Jarosław Ziębiec. Zasady obrotu giełdowego

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Jarosław Ziębiec. Zasady obrotu giełdowego"

Transkrypt

1

2

3 Jarosław Ziębiec Zasady obrotu giełdowego

4 Wydawca: Giełda Papierów Wartościowych w Warszawie SA ul. Książęca 4, Warszawa tel. (22) fax (22) Opracowanie graficzne, skład i druk: Wydawnictwo ART Copyright by Giełda Papierów Wartościowych w Warszawie SA Warszawa, styczeń 2009 Wydanie V poprawione ISBN Oficjalne wydawnictwo Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie

5 Szanowni Państwo, Giełda Papierów Wartościowych w Warszawie funkcjonuje już kilkanaście lat, dając inwestorom szansę korzystnego lokowania oszczędności. Nikogo nie zachęcamy jednak do inwestowania na giełdzie bez zdobycia potrzebnej do tego wiedzy i umiejętności. Wręcz przeciwnie, wiedza to nieodzowny warunek pomyślnego inwestowania. W jej zakres wchodzi zarówno znajomość zagadnień pozwalających zadecydować o tym, w co, kiedy i jak zainwestować, jak i znajomość samej giełdy systemu obrotu, stosowanych na giełdzie procedur itp. Zadaniem tej broszury jest zapoznanie Państwa z giełdą z tym m.in. jak przebiega sesja giełdowa, jakie rodzaje zleceń mają do dyspozycji inwestorzy, jakie reguły rządzą ustalaniem kursów oraz z wieloma innymi zagadnieniami, mającymi wpływ na ostateczny wynik inwestycji. Zachęcamy do lektury wszystkich, którzy myślą o inwestowaniu na giełdzie teraz lub w przyszłości. Broszura ta bowiem w możliwie prosty sposób objaśni Państwu tajniki działania giełdy. Giełda Papierów Wartościowych w Warszawie

6

7 Spis treści W co można inwestować na giełdzie?... 7 Co to jest system notowań? Rynki giełdowe Jaki instrument w jakim systemie notowań? Notowania w systemie jednolitym Jak przebiegają notowania jednolite? Notowania ciągłe Jak przebiegają notowania ciągłe? Nadzór Giełdy nad przebiegiem notowań Dokładność ustalania kursów Ograniczenia wahań kursu w czasie sesji Widełki statyczne Notowania jednolite Notowania ciągłe Widełki dynamiczne Jak funkcjonują widełki dynamiczne? Co trzeba wiedzieć o zleceniach? Ograniczenie wielkości zlecenia Rodzaje zleceń Zlecenia z limitem ceny Zlecenia bez limitu ceny Zlecenie po każdej cenie (PKC) Zlecenie po cenie rynkowej (PCR) Zlecenie po cenie rynkowej na otwarcie (PCRO) Jak długo zlecenie może być ważne? Dodatkowe warunki wykonania zlecenia Zlecenie z warunkiem minimalnej wielkości (wolumenu) wykonania (Wmin) Zlecenie z wielkością ujawnioną (WUJ) Zlecenie z limitem aktywacji limit aktywacji (LimAkt) Przykłady realizacji zleceń Ważna jest płynność obrotu, czyli rola animatora Animator rynku Animator emitenta Jak mierzyć koniunkturę, czyli indeksy giełdowe Gdzie szukać informacji z sesji? Zlecenia krótka ściągawka

8

9 Zasady obrotu giełdowego W co można inwestować na giełdzie? Giełda najczęściej kojarzy się z akcjami, ale jej oferta jest oczywiście znacznie szersza. Inwestorzy mogą handlować wieloma zróżnicowanymi pod względem ryzyka instrumentami finansowymi, począwszy od obligacji po produkty strukturyzowane i instrumenty pochodne. Akcje są to papiery wartościowe potwierdzające, że ich posiadacz (akcjonariusz) jest właścicielem części majątku spółki akcyjnej. Z faktu tego wynikają dla niego określone prawa prawo do dywidendy, prawo do udziału w walnym zgromadzeniu i pośrednio prawo do zarządzania spółką. Akcje są podstawowymi papierami wartościowymi notowanymi na giełdzie i w zależności od wielkości spółki, wartości jej akcji, płynności jej akcje mogą być notowane w jednym z dwóch systemów: w systemie notowań ciągłych lub w notowaniach jednolitych. Prawo poboru to prawo pierwszeństwa nabycia akcji nowej emisji, przysługujące dotychczasowym akcjonariuszom spółki. Dotychczasowi akcjonariusze mogą jednak zrezygnować z prawa objęcia nowych akcji sprzedając prawo poboru na giełdzie. Prawa poboru są przedmiotem obrotu na giełdzie jako samodzielny papier wartościowy. Należy jednak pamiętać, że obrót prawami poboru trwa stosunkowo krótko (z reguły od kilku do kilkunastu dni) i w tym okresie inwestor musi sprzedać je na giełdzie lub dokonać zapisu na akcje, w przeciwnym razie poniesie stratę, gdyż prawa poboru wygasają. Prawa do akcji (PDA) umożliwiają nabywcom akcji nowej emisji ich odsprzedanie, zanim akcje te zostaną wprowadzone do obrotu giełdowego. Obrót PDA podlega takim samym regułom jak obrót akcjami. PDA notowane są w tym samym systemie notowań, w którym są lub mają być notowane akcje danej spółki. Prawa pierwszeństwa z obligacji, zwane popularnie prawami pierwszeństwa, to papiery wartościowe dające ich posiadaczowi priorytet w nabyciu akcji spółki, która wyemituje obligacje, po określonej z góry cenie. Posiadacz prawa pierwszeństwa zna 7

10 Giełda Papierów Wartościowych w Warszawie termin realizacji praw do objęcia akcji, który jest z góry określony i kończy się w dniu wygaśnięcia praw pierwszeństwa. Notowanie praw pierwszeństwa odbywa się w tym samym systemie notowań, w którym notowane są akcje, do objęcia których uprawniają prawa pierwszeństwa. Jako pierwsze do obrotu giełdowego wprowadzone zostały prawa pierwszeństwa spółki NETIA. Obligacje to papiery wartościowe za pośrednictwem, których emitujące je podmiot zaciąga pożyczkę. Inwestor kupujący obligacje staje się w ten sposób wierzycielem emitenta i pobiera z tego tytułu odsetki obliczane od wartości nominalnej obligacji. W zależności od podmiotu, który emituje obligacje, możemy je podzielić na obligacje: skarbowe (emitowane przez Skarb Państwa), korporacyjne (emitowane przez przedsiębiorstwa) oraz gminne (emitowane przez gminy). Biorąc pod uwagę zasadę ustalania odsetek, papiery te można podzielić na obligacje: o stałym oprocentowaniu, o zmiennym oprocentowaniu, zerokuponowe z dyskontem. Większość notowanych na giełdzie obligacji to obligacje skarbowe, ale notowane są także obligacje korporacyjne. Wszystkie obligacje notowane są w systemie notowań ciągłych. Certyfikaty inwestycyjne to papiery wartościowe emitowane przez zamknięte lub mieszane fundusze inwestycyjne. Certyfikaty inwestycyjne są potwierdzeniem uczestnictwa w funduszu i pozwalają na ustalenie wielkości należności, jaka z tytułu uczestnictwa w funduszu przysługuje danemu uczestnikowi w danym momencie. Jest to instrument dla tych, którzy z różnych względów nie są zainteresowani bezpośrednim inwestowaniem w inne instrumenty finansowe. Certyfikaty notowane są na giełdzie na takich samych zasadach jak akcje. Inwestorom, którzy nie obawiają się podejmowania ryzyka i posiedli większą wiedzę o prawach, które rządzą rynkiem kapitałowym, giełda umożliwia inwestowanie w bardziej skomplikowane instrumenty finansowe instrumenty pochodne. Specyfika instrumentów pochodnych polega na tym, że ich cena zależy od wartości tzw. instrumentu bazowego, którym może być np. papier wartościowy, indeks giełdowy, waluta czy wskaźnik ekonomiczny. Notowane na giełdzie instrumenty pochodne to kontrakty terminowe, jednostki indeksowe oraz opcje. Na giełdzie regulowanie należności z tytułu obrotu wszystkimi instrumentami pochodnymi następuje w postaci rozliczenia pieniężnego (z wyjątkiem kontraktów na obligacje). Kontrakt terminowy to umowa pomiędzy dwiema stronami, z których jedna zobowiązuje się do kupna, a druga do sprzedaży, w określonym terminie w przyszłości 8

11 Zasady obrotu giełdowego (w tzw. dniu wygaśnięcia) i po ustalonej w umowie cenie, określonej ilości instrumentu bazowego lub dokonania równoważnego rozliczenia pieniężnego. Po zawarciu transakcji codziennie następuje aktualizacja wzajemnych zobowiązań wynikająca ze zmiany kursu kontraktu terminowego. Wśród notowanych na giełdzie kontraktów terminowych inwestorzy mają do dyspozycji kontrakty na indeksy, kontrakty na akcje, kontrakty na obligacje skarbowe 1 oraz na kursy walutowe. Jednostki indeksowe to instrument finansowy, którego cena odzwierciedla zmiany wartości danego indeksu. Instrument ten umożliwia inwestycję równoważną nabyciu całego portfela danego indeksu bez konieczności zakupu poszczególnych akcji wchodzących w skład tego indeksu. Na warszawskiej giełdzie notowane są jednostki indeksowe MiniWIG20, które odzwierciedlają zmiany indeksu WIG20, w skład którego wchodzi dwadzieścia największych i najbardziej płynnych spółek giełdowych. Opcje to instrumenty pochodne, których wystawca zobowiązuje się do pokrycia różnicy między z góry ustaloną ceną wykonania a ceną rozliczeniową instrumentu bazowego w terminie wygaśnięcia/wykonania opcji. Z drugiej strony nabywca opcji posiada prawo do żądania od wystawcy opcji określonej powyżej kwoty pieniężnej. W obrocie na giełdzie znajdują się opcje kupna i sprzedaży o europejskim stylu wykonania na indeks WIG20 oraz na akcje spółek 2. Opcje typu europejskiego mogą zostać wykonane jedynie w dniu ich wygaśnięcia. Produkty strukturyzowane to instrumenty finansowe będące efektem połączenia co najmniej dwóch różnych instrumentów (np. obligacji zerokuponowej z instrumentem pochodnym). Cena produktu strukturyzowanego zależy od wartości określonego instrumentu bazowego (np. kursu akcji, koszyków akcji, wartości indeksów giełdowych, kursów walut). Emitent produktu strukturyzowanego (bank, dom maklerski) zobowiązuje się w stosunku do nabywcy (inwestora), że w terminie wykupu instrumentu wypłaci kwotę rozliczenia ustaloną według z góry określonego wzoru. W zależności od konstrukcji instrumentu możemy wyróżnić dwa podstawowe rodzaje produktów strukturyzowanych: produkty gwarantujące ochronę kapitału - bardzo bezpieczne, dające inwestorowi określony udział w zyskach, jakie generuje wbudowany w produkt wskaźnik rynkowy i jednocześnie 100-procentową gwarancję zwrotu zainwestowanego kapitału (inwestor nie poniesie straty), produkty nie gwarantujące pełnej ochrony kapitału - instrumenty bardziej ryzykowne, gdyż większy jest udział inwestora zarówno w zyskach, jak i w stratach generowanych przez produkt wbudowany. 1 Notowania kontraktów na obligacje skarbowe są w chwili obecnej zawieszone. 2 Notowania opcji na akcję są w chwili obecnej zawieszone. 9

