Zasady obrotu giełdowego

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Zasady obrotu giełdowego"

Transkrypt

1 Jarosław Ziębiec Zasady obrotu giełdowego Przewodnik dla inwestorów

2 Wydawca: Giełda Papierów Wartościowych w Warszawie SA ul. Książęca 4, Warszawa tel. (22) fax. (22) Opracowanie graficzne, skład i druk: Studio Grafiki i Fotografii Reklamowej MEHIR Opracowanie graficzne wykonane na podstawie giełdowej linii graficznej zaprojektowanej przez Agencję Ozon AGE Sp. z o.o. Copyright by Giełda Papierów Wartościowych w Warszawie SA Warszawa, luty 2006 wydanie trzecie poprawione ISBN Oficjalne wydawnictwo Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie SA

3 Giełda Papierów Wartościowych w Warszawie Zasady obrotu giełdowego Giełda Papierów Wartościowych w Warszawie funkcjonuje już kilkanaście lat, dając inwestorom szansę korzystnego lokowania oszczędności. Nikogo nie zachęcamy jednak do inwestowania na giełdzie bez zdobycia potrzebnej do tego wiedzy i umiejętności. Wręcz przeciwnie, wiedza to nieodzowny warunek pomyślnego inwestowania. W jej zakres wchodzi zarówno znajomość zagadnień pozwalających zadecydować o tym, w co, kiedy i jak zainwestować, jak i znajomość samej giełdy systemu obrotu, stosowanych na giełdzie procedur itp. Zadaniem tej broszury jest zapoznanie Państwa z giełdą z tym m.in. jak przebiega sesja giełdowa, jakie rodzaje zleceń mają do dyspozycji inwestorzy, jakie reguły rządza ustalaniem kursów oraz z wieloma innymi zagadnieniami, mającymi wpływ na ostateczny wynik inwestycji. Zachęcamy do zapoznania się z broszurą wszystkich, którym bliska jest myśl o inwestowaniu na giełdzie teraz lub w przyszłości. Broszura ta bowiem w możliwie prosty sposób objaśni Państwu tajniki działania giełdy. Giełda Papierów Wartościowych w Warszawie

4

5 Spis treści W co można inwestować na giełdzie?... 7 Co to jest system notowań?... 9 Rynki giełdowe Jaki instrument w jakim systemie notowań? Notowania w systemie jednolitym Jak przebiegają notowania jednolite? Notowania ciągłe Jak przebiegają notowania ciągłe Nadzór Giełdy nad przebiegiem notowań Dokładność ustalania kursów Ograniczenia wahań kursu w czasie sesji Widełki statyczne Notowania jednolite Notowania ciągłe Widełki dynamiczne Jak funkcjonują widełki dynamiczne? Co trzeba wiedzieć o zleceniach? Ograniczenia wielkości zlecenia Rodzaje zleceń Zlecenia z limitem ceny Zlecenia bez limitu ceny Zlecenie po każdej cenie (PKC) Zlecenie po cenie rynkowej (PCR) Zlecenie po cenie rynkowej na otwarcie (PCRO) Jak długo zlecenie może być ważne? Dodatkowe warunki wykonania zlecenia Zlecenie z warunkiem minimalnej wielkości (wolumenu) wykonania (Wmin) Zlecenie z wielkością ujawnioną (WUJ) Zlecenie z limitem aktywacji limit aktywacji (LimAkt) Przykłady realizacji zleceń Ważna jest płynność obrotu, czyli rola animatora Animator rynku Animator emitenta Jak mierzyć koniunkturę, czyli indeksy giełdowe Gdzie szukać informacji z sesji? Zlecenia krótka ściągawka... 37

6

7 Giełda Papierów Wartościowych w Warszawie Zasady obrotu giełdowego W co można inwestować na giełdzie? Giełda najczęściej kojarzy się z akcjami. Oprócz nich jednak inwestorzy mogą lokować na giełdzie w wiele innych zróżnicowanych pod względem ryzyka instrumentów finansowych, takich jak obligacje, prawa poboru, prawa do akcji (PDA), prawa pierwszeństwa z obligacji, certyfikaty inwestycyjne, czy instrumenty pochodne: kontrakty terminowe, jednostki indeksowe i opcje. Akcje są to papiery wartościowe potwierdzające, że ich posiadacz (akcjonariusz) jest właścicielem części majątku spółki akcyjnej. Z faktu tego wynikają dla niego określone prawa prawo do dywidendy, prawo do udziału w walnym zgromadzeniu i pośrednio prawo do zarządzania spółką. Akcje są podstawowymi papierami wartościowymi notowanymi na giełdzie i w zależności od wielkości spółki, wartości jej akcji, płynności jej akcje mogą być notowane w jednym z dwóch systemów: w systemie notowań ciągłych lub w notowaniach jednolitych. Prawo poboru to prawo pierwszeństwa nabycia akcji nowej emisji, przysługujące dotychczasowym akcjonariuszom spółki. Dotychczasowi akcjonariusze mogą jednak zrezygnować z prawa objęcia nowych akcji sprzedając prawo poboru na giełdzie. Prawa poboru są przedmiotem obrotu na giełdzie jako samodzielny papier wartościowy. Prawa do akcji (PDA) umożliwiają nabywcom akcji nowej emisji ich odsprzedanie, zanim akcje te zostaną wprowadzone do obrotu giełdowego. Obrót PDA podlega takim samym regułom jak obrót akcjami. PDA notowane są w tym samym systemie notowań, w którym są lub mają być notowane akcje danej spółki. Prawa pierwszeństwa z obligacji, zwane popularnie prawami pierwszeństwa, to papiery wartościowe dające ich posiadaczowi priorytet w nabyciu akcji spółki, która wyemituje obligacje, po określonej z góry cenie. Posiadacz prawa pierwszeństwa zna termin realizacji praw do objęcia akcji, który jest z góry określony i kończy się w dniu wygaśnięcia praw pierwszeństwa. Notowanie praw pierwszeństwa odbywa się w tym samym systemie notowań, w którym notowane są akcje, do objęcia których uprawniają prawa pierwszeństwa. Jako pierwsze do obrotu giełdowego wprowadzone zostały prawa pierwszeństwa spółki NETIA. Obligacje to papiery wartościowe za pośrednictwem, których emitujące je podmiot zaciąga pożyczkę. Inwestor kupujący obligacje staje się w ten sposób wierzycielem emitenta i pobiera z tego tytułu odsetki obliczane od wartości nominalnej obligacji. W zależności od podmiotu, który emituje obligacje, możemy je podzielić na

8 Zasady obrotu giełdowego obligacje: skarbowe (emitowane przez Skarb Państwa), korporacyjne (emitowane przez przedsiębiorstwa) oraz gminne (emitowane przez gminy). Biorąc pod uwagę zasadę ustalania odsetek, papiery te można podzielić na obligacje: o stałym oprocentowaniu, o zmiennym oprocentowaniu, zerokuponowe z dyskontem. Większość notowanych na giełdzie obligacji to obligacje skarbowe, ale notowane są także obligacje korporacyjne. Wszystkie obligacje notowane są w systemie notowań ciągłych. Certyfikaty inwestycyjne to papiery wartościowe emitowane przez zamknięte lub mieszane fundusze inwestycyjne. Certyfikaty inwestycyjne są potwierdzeniem uczestnictwa w funduszu i pozwalają na ustalenie wielkości należności, jaka z tytułu uczestnictwa w funduszu przysługuje danemu uczestnikowi w danym momencie. Jest to instrument dla tych, którzy z różnych względów nie są zainteresowani bezpośrednim inwestowaniem w inne instrumenty finansowe. Certyfikaty notowane są na giełdzie na takich samych zasadach jak akcje. Inwestorom, którzy nie obawiają się podejmowania ryzyka i posiedli większą wiedzę o prawach, które rządzą rynkiem kapitałowym, giełda umożliwia inwestowanie w bardziej skomplikowane instrumenty finansowe instrumenty pochodne. Specyfika instrumentów pochodnych polega na tym, że ich cena zależy od wartości tzw. instrumentu bazowego, którym może być np. papier wartościowy, indeks giełdowy, waluta czy wskaźnik ekonomiczny. Notowane na giełdzie instrumenty pochodne to kontrakty terminowe, jednostki indeksowe oraz opcje. Na giełdzie regulowanie należności z tytułu obrotu wszystkimi instrumentami pochodnymi następuje w postaci rozliczenia pieniężnego (z wyjątkiem kontraktów na obligacje). Kontrakt terminowy to umowa pomiędzy dwiema stronami, z których jedna zobowiązuje się do kupna, a druga do sprzedaży, w określonym terminie w przyszłości (w tzw. dniu wygaśnięcia) i po ustalonej w umowie cenie, określonej ilości instrumentu bazowego lub dokonania równoważnego rozliczenia pieniężnego. Po zawarciu transakcji codziennie następuje aktualizacja zobowiązań, co pozwala na wcześniejszą sprzedaż (zamknięcie pozycji). Wśród notowanych na giełdzie kontraktów terminowych inwestorzy mają do dyspozycji kontrakty na indeksy WIG20, TechWIG i MIDWIG, kontrakty na akcje 11 spółek, kontrakty na obligacje skarbowe oraz na kursy USD i EURO. Jednostki indeksowe to instrument finansowy, którego cena odzwierciedla zmiany wartości danego indeksu. Instrument ten umożliwia inwestycję równoważną nabyciu całego portfela danego indeksu bez konieczności zakupu poszczególnych akcji wchodzących w skład tego indeksu. Na warszawskiej giełdzie notowane są

9 Giełda Papierów Wartościowych w Warszawie Zasady obrotu giełdowego jednostki indeksowe MiniWIG20, które odzwierciedlają zmiany indeksu WIG20, w skład którego wchodzi dwadzieścia największych i najbardziej płynnych spółek giełdowych. Opcje to instrumenty pochodne, których wystawca zobowiązuje się do pokrycia różnicy między z góry ustaloną ceną wykonania a ceną rozliczeniową instrumentu bazowego w terminie wygaśnięcia opcji. Z drugiej strony nabywca opcji posiada prawo do żądania od wystawcy opcji określonej powyżej kwoty pieniężnej. W obrocie na giełdzie znajdują się opcje kupna i sprzedaży o europejskim stylu wykonania na indeks WIG20 oraz akcje 5 spółek. Przez europejski styl wykonania rozumie się zasadę, że zobowiązania wystawcy mogą być egzekwowane przez nabywcę opcji dopiero w dniu wygaśnięcia opcji. Co to jest system notowań? Funkcjonujący na warszawskiej giełdzie nowoczesny i bezpieczny system notowań nosi potoczną nazwę WARSET i działa od listopada 2000 r. Jego sercem jest centralny komputer TANDEM, który realizuje najważniejsze dla przebiegu sesji funkcje, takie jak prowadzenie notowań wszystkich instrumentów, przyjmowanie i realizacja zleceń oraz dystrybucja informacji giełdowych. Nowoczesność systemu giełdowego przejawia się m.in. w pełnej automatyzacji przekazywania zleceń inwestorów oraz zawierania transakcji. Bardzo ważną cechą systemu jest tzw. otwarta architektura, która umożliwia jego integrację z systemami komputerowymi w domach maklerskich. Z kolei elastyczność systemu pozwala na szybkie dostosowanie się do zmiennych potrzeb związanych z organizacją obrotu. System notowań to inaczej mówiąc kilka programów komputerowych, które ściśle ze sobą współpracują. Każdy z nich zwany popularnie modułem, aplikacją lub systemem jest odpowiedzialny za pewną część funkcjonowania giełdy. Do najważniejszych elementów systemu giełdowego zalicza się: system notujący program, który umożliwia m.in.: przyjmowanie i sprawdzanie zleceń składanych przez domy maklerskie, kojarzenie zleceń i zawieranie transakcji oraz przekazywanie informacji o złożonych zleceniach i zawartych transakcjach, kalkulator indeksów czyli program, który na bieżąco oblicza wartości indeksów i przekazuje je do systemu informacyjnego, interfejs umożliwiający przekazywanie zleceń z domów maklerskich do systemu notującego, system dystrybucji informacji giełdowych program odpowiedzialny za przekazywanie i rozpowszechnianie drogą satelitarną wszystkich informacji doty-

10 Zasady obrotu giełdowego czących złożonych zleceń, zawarcia transakcji, zawieszenia notowań instrumentu finansowego i wiele innych. Informacje wysyłane są jednocześnie do: Komisji Papierów Wartościowych i Giełd instytucji nadzorującej rynek, Krajowego Depozytu Papierów Wartościowych instytucji rozliczającej wszystkie transakcje zawarte na giełdzie, agencji informacyjnych i innych dystrybutorów informacji. Oczywiście, w zależności od statusu odbiorcy informacji, zakres przesyłanych do niego informacji jest różny. Architektura systemu WARSET Komisja Papierów Wartościowych i Giełd Dystrybutorzy informacji Krajowy Depozyt Papierów Wartościowych Dom Maklerski Interfejs SYSTEM DYSTRYBUCJI INFORMACJI GIEŁDOWYCH Operacje rozliczeniowe Sieć Informacyjna DM Inwestorzy SYSTEM NOTUJĄCY KALKULATOR INDEKSÓW Instytucje Osoby fizyczne 10

