Nazwa kwalifikacji: Organizacja ywienia i us ug gastronomicznych Oznaczenie kwalifikacji: T.15 Numer zadania: 01 Arkusz zawiera informacje prawnie chronione do momentu rozpocz cia egzaminu Numer PESEL

Bardziej szczegółowo

Dr hab. n. med. Katarzyna Muszyñska - Ros³an Klinika Onkologii i Hematologii Dzieciêcej Uniwersytet Medyczny w Bia³ymstoku

Dr hab. n. med. Katarzyna Muszyñska - Ros³an Klinika Onkologii i Hematologii Dzieciêcej Uniwersytet Medyczny w Bia³ymstoku Dr hab. n. med. Katarzyna Muszyñska - Ros³an Klinika Onkologii i Hematologii Dzieciêcej Uniwersytet Medyczny w Bia³ymstoku Szanowni Rodzice, Oddajemy w wasze rêce kolejn¹ informacjê, jak chroniæ Wasze

Bardziej szczegółowo

JADŁOSPIS od dnia do r.

JADŁOSPIS od dnia do r. JADŁOSPIS od dnia 02.01.2017 do 31.01.17 r. Dzień Śniadanie Obiad Podwieczorek Pon. 02.01.17 03.01.17 04.01.17 05.01.17 Pon. 09.01.17 Płatki kukurydziane na kukurydziane, mleko) Ryż na mleku 200g (ryż,

Bardziej szczegółowo

OBIADY Dzień tygodnia Data Ważny od października 2016 r.

OBIADY Dzień tygodnia Data Ważny od października 2016 r. OBIADY Dzień tygodnia Data Ważny od 17 28 października 2016 r. 17 X 18 X 19 X 20 X 21 X Zupa z soczewicy z ziemniakami. Chleb. Ryż z truskawkami i jogurtem naturalnym. Zupa pomidorowa z makaronem. Kotlet

Bardziej szczegółowo

4 sosy. sosy 4. Albion s majonez. Majonez

4 sosy. sosy 4. Albion s majonez. Majonez sosy 4 2 ł/h musztardy sarepskiej 1 ł/h kurkumy 500 g oleju Albion s majonez, do naczynia miksującego wbić całe jajko, dodać musztardę, pieprz, cukier, sól, kurkumę. Zamknąć otwór w pokrywie, zaprogramować

Bardziej szczegółowo

Makaron rurki z chorizo Uczta dla podniebienia

Makaron rurki z chorizo Uczta dla podniebienia 18 Czas przygotowania: 25 minut 4 porcje Na 1 porcję przypada: B: 22 g, T: 22 g, W: 71 g, kj: 2423, kcal: 579; Jch 6,0 Makaron rurki z chorizo Uczta dla podniebienia Składniki: 750 g dyni, np. hokkaido

Bardziej szczegółowo

Ananas z kurczakiem. Wykonanie: Mięso ostudzić, pokroić w kostkę, wymieszać z ryżem, ananasem, majonezem i przyprawami. Krewetki w sosie Tysiąca Wysp

Ananas z kurczakiem. Wykonanie: Mięso ostudzić, pokroić w kostkę, wymieszać z ryżem, ananasem, majonezem i przyprawami. Krewetki w sosie Tysiąca Wysp sałatki 5 80 g ryżu 2 piersi z kurczaka ½ puszki ananasa pokrojonego w kostkę 1 ł/h curry sok z ½ cytryny 5 ł/s majonezu sól, Ananas z kurczakiem Kurczaka skropić sokiem z cytryny, wstawić do lodówki na

Bardziej szczegółowo

SAŁATKA WARZYWNA: SKŁADNIKI:

SAŁATKA WARZYWNA: SKŁADNIKI: Książka kucharska SAŁATKA WARZYWNA: SKŁADNIKI: 2 duże ziemniaki 4 duże marchewki 2 duże pietruszki 1 średni seler 1 puszka groszku 1 puszka kukurydzy 2 średnie cebule 4 ogórki kiszone majonez sól i pieprz

