Odpowiedzialność karna, cywilna i zawodowa lekarza. dr n. med. mgr prawa Tomasz Jurek

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Odpowiedzialność karna, cywilna i zawodowa lekarza. dr n. med. mgr prawa Tomasz Jurek"

Transkrypt

1 Katedra Medycyny Sądowej, Zakład Prawa Medycznego Akademia Medyczna we Wrocławiu Odpowiedzialność karna, cywilna i zawodowa lekarza dr n. med. mgr prawa Tomasz Jurek Badanie zrealizowano dzięki stypendium naukowemu w ramach projektu pn. Programu rozwoju Akademii Medycznej we Wrocławiu realizowanego ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego, Program Operacyjny Kapitał Ludzki (Umowa nr UDA-POKL /08-01)

2 Każde działanie wiąże się z ryzykiem niepowodzenia. W udzielaniu świadczeń zdrowotnych niepowodzenie wynikające z nieprawidłowego działania lub braku działania może rodzić odpowiedzialność prawną. Pogłębianie wiedzy o fizjologii i patologii organizmu człowieka doprowadziło do tworzenia, obowiązujących na danym etapie poznania konkretnego schorzenia, zasad postępowania. Poprawność ich wykonywania decydowała o granicy pomiędzy korzystnym rezultatem leczenia, realizacją ryzyka leczniczego a ryzykiem prawnym. 2

3 STRACH Obawa przed niekorzystnymi skutkami udzielania świadczeń zdrowotnych nie jest obca chorym. Taka obawa towarzyszy również lekarzowi przy wykonywaniu zawodu i wynika z rosnącej świadomości prawnej. Dążenie do zminimalizowania ilości błędów winno być zatem celem działania wszelkich, decydujących o funkcjonowaniu służby zdrowia, czynników. Leży to zarówno w dobrym interesie pacjentów jak i lekarzy. 3

4 CZYNNIKI ZAGROŻENIA Zagrożenie, jakie niesie ze sobą udzielanie świadczeń zdrowotnych, zależy od: wiedzy lekarskiej w danej dziedzinie medycyny, możliwości wykorzystania tej wiedzy w określonych warunkach, przygotowania i doświadczenia zawodowego lekarzy innych pracowników służby zdrowia, cech osobowościowych lekarza, decydujących o stylu komunikowania się z pacjentem i innymi pracownikami służby zdrowia, cech osobowościowych pacjenta a w szczególności umiejętności (i chęci) współpracy w realizacji proponowanych mu procedur, wymogów prawa medycznego, możliwości ekonomicznych państwa. i

5 CZYNNIKI ZAGROŻENIA Najczęstsze sytuacje ryzykowne wiążą się z: niewłaściwą interpretacją istniejących, nawet typowych dla danego schorzenia lub stanu pourazowego objawów, niewykorzystywaniem dostępnych, a koniecznych w określonej sytuacji zdrowotnej, możliwości diagnostycznych, podjęciem się świadczeń zdrowotnych, mimo braku odpowiednich kompetencji, nieuzasadnioną zwłoką w interwencji, nieprawidłowościami w leczeniu farmakologicznym, nieprawidłowościami w organizacji działania całej placówki medycznej lub oddziału, za które szeregowy lekarz, co prawda nie odpowiada, ale na które się godzi, narażając się na możliwość popełnienia błędów.

6 CZYNNIKI ZAGROŻENIA Najczęstszymi przyczynami wszczynania spraw przeciwko zakładom opieki zdrowotnej są: nagła, niespodziewana śmierć, wystąpienie ciężkich powikłań, w tym mieszczących się w granicach ryzyka leczniczego, z którymi chory i jego rodzina nie liczyli się, nieudzielenie pomocy choremu przez wezwanego lekarza, a zwłaszcza pozostawienie go w domu, podczas gdy, zdaniem rodziny, wymagał on hospitalizacji.

7 BŁĄD MEDYCZNY Medycyna przestała być sztuką w miarę postępu stała się wymierną nauką opartą na empirycznym poznaniu, a nie nieprzewidywalnym ciągu zdarzeń spowodowanych bliżej nieokreślonymi zjawiskami biologii. 7

8 BŁĄD MEDYCZNY Tradycyjna definicja błędu (B. Popielski, 1957r.): Błędem jest postępowanie (działanie bądź zaniechanie) wbrew podstawowym, powszechnie uznawanym zasadom współczesnej (aktualnej) wiedzy lekarskiej. 8

9 WZMOŻONE RYZYKO Lekarz popełnia błąd w stosunku do człowieka chorego lub w stanie pourazowym. Oba te stany same przez się niosą określone ryzyko, nawet przy prawidłowo postawionym rozpoznaniu i zastosowanym leczeniu. Bardzo trudno jest ustalić, a czasem jest to nawet niemożliwe, jakie skutki spowodowało schorzenie, a jakie popełniony ewentualnie błąd. 9

10 ZDARZENIE NIEPOŻĄDANE Pojęciem szerokim i neutralnym jest: zdarzenie niepożądane. Zakresem semantycznym obejmuje ono wszystkie te przypadki, w których skutek nie był zgodny z oczekiwaniami lub przewidywanym rezultatem, niezależnie od przyczyny takiego stanu rzeczy. 10

11 Odpowiedzialność lekarza CYWILNA ZAWODOWA KARNA DYSCYPLINARNA (PRACOWNICZA)

12 ODPOWIEDZIALNOŚĆ KARNA Podstawy odpowiedzialności karnej: kodeks karny pozakodeksowe prawo karne Odpowiedzialność karna lekarza związana jest z: - popełnieniem błędu medycznego - innymi czynami, popełnionymi w związku z wykonywaniem zawodu lekarza 12

13 ISTOTA ODPOWIEDZIALNOŚCI KARNEJ Art Odpowiedzialności karnej podlega ten tylko, kto popełnia czyn zabroniony pod groźbą kary przez ustawę obowiązującą w czasie jego popełnienia. 2. Nie stanowi przestępstwa czyn zabroniony, którego społeczna szkodliwość jest znikoma. 3. Nie popełnia przestępstwa sprawca czynu zabronionego, jeżeli nie można mu przypisać winy w czasie czynu.

14 Przesłanki odpowiedzialności karnej za błąd medyczny: - nieprawidłowe postępowanie lekarskie - związek przyczynowy pomiędzy postępowaniem medycznym a skutkiem - wina

15 ODPOWIEDZIALNOŚĆ CYWILNA Funkcją odpowiedzialności cywilnej jest funkcja kompensacyjna, której celem jest wyrównanie uszczerbku doznanego przez poszkodowanego w dobrach prawnie chronionych. 15

16 PRZESŁANKI ODPOWIEDZIALNOŚCI CYWILNEJ: zdarzenie wyrządzające szkodę, z którym ustawa łączy obowiązek odszkodowawczy (niewykonanie lub nienależyte wykonanie łączącego strony zobowiązania - przy odpowiedzialności ex contractu oraz czyn niedozwolony przy odpowiedzialności ex delicto), szkoda rozumiana jako uszczerbek w dobrach prawnie chronionych, z którym to ustawa łączy obowiązek odszkodowawczy, związek przyczynowy pomiędzy zdarzeniem wyrządzającym szkodę a ową szkodą.

17 ODPOWIEDZIALNOŚĆ ZAWODOWA USTAWA z dnia 2 grudnia 2009 r. o izbach lekarskich Dz. U. z 22 grudnia 2009 Nr 219 poz

18 ISTOTA ODPOWIEDZIALNOŚCI ZAWODOWEJ Istota odpowiedzialności zawodowej zachodzi, gdy lekarz dopuszcza się naruszenia obowiązków składających się na treść i społeczną funkcję zawodu albo postępuje niezgodnie z zasadami deontologii i etyki zawodowej, uchybiając godności zawodu tzn. narażając na szwank dobre imię medyków i podważając zaufanie do zawodu lekarskiego, działa sprzecznie ze społeczna funkcją zawodu lub w sposób nie do pogodzenia z powołaniem zawodu lekarza.

19 Odpowiedzialność zawodowa: niedopełnienie obowiązku zawodowego, naruszenie zasadom etyki i deontologii lekarskiej (godności zawodu), złamanie przepisów związanych z wykonywaniem zawodu, nieprzestrzeganie uchwał władz i organów samorządów lekarzy. Zakres odpowiedzialności zawodowej wykracza poza ramy odpowiedzialności karnej (odpowiedzialność wzmocniona).

