PRAWIDŁOWE ŻYWIENIE CZŁOWIEKA

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "PRAWIDŁOWE ŻYWIENIE CZŁOWIEKA"

Transkrypt

1 OZ-05-33/08 Drezdenko, r. PRAWIDŁOWE ŻYWIENIE CZŁOWIEKA Prawidłowy sposób odżywiania jest bezpośrednim czynnikiem gwarantującym utrzymanie dobrego samopoczucia i zdrowia. Polega nie tylko na systematycznym dostarczaniu organizmowi potrzebnych składników odżywczych i energii, ale także na odpowiednim rozłożeniu prawidłowo przyrządzonych posiłków w ciągu dnia. Składniki pokarmowe niezbędne do odżywiania organizmu to : * Białko jest jednym ze składników budulcowych kości, mięśni, skóry, krwi i wszystkich tkanek naszego ciała. Białko zwierzęce znajduje się w mięsie, drobiu, rybach, jajach, mleku, kefirach i serach. Białko roślinne występuje w fasoli, grochu, soczewicy, soi i orzechach. * Węglowodany- są one składnikiem odżywczym. Dostarczają głównie energii. Węglowodany znajdują się w owocach, warzywach, pieczywie, kaszach, płatkach zbożowych, ryżu, kukurydzy, ziemniakach i roślinach strączkowych (fasola, groch, soja itp.) * Tłuszcze są najważniejszym składnikiem energetycznym naszego pożywienia. Niektóre służą jako materiał budulcowy organizmu. Tłuszcze znajdują się w maśle, słoninie, smalcu, przetworach mięsnych, pełno tłustym mleku, olejach, oliwie z oliwek, margarynie, orzechach i tłustych rybach. * Witaminy i składniki mineralne - to substancje niezbędne dla człowieka. Witaminy znajdują się w ciemnym pieczywie, płatkach zbożowych, mleku, mięsie, rybach, jajach, warzywach, olejach roślinnych, soi, pszenicy. Składniki mineralne znajdują się w mięsie, rybach, drobiu, pełno ziarnistym chlebie, nasionach strączkowych, kaszy gryczanej oraz w płatkach zbożowych.

2 Podstawą prawidłowego żywienia jest spożywanie różnorodnych produktów oraz właściwa ich ilość. Nie istnieje produkt spożywczy, który zawierałby wszystkie niezbędne składniki odżywcze w odpowiednich, potrzebnych dla organizmu ilościach. Tylko wykorzystanie wielu różnych produktów pozwala na właściwe zbilansowanie diety. Produkty spożywcze można podzielić na 5 grup, zawartych w Piramidzie Zdrowego Żywienia, opracowanej w Polsce przez Instytut Żywności i Żywienia (zmodyfikowana wersja): Piramida Zdrowego Żywienia (wg Instytutu Żywności i Żywienia)

3 W piramidzie zdrowego żywienia znajdziemy od dołu Składnik odżywczy Występowanie Częstotliwość spożywania Węglowodany warzywa owoce nabiał białko/mięso pieczywo mąka makarony ryż, kasza ziemniaki kapusta, kalafior i inne cytrusy owoce sezonowe sery mleko itp. wieprzowina drób itp. codziennie jak najczęściej kilka razy dziennie 2 razy dziennie raz dziennie Produkty zbożowe (węglowodanowe) możemy spotkać pod różnymi postaciami ciemne pieczywo, kasze, płatki zbożowe, musli, makarony. Produkty z tej grupy są dobrym źródłem węglowodanów złożonych, białka roślinnego, witamin z grupy B głównie B 1, B 2, B 6 i PP, a także błonnika regulującego pracę przewodu pokarmowego. Zawierają one też pewne ilości składników mineralnych. Zawartość składników odżywczych w tych produktach jest uzależniona od stopnia przemiału. Biała mąka, jasne pieczywo, dokładnie oczyszczone kasze zawierają mniej błonnika, witamin i składników mineralnych niż grube kasze mniej oczyszczone, ciemne pieczywo i ciemne mąki. Produkty zbożowe ze względu na wysoką zawartość węglowodanów są dobrym źródłem energii. Warzywa i owoce są bogatym źródłem witamin (zwłaszcza witaminy C oraz beta-karotenu i innych karotenoidów), soli mineralnych, błonnika.

4 Witaminy i flawonoidy zawarte w warzywach i owocach mają działanie przeciwnowotworowe i przeciwmiażdżycowe. Potas, występujący w sporych ilościach w warzywach, obniża ciśnienie krwi. Błonnik w nich zawarty nie tylko reguluje pracę przewodu pokarmowego i zapobiega zaparciom, ale także obniża stężenie cholesterolu w surowicy i poprawia tolerancję glukozy. Zapobiega również nowotworom jelita grubego. Antyoksydanty zawarte w warzywach i owocach zapobiegają starzeniu się komórek, przez co przedłużają młodość. Warzywa i owoce są niskokaloryczne, dlatego tak istotne jest ich spożywanie w zapobieganiu nadwadze i otyłości. Mleko i przetwory mleczne są źródłem łatwo przyswajalnego wapnia, na które zapotrzebowanie jest wysokie w okresie intensywnego wzrostu (dojrzewanie) u nastolatków. Mleko zawiera białko pełnowartościowe dobrze przyswajane przez organizm ludzki oraz jest źródłem wit. B 2, i D. Produkty spożywcze otrzymane z mleka, a zawierające dużo tłuszczy, jak masło, tłuste sery żółte, stanowią dobre źródło witaminy A. Młodzież, kobiety ciężarne i karmiące matki powinni spożywać 3-4 porcje mleka i jego przetworów. Bardzo korzystne jest stosowanie obok mleka sfermentowanych napojów mlecznych (jogurty, kefiry) i serów twarogowych. Mięso (czerwone, drób, wędliny, ryby, jaja) powinny występować w co najmniej jednym posiłku w ciągu dnia, ale nie więcej niż 2-3 porcje. Są one źródłem wysokowartościowych białek zwierzęcych i tłuszczów oraz witamin z grupy B głównie wit. B 12, B6, PP. Należy wybierać chude gatunki mięs i spożywać je z umiarem. Spożywanie ryb, szczególnie morskich 2-3 razy w tygodniu, zamiast mięsa, należy do zasad profilaktyki niedokrwiennej choroby serca, ze względu na obecność bardzo korzystnych nienasyconych kwasów tłuszczowych z grupy omega 3.W tłustych gatunkach ryb i wątrobie występuje witamina D. Nasiona roślin strączkowych, szczególnie soja, będące również dobrym źródłem białka, mają także znaczenie w profilaktyce miażdżycy. W tej grupie są również składniki mineralne, takie jak potas, fosfor, żelazo, siarka, sód, chlor. Ryby morskie zawierają ponadto jod. Woda jest niezbędnym składnikiem pożywienia ze względu na rolę

5 w regulowaniu temperatury ciała, transporcie składników odżywczych oraz w reakcjach biochemicznych w organizmie. Wodę przyjmuje się w postaci: różnych płynów (zalecana ilość to ok. 1,5 l/dobę) oraz wraz z żywnością wiele produktów ją zawiera, głównie owoce i warzywa (średnio do 0,7 l/dobę). Zwiększona ilość płynów jest konieczna w czasie upałów oraz podczas chorób przebiegających z gorączką, albo wymiotami lub biegunką. Również przy dużej aktywności fizycznej i poceniu się należy uzupełniać wodę w większej niż zwykle ilości. Inne produkty nieuwzględnione w piramidzie zdrowego żywienia: Poza produktami niezbędnymi należy pamiętać o tzw. produktach dozwolonych, ale w ograniczonych ilościach, do których zalicza się tłuszcze, cukier oraz sól. Właściwe zbilansowanie spożywania tych produktów ze sposobem życia ma na celu zmniejszenie ryzyka chorób żywieniowo zależnych, do których należą choroby układu krążenia, cukrzyca typu 2, otyłość, nadciśnienie tętnicze i próchnica zębów. Tłuszcze ponad 50 % spożywanego tłuszcz stanowi tzw. tłuszcz ukryty, występujący w produktach, lecz niewidoczny na pierwszy rzut oka. Natomiast tłuszcze widoczne, to oleje roślinne, miękkie margaryny oraz masło, smalec, tłuszcz w mięsie i wędlinach. Tłuszcze zwierzęce powinny być spożywanie w umiarkowanych ilościach, ponieważ podnoszą one poziom cholesterolu w surowicy i zwiększają krzepliwość krwi. Oleje roślinne nie wykazują takiego działania. Najczęściej poleca się ich spożywanie w ilości 2 łyżek dziennie, a wśród olejów roślinnych najkorzystniejsza jest oliwa z oliwek lub olej rzepakowy. Cukier można uzupełnić nim produkty z pięciu grup, ale należy kontrolować jego spożycie. Sól zwiększona podaż soli kuchennej zwiększa ryzyko rozwoju nadciśnienia, a także nowotworu żołądka. Aby zmniejszyć ilość soli, należy jak najrzadziej kupować potrawy solone i konserwowane, nie dodawać soli do potraw, zastępować ją np. ziołami. Należy również pamiętać, że dużo soli znajduje się w wędlinach. 10 zasad zdrowego żywienia:

