Rynek zbóż w Polsce i Unii Europejskiej - perspektywa jego rozwoju dla polskich rolników

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Rynek zbóż w Polsce i Unii Europejskiej - perspektywa jego rozwoju dla polskich rolników"

Transkrypt

1 prof. dr hab. Jerzy Grabiński dr Andrzej Madej IUNG-PIB w Puławach Opinia dotycząca perspektyw rozwoju rynku zbóż w Polsce (odpowiedź na pismo z dnia 20 grudnia 2016 roku nr RRW (3) Rynek zbóż w Polsce i Unii Europejskiej - perspektywa jego rozwoju dla polskich rolników Działania Instytutu Uprawy Nawożenia i Gleboznawstwa Państwowego Instytutu Badawczego w Puławach ukierunkowane są na rozwiązywanie problemów związanych ze zrównoważonym rozwojem produkcji rolniczej i kształtowaniem środowiska rolniczego. W ramach tych działań w Instytucie prowadzonych jest wiele prac badawczo-rozwojowych, które dają także pewne podstawy do oceny zjawisk i problemów związanych z działaniem rynku zbożowego, w szczególności z problemami gospodarstw prowadzących towarową produkcję zbóż na rynek, których rozwój w sposób bezpośredni związany jest z rozwojem tego rynku. Konkurencyjność polskiego rynku zbóż Stan aktualny i możliwości rozwoju produkcji zbóż w Polsce należy oceniać w sposób wielokierunkowy, biorąc pod uwagę znaczenie tej grupy roślin oraz warunki przyrodnicze i organizacyjno-ekonomiczne funkcjonowania polskiego rolnictwa. Istotne znaczenie odgrywają tu kierunki i dynamika zmian produkcji zbóż w kraju, a także regionach i województwach. Analizy danych statystycznych GUS, raportów rynkowych IERiGŻ-PIB oraz wyników badań różnych autorów wskazują, że zmiany w produkcji zbóż są także pochodnymi znaczenia tej gałęzi produkcji w gospodarce Polski. Według danych GUS w 2012 r udział produkcji roślinnej w strukturze produkcji towarowej wyniósł 54,1% (tab. 1), a udział zbóż aż 22,2%, z czego 16,9% stanowił udział zbóż podstawowych. Wskaźniki te uległy zwiększeniu w stosunku do 2004 roku. Tab. 1. Struktura towarowej produkcji roślinnej wg produktów w latach 2004 i 2012 w % (ceny bieżące) Lata Wyszczególnienie Produkcja roślinna 43,9 54,1 Zboża 14,8 22,2 zboża podstawowe 13,4 16,9 pszenica 7,3 7,6 żyto 2,1 2,2 jęczmień 1,3 3,3 pozostałe 29,1 31,9 Źródło: Rynek rolny. GUS, 2006;

2 Produkcja ziarna zbóż w Polsce to przede wszystkim: źródło pokrycia potrzeb konsumpcyjnych i paszowych, surowiec dla przemysłu, miara pozycji i konkurencyjności polskiego rolnictwa względem innych krajów UE, miara wykorzystania potencjału rolniczej przestrzeni produkcyjnej, miara poziomu kultury rolnej, surowiec energetyczny, czynnik decydujący o sytuacji ekonomicznej gospodarstw rolniczych. Zmiany w produkcji zbóż są wielokierunkowe i zróżnicowane pod względem dynamiki i kierunków. Następują one pod wpływem względnie stałych uwarunkowań przyrodniczych oraz dynamicznie zmieniających się czynników organizacyjno-ekonomicznych. Istotny wpływ mają także zmiany relacji cenowych, kształtujące sytuację dochodową gospodarstw. Szacunek zbiorów zbóż podstawowych, jak i zbóż razem w Polsce w roku 2016 był tylko nieznacznie większy niż średnie z trzech lat ( ) zbiory zbóż (tab. 2). Zbiory te kształtowały się na poziomie 25,4 mln ton, a wraz z kukurydzą wyniosły one 29,3 mln ton. Największy udział stanowiła w nich pszenica (11,0 mln ton), a następnie pszenżyto (5,0 mln ton), kukurydza i jęczmień. Natomiast najmniejszy udział w strukturze zbiorów zbóż stanowił owies (1,3 mln ton). Tab. 2. Zbiory zbóż* [tys. ton] Wyszczególnienie ** Pszenica Żyto Jęczmień Owies Mieszanki Pszenżyto Razem podstawowe Kukurydza Razem zboża */ zboża podstawowe i kukurydza; **/ szacunek Źródło: Rynek zbóż. IERiGŻ-PIB, nr 51. Obliczenia własne. W średnim z lat 2013/ /16 bilansie zbóż razem na poziomie kraju zapasy wynosiły prawie 4,5 mln ton (tab. 3), co razem ze średnimi zbiorami dawało zasoby krajowe zbóż wynoszące 33,8 mln ton, a łącznie z importem zasoby zbóż ogółem na poziomie 36,0 mln ton. Z kolei średnie z trzech lat zużycie krajowe zbóż kształtowało się w wysokości 26,7 mln ton, w tym 60% stanowiło zużycie zbóż paszowych. Wielkość średnich zapasów końcowych wynosiła 2,9 mln ton, co stanowiło 11% zużycia krajowego. Jednak w ostatnich dwóch latach obserwowano zmniejszenie poziom zapasów z 13-16% w latach 2013/ /15, do 4% w ostatnich dwóch latach. Poziom produkcji zbóż i wielkość krajowego ich zużycia pozwalają na eksport powstałych nadwyżek, a ich średni poziom w latach 2013/ /16 wynosił 6,4 mln ton. 2