11 Giełda Papierów Wartościowych w Warszawie Zasady obrotu giełdowego Rynki giełdowe Obrót instrumentami finansowymi na Giełdzie Papierów Wartościowych odbywa na jednym z dwóch rynków: podstawowym lub równoległym. Dopuszczenia instrumentów na jeden z rynków dokonuje Zarząd Giełdy, kierując się kryteriami określonymi w Rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 14 października 2005 r. w przypadku rynku podstawowego (zwanego też rynkiem oficjalnych notowań giełdowych) lub w Regulaminie Giełdy w przypadku rynku równoległego. Szczegółowe zasady dopuszczenia do obrotu giełdowego zostały określone w Regulaminie Giełdy. W tym miejscu warto jedynie zaznaczyć, że instrumenty finansowe (w tym akcje) mogą być dopuszczone do obrotu na giełdzie, o ile: KPWiG zatwierdziła prospekt emisyjny dotyczący danego instrumentu, ich zbywalność jest nie ograniczona, w stosunku do emitenta instrumentu nie toczy się postępowanie upadłościowe lub likwidacyjne. Do obrotu na rynku podstawowym kwalifikowane są akcje spełniające kryteria odpowiedniej wartości i rozproszenia, których emitenci ogłaszali sprawozdania finansowe za ostatnie trzy lata. W ramach tego rynku Giełda wyodrębniła specjalny segment Plus, na którym znajdują się spółki, które oprócz wymogów mierzalnych spełniają określone kryteria jakościowe stosują zasady ładu korporacyjnego oraz odpowiednie, wysokie standardy w zakresie komunikacji emitentów z inwestorami. Aktualnie na rynku podstawowym notowane są: prawie wszystkie akcje i obligacje, wszystkie certyfikaty inwestycyjne, prawa pierwszeństwa z obligacji, wszystkie instrumenty pochodne. Na rynku równoległym notowane są pozostałe papiery akcje najmniejszych spółek oraz jedna seria obligacji korporacyjnych. Także i na tym rynku stworzono specjalny segment tzw. segment Prim, dla którego obowiązują dodatkowe wymogi dotyczące standardów komunikacji emitentów z inwestorami a także obowiązek publikowania informacji finansowych w poszerzonym zakresie. GIEŁDA Rynek podstawowy Segment PLUS Rynek równoległy Segment PRIM 11

12 Zasady obrotu giełdowego Omawiając strukturę rynku giełdowego należy wspomnieć o Segmencie Innowacyjnych Technologii (SiTech) wydzielonym segmencie rynku grupującym spółki działające w obszarze nowoczesnych technologii. Segment ten obejmuje akcje spółek działających w branży technologii informatycznych, telekomunikacji oraz mediach elektronicznych. Spółki należące do SiTech u mają własny indeks Tech- WIG, który jest również instrumentem bazowym dla kontraktów terminowych. Akcjami wszystkich spółek należących do tego segmentu handluje się w notowaniach ciągłych. Jaki instrument w jakim systemie notowań? Na obu rynkach instrumenty finansowe są notowane w jednym z dwóch systemów notowań: w systemie notowań jednolitych lub w systemie notowań ciągłych. Decyzje o tym, w jakim systemie są notowane poszczególne instrumenty finansowe podejmuje Zarząd Giełdy. Głównym kryterium klasyfikacji jest płynność obrotu. Istnieje możliwość przeniesienia akcji spółki z notowań jednolitych do notowań ciągłych. Jest to możliwe, gdy akcje spółki wykażą się odpowiednio wysoką płynnością i wartością obrotów. Dodatkowym czynnikiem sprzyjającym przeniesieniu akcji danej spółki do notowań ciągłych jest podpisanie przez nią umowy z animatorem emitenta 1, który będzie wykonywał swe obowiązki na zasadach określonych dla animatora rynku. Możliwa jest również zmiana systemu notowań w odwrotnym kierunku akcje spółki z notowań ciągłych mogą trafić do notowań jednolitych. Główną przyczyną takiej sytuacji jest znaczący spadek płynności obrotu. Niezależnie od tego, w jakim systemie notowane są dane akcje, obligacje czy instrumenty pochodne, jednostką transakcyjną jest jedna sztuka. Kursy, po których zawierane są transakcje instrumentami finansowymi (w tym akcjami) ustalane są na giełdzie na podstawie złożonych przez inwestorów zleceń 1 Szczegóły na stronie

13 Giełda Papierów Wartościowych w Warszawie Zasady obrotu giełdowego kupna i sprzedaży. Wszystkie zlecenia trafiają do systemu komputerowego giełdy, który automatycznie kojarzy je ze sobą według ściśle określonych reguł. Transakcje zawierane są podczas sesji giełdowych, które odbywają się od poniedziałku do piątku w godzinach Notowania w systemie jednolitym Charakterystykę systemów notowań na warszawskiej giełdzie rozpoczniemy od systemu kursu jednolitego, zwanego popularnie notowaniami jednolitymi. W tym systemie notowane są: akcje spółek o małej płynności, prawa poboru z akcji, które są notowane w tym systemie, prawa do akcji, które będą notowane w tym systemie. Transakcje w systemie jednolitym zawierane są w dwóch, z góry określonych momentach sesji. Są to tzw. fixingi, podczas których na podstawie złożonych wcześniej zleceń, ustala się jedną cenę, po której realizowane są zlecenia. Procedura taka odbywa się dwukrotnie w ciągu dnia. Jak przebiegają notowania jednolite? Sesja giełdowa podzielona jest na kilka części tzw. faz. W pierwszej fazie sesji nazywanej przed otwarciem, inwestorzy wyłącznie składają, modyfikują i anulują zlecenia, ale transakcje nie są zawierane. Na bieżąco wyliczany jest i publikowany teoretyczny kurs otwarcia. Ta część sesji trwa od 8.30 do Następnie rozpoczyna się faza interwencji, która trwa 15 minut. W czasie jej trwania domy maklerskie działające jako animatorzy rynku mogą modyfikować wcześniej złożone przez siebie zlecenia tak, aby zwiększyć płynność obrotu danym instrumentem. Jeżeli dany instrument (np. akcja) nie posiada animatora rynku, wszyscy inwestorzy mogą modyfikować złożone przez siebie zlecenia. Modyfikacji zleceń można dokonać tylko poprzez: zwiększenie wolumenu złożonego zlecenia, zwiększenie limitu ceny w zleceniach kupna, zmniejszenie limitu ceny w zleceniach sprzedaży. O godzinie następuje pierwsze na danej sesji wyznaczenie kursu jednolitego, zwane fixingiem. Kurs fixingowy określany jest automatycznie przez system komputerowy giełdy, na podstawie złożonych wcześniej zleceń. Określanie kursu jednolitego odbywa się przy zastosowaniu kilku podstawowych zasad: 13

14 Zasady obrotu giełdowego dążenia do jak największego wolumenu obrotu, dążenia do zrównoważenia popytu i podaży, czyli minimalizacji różnicy pomiędzy liczbą papierów w zleceniach sprzedaży i zleceniach kupna, które można zrealizować przy określonym kursie, dążenia do jak najmniejszych wahań kursów, czyli minimalizacji różnicy pomiędzy określanym kursem a kursem odniesienia 2. Zlecenia są realizowane przy zachowaniu priorytetu ceny i czasu złożenia zlecenia. Priorytet ceny oznacza, że: zlecenia kupna z wyższym kursem realizowane są przed zleceniami kupna z niższym kursem, zlecenia sprzedaży z niższym kursem realizowane są przed zleceniami sprzedaży z wyższym kursem. Priorytet czasu oznacza, że, w przypadku gdy dwa złożone zlecenia mają taki sam kurs, jako pierwsze jest realizowane to zlecenie, które zostało złożone wcześniej. Po wyznaczeniu kursu fixingowego następuje realizacja zleceń. Jako pierwsze realizowane są zlecenia po każdej cenie (PKC) oraz zlecenia z limitem ceny lepszym od wyznaczonego kursu. Zlecenia te realizowane są w całości. Jako kolejne realizowane są zlecenia kupna z limitem wyższym od określonego kursu oraz zlecenia sprzedaży z limitem niższym niż określony kurs. Następnie realizowane są zlecenia po cenie rynkowej na otwarcie (PCRO) i zlecenia z limitem ceny równym wyznaczonemu kursowi jednolitemu obie te grupy zleceń potencjalnie mogą podlegać alokacji, czyli mogą być zrealizowane w części lub nawet nie zostać zrealizowane wcale. Jeżeli wśród zleceń po każdej cenie oraz zleceń z limitem kursu są zlecenia z limitem aktywacji, będą one zrealizowane jako ostatnie w kolejności. Oczywiście, niezrealizowane zostaną wszystkie zlecenia kupna z limitem ceny niż- 2 Szczegóły dotyczące kursu odniesienia patrz str. 20. Harmonogram sesji giełdowej w notowaniach jednolitych Otwarcie (fixing) Otwarcie (fixing) Przed otwarciem Interwencja Dogrywka Przed otwarciem Interwencja Dogrywka Przed otwarciem (wprowadzanie zleceń na dzień następny) 14

15 Giełda Papierów Wartościowych w Warszawie Zasady obrotu giełdowego szym oraz zlecenia sprzedaży z limitem ceny wyższym niż określony kurs. Jeżeli wyznaczenie kursu jednolitego w dopuszczalnych przedziałach (widełkach) nie jest możliwe i nie można zawrzeć żadnej transakcji, podawany jest tzw. kurs nietransakcyjny wyznaczony odpowiednio na dolnych lub górnych widełkach, który jest kursem odniesienia dla następnego fixingu. Po określeniu kursu jednolitego, rozpoczyna się kolejna faza sesji dogrywka. Inwestorzy w czasie tej fazy sesji mogą składać zlecenia i zawierać transakcje po kursie określonym na fixingu. Dogrywka trwa 30 minut i kończy się o Po zakończeniu dogrywki, rozpoczyna się przyjmowanie zleceń na drugi fixing, czyli zaczyna się ponownie faza przed otwarciem, która trwa od do O ponownie następuje faza interwencji. Po określeniu kursu jednolitego o godz rozpoczyna się druga już tego dnia dogrywka, trwająca tak jak poprzednia pół godziny. Po jej zakończeniu, o godzinie 15.30, inwestorzy, którzy są tym zainteresowani, mogą do godziny składać zlecenia na następną sesję. Notowania ciągłe W systemie notowań ciągłych notowane są następujące instrumenty: akcje spółek o dużej płynności wchodzących w skład indeksów WIG20, WIG, MIDWIG, TechWIG oraz akcje Narodowych Funduszy Inwestycyjnych, akcje zakwalifikowane do segmentów Plus (rynek podstawowy) oraz Prim (rynek równoległy), akcje nowych spółek wprowadzanych na rynek podstawowy, pozostałe akcje o wystarczającej płynności, prawa pierwszeństwa z obligacji, obligacje przede wszystkim skarbowe, certyfikaty inwestycyjne, prawa poboru z akcji notowanych w tym systemie, prawa do akcji (PDA), które będą notowane w tym systemie, wszystkie instrumenty pochodne kontrakty terminowe, jednostki indeksowe, MiniWIG20 i opcje. W czasie notowań ciągłych cena na każdy notowany instrument zmienia się wielokrotnie. Do transakcji dochodzi wtedy, gdy złożone przez inwestora zlecenie trafia na odpowiadające jego warunkom zlecenie z przeciwległej strony rynku (zlecenie sprzedaży spotka odpowiadające mu zlecenie kupna, a zlecenie kupna odpowiadające mu zlecenie sprzedaży). 15

16 Zasady obrotu giełdowego Jak przebiegają notowania ciągłe? Przed rozpoczęciem sesji, w godz , a dla kontraktów terminowych, jednostek indeksowych i opcji w godz , inwestorzy składają zlecenia na otwarcie notowań ciągłych. W tym czasie nie są zawierane żadne transakcje. O godzinie 9.30, a w przypadku kontraktów terminowych, jednostek indeksowych i opcji o godz. 9.00, na podstawie złożonych zleceń określany jest tzw. kurs otwarcia notowań ciągłych. Kurs ten wyznaczany jest przy zastosowaniu procedury fixingu tak jak w przypadku notowań jednolitych. Kurs otwarcia notowań ciągłych wyznaczany jest w oparciu o wszystkie złożone przez inwestorów zlecenia. Po jego wyznaczeniu rozpoczyna się faza notowań ciągłych trwająca do godziny W tym czasie kupujący i sprzedający składają zlecenia, które po przekazaniu na giełdę są na bieżąco realizowane lub też trafiają do arkusza zleceń. Do arkusza trafiają te zlecenia, których nie można zrealizować natychmiast po ich przekazaniu na giełdę. Zlecenia, które trafiły do arkusza czekają na pojawienie się przeciwstawnych zleceń o odpowiedniej cenie, umożliwiających zawarcie transakcji. Przy realizacji zleceń w notowaniach ciągłych również obowiązują dwa priorytety: ceny i czasu. Podczas notowań ciągłych obowiązuje zasada, że transakcje są zawierane po kursie równym limitowi ceny zlecenia, które oczekuje w arkuszu na realizację. Przykładowo, jeżeli w arkuszu jest zlecenie sprzedaży z ceną realizacji 100 zł, a inwestor złoży zlecenie kupna z kursem 102 zł, zostanie zawarta transakcja i inwestor nabędzie akcje po kursie 100 zł, czyli po cenie realizacji zlecenia sprzedaży, które oczekiwało w arkuszu. W czasie notowań ciągłych może się wydarzyć specyficzna sytuacja, nazywana równoważeniem rynku. Występuje ona wówczas, gdy złożone zlecenie doprowadziłoby do zawarcia transakcji po kursie, który wykracza poza dopuszczalne widełki lub gdy złożone zlecenie po każdej cenie (PKC) nie może zostać zrealizowane w całości. Harmonogram sesji giełdowej w notowaniach ciągłych (z wyłączeniem instrumentów pochodnych) Otwarcie (fixing) Zamknięcie (fixing) Przed otwarciem Notowania ciągłe Przed zamknięciem (składanie zleceń na zamknięcie) Dogrywka Przed otwarciem (wprowadzanie zleceń na dzień następny) 16

