Energetyka odnawialna i nieodnawialna

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Energetyka odnawialna i nieodnawialna"

Transkrypt

1 Energetyka odnawialna i nieodnawialna Repetytorium Podstawy termodynamiczne Wykład WSG Bydgoszcz Prowadzący: prof. Andrzej Gardzilewicz imp.gda.pl, Materiały y uzupełniaj niające: M. Piwowarski

2 PODSTAWY TERMODYNAMIKI Wyraz termodynamika pochodzi od greckich słów therme (ciepło) dynamic (siła). Jest to dział fizyki zajmujący się zjawiskami przetwarzania energii z jednej postaci w inną, głównie przekazywaniem ciepła i pracy. Dotyczy to gazów i par, które mają zdolność zmiany objętości. Praktycznie tę dziedzinę nauki zapoczątkował dopiero w XIX wieku wielki inżynier francuski Sadi Carnot w trakcie budowy pierwszego silnika. Był to silnik parowy, w którym ciepło pobrane od ognia ze spalania paliwa pozyskano do ogrzewania wody i wytworzenia pary. Para następnie, rozszerzając się popychała tłok obracający koło. Pytania, na które wówczas odpowiedział Carnot były podstawą najważniejszych zasad termodynamicznych.

3 TERMODYNAMICZNE PARAMETRY STANU W termodynamice stan każdego czynnika gazowego opisują trzy podstawowe parametry: ciśnienie, objętość właściwa i temperatura. F (p, υ, T) = 0 Zwraca uwagę, że przy opisie parametrów gazu temperaturę określa się w stosunku do zera bezwzględnego w skali Kelwina, to znaczy dla najniższego potencjału energetycznego. Zmiany tych parametrów stanowią o przemianach. Wyróżniamy przemiany: - izotermiczną T = const - izochoryczną v = const - izobaryczną p = const Jeśli są dane parametry dwóch stanów możemy określić trzeci: υ = (p,t); p = (υ, t); t = (p,υ). Ten opis dotyczy oczywiście tylko stanów równowagi. Niezbędnym warunkiem równowagi jest wyrównanie potencjałów energetycznych :temperatury i ciśnienia. Tylko przy różnicy tych potencjałów można realizować przekazywanie energii. Dla stanów nierównowagi dotyczących np. zmian objętości konieczna jest dodatkowa informacja dotycząca różnic temperatur i ciśnień. Jeśli zatem υ = f (p,t), to po zróżniczkowaniu : Okazało się, że te wielkości różnic można precyzyjnie ocenić tylko dla gazów, które są ściśliwe. I to tłumaczy, dlaczego pracę z ciepła mogą dostarczyć tylko gazy.

4 Dla gazów zależności wiążące parametry termodynamiczne p, υ, t można opisać dość prosto w oparciu nie tylko o stany makro (ośrodek ciągły), ale też mikro (opis atomowy). Traktują o tym termodynamika fenomenologiczna i statystyczna. Podstawowe równanie stanu gazu doskonałego w ujęciu makro ma postać; pv = nrt, gdzie R - oznacza stałą gazową; n liczba moli Dla gazów rzeczywistych tę stałą określić można doświadczalnie z pomiarów parametrów stanu, można ją wyznaczyć również przy wykorzystaniu atomistycznej budowy materii. W takim przypadku: gdzie: µ - masa cząsteczkowa Rµ stała gazowa dla jednego mola. Dla warunków normalnych T = 273oK; p = 1 atm; VN = m3/k mol, ta stała molowa jest równa Rµ = J/kmol x ok Nie zależy ona od rodzaju gazu, w 1 molu zawsze znajduje się 6 x 1023 atomów. Wtedy stałą gazową określa równanie:

5 PIERWSZA ZASADA TERMODYNAMIKI Zachodzące zmiany parametrów cieplnych gazu w stanach nierównowagowych mogą być przydatne dla pozyskania pracy mechanicznej. Tego typu przemiany można realizować w silnikach cieplnych. Carnot zauważył, że w czasie realizacji tych przemian, aby pozyskać pracę w silniku trzeba było w nim stale dostarczać i odbierać ciepło w zamkniętym cyklu. To było podstawą sformułowania zasady zachowania energii, zwanej powszechnie pierwszą zasadą termodynamiki: Carnot zakładał zachowanie tylko ilości ciepła i pracy. Określenie współczynnika równowartości ciepła i pracy zawdzięczamy Joule owi kcal = kg m = 4.19 kj Po latach korekty dokonał Clausius, który pierwszą zasadę termodynamiki sformułował w następującej postaci: W tym równaniu wprowadził pojęcie energii wewnętrznej, która w gazie jest sumą energii kinetycznej cząstek i ich potencjalnych oddziaływań, odniesionej do zera bezwzględnego. Pierwsza zasada mówi, że jeżeli do układu dostarczamy ciepło i wykonamy pracę, wówczas energia wewnętrzna układu wzrośnie o to ciepło i pracę. W technice pierwsza zasada termodynamiki formułowana jest też często jako perpetuum mobile pierwszego rodzaju: Jeśli w układzie nie ma doprowadzenia ciepła nie można otrzymać pracy za darmo.

6 Po scałkowaniu wyjściowe równanie różniczkowe przyjmuje znaną postać: Warto zauważyć, że przy opisie stanu termodynamicznego wielkości ekstensywne (podlegające sumowaniu) takie jak energia, praca i ciepło odnosi się zwykle do jednostki masy. Upraszcza to wzory i ułatwia się posługiwania nimi, jeżeli masa układu pozostaje stała. Zależności wiążące parametry par i gazów można wykorzystać dla różnych przekształceń pierwszej zasady termodynamiki. Wiedząc, że praca jest funkcją sił F działających na określonej drodze x, można ją zastąpić iloczynem ciśnienia p i objętości v

7 Pierwszą zasadę termodynamiki można też przedstawić w następującej postaci: W tej ostatniej zależności jeśli wprowadzi się nową funkcję stanu czynnika zwaną entalpią h = υ + pυ, to otrzymuje się znaną w literaturze postać: Dla prezentacji graficznej obu równań najlepiej wykorzystać układ pυ zwany układem Clapeyrona:

8 Przy bardziej ogólnym rozważaniu przemian energetycznych, w równaniu pierwszej zasady uwzględnić należy także energią kinetyczną związaną ze zmianą prędkości i energię potencjalną z położeniem w stosunku do powierzchni ziemi. Wówczas zasada zachowania energii przyjmuje postać: Po scałkowaniu: Ta postać ma szczególne znaczenie dla czynników ciekłych i stałych. W szczegółowych obliczeniach dotyczących przemian energetycznych w silnikach cieplnych uwzględnia się obok zasady zachowania energii także zachowania masy i pędu. Rozwiązanie tego ostatniego równania, które dotyczy zmian wektorów prędkości w układzie przestrzennym i to dla przepływów gazu ściśliwego, lepkiego, w nieustalonych warunkach stanowi jedno z najtrudniejszych zadań. W literaturze zwane jest równaniem Naviera-Stokesa.

9 DRUGA ZASADA TERMODYNAMIKI Z pierwszej zasady termodynamiki wynika równowartość energii. Jedna forma energii może być zamieniona na drugą, pytanie czy w całości i czy możliwy jest proces odwrotny. Otóż jest to niemożliwe gdyż zamianie energii towarzyszą zjawiska strat: tarcia, mieszania. Przemiany są zawsze nieodwracalne. To stanowi o drugiej zasadzie termodynamiki. Drugą zasadę termodynamiki najprościej ujmuje sformułowanie Schmidta: Nie można całkowicie odwrócić przemiany, w której występuje tarcie. Tę nieodwracalność opisuje funkcja entropii, która stanowi o stratach ciepła: Entropia jest funkcją termodynamiczną, której elementarny przyrost równa się stosunkowi pobranego ciepła odniesionego do temperatury bezwzględnej w której to ciepło zostało pobrane. Entropia wiąże przyrost ciepła z temperaturą bezwzględną, która w tym przypadku jest potencjałem energii cieplnej, co można zapisać:

10 Wcześniej wymienione równania określają perpetuum mobile drugiego rodzaju sformułowane przez Clausiusa: Ciepło nie może przejść z ciała o temperaturze niższej do wyższej. Dla graficznej analizy przemian entropowych bardzo użyteczny okazał się wykres współrzędnych T-s. Na wykresie tym pole powierzchni między linią przemiany a jej rzutem na osi odciętych stanowi o ilości ciepła.