20 Przewinieniem zawodowym jest: postępowanie sprzeczne z zasadami etyki i zawodowej albo naruszenie przepisów o wykonywaniu zawodu lekarza

21 Możliwy zakres odpowiedzialności zawodowej: wyłącznie czyny popełnione w związku z wykonywaniem zawodu, także inne przestępstwo pod warunkiem, że uchybiono godności zawodu lekarza lub przez jego popełnienie doszło do obniżenia publicznego zaufania do zawodu, również każde poważniejsze przestępstwo popełnione przez lekarza, niezależnie od charakteru okoliczności czynu

22 Od wiedzy i świadomości chorego zależy, czy znane są mu pojęcia: ryzyka leczniczego, nietolerancji na leki, niepowodzenia leczniczego, powikłań. O powyższych, niepożądanych skutkach leczenia, które nie wynikają z błędnego postępowania lekarskiego, pacjent, w ramach realizacji prawa do informacji o stanie zdrowia, winien być przystępnie poinformowany przez lekarza. 22

23 Poza świadomością pacjenta, a często i lekarza, pozostają takie czynniki zagrożenia jak: wadliwa komunikacja interpersonalna nieujawnione wady organizacji pracy błędy w przetwarzaniu informacji zawodność sprzętu patologiczne stosunki interpersonalne 23

24 KULTURA WINY A KULTURA BEZPIECZEŃSTWA DROGA DO REDUKCJI ZAGROŻENIA ODPOWIEDZIALNOŚCIĄ PRAWNĄ To Err is Human: Building a Safer Health System Linda T. Kohn, Janet M. Corrigan, and Molla S. Donaldson, Editors; Committee on Quality of Health Care in America, Institute of Medicine,

25 KULTURA WINY A KULTURA BEZPIECZEŃSTWA EWOLUCJA ŚWIADOMOŚĆ PRAWNA POCZUCIE ZAGROŻENIA POTRZEBA BEZPIECZEŃSTWA METODY ZAPOBIEGANIA 25

26 KULTURA WINY A KULTURA BEZPIECZEŃSTWA DROGA DO REDUKCJI ZAGROŻENIA ODPOWIEDZIALNOŚCIĄ PRAWNĄ RAPORTOWANIE ANALIZA WDRAŻANIE SYSTEMÓW BEZPIECZEŃSTWA 26

27 KULTURA WINY A KULTURA BEZPIECZEŃSTWA DROGA DO REDUKCJI ZAGROŻENIA ODPOWIEDZIALNOŚCIĄ PRAWNĄ STRATEGIA INDYWIDUALNA zakłada konieczność wysokich standardów moralnych i zawodowych zakłada skuteczność karania i napiętnowania pozwala dostrzec jedynie znikomą cześć ujawnionych błędów nasila strach, wzmaga tendencje korporacyjne, sprzyja tworzeniu mitów (K. Szewczyk, Od kultury winy do kultury bezpieczeństwa. Etyczne aspekty błędów medycznych, Fam. Med. Prim. C. Rev. 2007; 4: ) 27

28 KULTURA WINY A KULTURA BEZPIECZEŃSTWA DROGA DO REDUKCJI ZAGROŻENIA ODPOWIEDZIALNOŚCIĄ PRAWNĄ STRATEGIA SYSTEMOWA przyczyn poszukuje w systemie opieki, czynniku ludzkim, technologicznym i ergonomicznym błąd wynika z szeregu zdarzeń, wśród których człowiek jest jednym z elementów skupia się na błędach o mały włos jako wskaźnikach zagrożenia (K. Szewczyk, Od kultury winy do kultury bezpieczeństwa. Etyczne aspekty błędów medycznych, Fam. Med. Prim. C. Rev. 2007; 4: ) 28

29 KULTURA WINY A KULTURA BEZPIECZEŃSTWA DROGA DO REDUKCJI ZAGROŻENIA ODPOWIEDZIALNOŚCIĄ PRAWNĄ ODPOWIEDZIALNOŚĆ RETROSPEKTYWNA indywidualizacja winy, nastawienie na szukanie jej dowodów, egzekwowanie odpowiedzialności ODPOWIEDZIALNOŚĆ PROSPEKTYWNA kojarzy winę zespołów i jednostek z możliwymi dalszymi następstwami ich działania, nastawiona na prewencję (Sharpe V. Promoting patient safety: an ethical basis for policy deliberation. Hast Cent Rep. Spec. Suppl. 2003; 5:2-18) 29

30 KULTURA WINY A KULTURA BEZPIECZEŃSTWA DROGA DO REDUKCJI ZAGROŻENIA ODPOWIEDZIALNOŚCIĄ PRAWNĄ 30

31 SORRY WORKS!!! UKRYWANIE PRAWDY/ŻĄDANIE WYJAŚNIEŃ ZROZUMIENIE AGRESJA ROSZCZENIE BUDOWANIE RELACJI PRZYKRO MI/PRZEPRASZAM EMPATIA/PRZYZNANIE SIĘ DO BŁĘDU szerzej: The Sorry Works Coalition, Douglas Wojcieszak, Glen Carbon, IL. USA 31

32 SORRY WORKS!!! Pani Jones, operacja się skończyła. Wiem, że spodziewała się Pani, że za kilka dni zabierze Mamę do domu. Wiem, że w weekend miało być przyjęcie urodzinowe. Niestety muszę z przykrością poinformować, że operacja nie poszła po naszej myśli. Pani Mama jest teraz na oddziale intensywnej terapii. Bardzo mi przykro, że do tego doszło. Proszę zrozumieć, że Pani Mama jest teraz pod najlepszą opieką, jaką jesteśmy w stanie zapewnić. Będziemy Panią na bieżąco informować. Wszczęliśmy postępowanie, które ma wyjaśnić, co się stało podczas operacji. Skontaktujemy się z Panią jutro o 3.00, aby przekazać, co ustaliliśmy. Czy teraz jesteśmy w stanie cokolwiek dla Pani zrobić? Może jest Pani głodna, potrzebuje Pani noclegu, transportu, skorzystania z telefonu? Może chce Pani porozmawiać z naszym kapelanem lub psychologiem? Oto moja wizytówka, mój numer telefonu. Proszę dzwonić o każdej porze. Razem postaramy się to wszystko wyjaśnić. 32

33 SORRY WORKS!!! CZAS ZEWNĘTRZNI EKSPERCI SKRUCHA/REDUKCJA GNIEWU KORZYŚĆ: SPADEK LICZBY POZWÓW UGODY TRANSPARENTNOŚĆ/POPRAWA REPUTACJI szerzej: The Sorry Works Coalition, Douglas Wojcieszak, Glen Carbon, IL. USA 33

34 WNIOSKI ZRZĄDZANIE RYZYKIEM ZDARZEŃ NIEPOŻĄDANYCH I ODPOWIEDZIALNOŚCIĄ PRAWNĄ ZNACZNIE WYKRACZA POZA OCENĘ PRAWIDŁOWOŚCI POSTĘPOWANIA MEDYCZNEGO. STWARZA SZANSĘ NA WZROST BEZPIECZEŃSTWA PACEJNTÓW PODCZAS UDZIELANIA IM ŚWIADCZEŃ ZDROWOTNYCH I WZROST BEZPIECZEŃSTWA PRAWNEGO LEKARZY. POJĘCIE BŁĘDU MEDYCZNEGO I ZWIĄZANEJ Z NIM ODPOWIEDZIALNOŚCI PRAWNEJ JEST NACECHOWANE PEJORATYWNIE JEST NIEFUNKCJONALNE W PRAGMATYCZNYM, ZAPOBIEGAWCZYM PODJEŚCIU DO PROBLEMU REDUKCJI RYZYKA ZDARZEŃ NIEPOŻĄDANYCH W MEDYCYNIE. 34

Kultura winy a kultura bezpieczeństwa nowe spojrzenie na zagadnienia związane z udzielaniem świadczeń zdrowotnych

Kultura winy a kultura bezpieczeństwa nowe spojrzenie na zagadnienia związane z udzielaniem świadczeń zdrowotnych Katedra Medycyny Sądowej, Zakład Prawa Medycznego Akademia Medyczna we Wrocławiu Kultura winy a kultura bezpieczeństwa nowe spojrzenie na zagadnienia związane z udzielaniem świadczeń zdrowotnych Tomasz