17 Giełda Papierów Wartościowych w Warszawie Zasady obrotu giełdowego W takiej sytuacji giełda automatycznie zawiesza przyjmowanie zleceń dla danego instrumentu, a następnie ogłasza tzw. równoważenie rynku. W przypadku ogłoszenia równoważenia rynku zlecenie, które je wywołało traci ważność z chwilą zakończenia zawieszenia notowań. Równoważenie rynku polega na przeprowadzeniu mini fazy przed otwarciem przyjmowane są zlecenia, na podstawie których wyznaczany jest kurs równowagi. Po jego wyznaczeniu kontynuowane są notowania ciągłe. W szczególnej sytuacji giełda może rozszerzyć widełki wahań kursu w celu łatwiejszego wyznaczenia kursu równowagi i kontynuowania notowań. Notowania ciągłe kończą się wyznaczeniem kursu zamknięcia. Jest on określany na podstawie zleceń złożonych przez inwestorów w czasie notowań ciągłych, które do tej pory nie zostały zrealizowane oraz zleceń złożonych pomiędzy godz a Kurs zamknięcia wyznaczany jest przy zastosowaniu procedury fixingu o godzinie Zastosowanie procedury fixingu służy wyznaczeniu rzetelnej ceny na rynku kursu, który jest brany pod uwagę przy wycenie portfeli akcji, a także stanowi punkt odniesienia dla następnej sesji. W przypadku gdy na fixingu nie dojdzie do zawarcia transakcji, kursem zamknięcia jest kurs ostatniej transakcji z danej sesji. Po fixingu na zamknięcie od do trwa dogrywka. W ciągu 10 minut inwestorzy mogą składać zlecenia i zawierać transakcje po kursie określonym na fixingu na zamknięcie. Dogrywka obowiązuje dla wszystkich instrumentów notowanych w systemie notowań ciągłych. Harmonogram sesji giełdowej w notowaniach ciągłych dla instrumentów pochodnych (z wyłączeniem kontraktów terminowych na obligacje skarbowe) Otwarcie (fixing) Zamknięcie (fixing) Przed otwarciem Notowania ciągłe Przed zamknięciem (składanie zleceń na zamknięcie) Dogrywka Po jej zakończeniu, w godz , inwestorzy mogą składać zlecenia na otwarcie notowań ciągłych na następną sesję Przed otwarciem (wprowadzanie zleceń na dzień następny) 17

18 Zasady obrotu giełdowego Nadzór Giełdy nad przebiegiem notowań Nadzór nad przebiegiem i porządkiem sesji giełdowej sprawuje przewodniczący sesji. Podejmuje on wszystkie najważniejsze decyzje dotyczące obrotu giełdowego, określone w przepisach giełdowych: może np. przedłużyć czas wprowadzania zleceń maklerskich na sesję, zawiesić przyjmowanie zleceń, zawiesić obrót giełdowy danym instrumentem lub nawet przerwać sesję, jeżeli wymaga tego bezpieczeństwo obrotu lub interes jego uczestników. Dokładność ustalania kursów Kurs poszczególnych instrumentów może być określany z różną dokładnością. Dokładność określania kursu zależy głównie od rodzaju instrumentu lub jego aktualnej ceny. Akcje, prawa poboru, prawa do akcji, prawa pierwszeństwa (kurs podawany w złotych) kurs kurs 5 zł dokładność określenia kursu do 1 grosza 5 zł < kurs 20 zł do 5 groszy 20 zł < kurs 100 zł do 10 groszy kurs > 100 zł do 50 groszy Obligacje (kurs podawany w punktach procentowych) kurs wartość nominalna obligacji < 100 zł wartość nominalna obligacji 100 zł Pozostałe instrumenty instrument Certyfikaty inwestycyjne Kontrakty terminowe na indeksy Kontrakty terminowe na waluty Kontrakty terminowe na akcje Kontrakty terminowe na obligacje MiniWIG20 Opcje na indeks WIG20 Opcje na akcje dokładność określenia kursu do 0,1 punktu procentowego do 0,01 punktu procentowego dokładność określenia kursu 0,01 zł 1 pkt indeksowy 0,01 zł 0,01 zł, gdy kurs kontraktu nie przekracza 5 zł 0,05 zł, gdy kurs kontraktu przekracza 5 zł do 0,01 punktu procentowego 0,01 zł 0,01 pkt. indeksowego, gdy kurs opcji nie przekracza 5 pkt. 0,05 pkt. indeksowego, gdy kurs opcji przekracza 5 pkt. 0,01 zł, jeżeli kurs opcji nie przekracza 5 zł 0,05 zł, jeżeli kurs opcji przekracza 5 zł 18

19 Giełda Papierów Wartościowych w Warszawie Zasady obrotu giełdowego Ograniczenia wahań kursu w czasie sesji Aktualnie obowiązują dwa typy ograniczeń wahań kursów: widełki statyczne oraz widełki dynamiczne. Widełki statyczne Widełki statyczne obowiązują w obu systemach i ograniczają zmiany ceny instrumentów finansowych w stosunku do kursu odniesienia. W notowaniach jednolitych kursem odniesienia jest ostatni kurs jednolity danego papieru. W notowaniach ciągłych kursem odniesienia dla kursu wyznaczanego na otwarciu (lub na równoważeniu na otwarciu) jest kurs zamknięcia 3 z dnia poprzedniego. Wyznaczony kurs na otwarciu (lub na równoważeniu na otwarciu) staje się następnie kursem odniesienia dla kursu transakcyjnego i kursu zamknięcia w danym dniu. Jeżeli na otwarciu (lub na równoważeniu na otwarciu) nie zostanie wyznaczony kurs, kursem odniesienia dla kursu transakcyjnego i kursu na zamknięcie w danym dniu jest kurs zamknięcia 3 z sesji poprzedniej. Wyjątkiem jest rynek opcji, na którym kurs odniesienia jest wartością teoretyczną danej opcji. W przypadku zmiany ograniczeń wahań kursów podczas równoważenia (jeżeli taka sytuacja zdarzy się w trakcie sesji giełdowej), kursem odniesienia jest odpowiednio górne lub dolne ograniczenie wahań kursu obowiązujące przed dokonaniem tej zmiany. Na sesję, na której dany instrument (akcja, obligacja, kontrakt terminowy, opcja) będzie notowany po raz pierwszy, kurs odniesienia wyznacza i podaje do publicznej wiadomości Giełda. Notowania jednolite Dopuszczalne wahania kursów dla instrumentów, które są notowane w systemie kursu jednolitego przedstawia tabela. W przypadku akcji notowanych w systemie notowań z dwukrotnym określeniem kursu jednolitego (dwukrotnym fixingiem) istnieje dodatkowe ograniczenie maksymalnych wahań kursu w ciągu sesji. Kurs jednolity akcji, w przypadku drugiego 3 Ew. dzienny kurs rozliczeniowy lub kurs teoretyczny, w zależności od rodzaju instrumentu. 19

20 Zasady obrotu giełdowego fixingu na danej sesji, może być wyższy lub niższy od pierwszego fixingu w tym dniu najwyżej o 21%, jednak nie więcej niż o 33,1% od ostatniego kursu jednolitego z poprzedniej sesji. Szczegółowy tryb zmiany ograniczeń wahań kursów określa Zarząd Giełdy. Może on również zdecydować o zmianie lub zniesieniu ograniczeń wahań kursów dla wybranych lub wszystkich papierów wartościowych. Notowania jednolite z dwoma fixingami Instrument Dopuszczalna zmiana kursów w trakcie sesji od kursu odniesienia Akcje, prawa do akcji +/ 21% Prawa poboru do akcji +/ 100% Obligacje +/ 6 punktów procentowych Notowania ciągłe Dla instrumentów notowanych w systemie ciągłym, dopuszczalne wahania kursów przedstawia poniższa tabela. Instrument Kurs odniesienia na otwarcie Dopuszczalna zmiana kursu na otwarciu Akcje Kurs zamknięcia +/ 10% od kursu zamknięcia Kontrakty terminowe na indeksy cen akcji Kontrakty terminowe na kursy walut Kontrakty terminowe na akcje Kontrakty terminowe na obligacje skarbowe Dzienny kurs rozliczeniowy Dzienny kurs rozliczeniowy Dzienny kurs rozliczeniowy Dzienny kurs rozliczeniowy +/ 5% od dziennego kursu rozliczeniowego +/ 3% od dziennego kursu rozliczeniowego +/ 5% od dziennego kursu rozliczeniowego +/ 1,5 punktu procentowego od dziennego kursu rozliczeniowego Obligacje Kurs zamknięcia +/ 3% punktów procentowych od kursu zamknięcia Prawa pierwszeństwa z obligacji Certyfikaty inwestycyjne Kurs zamknięcia Kurs zamknięcia +/ 100% od kursu zamknięcia +/ 10% od kursu zamknięcia Dopuszczalna zmiana kursu w trakcie sesji w przypadku, gdy kurs w trakcie otwarcia został określony* +/ 10% od kursu otwarcia +/ 5% od kursu otwarcia +/ 3% od kursu otwarcia +/ 5% od kursu otwarcia +/ 1,5 punkty procentowego od kursu otwarcia +/ 3% punktów procentowych kursu otwarcia +/ 100% od kursu otwarcia +/ 10% od kursu otwarcia 20

21 Giełda Papierów Wartościowych w Warszawie Zasady obrotu giełdowego Prawa do akcji notowanych w systemie ciągłym Prawa poboru do akcji notowanych w systemie ciągłym Jednostki indeksowe Kurs zamknięcia Kurs zamknięcia Kurs zamknięcia z uwzględnieniem ofert na zamknięciu +/ 10% od kursu zamknięcia +/ 100% od kursu zamknięcia +/ 5% od kursu zamknięcia Opcje indeksowe Kurs teoretyczny +/ 100 pkt. od kursu odniesienia +/ 10% od kursu otwarcia +/ 100% od kursu otwarcia +/ 5% od kursu zamknięcia +/ 100 pkt od kursu odniesienia * w przypadku, gdy w trakcie otwarcia kurs nie został określony, dopuszczalna zmiana kursu liczona jest w stosunku do kursu zamknięcia (dziennego kursu rozliczeniowego, kursu teoretycznego) Uwaga: w tabeli nie uwzględniono możliwości rozszerzenia widełek w przypadku równoważenia. W przypadku opcji na akcje dopuszczalne ograniczenia wahań kursów są określane raz na kwartał. W danym kwartale kurs otwarcia, kurs transakcyjny i kurs zamknięcia opcji akcyjnych może być wyższy / niższy od kursu teoretycznego (wyznaczonego przez GPW), który jest punktem odniesiena dla kursu otwarcia, o wartość równą 5% średniej z ostatnich 20 kursów zamknięcia instrumentu bazowego z poprzedniego kwartału. Widełki dynamiczne Stanowią dodatkowe zabezpieczenie przed gwałtownymi wahaniami kursów transakcji na sesjach giełdowych. Widełki dynamiczne wyznaczają ruchomy korytarz dopuszczalnych wahań kursów, wewnątrz którego mogą się kształtować ceny instrumentów notowanych w trakcie danej sesji. Obowiązują dla niektórych instrumentów, a ich kurs odniesienia zmienia się podczas sesji w granicach ustalonych przez widełki statyczne. Zależnie od przyjętego rozwiązania, widełki dynamiczne są ustalane na podstawie: najlepszych ofert kupna i sprzedaży, kursu teoretycznego lub kursu ostatniej transakcji. Jak funkcjonują widełki dynamiczne? Widełki dynamiczne działają tylko w trakcie notowań ciągłych. Na Giełdzie widełki dynamiczne wyznaczane są na podstawie: 4 Więcej szczegółów na temat widełek dynamicznych można znaleźć na stronie Giełdy 21

22 Zasady obrotu giełdowego kursu każdej transakcji realizującej całe zlecenie, kursu transakcji realizującej ostatnią część zlecenia, które natychmiast po wejściu do systemu notującego było zrealizowane w kilku transakcjach. Widełki dynamiczne działają w granicach wyznaczonych przez nadrzędne wobec nich widełki statyczne. W przypadku złożenia zlecenia z ceną przekraczającą dopuszczalne widełki, system giełdowy uniemożliwia zawarcie transakcji zamrażającej instrument, na który zostało złożone takie zlecenie (analogicznie, jak w przypadku widełek statycznych). Widełki dynamiczne dają co najmniej dwojakie korzyści: zwiększają bezpieczeństwo obrotu, ponieważ są węższe niż widełki statyczne, nie pozwalają na zbyt gwałtowne zmiany ceny i znacznie zmniejszają prawdopodobieństwo realizacji błędnego zlecenia o dużej wartości. Przykład Wchodzące do systemu zlecenie realizowane jest w trzech transakcjach. Kurs ostatniej transakcji (kurs odniesienia dla widełek dynamicznych) wynosi 1000 widełki wyznaczone są na poziomie Realizacja transakcji po kursach odpowiednio 1000, 996, 990 zmiana kursu odniesienia dla widełek dynamicznych na 990 następuje dopiero po zawarciu ostatniej transakcji dla tego zlecenia. Nowe widełki dynamiczne wyznaczone są na poziomie Przykład Wchodzące do systemu zlecenie powoduje zamrożenie instrumentu. Kurs ostatniej transakcji (kurs odniesienia dla widełek dynamicznych) wynosi 1000 widełki wyznaczone są na poziomie Teoretycznie realizacja transakcji powinna nastąpić odpowiednio po kursach 1000, 980, 965 jednak trzecia transakcja zostałaby zawarta poza widełkami dynamicznymi. W tej sytuacji, żadna transakcja nie jest realizowana, instrument ulega zamrożeniu