11 POJEMNOŚĆ CIEPLNA Istnieje inny sposób obliczeń ilości przekazywanego ciepła między czynnikami niż przez funkcje entropowe. Do tego celu stosuje się w termodynamice pojęcie pojemności cieplnej często nazywanej ciepłem właściwym. Można wykazać, że dla gazów doskonałych przyrost ciepła jest proporcjonalny do przyrostu temperatury Nie wdając się w szczegóły ten współczynnik proporcjonalności c jest różny dla poszczególnych czynników i różni się też dla przemian termodynamicznych. Współczynniki dla par i gazów rzeczywistych zmieniają się w funkcji temperatury i ciśnienia. Opisują to zwykle bardzo skomplikowane funkcje numeryczne, które uwzględniają przemiany fazowe.

12 SILNIKI CIEPLNE Silnikami cieplnymi nazywamy maszyny, które w obiegu zamkniętym gazów i par realizują zamianę ciepła w pracę. Wielkość otrzymanej pracy wynika z różnicy ciepła dostarczonego i odprowadzonego Zauważyć trzeba, że maksymalna praca jaką można uzyskać w silnikach cieplnych zależy od parametrów otoczenia (atmosferycznych). Te parametry określają tak zwaną jakość energii nazywaną także egzergią. Charakteryzowana jest ona przez wartość entropii która określa precyzyjnie niepodatność zamiany postaci energii cieplnej w pracę.

13 Sprawność silnika cieplnego definiują równania Obiegi silników cieplnych mogą pracować na wiele sposobów, co zależy od przemian, które je realizują. Obiegi różnych przemian mają różne sprawności. Największą sprawność ma obieg Carnota, który się składa z dwóch izoterm i dwóch izentrop. W procesach izotermicznym ilość ciepła na wlocie określa równanie: a na wylocie: stąd sprawność przemiany W obiegu Carnota sprawność zależy jedynie od temperatury wlotu i wylotu. Dla zakresu pracy istniejących silników cieplnych ta sprawność nie przekracza 70%. Wynika to z faktu, że temperatura wlotu ze względów materiałowych ledwie przekracza 1000 C, a temperatura wylotowa jest nie mniejsza niż temperatura otoczenia t=15 C Jeżeli uwzględni się dodatkowo straty w aparatach realizujących przemiany (tarcia, ciśnienia, wymiany ciepła), to maksymalne sprawności ledwie przekraczają 50%

14 W przypadku turbin parowych odpowiednikiem temperatur mogą być różnice entalpii, co bezpośrednio wynika z równania energii. Ta forma jest wygodna w obliczeniach, sprawności oceniać można bezpośrednio z wykresu h-s. W technice sprawności silników cieplnych często określa się na podstawie bilansu mocy doprowadzonej i użytecznej. Można to przeprowadzić jeśli przemiany energetyczne nie zależą od czasu Ʈ. W elektrowniach często moc dostarczoną zastępuje się iloczynem strumienia paliwa i jego wartości opałowej, a moc użyteczną zastępuje się mocą elektryczną. Wszystkie te wielkości można łatwo pomierzyć. Wówczas sprawność energetyczną siłowni określa równanie:

15 SPALANIE Spalaniem nazywamy zjawisko fizyko chemiczne podczas, w którym pierwiastki tworzące paliwo łączą się gwałtownie z tlenem wydzielając ciepło. Podstawowe równania opisuje prawo Hessa: Te reakcje mogą zachodzić przy stałej objętości wtedy: Lub przy stałym ciśnieniu Wartości ciepła spalania przy stałej objętości i stałym ciśnieniu różnią się nieznacznie. Przyjęto, że ciepło wydzielone przy spalaniu 1 kg paliwa (albo 1 Nm3 gazu) odniesione do temperatury spalin nazywana jest wartością opałową Wd. Ta wartość opałowa zależna jest nie tylko od temperatury spalin ale też od ilości zanieczyszczeń w paliwie.

16 Przemiana politropowa Przemiana politropowa proces termodynamiczny, w którym spełniony jest następujący związek: p ciśnienie, V objętość, n wykładnik (współczynnik) politropy, stały dla danego procesu politropowego, ale przyjmujący dla różnych procesów politropowych różne wartości, od minus do plus nieskończoności. Praca Wykładnik politropy jest równy: C P -pojemność cieplna określona w warunkach stałego ciśnienia, C V -pojemność cieplna określona w warunkach stałej objętości, C -pojemność cieplna w danej przemianie. n C C = C C p V Praca techniczna 16

17 Przemiana izochoryczna Przemiana izochoryczna, w której V = const. opisana równaniem: Równanie tej przemiany (prawo Charlesa) ma postać: Praca obiegu: Praca techniczna: Ciepło: 17

18 Przemiana izobaryczna Przemiana izobaryczna, w której p = const, opisywana prawem Gay - Lussaca: Praca obiegu: Praca techniczna: Ciepło: 18

19 Przemiana izotermiczna Przemiana izotermiczna, w której T = const., równanie (prawo Boyle a Mariotte a) ma postać: Praca obiegu: Praca techniczna: Ciepło: 19

20 Przemiana adiabatyczna odwracalna Przemiana adiabatyczna odwracalna, której podlega gaz doskonały, całkowicie izolowany cieplnie od otoczenia. Równanie adiabaty ma postać: Ciepło: Praca obiegu: Praca techniczna: Praca obiegu: Praca techniczna: 20

21 Przemiana adiabatyczna nieodwracalna Praca obiegu: Praca techniczna: Praca obiegu: Praca techniczna: Sprawność wewnętrzna turbiny: Sprawność wewnętrzna sprężarki: 21

22 Ciepło Ciepło właściwe układu przy stałym ciśnieniu c p jest to ilość ciepła potrzebna do podwyższenia temperatury masy ciała 1kg o 1 stopień Celsjusza lub Kelwina przy stałym ciśnieniu Ciepło właściwe układu przy stałej objętości c v jest to ilość ciepła potrzebna do podwyższenia temperatury masy ciała 1kg o 1 stopień Celsjusza lub Kelwina przy stałej objętości c c p v =κ [ ] c p c v = J R kg K κ J c p = R κ 1 kg K 1 J c v = R κ 1 kg K 22

23 Praca obiegu dl * = p dv J kg dl = v dp J kg l * = 1 pdv J kg Praca obiegu l = vdp 1 J kg Praca techniczna obiegu 23

24 Praca obiegu Praca Praca techniczna 24

25 Przemiany termodynamiczne - para wodna 25

26 Przemiany termodynamiczne - para wodna 26

27 Przemiany termodynamiczne - para wodna 27

28 Przemiany termodynamiczne - para wodna 28

29 Przemiany termodynamiczne - para wodna 29

30 Przemiany termodynamiczne - para wodna 30

31 Przemiany termodynamiczne - para wodna 31

32 Przemiany termodynamiczne - para wodna 32

33 Zestawienie jednostek miar używanych w technice cieplnej wg Dobriańskiego Wielkość fizyczna Długość Masa Siła Czas Objętość właściwa Jednostki układu międzynarodowego SI (nazwa) m (metr) kg (kilogram) N (Newton) 1 N = 1 kg/ m/s 2 s (sekunda) m 3 /kg Jednostki układu technicznego m kg s 2 /m 1 kg s 2 /m= kg = 9,81kg kg 1 kg = 9,80665 N = 9,81 N s 1h =60 min = s m 3 /kg 10^(-15) fento f 10^(-12) piko p 10^(-9) nano n 10^(-6) mikro µ Gęstość Ciśnienie kg/m 3 Pa (paskal) 1 Pa = 1 N/m 2 kg s 2 /m 4 1 kg s 2 /m 4 = 9,81 kg/m 3 kg/m 2 1 at = 1 kg/m 2 = 98066,5 Pa 1 at = 0, bar = 10 mh 2 O = 735,56 Tr 1 bar = 0,1 MPa 1 Tr = 1 mm Hg+ 133,3 Pa 1 atm = 1,01325 bar = 760 Tr (1 Tr ciśnienie 1 mm słupa Hg o ciężarze właściwym 13,59 kg/dm 3 ) 10^(-3) mili m 0 10^3 kilo k 10^6 mega M 10^9 giga G Energia, praca J (dżul) 1J = 1 N. 1 m 1 J = 1 W. s kg m ; kcal 1 kg m = 9,80665 J = 9,81 J 1 kcal = 426,94 kg m = 427 kg m 1 kcal = 4186,5 J = 4,1868 kj 1 km h = 632, 4 kcal 1 kwh = 860 kcal 10^12 tera T 10^15 peta P 10^18 eksa E Moc W (wat) 1W = 1 J/s kg m/s 75 kg m/s = 1 KM 1 kg m/s = 9,80665 W = 9,81 W 1 KM = 0,7355 kw Temperatura K (kalwin) o C 1 o C = 1 K