12 Giełda Papierów Wartościowych w Warszawie Co to jest system notowań? Funkcjonujący na warszawskiej giełdzie nowoczesny i bezpieczny system notowań nosi potoczną nazwę WARSET i działa od listopada 2000 r. Jego sercem jest centralny komputer TANDEM, który realizuje najważniejsze dla przebiegu sesji funkcje, takie jak prowadzenie notowań wszystkich instrumentów, przyjmowanie i realizacja zleceń oraz dystrybucja informacji giełdowych. Nowoczesność systemu giełdowego przejawia się m.in. w pełnej automatyzacji przekazywania zleceń inwestorów oraz zawierania transakcji. Bardzo ważną cechą systemu jest tzw. otwarta architektura, która umożliwia jego integrację z systemami komputerowymi w domach maklerskich. Z kolei elastyczność systemu pozwala na szybkie dostosowanie się do zmiennych potrzeb związanych z organizacją obrotu. System notowań to inaczej mówiąc kilka programów komputerowych, które ściśle ze sobą współpracują. Każdy z nich zwany popularnie modułem, aplikacją lub systemem jest odpowiedzialny za pewną część funkcjonowania giełdy. Do najważniejszych elementów systemu giełdowego zalicza się: system notujący program, który umożliwia m.in.: przyjmowanie i sprawdzanie zleceń składanych przez domy maklerskie, kojarzenie zleceń i zawieranie transakcji oraz przekazywanie informacji o złożonych zleceniach i zawartych transakcjach, kalkulator indeksów czyli program, który na bieżąco oblicza wartości indeksów i przekazuje je do systemu informacyjnego, interfejs umożliwiający przekazywanie zleceń z domów maklerskich do systemu notującego, system dystrybucji informacji giełdowych program odpowiedzialny za przekazywanie i rozpowszechnianie drogą satelitarną wszystkich informacji dotyczących złożonych zleceń, zawarcia transakcji, zawieszenia notowań instrumentu finansowego i wiele innych. Informacje wysyłane są jednocześnie do: 10

13 Zasady obrotu giełdowego Komisji Nadzoru Finansowego instytucji nadzorującej rynek, Krajowego Depozytu Papierów Wartościowych instytucji rozliczającej wszystkie transakcje zawarte na giełdzie, agencji informacyjnych i innych dystrybutorów informacji. Oczywiście, w zależności od statusu odbiorcy informacji, zakres przesyłanych do niego informacji jest różny. Architektura systemu WARSET 11

14 Giełda Papierów Wartościowych w Warszawie Rynki giełdowe Obrót instrumentami finansowymi na Głównym Rynku GPW (regulowanym) odbywa na jednym z dwóch rynków: podstawowym lub równoległym. Dopuszczenia instrumentów na jeden z rynków dokonuje Zarząd Giełdy, kierując się kryteriami określonymi w Rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 14 października 2005 r. w przypadku rynku podstawowego (zwanego też rynkiem oficjalnych notowań giełdowych) lub w Regulaminie Giełdy w przypadku rynku równoległego. Szczegółowe zasady dopuszczenia do obrotu giełdowego zostały określone w Regulaminie Giełdy. W tym miejscu warto jedynie zaznaczyć, że instrumenty finansowe (w tym akcje) mogą być dopuszczone do obrotu na giełdzie, o ile: ich zbywalność jest nieograniczona, KNF zatwierdziła prospekt emisyjny dotyczący danego instrumentu, w stosunku do emitenta instrumentu nie toczy się postępowanie upadłościowe lub likwidacyjne. Do obrotu na rynku podstawowym kwalifikowane są akcje spełniające kryteria odpowiedniej wartości i rozproszenia, których emitenci ogłaszali sprawozdania finansowe za ostatnie trzy lata. Na rynku równoległym notowane są pozostałe papiery akcje najmniejszych spółek oraz jedna seria obligacji korporacyjnych. Papiery wartościowe wszystkich spółek notowanych na rynku regulowanym są kwalifikowane do 3 segmentów: 5 PLUS jeżeli ich kapitalizacja nie przekracza 50 mln euro, 50 PLUS gdy kapitalizacja spółki mieści się w przedziale od 50 do 250 mln euro, 250 PLUS gdy wartość kapitalizacji przekroczy 250 mln euro. Wartość kapitalizacji spółki, liczona jako średnia arytmetyczna kapitalizacji z trzech ostatnich miesięcy, jest jedynym kryterium kwalifikacji do segmentu. 12

15 Zasady obrotu giełdowego 30 sierpnia 2007 roku został uruchomiony rynek NewConnect. Ma status rynku zorganizowanego, lecz prowadzony jest przez GPW poza rynkiem regulowanym w formule alternatywnego systemu obrotu. To nowa propozycja GPW dla inwestorów akceptujących podwyższone ryzyko, w zamian za potencjalnie wysoki zwrot z inwestycji. To oferta dla młodych rozwijających się firm, działających zwłaszcza w obszarze nowych technologii (choć oczywiście możliwe jest także notowanie firm z innych branż), którym zastrzyk kapitału otworzy możliwość wykorzystania potencjału tkwiącego w ich innowacyjności, a w efekcie da szansę na rozwój uwieńczony awansem do grona dużych i wartościowych polskich spółek. Rynek NewConnect oferuje bardziej liberalne wymogi formalne i obowiązki informacyjne, a co za tym idzie - tańsze pozyskanie kapitału. W założeniu ma także być etapem w drodze spółki na Główny Rynek GPW. Zasady notowania instrumentów na NewConnect są podobne do obowiązujących na rynku podstawowym. 13

16 Giełda Papierów Wartościowych w Warszawie Jaki instrument w jakim systemie notowań? Na obu rynkach instrumenty finansowe są notowane w jednym z dwóch systemów notowań: w systemie notowań jednolitych lub w systemie notowań ciągłych. Decyzje o tym, w jakim systemie są notowane poszczególne instrumenty finansowe podejmuje Zarząd Giełdy. Głównym kryterium klasyfikacji jest płynność obrotu. Istnieje możliwość przeniesienia akcji spółki z notowań jednolitych do notowań ciągłych. Jest to możliwe, gdy akcje spółki wykażą się odpowiednio wysoką płynnością i wartością obrotów. Dodatkowym czynnikiem sprzyjającym przeniesieniu akcji danej spółki do notowań ciągłych jest podpisanie przez nią umowy z animatorem emitenta 3, który będzie wykonywał swe obowiązki na zasadach określonych dla animatora rynku. Możliwa jest również zmiana systemu notowań w odwrotnym kierunku akcje spółki z notowań ciągłych mogą trafić do notowań jednolitych. Główną przyczyną takiej sytuacji jest znaczący spadek płynności obrotu. Niezależnie od tego, w jakim systemie notowane są dane akcje, obligacje czy instrumenty pochodne, jednostką transakcyjną jest jedna sztuka. Kursy, po których zawierane są transakcje instrumentami finansowymi (w tym akcjami) ustalane są na giełdzie na podstawie złożonych przez inwestorów zleceń kupna i sprzedaży. Wszystkie zlecenia trafiają do systemu komputerowego giełdy, który automatycznie kojarzy je ze sobą według ściśle określonych reguł. 3 Szczegóły na stronie

17 Zasady obrotu giełdowego Transakcje zawierane są podczas sesji giełdowych, które odbywają się od poniedziałku do piątku w godzinach Notowania w systemie jednolitym Charakterystykę systemów notowań na warszawskiej giełdzie rozpoczniemy od systemu kursu jednolitego, zwanego popularnie notowaniami jednolitymi. W tym systemie notowane są: akcje spółek o małej płynności, prawa poboru z akcji, które są notowane w tym systemie, prawa do akcji, które będą notowane w tym systemie, produkty strukturyzowane. Transakcje w systemie jednolitym zawierane są w dwóch, z góry określonych momentach sesji. Są to tzw. fixingi, podczas których na podstawie złożonych wcześniej zleceń, ustala się jedną cenę, po której realizowane są zlecenia. Procedura taka odbywa się dwukrotnie w cią gu dnia. Jak przebiegają notowania jednolite? Sesja giełdowa podzielona jest na kilka części tzw. faz. W pierwszej fazie sesji nazywanej przed otwarciem, inwestorzy wyłącznie składają, modyfikują i anulują zlecenia, ale transakcje nie są zawierane. Na bieżąco wyliczany jest i publikowany teoretyczny kurs otwarcia. Ta część sesji trwa od 8.00 do Następnie rozpoczyna się faza interwencji, która trwa 15 minut. W czasie jej trwania domy maklerskie działające jako animatorzy rynku mogą modyfikować wcześniej złożone przez siebie zlecenia tak, aby zwiększyć płynność obrotu danym instrumentem. Jeżeli dany instrument (np. akcja) nie posiada animatora rynku, wszyscy inwestorzy mogą modyfikować złożone przez siebie zlecenia. Modyfikacji zleceń można dokonać tylko poprzez: zwiększenie wolumenu złożonego zlecenia, zwiększenie limitu ceny w zleceniach kupna, zmniejszenie limitu ceny w zleceniach sprzedaży. O godzinie następuje pierwsze na danej sesji wyznaczenie kursu jednolitego, zwane fixingiem. Kurs fixingowy określany jest automatycznie przez system komputerowy giełdy, na podstawie złożonych wcześniej zleceń. Określanie kursu jednolitego odbywa się przy zastosowaniu kilku podstawowych zasad: dążenia do jak największego wolumenu obrotu, 15