23 Giełda Papierów Wartościowych w Warszawie Zasady obrotu giełdowego Szerokość widełek dynamicznych dla wybranych instrumentów (I kwartał 2006): Instrument Rynek kasowy Akcje WIG20 +/ 3,5% Akcje MIDWIG +/ 4,5% Pozostałe akcje +/ 6,5% Obligacje Rynek terminowy Kontrakty terminowe na WIG20 Kontrakty terminowe na MIDWIG Kontrakty terminowe na TechWIG Kontrakty terminowe na akcje +/ 3,5% Opcje na WIG20 Opcje na akcje Szerokość widełek dynamicznych +/ 2 punkty procentowe +/ 25 punktów indeksowych +/ 30 punktów indeksowych +/ 25 punktów indeksowych +/ 35 punktów indeksowych +/ 2,5% średniej z ostatnich 20 kursów zamknięcia instrumentu bazowego z poprzedniego kwartału (zaokrąglane do 1 gr) Co trzeba wiedzieć o zleceniach? Zlecenie to informacja o tym, co i na jakich warunkach inwestor chce kupić lub sprzedać na giełdzie. Inwestorzy mogą składać zlecenia na giełdę jedynie poprzez biura maklerskie, w których mają rachunki. Zlecenia można składać na kilka sposobów: przez Internet, telefonicznie, osobiście w domu maklerskim, wysyłając zlecenie faksem. Składając zlecenie inwestor musi określić następujące elementy: rodzaj zlecenia, czyli czy chce kupić, czy sprzedać, nazwę instrumentu finansowego, który ma być przedmiotem transakcji, cenę, po której chce dokonać transakcji, czyli tzw. limit ceny lub rodzaj zlecenia bez limitu ceny, liczbę instrumentów, które chce kupić lub sprzedać (tzw. wolumen zlecenia), termin ważności zlecenia, dodatkowe warunki realizacji zlecenia. 23

24 Zasady obrotu giełdowego Zlecenia złożone przez inwestorów w punktach obsługi klienta (POK ach) całego kraju są przekazywane do central domów maklerskich, gdzie system komputerowy je weryfikuje. Weryfikacja obejmuje m.in. sprawdzenie, czy inwestor, który chce sprzedać akcje, posiada je na swoim rachunku, a ten, który chce je kupić, ma wystarczającą ilość pieniędzy na ich kupno. Po pomyślnej weryfikacji zlecenia inwestor otrzymuje potwierdzenie jego złożenia, a dom maklerski na podstawie zlecenia klienta składa na giełdę tzw. zlecenie maklerskie. Dzięki pełnej automatyzacji całego procesu, sprawności systemu oraz jego integracji z systemami domów maklerskich, cała procedura trwa dosłownie chwilę. Zlecenie maklerskie złożone na giełdę trafia do tzw. arkusza zleceń. W arkuszu zleceń, wszystkie zlecenia na dany instrument są automatycznie porządkowane i czekają na realizację. Ponieważ arkusz zleceń jest cały czas widoczny dla inwestorów, mogą oni na bieżąco, w miarę napływających zleceń, śledzić to, co się dzieje na rynku. Jak już wspomnieliśmy, o kolejności, w jakiej realizowane są zlecenia, decyduje przede wszystkim cena zgłoszona przez inwestora, a następnie czas złożenia zlecenia. Ci, którzy chcą kupić drożej, mają pierwszeństwo przed tymi, którzy chcą kupić taniej, a ci, którzy chcą sprzedać taniej, mają pierwszeństwo przed tymi, którzy chcą sprzedać drożej. W przypadku, gdy dwóch lub więcej inwestorów złożyło zlecenia z tą samą ceną, o kolejności, w jakiej będą realizowane ich zlecenia decyduje czas zgłoszenia tych zleceń do systemu giełdowego. Wszystkie złożone przez inwestorów zlecenia są anonimowe, co oznacza, że inwestorzy nie wiedzą z kim mogą potencjalnie zawrzeć transakcje. Ograniczenie wielkości zlecenia W trosce o bezpieczeństwo obrotu giełdowego, giełda wprowadziła ograniczenia maksymalnego wolumenu zlecenia dla instrumentów pochodnych. Ograniczenia przedstawia poniższa tabela. Instrument kontrakty terminowe na indeksy i obligacje kontrakty terminowe na waluty i akcje opcje jednostki indeksowe Maksymalny wolumen zlecenia 500 kontraktów 100 kontraktów 500 opcji 1000 jednostek 24

25 Giełda Papierów Wartościowych w Warszawie Zasady obrotu giełdowego Rodzaje zleceń Dzięki rozbudowanemu systemowi zleceń, Giełda umożliwia inwestorom realizowanie różnorodnych strategii inwestycyjnych. Zasadniczy podział zleceń stosowanych w obrocie giełdowym uwzględnia dwa ich podstawowe rodzaje: zlecenia z limitem ceny i zlecenia bez limitu. ZLECENIA z limitem bez limitu Zlecenia z limitem ceny W zleceniach tych inwestor dokładnie określa kurs (zwany inaczej limitem ceny), po jakiem chce kupić lub sprzedać dany walor. W zleceniu kupna określony przez inwestora limit, to maksymalny kurs, po którym jest skłonny kupić dany instrument, natomiast w zleceniu sprzedaży, określony limit, to kurs minimalny, po którym inwestor godzi się sprzedać dany instrument. Na przykład, jeżeli inwestor złoży zlecenie kupna 50 akcji spółki A określając limit ceny na 100 zł, oznacza to, że chce kupić akcje nie drożej niż po 100 zł. Inwestorzy muszą pamiętać, że w zleceniach na poszczególne instrumenty finansowe obowiązuje sposób określania limitu ceny: w zleceniach na akcje, prawa poboru, prawa do akcji, prawa pierwszeństwa, certyfikaty inwestycyjne, jednostki indeksowe i opcje akcyjne limit ceny podaje się w złotych, w zleceniach na obligacje limit ceny podaje się w procentach wartości nominalnej obligacji, w zleceniach na kontrakty terminowe limit ceny podaje się w punktach (dla kontraktów indeksowych), w złotych (dla kontraktów na akcje i waluty) lub procentach wartości nominalnej (dla kontraktów na obligacje), w zleceniach na opcje indeksowe limit ceny podaje się w punktach. Zlecenia z limitem ceny składają inwestorzy, którzy mają określony pogląd na to, po jakiej cenie dokonać transakcji i nie chcą się zdać na przypadek. Czasami inwestor, dla którego cena, po której dokona transakcji jest ważniejsza niż czas jej realizacji, musi poczekać na realizację swojego zlecenia, ponieważ na rynku nie ma aktualnie nikogo, kto jest skłonny zawrzeć transakcję po cenie, którą zaproponował. Inwestor musi pamiętać, że im bardziej korzystną dla siebie cenę poda, tym dłużej może czekać na realizację swojego zlecenia. 25

26 Zasady obrotu giełdowego W rzeczywistości, kupujący może nabyć np. akcje po cenie niższej niż wynosił określony przez niego limit, a sprzedający może sprzedać akcje po cenie wyższej niż wynosił określony przez niego limit, co pokazuje przykład zamieszczony na stronie 33. Zlecenia bez limitu ceny Zlecenia bez limitu są przeznaczone dla inwestorów, którzy chcą kupić akcje za wszelką cenę, czyli dla tych, którzy nie chcą długo czekać na realizację zlecenia i ważniejsze jest dla nich to, że w ogóle dokonają transakcji, niż to, po jakiej cenie to zrobią. Wśród zleceń bez limitu ceny, inwestor ma do wyboru trzy możliwości: ZLECENIA BEZ LIMITU CENY Po każdej cenie (PKC) Po cenie rynkowej (PCR) Po cenie rynkowej na otwarcie (PCRO) Inwestorzy powinni pamiętać, że żadnych zleceń bez limitu ceny (PKC, PCR, PCRO) nie można składać na prawa pierwszeństwa, prawa poboru a także na pierwszą sesję notowań danego instrumentu na giełdzie. W przypadku opcji nie przyjmowane są zlecenia PCRO i PCR. Zlecenie po każdej cenie (PKC) Jeżeli inwestorowi zależy przede wszystkim na szybkim zawarciu transakcji, nie chce ryzykować, że jego zlecenie może nie zostać zrealizowane w całości, a jednocześnie akceptuje cenę, która jest aktualnie dostępna na rynku, składa zlecenie po każdej cenie (PKC). Podstawową cechą tego zlecenia, oprócz braku limitu ceny, jest konieczność jego realizacji w 100%. Przykład W trakcie notowań ciągłych inwestor składa zlecenie kupna PKC 100 akcji spółki B. W arkuszu po stronie sprzedaży oczekuje na realizację zlecenie sprzedaży 150 akcji spółki B po cenie 60 zł. W takiej sytuacji, złożone zlecenie PKC zostanie zrealizowane w całości inwestor nabędzie 100 akcji po cenie 60 zł za sztukę. Zlecenie po cenie rynkowej (PCR) Jeżeli inwestor chce nabyć lub sprzedać akcje po najlepszej cenie, jaka jest aktualnie dostępna na rynku i zgadza się, że jego zlecenie może nie zostać zrealizowane 26

27 Giełda Papierów Wartościowych w Warszawie Zasady obrotu giełdowego w całości, może wybrać zlecenie po cenie rynkowej (PCR). Zlecenia PCR mogą być składane wyłącznie w trakcie notowań ciągłych, za wyjątkiem okresu równoważenia rynku. Zlecenia PCR są realizowane natychmiast po ich złożeniu, po najlepszej cenie, jaką można aktualnie uzyskać na rynku, czyli po cenie najlepszego, oczekującego w arkuszu zlecenia przeciwnego. Zlecenie PCR nie zostanie przyjęte przez system, jeżeli po przeciwnej stronie w arkuszu zleceń nie będzie żadnego zlecenia przeciwstawnego z limitem ceny. Jeżeli inwestor złoży takie zlecenie musi być bardzo uważny sytuacja na rynku może się bardzo szybko zmienić, co może spowodować, że transakcja zostanie zawarta po niezbyt korzystnym dla inwestora kursie. Jeżeli zlecenie nie zostanie zrealizowane w całości, część, która pozostanie, stanie się zleceniem z limitem równym ostatniej zawartej transakcji. Przykład Inwestor składa zlecenie sprzedaży PCR 100 akcji spółki C. Po stronie kupna w arkuszu oczekuje na realizację zlecenie kupna 200 akcji spółki C po cenie 15 zł. W takiej sytuacji złożone zlecenie PCR zostanie zrealizowane w całości po cenie 15 zł. Jeżeli po stronie kupna zlecenie opiewałoby tylko na 50 akcji, a nie na 200, złożone zlecenie sprzedaży PCR zostałoby zrealizowane w części inwestor sprzedałby 50 sztuk po 15 zł. Pozostała część jego zlecenia (50 akcji) pozostałaby w arkuszu z limitem 15 zł. Jeżeli natomiast po stronie kupna nie byłoby żadnego zlecenia z limitem, złożone zlecenie PCR zostałoby odrzucone przez system giełdowy. Zlecenie po cenie rynkowej na otwarcie (PCRO) Zlecenia tego typu są bardzo podobne do omówionych powyżej. Składają je inwestorzy, którzy są zainteresowani zawarciem transakcji po kursie, który zostanie ustalony na otwarciu, zamknięciu notowań ciągłych lub na fixingu w notowaniach jednolitych. Podobnie jak poprzednie zlecenie, także zlecenie PCRO, nie musi być zrealizowane w całości, a niezrealizowana jego część stanie się zleceniem z limitem ceny równym odpowiednio: kursowi otwarcia, kursowi zamknięcia, kursowi jednolitemu lub kursowi określonemu w wyniku równoważenia rynku. Składając to zlecenie trzeba pamiętać, że nie może ono zawierać dodatkowych warunków: limitu aktywacji, wielkości minimalnej i wielkości ujawnianej. Dla składającego ważne jest także to, że zleceń PCRO nie można modyfikować w fazie interwencji. Inwestor, który zdecyduje się złożyć takie zlecenie musi wiedzieć, że zlecenia takie wpływają na ustalenie kursu. 27

28 Zasady obrotu giełdowego Jak długo zlecenie może być ważne? Do dyspozycji inwestorów jest kilka możliwości określenia terminu ważności zlecenia. Określając termin, do którego ważne jest zlecenie, inwestor decyduje, jak długo aktualna jest jego strategia inwestycyjna. ZLECENIA Z określonym terminem ważności Do końca sesji giełdowej (DZIEŃ) Ważne do pierwszego wykonania (WiN) Wykonaj lub anuluj (WuA) Bez określonego terminu ważności Zlecenie z określoną datą ważności składają głównie inwestorzy mający sprecyzowaną strategię działania. Wiedzą, po jakiej cenie chcą dokonać transakcji i określają moment w czasie (datę), do którego zlecenie ma być ważne. Jeżeli do tego terminu zlecenie nie zostanie zrealizowane, traci ważność. Oprócz zleceń z określonym terminem ważności, inwestorzy mają do wyboru następujące zlecenia: ważne do końca sesji zlecenie takie składa inwestor, który chce zawrzeć transakcję tylko w czasie tej sesji, na którą składa zlecenie. Oczywiście, istnieje ryzyko, że zlecenie nie zostanie zrealizowane w czasie jej trwania, zlecenie bez określonego terminu ważności jest ważne do końca roku kalendarzowego; pozostaje w arkuszu tak długo, aż zostanie zrealizowane lub anulowane przez inwestora, zlecenie wykonaj lub anuluj (WuA) zlecenie takie składa inwestor, który chce kupić lub sprzedać określoną liczbę akcji i nie chce, aby jego zlecenie było realizowane w częściach, w kilku transakcjach. Takie zlecenie musi być zrealizowane w całości, a jeżeli jest to niemożliwe, traci ważność. Ważne do pierwszego wykonania (WiN). Jeżeli jest to zlecenie z limitem, jest ważne do momentu zawarcia pierwszej transakcji z nim związanej, jednak nie dłużej niż do końca fazy przyjmowania zleceń na otwarcie następnej sesji. Jeżeli jest to zlecenie z limitem aktywacji jest ważne do momentu zawarcia pierwszej transakcji z nim związanej. Zlecenie takie umożliwia kupno lub sprzedaż chociaż części akcji, na które opiewa. Jeżeli zostanie zrealizowane tylko częściowo, pozostała, niezrealizowana część zostaje natychmiast anulowana. Warto dodać, że pomimo podanych powyżej zasad, zlecenia mogą być usunięte decyzją Zarządu GPW lub wskutek operacji na papierach wartościowych: po ostat- 28