3 Tab. 3. Bilans zbóż* ogółem [tys. ton] Wyszczególnienie 2013/ / / /17** 2013/ /16 Zapasy początkowe Produkcja Zasoby krajowe Import Ogółem zasoby Zużycie krajowe w tym na paszę Eksport Zapasy końcowe Zbiory minus zużycie Zapasy/zużycie [%] 16,3 12,8 3,7 4,4 10,9 */ zboża podstawowe i kukurydza; **/ szacunek Źródło: Rynek zbóż. IERiGŻ-PIB, nr 51. Obliczenia własne Perspektywy rozwoju rynku zbóż dla polskich rolników z uwzględnieniem konkurencyjności polskiego rynku w porównaniu do rynku Ukrainy i Kanady Analiza powierzchni gruntów ornych (GO) Kanady i Ukrainy na tle Polski (rys. 1) wskazuje iż dysponowały one zdecydowanie większą potencjalną powierzchnią do uprawy zbóż. W przypadku Kanady, posiadała ona czterokrotnie większą od Polski powierzchnię GO (46 mln ha w 2013 r.), natomiast Ukraina w 2013 roku posiadała trzykrotnie większą powierzchnię GO (33 mln ha). 120 mln ha Kanada Polska Ukraina UE Rys. 1. Powierzchnia GO w wybranych krajach w latach 2005, 2010 i 2013 Źródło: Rocznik Rolnictwa GUS, We wszystkich porównywanych krajach udział gruntów ornych w strukturze użytkowania gruntów był zbliżony i zawierał się w przedziale 70-80% (rys. 2). Najmniejszym udziałem GO (70,3% charakteryzowała się Kanada, a największym Ukraina (78,7%). Polska charakteryzowała się średnim, w porównaniu do pozostałych dwóch krajów, udziałem gruntów ornych, wynoszącym 75% powierzchni użytków rolnych. 3

4 100,0 90,0 80,0 70,0 60,0 50,0 40,0 30,0 20,0 10,0 0,0 % 70,3 75,0 78,7 Kanada Polska Ukraina UE 58,2 Rys. 2. Udział GO w powierzchni użytków rolnych w wybranych krajach w 2013 roku Źródło: Rocznik Rolnictwa GUS, Obliczenia własne. Udział zbóż w strukturze zasiewów na gruntach ornych w porównywanych krajach był zróżnicowany i zawierał się w szerokim przedziale 35-69% (rys. 3). Najmniejszym udziałem zbóż (34,7% charakteryzowała się Kanada, a nieco wyższym, nie przekraczającym 50%, Ukraina (47,8%). Natomiast w Polsce odnotowano najwyższy udział zbóż w strukturę zasiewów, wynoszący 69,3%. 70,0 % 60,0 50,0 40,0 30,0 20,0 34,7 69,3 47,8 53,4 10,0 0,0 Kanada Polska Ukraina UE Rys. 3. Udział zbóż w powierzchni GO w wybranych krajach w 2013 r. Źródło: Rocznik Rolnictwa GUS, Obliczenia własne. Środkiem produkcji wskazującym w sposób pośredni na poziom jej intensywności, często wykorzystywanym w analizie produkcji roślinnej, jest poziom nawożenia mineralnego w kilogramach czystego składnika na jeden hektar powierzchni użytków rolnych (rys. 4). Brak jest bowiem danych statystycznych, dotyczących zużycia NPK pod zboża ogółem i poszczególne ich gatunki. Najwyższym poziomem tego wskaźnika charakteryzowała się Polska (133 kg NPK/ha UR). Także wysokie było tu zużycie azotu, uważanego za podstawowy czynnik plonotwórczy w produkcji rolniczej, wynoszące 76 kg N/ha UR. Ponad dwukrotnie niższym nawożeniem mineralnym charakteryzowała się produkcja rolnicza w Kanadzie (62 kg NPK/ha UR i 44 kg N/ha UR). Natomiast poziom nawożenia mineralnego użytków rolnych Ukrainy nie przekraczał 37 kg NPK/ha UR, a w przypadku azotu wynosił jedynie 25 kg N/ha UR. Analiza nawożenia mineralnego 4