18 Giełda Papierów Wartościowych w Warszawie dążenia do zrównoważenia popytu i podaży, czyli minimalizacji różnicy pomiędzy liczbą papierów w zleceniach sprzedaży i zleceniach kupna, które można zrealizować przy określonym kursie, dążenia do jak najmniejszych wahań kursów, czyli minimalizacji różnicy pomiędzy określanym kursem a kursem odniesienia 4. Zlecenia są realizowane przy zachowaniu priorytetu ceny i czasu złożenia zlecenia. Priorytet ceny oznacza, że: zlecenia kupna z wyższym kursem realizowane są przed zleceniami kupna z niższym kursem, zlecenia sprzedaży z niższym kursem realizowane są przed zleceniami sprzedaży z wyższym kursem. Priorytet czasu oznacza, że, w przypadku gdy dwa złożone zlecenia mają taki sam kurs, jako pierwsze jest realizowane to zlecenie, które zostało złożone wcześniej. Po wyznaczeniu kursu fixingowego następuje realizacja zleceń. Jako pierwsze realizowane są zlecenia po każdej cenie (PKC), zlecenia kupna z limitem wyższym od określonego kursu oraz zlecenia sprzedaży z limitem niższym niż określony kurs. Zlecenia te realizowane są w całości. Następnie realizowane są zlecenia po cenie rynkowej na otwarcie (PCRO) i zlecenia z limitem ceny równym wyznaczonemu kursowi jednolitemu obie te grupy zleceń potencjalnie mogą podlegać alokacji, czyli mogą być zrealizowane w części lub nawet nie zostać zrealizowane wcale. Jeżeli wśród zleceń po każdej cenie oraz zleceń z limitem kursu są zlecenia z limitem aktywacji, będą one zrealizowane jako ostatnie w kolejności. Oczywiście, niezrealizowane zostaną wszystkie zlecenia kupna z limitem ceny niższym oraz zlecenia sprzedaży z limitem ceny wyższym niż określony kurs. Jeżeli wyznaczenie kursu jednolitego w dopuszczalnych przedziałach (widełkach) nie jest możliwe i nie można zawrzeć żadnej transakcji, podawany jest tzw. kurs nietransakcyjny wyznaczony odpowiednio na dolnych lub górnych widełkach, który jest kursem odniesienia dla następnego fixingu. 4 Szczegóły dotyczące kursu odniesienia patrz str

19 Zasady obrotu giełdowego Po określeniu kursu jednolitego, rozpoczyna się kolejna faza sesji dogrywka. Inwestorzy w czasie tej fazy sesji mogą składać zlecenia i zawierać transakcje po kursie określonym na fixingu. Dogrywka trwa 30 minut i kończy się o Po zakończeniu dogrywki, rozpoczyna się przyjmowanie zleceń na drugi fixing, czyli zaczyna się ponownie faza przed otwarciem, która trwa od do O ponownie następuje faza interwencji. Po określeniu kursu jednolitego o godz rozpoczyna się druga już tego dnia dogrywka, trwająca tak jak poprzednia pół godziny. Po jej zakończeniu, o godzinie 15.30, inwestorzy, którzy są tym zainteresowani, mogą do godziny składać zlecenia na następną sesję. Notowania ciągłe W systemie notowań ciągłych notowane są następujące instrumenty: akcje spółek o dużej płynności wchodzących w skład indeksów WIG20, mwig40, swig80 oraz akcje Narodowych Funduszy Inwestycyjnych, akcje nowo wprowadzonych spółek, pozostałe akcje o wystarczającej płynności, prawa pierwszeństwa z obligacji, obligacje przede wszystkim skarbowe, certyfikaty inwestycyjne, prawa poboru z akcji notowanych w tym systemie, prawa do akcji (PDA), które będą notowane w tym systemie, wszystkie instrumenty pochodne kontrakty terminowe, jednostki indeksowe MiniWIG20 i opcje, produkty strukturyzowane. W czasie notowań ciągłych cena na każdy notowany instrument zmienia się wielokrotnie. Do transakcji dochodzi wtedy, gdy złożone przez inwestora zlecenie trafia na odpowiadające jego warunkom zlecenie z przeciwległej strony rynku (zlecenie sprzedaży spotka odpowiadające mu zlecenie kupna, a zlecenie kupna odpowiadające mu zlecenie sprzedaży). Jak przebiegają notowania ciągłe? Przed rozpoczęciem sesji, w godz , a dla kontraktów terminowych, jednostek indeksowych i opcji w godz , inwestorzy składają zlecenia na otwarcie notowań ciągłych. W tym czasie nie są zawierane żadne transakcje. 17

20 Giełda Papierów Wartościowych w Warszawie O godzinie 9.00, a w przypadku kontraktów terminowych, jednostek indeksowych i opcji o godz. 8.30, na podstawie złożonych zleceń określany jest tzw. kurs otwarcia notowań ciągłych. Kurs ten wyznaczany jest przy zastosowaniu procedury fixingu tak jak w przypadku notowań jednolitych. Kurs otwarcia notowań ciągłych wyznaczany jest w oparciu o wszystkie złożone przez inwestorów zlecenia. Po jego wyznaczeniu rozpoczyna się faza notowań ciągłych trwająca do godziny W tym czasie kupujący i sprzedający składają zlecenia, które po przekazaniu na giełdę są na bieżąco realizowane lub też trafiają do arkusza zleceń. Do arkusza trafiają te zlecenia, których nie można zrealizować natychmiast po ich przekazaniu na giełdę. Zlecenia, które trafiły do arkusza czekają na pojawienie się przeciwstawnych zleceń o odpowiedniej cenie, umożliwiających zawarcie transakcji. Przy realizacji zleceń w notowaniach ciągłych również obowiązują dwa priorytety: ceny i cza su. Podczas notowań ciągłych obowiązuje zasada, że transakcje są zawierane po kursie równym limitowi ceny zlecenia, które oczekuje w arkuszu na realizację. Przykładowo, jeżeli w arkuszu jest zlecenie sprzedaży z ceną realizacji 100 zł, a inwestor złoży zlecenie kup na z kursem 102 zł, zostanie zawarta transakcja i inwestor nabędzie akcje po kursie 100 zł, czyli po cenie realizacji zlecenia sprzedaży, które oczekiwało w arkuszu. W czasie notowań ciągłych może się wydarzyć specyficzna sytuacja, nazywana rów noważeniem rynku. Występuje ona wówczas, gdy złożone zlecenie doprowadziłoby do zawarcia transakcji po kursie, który wykracza poza dopuszczalne ograniczenia wahań kursów (widełki) lub gdy złożone zlecenie po każdej cenie (PKC) nie może zostać zrealizowane w całości. W takiej sytuacji giełda automatycznie zawiesza przyjmowanie zleceń dla danego instrumentu, a następnie ogłasza tzw. równoważenie rynku. W przypadku ogłoszenia równoważenia rynku zlecenie, które je wywołało jest automatycznie przyjmowane do systemu giełdowego i widoczne w arkuszu. Równoważenie rynku polega na przeprowadzeniu mini fazy przed otwarciem przyjmowane 18

21 Zasady obrotu giełdowego są zlecenia, na podstawie których przy zastosowaniu procedury fixingu wyznaczany jest kurs równowagi. Po jego wyznaczeniu kontynuowane są notowania ciągłe. W szczególnej sytuacji giełda może rozszerzyć widełki wahań kursu w celu łatwiejszego wyznaczenia kursu równowagi i kontynuowania notowań. Notowania ciągłe kończą się wyznaczeniem kursu zamknięcia. Jest on określany na podstawie zleceń złożonych przez inwestorów w czasie notowań ciągłych, które do tej pory nie zostały zrealizowane oraz zleceń złożonych pomiędzy godz a Kurs zamknięcia wyznaczany jest przy zastosowaniu procedury fixingu o godzinie Zastosowanie procedury fixingu służy wyznaczeniu rzetelnej ceny na rynku kursu, który jest brany pod uwagę przy wycenie portfeli akcji, a także stanowi punkt odniesienia dla następnej sesji. W przypadku gdy na fixingu nie dojdzie do zawarcia transakcji, kursem zamknięcia jest kurs ostatniej transakcji z da nej sesji. Po fixingu na zamknięcie od do trwa dogrywka. W ciągu 10 minut inwestorzy mogą składać zlecenia i zawierać transakcje po kursie określonym na fixingu na zamknięcie. Po jej zakończeniu, w godz , inwestorzy mogą składać zlecenia na otwarcie notowań ciągłych na następną sesję. Nadzór Giełdy nad przebiegiem notowań Nadzór nad przebiegiem i porządkiem sesji giełdowej sprawuje przewodniczący sesji. Podejmuje on wszystkie najważniejsze decyzje dotyczące obrotu giełdowego, określone w przepisach giełdowych: może np. przedłużyć czas wprowadzania zleceń maklerskich na sesję, zawiesić przyjmowanie zleceń, zawiesić obrót giełdowy danym instrumentem lub nawet przerwać sesję, jeżeli wymaga tego bezpieczeństwo obrotu lub interes jego uczestników. 19

22 Giełda Papierów Wartościowych w Warszawie Dokładność ustalania kursów Kurs poszczególnych instrumentów może być określany z różną dokładnością. Dokładność określania kursu zależy głównie od rodzaju instrumentu lub jego aktualnej ceny. kurs* Akcje, prawa poboru, prawa do akcji, prawa pierwszeństwa kurs 50 do 0,01 50 < kurs 100 do 0, < kurs 500 do 0,10 kurs > 500 do 0,50 kurs* wartość nominalna obligacji < 100 wartość nominalna obligacji 100 instrument dokładność określenia kursu Obligacje i listy zastawne (kurs podawany w procentach wartości nominalnej) dokładność określenia kursu do 0,1 punktu procentowego do 0,01 punktu procentowego Pozostałe instrumenty Certyfikaty inwestycyjne 0,01 Kontrakty terminowe na indeksy Kontrakty terminowe na waluty 0,01 dokładność określenia kursu 1 pkt indeksowy Kontrakty terminowe na akcje 0,01, gdy kurs kontraktu nie przekracza 5 0,05, gdy kurs kontraktu przekracza 5 Kontrakty terminowe na obligacje do 0,01 punktu procentowego MiniWIG20 0,01 Opcje na indeks WIG20 0,01 pkt. indeksowego, gdy kurs opcji nie przekracza 5 pkt. 0,05 pkt. indeksowego, gdy kurs opcji przekracza 5 pkt. Opcje na akcje 0,01, jeżeli kurs opcji nie przekracza 5 0,05, jeżeli kurs opcji przekracza 5 * w walucie notowania 20