29 Giełda Papierów Wartościowych w Warszawie Zasady obrotu giełdowego nim notowaniu akcji z prawem do dywidendy, po ostatnim notowaniu z prawem poboru oraz przed pierwszym notowaniem po splicie akcji. Dodatkowe warunki wykonania zlecenia Poza ceną i terminem ważności inwestor może również określić dodatkowe warunki wykonania swojego zlecenia. Należą do nich: określenie minimalnej wielkości (wolumenu) wykonania (Wmin), określenie limitu aktywacji (LimAkt), określenie wielkości (wolumenu) ujawnienia (WUJ). Zlecenie z warunkiem minimalnej wielkości (wolumenu) wykonania (Wmin) Składając takie zlecenie inwestor określa minimalną wielkość jego wykonania. Nie ma zamiaru realizować swojego zlecenia w częściach; chce, aby zlecenie zostano zrealizowane w wielkości nie mniejszej niż określona w zleceniu i inne rozwiązanie go nie interesuje. Zlecenie takie, w zależności od układu arkusza zleceń, może zostać zrealizowane w całości, w części minimalnej określonej przez inwestora lub nie zostać zrealizowane wcale. Przykład Inwestor składa zlecenie kupna 500 akcji spółki C z limitem 100 zł i minimalną wielkością wykonania 100 akcji. Oznacza to, że chce kupić w sumie 500 akcji, jednak nie mniej niż 100, po kursie 100 zł. Jeżeli będzie to możliwe, najpierw zostanie zrealizowana minimalna część zlecenia nabędzie 100 akcji, a następnie pozostałą część. Jeżeli nie będzie to możliwe, zlecenie straci ważność Zlecenie z wielkością ujawnioną (WUJ) Zlecenia z wielkością ujawnioną są najczęściej stosowane przez inwestorów składających duże zlecenia, którzy nie chcą, aby inni dowiedzieli się, jakie są ich prawdziwe zamiary, ponieważ mogłoby to znacząco wpłynąć na kurs akcji. Ujawnienie chęci zakupu dużej liczby akcji spowoduje, że sprzedający podniosą ceny, czyli wzrośnie kurs akcji. Natomiast widoczne w całości duże zlecenie sprzedaży może doprowadzić do dużego spadku kursu. Budowa tego zlecenia przypomina górę lodową na powierzchni widoczna jest tylko jego część ujawniona przez inwestora; pod nią, jak pod powierzchnią wody, kryje się reszta pozostała część zlecenia niewidoczna dla innych inwestorów. 29

Inwestorzy mogą składać zlecenia na giełdę jedynie poprzez biura maklerskie, w których mają rachunki. Można je złożyć na kilka sposobów:

Inwestorzy mogą składać zlecenia na giełdę jedynie poprzez biura maklerskie, w których mają rachunki. Można je złożyć na kilka sposobów: Zlecenia na giełdzie Aby kupić albo sprzedać papiery wartościowe na giełdzie inwestor musi złożyć zlecenie za pośrednictwem domu maklerskiego. Zlecenie to właśnie informacja o tym, co i na jakich warunkach

Bardziej szczegółowo

Organizacja obrotu giełdowego

Organizacja obrotu giełdowego Organizacja obrotu giełdowego Notowania na warszawskiej giełdzie prowadzone są w systemie obrotu WARSET. System WARSET zapewnia pełną automatyzację przekazywania zleceń i zawierania transakcji, sprawny

Bardziej szczegółowo

Akcje. Akcje. GPW - charakterystyka. Giełda Papierów Wartościowych w Warszawie. Prawa akcjonariusza

Akcje. Akcje. GPW - charakterystyka. Giełda Papierów Wartościowych w Warszawie. Prawa akcjonariusza Akcje Akcje Akcja papier wartościowy oznaczający prawo jej posiadacza do współwłasności majątku emitenta, czyli spółki akcyjnej Prawa akcjonariusza Podział akcji: akcje imienne i na okaziciela akcje zwykłe

Bardziej szczegółowo

Jarosław Ziębiec. Zasady obrotu giełdowego

Jarosław Ziębiec. Zasady obrotu giełdowego Jarosław Ziębiec Zasady obrotu giełdowego Wydawca: Giełda Papierów Wartościowych w Warszawie SA ul. Książęca 4, 00-498 Warszawa tel. (22) 628 32 32 fax (22) 537 77 90 www.gpw.pl Opracowanie graficzne,

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie do obrotu giełdowego

Wprowadzenie do obrotu giełdowego Jesteś tu: Bossa.pl Wprowadzenie do obrotu giełdowego Przedmiotem obrotu na giełdzie mogą być instrumenty finansowe dopuszczone do obrotu giełdowego. Decyzję o dopuszczeniu instrumentów finansowych do

Bardziej szczegółowo

Specjalny Raport Portalu Inwestycje-Gieldowe.pl Zmiana systemu WARSET na UTP

Specjalny Raport Portalu Inwestycje-Gieldowe.pl Zmiana systemu WARSET na UTP Specjalny Raport Portalu Inwestycje-Gieldowe.pl Zmiana systemu WARSET na UTP Spis treści System znany z NYSE Euronext także na GPW...2 Skrócenie czasu notowań...3 Zmiany w zleceniach giełdowych...4 1.Nowości

Bardziej szczegółowo

Transakcje giełdowe od podszewki

Transakcje giełdowe od podszewki Transakcje giełdowe od podszewki Autor: Bartłomiej Dąbkowski, ipo.pl 31.10.2011. Portal finansowy IPO.pl Dla wielu osób przeprowadzanie transakcji na giełdzie wydaje się być prostą sekwencją 2 czynności:

Bardziej szczegółowo

SYSTEM UTP NA GPW W WARSZAWIE

SYSTEM UTP NA GPW W WARSZAWIE Biuro Maklerskie SYSTEM UTP NA GPW W WARSZAWIE 1/7 15 kwietnia 2013 roku Warset system informatyczny dotychczas obsługujący GPW zastąpiony zostaje przez UTP (Universal Trading Platform - Uniwersalna Platforma

Bardziej szczegółowo

MATEMATYKA NAJPEWNIEJSZYM KAPITAŁEM ABSOLWENTA

MATEMATYKA NAJPEWNIEJSZYM KAPITAŁEM ABSOLWENTA MATEMATYKA NAJPEWNIEJSZYM KAPITAŁEM ABSOLWENTA projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Lic. Michał Boczek Stypendysta projektu Matematyka najpewniejszym

Bardziej szczegółowo

RODZAJE ZLECEŃ NA GPW

RODZAJE ZLECEŃ NA GPW Zlecenia bez limitu ceny: RODZAJE ZLECEŃ NA GPW PKC - zlecenie po każdej cenie PCR - zlecenie po cenie rynkowej PCRO - zlecenie po cenie rynkowej na otwarcie Zlecenie z limitem ceny W tego typu zleceniach,

Bardziej szczegółowo

Organizacja obrotu giełdowego

Organizacja obrotu giełdowego Rocznik Giełdowy 2013 Organizacja obrotu giełdowego Rok 2012 był ostatnim pełnym rokiem działania systemu transakcyjnego Warset, który funkcjonował na GPW od 2000 r. 15 kwietnia 2013 r. rozpocznie działanie

Bardziej szczegółowo

Harmonogram sesji. This presentation or any of its parts cannot be used without prior written permission of Dom Inwestycyjny BRE Banku S..A.

Harmonogram sesji. This presentation or any of its parts cannot be used without prior written permission of Dom Inwestycyjny BRE Banku S..A. Harmonogram sesji Zarówno na rynku podstawowym, jak i równoległym, instrumenty finansowe notowane mogą być w jednym z dwóch systemów notowań: w systemie notowań jednolitych w systemie notowań ciągłych.

Bardziej szczegółowo

Wyciąg z Zarządzeń Dyrektora Domu Maklerskiego BOŚ S.A. według stanu na dzień 28 maja 2012 roku (zarządzenia dotyczące obrotu derywatami)

Wyciąg z Zarządzeń Dyrektora Domu Maklerskiego BOŚ S.A. według stanu na dzień 28 maja 2012 roku (zarządzenia dotyczące obrotu derywatami) 1 Wyciąg z Zarządzeń Dyrektora Domu Maklerskiego BOŚ S.A. według stanu na dzień 28 maja 2012 roku (zarządzenia dotyczące obrotu derywatami) Zarządzenie nr 1 Dyrektora Domu Maklerskiego BOŚ S.A. z dnia

Bardziej szczegółowo

WSE goes global with UTP

WSE goes global with UTP GIEŁDAPAPIERÓW WARTOŚCIOWYCH WARSZAWIE WSE goes global with UTP UTP - nowy system transakcyjny na GPW System transakcyjny UTP (Universal Trading Platform) to nowa jakość w dziedzinie technologii na warszawskiej

Bardziej szczegółowo

ZASADY OBROTU INSTRUMENTAMI FINANSOWYMI W ALTERNATYWNYM SYSTEMIE OBROTU (SYSTEM WARSET)

ZASADY OBROTU INSTRUMENTAMI FINANSOWYMI W ALTERNATYWNYM SYSTEMIE OBROTU (SYSTEM WARSET) Załącznik do Uchwały Nr 339/2013 Zarządu Giełdy z dnia 28 marca 2013 r. Załącznik Nr 2a do Regulaminu Alternatywnego Systemu Obrotu ZASADY OBROTU INSTRUMENTAMI FINANSOWYMI W ALTERNATYWNYM SYSTEMIE OBROTU

Bardziej szczegółowo

Szczegółowe Zasady Obrotu Giełdowego (SZOG)

Szczegółowe Zasady Obrotu Giełdowego (SZOG) www.pokonac-rynek.pl Szczegółowe Zasady Obrotu Giełdowego (SZOG) Opracował: Łukasz Zymiera na podstawie: Szczegółowe Zasady Obrotu Giełdowego, obowiązujące na Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie

Bardziej szczegółowo

Do końca 2003 roku Giełda wprowadziła promocyjne opłaty transakcyjne obniżone o 50% od ustalonych regulaminem.

Do końca 2003 roku Giełda wprowadziła promocyjne opłaty transakcyjne obniżone o 50% od ustalonych regulaminem. Opcje na GPW 22 września 2003 r. Giełda Papierów Wartościowych rozpoczęła obrót opcjami kupna oraz opcjami sprzedaży na indeks WIG20. Wprowadzenie tego instrumentu stanowi uzupełnienie oferty instrumentów

Bardziej szczegółowo

Zasady obrotu instrumentami finansowymi w alternatywnym systemie obrotu (system UTP)

Zasady obrotu instrumentami finansowymi w alternatywnym systemie obrotu (system UTP) Załącznik do Uchwały Nr 334/2013 Zarządu Giełdy z dnia 28 marca 2013 r. Załącznik Nr 2 do Regulaminu Alternatywnego Systemu Obrotu Zasady obrotu instrumentami finansowymi w alternatywnym systemie obrotu

Bardziej szczegółowo

UTP Najważniejsze informacje

UTP Najważniejsze informacje UTP Najważniejsze informacje UTP - Universal Trading Platform / Uniwersalna Platforma Obrotu System wykorzystywany między innymi na giełdzie w: Nowym Jorku Paryżu Brukseli Katarze Zalety UTP Możliwość

Bardziej szczegółowo

ZASADY OBROTU INSTRUMENTAMI FINANSOWYMI W ALTERNATYWNYM SYSTEMIE OBROTU

ZASADY OBROTU INSTRUMENTAMI FINANSOWYMI W ALTERNATYWNYM SYSTEMIE OBROTU Załącznik Nr 2 do Regulaminu Alternatywnego Systemu Obrotu (według stanu prawnego na dzień 2 kwietnia 2012 r.) ZASADY OBROTU INSTRUMENTAMI FINANSOWYMI W ALTERNATYWNYM SYSTEMIE OBROTU Rozdział 1 Postanowienia

Bardziej szczegółowo

ZASADY OBROTU INSTRUMENTAMI FINANSOWYMI W ALTERNATYWNYM SYSTEMIE OBROTU

ZASADY OBROTU INSTRUMENTAMI FINANSOWYMI W ALTERNATYWNYM SYSTEMIE OBROTU Załącznik Nr 2 do Regulaminu Alternatywnego Systemu Obrotu (według stanu prawnego na dzień 6 grudnia 2011 r.) ZASADY OBROTU INSTRUMENTAMI FINANSOWYMI W ALTERNATYWNYM SYSTEMIE OBROTU Rozdział 1 Postanowienia

Bardziej szczegółowo

Wyciąg z Zarządzeń Dyrektora Domu Maklerskiego BOŚ S.A. według stanu na dzień 24 listopada 2015 roku