Bardziej szczegółowo

Zupa krem z białych warzyw

Zupa krem z białych warzyw Działania Towarzyszące realizowane są w ramach Programu Operacyjnego Pomoc Żywnościowa 2014-2020 współfinansowanego z Europejskiego Funduszu Pomocy Najbardziej Potrzebującym Podprogram 2015. 30 g masła

Bardziej szczegółowo

STYCZEŃ STYCZEŃ. Wstęp

STYCZEŃ STYCZEŃ. Wstęp STYCZEŃ Wstęp Początek roku to czas wielkich postanowień, warto pamiętać, aby wśród nich pojawiły się również i te dotyczące zdrowego odżywiania. Drastyczne zmiany bywają trudne, na początek warto rozważyć

Bardziej szczegółowo

Ewa Wachowicz opowiada o ziemniakach i potrawach z ziemniaków

Ewa Wachowicz opowiada o ziemniakach i potrawach z ziemniaków Ewa Wachowicz opowiada o ziemniakach i potrawach z ziemniaków Autor: Ewa Ploplis Data: 13 listopada 2016 Absolutnie nie wyobrażam sobie kuchni polskiej bez ziemniaka! Jak to drugie danie bez naszego poczciwego

Bardziej szczegółowo

RECEPTURY POTRAW GOTOWANYCH W SZKOLE PODSTAWOWEJ NR 1 Z ODDZIAŁAMI INTEGRACYJNYMI W RACIBORZU Z WYSZCZEGÓLNIENIEM ALERGENÓW.

RECEPTURY POTRAW GOTOWANYCH W SZKOLE PODSTAWOWEJ NR 1 Z ODDZIAŁAMI INTEGRACYJNYMI W RACIBORZU Z WYSZCZEGÓLNIENIEM ALERGENÓW. RECEPTURY POTRAW GOTOWANYCH W SZKOLE PODSTAWOWEJ NR 1 Z ODDZIAŁAMI INTEGRACYJNYMI W RACIBORZU Z WYSZCZEGÓLNIENIEM ALERGENÓW. Z U P Y LP POTRAWA SKŁAD 1 ZUPA ROSÓŁ Z MAKARONEM Marchewka,sól, por, seler,

Bardziej szczegółowo

KAPUŚNIAK Z POMIDORAMI

KAPUŚNIAK Z POMIDORAMI KAPUŚNIAK Z POMIDORAMI 1 kg młodej kapusty, ew. białej kapusty 3,5 litra wody, ew. wywaru z jarzyn lub bulionu drobiowego 0,5 kg marchwi, obranej i pokrojonej na cienkie plasterki 2-3 pietruszki (200g),

Bardziej szczegółowo

ŚNIADANIE. pełnoziarnisty tost z mozarellą i polędwicą

ŚNIADANIE. pełnoziarnisty tost z mozarellą i polędwicą ŚNIADANIE pełnoziarnisty tost z mozarellą i polędwicą 4 kromki pełnoziarnistego chleba 2 plastry sera mozarella 2 plastry polędwicy drobiowej 4 plastry pomidora Liść sałaty Bazylia Na kromce pełnoziarnistego

Bardziej szczegółowo

Białka, tłuszcze i węglowodany

Białka, tłuszcze i węglowodany Białka, tłuszcze i węglowodany Białka, tłuszcze i węglowodany Prawidłowe żywienie jest jednym z najważniejszych czynników środowiskowych, decydujących o harmonijnym rozwoju i funkcjonowaniu organizmu ludzkiego

Bardziej szczegółowo

Barszcz białostocki. Opis przygotowania:

Barszcz białostocki. Opis przygotowania: Barszcz białostocki 2 duże winne jabłka 1 buraki średniej wielkości 3 szklanek bulionu wołowego łyżka masła łyżka mąki 1/3 szklanki śmietany listek laurowy goździk cukier Opis przygotowania: Obrane i umyte

Bardziej szczegółowo

PĘCZAKOWE SZALEŃSTWO PRZEPISY KULINARNE UCZNIÓW Szkoły Podstawowej z Oddziałami Integracyjnymi nr 206 ul. Bartnicza 2, Warszawa