34

35 Dziękuję za uwagę.

Projekt Inżynier mechanik zawód z przyszłością współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

Projekt Inżynier mechanik zawód z przyszłością współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Zajęcia wyrównawcze z fizyki -Zestaw 4 -eoria ermodynamika Równanie stanu gazu doskonałego Izoprzemiany gazowe Energia wewnętrzna gazu doskonałego Praca i ciepło w przemianach gazowych Silniki cieplne

Bardziej szczegółowo

WYKŁAD 2 TERMODYNAMIKA. Termodynamika opiera się na czterech obserwacjach fenomenologicznych zwanych zasadami

WYKŁAD 2 TERMODYNAMIKA. Termodynamika opiera się na czterech obserwacjach fenomenologicznych zwanych zasadami WYKŁAD 2 TERMODYNAMIKA Termodynamika opiera się na czterech obserwacjach fenomenologicznych zwanych zasadami Zasada zerowa Kiedy obiekt gorący znajduje się w kontakcie cieplnym z obiektem zimnym następuje

Bardziej szczegółowo

DRUGA ZASADA TERMODYNAMIKI

DRUGA ZASADA TERMODYNAMIKI DRUGA ZASADA TERMODYNAMIKI Procesy odwracalne i nieodwracalne termodynamicznie, samorzutne i niesamorzutne Proces nazywamy termodynamicznie odwracalnym, jeśli bez spowodowania zmian w otoczeniu możliwy

Bardziej szczegółowo

TERMODYNAMIKA I TERMOCHEMIA

TERMODYNAMIKA I TERMOCHEMIA TERMODYNAMIKA I TERMOCHEMIA Termodynamika - opisuje zmiany energii towarzyszące przemianom chemicznym; dział fizyki zajmujący się zjawiskami cieplnymi. Termochemia - dział chemii zajmujący się efektami

Bardziej szczegółowo

Obiegi gazowe w maszynach cieplnych

Obiegi gazowe w maszynach cieplnych OBIEGI GAZOWE Obieg cykl przemian, po przejściu których stan końcowy czynnika jest identyczny ze stanem początkowym. Obrazem geometrycznym obiegu jest linia zamknięta. Dla obiegu termodynamicznego: przyrost

Bardziej szczegółowo

Para wodna najczęściej jest produkowana w warunkach stałego ciśnienia.

Para wodna najczęściej jest produkowana w warunkach stałego ciśnienia. PARA WODNA 1. PRZEMIANY FAZOWE SUBSTANCJI JEDNORODNYCH Para wodna najczęściej jest produkowana w warunkach stałego ciśnienia. Przy niezmiennym ciśnieniu zmiana wody o stanie początkowym odpowiadającym

Bardziej szczegółowo

K raków 26 ma rca 2011 r.

K raków 26 ma rca 2011 r. K raków 26 ma rca 2011 r. Zadania do ćwiczeń z Podstaw Fizyki na dzień 1 kwietnia 2011 r. r. dla Grupy II Zadanie 1. 1 kg/s pary wo dne j o ciśnieniu 150 atm i temperaturze 342 0 C wpada do t urbiny z

Bardziej szczegółowo

Obieg Ackeret Kellera i lewobieżny obieg Philipsa (Stirlinga) podstawy teoretyczne i techniczne możliwości realizacji

Obieg Ackeret Kellera i lewobieżny obieg Philipsa (Stirlinga) podstawy teoretyczne i techniczne możliwości realizacji Obieg Ackeret Kellera i lewobieżny obieg Philipsa (Stirlinga) podstawy teoretyczne i techniczne możliwości realizacji Monika Litwińska Inżynieria Mechaniczno-Medyczna GDAŃSKA 2012 1. Obieg termodynamiczny

Bardziej szczegółowo

TERMODYNAMIKA Zajęcia wyrównawcze, Częstochowa, 2009/2010 Ewa Mandowska

TERMODYNAMIKA Zajęcia wyrównawcze, Częstochowa, 2009/2010 Ewa Mandowska 1. Bilans cieplny 2. Przejścia fazowe 3. Równanie stanu gazu doskonałego 4. I zasada termodynamiki 5. Przemiany gazu doskonałego 6. Silnik cieplny 7. II zasada termodynamiki TERMODYNAMIKA Zajęcia wyrównawcze,

Bardziej szczegółowo

Zmiana energii wewnętrznej ciała lub układu ciał jest równa sumie dostarczonego ciepła i pracy wykonanej nad ciałem lub układem ciał.

Zmiana energii wewnętrznej ciała lub układu ciał jest równa sumie dostarczonego ciepła i pracy wykonanej nad ciałem lub układem ciał. Temat : Pierwsza zasada termodynamiki. Wyobraźmy sobie następującą sytuację : Jest zima. Temperatura poniżej zera. W wyniku długotrwałego wystawiania dłoni na działanie lodowatego powietrza, odczuwamy,

Bardziej szczegółowo

Zadanie 1. Zadanie: Odpowiedź: ΔU = 2,8663 10 4 J

Zadanie 1. Zadanie: Odpowiedź: ΔU = 2,8663 10 4 J Tomasz Lubera Zadanie: Zadanie 1 Autoklaw zawiera 30 dm 3 azotu o temperaturze 15 o C pod ciśnieniem 1,48 atm. Podczas ogrzewania autoklawu ciśnienie wzrosło do 3800,64 mmhg. Oblicz zmianę energii wewnętrznej

Bardziej szczegółowo

Przegląd termodynamiki II

Przegląd termodynamiki II Wykład II Mechanika statystyczna 1 Przegląd termodynamiki II W poprzednim wykładzie po wprowadzeniu podstawowych pojęć i wielkości, omówione zostały pierwsza i druga zasada termodynamiki. Tutaj wykorzystamy

Bardziej szczegółowo

(1) Równanie stanu gazu doskonałego. I zasada termodynamiki: ciepło, praca.

(1) Równanie stanu gazu doskonałego. I zasada termodynamiki: ciepło, praca. (1) Równanie stanu gazu doskonałego. I zasada termodynamiki: ciepło, praca. 1. Aby określić dokładną wartość stałej gazowej R, student ogrzał zbiornik o objętości 20,000 l wypełniony 0,25132 g gazowego

Bardziej szczegółowo

ZADANIA Z CHEMII Efekty energetyczne reakcji chemicznej - prawo Hessa

ZADANIA Z CHEMII Efekty energetyczne reakcji chemicznej - prawo Hessa Prawo zachowania energii: ZADANIA Z CHEMII Efekty energetyczne reakcji chemicznej - prawo Hessa Ogólny zasób energii jest niezmienny. Jeżeli zwiększa się zasób energii wybranego układu, to wyłącznie kosztem

Bardziej szczegółowo

Warunki izochoryczno-izotermiczne

Warunki izochoryczno-izotermiczne WYKŁAD 5 Pojęcie potencjału chemicznego. Układy jednoskładnikowe W zależności od warunków termodynamicznych potencjał chemiczny substancji czystej definiujemy następująco: Warunki izobaryczno-izotermiczne

Bardziej szczegółowo

WYZNACZANIE STOSUNKU c p /c v

WYZNACZANIE STOSUNKU c p /c v Uniwersytet Wrocławski, Instytut Fizyki Doświadczalnej, I Pracownia Ćwiczenie nr 33 WYZNACZANIE STOSUNKU c p /c v I WSTĘP Układ termodynamiczny Rozważania dotyczące przekazywania energii poprzez wykonywanie