6 1. Staraj się urozmaicać posiłki. Nie ma produktu spożywczego, który by zawierał wszystkie niezbędne składniki pokarmowe w odpowiedniej ilości. Dlatego należy urozmaicać pożywienie, aby zapobiec niedoboru niektórych składników pokarmowych. Wybierając produkty spożywcze, powinno się brać pod uwagę Piramidę Zdrowego Żywienia oraz inne tabelki. 2. Utrzymuj odpowiednią masę ciała. Można utrzymać odpowiednią wagę ciała poprzez zrównoważenie ilości spożywanego pożywienia z aktywnością fizyczną. Ludzie pracujący fizycznie lub prowadzący bardzo aktywny tryb życia powinni jadać więcej produktów zbożowych niż ludzie pracujący na siedząco, nie uprawiający sportu. U otyłych częściej występują wysokie stężenia cholesterolu, niedokrwienne choroby serca, cukrzyca, nadciśnienie tętnicze i inne choroby. Dotyczy to głównie otyłości brzusznej, dlatego też utrzymanie odpowiedniej masy ciała jest głównym czynnikiem zapobiegania tym chorobom. Osoby otyłe powinny ograniczyć spożywanie produktów wysokokalorycznych czyli słodyczy, alkoholu oraz tłuszczy. Powinni też zwiększyć aktywność fizyczną. 3. Spożywaj dużo produktów zbożowych. Codzienne spożywanie razowego pieczywa reguluje pracę przewodu pokarmowego, zapobiega zaparciom, daje uczucie sytości i ułatwia utrzymanie należytej masy ciała. Odpowiedzialny za to jest błonnik pokarmowy. Grupa produktów zbożowych jest dobrym źródłem węglowodanów złożonych, zapewniających energię twoim mięśniom, białko, witaminę B1, niacynę, magnez, żelazo, cynk i błonnik pokarmowy. Przyswajalność żelaza z produktów znacznie poprawia się przy równoczesnym spożyciu produktów z zawartością witaminy C. 4. Pij codziennie co najmniej 2 szklanki mleka. Mleko jest najważniejszym źródłem wapnia w diecie. Dwie duże szklanki spożywane codziennie zapewniają prawie wystarczającą ilość wysokowartościowego białka i witaminy B2. Zaleca się spożywanie mleka chudego. Młodzież, kobiety ciężarne i karmiące powinni spożywać co najmniej 4 szklanki mleka dziennie. Mleko może być zastępowane jogurtem bądź kefirem, a częściowo także serami.

7 5. Spożywaj z umiarem mięso i jego zamienniki. Wybieraj codziennie inny produkt z tej grupy. Spożywanie ryb, szczególnie tłustych ryb morskich, 2 3 razy w tygodniu należy do zasad profilaktyki niedokrwiennej choroby serca. Nasiona roślin strączkowych, będące również dobrym źródłem białka, mają także znaczenie w profilaktyce miażdżycy. Mięso jest dobrym źródłem białka oraz cynku, wit. B1, żelaza i niacyny. Mięso białe (drób) uważane jest za zdrowsze od czerwonego. Należy wybierać chude gatunki. 6. Spożywaj codziennie warzywa i owoce. Dużo warzyw i owoców zapewnia organizmowi wystarczającą ilość witaminy C i beta-karotenu, składników mineralnych oraz błonnika pokarmowego. Witaminom zawartym w warzywach i owocach przypisuje się działanie przeciwmiażdżycowe i przeciwnowotworowe. Ponadto potas obficie występujący w warzywach i owocach obniża ciśnienie krwi. Błonnik w nich zawarty nie tylko reguluje pracę przewodu pokarmowego, zapobiega zaparciom, hamuje uczucie głodu oraz ogranicza wchłanianie szkodliwych substancji. Obniża także stężenie cholesterolu w surowicy i poprawia tolerancję glukozy. 7. Ograniczaj spożycie tłuszczów zwierzęcych. Ograniczenie spożycia tłuszczów zwierzęcych i produktów obfitujących w cholesterol jest czynnikiem zmniejszającym występowanie zawału serca. Tłuszcze zwierzęce podnoszą poziom cholesterolu w surowicy i zwiększają krzepliwość krwi. Oleje roślinne nie wykazują takiego działania. Pamiętaj, że dużo niekorzystnego dla zdrowia tłuszczu znajduje się w tłustym mięsie i wędlinach, ciastach, czekoladzie, kremach lodach i chipsach. Spożycia tych produktów należy unikać. Zamiast tłustych deserów wybieraj galaretki owocowe, biszkopty. Ludzie z podwyższonym stężeniem cholesterolu nie powinni spożywać masła, smalcu. 8. Unikaj cukru oraz słodyczy. Unikanie spożywania tych produktów chroni przed próchnicą zębów i ułatwia utrzymanie należytej masy ciała. Cukier nie dostarcza żadnych niezbędnych

8 składników odżywczych. Ponadto fruktoza zawarta w cukrze podnosi stężenie triglicerydów. 9. Ograniczaj spożycie soli. Ograniczanie spożycia soli zmniejsza zagrożenie nadciśnieniem tętniczym. Sól u wielu ludzi podnosi ciśnienie krwi. Ograniczać spożycie soli powinni głównie ludzie z nadciśnieniem oraz osoby rodzin, gdzie ono występuje. Dzienne spożycie soli nie powinno przekraczać 6g. Aktualne jej spożycie jest w Polsce znacznie wyższe. Należy także pamiętać, że dużo soli znajduje się w wędlinach. 10. Unikaj alkoholu. Alkohol nie zawiera żadnych niezbędnych składników pokarmowych, podnosi ciśnienie krwi. Wysokie spożycie alkoholu stanowi ryzyko nagłej śmierci sercowej, a częste jego spożywanie nawet w niewielkich ilościach może doprowadzić do uzależnienia. Ludzie pijący alkohol chorują na marskość wątroby, zwyrodnienie mięśnia sercowego, nowotwory i inne choroby. Sporządził: Starszy instruktor higieny Maria Chudzik

i ciemne mąki. Produkty zbożowe ze względu na wysoką zawartość węglowodanów są dobrym źródłem energii.

i ciemne mąki. Produkty zbożowe ze względu na wysoką zawartość węglowodanów są dobrym źródłem energii. Prawidłowe żywienie Prawidłowy sposób odżywiania jest bezpośrednim czynnikiem gwarantującym utrzymanie dobrego samopoczucia i zdrowia. Polega nie tylko na systematycznym dostarczaniu organizmowi potrzebnych

Bardziej szczegółowo

ZASADY ZDROWEGO ŻYWIENIA - UROZMAICONA DIETA GWARANCJĄ NIEZBĘDNYCH SKŁADNIKÓW ODŻYWCZYCH, MINERALNYCH ORAZ WITAMIN.