Bardziej szczegółowo

Odpowiedzialność karna lekarza

Odpowiedzialność karna lekarza Sławomir Turkowski Odpowiedzialność karna lekarza Zakres i skuteczne ograniczenie odpowiedzialności karnej Warszawa 2012 2 Odpowiedzialność karna lekarza Zakres i skuteczne ograniczenie odpowiedzialności

Bardziej szczegółowo

Odpowiedzialność pielęgniarki i położnej

Odpowiedzialność pielęgniarki i położnej Odpowiedzialność pielęgniarki i położnej Dr n. med. Grażyna Rogala-Pawelczyk Uniwersytet Medyczny w Lublinie Warszawa 09.04.2011 ZAWÓD System czynności czy prac, który jest wewnętrznie spójny, skierowany

Bardziej szczegółowo

Roszczenia pacjentów w kierunku błędu formalnego? dr Monika Urbaniak

Roszczenia pacjentów w kierunku błędu formalnego? dr Monika Urbaniak Roszczenia pacjentów w kierunku błędu formalnego? dr Monika Urbaniak Roszczenia odszkodowawcze Pacjent, który w wyniku leczenia w podmiocie leczniczym z powodu zawinionego działania osób tam zatrudnionych

Bardziej szczegółowo

WINA jako element struktury przestępstwa

WINA jako element struktury przestępstwa WINA jako element struktury przestępstwa Art. 1 k.k. 1 Odpowiedzialności karnej podlega ten tylko, kto popełnia czyn zabroniony pod groźbą kary przez ustawę obowiązującą w czasie jego popełnienia. 2. Nie

Bardziej szczegółowo

Błąd medyczny. Przesłanki błędu i jego rodzaje. dr med. ElŜbieta Skupień Instytut Ekspertyz Sądowych im.prof.dra Jana Sehna w Krakowie

Błąd medyczny. Przesłanki błędu i jego rodzaje. dr med. ElŜbieta Skupień Instytut Ekspertyz Sądowych im.prof.dra Jana Sehna w Krakowie Błąd medyczny. Przesłanki błędu i jego rodzaje dr med. ElŜbieta Skupień Instytut Ekspertyz Sądowych im.prof.dra Jana Sehna w Krakowie O niedoskonałych lekarzach Traktat z roku 1519. Zawierał sankcje karne

Bardziej szczegółowo

Spis treści: Wprowadzenie. I. Wiadomości ogólne

Spis treści: Wprowadzenie. I. Wiadomości ogólne Spis treści: Wprowadzenie I. Wiadomości ogólne 1. Podstawowe pojęcia i źródła prawa dotyczące wykonywania zawodu psychologa, psychoterapeuty, psychiatry oraz seksuologa 1.1. Podstawowe pojęcia 1.1.1. Zdrowie

Bardziej szczegółowo

PODSTAWY ODPOWIEDZIALNOŚCI CYWILNEJ ZA ZDARZENIA ZWIĄZANE Z ZAKAŻENIAMI SZPITALNYMI DOKTOR NAUK PRAWNYCH ANNA DALKOWSKA SĘDZIA

PODSTAWY ODPOWIEDZIALNOŚCI CYWILNEJ ZA ZDARZENIA ZWIĄZANE Z ZAKAŻENIAMI SZPITALNYMI DOKTOR NAUK PRAWNYCH ANNA DALKOWSKA SĘDZIA PODSTAWY ODPOWIEDZIALNOŚCI CYWILNEJ ZA ZDARZENIA ZWIĄZANE Z ZAKAŻENIAMI SZPITALNYMI DOKTOR NAUK PRAWNYCH ANNA DALKOWSKA SĘDZIA Akty prawne wyznaczające granice prawnego bezpieczeństwa USTAWA O DZIAŁALNOŚCI

Bardziej szczegółowo

Audyt Bezpieczna Klinika - innowacyjne narzędzie analizy ryzyka prawnego działalności szpitala. dr Marek Koenner, radca prawny

Audyt Bezpieczna Klinika - innowacyjne narzędzie analizy ryzyka prawnego działalności szpitala. dr Marek Koenner, radca prawny Audyt Bezpieczna Klinika - innowacyjne narzędzie analizy ryzyka prawnego działalności szpitala dr Marek Koenner, radca prawny Przesłanki Audytu rosnąca liczba postępowań w sprawach o błędy medyczne, zarówno

Bardziej szczegółowo

Postępowania karne i cywilne związane z wypadkiem lotniczym z punktu widzenia biegłego sądowego

Postępowania karne i cywilne związane z wypadkiem lotniczym z punktu widzenia biegłego sądowego System zarządzania bezpieczeństwem. w organizacjach lotnictwa cywilnego Uczelnia Łazarskiego, Warszawa, 18 marca 2014 Postępowania karne i cywilne związane z wypadkiem lotniczym z punktu widzenia biegłego

Bardziej szczegółowo

Spis treści VII. Rozdział 1. Wprowadzenie do etyki. Rozdział 2. Zarys dziejów etyki lekarskiej. Rozdział 3. Prawa pacjenta

Spis treści VII. Rozdział 1. Wprowadzenie do etyki. Rozdział 2. Zarys dziejów etyki lekarskiej. Rozdział 3. Prawa pacjenta Spis treści Rozdział 1. Wprowadzenie do etyki 1.1. Podstawowe pojęcia etyki ogólnej, niezbędne do zrozumienia zasad etyki lekarskiej i bioetyki..................................... 1 1.2. Pojęcia dobra

Bardziej szczegółowo

Odpowiedzialność prawna nauczyciela

Odpowiedzialność prawna nauczyciela Odpowiedzialność prawna nauczyciela Opracowała: M. Węglowska - Wojt Dwa poziomy zadań i odpowiedzialności nauczyciela: - pracownik w zakładzie pracy - nauczyciel, pracownik pedagogiczny Odpowiedzialność

Bardziej szczegółowo

ODPOWIEDZIALNOŚĆ KARNA LEKARZA

ODPOWIEDZIALNOŚĆ KARNA LEKARZA GENOWEFA REJMAN ODPOWIEDZIALNOŚĆ KARNA LEKARZA Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego Warszawa 11 Spis treści Wstęp 7 Rozdział I Pojęcie odpowiedzialności i różne jej formy 9 1. Analiza odpowiedzialności

Bardziej szczegółowo

Orzeczenie z dnia 4 listopada 1998 r. III SZ 1/98

Orzeczenie z dnia 4 listopada 1998 r. III SZ 1/98 Orzeczenie z dnia 4 listopada 1998 r. III SZ 1/98 Lekarz medycyny nie może godzić się na wykorzystywanie swojego nazwiska i tytułu przy wykonywaniu przez spółkę cywilną, której jest wspólnikiem, działalności

Bardziej szczegółowo

Prawo w psychiatrii. Marcin Wojnar

Prawo w psychiatrii. Marcin Wojnar Prawo w psychiatrii Marcin Wojnar Ustawa o ochronie zdrowia psychicznego (z dnia 19 sierpnia 1994 r.) Art. 22 1. Przyjęcie osoby z zaburzeniami psychicznymi do szpitala psychiatrycznego następuje za jej

Bardziej szczegółowo

Bezpieczeństwo pacjenta w badaniach klinicznych. Marek Labon SPSK1 ACK-AMG

Bezpieczeństwo pacjenta w badaniach klinicznych. Marek Labon SPSK1 ACK-AMG Bezpieczeństwo pacjenta w badaniach klinicznych Marek Labon SPSK1 ACK-AMG Potrzeba strategii dla bezpieczeństwa Opieka zdrowotna jest o dekadę, lub więcej opóźniona w stosunku do innych dziedzin wysokiego

Bardziej szczegółowo

Publikujemy cz. I artykułu na temat odpowiedzialności karnej członków zarządu sp. z o.o.