Bardziej szczegółowo

Prawa gazowe- Tomasz Żabierek

Prawa gazowe- Tomasz Żabierek Prawa gazowe- Tomasz Żabierek Zachowanie gazów czystych i mieszanin tlenowo azotowych w zakresie użytecznych ciśnień i temperatur można dla większości przypadków z wystarczającą dokładnością opisywać równaniem

Bardziej szczegółowo

Wykład 2. Przemiany termodynamiczne

Wykład 2. Przemiany termodynamiczne Wykład Przemiany termodynamiczne Przemiany odwracalne: Przemiany nieodwracalne:. izobaryczna = const 7. dławienie. izotermiczna = const 8. mieszanie. izochoryczna = const 9. tarcie 4. adiabatyczna = const

Bardziej szczegółowo

WYKŁAD 3 TERMOCHEMIA

WYKŁAD 3 TERMOCHEMIA WYKŁAD 3 TERMOCHEMIA Termochemia jest działem termodynamiki zajmującym się zastosowaniem pierwszej zasady termodynamiki do obliczania efektów cieplnych procesów fizykochemicznych, a w szczególności przemian

Bardziej szczegółowo

Wykład 10 Równowaga chemiczna

Wykład 10 Równowaga chemiczna Wykład 10 Równowaga chemiczna REAKCJA CHEMICZNA JEST W RÓWNOWADZE, GDY NIE STWIERDZAMY TENDENCJI DO ZMIAN ILOŚCI (STĘŻEŃ) SUBSTRATÓW ANI PRODUKTÓW RÓWNOWAGA CHEMICZNA JEST RÓWNOWAGĄ DYNAMICZNĄ W rzeczywistości

Bardziej szczegółowo

Termochemia efekty energetyczne reakcji

Termochemia efekty energetyczne reakcji Termochemia efekty energetyczne reakcji 1. Podstawowe pojęcia termodynamiki chemicznej a) Układ i otoczenie Układ, to wyodrębniony obszar materii, oddzielony od otoczenia wyraźnymi granicami (np. reagenty

Bardziej szczegółowo

Wykład FIZYKA I. 5. Energia, praca, moc. http://www.if.pwr.wroc.pl/~wozniak/fizyka1.html. Dr hab. inż. Władysław Artur Woźniak

Wykład FIZYKA I. 5. Energia, praca, moc. http://www.if.pwr.wroc.pl/~wozniak/fizyka1.html. Dr hab. inż. Władysław Artur Woźniak Wykład FIZYKA I 5. Energia, praca, moc Dr hab. inż. Władysław Artur Woźniak Instytut Fizyki Politechniki Wrocławskiej http://www.if.pwr.wroc.pl/~wozniak/fizyka1.html ENERGIA, PRACA, MOC Siła to wielkość

Bardziej szczegółowo

Lewobieżny obieg gazowy Joule a a obieg parowy Lindego.

Lewobieżny obieg gazowy Joule a a obieg parowy Lindego. Lewobieżny obieg gazowy Joule a a obieg parowy Lindego. Adam Nowaczyk IM-M Semestr II Gdaosk 2011 Spis treści 1. Obiegi termodynamiczne... 2 1.1 Obieg termodynamiczny... 2 1.1.1 Obieg prawobieżny... 3

Bardziej szczegółowo

Opracował: dr inż. Tadeusz Lemek

Opracował: dr inż. Tadeusz Lemek Materiały dydaktyczne na zajęcia wyrównawcze z chemii dla studentów pierwszego roku kierunku zamawianego Inżynieria i Gospodarka Wodna w ramach projektu Era inżyniera pewna lokata na przyszłość Opracował:

Bardziej szczegółowo

Jak mierzyć i jak liczyć efekty cieplne reakcji?

Jak mierzyć i jak liczyć efekty cieplne reakcji? Jak mierzyć i jak liczyć efekty cieplne reakcji? Energia Zdolność do wykonywania pracy lub do produkowania ciepła Praca objętościowa praca siła odległość 06_73 P F A W F h N m J P F A Area A ciśnienie

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 5: Wymiana masy. Nawilżanie powietrza.

Ćwiczenie 5: Wymiana masy. Nawilżanie powietrza. 1 Część teoretyczna Powietrze wilgotne układ złożony z pary wodnej i powietrza suchego, czyli mieszaniny azotu, tlenu, wodoru i pozostałych gazów Z punktu widzenia różnego typu przemian skład powietrza

Bardziej szczegółowo

PLAN WYNIKOWY MASZYNOZNAWSTWO OGÓLNE

PLAN WYNIKOWY MASZYNOZNAWSTWO OGÓLNE LN WYNIKOWY MSZYNOZNWSTWO OGÓLNE KLS I technik mechanik o specjalizacji obsługa i naprawa pojazdów samochodowych. Ilość godzin 38 tygodni x 1 godzina = 38 godzin rogram ZS 17/2004/19 2115/MEN 1998.04.16

Bardziej szczegółowo

TERMOCHEMIA SPALANIA

TERMOCHEMIA SPALANIA TERMOCHEMIA SPALANIA I ZASADA TERMODYNAMIKI dq = dh Vdp W przemianach izobarycznych: dp = 0 dq = dh dh = c p dt dq = c p dt Q = T 2 T1 c p ( T)dT Q ciepło H - entalpia wewnętrzna V objętość P - ciśnienie

Bardziej szczegółowo

Skraplarki Claude a oraz Heylandta budowa, działanie, bilans cieplny oraz charakterystyka techniczna

Skraplarki Claude a oraz Heylandta budowa, działanie, bilans cieplny oraz charakterystyka techniczna POLITECHNIKA GDAŃSKA WYDZIAŁ MECHANICZNY Skraplarki Claude a oraz Heylandta budowa, działanie, bilans cieplny oraz charakterystyka techniczna Wykonała: Alicja Szkodo Prowadzący: dr inż. W. Targański 2012/2013

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI ««*» ( # * *»»

SPIS TREŚCI ««*» ( # * *»» ««*» ( # * *»» CZĘŚĆ I. POJĘCIA PODSTAWOWE 1. Co to jest fizyka? 11 2. Wielkości fizyczne 11 3. Prawa fizyki 17 4. Teorie fizyki 19 5. Układ jednostek SI 20 6. Stałe fizyczne 20 CZĘŚĆ II. MECHANIKA 7.

Bardziej szczegółowo

- podaje warunki konieczne do tego, by w sensie fizycznym była wykonywana praca

- podaje warunki konieczne do tego, by w sensie fizycznym była wykonywana praca Fizyka, klasa II Podręcznik: Świat fizyki, cz.2 pod red. Barbary Sagnowskiej 6. Praca. Moc. Energia. Lp. Temat lekcji Wymagania konieczne i podstawowe 1 Praca mechaniczna - podaje przykłady wykonania pracy

Bardziej szczegółowo

MATERIAŁOZNAWSTWO Wydział Mechaniczny, Mechatronika, sem. I. dr inż. Hanna Smoleńska

MATERIAŁOZNAWSTWO Wydział Mechaniczny, Mechatronika, sem. I. dr inż. Hanna Smoleńska MATERIAŁOZNAWSTWO Wydział Mechaniczny, Mechatronika, sem. I dr inż. Hanna Smoleńska UKŁADY RÓWNOWAGI FAZOWEJ Równowaga termodynamiczna pojęcie stosowane w termodynamice. Oznacza stan, w którym makroskopowe

Bardziej szczegółowo

YCa. y 1. lx \x. Hi-2* sp = SPRĘŻARKI TŁOKOWE 7.1. PODSTAWY TEORETYCZNE

YCa. y 1. lx \x. Hi-2* sp = SPRĘŻARKI TŁOKOWE 7.1. PODSTAWY TEORETYCZNE SPRĘŻARKI TŁOKOWE 7.1. PODSTAWY TEORETYCZNE Maszyna,.która kosztem energii pobranej z obcego źródła podnosi ciśnienie gazu, nazywa się; sprężarką. Na rys.7.1 w układzie p-v przedstawiono teoretyczny przebieg

Bardziej szczegółowo

Fizyka Termodynamika Chemia reakcje chemiczne

Fizyka Termodynamika Chemia reakcje chemiczne Termodynamika zajmuje się badaniem efektów energetycznych towarzyszących procesom fizykochemicznym i chemicznym. Termodynamika umożliwia: 1. Sporządzanie bilansów energetycznych dla reakcji chemicznych