23 Zasady obrotu giełdowego Ograniczenia wahań kursu w czasie sesji Aktualnie obowiązują dwa typy ograniczeń wahań kursów: widełki statyczne oraz widełki dynamiczne. Widełki statyczne Widełki statyczne obowiązują w obu systemach i ograniczają zmiany ceny instrumentów finansowych w stosunku do kursu odniesienia. W notowaniach jednolitych kursem odniesienia jest ostatni kurs jednolity danego papieru. W notowaniach ciągłych kursem odniesienia dla kursu wyznaczanego na otwarciu (lub na równoważeniu na otwarciu) jest kurs zamknięcia 5 z dnia poprzedniego. Wyznaczony kurs na otwarciu (lub na równoważeniu na otwarciu) staje się następnie kursem odniesienia dla kursu transakcyjnego i kursu zamknięcia w danym dniu. Jeżeli na otwarciu (lub na równoważeniu na otwarciu) nie zostanie wyznaczony kurs, kursem odniesienia dla kursu transakcyjnego i kursu na zamknięcie w danym dniu jest kurs zamknięcia z sesji poprzedniej. Wyjątkiem jest rynek opcji, na którym kurs odniesienia jest wartością teoretyczną danej opcji. W przypadku zmiany ograniczeń wahań kursów podczas równoważenia (jeżeli taka sytuacja zdarzy się w trakcie sesji giełdowej), kursem odniesienia jest odpowiednio górne lub dolne ograniczenie wahań kursu obowiązujące przed dokonaniem tej zmiany. Na sesję, na której dany instrument (akcja, obligacja, kontrakt terminowy, opcja) będzie notowany po raz pierwszy, kurs odniesienia wyznacza i podaje do publicznej wiadomości Giełda. Notowania jednolite Dopuszczalne wahania kursów dla instrumentów, które są notowane w systemie kursu jednolitego przedstawia tabela. 5 Ew. dzienny kurs rozliczeniowy lub kurs teoretyczny, w zależności od rodzaju instrumentu. 21

24 Giełda Papierów Wartościowych w Warszawie W przypadku akcji notowanych w systemie notowań z dwukrotnym określeniem kursu jednolitego (dwukrotnym fixingiem) istnieje dodatkowe ograniczenie maksymalnych wahań kursu w ciągu sesji. Kurs jednolity akcji, w przypadku drugiego fixingu na danej sesji, może być wyższy lub niższy od pierwszego fixingu w tym dniu najwyżej o 21%, jednak nie więcej niż o 33,1% od ostatniego kursu jednolitego z poprzedniej sesji. Szczegółowy tryb zmiany ograniczeń wahań kursów określa Zarząd Giełdy. Może on również zdecydować o zmianie lub zniesieniu ograniczeń wahań kursów dla wybranych lub wszystkich papierów wartościowych. Notowania jednolite z dwoma fixingami Instrument Dopuszczalna zmiana kursów w trakcie sesji od kursu odniesienia Akcje, prawa do akcji +/ 21% Prawa poboru do akcji +/ 100% Obligacje +/ 6 punktów procentowych Notowania ciągłe Dla instrumentów notowanych w systemie ciągłym, dopuszczalne wahania kursów przedstawia poniższa tabela. Instrument Kurs odniesienia na otwarcie Dopuszczalna zmiana kursu na otwarciu Akcje Kurs zamknięcia +/ 10% od kursu zamknięcia Kontrakty terminowe na indeksy cen akcji Kontrakty terminowe na kursy walut Kontrakty terminowe na akcje Kontrakty terminowe na obligacje skarbowe Dzienny kurs rozliczeniowy Dzienny kurs rozliczeniowy Dzienny kurs rozliczeniowy Dzienny kurs rozliczeniowy +/ 5% od dziennego kursu rozliczeniowego +/ 3% od dziennego kursu rozliczeniowego +/ 5% od dziennego kursu rozliczeniowego +/ 1,5 punktu procentowego od dziennego kursu rozliczeniowego Obligacje Kurs zamknięcia +/ 3% punktów procentowych od kursu zamknięcia Prawa pierwszeństwa z obligacji Kurs zamknięcia +/ 100% od kursu zamknięcia Dopuszczalna zmiana kursu w trakcie sesji w przypadku, gdy kurs w trakcie otwarcia został określony* +/ 10% od kursu otwarcia +/ 5% od kursu otwarcia +/ 3% od kursu otwarcia +/ 5% od kursu otwarcia +/ 1,5 punktu procentowego od kursu otwarcia +/ 3 punkty procentowe od kursu otwarcia +/ 100% od kursu otwarcia 22

Inwestorzy mogą składać zlecenia na giełdę jedynie poprzez biura maklerskie, w których mają rachunki. Można je złożyć na kilka sposobów:

Inwestorzy mogą składać zlecenia na giełdę jedynie poprzez biura maklerskie, w których mają rachunki. Można je złożyć na kilka sposobów: Zlecenia na giełdzie Aby kupić albo sprzedać papiery wartościowe na giełdzie inwestor musi złożyć zlecenie za pośrednictwem domu maklerskiego. Zlecenie to właśnie informacja o tym, co i na jakich warunkach

Bardziej szczegółowo

Organizacja obrotu giełdowego

Organizacja obrotu giełdowego Organizacja obrotu giełdowego Notowania na warszawskiej giełdzie prowadzone są w systemie obrotu WARSET. System WARSET zapewnia pełną automatyzację przekazywania zleceń i zawierania transakcji, sprawny

Bardziej szczegółowo

Akcje. Akcje. GPW - charakterystyka. Giełda Papierów Wartościowych w Warszawie. Prawa akcjonariusza

Akcje. Akcje. GPW - charakterystyka. Giełda Papierów Wartościowych w Warszawie. Prawa akcjonariusza Akcje Akcje Akcja papier wartościowy oznaczający prawo jej posiadacza do współwłasności majątku emitenta, czyli spółki akcyjnej Prawa akcjonariusza Podział akcji: akcje imienne i na okaziciela akcje zwykłe

Bardziej szczegółowo

Zasady obrotu giełdowego

Zasady obrotu giełdowego Jarosław Ziębiec Zasady obrotu giełdowego Przewodnik dla inwestorów Wydawca: Giełda Papierów Wartościowych w Warszawie SA ul. Książęca 4, 00-498 Warszawa www.gpw.pl tel. (22) 628 32 32 fax. (22) 537 77

Bardziej szczegółowo

Specjalny Raport Portalu Inwestycje-Gieldowe.pl Zmiana systemu WARSET na UTP

Specjalny Raport Portalu Inwestycje-Gieldowe.pl Zmiana systemu WARSET na UTP Specjalny Raport Portalu Inwestycje-Gieldowe.pl Zmiana systemu WARSET na UTP Spis treści System znany z NYSE Euronext także na GPW...2 Skrócenie czasu notowań...3 Zmiany w zleceniach giełdowych...4 1.Nowości

Bardziej szczegółowo

Transakcje giełdowe od podszewki

Transakcje giełdowe od podszewki Transakcje giełdowe od podszewki Autor: Bartłomiej Dąbkowski, ipo.pl 31.10.2011. Portal finansowy IPO.pl Dla wielu osób przeprowadzanie transakcji na giełdzie wydaje się być prostą sekwencją 2 czynności:

Bardziej szczegółowo

SYSTEM UTP NA GPW W WARSZAWIE

SYSTEM UTP NA GPW W WARSZAWIE Biuro Maklerskie SYSTEM UTP NA GPW W WARSZAWIE 1/7 15 kwietnia 2013 roku Warset system informatyczny dotychczas obsługujący GPW zastąpiony zostaje przez UTP (Universal Trading Platform - Uniwersalna Platforma

Bardziej szczegółowo

Wyciąg z Zarządzeń Dyrektora Domu Maklerskiego BOŚ S.A. według stanu na dzień 28 maja 2012 roku (zarządzenia dotyczące obrotu derywatami)

Wyciąg z Zarządzeń Dyrektora Domu Maklerskiego BOŚ S.A. według stanu na dzień 28 maja 2012 roku (zarządzenia dotyczące obrotu derywatami) 1 Wyciąg z Zarządzeń Dyrektora Domu Maklerskiego BOŚ S.A. według stanu na dzień 28 maja 2012 roku (zarządzenia dotyczące obrotu derywatami) Zarządzenie nr 1 Dyrektora Domu Maklerskiego BOŚ S.A. z dnia

Bardziej szczegółowo

RODZAJE ZLECEŃ NA GPW

RODZAJE ZLECEŃ NA GPW Zlecenia bez limitu ceny: RODZAJE ZLECEŃ NA GPW PKC - zlecenie po każdej cenie PCR - zlecenie po cenie rynkowej PCRO - zlecenie po cenie rynkowej na otwarcie Zlecenie z limitem ceny W tego typu zleceniach,

Bardziej szczegółowo

Do końca 2003 roku Giełda wprowadziła promocyjne opłaty transakcyjne obniżone o 50% od ustalonych regulaminem.

Do końca 2003 roku Giełda wprowadziła promocyjne opłaty transakcyjne obniżone o 50% od ustalonych regulaminem. Opcje na GPW 22 września 2003 r. Giełda Papierów Wartościowych rozpoczęła obrót opcjami kupna oraz opcjami sprzedaży na indeks WIG20. Wprowadzenie tego instrumentu stanowi uzupełnienie oferty instrumentów

Bardziej szczegółowo

Harmonogram sesji. This presentation or any of its parts cannot be used without prior written permission of Dom Inwestycyjny BRE Banku S..A.

Harmonogram sesji. This presentation or any of its parts cannot be used without prior written permission of Dom Inwestycyjny BRE Banku S..A. Harmonogram sesji Zarówno na rynku podstawowym, jak i równoległym, instrumenty finansowe notowane mogą być w jednym z dwóch systemów notowań: w systemie notowań jednolitych w systemie notowań ciągłych.

Bardziej szczegółowo

Szczegółowe Zasady Obrotu Giełdowego (SZOG)

Szczegółowe Zasady Obrotu Giełdowego (SZOG) www.pokonac-rynek.pl Szczegółowe Zasady Obrotu Giełdowego (SZOG) Opracował: Łukasz Zymiera na podstawie: Szczegółowe Zasady Obrotu Giełdowego, obowiązujące na Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie

Bardziej szczegółowo

WSE goes global with UTP

WSE goes global with UTP GIEŁDAPAPIERÓW WARTOŚCIOWYCH WARSZAWIE WSE goes global with UTP UTP - nowy system transakcyjny na GPW System transakcyjny UTP (Universal Trading Platform) to nowa jakość w dziedzinie technologii na warszawskiej

Bardziej szczegółowo

Zasady obrotu instrumentami finansowymi w alternatywnym systemie obrotu (system UTP)

Zasady obrotu instrumentami finansowymi w alternatywnym systemie obrotu (system UTP) Załącznik do Uchwały Nr 334/2013 Zarządu Giełdy z dnia 28 marca 2013 r. Załącznik Nr 2 do Regulaminu Alternatywnego Systemu Obrotu Zasady obrotu instrumentami finansowymi w alternatywnym systemie obrotu

Bardziej szczegółowo

Wyciąg z Zarządzeń Dyrektora Domu Maklerskiego BOŚ S.A. według stanu na dzień 01 lipca 2015 roku (zarządzenia dotyczące obrotu derywatami)

Wyciąg z Zarządzeń Dyrektora Domu Maklerskiego BOŚ S.A. według stanu na dzień 01 lipca 2015 roku (zarządzenia dotyczące obrotu derywatami) Wyciąg z Zarządzeń Dyrektora Domu Maklerskiego BOŚ S.A. według stanu na dzień 01 lipca 2015 roku (zarządzenia dotyczące obrotu derywatami) Zarządzenie nr 3 Dyrektora Domu Maklerskiego BOŚ S.A. z dnia 26