5 wybranych krajów Unii Europejskiej (rys. 12), wskazuje, iż Polska i Niemcy zaliczają się do krajów o najwyższym nawożeniu mineralnym użytków rolnych. 140 kg/ha UR Kanada Polska Ukraina N P2O5 K2O Rys. 4. Zużycie nawozów mineralnych (w kg czystego składnika na 1 ha UR) w wybranych krajach w okresie 2013/14. Źródło: Rocznik Rolnictwa GUS, Udział Kanady w światowych zbiorach zbóż wzrósł w 2013 roku do 2,4%, a niewiele mniejszy był on w przypadku Ukrainy (2,3%); (tab. 3). Polska, pomimo wysokiego poziomu nawożenia, charakteryzowała się zbiorami na poziomie ponad dwukrotnie mniejszym niż Kanada i Ukraina. Wiązało się to przede wszystkim z prawie dwukrotnie mniejszą powierzchnią zasiewów zbóż w Polsce, natomiast poziom osiąganych w 2013 roku plonów był na zbliżonym poziomie i zawierał się w przedziale od 38 dt/ha w Polsce do 42 dt/ha w Kanadzie. Wskaźniki te zwracają uwagę na relatywnie niski stopień wykorzystania nawożenia mineralnego stosowanego w produkcji roślinnej w Polsce, który to problem jest często podnoszony w literaturze naukowej. Tab. 3. Powierzchnia zbiory i plony zbóż w wybranych krajach w latach 2005, 2010 i 2013 Udział zbiorów Powierzchnia [tys. ha] Zbiory [mln t] Kraj w świecie [%] Plony [dt/ha] Świat ,2 2475,6 2779, ,8 35,7 38,5 Kanada ,0 45,7 66,4 2,2 1,8 2,4 32,2 34,8 41,7 Polska ,9 27,2 28,5 1,2 1,1 1,0 32,3 35,8 38,0 Ukraina ,3 38,7 63,2 1,6 1,6 2,3 26,2 27,3 40,6 UE ,0 283,7 308,4 12,8 11,5 11,1 48,4 49,8 53,3 Źródło: Rocznik Rolnictwa GUS, We wszystkich krajach podstawowe znaczenie na rynku zbóż odgrywa produkcja pszenicy (rys. 5), jednak największym jej udziałem w zbiorach zbóż w 2013 r. charakteryzowała się Kanada (57%), natomiast w Polsce i na Ukrainie jej udział był zdecydowanie mniejszy i nie przekraczał 40%. 5

6 350 mln t Kanada Polska Ukraina UE pszenica żyto jęczmień pozostałe Rys. 5. Produkcja zbóż w wybranych krajach w 2013 r. Źródło: Rocznik Rolnictwa GUS, Obliczenia własne. Analiza importu i eksportu zbóż według danych FAOSTATU wskazuje, iż średnio w latach w Kanadzie i Polsce poziom importu zbóż kształtował się na poziomie około 1,6 mln ton, natomiast poziom importu zbóż Ukrainy był jedynie śladowy (0,1 mln ton). Natomiast wszystkie rozpatrywane kraje możemy zaliczyć do eksporterów zbóż. Eksport zbóż przez Polskę w latach był najmniejszy i wynosił średnio 2,9 mln ton, a w późniejszych latach ( ), co przedstawiono w tabeli 3, wzrósł do 6,3 mln ton. Natomiast w pozostałych dwóch krajach wielkość eksportu zbóż była na poziomie 23 mln ton. Potencjał polskiego rolnictwa w zakresie produkcji zbóż wyznaczają warunki przyrodnicze i postęp hodowlany. Na podstawie zaprezentowanych danych, można stwierdzić, iż w Polsce, dysponującej powierzchnią gruntów ornych wynoszącą 10,8 mln hektarów, gdzie udział zbóż stanowił 69%, uzyskano zbiory zbóż wynoszące 29,3 mln ton. Poziom tej produkcji pozwalał na zaspokojenie krajowego zapotrzebowania na zboża, a także umożliwiał na wygospodarowanie niewielkich nadwyżek zbóż na eksport (2,9 mln ton w latach ). Kanada i Ukraina dysponowały jednak zdecydowanie większą powierzchnią gruntów ornych niż Polska i mimo mniejszego udziału zbóż w strukturze zasiewów (odpowiednio 35 i 48%), zbiory zbóż w tych krajach były dwukrotnie większe niż w Polsce. W przypadku Kanady ponad 57% zbiorów stanowiła pszenica, a jej udział na Ukrainie wynosił 36%. Kraje te według średnich danych z lat były eksporterami produkowanych nadwyżek zbóż. Ich poziom w obydwu krajach był zbliżony i wynosił 23 mln ton. 6