Bardziej szczegółowo

Podstawy fizyki wykład 6

Podstawy fizyki wykład 6 Podstawy fizyki wykład 6 Dr Piotr Sitarek Instytut Fizyki, Politechnika Wrocławska Elementy termodynamiki Temperatura Rozszerzalność cieplna Ciepło Praca a ciepło Pierwsza zasada termodynamiki Gaz doskonały

Bardziej szczegółowo

Tadeusz Lesiak. Dynamika punktu materialnego: Praca i energia; zasada zachowania energii

Tadeusz Lesiak. Dynamika punktu materialnego: Praca i energia; zasada zachowania energii Mechanika klasyczna Tadeusz Lesiak Wykład nr 4 Dynamika punktu materialnego: Praca i energia; zasada zachowania energii Energia i praca T. Lesiak Mechanika klasyczna 2 Praca Praca (W) wykonana przez stałą

Bardziej szczegółowo

PRACA. MOC. ENERGIA. 1/20

PRACA. MOC. ENERGIA. 1/20 PRACA. MOC. ENERGIA. 1/20 Czym jest energia? Większość zjawisk w przyrodzie związana jest z przemianami energii. Energia może zostać przekazana od jednego ciała do drugiego lub ulec przemianie z jednej

Bardziej szczegółowo

KARTA KURSU. Kod Punktacja ECTS* 4. Prof. dr hab. inż. Jerzy Jura

KARTA KURSU. Kod Punktacja ECTS* 4. Prof. dr hab. inż. Jerzy Jura KARTA KURSU Nazwa Inżynieria Procesowa 2 Nazwa w j. ang. Process Engineering 2. Kod Punktacja ECTS* 4 Koordynator Prof. dr hab. inż. Jerzy Jura Zespół dydaktyczny Prof. dr hab. inż. Jerzy Jura Opis kursu

Bardziej szczegółowo

W8 40. Para. Równanie Van der Waalsa Temperatura krytyczna ci Przemiany pary. Termodynamika techniczna

W8 40. Para. Równanie Van der Waalsa Temperatura krytyczna ci Przemiany pary. Termodynamika techniczna W8 40 Równanie Van der Waalsa Temperatura krytyczna Stopień suchości ci Przemiany pary 1 p T 1 =const T 2 =const 2 Oddziaływanie międzycz dzycząsteczkowe jest odwrotnie proporcjonalne do odległości (liczonej

Bardziej szczegółowo

Rys. 1. Obieg cieplny Diesla na wykresach T-s i p-v: Q 1 ciepło doprowadzone; Q 2 ciepło odprowadzone

Rys. 1. Obieg cieplny Diesla na wykresach T-s i p-v: Q 1 ciepło doprowadzone; Q 2 ciepło odprowadzone 1. Wykorzystanie spalinowych silników tłokowych W zależności od techniki zapłonu spalinowe silniki tłokowe dzieli się na silniki z zapłonem samoczynnym (z obiegiem Diesla, CI compression ignition) i silniki

Bardziej szczegółowo

Konspekt Obieg Ackeret-Kellera i lewobieżny obieg Philipsa (Stirlinga) podstawy teoretyczne i techniczne możliwości realizacji.

Konspekt Obieg Ackeret-Kellera i lewobieżny obieg Philipsa (Stirlinga) podstawy teoretyczne i techniczne możliwości realizacji. Konspekt Obieg Ackeret-Kellera i lewobieżny obieg Philipsa (Stirlinga) podstawy teoretyczne i techniczne możliwości realizacji. Wykonała: KATARZYNA ZASIŃSKA Kierunek: Inżynieria Mechaniczno-Medyczna Studia/Semestr:

Bardziej szczegółowo

Prowadzący: dr hab. inż. Agnieszka Gubernat (tel. (0 12) 617 36 96; gubernat@agh.edu.pl)

Prowadzący: dr hab. inż. Agnieszka Gubernat (tel. (0 12) 617 36 96; gubernat@agh.edu.pl) TRANSPORT MASY I CIEPŁA Seminarium Transport masy i ciepła Prowadzący: dr hab. inż. Agnieszka Gubernat (tel. (0 12) 617 36 96; gubernat@agh.edu.pl) WARUNKI ZALICZENIA: 1. ZALICZENIE WSZYSTKICH KOLOKWIÓW

Bardziej szczegółowo

Budowa stopów. (układy równowagi fazowej)

Budowa stopów. (układy równowagi fazowej) Budowa stopów (układy równowagi fazowej) Równowaga termodynamiczna Stopy metali są trwałe w stanie równowagi termodynamicznej. Równowaga jest osiągnięta, gdy energia swobodna układu uzyska minimum lub

Bardziej szczegółowo

CIEPŁO (Q) jedna z form przekazu energii między układami termodynamicznymi. Proces przekazu energii za pośrednictwem oddziaływania termicznego

CIEPŁO (Q) jedna z form przekazu energii między układami termodynamicznymi. Proces przekazu energii za pośrednictwem oddziaływania termicznego CIEPŁO, PALIWA, SPALANIE CIEPŁO (Q) jedna z form przekazu energii między układami termodynamicznymi. Proces przekazu energii za pośrednictwem oddziaływania termicznego WYMIANA CIEPŁA. Zmiana energii wewnętrznej

Bardziej szczegółowo

Przedmiotowy System Oceniania

Przedmiotowy System Oceniania rzedmiotowy System Oceniania ok szkolny 2010/2011 rzedmiot Szkoła/zawód: maszynoznawstwo Technikum Mechaniczne przy Zespole Szkół im.gen. J.ustronia w Lubaczowie/ technik mechanik 311[20] na podb. gimnazjum

Bardziej szczegółowo

Termodynamika Techniczna dla MWT, wykład 6. AJ Wojtowicz IF UMK

Termodynamika Techniczna dla MWT, wykład 6. AJ Wojtowicz IF UMK Wykład 6. Ciepło właściwe substancji prostych. Ciepło właściwe gazów doskonałych.. Molowe ciepło właściwe gazu doskonałego przy stałej objętości (C )... ZaleŜność ciepła właściwego C od temperatury.. Molowe

Bardziej szczegółowo

Wykład 6 Ciepło właściwe substancji prostych Ciepło właściwe gazów doskonałych Molowe ciepło właściwe gazu doskonałego przy stałej objętości (C )

Wykład 6 Ciepło właściwe substancji prostych Ciepło właściwe gazów doskonałych Molowe ciepło właściwe gazu doskonałego przy stałej objętości (C ) Wykład 6 Ciepło właściwe substancji prostych Ciepło właściwe gazów doskonałych Molowe ciepło właściwe gazu doskonałego przy stałej objętości (C ) ZaleŜność stosunku R od temperatury dla gazu doskonałego

Bardziej szczegółowo

FIZYKA Podręcznik: Fizyka i astronomia dla każdego pod red. Barbary Sagnowskiej, wyd. ZamKor.

FIZYKA Podręcznik: Fizyka i astronomia dla każdego pod red. Barbary Sagnowskiej, wyd. ZamKor. DKOS-5002-2\04 Anna Basza-Szuland FIZYKA Podręcznik: Fizyka i astronomia dla każdego pod red. Barbary Sagnowskiej, wyd. ZamKor. WYMAGANIA NA OCENĘ DOPUSZCZAJĄCĄ DLA REALIZOWANYCH TREŚCI PROGRAMOWYCH Kinematyka

Bardziej szczegółowo

KATEDRA APARATURY I MASZYNOZNAWSTWA CHEMICZNEGO Wydział Chemiczny POLITECHNIKA GDAŃSKA ul. G. Narutowicza 11/12 80-952 GDAŃSK

KATEDRA APARATURY I MASZYNOZNAWSTWA CHEMICZNEGO Wydział Chemiczny POLITECHNIKA GDAŃSKA ul. G. Narutowicza 11/12 80-952 GDAŃSK KATEDRA APARATURY I MASZYNOZNAWSTWA CHEMICZNEGO Wydział Chemiczny POLITECHNIKA GDAŃSKA ul. G. Narutowicza 11/12 80-952 GDAŃSK LABORATORIUM Z PROEKOLOGICZNYCH ŹRÓDEŁ ENERGII ODNAWIALNEJ 6. WYMIENNIK CIEPŁA

Bardziej szczegółowo

Druga zasada termodynamiki.