Bardziej szczegółowo

UTP Najważniejsze informacje

UTP Najważniejsze informacje UTP Najważniejsze informacje UTP - Universal Trading Platform / Uniwersalna Platforma Obrotu System wykorzystywany między innymi na giełdzie w: Nowym Jorku Paryżu Brukseli Katarze Zalety UTP Możliwość

Bardziej szczegółowo

ZASADY OBROTU INSTRUMENTAMI FINANSOWYMI W ALTERNATYWNYM SYSTEMIE OBROTU (SYSTEM WARSET)

ZASADY OBROTU INSTRUMENTAMI FINANSOWYMI W ALTERNATYWNYM SYSTEMIE OBROTU (SYSTEM WARSET) Załącznik do Uchwały Nr 339/2013 Zarządu Giełdy z dnia 28 marca 2013 r. Załącznik Nr 2a do Regulaminu Alternatywnego Systemu Obrotu ZASADY OBROTU INSTRUMENTAMI FINANSOWYMI W ALTERNATYWNYM SYSTEMIE OBROTU

Bardziej szczegółowo

Wyciąg z Zarządzeń Dyrektora Domu Maklerskiego BOŚ S.A. według stanu na dzień 24 listopada 2015 roku

Wyciąg z Zarządzeń Dyrektora Domu Maklerskiego BOŚ S.A. według stanu na dzień 24 listopada 2015 roku Wyciąg z Zarządzeń Dyrektora Domu Maklerskiego BOŚ S.A. według stanu na dzień 24 listopada 2015 roku (zarządzenia dotyczące obrotu derywatami na rachunkach derywatów intraday) Zarządzenie nr 1 Dyrektora

Bardziej szczegółowo

OBSŁUGA ZLECEŃ. I. Zlecenia bez limitu ceny. 1. Zlecenia PKC

OBSŁUGA ZLECEŃ. I. Zlecenia bez limitu ceny. 1. Zlecenia PKC OBSŁUGA ZLECEŃ I. Zlecenia bez limitu ceny 1. Zlecenia PKC Podstawową zmianą w sposobie realizacji zleceń PKC w stosunku do systemu WARSET jest zasada mówiąca, że część zlecenia napływającego, mogąca się

Bardziej szczegółowo

ZASADY OBROTU INSTRUMENTAMI FINANSOWYMI W ALTERNATYWNYM SYSTEMIE OBROTU

ZASADY OBROTU INSTRUMENTAMI FINANSOWYMI W ALTERNATYWNYM SYSTEMIE OBROTU Załącznik Nr 2 do Regulaminu Alternatywnego Systemu Obrotu (według stanu prawnego na dzień 2 kwietnia 2012 r.) ZASADY OBROTU INSTRUMENTAMI FINANSOWYMI W ALTERNATYWNYM SYSTEMIE OBROTU Rozdział 1 Postanowienia

Bardziej szczegółowo

Biuro Maklerskie PODSTAWY RYNKU KAPITAŁOWEGO

Biuro Maklerskie PODSTAWY RYNKU KAPITAŁOWEGO Biuro Maklerskie PODSTAWY RYNKU KAPITAŁOWEGO 2010 Informacje zawarte w niniejszym materiale umożliwią Państwu lepsze zrozumienie funkcjonowania Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie oraz pozwolą na

Bardziej szczegółowo

ZASADY OBROTU INSTRUMENTAMI FINANSOWYMI W ALTERNATYWNYM SYSTEMIE OBROTU

ZASADY OBROTU INSTRUMENTAMI FINANSOWYMI W ALTERNATYWNYM SYSTEMIE OBROTU Załącznik Nr 2 do Regulaminu Alternatywnego Systemu Obrotu (według stanu prawnego na dzień 6 grudnia 2011 r.) ZASADY OBROTU INSTRUMENTAMI FINANSOWYMI W ALTERNATYWNYM SYSTEMIE OBROTU Rozdział 1 Postanowienia

Bardziej szczegółowo

Biuro Maklerskie. Podstawy rynku kapitałowego

Biuro Maklerskie. Podstawy rynku kapitałowego Biuro Maklerskie Podstawy rynku kapitałowego 2010 Informacje zawarte w niniejszym materiale umożliwią Państwu lepsze zrozumienie funkcjonowania Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie oraz pozwolą na

Bardziej szczegółowo

Nazwy skrócone opcji notowanych na GPW tworzy się w następujący sposób: OXYZkrccc, gdzie:

Nazwy skrócone opcji notowanych na GPW tworzy się w następujący sposób: OXYZkrccc, gdzie: Opcje na GPW (III) Na warszawskiej Giełdzie Papierów Wartościowych notuje się opcje na WIG20 i akcje niektórych spółek o najwyższej płynności. Każdy rodzaj opcji notowany jest w kilku, czasem nawet kilkunastu

Bardziej szczegółowo

Agenda. Inwestowanie na giełdzie - jak zacząć? Giełda Papierów Wartościowych w Warszawie. Podstawy analizy technicznej Podstawy analizy fundamentalnej

Agenda. Inwestowanie na giełdzie - jak zacząć? Giełda Papierów Wartościowych w Warszawie. Podstawy analizy technicznej Podstawy analizy fundamentalnej Agenda Inwestowanie na giełdzie - jak zacząć? Giełda Papierów Wartościowych w Warszawie Definicja giełdy Czym na giełdzie można handlować? Jak? Kiedy? Specyfika Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie

Bardziej szczegółowo

Forward kontrakt terminowy o charakterze rzeczywistym (z dostawą instrumentu bazowego).

Forward kontrakt terminowy o charakterze rzeczywistym (z dostawą instrumentu bazowego). Kontrakt terminowy (z ang. futures contract) to umowa pomiędzy dwiema stronami, z których jedna zobowiązuje się do kupna, a druga do sprzedaży, w określonym terminie w przyszłości (w tzw. dniu wygaśnięcia)

Bardziej szczegółowo

WSTĘP DO INWESTOWANIA

WSTĘP DO INWESTOWANIA WSTĘP DO INWESTOWANIA Paweł Baluch Departament Klientów Detalicznych ING Securities Listopad 2012 AGENDA Istota inwestycji oraz organizacja rynku kapitałowego Rynek podstawowy oraz rynki alternatywne Rodzaje

Bardziej szczegółowo

PRAWA POBORU CZYM SĄ I JAK JE WYKORZYSTAĆ?

PRAWA POBORU CZYM SĄ I JAK JE WYKORZYSTAĆ? PRAWA POBORU CZYM SĄ I JAK JE WYKORZYSTAĆ? Emisja z prawem poboru Emisja z prawem poboru może mieć miejsce, gdy spółka potrzebuje dodatkowych środków finansowych i w związku z tym podejmuje decyzję o podwyższeniu

Bardziej szczegółowo

Scenariusz zajęć dodatkowych

Scenariusz zajęć dodatkowych Małgorzata Grzanka Scenariusz zajęć dodatkowych Opracowany scenariusz dotyczy lekcji wprowadzającej do cyklu spotkań poświęconych funkcjonowaniu Giełdy Papierów Wartościowych oraz inwestowaniu. Kolejne

Bardziej szczegółowo

Rynki i Instrumenty Finansowe. Warszawa, 30 listopada 2011 r.

Rynki i Instrumenty Finansowe. Warszawa, 30 listopada 2011 r. Rynki i Instrumenty Finansowe Warszawa, 30 listopada 2011 r. Rynek Finansowy Rynek Finansowy, Rynek Kapitałowy RYNEK FINANSOWY RYNEK KAPITAŁOWY RYNEK INSTRUMENTÓW POCHODNYCH RYNEK PIENIĘŻNY 3 Rynek Finansowy

Bardziej szczegółowo

Kontrakty terminowe na akcje

Kontrakty terminowe na akcje Kontrakty terminowe na akcje Zawartość prezentacji podstawowe informacje o kontraktach terminowych na akcje, zasady notowania, wysokość depozytów zabezpieczających, przykłady wykorzystania kontraktów,

Bardziej szczegółowo

SZCZEGÓŁOWE ZASADY OBROTU I ROZLICZEŃ DLA RYNKU UPRAWNIEŃ DO EMISJI

SZCZEGÓŁOWE ZASADY OBROTU I ROZLICZEŃ DLA RYNKU UPRAWNIEŃ DO EMISJI SZCZEGÓŁOWE ZASADY OBROTU I ROZLICZEŃ DLA RYNKU UPRAWNIEŃ DO EMISJI Zatwierdzone Uchwałą Zarządu Nr 96/21/16 z dnia 04 kwietnia 2016 roku wchodzi w życie z dniem 12 kwietnia 2016 roku. Strona 1 z 11 Rozdział

Bardziej szczegółowo

3.8.2. Harmonogram notowań Praw majątkowych na RPM. Notowania Praw majątkowych na RPM odbywają się wg poniższego harmonogramu:

3.8.2. Harmonogram notowań Praw majątkowych na RPM. Notowania Praw majątkowych na RPM odbywają się wg poniższego harmonogramu: 3.8.1. Godziny notowań. Notowania odbywają się dwa dni w tygodniu: wtorek Pierwszy Dzień i czwartek Drugi Dzień (z wyłączeniem dni ustawowo wolnych od pracy) w godzinach 11:00 13:30, o ile Zarząd Giełdy

Bardziej szczegółowo

Rynek wtórny papierów wartościowych. Anatomia Sukcesu Instytucje i zasady funkcjonowania rynku kapitałowego. Komisja Nadzoru Finansowego

Rynek wtórny papierów wartościowych. Anatomia Sukcesu Instytucje i zasady funkcjonowania rynku kapitałowego. Komisja Nadzoru Finansowego Anatomia Sukcesu Instytucje i zasady funkcjonowania rynku kapitałowego Komisja Nadzoru Finansowego Krzysztof Jajuga Rynek wtórny papierów wartościowych Anatomia sukcesu Instytucje i zasady funkcjonowania

Bardziej szczegółowo

SZCZEGÓŁOWE ZASADY OBROTU GIEŁDOWEGO (tekst ujednolicony według stanu prawnego na dzień 1 maja 2012 r.)

SZCZEGÓŁOWE ZASADY OBROTU GIEŁDOWEGO (tekst ujednolicony według stanu prawnego na dzień 1 maja 2012 r.) SZCZEGÓŁOWE ZASADY OBROTU GIEŁDOWEGO (tekst ujednolicony według stanu prawnego na dzień 1 maja 2012 r.) ROZDZIAŁ I... 6 Szczegółowe warunki dopuszczania, wprowadzania i obrotu instrumentami finansowymi...