ZASADY ZDROWEGO ŻYWIENIA - UROZMAICONA DIETA GWARANCJĄ NIEZBĘDNYCH SKŁADNIKÓW ODŻYWCZYCH, MINERALNYCH ORAZ WITAMIN. ZASADY ZDROWEGO ŻYWIENIA - UROZMAICONA DIETA GWARANCJĄ NIEZBĘDNYCH SKŁADNIKÓW ODŻYWCZYCH, MINERALNYCH ORAZ WITAMIN. 1 Urozmaicenie jest jednym z podstawowych warunków prawidłowej diety, która zapewnia

Bardziej szczegółowo

NADWAGA, OTYŁOŚĆ i DIETA DZIECI

NADWAGA, OTYŁOŚĆ i DIETA DZIECI NADWAGA, OTYŁOŚĆ i DIETA DZIECI W WIEKU SZKOLNYM mgr. inż Izabela Piechowska NADWAGA I OTYŁOŚĆ U DZIECI I MŁODZIEŻY OTYŁOŚĆ wg WHO jest stanem chorobowym charakteryzującym się nadmiernym nagromadzeniem

Bardziej szczegółowo

Składniki odżywcze podzielone zostały ze względu na funkcje:

Składniki odżywcze podzielone zostały ze względu na funkcje: SKŁADNIKI ODŻYWCZE JAK JE UGRYŹĆ? Składnikami odżywczymi nazywamy związki występujące w produktach spożywczych pochodzenia roślinnego i zwierzęcego, które po spożyciu ulegają strawieniu i wchłonięciu ze

Bardziej szczegółowo

Temat: Żywieniowy trójkąt piramida zdrowego żywienia dla dzieci

Temat: Żywieniowy trójkąt piramida zdrowego żywienia dla dzieci 1. Scenariusz zajęć Temat: Żywieniowy trójkąt piramida zdrowego żywienia dla dzieci Cel: Zapoznanie uczniów z Piramidą Zdrowego Żywienia dla dzieci. Przedstawienie sposobu urozmaicania diety w oparciu

Bardziej szczegółowo

Dofinansowane przez: Więcej na: www.zdrowawatroba.uml.lodz.pl

Dofinansowane przez: Więcej na: www.zdrowawatroba.uml.lodz.pl Więcej na: www.zdrowawatroba.uml.lodz.pl Dofinansowane przez: Węglowodany Spożycie węglowodanów w diecie osoby o prawidłowej masie ciała powinno wynosić 55 75% energii dziennej racji pokarmowej, przy

Bardziej szczegółowo

Choroby żywieniowo zależne

Choroby żywieniowo zależne Choroby żywieniowo zależne CUKRZYCA TYPU II- DIETA Z OGRANICZENIEM CUKRÓW PROSTYCH 1. Osoby z nadwagą muszą stosować diety redukujące o poziomie energetycznym od 1000 do 1500 kcal w zależności od stanu

Bardziej szczegółowo

Białka, tłuszcze i węglowodany

Białka, tłuszcze i węglowodany Białka, tłuszcze i węglowodany Białka, tłuszcze i węglowodany Prawidłowe żywienie jest jednym z najważniejszych czynników środowiskowych, decydujących o harmonijnym rozwoju i funkcjonowaniu organizmu ludzkiego

Bardziej szczegółowo

Spis treści. www.wsip.com.pl 3

Spis treści. www.wsip.com.pl 3 Spis treści 1. Wprowadzenie................................................... 9 1.1. Żywność jako źródło składników pokarmowych...................... 9 1.1.1. Normy żywienia dla ludności................................

Bardziej szczegółowo

23PLN OD OSOBY PRZERWY KAWOWE@NOVOTEL KATOWICE CENTRUM. Czy wiesz, że...? PRZERWA OCZYSZCZAJĄCA

23PLN OD OSOBY PRZERWY KAWOWE@NOVOTEL KATOWICE CENTRUM. Czy wiesz, że...? PRZERWA OCZYSZCZAJĄCA Ludzki organizm w ok. 60% składa się z wody. Bardzo ważne jest wypijanie przynajmniej 1,5 l płynów dziennie - zapobiegasz w ten sposób odwodnieniu organizmu oraz wspomagasz pracę mózgu. PRZERWA OCZYSZCZAJĄCA

Bardziej szczegółowo

Dr hab. n. med. Katarzyna Muszyñska - Ros³an Klinika Onkologii i Hematologii Dzieciêcej Uniwersytet Medyczny w Bia³ymstoku

Dr hab. n. med. Katarzyna Muszyñska - Ros³an Klinika Onkologii i Hematologii Dzieciêcej Uniwersytet Medyczny w Bia³ymstoku Dr hab. n. med. Katarzyna Muszyñska - Ros³an Klinika Onkologii i Hematologii Dzieciêcej Uniwersytet Medyczny w Bia³ymstoku Szanowni Rodzice, Oddajemy w wasze rêce kolejn¹ informacjê, jak chroniæ Wasze

Bardziej szczegółowo

skąd pochodzi Nasz Kurczak

skąd pochodzi Nasz Kurczak Nasz Kurczak to mięso pochodzące od sprawdzonych dostawców. W większości to odbiorcy pasz marki Wipasz - znamy ich hodowle, wspieramy wiedzą, szkolimy. 1 Wiemy skąd pochodzi Nasz Kurczak Kontrolujemy jakość

Bardziej szczegółowo

Dietetyka Odchudzanie Diety Zdrowa żywność Lecznie żywieniowe Otyłość Porady dietetyka Dieta Żywienie w nadciśnieniu tętniczym

Dietetyka Odchudzanie Diety Zdrowa żywność Lecznie żywieniowe Otyłość Porady dietetyka Dieta Żywienie w nadciśnieniu tętniczym Nadciśnienie tętnicze (HA, AH) (łac. hypertonia arterialis) to choroba układu krążenia, która charakteryzuje się stale lub okresowo podwyższonym ciśnieniem tętniczym krwi. Zdecydowana większość (ponad

Bardziej szczegółowo

LISTA DIET STOSOWANYCH U ZAMAWIAJĄCEGO:

LISTA DIET STOSOWANYCH U ZAMAWIAJĄCEGO: LISTA DIET STOSOWANYCH U ZAMAWIAJĄCEGO: I. Trzyposiłkowe całodzienne racje pokarmowe Załącznik Nr 6 do siwz 1. Dieta podstawowa Stosowana u pacjentów niewymagających żywienia dietetycznego o zdrowym przewodzie

Bardziej szczegółowo

10 ZASAD ZDROWEGO ODŻYWIANIA

10 ZASAD ZDROWEGO ODŻYWIANIA ŻYJ ZDROWO! 10 ZASAD ZDROWEGO ODŻYWIANIA Jedz regularnie co 3 godziny. Jedz ostatni posiłek 2-3 godziny przed snem. Dbaj by twoja dieta była bogata we wszystkie składniki odżywcze(węglowodany, białko i

Bardziej szczegółowo

Śniadanie w domu, posiłek w szkole. Dlaczego trzeba uczyć jak należy odżywiać się?

Śniadanie w domu, posiłek w szkole. Dlaczego trzeba uczyć jak należy odżywiać się? Śniadanie w domu, posiłek w szkole. Dlaczego trzeba uczyć jak należy odżywiać się? To jedno z wielu pytań, jakie może a nawet powinien zadać sobie i innym każdy z nas. Okazuje się, że nasza wiedza: - na

Bardziej szczegółowo

Gasimy pragnienie - gospodarka wodna młodego sportowca.

Gasimy pragnienie - gospodarka wodna młodego sportowca. Gasimy pragnienie - gospodarka wodna młodego sportowca. Woda to najważniejszy, niezbędny do życia nieorganiczny składnik ciała człowieka. Jej ilość zależy od wieku, płci i zawartości tkanki tłuszczowej,

Bardziej szczegółowo

Jadłospisy dla dzieci z alergią pokarmową na białka mleka krowiego. 5. i 6. miesiąc życia

Jadłospisy dla dzieci z alergią pokarmową na białka mleka krowiego. 5. i 6. miesiąc życia Jadłospisy dla dzieci z alergią pokarmową na białka mleka krowiego 5. i 6. miesiąc życia 1 5 miesiąc 6 miesiąc KROK 4 KROK 3 KROK 2 KROK 1 Celem do którego należy dążyć jest wyłączne karmienie piersią

Bardziej szczegółowo

najzdrowsza dieta na świecie DASH & MIND Przebieg Badanie DASH 2100 kcal 2016-01-13

najzdrowsza dieta na świecie DASH & MIND Przebieg Badanie DASH 2100 kcal 2016-01-13 najzdrowsza dieta na świecie DASH & MIND Dietary Approach to Stop Hypertension Mediterranean-DASH Intervention for Neurodegenerative Delay dr Małgorzata Kalemba-Drożdż National Heart, Lung, and Blood Institute,

Bardziej szczegółowo

IRENA CELEJOWA. ŻYWiENiE. w SI AORCIE U PZWL

IRENA CELEJOWA. ŻYWiENiE. w SI AORCIE U PZWL IRENA CELEJOWA ŻYWiENiE w SI AORCIE U PZWL prof. nadzw. dr hab. IRENA C E LEJ OWA w S P «;l^ C IE & PZWL W s t ę p... 9 I. CZĘŚĆ O G Ó L N A... 11 1. Potrzeby energetyczne sp o r to w c ó w... 13 1.1.

Bardziej szczegółowo

Żywienie zbiorowe typu zamkniętego na przykładzie Przedszkola Miejskiego nr 7 w Ostrołęce Tęczowa Kraina.