Druga zasada termodynamiki. Wykład z fizyki, Piotr Posmykiewicz 79 W Y K Ł A D XIV Druga zasada termodynamiki. Często naszym zadaniem jest zastosowanie zasady zachowania energii. Jednak, zgodnie z pierwszą zasadą termodynamiki, energia

Bardziej szczegółowo

Termodynamika 1. Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

Termodynamika 1. Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Termodynamika Projekt wsółfinansowany rzez Unię Euroejską w ramach Euroejskiego Funduszu Sołecznego Układ termodynamiczny Układ termodynamiczny to ciało lub zbiór rozważanych ciał, w którym obok innych

Bardziej szczegółowo

Ciepło i pierwsza zasada termodynamiki.

Ciepło i pierwsza zasada termodynamiki. Wykład z fizyki, Piotr Posmykiewicz 162 W Y K Ł A D XIII Ciepło i pierwsza zasada termodynamiki. Ciepło jest energią, która jest przekazywana z jednego układu do drugiego w wyniku róŝnicy temperatur obu

Bardziej szczegółowo

1 I zasada termodynamiki

1 I zasada termodynamiki 1 I zasada termodynamiki 1.1 Pojęcie podstawowe W chemii fizycznej wszechświat dzielimy na dwie części : układ i otoczenie. Układ jest interesującą nas częścią rzeczywistości (przyrody, wszechświata) może

Bardziej szczegółowo

Prowadzący. http://luberski.w.interia.pl telefon PK: 126282746 Pokój 210A (Katedra Biotechnologii i Chemii Fizycznej C-5)

Prowadzący. http://luberski.w.interia.pl telefon PK: 126282746 Pokój 210A (Katedra Biotechnologii i Chemii Fizycznej C-5) Tomasz Lubera dr Tomasz Lubera mail: luberski@interia.pl Prowadzący http://luberski.w.interia.pl telefon PK: 126282746 Pokój 210A (Katedra Biotechnologii i Chemii Fizycznej C-5) Konsultacje: we wtorki

Bardziej szczegółowo

Temat: Sprawność termodynamicznego cyklu Carnota

Temat: Sprawność termodynamicznego cyklu Carnota Temat: Sprawność termodynamicznego cyklu Carnota oraz (I i) II zasady termodynamiki Mirosław Kwiatek.Jaki byłby najlepszy na świecie silnik spalinowy do samochodów? Nazwisko Diesel jest dobrze znane; gorzej

Bardziej szczegółowo

Wykład 5. Początki nauki nowożytnej część 3 (termodynamika)

Wykład 5. Początki nauki nowożytnej część 3 (termodynamika) Wykład 5 Początki nauki nowożytnej część 3 (termodynamika) 1 Temperatura Termoskopy powietrzne Awicenna Santorio Santori (1612) pierwszy opis termometru powietrznego pierwszy rysunek termometru Robert

Bardziej szczegółowo

Plan wynikowy zajęcia edukacyjne z fizyki III etap edukacyjny klasa II

Plan wynikowy zajęcia edukacyjne z fizyki III etap edukacyjny klasa II Plan wynikowy zajęcia edukacyjne z fizyki III etap edukacyjny klasa II Oprac. dr I.Flajszok 1 Temat zajęć podstawowe pojęcia fizyczne 1. Lekcja organizacyjna. 2,3. Powtórzenie i utwalenie wiadomosci z

Bardziej szczegółowo

Elementy termodynamiki

Elementy termodynamiki Rozdział 3 Elementy termodynamiki 3.1 Gaz doskonały 3.1.1 Ciśnienie i temperatura gazu. Równanie stanu gazu doskonałego W tym podrozdziale omówimy w skrócie podstawowe prawa doświadczalne dotyczące gazów.

Bardziej szczegółowo

1. Od czego i w jaki sposób zależy szybkość reakcji chemicznej?

1. Od czego i w jaki sposób zależy szybkość reakcji chemicznej? Tematy opisowe 1. Od czego i w jaki sposób zależy szybkość reakcji chemicznej? 2. Omów pomiar potencjału na granicy faz elektroda/roztwór elektrolitu. Podaj przykład, omów skale potencjału i elektrody

Bardziej szczegółowo

A. 0,3 N B. 1,5 N C. 15 N D. 30 N. Posługiwać się wzajemnym związkiem między siłą, a zmianą pędu Odpowiedź

A. 0,3 N B. 1,5 N C. 15 N D. 30 N. Posługiwać się wzajemnym związkiem między siłą, a zmianą pędu Odpowiedź Egzamin maturalny z fizyki z astronomią W zadaniach od 1. do 10. należy wybrać jedną poprawną odpowiedź i wpisać właściwą literę: A, B, C lub D do kwadratu obok słowa:. m Przyjmij do obliczeń, że przyśpieszenie

Bardziej szczegółowo

Materiał powtórzeniowy do sprawdzianu - reakcje egzoenergetyczne i endoenergetyczne, szybkość reakcji chemicznych

Materiał powtórzeniowy do sprawdzianu - reakcje egzoenergetyczne i endoenergetyczne, szybkość reakcji chemicznych Materiał powtórzeniowy do sprawdzianu - reakcje egzoenergetyczne i endoenergetyczne, szybkość reakcji chemicznych I. Reakcje egzoenergetyczne i endoenergetyczne 1. Układ i otoczenie Układ - ogół substancji

Bardziej szczegółowo

Przeliczanie zadań, jednostek, rozcieńczanie roztworów, zaokrąglanie wyników.

Przeliczanie zadań, jednostek, rozcieńczanie roztworów, zaokrąglanie wyników. Przeliczanie zadań, jednostek, rozcieńczanie roztworów, zaokrąglanie wyników. Stężenie procentowe wyrażone w jednostkach wagowych określa liczbę gramów substancji rozpuszczonej znajdującej się w 0 gramach

Bardziej szczegółowo

LABORATORIUM TERMODYNAMIKI I TECHNIKI CIEPLNEJ. Badanie charakterystyki wentylatorów połączenie równoległe i szeregowe. dr inż.

LABORATORIUM TERMODYNAMIKI I TECHNIKI CIEPLNEJ. Badanie charakterystyki wentylatorów połączenie równoległe i szeregowe. dr inż. LABORATORIUM TERMODYNAMIKI I TECHNIKI CIEPLNEJ Badanie charakterystyki wentylatorów połączenie równoległe i szeregowe. dr inż. Jerzy Wiejacha ZAKŁAD APARATURY PRZEMYSŁOWEJ POLITECHNIKA WARSZAWSKA WYDZIAŁ

Bardziej szczegółowo

V OGÓLNOPOLSKI KONKURS Z FIZYKI Fizyka się liczy Eliminacje TEST 27 lutego 2013r.

V OGÓLNOPOLSKI KONKURS Z FIZYKI Fizyka się liczy Eliminacje TEST 27 lutego 2013r. V OGÓLNOPOLSKI KONKURS Z FIZYKI Fizyka się liczy Eliminacje TEST 27 lutego 2013r. 1. Po wirującej płycie gramofonowej idzie wzdłuż promienia mrówka ze stałą prędkością względem płyty. Torem ruchu mrówki

Bardziej szczegółowo

LEGALNE JEDNOSTKI MIAR. podstawowe jednostki SI

LEGALNE JEDNOSTKI MIAR. podstawowe jednostki SI LEGALNE JEDNOSTKI MIAR Obowiązujące w Polsce legalne jednostki miar ustalone zostały rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 17.10.1975 r. i doprecyzowane zarządzeniem Prezesa Polskiego Komitetu Normalizacji

Bardziej szczegółowo

Porównanie metod określania własności termodynamicznych pary wodnej

Porównanie metod określania własności termodynamicznych pary wodnej LABORATORIUM TERMODYNAMIKI I TECHNIKI CIEPLNEJ Porównanie metod określania własności termodynamicznych pary wodnej prof. dr hab. inż. Krzysztof Urbaniec ZAKŁAD APARATURY PRZEMYSŁOWEJ POLITECHNIKA WARSZAWSKA,