PĘCZAKOWE SZALEŃSTWO PRZEPISY KULINARNE UCZNIÓW Szkoły Podstawowej z Oddziałami Integracyjnymi nr 206 ul. Bartnicza 2, Warszawa PĘCZAKOWE SZALEŃSTWO PRZEPISY KULINARNE UCZNIÓW Szkoły Podstawowej z Oddziałami Integracyjnymi nr 206 ul. Bartnicza 2, Warszawa Zupa pomidorowa z pęczakiem Składniki: 2 udka kurze pęczek włoszczyzny 6

Bardziej szczegółowo

Ananas z kurczakiem. Sałatka śniadaniowa. sałatki. 80 g ryżu 2 piersi z kurczaka 0,5 puszki ananasa pokrojonego w kostkę. sól, pieprz 800 ml wody

Ananas z kurczakiem. Sałatka śniadaniowa. sałatki. 80 g ryżu 2 piersi z kurczaka 0,5 puszki ananasa pokrojonego w kostkę. sól, pieprz 800 ml wody sałatki Ananas z kurczakiem 80 g ryżu 2 piersi z kurczaka 0,5 puszki ananasa pokrojonego w kostkę 1 ł curry 5 Ł majonezu (przepis str. 45) sól, pieprz 800 ml wody Kurczaka skropić sokiem z cytryny, wstawić

Bardziej szczegółowo

SPOŁECZEŃSTWO OD KUCHNI Integracja międzypokoleniowa mieszkańców Śliwkowego Szlaku

SPOŁECZEŃSTWO OD KUCHNI Integracja międzypokoleniowa mieszkańców Śliwkowego Szlaku SPOŁECZEŃSTWO OD KUCHNI Integracja międzypokoleniowa mieszkańców Śliwkowego Szlaku NASZE KULINARNE TRADYCJE NASZE KULINARNE TRADYCJE Co składa się na nie? Bez jakich produktów i potraw nie wyobrażamy sobie

Bardziej szczegółowo

KANAPKI BEZ MIĘSA. przepisy.pl

KANAPKI BEZ MIĘSA. przepisy.pl KANAPKI BEZ MIĘSA Pełnoziarniste kanapki z wegańskim smalcem z białej fasoli 20 minut 4 osoby Łatwe pieczywo pełnoziarniste, kromki - 4 sztuki biała fasola z puszki - 400 gramów cebula biała - 1 sztuka

Bardziej szczegółowo

PROGRAM ZAJĘĆ W RAMACH AKADEMII ZDROWEGO ŻYWIENIA. Opis. - praca z materiałami drukowanymi, - pogadanka, - dyskusja problemowa

PROGRAM ZAJĘĆ W RAMACH AKADEMII ZDROWEGO ŻYWIENIA. Opis. - praca z materiałami drukowanymi, - pogadanka, - dyskusja problemowa PROGRAM ZAJĘĆ W RAMACH AKADEMII ZDROWEGO ŻYWIENIA Uwaga: Dopuszcza się modyfikację kolejności zaplanowanych tematów. Kolejne zajęcia Temat główny - Liczba godzin Metody prowadzenia zajęć: Opis 1 PODSTAWOWE

Bardziej szczegółowo

Masę przełożyć do jednorazowych aluminiowych foremek (lub foremek wyłożonych papierem do pieczenia). Wierzch udekorować ziarenkami kolorowego

Masę przełożyć do jednorazowych aluminiowych foremek (lub foremek wyłożonych papierem do pieczenia). Wierzch udekorować ziarenkami kolorowego Apetyt na Rybkę 1,5 kg filetów rybnych sok z 1/2 cytryny 3-4 duże ząbki czosnku 2 średnie cebule 1 łyżka suszonego cząbru lub innej przyprawy, np. do ryb oliwa, sól i pieprz 2 kromki razowego chleba ½

Bardziej szczegółowo

Formularz cenowy ART. SPOŻYWCZE ZAŁĄCZNIK NR 1G. Bielsko-Biała, grudzień 2012 Strona 1. Nazwa i pieczątka firmy