Żywienie zbiorowe typu zamkniętego na przykładzie Przedszkola Miejskiego nr 7 w Ostrołęce Tęczowa Kraina. Żywienie zbiorowe typu zamkniętego na przykładzie Przedszkola Miejskiego nr 7 w Ostrołęce Tęczowa Kraina. Źródło: www.pmnr7.pl Uniwersytet Warmińsko-Mazurski, Katedra Żywienia Człowieka Studia Podyplomowe,

Bardziej szczegółowo

300,0 mg. 150,0 mg. Witamina C 85,0 mg 106% Witamina B 3 (mg ekwiwalentu niacyny) 18,0 mg

300,0 mg. 150,0 mg. Witamina C 85,0 mg 106% Witamina B 3 (mg ekwiwalentu niacyny) 18,0 mg Pharmaton Matruelle Suplement diety Kapsułki żelatynowe miękkie 30 szt., 60szt. PHARMATON MATRUELLE jest kompozycją witamin oraz składników mineralnych z dodatkiem kwasów Omega-3 (w tym DHA) oraz kwasem

Bardziej szczegółowo

ywienie i aktywnoêç fizyczna metody profilaktyki nadwagi i oty oêci

ywienie i aktywnoêç fizyczna metody profilaktyki nadwagi i oty oêci ywienie i aktywnoêç fizyczna metody profilaktyki nadwagi i oty oêci Miros aw Jarosz, Wioleta Respondek Zapobieganie nadwadze i oty oêci sta o si wielkim wyzwaniem dla wi kszoêci krajów na Êwiecie. Cz stoêç

Bardziej szczegółowo

ROLA SZKOŁY W PROFILAKTYCE OTYŁOŚCI DZIECI I MŁODZIEŻY Barbara Woynarowska Kierownik Zakładu Biomedycznych i Psychologicznych Podstaw Edukacji, Wydział Pedagogiczny UW Przewodnicząca Rady Programowej ds.

Bardziej szczegółowo

Podstawy teoretyczne projektu. Trzymaj Formę!

Podstawy teoretyczne projektu. Trzymaj Formę! Stowarzyszenie Polska Federacja Producentów Żywności Podstawy teoretyczne projektu Trzymaj Formę! Poradnik dla nauczycieli na podstawie materiałów przygotowanych dla potrzeb programu Forma na Piątkę opracowanych

Bardziej szczegółowo

Temat: Czy wiesz co jesz? czyli o zdrowej żywności i nie tylko

Temat: Czy wiesz co jesz? czyli o zdrowej żywności i nie tylko MODUŁ III LEKCJA 4 Temat: Czy wiesz co jesz? czyli o zdrowej żywności i nie tylko Stosowanie na co dzień zasad racjonalnego żywienia w znacznym stopniu wpływa na właściwy rozwój fizyczny i psychiczny oraz

Bardziej szczegółowo

SOLE MINERALNE. Prezentacja: Paulina Małek kl. V a

SOLE MINERALNE. Prezentacja: Paulina Małek kl. V a SOLE MINERALNE Prezentacja: Paulina Małek kl. V a PODZIAŁ SOLI MINERALNYCH Składniki mineralne ze względu na zapotrzebowanie organizmu dzieli się na dwie grupy: makroelementy i mikroelementy. Makroelementy

Bardziej szczegółowo

Grupa SuperTaniaApteka.pl Utworzono : 23 czerwiec 2016

Grupa SuperTaniaApteka.pl Utworzono : 23 czerwiec 2016 SERCE I UKŁAD KRĄŻENIA > Model : 8217012 Producent : - POLIXAR 10 NA WYSOKI CHOLESTEROL Preparat przeznaczony dla osób pragnących zmniejszyć ryzyko podwyższenia poziomu cholesterolu we krwi. POLIXAR 5

Bardziej szczegółowo

Urząd Miasta Bielsko-Biała - um.bielsko.pl Wygenerowano: 2016-06-30/02:29:36. Wpływ promieni słonecznych na zdrowie człowieka

Urząd Miasta Bielsko-Biała - um.bielsko.pl Wygenerowano: 2016-06-30/02:29:36. Wpływ promieni słonecznych na zdrowie człowieka Wpływ promieni słonecznych na zdrowie człowieka Światło słoneczne jest niezbędne do trwania życia na Ziemi. Dostarcza energii do fotosyntezy roślinom co pomaga w wytwarzaniu tlenu niezbędnego do życia.

Bardziej szczegółowo

Kobieta w ciąży bez specjalnych wymagań żywieniowych

Kobieta w ciąży bez specjalnych wymagań żywieniowych Kobieta w ciąży bez specjalnych wymagań żywieniowych Prawidłowe żywienie w ciąży powinno być zgodne z ogólnymi zasadami zdrowego żywienia. Pamiętaj jednak, że w ciąży wzrasta zapotrzebowanie na białko,

Bardziej szczegółowo

WITAMINY. www.pandm.prv.pl

WITAMINY. www.pandm.prv.pl WITAMINY - wpływa na syntezę białek, lipidów, hormonów a szczególnie hormonów tarczycy - pomaga w utrzymaniu prawidłowej czynności uk.immunologicznego - pomaga w leczeniu : rozedmy płuc i nadczynności

Bardziej szczegółowo

ZALECENIA ŻYWIENIOWE DLA PACJENTÓW Z CHOROBĄ NOWOTWOROWĄ. Specjalistyczna Poradnia Dietetyczna Smaki Życia Urszula Grzywacz Aneta Goliszewska

ZALECENIA ŻYWIENIOWE DLA PACJENTÓW Z CHOROBĄ NOWOTWOROWĄ. Specjalistyczna Poradnia Dietetyczna Smaki Życia Urszula Grzywacz Aneta Goliszewska ZALECENIA ŻYWIENIOWE DLA PACJENTÓW Z CHOROBĄ NOWOTWOROWĄ Specjalistyczna Poradnia Dietetyczna Smaki Życia Urszula Grzywacz Aneta Goliszewska 1 Spis treści 1 Najważniejsze ogólne zalecenia dietetyczne

Bardziej szczegółowo

Co to jest cukrzyca?

Co to jest cukrzyca? Dziecko z cukrzycą Co to jest cukrzyca? Cukrzyca to przewlekła choroba metaboliczna, charakteryzująca się wysoką hiperglikemią (wysoki poziom glukozy we krwi). Wynika ona z nieprawidłowego wydzielania

Bardziej szczegółowo

Probiotyczne napoje fermentowane

Probiotyczne napoje fermentowane Probiotyczne napoje fermentowane Waldemar Gustaw Katedra Technologii Owoców, Warzyw i Grzybów UP Lublin Probiotyki probiotyk pro bios - dla życia probiotyki to pojedyncze lub mieszane kultury żywych mikroorganizmów,

Bardziej szczegółowo

DOPALACZE. - nowa kategoria substancji psychoaktywnych

DOPALACZE. - nowa kategoria substancji psychoaktywnych DOPALACZE - nowa kategoria substancji psychoaktywnych CZYM SĄ DOPALACZE? Dopalacze stosowana w Polsce, potoczna nazwa różnego rodzaju produktów zawierających substancje psychoaktywne, które nie znajdują

Bardziej szczegółowo

Dziecko. dobrydietetyk.pl. z nadwagą

Dziecko. dobrydietetyk.pl. z nadwagą Dziecko dobrydietetyk.pl z nadwagą 1 na 10 dzieci w wieku szkolnym ma problem z nadwagą lub otyłością Około 80% dzieci z nadwagą będzie w przyszłości otyłe Nadwaga w okresie dzieciństwa zwiększa ryzyko

Bardziej szczegółowo

Karta charakterystyki Zgodnie z 1907/2006/WE, Artykuł 31 Data druku: 29.08.2008 Data aktualizacji: 29.08.2008. Smarowanie. jak wyżej.

Karta charakterystyki Zgodnie z 1907/2006/WE, Artykuł 31 Data druku: 29.08.2008 Data aktualizacji: 29.08.2008. Smarowanie. jak wyżej. 1. Identyfikacja preparatu i nazwa firmy Informacje o produkcie: Nazwa handlowa: Zastosowanie preparatu: Dostawca: Infolinia: Informacja o nagłych przypadkach: Smar litowy uniwersalny 7022 Smarowanie Siebert

Bardziej szczegółowo

Rola poszczególnych składników pokarmowych

Rola poszczególnych składników pokarmowych Zdrowy styl życia Rola poszczególnych składników pokarmowych 1. Białka Pełnią w organizmie funkcję budulcową. Są składnikiem wszystkich tkanek oraz kości. 2. Tłuszcze Pełnią w organizmie funkcję energetyczną.