Bardziej szczegółowo

1. Zaproponuj doświadczenie pozwalające oszacować szybkość reakcji hydrolizy octanu etylu w środowisku obojętnym

1. Zaproponuj doświadczenie pozwalające oszacować szybkość reakcji hydrolizy octanu etylu w środowisku obojętnym 1. Zaproponuj doświadczenie pozwalające oszacować szybkość reakcji hydrolizy octanu etylu w środowisku obojętnym 2. W pewnej chwili szybkość powstawania produktu C w reakcji: 2A + B 4C wynosiła 6 [mol/dm

Bardziej szczegółowo

Właściwości gazów. Podręcznik dla uczniów

Właściwości gazów. Podręcznik dla uczniów Podręcznik dla uczniów Właściwości gazów Politechnika Gdańska, Wydział Fizyki Technicznej i Matematyki Stosowanej ul. Narutowicza 11/12, 80-233 Gdańsk, tel. +48 58 348 63 70 http://e-doswiadczenia.mif.pg.gda.pl

Bardziej szczegółowo

MECHANIKA PŁYNÓW LABORATORIUM

MECHANIKA PŁYNÓW LABORATORIUM MECANIKA PŁYNÓW LABORATORIUM Ćwiczenie nr 4 Współpraca pompy z układem przewodów. Celem ćwiczenia jest sporządzenie charakterystyki pojedynczej pompy wirowej współpracującej z układem przewodów, przy różnych

Bardziej szczegółowo

18 TERMODYNAMIKA. PODSUMOWANIE

18 TERMODYNAMIKA. PODSUMOWANIE Włodzimierz Wolczyński 18 TERMODYNAMIKA. PODSUMOWANIE Zadanie 1 Oto cykl pracy pewnego silnika termodynamicznego w układzie p(v). p [ 10 5 Pa] 5 A 4 3 2 1 0 C B 5 10 15 20 25 30 35 40 V [ dm 3 ] Sprawność

Bardziej szczegółowo

ZBIÓR ZADAŃ STRUKTURALNYCH

ZBIÓR ZADAŃ STRUKTURALNYCH ZBIÓR ZADAŃ STRUKTURALNYCH Zgodnie z zaleceniami metodyki nauki fizyki we współczesnej szkole zadania prezentowane uczniom mają odnosić się do rzeczywistości i być tak sformułowane, aby każdy nawet najsłabszy

Bardziej szczegółowo

Biofizyka. wykład: dr hab. Jerzy Nakielski. Katedra Biofizyki i Morfogenezy Roślin

Biofizyka. wykład: dr hab. Jerzy Nakielski. Katedra Biofizyki i Morfogenezy Roślin Biofizyka wykład: dr hab. Jerzy Nakielski Katedra Biofizyki i Morfogenezy Roślin Biofizyka - wykłady Biotechnologia III rok Tematyka (15 godz.): dr hab. Jerzy Nakielski dr Joanna Szymanowska-Pułka dr

Bardziej szczegółowo

PALIWO STAŁE, PALIWO CIEKŁE

PALIWO STAŁE, PALIWO CIEKŁE PALIWO STAŁE, PALIWO CIEKŁE SUBSTANCJA PALNA BALAST C S H 2 POPIÓŁ WILGOĆ PALIWO GAZOWE SUBSTANCJA PALNA BALAST C S H 2 CO 2,N 2, H 2 O SUBSTRATY PALIWO POWIETRZE KOMORA SPALANIA PRODUKTY SPALANIA S (romb)

Bardziej szczegółowo

Kinetyka reakcji chemicznych. Dr Mariola Samsonowicz

Kinetyka reakcji chemicznych. Dr Mariola Samsonowicz Kinetyka reakcji chemicznych Dr Mariola Samsonowicz 1 Czym zajmuje się kinetyka chemiczna? Badaniem szybkości reakcji chemicznych poprzez analizę eksperymentalną i teoretyczną. Zdefiniowanie równania kinetycznego

Bardziej szczegółowo

Procentowa zawartość sodu (w molu tej soli są dwa mole sodu) wynosi:

Procentowa zawartość sodu (w molu tej soli są dwa mole sodu) wynosi: Stechiometria Każdą reakcję chemiczną można zapisać równaniem, które jest jakościową i ilościową charakterystyką tej reakcji. Określa ono bowiem, jakie pierwiastki lub związki biorą udział w danej reakcji

Bardziej szczegółowo

Wymagania na poszczególne oceny przy realizacji programu i podręcznika Świat fizyki

Wymagania na poszczególne oceny przy realizacji programu i podręcznika Świat fizyki Klasa II Wymagania na poszczególne oceny przy realizacji i podręcznika Świat fizyki 6. Praca. Moc. Energia 6.1. Praca mechaniczna podaje przykłady wykonania pracy w sensie fizycznym podaje jednostkę pracy

Bardziej szczegółowo

Oddziaływania te mogą być różne i dlatego można podzieli je np. na:

Oddziaływania te mogą być różne i dlatego można podzieli je np. na: DYNAMIKA Oddziaływanie między ciałami można ilościowo opisywać posługując się pojęciem siły. Działanie siły na jakieś ciało przejawia się albo w zmianie stanu ruchu tego ciała (zmianie prędkości), albo

Bardziej szczegółowo

silniku parowym turbinie parowej dwuetapowa

silniku parowym turbinie parowej dwuetapowa Turbiny parowe Zasada działania W silniku parowym tłokowym energia pary wodnej zamieniana jest bezpośrednio na energię mechaniczną w cylindrze silnika. W turbinie parowej przemiana energii pary wodnej

Bardziej szczegółowo

Legalne jednostki miar wykorzystywane w ochronie atmosfery i pokrewnych specjalnościach naukowych

Legalne jednostki miar wykorzystywane w ochronie atmosfery i pokrewnych specjalnościach naukowych Legalne miar wykorzystywane w ochronie atmosfery i pokrewnych specjalnościach naukowych Legalne miar: 1). naleŝące do układu SI : podstawowe, uzupełniające pochodne 2). legalne, ale spoza układu SI Ad.

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczno-techniczne aspekty wykorzystania gazu w energetyce

Ekonomiczno-techniczne aspekty wykorzystania gazu w energetyce Ekonomiczno-techniczne aspekty wykorzystania gazu w energetyce Janusz Kotowicz W1 Wydział Inżynierii i Ochrony Środowiska Politechnika Częstochowska Układ prezentacji wykładów W1,W2,W3 1. Wprowadzenie

Bardziej szczegółowo

SZYBKOŚĆ REAKCJI CHEMICZNYCH. RÓWNOWAGA CHEMICZNA

SZYBKOŚĆ REAKCJI CHEMICZNYCH. RÓWNOWAGA CHEMICZNA SZYBKOŚĆ REAKCJI CHEMICZNYCH. RÓWNOWAGA CHEMICZNA Zadania dla studentów ze skryptu,,obliczenia z chemii ogólnej Wydawnictwa Uniwersytetu Gdańskiego 1. Reakcja między substancjami A i B zachodzi według

Bardziej szczegółowo

Badania właściwości dynamicznych sieci gazowej z wykorzystaniem pakietu SimNet TSGas 3

Badania właściwości dynamicznych sieci gazowej z wykorzystaniem pakietu SimNet TSGas 3 Andrzej J. Osiadacz Maciej Chaczykowski Łukasz Kotyński Badania właściwości dynamicznych sieci gazowej z wykorzystaniem pakietu SimNet TSGas 3 Andrzej J. Osiadacz, Maciej Chaczykowski, Łukasz Kotyński,

Bardziej szczegółowo

BUDOWA I ZASADA DZIAŁANIA ABSORPCYJNEJ POMPY CIEPŁA

BUDOWA I ZASADA DZIAŁANIA ABSORPCYJNEJ POMPY CIEPŁA Anna Janik AGH Akademia Górniczo-Hutnicza Wydział Energetyki i Paliw BUDOWA I ZASADA DZIAŁANIA ABSORPCYJNEJ POMPY CIEPŁA 1. WSTĘP W ostatnich latach obserwuje się wzrost zainteresowania tematem pomp ciepła.