Bardziej szczegółowo

OPCJE W to też możesz inwestować na giełdzie

OPCJE W to też możesz inwestować na giełdzie OPCJE NA WIG 20 W to też możesz inwestować na giełdzie GIEŁDAPAPIERÓW WARTOŚCIOWYCH WARSZAWIE OPCJE NA WIG 20 Opcje na WIG20 to popularny instrument, którego obrót systematycznie rośnie. Opcje dają ogromne

Bardziej szczegółowo

ABC rynku kapitałowego

ABC rynku kapitałowego Fundacja Młodzieżowej Przedsiębiorczości Ministerstwo Skarbu Państwa ABC rynku kapitałowego wiedza o społeczeństwie podstawy przedsiębiorczości lekcje do dyspozycji wychowawcy przedmioty ekonomiczne 25

Bardziej szczegółowo

i inwestowania w biznesie

i inwestowania w biznesie Podstawy finansów i inwestowania w biznesie Wykład 2 Plan wykładu Indeksy giełdowe Rola Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie i jej podstawowe funkcje Obrót publiczny a niepubliczny Podstawowe rodzaje

Bardziej szczegółowo

Taryfa Opłat i Prowizji Biura Maklerskiego Alior Bank S.A.

Taryfa Opłat i Prowizji Biura Maklerskiego Alior Bank S.A. Taryfa Opłat i Prowizji Biura Maklerskiego Alior Bank S.A. Obowiązuje do 31lipca 2014 r. I OPŁATY Lp. Rodzaj usługi Wysokość opłaty 1. Aktywacja rachunku papierów wartościowych i rachunku pieniężnego (opłata

Bardziej szczegółowo

Wykład: Rynki finansowe część I. prof. UG dr hab. Leszek Pawłowicz rok akadem. 2014/2015

Wykład: Rynki finansowe część I. prof. UG dr hab. Leszek Pawłowicz rok akadem. 2014/2015 Wykład: Rynki finansowe część I prof. UG dr hab. Leszek Pawłowicz rok akadem. 2014/2015 Zasadnicza część rynku finansowego służy pozyskiwaniu kapitału Rynek pozyskiwania kapitału to: 1. Rynek pozyskiwania

Bardziej szczegółowo

Kontrakty terminowe bez tajemnic. Marcin Kwaśniewski Dział Rynku Terminowego

Kontrakty terminowe bez tajemnic. Marcin Kwaśniewski Dział Rynku Terminowego Kontrakty terminowe bez tajemnic Marcin Kwaśniewski Dział Rynku Terminowego Agenda: ABC kontraktów terminowych Zasady obrotu kontraktami Depozyty zabezpieczające Zabezpieczanie i spekulacja Ryzyko inwestowania

Bardziej szczegółowo

UTP Nowoczesna technologia na GPW

UTP Nowoczesna technologia na GPW UTP Nowoczesna technologia na GPW Warszawa, 28 sierpnia 2012 r. UTP nowoczesna technologia na GPW system opracowany i funkcjonujący w grupie NYSE Euronext należący do najnowocześniejszych rozwiązań funkcjonujących

Bardziej szczegółowo

Minimalne warunki animowania instrumentów notowanych na rynku głównym GPW

Minimalne warunki animowania instrumentów notowanych na rynku głównym GPW Minimalne warunki animowania instrumentów notowanych na rynku głównym GPW I. Akcje spółek z segmentu TOP5 dla kursów nie większych niż 1 zł 0,03 zł, dla kursów większych od 1 zł, ale nie większych niż

Bardziej szczegółowo

Biuro Maklerskie. Podstawy rynku kapitałowego

Biuro Maklerskie. Podstawy rynku kapitałowego Biuro Maklerskie Podstawy rynku kapitałowego 2010 Informacje zawarte w niniejszym materiale umożliwią Państwu lepsze zrozumienie funkcjonowania Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie oraz pozwolą na

Bardziej szczegółowo

Panel zlecenia standardowego, to najprostszy sposób złożenia zlecenia kupna/sprzedaży wybranego instrumentu finansowego.

Panel zlecenia standardowego, to najprostszy sposób złożenia zlecenia kupna/sprzedaży wybranego instrumentu finansowego. ZLECENIE STANDARDOWE Panel zlecenia standardowego, to najprostszy sposób złożenia zlecenia kupna/sprzedaży wybranego instrumentu finansowego. Aby kupić/sprzedać wybrany instrument, należy jedynie wpisać

Bardziej szczegółowo

ZASADY WYCENY AKTYWÓW FUNDUSZU WPROWADZONE ZE WZGLĘDU NA ZMIANĘ NORM PRAWNYCH. Wycena aktywów Funduszu, ustalenie zobowiązań i wyniku z operacji

ZASADY WYCENY AKTYWÓW FUNDUSZU WPROWADZONE ZE WZGLĘDU NA ZMIANĘ NORM PRAWNYCH. Wycena aktywów Funduszu, ustalenie zobowiązań i wyniku z operacji ZASADY WYCENY AKTYWÓW FUNDUSZU WPROWADZONE ZE WZGLĘDU NA ZMIANĘ NORM PRAWNYCH Wycena aktywów Funduszu, ustalenie zobowiązań i wyniku z operacji 1. Wycena Aktywów Funduszu oraz ustalenie Wartości Aktywów

Bardziej szczegółowo

Inwestor musi wybrać następujące parametry: instrument bazowy, rodzaj opcji (kupna lub sprzedaży, kurs wykonania i termin wygaśnięcia.

Inwestor musi wybrać następujące parametry: instrument bazowy, rodzaj opcji (kupna lub sprzedaży, kurs wykonania i termin wygaśnięcia. Opcje na GPW (II) Wbrew ogólnej opinii, inwestowanie w opcje nie musi być trudne. Na rynku tym można tworzyć strategie dla doświadczonych inwestorów, ale również dla początkujących. Najprostszym sposobem

Bardziej szczegółowo

OGÓLNY OPIS ISTOTY INSTRUMENTÓW FINANSOWYCH ORAZ RYZYKA ZWIĄZANEGO Z INWESTOWANIEM W TE INSTRUMENTY FINANSOWE

OGÓLNY OPIS ISTOTY INSTRUMENTÓW FINANSOWYCH ORAZ RYZYKA ZWIĄZANEGO Z INWESTOWANIEM W TE INSTRUMENTY FINANSOWE OGÓLNY OPIS ISTOTY INSTRUMENTÓW FINANSOWYCH ORAZ RYZYKA ZWIĄZANEGO Z INWESTOWANIEM W TE INSTRUMENTY FINANSOWE Spis treści: 1. AKCJE 2. PRAWA DO AKCJI (PDA) 3. PRAWA POBORU 4. KONTRAKTY TERMINOWE 5. OPCJE

Bardziej szczegółowo

Instrumenty strukturyzowane inwestycja na rynku kapitałowym w okresie kryzysu finansowego

Instrumenty strukturyzowane inwestycja na rynku kapitałowym w okresie kryzysu finansowego Katedra Inwestycji Finansowych i Zarządzania Ryzykiem Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu Witold Szczepaniak Instrumenty strukturyzowane inwestycja na rynku kapitałowym w okresie kryzysu finansowego Rynek

Bardziej szczegółowo

Kontrakty terminowe w teorii i praktyce. Marcin Kwaśniewski Dział Rynku Terminowego

Kontrakty terminowe w teorii i praktyce. Marcin Kwaśniewski Dział Rynku Terminowego Kontrakty terminowe w teorii i praktyce Marcin Kwaśniewski Dział Rynku Terminowego Czym jest kontrakt terminowy? Kontrakt to umowa między 2 stronami Nabywca/sprzedawca zobowiązuje się do kupna/sprzedaży

Bardziej szczegółowo

Prowizja dla zleceń składanych osobiście lub telefonicznie

Prowizja dla zleceń składanych osobiście lub telefonicznie Taryfa prowizji i opłat pobieranych przez Biuro Maklerskie Banku BGŻ BNP Paribas S.A. za świadczenie usług maklerskich A. PROWIZJE W OBROCIE ZORGANIZOWANYM NA RYNKU KRAJOWYM I. Prowizje od transakcji akcjami,

Bardziej szczegółowo

Piotr Baszak Członek Zarządu X-Trade Brokers DM S.A./ Member of Management Board

Piotr Baszak Członek Zarządu X-Trade Brokers DM S.A./ Member of Management Board Zarządzenie nr PL/ 01/14 Członków Zarządu X-Trade Brokers DM S.A. z dnia 13/01/2014 Order No. PL/01/14 of Members of Management Board X-Trade Brokers DM S.A. dated on 13/01/2014 Działając zgodnie z postanowieniami

Bardziej szczegółowo

Opcje giełdowe. Wprowadzenie teoretyczne oraz zasady obrotu

Opcje giełdowe. Wprowadzenie teoretyczne oraz zasady obrotu Opcje giełdowe Wprowadzenie teoretyczne oraz zasady obrotu NAJWAŻNIEJSZE CECHY OPCJI Instrument pochodny (kontrakt opcyjny), Asymetryczny profil wypłaty, Możliwość budowania portfeli o różnych profilach

Bardziej szczegółowo

INFORMACJE DOTYCZĄCE IPOPEMA SECURITIES S.A. ORAZ ŚWIADCZONYCH USŁUG

INFORMACJE DOTYCZĄCE IPOPEMA SECURITIES S.A. ORAZ ŚWIADCZONYCH USŁUG Załącznik nr 1 do Procedury współpracy z Klientem INFORMACJE DOTYCZĄCE IPOPEMA SECURITIES S.A. ORAZ ŚWIADCZONYCH USŁUG Informacje dotyczące IPOPEMA Securities S.A. oraz świadczonych usług, przekazywane

Bardziej szczegółowo

INFORMACJE DOTYCZĄCE IPOPEMA SECURITIES S.A. ORAZ ŚWIADCZONYCH USŁUG

INFORMACJE DOTYCZĄCE IPOPEMA SECURITIES S.A. ORAZ ŚWIADCZONYCH USŁUG INFORMACJE DOTYCZĄCE IPOPEMA SECURITIES S.A. ORAZ ŚWIADCZONYCH USŁUG Informacje dotyczące IPOPEMA Securities S.A. oraz świadczonych usług, przekazywane klientowi na podstawie rozporządzenia Ministra Finansów

Bardziej szczegółowo

Krótka sprzedaż akcji

Krótka sprzedaż akcji Źródło: http://akcjonariatobywatelski.pl/pl/centrum-edukacyjne/materialy-edukacyjne/57,krotka-sprzedaz-akcji.html Wygenerowano: Niedziela, 31 stycznia 2016, 17:35 Krótka sprzedaż akcji Krótka sprzedaż

Bardziej szczegółowo

Rynek wtórny papierów wartościowych

Rynek wtórny papierów wartościowych Krzysztof Jajuga Rynek wtórny papierów wartościowych Anatomia sukcesu P Instytucje i zasady funkcjonowania rynku kapitałowego Komisja Nadzoru Finansowego 35 Anatomia sukcesu Instytucje i zasady funkcjonowania

Bardziej szczegółowo

SZCZEGÓŁOWE ZASADY OBROTU GIEŁDOWEGO

SZCZEGÓŁOWE ZASADY OBROTU GIEŁDOWEGO (tekst ujednolicony według stanu prawnego na dzień 2 października` 2006 r.) SZCZEGÓŁOWE ZASADY OBROTU GIEŁDOWEGO ROZDZIAŁ I... 5 Szczegółowe warunki dopuszczania, wprowadzania i obrotu instrumentami finansowymi...