Bardziej szczegółowo

Jedz owoce i warzywa

Jedz owoce i warzywa Jedz owoce i warzywa scenariusz zajęć opracowany przez mgr Małgorzatę Nowakowską, nauczyciela przyrody Odbiorcy: Uczniowie klas IV-VI szkoły podstawowej. Cel główny: Zapoznanie uczniów z zasadami prawidłowego

Bardziej szczegółowo

WEGETARIANIZM jako sposób ywienia

WEGETARIANIZM jako sposób ywienia WEGETARIANIZM jako sposób ywienia SPOSOBY YWIENIA: z wyra przewag produktów ro linnych mieszany z wykorzystaniem ró nych produktów ro linnych i zwierz cych z wyra przewag produktów zwierz cych (Eskimosi)

Bardziej szczegółowo

Czytam i piszę. klasa II. część. Seria. dla klasy drugiej szkoły podstawowej. Ćwiczenia dla klasy drugiej szkoły podstawowej.

Czytam i piszę. klasa II. część. Seria. dla klasy drugiej szkoły podstawowej. Ćwiczenia dla klasy drugiej szkoły podstawowej. Seria Czytam i piszę dla klasy drugiej szkoły podstawowej Zestaw podstawowy część Ćwiczenia do edukacji polonistycznej, przyrodniczej i społecznej Ćwiczenia do edukacji matematycznej Zestaw sześciu zeszytów

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA BHP PRZY RECZNYCH PRACACH TRANSPORTOWYCH DLA PRACOWNIKÓW KUCHENKI ODDZIAŁOWEJ.

INSTRUKCJA BHP PRZY RECZNYCH PRACACH TRANSPORTOWYCH DLA PRACOWNIKÓW KUCHENKI ODDZIAŁOWEJ. INSTRUKCJA BHP PRZY RECZNYCH PRACACH TRANSPORTOWYCH DLA PRACOWNIKÓW KUCHENKI ODDZIAŁOWEJ. I. UWAGI OGÓLNE. 1. Dostarczanie posiłków, ich przechowywanie i dystrybucja musza odbywać się w warunkach zapewniających

Bardziej szczegółowo

Wiesz co jesz? Zalecenia dietetyczne w praktyce

Wiesz co jesz? Zalecenia dietetyczne w praktyce Źródło: http://zdrowie.kikik.co/ Wiesz co jesz? Zalecenia dietetyczne w praktyce Dr Agnieszka Kozioł-Kozakowska Pracownia Dietetyki Pediatrycznej, Klinika Pediatrii, Gastroenterologii i Żywienie, UJ CM

Bardziej szczegółowo

CHARAKTERYSTYKA SPOSOBU ŻYWIENIA MŁODZIEŻY ROZPOCZYNAJĄCEJ STUDIA W AKADEMII WYCHOWANIA FIZYCZNEGO W KRAKOWIE

CHARAKTERYSTYKA SPOSOBU ŻYWIENIA MŁODZIEŻY ROZPOCZYNAJĄCEJ STUDIA W AKADEMII WYCHOWANIA FIZYCZNEGO W KRAKOWIE ROCZN. PZH, 2003, 54, NR 2, 207 212 MARIA GACEK CHARAKTERYSTYKA SPOSOBU ŻYWIENIA MŁODZIEŻY ROZPOCZYNAJĄCEJ STUDIA W AKADEMII WYCHOWANIA FIZYCZNEGO W KRAKOWIE THE CHARACTERISTIC OF NOURISHMENT OF THE YOUTH

Bardziej szczegółowo

ZATRUCIA POKARMOWE KAŻDE ZATRUCIE POKARMOWE MOŻE BYĆ GROŹNE, SZCZEGÓLNIE DLA NIEMOWLĄT I DZIECI DO LAT 3, LUDZI OSŁABIONYCH I STARSZYCH.

ZATRUCIA POKARMOWE KAŻDE ZATRUCIE POKARMOWE MOŻE BYĆ GROŹNE, SZCZEGÓLNIE DLA NIEMOWLĄT I DZIECI DO LAT 3, LUDZI OSŁABIONYCH I STARSZYCH. ZATRUCIA POKARMOWE Zatrucia pokarmowe to ostre i gwałtowne dolegliwości żołądkowo-jelitowe objawiające się zwykle biegunką i wymiotami. Występują w stosunkowo krótkim czasie po spożyciu żywności skażonej

Bardziej szczegółowo

Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: www.bielany.waw.pl

Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: www.bielany.waw.pl 1 z 5 2012-03-01 07:30 Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: www.bielany.waw.pl Warszawa: Przedmiotem zamówienia jest Dostawa karmy dla

Bardziej szczegółowo

Układ wydalniczy i skóra

Układ wydalniczy i skóra Układ wydalniczy i skóra 1. Zaznacz definicję wydalania. A. Usuwanie z organizmu szkodliwych produktów przemiany materii. B. Pobieranie przez organizm substancji niezbędnych do podtrzymywania funkcji Ŝyciowych

Bardziej szczegółowo

Żywienie bez zmartwień. Wszyscy kochamy Complete!

Żywienie bez zmartwień. Wszyscy kochamy Complete! Żywienie bez zmartwień Wszyscy kochamy Complete! Zwierzęta, podobnie jak ludzie, cieszą się lepszym i dłuższym życiem, gdy się zdrowo odżywiają. Karmy Versele-Laga z linii Complete zapewniają doskonale

Bardziej szczegółowo

Rosliny do oczka wodnego Utworzono : 21 czerwiec 2016

Rosliny do oczka wodnego Utworzono : 21 czerwiec 2016 Rośliny > ZIOŁA > Model : - Producent : - kontakt : - biuro@roslinydooczka.pl Strona 1 Rośliny > ZIOŁA > kontakt : - biuro@roslinydooczka.pl Strona 2 Rośliny > ZIOŁA > kontakt : - biuro@roslinydooczka.pl

Bardziej szczegółowo

Handel zagraniczny towarami rolno-spoŝywczymi Polski z Norwegią w latach 2009 2013 i w okresie I VII 2014 r.

Handel zagraniczny towarami rolno-spoŝywczymi Polski z Norwegią w latach 2009 2013 i w okresie I VII 2014 r. BIURO ANALIZ I PROGRAMOWANIA Warszawa, 2014-09-26 Handel zagraniczny towarami rolno-spoŝywczymi Polski z Norwegią w latach 2009 2013 i w okresie I VII 2014 r. Norwegia jest państwem zbliŝonym pod względem

Bardziej szczegółowo

II edycja akcji Przedszkolak pełen zdrowia

II edycja akcji Przedszkolak pełen zdrowia II edycja akcji Przedszkolak pełen zdrowia Odporność wzmacniamy, bo o zdrowe żywienie i higienę dbamy I tydzień: Uświadomienie dzieciom, co oznaczają pojęcia : zdrowie i choroba. Jakie są objawy choroby

Bardziej szczegółowo

Koszty obciążenia społeczeństwa. Ewa Oćwieja Marta Ryczko Koło Naukowe Ekonomiki Zdrowia IZP UJ CM 2012

Koszty obciążenia społeczeństwa. Ewa Oćwieja Marta Ryczko Koło Naukowe Ekonomiki Zdrowia IZP UJ CM 2012 Koszty obciążenia społeczeństwa chorobami układu krążenia. Ewa Oćwieja Marta Ryczko Koło Naukowe Ekonomiki Zdrowia IZP UJ CM 2012 Badania kosztów chorób (COI Costof illnessstudies) Ekonomiczny ciężar choroby;

Bardziej szczegółowo

OGÓLNE ZALECENIA ŻYWIENIOWE PRZY NADWADZE I OTYŁOŚCI ORAZ W ZAPOBIEGANIU MIAŻDŻYCY

OGÓLNE ZALECENIA ŻYWIENIOWE PRZY NADWADZE I OTYŁOŚCI ORAZ W ZAPOBIEGANIU MIAŻDŻYCY OGÓLNE ZALECENIA ŻYWIENIOWE PRZY NADWADZE I OTYŁOŚCI ORAZ W ZAPOBIEGANIU MIAŻDŻYCY MIAŻDŻYCA. Miażdżyca jest schorzeniem tętnic, którego podstawową cechą jest stwardnienie ściany naczyń. Blaszka miażdżycowa

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 10. 1. Wytyczne do punktów wydawania/spożywania posiłków w miejscach zakwaterowania

Załącznik nr 10. 1. Wytyczne do punktów wydawania/spożywania posiłków w miejscach zakwaterowania Załącznik nr 10 1. Wytyczne do punktów wydawania/spożywania posiłków w miejscach zakwaterowania Przedstawione tematy są bardzo ogólne warunki sanitarnohigieniczne są różne w zależności od sposobu wydawania

Bardziej szczegółowo

Ewaluacja programu edukacyjnego Trzymaj Formę!