7 Perspektywy rozwoju rynku zbóż dla polskich rolników z uwzględnieniem konkurencyjności produkcji zbóż na rynku wewnętrznym UE Analiza powierzchni gruntów ornych w wybranych krajach unii Europejskiej, a na ich tle Polski (rys. 6), wskazuje iż trzy z nich (Francja, Hiszpania oraz Niemcy), dysponowały większą potencjalną powierzchnią do uprawy zbóż. W przypadku Francji, posiadała ona o 7,5 mln hektarów większą od Polski powierzchnię GO (18,3 mln ha w 2013 r.), natomiast Hiszpania i Niemcy w 2013 roku posiadały zbliżoną powierzchnię GO wynoszącą odpowiednio 12,6 oraz 11,9 mln ha. Natomiast Polska z powierzchnią gruntów ornych w wysokości 10,8 mln hektarów w 2013 roku wyprzedzała pod względem tego wskaźnika pozostałe państwa Unii, między innymi Rumunię (8,7 mln ha), Włochy (6,8 mln ha), czy Wielką Brytanię (6,3 mln ha). 20 mln ha Rys. 6. Powierzchnia GO w wybranych krajach UE w latach 2005, 2010 i 2013 Źródło: Rocznik Rolnictwa GUS, O ile w przypadku powierzchni gruntów ornych obserwowaliśmy znaczące zróżnicowanie pomiędzy krajami Unii Europejskiej, to odnośnie udziału GO w powierzchni użytków rolnych zróżnicowanie to było zdecydowanie mniejsze (rys. 7). Polska z udziałem GO wynoszącym 75% znalazła się w grupie takich państw jak: Bułgaria, Czechy, Litwa, Niemcy, Słowacja, charakteryzujących się zbliżonym udziałem GO. Natomiast Dania i Finlandia należały do krajów o najwyższym, przekraczającym 90%, udziale GO. Z kolei w Grecji udział tego typu gruntów wynosił jedynie 31%. 7

8 100,0 % 90,0 80,0 70,0 60,0 50,0 40,0 30,0 20,0 10,0 0,0 43,8 61,5 70,0 73,8 92,3 95,7 63,5 30,9 46,8 79,3 71,3 75,0 30,6 62,6 73,7 86,7 83,0 36,4 50,0 Rys. 7. Udział GO w powierzchni użytków rolnych w wybranych krajach UE w 2013 r. Źródło: Rocznik Rolnictwa GUS, Obliczenia własne. Rozdrobnienie gospodarstw i niekorzystny rozłóg gruntów limitują towarowość produkcji zbóż i decydują o jakości produkowanego surowca. Według danych GUS w Polsce w 2010 roku funkcjonowało 55% gospodarstw o powierzchni do 5 ha UR i jedynie 1,8% gospodarstw, których powierzchnia użytków rolnych przekraczała 50 ha. W 2013 roku udział gospodarstw najmniejszych zmniejszył się tylko nieznacznie do 54,4%, natomiast udział gospodarstw największych zwiększył się do 2,2%. Krajami o podobnym do Polski rozdrobnieniu gospodarstw były: Bułgaria, Grecja, Hiszpania, Litwa, Portugalia, Słowacja, Węgry oraz Włochy. Natomiast Czechy, Dania, Finlandia, Francja, Niemcy, Szwecja oraz Wielka Brytania wyróżniały się większym (ponad 23%) udziałem gospodarstw powyżej 50 ha UR, co wpływało na lepszą towarowość produkcji zbóż o wysokiej jakości (rys. 8). W 2013 roku ponad 40% ogólnej powierzchni uprawy zbóż w Polsce było umiejscowione w gospodarstwach powyżej 30 ha. Produkcja zbóż w gospodarstwach większych obszarowo, zajmujących się towarową produkcją zbóż, pozwala na uzyskiwanie w nich plonów na poziomie 7-8 t/ha, zbliżonych do osiąganych w doświadczeniach. Z reguły gospodarstwa towarowe, większe obszarowo, ukierunkowane na produkcję zbóż stosują bardziej nowoczesne, racjonalne technologie, częściej korzystają z postępu hodowlanego i nowych technik uprawy. 8