Wyciąg z Zarządzeń Dyrektora Domu Maklerskiego BOŚ S.A. według stanu na dzień 24 listopada 2015 roku Wyciąg z Zarządzeń Dyrektora Domu Maklerskiego BOŚ S.A. według stanu na dzień 24 listopada 2015 roku (zarządzenia dotyczące obrotu derywatami na rachunkach derywatów intraday) Zarządzenie nr 1 Dyrektora

Bardziej szczegółowo

OBSŁUGA ZLECEŃ. I. Zlecenia bez limitu ceny. 1. Zlecenia PKC

OBSŁUGA ZLECEŃ. I. Zlecenia bez limitu ceny. 1. Zlecenia PKC OBSŁUGA ZLECEŃ I. Zlecenia bez limitu ceny 1. Zlecenia PKC Podstawową zmianą w sposobie realizacji zleceń PKC w stosunku do systemu WARSET jest zasada mówiąca, że część zlecenia napływającego, mogąca się

Bardziej szczegółowo

Wyciąg z Zarządzeń Dyrektora Domu Maklerskiego BOŚ S.A. według stanu na dzień 30 grudnia 2015 roku

Wyciąg z Zarządzeń Dyrektora Domu Maklerskiego BOŚ S.A. według stanu na dzień 30 grudnia 2015 roku Wyciąg z Zarządzeń Dyrektora Domu Maklerskiego BOŚ S.A. według stanu na dzień 30 grudnia 2015 roku (zarządzenia dotyczące obrotu derywatami na rachunkach derywatów intraday) Zarządzenie nr 4 Dyrektora

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr 15/1303/2012 Rady Nadzorczej Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie S.A. z dnia 19 września 2012 r. w sprawie zmiany Regulaminu Giełdy

Uchwała Nr 15/1303/2012 Rady Nadzorczej Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie S.A. z dnia 19 września 2012 r. w sprawie zmiany Regulaminu Giełdy Uchwała Nr 15/1303/2012 Rady Nadzorczej Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie S.A. z dnia 19 września 2012 r. w sprawie zmiany Regulaminu Giełdy W związku z wprowadzaniem nowego systemu transakcyjnego

Bardziej szczegółowo

Wyciąg z Zarządzeń Dyrektora Domu Maklerskiego BOŚ S.A. według stanu na dzień 27 września 2016 roku (zarządzenia dotyczące obrotu derywatami)

Wyciąg z Zarządzeń Dyrektora Domu Maklerskiego BOŚ S.A. według stanu na dzień 27 września 2016 roku (zarządzenia dotyczące obrotu derywatami) Wyciąg z Zarządzeń Dyrektora Domu Maklerskiego BOŚ S.A. według stanu na dzień 27 września 2016 roku (zarządzenia dotyczące obrotu derywatami) Zarządzenie nr 5 Dyrektora Domu Maklerskiego BOŚ S.A. z dnia

Bardziej szczegółowo

Rynek NewConnect. Wybrane kwestie dotyczące zasad, obrotu instrumentami notowanymi na NC

Rynek NewConnect. Wybrane kwestie dotyczące zasad, obrotu instrumentami notowanymi na NC Rynek NewConnect Wybrane kwestie dotyczące zasad, obrotu instrumentami notowanymi na NC 2 Zasady obrotu na NC platforma obrotu istniejąca technologia (WARSET) notowania od poniedziałku do piątku systemy

Bardziej szczegółowo

Wyciąg z Zarządzeń Dyrektora Domu Maklerskiego BOŚ S.A. według stanu na dzień 01 lipca 2015 roku (zarządzenia dotyczące obrotu derywatami)

Wyciąg z Zarządzeń Dyrektora Domu Maklerskiego BOŚ S.A. według stanu na dzień 01 lipca 2015 roku (zarządzenia dotyczące obrotu derywatami) Wyciąg z Zarządzeń Dyrektora Domu Maklerskiego BOŚ S.A. według stanu na dzień 01 lipca 2015 roku (zarządzenia dotyczące obrotu derywatami) Zarządzenie nr 3 Dyrektora Domu Maklerskiego BOŚ S.A. z dnia 26

Bardziej szczegółowo

SZCZEGÓŁOWE ZASADY OBROTU I ROZLICZEŃ DLA RYNKU UPRAWNIEŃ DO EMISJI

SZCZEGÓŁOWE ZASADY OBROTU I ROZLICZEŃ DLA RYNKU UPRAWNIEŃ DO EMISJI SZCZEGÓŁOWE ZASADY OBROTU I ROZLICZEŃ DLA RYNKU UPRAWNIEŃ DO EMISJI Zatwierdzone Uchwałą Zarządu Nr 96/21/16 z dnia 04 kwietnia 2016 roku wchodzi w życie z dniem 12 kwietnia 2016 roku. Strona 1 z 11 Rozdział

Bardziej szczegółowo

Wyciąg z Zarządzeń Dyrektora Domu Maklerskiego BOŚ S.A. według stanu na dzień 03 stycznia 2017 roku (zarządzenia dotyczące obrotu derywatami)

Wyciąg z Zarządzeń Dyrektora Domu Maklerskiego BOŚ S.A. według stanu na dzień 03 stycznia 2017 roku (zarządzenia dotyczące obrotu derywatami) Wyciąg z Zarządzeń Dyrektora Domu Maklerskiego BOŚ S.A. według stanu na dzień 03 stycznia 2017 roku (zarządzenia dotyczące obrotu derywatami) Zarządzenie nr 1 Dyrektora Domu Maklerskiego BOŚ S.A. z dnia

Bardziej szczegółowo

SZCZEGÓŁOWE ZASADY OBROTU I ROZLICZEŃ DLA RYNKU UPRAWNIEŃ DO EMISJI

SZCZEGÓŁOWE ZASADY OBROTU I ROZLICZEŃ DLA RYNKU UPRAWNIEŃ DO EMISJI SZCZEGÓŁOWE ZASADY OBROTU I ROZLICZEŃ DLA RYNKU UPRAWNIEŃ DO EMISJI zatwierdzone Uchwałą Zarządu nr 127/32/17 z dnia 23 maja 2017 r. wchodzi w życie z dniem 31 maja 2017 r. Strona 1 z 12 Rozdział 1 Definicje

Bardziej szczegółowo

Scenariusz zajęć dodatkowych

Scenariusz zajęć dodatkowych Małgorzata Grzanka Scenariusz zajęć dodatkowych Opracowany scenariusz dotyczy lekcji wprowadzającej do cyklu spotkań poświęconych funkcjonowaniu Giełdy Papierów Wartościowych oraz inwestowaniu. Kolejne

Bardziej szczegółowo

UTP NOWY SYSTEM TRANSAKCYJNY GIEŁDY PAPIERÓW WARTOŚCIOWYCH W WARSZAWIE

UTP NOWY SYSTEM TRANSAKCYJNY GIEŁDY PAPIERÓW WARTOŚCIOWYCH W WARSZAWIE UTP NOWY SYSTEM TRANSAKCYJNY GIEŁDY PAPIERÓW WARTOŚCIOWYCH W WARSZAWIE UTP NOWY SYSTEM TRANSAKCYJNY GPW System transakcyjny UTP (Universal Trading Platform) to nowa jakość w dziedzinie technologii na warszawskiej

Bardziej szczegółowo

Do 9:30 na 1 dzień przed. Wprowadzenie aktualnych zabezpieczeń i aktualnej liczby Praw Majątkowych z Kogeneracji. Obrotu 9:30 w Pierwszym Dniu Obrotu

Do 9:30 na 1 dzień przed. Wprowadzenie aktualnych zabezpieczeń i aktualnej liczby Praw Majątkowych z Kogeneracji. Obrotu 9:30 w Pierwszym Dniu Obrotu 3.9.1. Godziny notowań. Notowania odbywają się dwa dni w tygodniu: wtorek- Pierwszy Dzień i czwartek- Drugi Dzień (z wyłączeniem dni ustawowo wolnych od pracy) w godzinach 11:00 13:30, o ile Zarząd Giełdy

Bardziej szczegółowo

Rodzaje zleceń na GPW w Warszawie Przykłady opracowane w Serwisie BRe Brokers

Rodzaje zleceń na GPW w Warszawie Przykłady opracowane w Serwisie BRe Brokers Rodzaje zleceń na GPW w Warszawie Przykłady opracowane w Serwisie BRe Brokers Slide 1 Zlecenie z limitem ceny Najpopularniejszym zleceniem jest zlecenie z limitem ceny, w którym naleŝy wybrać ilość i limit

Bardziej szczegółowo

3.8.2. Harmonogram notowań Praw majątkowych na RPM. Notowania Praw majątkowych na RPM odbywają się wg poniższego harmonogramu:

3.8.2. Harmonogram notowań Praw majątkowych na RPM. Notowania Praw majątkowych na RPM odbywają się wg poniższego harmonogramu: 3.8.1. Godziny notowań. Notowania odbywają się dwa dni w tygodniu: wtorek Pierwszy Dzień i czwartek Drugi Dzień (z wyłączeniem dni ustawowo wolnych od pracy) w godzinach 11:00 13:30, o ile Zarząd Giełdy

Bardziej szczegółowo

ABC rynku kapitałowego

ABC rynku kapitałowego Fundacja Młodzieżowej Przedsiębiorczości Ministerstwo Skarbu Państwa ABC rynku kapitałowego wiedza o społeczeństwie podstawy przedsiębiorczości lekcje do dyspozycji wychowawcy przedmioty ekonomiczne 25

Bardziej szczegółowo

Realizacja prawa poboru. Jesteś tu: Bossa.pl

Realizacja prawa poboru. Jesteś tu: Bossa.pl Jesteś tu: Bossa.pl Podwyższając kapitał zakładowy Spółka może wyemitować nowe akcje. Walne Zgromadzenie Akcjonariuszy musi podjąć jednak decyzję, komu zaproponować ich objęcie. Zgodnie z Kodeksem Spółek

Bardziej szczegółowo

Biuro Maklerskie PODSTAWY RYNKU KAPITAŁOWEGO

Biuro Maklerskie PODSTAWY RYNKU KAPITAŁOWEGO Biuro Maklerskie PODSTAWY RYNKU KAPITAŁOWEGO 2010 Informacje zawarte w niniejszym materiale umożliwią Państwu lepsze zrozumienie funkcjonowania Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie oraz pozwolą na

Bardziej szczegółowo

Giełda Papierów Wartościowych w Warszawie

Giełda Papierów Wartościowych w Warszawie Giełda Papierów Wartościowych w Warszawie Akademia Górniczo-Hutnicza 3. grudnia 2007 Plan prezentacji Czym jest Giełda Papierów Wartościowych? Charakterystyka GPW w Warszawie. Krótka historia warszawskiej

Bardziej szczegółowo

Rynek wtórny papierów wartościowych. Anatomia Sukcesu Instytucje i zasady funkcjonowania rynku kapitałowego. Komisja Nadzoru Finansowego

Rynek wtórny papierów wartościowych. Anatomia Sukcesu Instytucje i zasady funkcjonowania rynku kapitałowego. Komisja Nadzoru Finansowego Anatomia Sukcesu Instytucje i zasady funkcjonowania rynku kapitałowego Komisja Nadzoru Finansowego Krzysztof Jajuga Rynek wtórny papierów wartościowych Anatomia sukcesu Instytucje i zasady funkcjonowania

Bardziej szczegółowo

Agenda. Inwestowanie na giełdzie - jak zacząć? Giełda Papierów Wartościowych w Warszawie. Podstawy analizy technicznej Podstawy analizy fundamentalnej

Agenda. Inwestowanie na giełdzie - jak zacząć? Giełda Papierów Wartościowych w Warszawie. Podstawy analizy technicznej Podstawy analizy fundamentalnej Agenda Inwestowanie na giełdzie - jak zacząć? Giełda Papierów Wartościowych w Warszawie Definicja giełdy Czym na giełdzie można handlować? Jak? Kiedy? Specyfika Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie

Bardziej szczegółowo

Kontrakty terminowe na akcje

Kontrakty terminowe na akcje Kontrakty terminowe na akcje Zawartość prezentacji podstawowe informacje o kontraktach terminowych na akcje, zasady notowania, wysokość depozytów zabezpieczających, przykłady wykorzystania kontraktów,

Bardziej szczegółowo

Kontrakty terminowe na GPW

Kontrakty terminowe na GPW Kontrakty terminowe na GPW Czym jest kontrakt terminowy? Umowa między 2 stronami: nabywcą i sprzedawcą Nabywca zobowiązuje się do kupna instrumentu bazowego w określonym momencie w przyszłości po określonej

Bardziej szczegółowo

Biuro Maklerskie. Podstawy rynku kapitałowego

Biuro Maklerskie. Podstawy rynku kapitałowego Biuro Maklerskie Podstawy rynku kapitałowego 2010 Informacje zawarte w niniejszym materiale umożliwią Państwu lepsze zrozumienie funkcjonowania Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie oraz pozwolą na

Bardziej szczegółowo

Sprawa została przekazana przez Komisję Nadzoru Finansowego do Prokuratury Okręgowej w Warszawie.

Sprawa została przekazana przez Komisję Nadzoru Finansowego do Prokuratury Okręgowej w Warszawie. Sprawa została przekazana przez Komisję Nadzoru Finansowego do Prokuratury Okręgowej w Warszawie. Publikujemy komunikat KNF z dnia 21 listopada 2008 r. w sprawie podejrzenia manipulacji na fixingu na sesji

Bardziej szczegółowo

Dział Rozwoju Rynku Terminowego. Modyfikacja parametrów kontraktów terminowych na akcje. Prawo poboru.