Bardziej szczegółowo

OGŁOSZENIE O ZMIANIE STATUTU MCI.CreditVentures 2.0. Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego z dnia 27 maja 2015 r.

OGŁOSZENIE O ZMIANIE STATUTU MCI.CreditVentures 2.0. Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego z dnia 27 maja 2015 r. OGŁOSZENIE O ZMIANIE STATUTU MCI.CreditVentures 2.0. Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego z dnia 27 maja 2015 r. Niniejszym, MCI Capital Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych S.A. z siedzibą w Warszawie,

Bardziej szczegółowo

Komunikat nr 21/DM/DRPiKO/2014

Komunikat nr 21/DM/DRPiKO/2014 Komunikat nr 21/DM/DRPiKO/2014 z dnia 22-09-2014 r. w sprawie określenia zasad obsługi zleceń zaawansowanych w Domu Maklerskim Pekao W związku z 34a ust. 3 Regulaminu świadczenia usług maklerskich przez

Bardziej szczegółowo

OBLICZANIE WYMOGU KAPITAŁOWEGO Z TYTUŁU RYZYKA CEN KAPITAŁOWYCH PAPIERÓW WARTOŚCIOWYCH

OBLICZANIE WYMOGU KAPITAŁOWEGO Z TYTUŁU RYZYKA CEN KAPITAŁOWYCH PAPIERÓW WARTOŚCIOWYCH DZIENNIK URZĘDOWY NBP NR 2-83 - poz. 3 Załącznik nr 8 do uchwały nr 1/2007 Komisji Nadzoru Bankowego z dnia 13 marca 2007 r. (poz. 3) OBLICZANIE WYMOGU KAPITAŁOWEGO Z TYTUŁU RYZYKA CEN KAPITAŁOWYCH PAPIERÓW

Bardziej szczegółowo

Giełda Papierów Wartościowych w Warszawie

Giełda Papierów Wartościowych w Warszawie Giełda Papierów Wartościowych w Warszawie Akademia Górniczo-Hutnicza 3. grudnia 2007 Plan prezentacji Czym jest Giełda Papierów Wartościowych? Charakterystyka GPW w Warszawie. Krótka historia warszawskiej

Bardziej szczegółowo

Ogłoszenie o zmianach statutu KBC OMEGA Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego z dnia 13 czerwca 2014 r.

Ogłoszenie o zmianach statutu KBC OMEGA Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego z dnia 13 czerwca 2014 r. Ogłoszenie o zmianach statutu KBC OMEGA Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego z dnia 13 czerwca 2014 r. KBC Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych S.A. działające jako organ KBC OMEGA Funduszu Inwestycyjnego

Bardziej szczegółowo

Giełda. Podstawy inwestowania SPIS TREŚCI

Giełda. Podstawy inwestowania SPIS TREŚCI Giełda. Podstawy inwestowania SPIS TREŚCI Zaremba Adam Wprowadzenie Część I. Zanim zaczniesz inwestować Rozdział 1. Jak wybrać dom maklerski? Na co zwracać uwagę? Opłaty i prowizje Oferta kredytowa Oferta

Bardziej szczegółowo

OGŁOSZENIE O ZMIANACH PROSPEKTU INFORMACYJNEGO COMMERCIAL UNION SPECJALISTYCZNY FUNDUSZ INWESTYCYJNY OTWARTY, z dnia 14 stycznia 2009 r.

OGŁOSZENIE O ZMIANACH PROSPEKTU INFORMACYJNEGO COMMERCIAL UNION SPECJALISTYCZNY FUNDUSZ INWESTYCYJNY OTWARTY, z dnia 14 stycznia 2009 r. OGŁOSZENIE O ZMIANACH PROSPEKTU INFORMACYJNEGO COMMERCIAL UNION SPECJALISTYCZNY FUNDUSZ INWESTYCYJNY OTWARTY, z dnia 14 stycznia 2009 r. Na podstawie 28 ust. 4 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 6 listopada

Bardziej szczegółowo

Informacja o instrumentach finansowych i opis ryzyka

Informacja o instrumentach finansowych i opis ryzyka Informacja o instrumentach finansowych i opis ryzyka Opisy dla poszczególnych instrumentów finansowych zaprezentowane poniżej nie wyczerpują wszystkich związanych z ich nabyciem ryzyk. Kategorie zaprezentowane

Bardziej szczegółowo

Opcje Giełdowe. Filip Duszczyk Dział Rynku Terminowego GPW

Opcje Giełdowe. Filip Duszczyk Dział Rynku Terminowego GPW Opcje Giełdowe Filip Duszczyk Dział Rynku Terminowego GPW Warszawa, 7 maja 2014 Czym są opcje indeksowe (1) Kupno opcji Koszt nabycia Zysk Strata Prawo, lecz nie obligacja, do kupna lub sprzedaży instrumentu

Bardziej szczegółowo

Kontrakty terminowe. This presentation or any of its parts cannot be used without prior written permission of Dom Inwestycyjny BRE Banku S..A.

Kontrakty terminowe. This presentation or any of its parts cannot be used without prior written permission of Dom Inwestycyjny BRE Banku S..A. Kontrakty terminowe Slide 1 Podstawowe zagadnienia podstawowe informacje o kontraktach zasady notowania, depozyty zabezpieczające, przykłady wykorzystania kontraktów, ryzyko związane z inwestycjami w kontrakty,

Bardziej szczegółowo

Teraz wiesz i inwestujesz ZASADY OBROTU GIEŁDOWEGO INFORMACJE OGÓLNE

Teraz wiesz i inwestujesz ZASADY OBROTU GIEŁDOWEGO INFORMACJE OGÓLNE ZASADY OBROTU GIEŁDOWEGO INFORMACJE OGÓLNE Poznanie i zrozumienie reguł obrotu giełdowego jest niezbędne do prawidłowego funkcjonowania na giełdzie, a zwłaszcza, jeŝeli Inwestor działa samodzielnie (np.inwestując

Bardziej szczegółowo

OPCJE. Slide 1. This presentation or any of its parts cannot be used without prior written permission of Dom Inwestycyjny BRE Banku S..A.

OPCJE. Slide 1. This presentation or any of its parts cannot be used without prior written permission of Dom Inwestycyjny BRE Banku S..A. OPCJE Slide 1 Informacje ogólne definicje opcji: kupna (call)/sprzedaŝy (put) terminologia typy opcji krzywe zysk/strata Slide 2 Czym jest opcja KUPNA (CALL)? Opcja KUPNA (CALL) jest PRAWEM - nie zobowiązaniem

Bardziej szczegółowo

TABELA OPŁAT I PROWIZJI NOBLE SECURITIES S.A. (obowiązuje od dnia 18 sierpnia 2014 roku)

TABELA OPŁAT I PROWIZJI NOBLE SECURITIES S.A. (obowiązuje od dnia 18 sierpnia 2014 roku) TABELA OPŁAT I PROWIZJI NOBLE SECURITIES S.A. (obowiązuje od dnia 18 sierpnia 2014 roku) I. PODSTAWOWE INFORMACJE 1. Tabela opłat i prowizji Noble Securities S.A. informuje Klienta o kosztach i opłatach

Bardziej szczegółowo

Wykaz zmian wprowadzonych do statutu KBC LIDERÓW RYNKU Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego w dniu 10 czerwca 2010 r.

Wykaz zmian wprowadzonych do statutu KBC LIDERÓW RYNKU Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego w dniu 10 czerwca 2010 r. Wykaz zmian wprowadzonych do statutu KBC LIDERÓW RYNKU Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego w dniu 10 czerwca 2010 r. art. 12 ust. 2 Statutu Brzmienie dotychczasowe: 2. Cel Subfunduszu Global Partners Kredyt

Bardziej szczegółowo

Podręcznik: Z. Makieła, T. Rachwał, Podstawy Przedsiębiorczości. Kształcenie ogólne w zakresie podstawowym, Nowa Era, Warszawa 2005.

Podręcznik: Z. Makieła, T. Rachwał, Podstawy Przedsiębiorczości. Kształcenie ogólne w zakresie podstawowym, Nowa Era, Warszawa 2005. 1.. 2. Giełda Papierów Wartościowych Uczeń zna a. 1. Cele lekcji i. a) Wiadomości pojęcie giełdy, papieru wartościowego, rodzaje rynków, rodzaje papierów wartościowych. Uczeń potrafi: wyjaśnić rolę giełdy,

Bardziej szczegółowo

Ogólna informacja o instrumentach finansowych oraz o ryzykach związanych z inwestowaniem w te instrumenty

Ogólna informacja o instrumentach finansowych oraz o ryzykach związanych z inwestowaniem w te instrumenty Ogólna informacja o instrumentach finansowych oraz o ryzykach związanych z inwestowaniem w te instrumenty Akcje Papier wartościowy udziałowy, odzwierciedlający prawo do własności części majątku spółki,

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr 871/2013 Zarządu Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie S.A. z dnia 6 sierpnia 2013 r. (z późn. zm.)

Uchwała Nr 871/2013 Zarządu Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie S.A. z dnia 6 sierpnia 2013 r. (z późn. zm.) Załącznik do Uchwały Nr 893/2013 Zarządu Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie S.A. z dnia 8 sierpnia 2013 r. Uchwała Nr 871/2013 Zarządu Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie S.A. z dnia 6 sierpnia

Bardziej szczegółowo

Opcje na GPW (I) Możemy wyróżnić dwa rodzaje opcji: opcje kupna (ang. call options), opcje sprzedaży (ang. put options).