Publikujemy cz. I artykułu na temat odpowiedzialności karnej członków zarządu sp. z o.o. Publikujemy cz. I artykułu na temat odpowiedzialności karnej członków zarządu sp. z o.o. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością jest spółką handlową, nabywającą osobowość prawną z chwilą wpisu do Krajowego

Bardziej szczegółowo

PRAWO DLA LEKARZY SEMINARIUM DLA STUDENTÓW WUM. Warszawa, 26.02.2015

PRAWO DLA LEKARZY SEMINARIUM DLA STUDENTÓW WUM. Warszawa, 26.02.2015 PRAWO DLA LEKARZY SEMINARIUM DLA STUDENTÓW WUM Warszawa, 26.02.2015 PROWADZĄCY Dr hab. Maria Boratyńska WPiA UW Mgr adw. Oskar Luty Kancelaria DFL Legal WYKŁAD NR 1 Podstawowe pojęcia prawa Ogólne informacje

Bardziej szczegółowo

LEKARZ W OBLICZU PRAWA

LEKARZ W OBLICZU PRAWA LEKARZ W OBLICZU PRAWA Konferencja w ramach Programu Prawo i Medycyna I. Ogólne informacje o ELSA i IFMSA. Międzynarodowe Stowarzyszenie Studentów Medycyny IFMSA-Poland IFMSA- Poland jest organizacją zrzeszającą

Bardziej szczegółowo

ZNIECZULENIE OKIEM PRAWNIKA

ZNIECZULENIE OKIEM PRAWNIKA Dr n. praw. Radosław Tymiński, radca prawny ZNIECZULENIE OKIEM PRAWNIKA JAK SOBIE RADZIĆ W TRUDNYCH SYTUACJACH? ZASTRZEŻENIA 1. Wykład bazuje na interpretacji prawa, która może się zmieniać. 2. Wszystkie

Bardziej szczegółowo

Badania kliniczne nowe otwarcie! Konferencja z okazji Międzynarodowego Dnia Badań Klinicznych 20 maja 2015 r.

Badania kliniczne nowe otwarcie! Konferencja z okazji Międzynarodowego Dnia Badań Klinicznych 20 maja 2015 r. 1 2 Badania kliniczne nowe otwarcie! Konferencja z okazji Międzynarodowego Dnia Badań Klinicznych 20 maja 2015 r. Igor Radziewicz-Winnicki Podsekretarz Stanu w Ministerstwie Zdrowia Rozporządzenie Parlamentu

Bardziej szczegółowo

Kodeks Etyki Zawodowej Brokera. Projekt przygotowany przez Komisję Etyki SPBUiR

Kodeks Etyki Zawodowej Brokera. Projekt przygotowany przez Komisję Etyki SPBUiR Kodeks Etyki Zawodowej Brokera Projekt przygotowany przez Komisję Etyki SPBUiR Członkowie Stowarzyszenia Polskich Brokerów Ubezpieczeniowych i Reasekuracyjnych zgromadzeni na Kongresie w dniu 31 maja 1998

Bardziej szczegółowo

Prawa i obowiązki pacjenta

Prawa i obowiązki pacjenta Prawa i obowiązki pacjenta Podstawowe unormowania prawne Wynikają one z ustawy zasadniczej - Konstytucji z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483) oraz następujących ustaw: z dnia 27 sierpnia

Bardziej szczegółowo

Karna Cywilna Dyscyplinarna

Karna Cywilna Dyscyplinarna Karna Cywilna Dyscyplinarna ukończone 17 lat czyn zabroniony, bezprawny, zawiniony, o stopniu szkodliwości społecznej większym niż znikomy wina umyślna wina nieumyślna (lekkomyślność świadomie narusza

Bardziej szczegółowo

Odpowiedzialność cywilno- prawna NAUCZYCIELI I WYCHOWAWCÓW SZKÓŁ I PLACÓWEK OŚWIATOWYCH

Odpowiedzialność cywilno- prawna NAUCZYCIELI I WYCHOWAWCÓW SZKÓŁ I PLACÓWEK OŚWIATOWYCH Odpowiedzialność cywilno- prawna NAUCZYCIELI I WYCHOWAWCÓW SZKÓŁ I PLACÓWEK OŚWIATOWYCH Prawa i obowiązki nauczycieli określa: Karta Nauczyciela, Przepisy wykonawcze do Karty Nauczyciela, Kodeks pracy,

Bardziej szczegółowo

PROJEKT BEZPIECZNEJ PRAKTYKI MEDYCZNEJ

PROJEKT BEZPIECZNEJ PRAKTYKI MEDYCZNEJ Konsultant Krajowy w dz. Pielęgniarstwa dr n. biol. Grażyna Kruk- Kupiec Samodzielny Publiczny Wojewódzki Szpital Chirurgii Urazowej, Piekary Śląskie 41-940 ul. Bytomska 62, Tel. 032 3934 299 Piekary Śląskie

Bardziej szczegółowo

PRAWO DLA LEKARZY SEMINARIUM DLA STUDENTÓW WUM. Warszawa, 02.04.2015

PRAWO DLA LEKARZY SEMINARIUM DLA STUDENTÓW WUM. Warszawa, 02.04.2015 PRAWO DLA LEKARZY SEMINARIUM DLA STUDENTÓW WUM Warszawa, 02.04.2015 WYKŁAD NR 6 1. Odpowiedzialność prawna lekarza w ogólności 2. Odpowiedzialność karna Mechanizm procesowy Ryzyko dla lekarza 3. Odpowiedzialność

Bardziej szczegółowo

Mateusz Kościelniak starszy specjalista w Biurze Rzecznika Ubezpieczonych, aplikant radcowski

Mateusz Kościelniak starszy specjalista w Biurze Rzecznika Ubezpieczonych, aplikant radcowski Mateusz Kościelniak starszy specjalista w Biurze Rzecznika Ubezpieczonych, aplikant radcowski Odpowiedzialność za zdarzenia medyczne część 1 pojęcie błędu medycznego Z roku na rok wzrasta ilość osób poszkodowanych

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wykaz skrótów... 15. Wstęp... 17

Spis treści. Wykaz skrótów... 15. Wstęp... 17 Spis treści Spis treści Wykaz skrótów................................................ 15 Wstęp......................................................... 17 ROZDZIAŁ 1. Podstawy odpowiedzialności cywilnej

Bardziej szczegółowo

O P I N I A P R A W N A. dotycząca samodzielnej opieki położnej podczas transportu kobiety ciężarnej do ośrodka o wyższym stopniu re ferencyjnym

O P I N I A P R A W N A. dotycząca samodzielnej opieki położnej podczas transportu kobiety ciężarnej do ośrodka o wyższym stopniu re ferencyjnym Opole, dnia 2 grudnia 2014 r. Okręgowa Izba Pielęgniarek i Położnych w Opolu ul. Świerkowa 24, 45-407 Opole O P I N I A P R A W N A dotycząca samodzielnej opieki położnej podczas transportu kobiety ciężarnej

Bardziej szczegółowo

Wojewódzkie komisje ds. orzekania o zdarzeniach medycznych Czy mamy się czego obawiać? dr Monika Urbaniak

Wojewódzkie komisje ds. orzekania o zdarzeniach medycznych Czy mamy się czego obawiać? dr Monika Urbaniak Wojewódzkie komisje ds. orzekania o zdarzeniach medycznych Czy mamy się czego obawiać? dr Monika Urbaniak Coraz większa liczba wniosków kierowanych do komisji Komisja rozpoznaje sprawy tylko i wyłącznie

Bardziej szczegółowo

A U D I T I N G & C O N S U L T I N G

A U D I T I N G & C O N S U L T I N G Audyt Ryzyka Zarządu RACHUNKOWOŚĆ ~ PODATKI ~ ZOBOWIĄZANIA FINANSOWE A U D I T I N G & C O N S U L T I N G Biuro Audytu ul. 2, 0-0 Warszawa, tel. (22) 826 32 78, 826 96 12, fax (22) 826 91 65 http:// www.wessly.pl,

Bardziej szczegółowo

KLASYFIKACJA PROBLEMÓW LEKOWYCH (PCNE)

KLASYFIKACJA PROBLEMÓW LEKOWYCH (PCNE) KLASYFIKACJA PROBLEMÓW LEKOWYCH (PCNE) Pharmaceutical Care Network Europe 6 kategorii problemów lekowych 6 kategorii przyczyn problemów lekowych 4 kategorie możliwych interwencji 3 kategorie wyników działań

Bardziej szczegółowo

Odszkodowanie za szkody - jak ustalić jego wysokość?

Odszkodowanie za szkody - jak ustalić jego wysokość? Odszkodowanie za szkody - jak ustalić jego wysokość? Wielu przedsiębiorców działających w obrocie na pewno nie raz spotkało się z sytuacją, kiedy po zawarciu umowy kontrahent nie wykonywał jej warunków,

Bardziej szczegółowo

Odpowiedzialność za sprawozdawczość finansową firmy.