Bardziej szczegółowo

Potencjał pola elektrycznego

Potencjał pola elektrycznego Potencjał pola elektrycznego Pole elektryczne jest polem zachowawczym, czyli praca wykonana przy przesunięciu ładunku pomiędzy dwoma punktami nie zależy od tego po jakiej drodze przesuwamy ładunek. Spróbujemy

Bardziej szczegółowo

Wykorzystanie ciepła odpadowego dla redukcji zużycia energii i emisji 6.07.09 1

Wykorzystanie ciepła odpadowego dla redukcji zużycia energii i emisji 6.07.09 1 Wykorzystanie ciepła odpadowego dla redukcji zużycia energii i emisji 6.07.09 1 Teza ciepło niskotemperaturowe można skutecznie przetwarzać na energię elektryczną; można w tym celu wykorzystywać ciepło

Bardziej szczegółowo

Zestaw zadań na I etap konkursu fizycznego. Zad. 1 Kamień spadał swobodnie z wysokości h=20m. Średnia prędkość kamienia wynosiła :

Zestaw zadań na I etap konkursu fizycznego. Zad. 1 Kamień spadał swobodnie z wysokości h=20m. Średnia prędkość kamienia wynosiła : Zestaw zadań na I etap konkursu fizycznego Zad. 1 Kamień spadał swobodnie z wysokości h=20m. Średnia prędkość kamienia wynosiła : A) 5m/s B) 10m/s C) 20m/s D) 40m/s. Zad.2 Samochód o masie 1 tony poruszał

Bardziej szczegółowo

Tadeusz Hofman, WYKŁADY Z TERMODYNAMIKI TECHNICZNEJ I CHEMICZNEJ dla chemików

Tadeusz Hofman, WYKŁADY Z TERMODYNAMIKI TECHNICZNEJ I CHEMICZNEJ dla chemików Tadeusz Hofman, WYKŁADY Z TERMODYNAMIKI TECHNICZNEJ I CHEMICZNEJ dla chemików Adres internetowy: http://www.ch.pw.edu.pl/~hof/term_ttc.htm, gdzie można znaleźć: regulamin zaliczeń i egzaminów, tematy egzaminacyjne,

Bardziej szczegółowo

Termodynamika 2. Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

Termodynamika 2. Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego ermodynamika Projekt wsółfinansowany rzez Unię Euroejską w ramach Euroejskiego Funduszu Sołecznego Siik ciey siikach (maszynach) cieych cieło zamieniane jest na racę. Elementami siika są: źródło cieła

Bardziej szczegółowo

WIRTUALNE LABORATORIA FIZYCZNE NOWOCZESNĄ METODĄ NAUCZANIA INNOWACYJNY PROGRAM NAUCZANIA FIZYKI W SZKOŁACH PONADGIMNAZJALNYCH

WIRTUALNE LABORATORIA FIZYCZNE NOWOCZESNĄ METODĄ NAUCZANIA INNOWACYJNY PROGRAM NAUCZANIA FIZYKI W SZKOŁACH PONADGIMNAZJALNYCH WIRTUALNE LABORATORIA FIZYCZNE NOWOCZESNĄ METODĄ NAUCZANIA INNOWACYJNY PROGRAM NAUCZANIA FIZYKI W SZKOŁACH PONADGIMNAZJALNYCH Moduł dydaktyczny: fizyka - informatyka Termodynamika Magdalena Staszel Człowiek

Bardziej szczegółowo

Fizyka (Biotechnologia)

Fizyka (Biotechnologia) Fizyka (Biotechnologia) Wykład I Marek Kasprowicz dr Marek Jan Kasprowicz pokój 309 marek.kasprowicz@ur.krakow.pl www.ar.krakow.pl/~mkasprowicz Marek Jan Kasprowicz Fizyka 013 r. Literatura D. Halliday,

Bardziej szczegółowo

1. Wprowadzenie: dt q = - λ dx. q = lim F

1. Wprowadzenie: dt q = - λ dx. q = lim F PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W PILE INSTYTUT POLITECHNICZNY Zakład Budowy i Eksploatacji Maszyn PRACOWNIA TERMODYNAMIKI TECHNICZNEJ INSTRUKCJA Temat ćwiczenia: WYZNACZANIE WSPÓŁCZYNNIKA PRZEWODNOŚCI

Bardziej szczegółowo

Podstawowe umiejętności matematyczne - przypomnienie

Podstawowe umiejętności matematyczne - przypomnienie Podstawowe umiejętności matematyczne - przypomnienie. Podstawy działań na potęgach założenie:. założenie: założenie: a>0, n jest liczbą naturalną założenie: Uwaga:. Zapis dużych i małych wartości w postaci

Bardziej szczegółowo

Szczegółowy rozkład materiału z fizyki dla klasy II gimnazjum zgodny z nową podstawą programową.

Szczegółowy rozkład materiału z fizyki dla klasy II gimnazjum zgodny z nową podstawą programową. Szczegółowy rozkład materiału z fizyki dla klasy gimnazjum zgodny z nową podstawą programową. Lekcja organizacyjna. Omówienie programu nauczania i przypomnienie wymagań przedmiotowych Tytuł rozdziału w

Bardziej szczegółowo

Termodynamika (oceanotechnika; studia stacjonarne); rok akad. 2015/2016 INFORMACJE ORGANIZACYJNE

Termodynamika (oceanotechnika; studia stacjonarne); rok akad. 2015/2016 INFORMACJE ORGANIZACYJNE Termodynamika (oceanotechnika; studia stacjonarne); rok akad. 2015/2016 INFORMACJE ORGANIZACYJNE 1. Wykłady i ćwiczenia poprowadzi prof. dr hab. inż. Leszek Malinowski; pok. 420; Zespół Maszyn Cieplnych,

Bardziej szczegółowo

Instrukcja stanowiskowa

Instrukcja stanowiskowa POLITECHNIKA WARSZAWSKA Wydział Budownictwa, Mechaniki i Petrochemii Instytut Inżynierii Mechanicznej w Płocku Zakład Aparatury Przemysłowej LABORATORIUM WYMIANY CIEPŁA I MASY Instrukcja stanowiskowa Temat:

Bardziej szczegółowo

c = 1 - właściwa praca sprężania izoentropowego [kj/kg], 1 - właściwa praca rozprężania izoentropowego

c = 1 - właściwa praca sprężania izoentropowego [kj/kg], 1 - właściwa praca rozprężania izoentropowego 13CHŁODNICTWO 13.1. PODSTAWY TEORETYCZNE 13.1.1. Teoretyczny obieg chłodniczy (obieg Carnota wstecz) Teoretyczny obieg chłodniczy, pokazany na rys.13.1, tworzy, ciąg przemian: dwóch izotermicznych 2-3

Bardziej szczegółowo

Spalanie detonacyjne - czy to się opłaca?

Spalanie detonacyjne - czy to się opłaca? Spalanie detonacyjne - czy to się opłaca? Mgr inż. Dariusz Ejmocki Spalanie Spalanie jest egzotermiczną reakcją chemiczną syntezy, zdolną do samoczynnego przemieszczania się w przestrzeni wypełnionej substratami.

Bardziej szczegółowo

Konsekwencje termodynamiczne podsuszania paliwa w siłowni cieplnej.

Konsekwencje termodynamiczne podsuszania paliwa w siłowni cieplnej. Marcin Panowski Politechnika Częstochowska Konsekwencje termodynamiczne podsuszania paliwa w siłowni cieplnej. Wstęp W pracy przedstawiono analizę termodynamicznych konsekwencji wpływu wstępnego podsuszania

Bardziej szczegółowo

Zastosowania Równania Bernoullego - zadania

Zastosowania Równania Bernoullego - zadania Zadanie 1 Przez zwężkę o średnicy D = 0,2 m, d = 0,05 m przepływa woda o temperaturze t = 50 C. Obliczyć jakie ciśnienie musi panować w przekroju 1-1, aby w przekroju 2-2 nie wystąpiło zjawisko kawitacji,

Bardziej szczegółowo

Energia - pojęcia. Energia mechaniczna

Energia - pojęcia. Energia mechaniczna Dr Mariusz Głowacki Energia - pojęcia Energia to pojęcie filozoficzne z filozofii Arystotelesa - w filozofii Arystotelesa oraz scholastycznej przeciwieństwo potencji. Tak jak energia jest właściwością

Bardziej szczegółowo