Ewaluacja programu edukacyjnego Trzymaj Formę! Ewaluacja programu edukacyjnego Trzymaj Formę! realizowanego przez Państwową Inspekcję Sanitarną oraz Polską Federację Producentów Żywności Związek Pracodawców Część I - Odżywianie a zdrowie młodzieży

Bardziej szczegółowo

FORMULARZ OFERTY. Wartość brutto:...zł, (słownie złotych brutto:. ).

FORMULARZ OFERTY. Wartość brutto:...zł, (słownie złotych brutto:. ). /Pieczęć adresowa / Załącznik nr 1 do SIWZ FORMULARZ OFERTY Ja/my*, niżej podpisany/ni,...... działając w imieniu i na rzecz : NIP...REGON... Nr telefonu.../faksu... Adres e-mail do korespondencji:...

Bardziej szczegółowo

Narzucone ustawą rozwiązania skutkują wydawaniem posiłków (całkowicie wbrew intencjom osób je przygotowujących) kompletnie nienadających się do

Narzucone ustawą rozwiązania skutkują wydawaniem posiłków (całkowicie wbrew intencjom osób je przygotowujących) kompletnie nienadających się do Dostajemy wiele listów od rodziców w sprawie nowych, restrykcyjnych przepisów ws. żywienia w szkołach. Efekty są odwrotne do zamierzonych: dzieci, zamiast jeść zdrowo, przestają w ogóle jeść obiady, bo

Bardziej szczegółowo

DOPALACZE- Legalne nie znaczy bezpieczne

DOPALACZE- Legalne nie znaczy bezpieczne DOPALACZE- Legalne nie znaczy bezpieczne 29.10. Katowice CO TO SĄ DOPLACZE? Dopalacz, czy Dopalacz, dopalacze czy to dopalacze termin to termin nieposiadający nieposiadającycharakteru naukowego. UŜywa

Bardziej szczegółowo

DIETA = ŻYWNOŚĆ = ZDROWIE

DIETA = ŻYWNOŚĆ = ZDROWIE Strona1 DIETA = ŻYWNOŚĆ = ZDROWIE Opracowała: Agnieszka Kulisa Dietetyk Dla BUKK Karina Kozioł Strona2 10 ZASAD RACJONALNEGO ODŻYWIANIA Strona3 1. DBAJ O RÓŻNORODNOŚĆ SPOŻYWANYCH PRODUKTÓW Nie ma produktu

Bardziej szczegółowo

ZBILANSOWANA DIETA TALERZ ZDROWIA SMACZNIE, ZDROWO, KOLOROWO. Anna Oblacińska Instytut Matki i Dziecka

ZBILANSOWANA DIETA TALERZ ZDROWIA SMACZNIE, ZDROWO, KOLOROWO. Anna Oblacińska Instytut Matki i Dziecka ZBILANSOWANA DIETA TALERZ ZDROWIA SMACZNIE, ZDROWO, KOLOROWO Anna Oblacińska Instytut Matki i Dziecka TALERZ CZY PIRAMIDA? Przedstawione w modelach zdrowego żywienia zalecenia żywieniowe to sugestie ogólne,

Bardziej szczegółowo

Poz. 728. z dnia 19 czerwca 2012 r. w sprawie wykazu laboratoriów referencyjnych

Poz. 728. z dnia 19 czerwca 2012 r. w sprawie wykazu laboratoriów referencyjnych Poz. 728 1) z dnia 19 czerwca 2012 r. w sprawie wykazu laboratoriów referencyjnych 2) 3) 1) 2) z 2011 r. Nr 106, poz. 622, Nr 122, poz. 696 i Nr 171, poz. 1016. 3) - i Nr 230, poz. 1511 oraz z 2011 r.

Bardziej szczegółowo

I. 1) NAZWA I ADRES: Szkoła Podstawowa nr 30 w Warszawie ul. Kawęczyńska 2, woj. mazowieckie

I. 1) NAZWA I ADRES: Szkoła Podstawowa nr 30 w Warszawie ul. Kawęczyńska 2, woj. mazowieckie Warszawa: Sukcesywna dostawa artykułów żywnościowych dla Szkoły Podstawowej nr 30 w Warszawie ul. Kawęczyńska 2 Numer ogłoszenia: 247095-2014 data zamieszczenia: 28-11-2014 OGŁOSZENIE O ZAMÓWIENIU - dostawy

Bardziej szczegółowo

Temat lekcji: Bakterie a wirusy.

Temat lekcji: Bakterie a wirusy. Anna Tomicka Scenariusz lekcji biologii Dział: Różnorodność organizmów. Klasa: I b Temat lekcji: Bakterie a wirusy. 1.Cele lekcji: Cel ogólny: Uczeń: omawia budowę komórki bakterii oraz wirusów, wyjaśnia

Bardziej szczegółowo

Jadłospisy dla dzieci z alergią pokarmową na białka mleka krowiego. 11. i 12. miesiąc życia

Jadłospisy dla dzieci z alergią pokarmową na białka mleka krowiego. 11. i 12. miesiąc życia Jadłospisy dla dzieci z alergią pokarmową na białka mleka krowiego 11. i 12. miesiąc życia 1 11. i 12. miesiąc Poniższa propozycja, to propozycja diety bezmlecznej dla niemowląt z alergią na białka mleka

Bardziej szczegółowo

Zalecenia w zakresie bezpieczeństwa mikrobiologicznego owoców i warzyw

Zalecenia w zakresie bezpieczeństwa mikrobiologicznego owoców i warzyw Zalecenia w zakresie bezpieczeństwa mikrobiologicznego owoców i warzyw Występowanie zatruć pokarmowych u ludzi może być związane z obecnością wirusów w żywności i wodzie. Żywność zarówno pochodzenia zwierzęcego

Bardziej szczegółowo

Techniczne nauki М.М.Zheplinska, A.S.Bessarab Narodowy uniwersytet spożywczych technologii, Кijow STOSOWANIE PARY WODNEJ SKRAPLANIA KAWITACJI

Techniczne nauki М.М.Zheplinska, A.S.Bessarab Narodowy uniwersytet spożywczych technologii, Кijow STOSOWANIE PARY WODNEJ SKRAPLANIA KAWITACJI Techniczne nauki М.М.Zheplinska, A.S.Bessarab Narodowy uniwersytet spożywczych technologii, Кijow STOSOWANIE PARY WODNEJ SKRAPLANIA KAWITACJI SKLAROWANEGO SOKU JABŁKOWEGO Skutecznym sposobem leczenia soku

Bardziej szczegółowo

Wybrane zachowania żywieniowe i sposób żywienia gimnazjalistów warszawskiego Ursynowa

Wybrane zachowania żywieniowe i sposób żywienia gimnazjalistów warszawskiego Ursynowa Wybrane zachowania żywieniowe i sposób żywienia gimnazjalistów warszawskiego Ursynowa dr inż. Katarzyna Kowalcze Instytut Nauk o Zdrowiu, Katedra Dietetyki i Oceny Żywności, Uniwersytet Przyrodniczo- Humanistyczny

Bardziej szczegółowo

DODATKI DO ŻYWNOŚCI Przyjaciel czy wróg?