Odpowiedzialność za sprawozdawczość finansową firmy. Odpowiedzialność za sprawozdawczość finansową firmy. Agenda 1. Odpowiedzialność organów zarządzających i nadzorczych 1.1. Organy odpowiedzialne. 1.2. Pojęcie kierownika jednostki. 1.3. Zakres odpowiedzialności.

Bardziej szczegółowo

W praktyce jest to używanie w stosunku do pielęgniarki i położnej słów wulgarnych, powszechnie uznanych za obelżywe, gesty.

W praktyce jest to używanie w stosunku do pielęgniarki i położnej słów wulgarnych, powszechnie uznanych za obelżywe, gesty. Załącznik Nr 1 do Uchwały Nr 34/2014 Okręgowej Rady Pielęgniarek i Położnych w Kaliszu z dnia 11.06.2014 r. w sprawie przyjęcia postępowania pielęgniarki/położnej objętej ochroną przewidzianą dla funkcjonariusza

Bardziej szczegółowo

Ponadto oświadczam, że zostałam/em w sposób wyczerpujący i w języku dla mnie zrozumiałym poinformowana/y o :

Ponadto oświadczam, że zostałam/em w sposób wyczerpujący i w języku dla mnie zrozumiałym poinformowana/y o : OŚWIADCZENIE ŚWIADOMA ZGODA NA ZABIEG CHIRURGICZNY LUB LECZENIE Imię i nazwisko pacjenta:... Adres zamieszkania:... Data urodzenia:... Rodzaj planowanego zabiegu operacyjnego:...... Rodzaj planowanego

Bardziej szczegółowo

Odszkodowanie z tytułu naruszenia prawa konkurencji

Odszkodowanie z tytułu naruszenia prawa konkurencji Odszkodowanie z tytułu naruszenia prawa konkurencji walka dla idei, czy o realne wyrównanie szkód? Bernadeta M. Kasztelan-Świetlik Listopad 2010 Biała księga KaŜdy, kto z powodu naruszenia prawa konkurencji

Bardziej szczegółowo

STRONA PODMIOTOWA CZYNU ZABRONIONEGO

STRONA PODMIOTOWA CZYNU ZABRONIONEGO STRONA PODMIOTOWA CZYNU ZABRONIONEGO I. UMYŚLNOŚĆ Art. 9. 1 k.k. Czyn zabroniony popełniony jest umyślnie, jeżeli sprawca ma zamiar jego popełnienia, to jest chce go popełnić albo przewidując możliwość

Bardziej szczegółowo

REKLAMA USŁUG WETERYNARYJNYCH

REKLAMA USŁUG WETERYNARYJNYCH dr Piotr Rodziewicz adwokat REKLAMA USŁUG WETERYNARYJNYCH I. ZAKRES DOPUSZCZLANEJ INFORMACJI O ZAKŁADACH LECZNICZYCH DLA ZWIERZĄT Zgodnie z przepisem art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o zakładach

Bardziej szczegółowo

Ubezpieczenia lekarzy i lekarzy dentystów

Ubezpieczenia lekarzy i lekarzy dentystów Ubezpieczenia lekarzy i lekarzy dentystów Podstawy prawne, zakres i produkty ubezpieczenia Marta Klimkowska-Misiak Przewodnicząca zespołu ds. ubezpieczeń Naczelnej Rady Lekarskiej Agenda 1. Definicja pojęcia

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Józef Szewczyk (przewodniczący) SSN Jerzy Grubba (sprawozdawca) SSN Kazimierz Klugiewicz. Protokolant Anna Kuras UZASADNIENIE

POSTANOWIENIE. SSN Józef Szewczyk (przewodniczący) SSN Jerzy Grubba (sprawozdawca) SSN Kazimierz Klugiewicz. Protokolant Anna Kuras UZASADNIENIE Sygn. akt SDI 45/13 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 17 grudnia 2013 r. SSN Józef Szewczyk (przewodniczący) SSN Jerzy Grubba (sprawozdawca) SSN Kazimierz Klugiewicz Protokolant Anna Kuras przy

Bardziej szczegółowo

Humanizacja nauczania medycyny w Polsce w XXI wieku

Humanizacja nauczania medycyny w Polsce w XXI wieku 28-11-2011 Prof. dr hab. Tomasz Pasierski ZAkład Bioetyki i Humanistycznych Podstaw Medycyny Warszawski Uniwersytet Medyczny Humanizacja nauczania medycyny w Polsce w XXI wieku Medycyna jest najbardziej

Bardziej szczegółowo

Temat Podatek dochodowy od osób fizycznych --> Zwolnienia przedmiotowe

Temat Podatek dochodowy od osób fizycznych --> Zwolnienia przedmiotowe Rodzaj dokumentu interpretacja indywidualna Sygnatura IPTPB2/415-3/11-2/MP Data 2011.06.03 Autor Dyrektor Izby Skarbowej w Łodzi Temat Podatek dochodowy od osób fizycznych --> Zwolnienia przedmiotowe Słowa

Bardziej szczegółowo

GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA PRZEMOCY W RODZINIE NA LATA 2011-2013

GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA PRZEMOCY W RODZINIE NA LATA 2011-2013 Załącznik do uchwały Nr III/7/11 Rady Gminy Ulan-Majorat z dnia 23 lutego 2011 r. GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA PRZEMOCY W RODZINIE NA LATA 2011-2013 1 I. WSTĘP Rodzina jest podstawowym i najważniejszym

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Andrzej Siuchniński (przewodniczący) SSN Krzysztof Cesarz (sprawozdawca) SSN Dariusz Świecki

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Andrzej Siuchniński (przewodniczący) SSN Krzysztof Cesarz (sprawozdawca) SSN Dariusz Świecki Sygn. akt SDI 35/12 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 29 stycznia 2013 r. SSN Andrzej Siuchniński (przewodniczący) SSN Krzysztof Cesarz (sprawozdawca) SSN Dariusz

Bardziej szczegółowo

Handlem ludźmi jest werbowanie, transport, dostarczanie, przekazywanie, przechowywanie lub przyjmowanie osoby z zastosowaniem:

Handlem ludźmi jest werbowanie, transport, dostarczanie, przekazywanie, przechowywanie lub przyjmowanie osoby z zastosowaniem: Źródło: http://handelludzmi.eu/hl/baza-wiedzy/przepisy-prawne/polskie/6283,kompilacja-najwazniejszych-przepisow-prawa-polskiego -zwiazanych-z-problematyka-h.html Wygenerowano: Niedziela, 7 lutego 2016,

Bardziej szczegółowo

Wojewódzkim Zespołem Lecznictwa Psychiatrycznego w Olsztynie

Wojewódzkim Zespołem Lecznictwa Psychiatrycznego w Olsztynie UMOWA Nr /2013 pomiędzy: zawarta w dniu. 2013 roku Wojewódzkim Zespołem Lecznictwa Psychiatrycznego w Olsztynie Aleja Wojska Polskiego 35, 10-228 Olsztyn zwanym w dalszych postanowieniach niniejszej umowy

Bardziej szczegółowo

KODEKS ETYKI ZAWODOWEJ DIETETYKA RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

KODEKS ETYKI ZAWODOWEJ DIETETYKA RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ KODEKS ETYKI ZAWODOWEJ DIETETYKA RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Polskie Towarzystwo Dietetyki Warszawa 2014 1 P R E A M B U Ł A Poniższy Kodeks Etyki Zawodowej Dietetyka został opracowany przez Polskie Towarzystwo

Bardziej szczegółowo

Ubezpieczenie od szkód medycznych dla wszystkich. Jeśli doznasz szkody w następstwie udzielania świadczeń zdrowotnych

Ubezpieczenie od szkód medycznych dla wszystkich. Jeśli doznasz szkody w następstwie udzielania świadczeń zdrowotnych Ubezpieczenie od szkód medycznych dla wszystkich Jeśli doznasz szkody w następstwie udzielania świadczeń zdrowotnych Jeśli doznasz szkody w następstwie udzielania świadczeń zdrowotnych W przypadku doznania

Bardziej szczegółowo

Pan Bartosz Arłukowicz Minister Zdrowia

Pan Bartosz Arłukowicz Minister Zdrowia Warszawa, 2 / /, 2 0 /ć f RZECZNIK PRAW OBYWATELSKICH Irena Lipowicz 1.501.14.2014.KMŁ Pan Bartosz Arłukowicz Minister Zdrowia Zaniepokoiły mnie pojawiające się sygnały o szerokiej dostępności danych 0

Bardziej szczegółowo

KODEKS KARNY. Art. 207.