Formularz cenowy ART. SPOŻYWCZE ZAŁĄCZNIK NR 1G. Bielsko-Biała, grudzień 2012 Strona 1. Nazwa i pieczątka firmy .. Nazwa i pieczątka firmy ART. SPOŻYWCZE Formularz cenowy ZAŁĄCZNIK NR 1G Lp. Nazwa produktu j.m. Ilość 1. Ryż długo ziarnisty kg 250 2. Kasza jaglana kg 42 3. Kasza gryczana kg 83 4. Kasza manna kg 100

Bardziej szczegółowo

SZKOŁA PODSTAWOWA NR 84 IM RUCHU OBROOCÓW POKOJU UL. ŁUKASZA GÓRNICKIEGO 20 50-337 WROCŁAW. Jadłospis wiosna. Obowiązuje od 01 kwietnia do 31 maja

SZKOŁA PODSTAWOWA NR 84 IM RUCHU OBROOCÓW POKOJU UL. ŁUKASZA GÓRNICKIEGO 20 50-337 WROCŁAW. Jadłospis wiosna. Obowiązuje od 01 kwietnia do 31 maja SZKOŁA PODSTAWOWA NR 84 IM RUCHU OBROOCÓW POKOJU UL. ŁUKASZA GÓRNICKIEGO 20 50-337 WROCŁAW Jadłospis wiosna Obowiązuje od 01 kwietnia do 31 maja Szkoła została zgłoszona do udziału w projekcie Szkoła w

Bardziej szczegółowo

Jadłospis 24.11.2014 05.12.2014. bułka kajzerka z masłem szynką drobiową ogórkiem kiszonym w plastrach 1 szt herbata z cukrem 200ml

Jadłospis 24.11.2014 05.12.2014. bułka kajzerka z masłem szynką drobiową ogórkiem kiszonym w plastrach 1 szt herbata z cukrem 200ml Jadłospis : pieczywo mieszane 40g z masłem 15 g, kiełbaska leszczyńska 1 szt, keczup 5 g pomidor 10g, płatki kukurydziane 180ml, obiad : zupa jarzynowa z estragonem zaprawiona śmietaną z ziemniakami posypana

Bardziej szczegółowo

WIOSNA. * dla klas 4-6 dla chłopców i dziewcząt. ** dla chłopców z klas 4-6 porcja mięsa 95 g mięsa z piersi z kurczaka**

WIOSNA. * dla klas 4-6 dla chłopców i dziewcząt. ** dla chłopców z klas 4-6 porcja mięsa 95 g mięsa z piersi z kurczaka** JADŁOSPISY 1 WIOSNA WIOSNA / DZIEŃ 1 / SZKOŁA PODSTAWOWA Zupa krem z zielonego groszku Na 1 porcję (400 g) 160 g zielonego groszku (świeży lub mrożony) 44 g marchewki (60 g przed 13 g korzenia pietruszki

Bardziej szczegółowo

W 1200 kcal dookoła Wigilii! Omówienie makroskładników oraz kaloryczności potraw wigilijnych i zalecane porcje.

W 1200 kcal dookoła Wigilii! Omówienie makroskładników oraz kaloryczności potraw wigilijnych i zalecane porcje. W 1200 kcal dookoła Wigilii! Omówienie makroskładników oraz kaloryczności potraw wigilijnych i zalecane porcje. 1) Barszcz z uszkami 100 g 284 kcal 6,7 g 38,3 12,1 Szklanka barszczu i 3 uszka 113,6 kcal

Bardziej szczegółowo

JADŁOSPIS od dnia do r.

JADŁOSPIS od dnia do r. JADŁOSPIS od dnia 03.09. do 30.09.2015 r. Data/dzień Śniadanie Obiad Podwieczorek 03.09.2015 04.09.2015 07.09.2015 08.09.2015 Płatki kukurydziane na mleku 200g (mleko, płatki kukurydziane) Ser biały 50g

Bardziej szczegółowo