Dział Rozwoju Rynku Terminowego. Modyfikacja parametrów kontraktów terminowych na akcje. Prawo poboru. Dział Rozwoju Rynku Terminowego Modyfikacja parametrów kontraktów terminowych na akcje. Prawo poboru. Czym jest prawo poboru? Prawo poboru oznacza przywilej (prawo, a nie obowiązek) pierwszeństwa przy

Bardziej szczegółowo

transakcje są zawierane Faza przed zamknięciem (przyjmowanie zleceń na zamknięcie)

transakcje są zawierane Faza przed zamknięciem (przyjmowanie zleceń na zamknięcie) Zasady obrotu Na rynku NewConnect spółka może wybrać jeden z dwóch rynków: rynek kierowany zleceniami (z udziałem Animatora Rynku) lub rynek kierowany cenami (z udziałem Market Makera). Możliwe są notowania

Bardziej szczegółowo

Taryfa Opłat i Prowizji Biura Maklerskiego Alior Bank S.A.

Taryfa Opłat i Prowizji Biura Maklerskiego Alior Bank S.A. Taryfa Opłat i Prowizji Biura Maklerskiego Alior Bank S.A. Obowiązuje do 31lipca 2014 r. I OPŁATY Lp. Rodzaj usługi Wysokość opłaty 1. Aktywacja rachunku papierów wartościowych i rachunku pieniężnego (opłata

Bardziej szczegółowo

Część I. Zasady obrotu. 1. Organizacja notowań i zawierania transakcji pozaseryjnych na RDN.

Część I. Zasady obrotu. 1. Organizacja notowań i zawierania transakcji pozaseryjnych na RDN. Część I. Zasady obrotu 1. Organizacja notowań i zawierania transakcji pozaseryjnych na RDN. 1.1. Obrót na RDN prowadzony jest w dwóch dniach poprzedzających Dzień na - kontraktach określonych w specyfikacjach

Bardziej szczegółowo

SZCZEGÓŁOWE ZASADY OBROTU GIEŁDOWEGO (tekst ujednolicony według stanu prawnego na dzień 3 sierpnia 2009 r.)

SZCZEGÓŁOWE ZASADY OBROTU GIEŁDOWEGO (tekst ujednolicony według stanu prawnego na dzień 3 sierpnia 2009 r.) SZCZEGÓŁOWE ZASADY OBROTU GIEŁDOWEGO (tekst ujednolicony według stanu prawnego na dzień 3 sierpnia 2009 r.) ROZDZIAŁ I... 5 Szczegółowe warunki dopuszczania, wprowadzania i obrotu instrumentami finansowymi...

Bardziej szczegółowo

Zasady Ciągłości Działania Systemu Transakcyjnego GPW

Zasady Ciągłości Działania Systemu Transakcyjnego GPW Załącznik do Uchwały Nr 1118/2012 Zarządu Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie S.A. z dnia 12 listopada 2012 r. Zasady Ciągłości Działania Systemu Transakcyjnego GPW ROZDZIAŁ I... 2 ZASADY PRZEJŚCIA

Bardziej szczegółowo

WSTĘP DO INWESTOWANIA

WSTĘP DO INWESTOWANIA WSTĘP DO INWESTOWANIA Paweł Baluch Departament Klientów Detalicznych ING Securities Listopad 2012 AGENDA Istota inwestycji oraz organizacja rynku kapitałowego Rynek podstawowy oraz rynki alternatywne Rodzaje

Bardziej szczegółowo

PEKAO24MAKLER SERWIS MOBILNY PODRĘCZNIK UŻYTKOWNIKA. Cz. II ZLECENIA

PEKAO24MAKLER SERWIS MOBILNY PODRĘCZNIK UŻYTKOWNIKA. Cz. II ZLECENIA PEKAO24MAKLER SERWIS MOBILNY PODRĘCZNIK UŻYTKOWNIKA Cz. II ZLECENIA Spis treści: 1. ZLECENIA... 2 1.1. AKCJE, OBLIGACJE i INNE... 2 1.1.1. Definiowanie warunków dodatkowych... 5 1.2. INSTRUMENTY POCHODNE...

Bardziej szczegółowo

PRAWA POBORU CZYM SĄ I JAK JE WYKORZYSTAĆ?

PRAWA POBORU CZYM SĄ I JAK JE WYKORZYSTAĆ? PRAWA POBORU CZYM SĄ I JAK JE WYKORZYSTAĆ? Emisja z prawem poboru Emisja z prawem poboru może mieć miejsce, gdy spółka potrzebuje dodatkowych środków finansowych i w związku z tym podejmuje decyzję o podwyższeniu

Bardziej szczegółowo

ZASADY WYCENY AKTYWÓW FUNDUSZU WPROWADZONE ZE WZGLĘDU NA ZMIANĘ NORM PRAWNYCH. Wycena aktywów Funduszu, ustalenie zobowiązań i wyniku z operacji

ZASADY WYCENY AKTYWÓW FUNDUSZU WPROWADZONE ZE WZGLĘDU NA ZMIANĘ NORM PRAWNYCH. Wycena aktywów Funduszu, ustalenie zobowiązań i wyniku z operacji ZASADY WYCENY AKTYWÓW FUNDUSZU WPROWADZONE ZE WZGLĘDU NA ZMIANĘ NORM PRAWNYCH Wycena aktywów Funduszu, ustalenie zobowiązań i wyniku z operacji 1. Wycena Aktywów Funduszu oraz ustalenie Wartości Aktywów

Bardziej szczegółowo

Taryfa Opłat i Prowizji Biura Maklerskiego Alior Bank S.A.

Taryfa Opłat i Prowizji Biura Maklerskiego Alior Bank S.A. Taryfa Opłat i Prowizji Biura Maklerskiego Alior Bank S.A. Obowiązuje do 26 marca 2017 r. I OPŁATY Lp. Rodzaj usługi Wysokość opłaty 1. Aktywacja rachunku papierów wartościowych i rachunku pieniężnego

Bardziej szczegółowo

Prowizja dla zleceń składanych osobiście lub telefonicznie

Prowizja dla zleceń składanych osobiście lub telefonicznie Taryfa prowizji i opłat pobieranych przez Biuro Maklerskie Banku BGŻ BNP Paribas S.A. za świadczenie usług maklerskich A. PROWIZJE W OBROCIE ZORGANIZOWANYM NA RYNKU KRAJOWYM I. Prowizje od transakcji akcjami,

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr 32/1419/2015 Rady Nadzorczej Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie S.A. z dnia 16 grudnia 2015 r. (z późń. zm.)

Uchwała Nr 32/1419/2015 Rady Nadzorczej Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie S.A. z dnia 16 grudnia 2015 r. (z późń. zm.) Uchwała Nr 32/1419/2015 Rady Nadzorczej Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie S.A. z dnia 16 grudnia 2015 r. (z późń. zm.) w sprawie zmiany Regulaminu Giełdy (tekst jednolity) Na podstawie 18 ust.

Bardziej szczegółowo

Nazwy skrócone opcji notowanych na GPW tworzy się w następujący sposób: OXYZkrccc, gdzie:

Nazwy skrócone opcji notowanych na GPW tworzy się w następujący sposób: OXYZkrccc, gdzie: Opcje na GPW (III) Na warszawskiej Giełdzie Papierów Wartościowych notuje się opcje na WIG20 i akcje niektórych spółek o najwyższej płynności. Każdy rodzaj opcji notowany jest w kilku, czasem nawet kilkunastu

Bardziej szczegółowo

i inwestowania w biznesie

i inwestowania w biznesie Podstawy finansów i inwestowania w biznesie Wykład 2 Plan wykładu Indeksy giełdowe Rola Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie i jej podstawowe funkcje Obrót publiczny a niepubliczny Podstawowe rodzaje

Bardziej szczegółowo

SZCZEGÓŁOWE ZASADY OBROTU GIEŁDOWEGO (tekst ujednolicony według stanu prawnego na dzień 1 maja 2012 r.)

SZCZEGÓŁOWE ZASADY OBROTU GIEŁDOWEGO (tekst ujednolicony według stanu prawnego na dzień 1 maja 2012 r.) SZCZEGÓŁOWE ZASADY OBROTU GIEŁDOWEGO (tekst ujednolicony według stanu prawnego na dzień 1 maja 2012 r.) ROZDZIAŁ I... 6 Szczegółowe warunki dopuszczania, wprowadzania i obrotu instrumentami finansowymi...

Bardziej szczegółowo

Zarządzenie nr PL/15/09 Członka Zarządu X-Trade Brokers DM S.A. z dnia 3/08/2009 r.

Zarządzenie nr PL/15/09 Członka Zarządu X-Trade Brokers DM S.A. z dnia 3/08/2009 r. Zarządzenie nr PL/15/09 Członka Zarządu X-Trade Brokers DM S.A. z dnia 3/08/2009 r. Działając zgodnie z postanowieniami REGULAMINU ŚWIADCZENIA USŁUG BROKERSKICH PRZEZ X-TRADE BROKERS DOM MAKLERSKI S.A.

Bardziej szczegółowo

Forward kontrakt terminowy o charakterze rzeczywistym (z dostawą instrumentu bazowego).

Forward kontrakt terminowy o charakterze rzeczywistym (z dostawą instrumentu bazowego). Kontrakt terminowy (z ang. futures contract) to umowa pomiędzy dwiema stronami, z których jedna zobowiązuje się do kupna, a druga do sprzedaży, w określonym terminie w przyszłości (w tzw. dniu wygaśnięcia)

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr 1267/2010 Zarządu Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie S.A. z dnia 1 grudnia 2010 r.

Uchwała Nr 1267/2010 Zarządu Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie S.A. z dnia 1 grudnia 2010 r. Uchwała Nr 1267/2010 Zarządu Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie S.A. z dnia 1 grudnia 2010 r. w sprawie zmiany godzin odbywania sesji giełdowej, harmonogramu notowań, godzin przekazywania raportów

Bardziej szczegółowo

SZCZEGÓŁOWE ZASADY OBROTU GIEŁDOWEGO (tekst ujednolicony według stanu prawnego na dzień 3 września 2010 r.)

SZCZEGÓŁOWE ZASADY OBROTU GIEŁDOWEGO (tekst ujednolicony według stanu prawnego na dzień 3 września 2010 r.) SZCZEGÓŁOWE ZASADY OBROTU GIEŁDOWEGO (tekst ujednolicony według stanu prawnego na dzień 3 września 2010 r.) ROZDZIAŁ I... 5 Szczegółowe warunki dopuszczania, wprowadzania i obrotu instrumentami finansowymi...

Bardziej szczegółowo

UTP Nowoczesna technologia na GPW

UTP Nowoczesna technologia na GPW UTP Nowoczesna technologia na GPW Warszawa, 28 sierpnia 2012 r. UTP nowoczesna technologia na GPW system opracowany i funkcjonujący w grupie NYSE Euronext należący do najnowocześniejszych rozwiązań funkcjonujących

Bardziej szczegółowo

Instytucje rynku kapitałowego w Polsce

Instytucje rynku kapitałowego w Polsce Instytucje rynku kapitałowego w Polsce Slide 1 Instytucje rynku kapitałowego Slide 2 Instytucje rynku kapitałowego Komisja Nadzoru Finansowego (KNF) Centralny organ administracji rządowej. Komisja Nadzoru

Bardziej szczegółowo

OGŁOSZENIE. Zgodnie z 35 ust.1 pkt 2 statutu Funduszu Własności Pracowniczej PKP Specjalistycznego Funduszu Inwestycyjnego Otwartego

OGŁOSZENIE. Zgodnie z 35 ust.1 pkt 2 statutu Funduszu Własności Pracowniczej PKP Specjalistycznego Funduszu Inwestycyjnego Otwartego OGŁOSZENIE Zgodnie z 35 ust.1 pkt 2 statutu Funduszu Własności Pracowniczej PKP Specjalistycznego Funduszu Inwestycyjnego Otwartego Fundusz ogłasza zmiany statutu: 1) 26 statutu Funduszu otrzymuje brzmienie:

Bardziej szczegółowo

A. PROWIZJE W OBROCIE ZORGANIZOWANYM NA RYNKU KRAJOWYM

A. PROWIZJE W OBROCIE ZORGANIZOWANYM NA RYNKU KRAJOWYM Taryfa prowizji i opłat pobieranych przez Biuro Maklerskie Banku BGŻ BNP Paribas S.A. za świadczenie usług maklerskich A. PROWIZJE W OBROCIE ZORGANIZOWANYM NA RYNKU KRAJOWYM I. Prowizje od transakcji akcjami,

Bardziej szczegółowo

Minimalne warunki animowania instrumentów notowanych na rynku głównym GPW

Minimalne warunki animowania instrumentów notowanych na rynku głównym GPW Minimalne warunki animowania instrumentów notowanych na rynku głównym GPW I. Akcje spółek z segmentu TOP5 dla kursów nie większych niż 1 zł 0,03 zł, dla kursów większych od 1 zł, ale nie większych niż

Bardziej szczegółowo

Taryfa Opłat i Prowizji Biura Maklerskiego Alior Bank S.A.

Taryfa Opłat i Prowizji Biura Maklerskiego Alior Bank S.A. Taryfa Opłat i Prowizji Biura Maklerskiego Alior Bank S.A. Obowiązuje od 3 stycznia 2018 r. I OPŁATY Lp. Rodzaj usługi Wysokość opłaty 1. Aktywacja rachunku papierów wartościowych i rachunku pieniężnego

Bardziej szczegółowo

Biuro Maklerskie. Podstawy rynku kapitałowego

Biuro Maklerskie. Podstawy rynku kapitałowego Biuro Maklerskie Podstawy rynku kapitałowego 2010 Informacje zawarte w niniejszym materiale umożliwią Państwu lepsze zrozumienie funkcjonowania Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie oraz pozwolą na

Bardziej szczegółowo

Piotr Baszak Członek Zarządu X-Trade Brokers DM S.A./ Member of Management Board

Piotr Baszak Członek Zarządu X-Trade Brokers DM S.A./ Member of Management Board Zarządzenie nr PL/ 01/14 Członków Zarządu X-Trade Brokers DM S.A. z dnia 13/01/2014 Order No. PL/01/14 of Members of Management Board X-Trade Brokers DM S.A. dated on 13/01/2014 Działając zgodnie z postanowieniami

Bardziej szczegółowo

Panel zlecenia standardowego, to najprostszy sposób złożenia zlecenia kupna/sprzedaży wybranego instrumentu finansowego.