KODEKS KARNY. Art. 207. KODEKS KARNY Art. 207. 1. Kto znęca się fizycznie lub psychicznie nad osobą najbliższą lub nad inną osobą pozostającą w stałym lub przemijającym stosunku zależności od sprawcy albo nad małoletnim lub osobą

Bardziej szczegółowo

Zgodnie z definicją opracowaną przez Światową Organizację Zdrowia (WHO) - Pacjent to kaŝda osoba korzystającą z usług medycznych, ze świadczeń zdrowotnych, niezaleŝnie od tego czy ta osoba jest zdrowa

Bardziej szczegółowo

Czy szpitale stać na jakość jakość realna i certyfikowana

Czy szpitale stać na jakość jakość realna i certyfikowana Czy szpitale stać na jakość jakość realna i certyfikowana Maciej Sobkowski Ginekologiczno-Położniczy Szpital Kliniczny UM w Poznaniu Gdzie jest kryzys? www.glosulicy.pl ZARZĄDZENIE Nr 54/2011/DSOZ PREZESA

Bardziej szczegółowo

Karno-prawna ochrona funkcjonariusza publicznego

Karno-prawna ochrona funkcjonariusza publicznego ROMAN TOMASZEWSKI Karno-prawna ochrona funkcjonariusza publicznego Zasadniczym pojęciem, do którego odwołuje się obowiązujący obecnie kodeks karny przy opisywaniu istoty przestępstw przeciwko prawidłowemu

Bardziej szczegółowo

Kurs prawa cywilnego dla tłumaczy - zagadnienia prawa materialnego i procesowego Program szczegółowy

Kurs prawa cywilnego dla tłumaczy - zagadnienia prawa materialnego i procesowego Program szczegółowy Kurs prawa cywilnego dla tłumaczy - zagadnienia prawa materialnego i procesowego Program szczegółowy Godzina SOBOTA Godzina NIEDZIELA 19 marca 20 marca 9.30-10.00 Rejestracja uczestników i powitanie 9.30-10.00

Bardziej szczegółowo

Postanowienie z dnia 22 listopada 2002 r. III DS 8/02

Postanowienie z dnia 22 listopada 2002 r. III DS 8/02 Postanowienie z dnia 22 listopada 2002 r. III DS 8/02 Adwokat przy wykonywaniu zawodu korzysta z wolności słowa w granicach określonych przez zadania adwokatury i przepisy prawa (art. 8 ust. 1 ustawy z

Bardziej szczegółowo

POLITYKA PRZECIWDZIAŁANIA NADUŻYCIOM ORAZ ZARZĄDZANIA RYZYKIEM NADUŻYĆ w Spółce Lubelski Węgiel Bogdanka S.A. - październik 2014 -

POLITYKA PRZECIWDZIAŁANIA NADUŻYCIOM ORAZ ZARZĄDZANIA RYZYKIEM NADUŻYĆ w Spółce Lubelski Węgiel Bogdanka S.A. - październik 2014 - POLITYKA PRZECIWDZIAŁANIA NADUŻYCIOM ORAZ ZARZĄDZANIA RYZYKIEM NADUŻYĆ w Spółce Lubelski Węgiel Bogdanka S.A. - październik 2014 - I. PREAMBUŁA Zwalczanie nadużyć jest priorytetem dla Spółki Lubelski Węgiel

Bardziej szczegółowo

Udostępnianie przez zakłady ubezpieczeń danych chronionych tajemnicą ubezpieczeniową: propozycja wstępna standaryzacji

Udostępnianie przez zakłady ubezpieczeń danych chronionych tajemnicą ubezpieczeniową: propozycja wstępna standaryzacji Udostępnianie przez zakłady ubezpieczeń danych chronionych tajemnicą ubezpieczeniową: propozycja wstępna standaryzacji Jacek Jurzyk Dyrektor ds. Strategii Bezpieczeństwa i Przeciwdziałania Przestępczości

Bardziej szczegółowo

I. Zarys historii polskiego nowożytnego prawa karnego

I. Zarys historii polskiego nowożytnego prawa karnego I. Zarys historii polskiego nowożytnego prawa karnego 1. Zabór austriacki 1787 Józefina 1797 ustawa karna dla Galicji Zachodniej 1804 Franciszkana 1852 Kodeks karny 1878 węgierski kodeks karny (tereny

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZNIE RYZYKIEM W SZPITALU W OBSZARZE SPRZETU I INSTRUMENTÓW MEDYCZNYCH

ZARZĄDZNIE RYZYKIEM W SZPITALU W OBSZARZE SPRZETU I INSTRUMENTÓW MEDYCZNYCH Copyright 2013 Prometriq Akademia Zarządzania, Marek Najmajer, Wioletta Liesius. Wszystkie prawa zastrzeżone. ZARZĄDZNIE RYZYKIEM W SZPITALU W OBSZARZE SPRZETU I INSTRUMENTÓW MEDYCZNYCH Wioletta Liesius

Bardziej szczegółowo

OPINIA PRAWNA. skierowane przez Zleceniodawcę w dniu 17 września 2015 r. o godzinie 12:02 w ramach abonamentu Lex Secure Twoja Opieka Prawna

OPINIA PRAWNA. skierowane przez Zleceniodawcę w dniu 17 września 2015 r. o godzinie 12:02 w ramach abonamentu Lex Secure Twoja Opieka Prawna Sopot, dnia 18 września 2015 r. Sygn.: W-0000001 OPINIA PRAWNA skierowane przez Zleceniodawcę w dniu 17 września 2015 r. o godzinie 12:02 w ramach abonamentu Lex Secure Twoja Opieka Prawna Przedmiot odpowiedzi:

Bardziej szczegółowo

JAK POSTĘPOWAĆ W PRZYPADKU ODMOWY WYKONANIA ABORCJI?

JAK POSTĘPOWAĆ W PRZYPADKU ODMOWY WYKONANIA ABORCJI? JAK POSTĘPOWAĆ W PRZYPADKU ODMOWY WYKONANIA ABORCJI? Aborcja to świadczenie gwarantowane finansowane ze środków publicznych i kontraktowane przez Narodowy Fundusz Zdrowia. W załączniku do rozporządzenia

Bardziej szczegółowo

Księgarnia PWN: Irena Heszen, Helena Sęk - Psychologia zdrowia

Księgarnia PWN: Irena Heszen, Helena Sęk - Psychologia zdrowia Księgarnia PWN: Irena Heszen, Helena Sęk - Psychologia zdrowia Spis treści Wstęp.... 15 Rozdział 1 Narodziny i rozwój psychologii zdrowia... 19 1.1. Źródła wyodrębnienia się psychologii zdrowia..... 20

Bardziej szczegółowo

ODPOWIEDZIALNOŚĆ PRAWNA NAUCZYCIELA DYREKTORA SZKOŁY

ODPOWIEDZIALNOŚĆ PRAWNA NAUCZYCIELA DYREKTORA SZKOŁY Elżbieta WALKIEWICZ Politechnika Gdańska ODPOWIEDZIALNOŚĆ PRAWNA NAUCZYCIELA DYREKTORA SZKOŁY W artykule pt. Odpowiedzialność prawna nauczyciela dyrektora szkoły została poruszona problematyka odpowiedzialności

Bardziej szczegółowo

KONTROLA PRACOWNIKA PRZEZ PRACODAWCĘ

KONTROLA PRACOWNIKA PRZEZ PRACODAWCĘ PRAKTYCZNY PORADNIK PRAWNICZY KONTROLA PRACOWNIKA PRZEZ PRACODAWCĘ ASPEKTY PRAWNE, TECHNICZNE I ETYCZNE Kontroluj skutecznie i zgodnie z prawem! Sławomir Turkowski WARSZAWA 2012 1 KONTROLA PRACOWNIKA PRZEZ

Bardziej szczegółowo

KARTA PRAW PACJENTA. Przepisy ogólne

KARTA PRAW PACJENTA. Przepisy ogólne KARTA PRAW PACJENTA Podstawowe unormowania prawne określone w ustawie z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (Dz.U. 2009 nr.52 poz.417). Przepisy ogólne 1. Przestrzeganie

Bardziej szczegółowo

Odpowiedzialność prawna nieletnich

Odpowiedzialność prawna nieletnich Odpowiedzialność prawna nieletnich Referat poniższy ma charakter działań profilaktycznych i edukacyjnych. Mamy nadzieję, że nigdy nie wystąpi sytuacja z udziałem naszych wychowanek, w której będziemy musieli

Bardziej szczegółowo

KODEKS ETYCZNY. opracowany w konsultacji z zaprzyjaźnionymi kancelariami odszkodowawczymi. Za normy niniejszego Kodeksu Etycznego przyjmuje się:

KODEKS ETYCZNY. opracowany w konsultacji z zaprzyjaźnionymi kancelariami odszkodowawczymi. Za normy niniejszego Kodeksu Etycznego przyjmuje się: KODEKS ETYCZNY opracowany w konsultacji z zaprzyjaźnionymi kancelariami odszkodowawczymi Za normy niniejszego Kodeksu Etycznego przyjmuje się: 1. Działania ukierunkowane na faktyczną pomoc osobom poszkodowanym,

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE KOMISJI NR 1831/94/WE. z dnia 26 lipca 1994 r.