DODATKI DO ŻYWNOŚCI Przyjaciel czy wróg? DODATKI DO ŻYWNOŚCI Przyjaciel czy wróg? SUBSTANCJE DODATKOWE Substancje obce to takie substancje, które nie spełniają warunków określonych dla środków spożywczych i używek, a mogą znajdować się w nich

Bardziej szczegółowo

PROTOKÓŁ Z WYBORU NAJKORZYSTNIEJSZEJ OFERTY

PROTOKÓŁ Z WYBORU NAJKORZYSTNIEJSZEJ OFERTY Warszawa 06 luty 2014 r. PROTOKÓŁ Z WYBORU NAJKORZYSTNIEJSZEJ OFERTY Dotyczy wyboru najkorzystniejszej oferty zgodnie z zasadą konkurencyjności w zakresie wykonania usługi cateringowej (kody CPV: KOD CPV

Bardziej szczegółowo

Pakiet nr 1: Preparaty do żywienia dojelitowego wraz z dzierżawą pomp kod CPV 33692510-5

Pakiet nr 1: Preparaty do żywienia dojelitowego wraz z dzierżawą pomp kod CPV 33692510-5 0 Załącznik Nr 2/1 Formularz cenowy Pakiet nr 1: Preparaty do żywienia dojelitowego wraz z dzierżawą pomp kod CPV 33692510-5 Stawka Wartość brutto w Typ asortymentu /Nazwa handlowa* Cena Wartość netto

Bardziej szczegółowo

WYDZIAŁ NAUK O ŻYWNOŚCI I RYBACTWA

WYDZIAŁ NAUK O ŻYWNOŚCI I RYBACTWA WYDZIAŁ NAUK O ŻYWNOŚCI I RYBACTWA ZAKŁAD PODSTAW ŻYWIENIA CZŁOWIEKA Dr inż. Edyta Balejko, dr inż. Anna Bogacka, dr inż. Anna Sobczak-Czynsz Przedmiot: Podstawy żywienia człowieka (ZBiJŻ) Ćwiczenie nr

Bardziej szczegółowo

SKLEPY I STOISKA Z CERTYFIKOWANĄ ŻYWNOŚCIĄ EKOLOGICZNĄ Kwiecień 2015

SKLEPY I STOISKA Z CERTYFIKOWANĄ ŻYWNOŚCIĄ EKOLOGICZNĄ Kwiecień 2015 SKLEPY I STOISKA Z CERTYFIKOWANĄ ŻYWNOŚCIĄ EKOLOGICZNĄ Kwiecień 2015 Nazwa sklepu, adres Kontakt Asortyment Ul. Stawowa 29 43-300 Bielsko Biała Społem PSS SUPERSAM, pl. Kruczkowskiego 1, 41-902 Bytom Społem

Bardziej szczegółowo

Opracowano na podstawie zaleceń Instytutu Żywności i Żywienia w Warszawie

Opracowano na podstawie zaleceń Instytutu Żywności i Żywienia w Warszawie Opracowano na podstawie zaleceń Instytutu Żywności i Żywienia w Warszawie ZASADY ZDROWEGO ŻYWIENIA DZIECI I MŁODZIEŻY W WIEKU SZKOLNYM opracowane przez Instytut Żywności i Żywienia w Warszawie 1. Jedz

Bardziej szczegółowo

Niedożywienie Katarzyna Szczerbińska Katedra Epidemiologii i Medycyny Zapobiegawczej Uniwersytet Jagielloński Collegium Medicum Kraków, Poland

Niedożywienie Katarzyna Szczerbińska Katedra Epidemiologii i Medycyny Zapobiegawczej Uniwersytet Jagielloński Collegium Medicum Kraków, Poland Niedożywienie Katarzyna Szczerbińska Katedra Epidemiologii i Medycyny Zapobiegawczej Uniwersytet Jagielloński Collegium Medicum Kraków, Poland Fizjologia starzenia się układu pokarmowego 1. Spadek zapotrzebowania

Bardziej szczegółowo

TENDENCJE W ZACHOWANIACH KONSUMENCKICH NA RYNKU USŁUG GASTRONOMICZNYCH

TENDENCJE W ZACHOWANIACH KONSUMENCKICH NA RYNKU USŁUG GASTRONOMICZNYCH TENDENCJE W ZACHOWANIACH KONSUMENCKICH NA RYNKU USŁUG GASTRONOMICZNYCH Zmiany środowiska, w którym żyjemy, nowe uwarunkowania oraz wyzwania otoczenia powodują zmiany w każdej dziedzinie naszego życia.

Bardziej szczegółowo

Adresaci programu. Glenn Doman

Adresaci programu. Glenn Doman Program zajęć świetlicowych z zakresu promocji zdrowia dla uczniów Szkoły Podstawowej Nr 24 w Zabrzu Zdrowie jest najpierwszym darem, uroda drugim, a bogactwo trzecim. -Platon Według Światowej Organizacji

Bardziej szczegółowo

Celiakia i nietolerancja

Celiakia i nietolerancja Celiakia i nietolerancja glutenu Jak sobie radzić z tą chorobą? Celiakia i nietolerancja glutenu Celiakia jest niezdolnością trawienia glutenu będącego proteiną występującą w wielu różnych zbożach. W formie

Bardziej szczegółowo

ZDROWE ODŻYWIANIE NASTOLATKÓW PORADNIK DLA RODZICÓW I UCZNIÓW

ZDROWE ODŻYWIANIE NASTOLATKÓW PORADNIK DLA RODZICÓW I UCZNIÓW ZDROWE ODŻYWIANIE NASTOLATKÓW PORADNIK DLA RODZICÓW I UCZNIÓW SPIS TREŚCI 1. Zasady zdrowego żywienia 2. Zapotrzebowanie energetyczne nastolatków 3. Zapotrzebowanie energetyczne nastolatków 4. Zalecenia

Bardziej szczegółowo

SPOŁECZEŃSTWO OD KUCHNI Integracja międzypokoleniowa mieszkańców Śliwkowego Szlaku

SPOŁECZEŃSTWO OD KUCHNI Integracja międzypokoleniowa mieszkańców Śliwkowego Szlaku SPOŁECZEŃSTWO OD KUCHNI Integracja międzypokoleniowa mieszkańców Śliwkowego Szlaku NASZE KULINARNE TRADYCJE NASZE KULINARNE TRADYCJE Co składa się na nie? Bez jakich produktów i potraw nie wyobrażamy sobie

Bardziej szczegółowo

DATA URODZENIA UCZNIA. rok

DATA URODZENIA UCZNIA. rok KOD UCZNIA UZUPEŁNIA ZESPÓŁ NADZORUJĄCY DATA URODZENIA UCZNIA miejsce na naklejkę z kodem dzień miesiąc rok EGZAMIN W TRZECIEJ KLASIE GIMNAZJUM Z ZAKRESU PRZEDMIOTÓW MATEMATYCZNO-PRZYRODNICZYCH Instrukcja

Bardziej szczegółowo

Kilka zasad zdrowego trybu zycia

Kilka zasad zdrowego trybu zycia Kilka zasad zdrowego trybu zycia Aktywność fizyczna odpoczynek tylko aktywny Na co komu być aktywnym? Przecież bieganie po parku w upoconym dresiku to obciach. Śmigać bez sensu w kółko i wypluwać płuca?

Bardziej szczegółowo

Poziom wiedzy młodzieży gimnazjalnej na temat dopalaczy na podstawie badań w wybranych gimnazjach Powiatu Ostródzkiego

Poziom wiedzy młodzieży gimnazjalnej na temat dopalaczy na podstawie badań w wybranych gimnazjach Powiatu Ostródzkiego Poziom wiedzy młodzieży gimnazjalnej na temat dopalaczy na podstawie badań w wybranych gimnazjach Powiatu Ostródzkiego Badaniu ankietowemu zostało poddanych 850 uczniów gimnazjów z powiatu ostródzkiego.

Bardziej szczegółowo

TEST dla stanowisk robotniczych sprawdzający wiedzę z zakresu bhp

TEST dla stanowisk robotniczych sprawdzający wiedzę z zakresu bhp TEST dla stanowisk robotniczych sprawdzający wiedzę z zakresu bhp 1. Informacja o pracownikach wyznaczonych do udzielania pierwszej pomocy oraz o pracownikach wyznaczonych do wykonywania działań w zakresie

Bardziej szczegółowo

SZKOLENIE PRACOWNIKÓW NARAśONYCH NA SZKODLIWE CZYNNIKI CHEMICZNE. Szkolenia bhp w firmie szkolenie pracowników naraŝonych na czynniki szkodliwe 27

SZKOLENIE PRACOWNIKÓW NARAśONYCH NA SZKODLIWE CZYNNIKI CHEMICZNE. Szkolenia bhp w firmie szkolenie pracowników naraŝonych na czynniki szkodliwe 27 SZKOLENIE PRACOWNIKÓW NARAśONYCH NA SZKODLIWE CZYNNIKI CHEMICZNE Szkolenia bhp w firmie szkolenie pracowników naraŝonych na czynniki szkodliwe 27 Informowanie pracowników Pracodawca ma obowiązek poinformowania

Bardziej szczegółowo

KATALOG DYSTRYBUTOR BONUM VITA

KATALOG DYSTRYBUTOR BONUM VITA KATALOG DYSTRYBUTOR BONUM VITA Hurtownia Zoologiczna kontakt: 501 121 263 ; 668 150 880 mail: bonumvita@wp.pl PRODUKTY DLA PSÓW Linia Emotion Family ( opakowania 2kg, 15kg ) Energetyczna karma dla suk

Bardziej szczegółowo

Wskaźniki cen towarów i usług konsumpcyjnych

Wskaźniki cen towarów i usług konsumpcyjnych GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Warszawa, 13.06.2016 Opracowanie sygnalne Wskaźniki cen towarów i usług konsumpcyjnych Ceny towarów i usług konsumpcyjnych w maju 2016 r., w stosunku do poprzedniego miesiąca,

Bardziej szczegółowo

Finansujący: Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Warszawie

Finansujący: Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Warszawie WARSZTATY pn. Aktywna edukacja stacjonarna i terenowa warsztaty dla dzieci i młodzieży realizowane w ramach projektu: Człowiek energia środowisko. Zrównoważona przyszłość Mazowsza, Kujaw i Ziemi Łódzkiej.