Panel zlecenia standardowego, to najprostszy sposób złożenia zlecenia kupna/sprzedaży wybranego instrumentu finansowego. ZLECENIE STANDARDOWE Panel zlecenia standardowego, to najprostszy sposób złożenia zlecenia kupna/sprzedaży wybranego instrumentu finansowego. Aby kupić/sprzedać wybrany instrument, należy jedynie wpisać

Bardziej szczegółowo

Opcje giełdowe. Wprowadzenie teoretyczne oraz zasady obrotu

Opcje giełdowe. Wprowadzenie teoretyczne oraz zasady obrotu Opcje giełdowe Wprowadzenie teoretyczne oraz zasady obrotu NAJWAŻNIEJSZE CECHY OPCJI Instrument pochodny (kontrakt opcyjny), Asymetryczny profil wypłaty, Możliwość budowania portfeli o różnych profilach

Bardziej szczegółowo

Krótka sprzedaż akcji

Krótka sprzedaż akcji Źródło: http://akcjonariatobywatelski.pl/pl/centrum-edukacyjne/materialy-edukacyjne/57,krotka-sprzedaz-akcji.html Wygenerowano: Niedziela, 31 stycznia 2016, 17:35 Krótka sprzedaż akcji Krótka sprzedaż

Bardziej szczegółowo

Szczegółowe zasady obliczania wysokości i pobierania opłat giełdowych

Szczegółowe zasady obliczania wysokości i pobierania opłat giełdowych Załącznik do Uchwały Nr 1357/2011 Zarządu Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie S.A. z dnia 3 listopada 2011 r. Szczegółowe zasady obliczania wysokości i pobierania opłat giełdowych I. Postanowienia

Bardziej szczegółowo

Wykład: Rynki finansowe część I. prof. UG dr hab. Leszek Pawłowicz rok akadem. 2014/2015

Wykład: Rynki finansowe część I. prof. UG dr hab. Leszek Pawłowicz rok akadem. 2014/2015 Wykład: Rynki finansowe część I prof. UG dr hab. Leszek Pawłowicz rok akadem. 2014/2015 Zasadnicza część rynku finansowego służy pozyskiwaniu kapitału Rynek pozyskiwania kapitału to: 1. Rynek pozyskiwania

Bardziej szczegółowo

OPCJE W to też możesz inwestować na giełdzie

OPCJE W to też możesz inwestować na giełdzie OPCJE NA WIG 20 W to też możesz inwestować na giełdzie GIEŁDAPAPIERÓW WARTOŚCIOWYCH WARSZAWIE OPCJE NA WIG 20 Opcje na WIG20 to popularny instrument, którego obrót systematycznie rośnie. Opcje dają ogromne

Bardziej szczegółowo

Kontrakty terminowe bez tajemnic. Marcin Kwaśniewski Dział Rynku Terminowego

Kontrakty terminowe bez tajemnic. Marcin Kwaśniewski Dział Rynku Terminowego Kontrakty terminowe bez tajemnic Marcin Kwaśniewski Dział Rynku Terminowego Agenda: ABC kontraktów terminowych Zasady obrotu kontraktami Depozyty zabezpieczające Zabezpieczanie i spekulacja Ryzyko inwestowania

Bardziej szczegółowo

TURNIEJ WIEDZY O RYNKU KAPITAŁOWYM

TURNIEJ WIEDZY O RYNKU KAPITAŁOWYM TURNIEJ WIEDZY O RYNKU KAPITAŁOWYM REGUŁY ZAWODÓW: Turniej składać się będzie z 5 etapów. Każdy z etapów będzie miał na celu wyeliminowanie najsłabszych drużyn (czyli drużyn które uzyskają najniższą liczbę

Bardziej szczegółowo

Instrumenty notowane na GPW i zasady jej funkcjonowania

Instrumenty notowane na GPW i zasady jej funkcjonowania Instrumenty notowane na GPW i zasady jej funkcjonowania Prezentuje: Paweł Cymcyk Analityk Przygotował: Krzysztof Dresler Chief Financial Officer Xelion. Doradcy Finansowi UniCredit Group O giełdzie Tradycje

Bardziej szczegółowo

Komunikat nr 21/DM/DRPiKO/2014

Komunikat nr 21/DM/DRPiKO/2014 Komunikat nr 21/DM/DRPiKO/2014 z dnia 22-09-2014 r. w sprawie określenia zasad obsługi zleceń zaawansowanych w Domu Maklerskim Pekao W związku z 34a ust. 3 Regulaminu świadczenia usług maklerskich przez

Bardziej szczegółowo

Podręcznik: Z. Makieła, T. Rachwał, Podstawy Przedsiębiorczości. Kształcenie ogólne w zakresie podstawowym, Nowa Era, Warszawa 2005.

Podręcznik: Z. Makieła, T. Rachwał, Podstawy Przedsiębiorczości. Kształcenie ogólne w zakresie podstawowym, Nowa Era, Warszawa 2005. 1.. 2. Giełda Papierów Wartościowych Uczeń zna a. 1. Cele lekcji i. a) Wiadomości pojęcie giełdy, papieru wartościowego, rodzaje rynków, rodzaje papierów wartościowych. Uczeń potrafi: wyjaśnić rolę giełdy,

Bardziej szczegółowo

Opcja jest to prawo przysługujące nabywcy opcji wobec jej wystawcy do:

Opcja jest to prawo przysługujące nabywcy opcji wobec jej wystawcy do: Jesteś tu: Bossa.pl Opcje na WIG20 - wprowadzenie Opcja jest to prawo przysługujące nabywcy opcji wobec jej wystawcy do: żądania w ustalonym terminie dostawy instrumentu bazowego po określonej cenie wykonania

Bardziej szczegółowo

Kontrakty terminowe. This presentation or any of its parts cannot be used without prior written permission of Dom Inwestycyjny BRE Banku S..A.

Kontrakty terminowe. This presentation or any of its parts cannot be used without prior written permission of Dom Inwestycyjny BRE Banku S..A. Kontrakty terminowe Slide 1 Podstawowe zagadnienia podstawowe informacje o kontraktach zasady notowania, depozyty zabezpieczające, przykłady wykorzystania kontraktów, ryzyko związane z inwestycjami w kontrakty,

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr 1/1233/2010 Rady Nadzorczej Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie S.A. z dnia 17 lutego 2010 r. w sprawie zmiany Regulaminu Giełdy

Uchwała Nr 1/1233/2010 Rady Nadzorczej Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie S.A. z dnia 17 lutego 2010 r. w sprawie zmiany Regulaminu Giełdy Uchwała Nr 1/1233/2010 Rady Nadzorczej Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie S.A. z dnia 17 lutego 2010 r. w sprawie zmiany Regulaminu Giełdy Na podstawie 19 ust. 2 lit. g) Statutu Giełdy, Rada Giełdy

Bardziej szczegółowo

Opcje na akcje Zasady obrotu

Opcje na akcje Zasady obrotu Giełda Papierów Wartościowych w Warszawie S.A. Opcje na akcje Zasady obrotu Krzysztof Mejszutowicz Zespół Instrumentów Pochodnych Dział Notowań i Rozwoju Rynku Zasady obrotu (1) Instrumenty bazowe (akcje

Bardziej szczegółowo

Rynki i Instrumenty Finansowe. Warszawa, 30 listopada 2011 r.

Rynki i Instrumenty Finansowe. Warszawa, 30 listopada 2011 r. Rynki i Instrumenty Finansowe Warszawa, 30 listopada 2011 r. Rynek Finansowy Rynek Finansowy, Rynek Kapitałowy RYNEK FINANSOWY RYNEK KAPITAŁOWY RYNEK INSTRUMENTÓW POCHODNYCH RYNEK PIENIĘŻNY 3 Rynek Finansowy

Bardziej szczegółowo

Rynki notowań Na rynku pozagiełdowym (CETO) nie ma tego rodzaju ograniczeń.

Rynki notowań Na rynku pozagiełdowym (CETO) nie ma tego rodzaju ograniczeń. Rynki notowań Rynek podstawowy Rynek równoległy Warunki wejścia na te rynki wyznaczone zostały przede wszystkim dla: - wartości akcji dopuszczonych do obrotu (lub innych papierów wartościowych), - kapitału

Bardziej szczegółowo

SZCZEGÓŁOWE ZASADY OBROTU GIEŁDOWEGO

SZCZEGÓŁOWE ZASADY OBROTU GIEŁDOWEGO (tekst ujednolicony według stanu prawnego na dzień 2 października` 2006 r.) SZCZEGÓŁOWE ZASADY OBROTU GIEŁDOWEGO ROZDZIAŁ I... 5 Szczegółowe warunki dopuszczania, wprowadzania i obrotu instrumentami finansowymi...

Bardziej szczegółowo

PEKAO24MAKLER SERWIS MOBILNY

PEKAO24MAKLER SERWIS MOBILNY PEKAO24MAKLER SERWIS MOBILNY PODRĘCZNIK UśYTKOWNIKA Spis treści: 1. ZLECENIA...2 1.1. AKCJE, OBLIGACJE i INNE... 2 1.1.1. Definiowanie warunków dodatkowych... 5 1.2. INSTRUMENTY POCHODNE... 7 2. ZLECENIA

Bardziej szczegółowo

Kontrakty terminowe. kontraktów. Liczba otwartych pozycji w 2012 roku była najwyższa w listopadzie kiedy to wyniosła 18,1 tys. sztuk.

Kontrakty terminowe. kontraktów. Liczba otwartych pozycji w 2012 roku była najwyższa w listopadzie kiedy to wyniosła 18,1 tys. sztuk. Rocznik Giełdowy 2013 Kontrakty terminowe W roku 2012 handlowano na giełdzie kontraktami terminowymi na indeksy WIG20, mwig40, na kursy walut dolara amerykańskiego, euro, franka szwajcarskiego oraz na

Bardziej szczegółowo

PEKAO24MAKLER PODRĘCZNIK UŻYTKOWNIKA. Cz. II ZLECENIA

PEKAO24MAKLER PODRĘCZNIK UŻYTKOWNIKA. Cz. II ZLECENIA PEKAO24MAKLER PODRĘCZNIK UŻYTKOWNIKA Cz. II ZLECENIA ZLECENIA 1. AKCJE I OBLIGACJE... 2 2. INSTRUMENTY POCHODNE... 14 3. INNE... 16 4. KRÓTKA SPRZEDAŻ... 18 5. WYKONANIE JEDNOSTEK INDEKSOWYCH... 22 6.

Bardziej szczegółowo

Giełda Papierów Wartościowych w Warszawie oferuje inwestorom nową możliwość zawierania transakcji.

Giełda Papierów Wartościowych w Warszawie oferuje inwestorom nową możliwość zawierania transakcji. Giełda Papierów Wartościowych w Warszawie oferuje inwestorom nową możliwość zawierania transakcji. Giełda Papierów Wartościowych w Warszawie oferuje inwestorom nową możliwość zawierania transakcji. Od

Bardziej szczegółowo

OBLICZANIE WYMOGU KAPITAŁOWEGO Z TYTUŁU RYZYKA CEN KAPITAŁOWYCH PAPIERÓW WARTOŚCIOWYCH

OBLICZANIE WYMOGU KAPITAŁOWEGO Z TYTUŁU RYZYKA CEN KAPITAŁOWYCH PAPIERÓW WARTOŚCIOWYCH DZIENNIK URZĘDOWY NBP NR 2-83 - poz. 3 Załącznik nr 8 do uchwały nr 1/2007 Komisji Nadzoru Bankowego z dnia 13 marca 2007 r. (poz. 3) OBLICZANIE WYMOGU KAPITAŁOWEGO Z TYTUŁU RYZYKA CEN KAPITAŁOWYCH PAPIERÓW

Bardziej szczegółowo

Szczegółowe zasady obliczania wysokości i pobierania opłat giełdowych

Szczegółowe zasady obliczania wysokości i pobierania opłat giełdowych Załącznik do Uchwały Nr 901/2012 Zarządu Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie S.A. z dnia 11 września 2012 r. Szczegółowe zasady obliczania wysokości i pobierania opłat giełdowych I. Postanowienia

Bardziej szczegółowo

Zasady obrotu na Catalyst

Zasady obrotu na Catalyst Zasady obrotu na Catalyst Zasady obrotu na rynkach GPW Platformą transakcyjną dla rynków prowadzonych przez GPW jest system WARSET. W ramach rynku Catalyst emitent instrumentów dłużnych (obligacji korporacyjnych,

Bardziej szczegółowo

WARRANTY OPCYJNE. W to też możesz inwestować na giełdzie GIEŁDAPAPIERÓW WARTOŚCIOWYCH WARSZAWIE

WARRANTY OPCYJNE. W to też możesz inwestować na giełdzie GIEŁDAPAPIERÓW WARTOŚCIOWYCH WARSZAWIE WARRANTY OPCYJNE W to też możesz inwestować na giełdzie GIEŁDAPAPIERÓW WARTOŚCIOWYCH WARSZAWIE WARRANTY OPCYJNE Warranty opcyjne (dalej: warranty) są papierami wartościowymi emitowanymi przez instytucje

Bardziej szczegółowo