ROZPORZĄDZENIE KOMISJI NR 1831/94/WE. z dnia 26 lipca 1994 r. ROZPORZĄDZENIE KOMISJI NR 1831/94/WE z dnia 26 lipca 1994 r. w sprawie nieprawidłowości i odzyskiwania kwot niesłusznie wypłaconych w związku z finansowaniem z Funduszu Spójności oraz organizacji systemu

Bardziej szczegółowo

USTAWA. z dnia 7 maja 1999 r. o odpowiedzialności majątkowej funkcjonariuszy Policji,

USTAWA. z dnia 7 maja 1999 r. o odpowiedzialności majątkowej funkcjonariuszy Policji, Odpowiedzialność majątkowa funkcjonariuszy Policji, Straży Granicznej, Służby Celnej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Więziennej, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu,

Bardziej szczegółowo

GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA PRZEMOCY W RODZINIE ORAZ OCHRONY OFIAR PRZEMOCY W RODZINIE NA LATA 2011-2014

GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA PRZEMOCY W RODZINIE ORAZ OCHRONY OFIAR PRZEMOCY W RODZINIE NA LATA 2011-2014 Załącznik nr 1 do Uchwały Nr X/31/2011 Rady Gminy Łubnice z dnia 29 czerwca 2011 GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA PRZEMOCY W RODZINIE ORAZ OCHRONY OFIAR PRZEMOCY W RODZINIE NA LATA 2011-2014 Łubnice, 2011

Bardziej szczegółowo

Diana Renata Bożek. Odpowiedzialność za nieudane transplantacje: perspektywa cywilnoprawna i ubezpieczeniowa

Diana Renata Bożek. Odpowiedzialność za nieudane transplantacje: perspektywa cywilnoprawna i ubezpieczeniowa Diana Renata Bożek Odpowiedzialność za nieudane transplantacje: perspektywa cywilnoprawna i ubezpieczeniowa Wprowadzenie Przeszczepy narządów, choć nie budzą już może takich dyskusji jak jeszcze kilkadziesiąt

Bardziej szczegółowo

2 PRZEDMIOT UMOWY 1. Przedmiotem umowy jest zorganizowanie i przeprowadzenie:...

2 PRZEDMIOT UMOWY 1. Przedmiotem umowy jest zorganizowanie i przeprowadzenie:... PCPR.2110.34.2014 Wzór umowy UMOWA NR EFS/ /2014 zawarta w dniu. w Nowym Tomyślu pomiędzy Powiatem Nowotomyskim/Powiatowym Centrum Pomocy Rodzinie z siedziba w Nowym Tomyślu przy ul. Poznańskiej 30, reprezentowanym

Bardziej szczegółowo

www.pwc.com Podsumowanie dwóch lat Ustawa o działalności leczniczej Próba oceny skutków regulacji

www.pwc.com Podsumowanie dwóch lat Ustawa o działalności leczniczej Próba oceny skutków regulacji www.pwc.com Podsumowanie dwóch lat Ustawa o działalności leczniczej Próba oceny skutków regulacji Ocena ogólna : Ustawa była częścią istotnego pakietu zmian obok ustawy refundacyjnej i planowanej ustawy

Bardziej szczegółowo

M1_W04 M1_W10 K_W 01 M1_W01 M1_W02 M1_W10 K_W 02 M1_W05 M1_W03 K_W 03 M1_W08 M1_W11, M1_W12 M1_W01 M1_W02 M1_W03 M1_W07 M1_W10 M1_W01 M1_W07 M1_W10

M1_W04 M1_W10 K_W 01 M1_W01 M1_W02 M1_W10 K_W 02 M1_W05 M1_W03 K_W 03 M1_W08 M1_W11, M1_W12 M1_W01 M1_W02 M1_W03 M1_W07 M1_W10 M1_W01 M1_W07 M1_W10 TABELA ODNIESIENIA EFEKTÓW KIERUNKOWYCH DO EFEKTÓW OBSZAROWYCH KIERUNEK FIZJOTERAPIA POZIOM KSZTAŁCENIA - studia i stopnia PROFIL KSZTAŁCENIA - praktyczny OBSZAR KSZTAŁCENIA - obszar nauk medycznych, nauk

Bardziej szczegółowo

Udzielanie świadczeń zdrowotnych Masz prawo do świadczeń zdrowotnych odpowiadających wymaganiom aktualnej wiedzy medycznej.

Udzielanie świadczeń zdrowotnych Masz prawo do świadczeń zdrowotnych odpowiadających wymaganiom aktualnej wiedzy medycznej. Prawo do świadczeń zdrowotnych Udzielanie świadczeń zdrowotnych Masz prawo do świadczeń zdrowotnych odpowiadających wymaganiom aktualnej wiedzy medycznej. Osoby wykonujące zawód medyczny (m.in. lekarz,

Bardziej szczegółowo

Koordynator rodzinnej pieczy zastępczej Wspieranie rodziny i piecza zastępcza. Warszawa, 29 września 2011

Koordynator rodzinnej pieczy zastępczej Wspieranie rodziny i piecza zastępcza. Warszawa, 29 września 2011 Koordynator rodzinnej pieczy zastępczej Wspieranie rodziny i piecza zastępcza Warszawa, 29 września 2011 Podstawa zatrudnienia Koordynator rodzinnej pieczy zastępczej jest zatrudniany przez organizatora

Bardziej szczegółowo

Czy warto inwestować w jakość. ść? Warszawa, 7 października 2010. prof. zw. dr hab. Krzysztof Opolski. Przy współpracy dr Krzysztofa Waśniewskiego

Czy warto inwestować w jakość. ść? Warszawa, 7 października 2010. prof. zw. dr hab. Krzysztof Opolski. Przy współpracy dr Krzysztofa Waśniewskiego Czy warto inwestować w jakość ść? Warszawa, 7 października 2010 prof. zw. dr hab. Krzysztof Opolski WydziałNauk Ekonomicznych Uniwersytetu Warszawskiego Przy współpracy dr Krzysztofa Waśniewskiego Ryzyko

Bardziej szczegółowo

FORMULARZ OFERTOWY Konkurs na Brokera ubezpieczeniowego dla Uniwersytecki Szpitala Klinicznego im. Jana Mikulicza-Radeckiego w Wrocławiu

FORMULARZ OFERTOWY Konkurs na Brokera ubezpieczeniowego dla Uniwersytecki Szpitala Klinicznego im. Jana Mikulicza-Radeckiego w Wrocławiu ZAŁĄCZNIK NR 1 Dotyczy Konkursu na Brokera Ubezpieczeniowego - Nr... FORMULARZ OFERTOWY Konkurs na Brokera ubezpieczeniowego dla Uniwersytecki Szpitala Klinicznego im. Jana Mikulicza-Radeckiego w Wrocławiu

Bardziej szczegółowo

F AKTURY W PODATKU OD

F AKTURY W PODATKU OD F AKTURY W PODATKU OD TOWARÓW I USŁUG Sankcje za wadliwe wystawianie faktur Gdynia, 10 lutego 2014 RODZAJE ODPOWIEDZIALNO CI Odpowiedzialność podatkowa Odpowiedzialność karna skarbowa ODPOWIEDZIALNO Ć

Bardziej szczegółowo

OPINIA PRAWNA. w przedmiocie wniosku Pana... o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego w zakresie odpowiedzialności dyscyplinarnej w budownictwie