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN PRACY ZARZĄDU GDAŃSKIEJ ORGANIZACJI TURYSTYCZNEJ (GOT)

REGULAMIN PRACY ZARZĄDU GDAŃSKIEJ ORGANIZACJI TURYSTYCZNEJ (GOT) REGULAMIN PRACY ZARZĄDU GDAŃSKIEJ ORGANIZACJI TURYSTYCZNEJ (GOT) I. Postanowienia ogólne 1 1. Niniejszy Regulamin określa zasady oraz tryb działania Zarządu Gdańskiej Organizacji Turystycznej. 2. Podstawę

Bardziej szczegółowo

ŻYWIENIE CZŁOWIEKA. Racjonalne żywienie jest jednym z podstawowych warunków prawidłowego funkcjonowania organizmu ludzkiego i dobrego zdrowia.

ŻYWIENIE CZŁOWIEKA. Racjonalne żywienie jest jednym z podstawowych warunków prawidłowego funkcjonowania organizmu ludzkiego i dobrego zdrowia. ŻYWIENIE CZŁOWIEKA Racjonalne żywienie jest jednym z podstawowych warunków prawidłowego funkcjonowania organizmu ludzkiego i dobrego zdrowia. Prawidłowe żywienie należy do najważniejszych czynników środowiskowych,

Bardziej szczegółowo

Cholesterol - to "wróg", czy też może nasz "przyjaciel"?

Cholesterol - to wróg, czy też może nasz przyjaciel? Cholesterol - to "wróg", czy też może nasz "przyjaciel"? Artykuł pobrano ze strony eioba.pl Udowodniono naukowo, że HDL cholesterol nie tylko zapobiega rozwojowi miażdżycy, ale chroni nas przed nowotworami.

Bardziej szczegółowo

Załącznik do SIWZ nr 6 UMOWA ... zawarta w dniu... w Krzeszowicach. pomiędzy Gminą Krzeszowice .., zwanego dalej Zamawiającym reprezentowanym przez

Załącznik do SIWZ nr 6 UMOWA ... zawarta w dniu... w Krzeszowicach. pomiędzy Gminą Krzeszowice .., zwanego dalej Zamawiającym reprezentowanym przez Załącznik do SIWZ nr 6 UMOWA. zawarta w dniu.... w Krzeszowicach pomiędzy Gminą Krzeszowice.., zwanego dalej Zamawiającym reprezentowanym przez... a zwanym dalej Wykonawcą, reprezentowanym przez po przeprowadzeniu

Bardziej szczegółowo

PLAN DZIAŁANIA KT 35 ds. Mleka i Przetworów Mlecznych

PLAN DZIAŁANIA KT 35 ds. Mleka i Przetworów Mlecznych Strona 1 PLAN DZIAŁANIA KT 35 ds. Mleka i Przetworów Mlecznych STRESZCZENIE Przemysł mleczarski jest jednym z ważniejszych sektorów w przemyśle spożywczym, stale rozwijającym się zwłaszcza w segmentach

Bardziej szczegółowo

ARKUSZ EGZAMINACYJNY ETAP PRAKTYCZNY EGZAMINU POTWIERDZAJ CEGO KWALIFIKACJE ZAWODOWE CZERWIEC 2012

ARKUSZ EGZAMINACYJNY ETAP PRAKTYCZNY EGZAMINU POTWIERDZAJ CEGO KWALIFIKACJE ZAWODOWE CZERWIEC 2012 Zawód: technik ywienia i gospodarstwa domowego Symbol cyfrowy zawodu: 321[10] Numer zadania: 1 Arkusz zawiera informacje prawnie chronione do momentu rozpocz cia egzaminu 321[10]-01-122 Czas trwania egzaminu:

Bardziej szczegółowo

Szybkoschładzarki SZYBKOSCHŁADZARKI. Szybkoschładzarki z funkcją 50 szybkozamrażania

Szybkoschładzarki SZYBKOSCHŁADZARKI. Szybkoschładzarki z funkcją 50 szybkozamrażania SZYBKOSCHŁADZARKI Szybkoschładzarki z funkcją 50 szybkozamrażania SZYBKOSCHŁADZARKI DLACZEGO WARTO ICH UŻYWAĆ? Wszystkie świeże produkty zawierają naturalną florę bakteryjną, która w sprzyjających warunkach

Bardziej szczegółowo

Spis treêci. 1. Wprowadzenie Barbara Bu hak-jachymczyk, Miros aw Jarosz... 15. 2. Energia Barbara Bu hak-jachymczyk... 32

Spis treêci. 1. Wprowadzenie Barbara Bu hak-jachymczyk, Miros aw Jarosz... 15. 2. Energia Barbara Bu hak-jachymczyk... 32 Spis treêci 1. Wprowadzenie Barbara Bu hak-jachymczyk, Miros aw Jarosz.... 15 1.1. Rys historyczny rozwoju norm ywienia.............. 16 1.2. Wspó czesne metody opracowywania norm............ 19 1.3. Rodzaje

Bardziej szczegółowo

Dziennik Ustaw Nr 196 13656 Poz. 1425 ROZPORZÑDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 9 paêdziernika 2007 r.

Dziennik Ustaw Nr 196 13656 Poz. 1425 ROZPORZÑDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 9 paêdziernika 2007 r. Dziennik Ustaw Nr 196 13656 Poz. 1425 1425 ROZPORZÑDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 9 paêdziernika 2007 r. w sprawie sk adu oraz oznakowania suplementów diety 2) Na podstawie art. 27 ust. 6 i 7 ustawy

Bardziej szczegółowo

Martyna Binkowska Celestyna Malinowska Magdalena Paluszyńska Cook Book

Martyna Binkowska Celestyna Malinowska Magdalena Paluszyńska Cook Book Martyna Binkowska Celestyna Malinowska Magdalena Paluszyńska Cook Book Śniadanie s. 3-4 Mówi się, że śniadanie to najważniejszy posiłek, bo dostarcza nam energii na cały dzień. Co zatem należy jeść na

Bardziej szczegółowo

Seminarium 1: 08. 10. 2015

Seminarium 1: 08. 10. 2015 Seminarium 1: 08. 10. 2015 Białka organizmu ok. 15 000 g białka osocza ok. 600 g (4%) Codzienna degradacja ok. 25 g białek osocza w lizosomach, niezależnie od wieku cząsteczki, ale zależnie od poprawności

Bardziej szczegółowo

1. UWAGI OGÓLNE 2. PRZED ROZPOCZĘCIEM PRACY:

1. UWAGI OGÓLNE 2. PRZED ROZPOCZĘCIEM PRACY: 1. UWAGI OGÓLNE Do samodzielnej pracy przy na stanowisku sprzątaczki może przystąpić pracownik który uzyskał dopuszczenie do pracy przez bezpośredniego przełożonego oraz: posiada ważne przeszkolenie BHP

Bardziej szczegółowo

Młodzieńcze spondyloartropatie/zapalenie stawów z towarzyszącym zapaleniem przyczepów ścięgnistych (mspa-era)

Młodzieńcze spondyloartropatie/zapalenie stawów z towarzyszącym zapaleniem przyczepów ścięgnistych (mspa-era) www.printo.it/pediatric-rheumatology/pl/intro Młodzieńcze spondyloartropatie/zapalenie stawów z towarzyszącym zapaleniem przyczepów ścięgnistych (mspa-era) Wersja 2016 1. CZYM SĄ MŁODZIEŃCZE SPONDYLOARTROPATIE/MŁODZIEŃCZE

Bardziej szczegółowo