Opcje na GPW (I) Możemy wyróżnić dwa rodzaje opcji: opcje kupna (ang. call options), opcje sprzedaży (ang. put options). Opcje na GPW (I) Opcje (ang. options) to podobnie jak kontrakty terminowe bardzo popularny instrument notowany na rynkach giełdowych. Ich konstrukcja jest nieco bardziej złożona od kontraktów. Opcje można

Bardziej szczegółowo

K O N T R A K T Y T E R M I N O W E

K O N T R A K T Y T E R M I N O W E "MATEMATYKA NAJPEWNIEJSZYM KAPITAŁEM ABSOLWENTA" projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego K O N T R A K T Y T E R M I N O W E Autor: Lic. Michał Boczek

Bardziej szczegółowo

Instrumenty notowane na GPW i zasady jej funkcjonowania

Instrumenty notowane na GPW i zasady jej funkcjonowania Instrumenty notowane na GPW i zasady jej funkcjonowania Prezentuje: Paweł Cymcyk Analityk Przygotował: Krzysztof Dresler Chief Financial Officer Xelion. Doradcy Finansowi UniCredit Group O giełdzie Tradycje

Bardziej szczegółowo

Organizacja rynku kapitałowego i funkcjonowanie Giełdy

Organizacja rynku kapitałowego i funkcjonowanie Giełdy Organizacja rynku kapitałowego i funkcjonowanie Giełdy Warszawa, 28 sierpnia 2012 r. www.gpwirk.pl kapitałowy, a rynek finansowy pieniężny kapitałowy pożyczkowy walutowy instrumentów pochodnych Obejmuje

Bardziej szczegółowo

Szczegółowe zasady obliczania wysokości i pobierania opłat giełdowych

Szczegółowe zasady obliczania wysokości i pobierania opłat giełdowych Załącznik do Uchwały Nr 901/2012 Zarządu Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie S.A. z dnia 11 września 2012 r. Szczegółowe zasady obliczania wysokości i pobierania opłat giełdowych I. Postanowienia

Bardziej szczegółowo

OGŁOSZENIE O ZMIANIE STATUTU MCI.PrivateVentures Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego z dnia 31 lipca 2013 r.

OGŁOSZENIE O ZMIANIE STATUTU MCI.PrivateVentures Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego z dnia 31 lipca 2013 r. OGŁOSZENIE O ZMIANIE STATUTU MCI.PrivateVentures Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego z dnia 31 lipca 2013 r. Niniejszym, MCI Capital Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych S.A. z siedzibą w Warszawie, ogłasza

Bardziej szczegółowo

PEKAO24MAKLER SERWIS MOBILNY

PEKAO24MAKLER SERWIS MOBILNY PEKAO24MAKLER SERWIS MOBILNY PODRĘCZNIK UśYTKOWNIKA Spis treści: 1. ZLECENIA...2 1.1. AKCJE, OBLIGACJE i INNE... 2 1.1.1. Definiowanie warunków dodatkowych... 5 1.2. INSTRUMENTY POCHODNE... 7 2. ZLECENIA

Bardziej szczegółowo

Ogólny opis typów instrumentów finansowych i ryzyk związanych z inwestycjami w te instrumenty.

Ogólny opis typów instrumentów finansowych i ryzyk związanych z inwestycjami w te instrumenty. Ogólny opis typów instrumentów finansowych i ryzyk związanych z inwestycjami w te instrumenty. 1. AKCJE Emitowane przez spółki akcyjne papiery wartościowe dające uprawnienia korporacyjne charakterystyczne

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 182 do Zarządzenia Członka Zarządu Banku nr 523/2014 z dnia 30 października 2014 r. PEŁNOMOCNICTWO

Załącznik nr 182 do Zarządzenia Członka Zarządu Banku nr 523/2014 z dnia 30 października 2014 r. PEŁNOMOCNICTWO ., dnia... PEŁNOMOCNICTWO Działając w imieniu...... (nazwa Klienta), zarejestrowanego w... (kraj siedziby), pod numerem....... (numer w rejestrze), adres siedziby....., adres do korespondencji, numer identyfikacji

Bardziej szczegółowo

Rynek Instrumentów Finansowych Futures na energię elektryczną. Jarosław Ziębiec Dyrektor Biura Rynku Regulowanego

Rynek Instrumentów Finansowych Futures na energię elektryczną. Jarosław Ziębiec Dyrektor Biura Rynku Regulowanego Rynek Instrumentów Finansowych Futures na energię elektryczną Jarosław Ziębiec Dyrektor Biura Rynku Regulowanego Komitet Rynku Energii Elektrycznej Warszawa, 16 marca 2015 Agenda Dlaczego futures na energie

Bardziej szczegółowo

Forward Rate Agreement

Forward Rate Agreement Forward Rate Agreement Nowoczesne rynki finansowe oferują wiele instrumentów pochodnych. Należą do nich: opcje i warranty, kontrakty futures i forward, kontrakty FRA (Forward Rate Agreement) oraz swapy.

Bardziej szczegółowo

Ogłoszenie o zmianach statutu KBC BETA Specjalistycznego Funduszu Inwestycyjnego Otwartego z dnia 27 lutego 2015 r.

Ogłoszenie o zmianach statutu KBC BETA Specjalistycznego Funduszu Inwestycyjnego Otwartego z dnia 27 lutego 2015 r. Ogłoszenie o zmianach statutu KBC BETA Specjalistycznego Funduszu Inwestycyjnego Otwartego z dnia 27 lutego 2015 r. KBC Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych S.A. działające jako organ KBC BETA Specjalistycznego

Bardziej szczegółowo

Oferta Giełdy Papierów Wartościowych - Główny Rynek GPW, NewConnect i Catalyst. Marzec 2012

Oferta Giełdy Papierów Wartościowych - Główny Rynek GPW, NewConnect i Catalyst. Marzec 2012 Oferta Giełdy Papierów Wartościowych - Główny Rynek GPW, NewConnect i Catalyst. Marzec 2012 GŁÓWNY RYNEK AKCJI GPW Kapitalizacja spółek na GPW (mld zł) Spółki krajowe (mld zł) Spółki zagraniczne (mld zł)

Bardziej szczegółowo

PEKAO24MAKLER SERWIS MOBILNY PODRĘCZNIK UŻYTKOWNIKA. Cz. VIII NOTOWANIA

PEKAO24MAKLER SERWIS MOBILNY PODRĘCZNIK UŻYTKOWNIKA. Cz. VIII NOTOWANIA PEKAO24MAKLER SERWIS MOBILNY PODRĘCZNIK UŻYTKOWNIKA Cz. VIII NOTOWANIA Spis treści: 1. NOTOWANIA... 2 1.1. DODAWANIE INSTRUMENTÓW FINANSOWYCH WYŚWIETLANYCH W NOTOWANIACH... 3 1.2. USUWANIE INSTRUMENTÓW

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenia 1 Wstępne wiadomości

Ćwiczenia 1 Wstępne wiadomości Ćwiczenia 1 Wstępne wiadomości 1.Wyszukaj i uzupełnij brakujące definicje: rynek finansowy (financial market) instrument finansowy (financial instrument) papier wartościowy (security) 2. Na potrzeby analizy

Bardziej szczegółowo

OGŁOSZENIE O ZMIANIE STATUTU UNIOBLIGACJE HIGH YIELD FUNDUSZU INWESTYCYJNEGO ZAMKNIĘTEGO Z DNIA 23 CZERWCA 2016 R.

OGŁOSZENIE O ZMIANIE STATUTU UNIOBLIGACJE HIGH YIELD FUNDUSZU INWESTYCYJNEGO ZAMKNIĘTEGO Z DNIA 23 CZERWCA 2016 R. OGŁOSZENIE O ZMIANIE STATUTU UNIOBLIGACJE HIGH YIELD FUNDUSZU INWESTYCYJNEGO ZAMKNIĘTEGO Z DNIA 23 CZERWCA 2016 R. Niniejszym, Union Investment Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych S.A. ogłasza o zmianie

Bardziej szczegółowo

Futures na Wibor najlepszy sposób zarabiania na stopach. Departament Skarbu, PKO Bank Polski Konferencja Instrumenty Pochodne Warszawa, 28 maja 2014

Futures na Wibor najlepszy sposób zarabiania na stopach. Departament Skarbu, PKO Bank Polski Konferencja Instrumenty Pochodne Warszawa, 28 maja 2014 Futures na Wibor najlepszy sposób zarabiania na stopach Departament Skarbu, PKO Bank Polski Konferencja Instrumenty Pochodne Warszawa, 28 maja 2014 Agenda Wprowadzenie Definicja kontraktu Czynniki wpływające

Bardziej szczegółowo

Zanim zaczniesz inwestować -1-

Zanim zaczniesz inwestować -1- Zanim zaczniesz inwestować -1- Inwestor kto to taki? PL B AUS D Źródło: SII, OBI, 2014-2- Kobiety wśród inwestorów Ogólnopolskie Badanie Inwestorów Kobiety w OBI 2014 mężczyzna 82,6% Odsetek kobiet w latach

Bardziej szczegółowo

Instrumenty Rynku Pieniężnego

Instrumenty Rynku Pieniężnego Rodzaje i opis instrumentów finansowych wchodzących w skład portfeli Definicje pojęć użytych w opisie instrumentów Zmienność ceny miara niepewności co do przyszłej wartości instrumentu finansowego, im

Bardziej szczegółowo

PEKAO24MAKLER PODRĘCZNIK UŻYTKOWNIKA. Cz. II ZLECENIA

PEKAO24MAKLER PODRĘCZNIK UŻYTKOWNIKA. Cz. II ZLECENIA PEKAO24MAKLER PODRĘCZNIK UŻYTKOWNIKA Cz. II ZLECENIA ZLECENIA 1. AKCJE I OBLIGACJE... 2 2. INSTRUMENTY POCHODNE... 14 3. INNE... 16 4. KRÓTKA SPRZEDAŻ... 18 5. ZLECENIE ZAAWANSOWANE... 22 6. WYKONANIE

Bardziej szczegółowo

Ocena odpowiedniości

Ocena odpowiedniości Szanowni Państwo, Ocena odpowiedniości przedstawiona Państwu do wypełnienia ankieta ma na celu dokonanie oceny, czy w świetle posiadanej przez Państwa wiedzy o inwestowaniu w zakresie instrumentów finansowych*

Bardziej szczegółowo

Ze względu na przedmiot inwestycji

Ze względu na przedmiot inwestycji INWESTYCJE Ze względu na przedmiot inwestycji Rzeczowe (nieruchomości, Ziemia, złoto) finansowe papiery wartościowe polisy, lokaty) INWESTYCJE Ze względu na podmiot inwestowania Prywatne Dokonywane przez

Bardziej szczegółowo

Ogłoszenie o zmianach w treści statutu PKO Obligacji Korporacyjnych fundusz inwestycyjny zamknięty (nr 5/2013)

Ogłoszenie o zmianach w treści statutu PKO Obligacji Korporacyjnych fundusz inwestycyjny zamknięty (nr 5/2013) Warszawa, dnia 24 kwietnia 2013 roku Ogłoszenie o zmianach w treści statutu PKO Obligacji Korporacyjnych fundusz inwestycyjny zamknięty (nr 5/2013) 1. - w artykule 3 pkt 6 otrzymuje następujące brzmienie:

Bardziej szczegółowo

OPCJE MIESIĘCZNE NA INDEKS WIG20

OPCJE MIESIĘCZNE NA INDEKS WIG20 OPCJE MIESIĘCZNE NA INDEKS WIG20 1 TROCHĘ HISTORII 1973 Fisher Black i Myron Scholes opracowują precyzyjną metodę obliczania wartości opcji słynny MODEL BLACK/SCHOLES 2 TROCHĘ HISTORII 26 kwietnia 1973

Bardziej szczegółowo