OPINIA PRAWNA. w przedmiocie wniosku Pana... o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego w zakresie odpowiedzialności dyscyplinarnej w budownictwie Warszawa, dnia 16 czerwca 2015 r. OPINIA PRAWNA w przedmiocie wniosku Pana... o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego w zakresie odpowiedzialności dyscyplinarnej w budownictwie Pana... opracowana przez

Bardziej szczegółowo

Odpowiedzialność cywilno-prawna i zadania nauczycieli związane z bezpieczeństwem uczniów

Odpowiedzialność cywilno-prawna i zadania nauczycieli związane z bezpieczeństwem uczniów Odpowiedzialność cywilno-prawna i zadania nauczycieli związane z bezpieczeństwem uczniów Specyfika zawodu nauczyciela sprawia, że ciąży na nim szczególna odpowiedzialność. Nauczyciel wykonując obowiązki

Bardziej szczegółowo

Klauzula sumienia w służbie zdrowia

Klauzula sumienia w służbie zdrowia MICHAŁ BALICKI Klauzula sumienia w służbie zdrowia Podstawowym zadaniem klauzuli sumienia jest zapewnienie lekarzom, pielęgniarkom oraz położnym możliwości wykonywania zawodu w zgodzie z własnym sumieniem.

Bardziej szczegółowo

S T R O N C.FORMULARZ ŚWIADOMEJ ZGODY NA OPERACJĘ. Ii. ZLECENIA POOPERACYJNE G. DODATKOWA KARTA CODZIENNYCH OBSERWACJI H. KARTA ZNIECZULENIA

S T R O N C.FORMULARZ ŚWIADOMEJ ZGODY NA OPERACJĘ. Ii. ZLECENIA POOPERACYJNE G. DODATKOWA KARTA CODZIENNYCH OBSERWACJI H. KARTA ZNIECZULENIA (podpis) LEKARZ PROWADZĄCY DATA Rp. ZALECENIA DLA PACJENTKI (data) DOKUMENTACJĘ INDYWIDUALNĄ ZEWNĘTRZNĄ OTRZYMAŁAM str. 12 SPIS ZAŁĄCZNIKÓW ZUS ZLA S. R. P. O. N. M. L. STATYSTYKA MEDYCZNA DOKUMENTACJĘ

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wprowadzenie... XIII Wykaz skrótów... Wykaz literatury... XIX

Spis treści. Wprowadzenie... XIII Wykaz skrótów... Wykaz literatury... XIX Wprowadzenie... XIII Wykaz skrótów... Wykaz literatury... XIX Rozdział 1. Zagadnienia wstępne... 1 1.1. Pojęcie nieruchomości... 1 1.2. Rodzaje nieruchomości... 3 1.3. Prawa związane z nieruchomościami...

Bardziej szczegółowo

Wyzwania w zarzadzaniu kadrą pielęgniarską

Wyzwania w zarzadzaniu kadrą pielęgniarską Wyzwania w zarzadzaniu kadrą pielęgniarską Teresa Kuziara Poznań 21 listopad 2014r. Medycyna 3 2 Działania specjalistów, przedstawicieli zawodów wymagających wysokiego poziomu wiedzy zawodowej, umiejętności

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA. Sygn. akt III CZP 8/12. Dnia 20 kwietnia 2012 r. Sąd Najwyższy w składzie :

UCHWAŁA. Sygn. akt III CZP 8/12. Dnia 20 kwietnia 2012 r. Sąd Najwyższy w składzie : Sygn. akt III CZP 8/12 UCHWAŁA Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 20 kwietnia 2012 r. SSN Krzysztof Pietrzykowski (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Barbara Myszka SSN Maria Szulc w sprawie z powództwa małoletniego

Bardziej szczegółowo

DEKA SMARTLIPO - LASER LIPOLISI - ADIPOCYTOLIZA LASEROWA IMIĘ I NAZWISKO PACJENTA. Osoba kontaktowa TEL. TEL. KOM.

DEKA SMARTLIPO - LASER LIPOLISI - ADIPOCYTOLIZA LASEROWA IMIĘ I NAZWISKO PACJENTA. Osoba kontaktowa TEL. TEL. KOM. DEKA SMARTLIPO - LASER LIPOLISI - ADIPOCYTOLIZA LASEROWA IMIĘ I NAZWISKO PACJENTA Data urodzenia Wiek Waga kg Wzrost cm Leczony obszar.. Wymiary dotyczące obszaru- obwód.. Osoba kontaktowa Zawód ADRES

Bardziej szczegółowo

FORUM SZPITALI KLINICZNYCH I SPECJALISTYCZNYCH Poznań, 7-9 października 2013. Dochodzenie roszczeń z tytułu nadwykonań

FORUM SZPITALI KLINICZNYCH I SPECJALISTYCZNYCH Poznań, 7-9 października 2013. Dochodzenie roszczeń z tytułu nadwykonań FORUM SZPITALI KLINICZNYCH I SPECJALISTYCZNYCH Poznań, 7-9 października 2013 Dochodzenie roszczeń z tytułu nadwykonań Plan prezentacji Praktyka sądowa sporów o nadwykonania System rozliczeń świadczeń zdrowotnych

Bardziej szczegółowo

Jak zbadać satysfakcję pacjenta?

Jak zbadać satysfakcję pacjenta? Jak zbadać satysfakcję pacjenta? IBRKiK dr hab. Dominika Maison, Prof. UW Konsument wobec nowych wyzwań Dom Badawczy Maison Uniwersytet Warszawski Warszawa, 17 października 2015 VI Forum Marketingu, Komunikacji

Bardziej szczegółowo

ODNIESIENIA DO ZAPISÓW PROJEKTU KSWP 0 OGÓLNE REGUŁY POSTĘPOWANIA

ODNIESIENIA DO ZAPISÓW PROJEKTU KSWP 0 OGÓLNE REGUŁY POSTĘPOWANIA ZASADY STOSOWANIA KODEKSU ETYKI ZAWODOWEJ RZECZOZNAWCÓW MAJĄTKOWYCH I. Zasady Podstawowe 1. Niniejsze Zasady Stosowania Kodeksu Etyki Zawodowej Rzeczoznawców Majątkowych, stanowią zbiór zasad, jakimi powinni

Bardziej szczegółowo

GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA PRZEMOCY W RODZINIE na lata 2011-2013

GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA PRZEMOCY W RODZINIE na lata 2011-2013 Załącznik Nr 1 do Uchwały Nr IV/14/11 Rady Gminy Turek z dnia 23 lutego 2011 r. GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA PRZEMOCY W RODZINIE na lata 2011-2013 WSTĘP Rodzina jest podstawową i niezastąpioną grupą,

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Waldemar Płóciennik (przewodniczący) SSN Eugeniusz Wildowicz (sprawozdawca) SSN Włodzimierz Wróbel

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Waldemar Płóciennik (przewodniczący) SSN Eugeniusz Wildowicz (sprawozdawca) SSN Włodzimierz Wróbel Sygn. akt II KK 326/12 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 12 grudnia 2012 r. SSN Waldemar Płóciennik (przewodniczący) SSN Eugeniusz Wildowicz (sprawozdawca) SSN Włodzimierz

Bardziej szczegółowo

Katarzyna Kitajewska Główny Inspektorat Sanitarny

Katarzyna Kitajewska Główny Inspektorat Sanitarny Katarzyna Kitajewska Główny Inspektorat Sanitarny 1 Zranienia i zakłucia przy udzielaniu świadczeń zdrowotnych Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 6 czerwca 2013 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny

Bardziej szczegółowo

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LIX, SUPPL. XIV, 22 SECTIO D 2004

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LIX, SUPPL. XIV, 22 SECTIO D 2004 ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LIX, SUPPL. XIV, 22 SECTIO D 2004 Zakład Organizacji Pracy Pielęgniarskiej Wydziału Opieki i Oświaty Zdrowotnej Śląskiej Akademii Medycznej

Bardziej szczegółowo

Bezpieczny certyfikator bezpieczna transakcja

Bezpieczny certyfikator bezpieczna transakcja W najbliższym czasie w ramach nowelizacji do ustawy Prawo budowlane rząd wprowadza obowiązkowe ubezpieczenie ochrony cywilnej dla osób sporządzających certyfikaty energetyczne. Czy jednak proponowane OC

Bardziej szczegółowo