9 100,0 90,0 80,0 70,0 60,0 50,0 40,0 30,0 20,0 10,0 0,0 % <5 ha 5-20 ha ha >=50 ha Rys. 8. Udział gospodarstw według grup obszarowych UR w wybranych krajach UE w 2010 r. Źródło: Rocznik Rolnictwa GUS, Obliczenia własne. W przypadku udziału zbóż w powierzchni gruntów ornych, cechował się on jeszcze mniejszym zróżnicowaniem w poszczególnych krajach UE w 2013 roku (rys. 9). Najwyższy ich udział występował w Polsce (69,3%). Ponadto aż w 11 krajach udział zbóż przekraczał 50% powierzchni GO. Natomiast rolnictwo Portugalii i Szwecji cechowało się najniższym udziałem zbóż. Jak już wcześniej wspomniano, Polska z nawożeniem mineralnym w roku 2013/2014 w wysokości 133 kg NPK na hektar UR i Niemcy (145 kg NPK/ha UR) należały do krajów o najwyższym nawożeniu. Natomiast w większości krajów zawierało się ono w przedziale kg NPK/ha UR (rys.10). We wszystkich krajach składnikiem nawozowym stosowanym w największej ilości był azot podstawowy składnik plonotwórczy nawożenia. 70,0 % 60,0 50,0 40,0 30,0 20,0 10,0 69,3 53,4 57,1 60,2 62,3 64,3 53,9 50,2 46,2 52,2 49,1 52,7 54,8 54,4 48,1 50,9 42,0 40,6 37,4 26,5 0,0 Rys. 9. Udział zbóż w powierzchni GO w wybranych krajach UE w 2013 r. Źródło: Rocznik Rolnictwa GUS, Obliczenia własne. 9

10 kg/ha UR N P2O5 K2O Rys. 10. Zużycie nawozów mineralnych (w kg czystego składnika na 1 ha UR) w wybranych krajach w okresie 2013/14. Źródło: Rocznik Rolnictwa GUS, Pomimo wysokiego poziomu nawożenia stosowanego w polskim rolnictwie, nie przekładało się ono na wielkość uzyskiwanych plonów zbóż (tab. 4). Polska, oprócz Litwy, Finlandii, Rumunii, Hiszpanii, Portugalii, charakteryzowała się najniższymi plonami zbóż ogółem w 2013 r. Nie przekraczał on 42 dt/ha. Natomiast najwyższy plon, wynoszący 92 dt/ha uzyskano w Belgii. Z kolei średni plon zbóż w Niemczech wynosił 73 dt/ha, a w Czechach 53 dt/ha. Poziom uzyskiwanych plonów i powierzchnia zbóż wpływały w sposób bezpośredni na wielkość zbiorów zbóż (rys. 11). Największym udziałem zbiorów zbóż w zbiorach ogółem Unii Europejskiej w 2013 roku charakteryzowała się Francja (21,9%) i Niemcy (15,5%), a w następnej kolejności Polska z udziałem wynoszącym 9,2%. Udziałom tym odpowiadały zbiory zbóż wynoszące w 2013 roku odpowiednio: 67,5 mln ton we Francji, 47,8 mln ton w Niemczech i 28,5 mln ton w Polsce. Ponadto krajami, których zbiory przekraczały 5% zbiorów unijnych zbóż były Hiszpania (8,2%), Rumunia (6,8%), Wielka Brytania (6,5%) oraz Włochy (5,9%). Tab. 4. Powierzchnia zbiory i plony zbóż w wybranych krajach UE w latach 2005, 2010 i 2013 Udział zbiorów w UE Powierzchnia [tys. ha] Zbiory [tys. t] Kraj [%] Plony [dt/ha] UE ,4 49,8 53,3 Austria ,8 1,9 1,6 63,5 64,3 60,7 Belgia ,0 1,1 1,0 86,5 93,5 92,1 Bułgaria ,0 2,5 2,7 33,9 40,2 44,3 Czechy ,6 2,4 2,4 47,4 46,9 52,5 Dania ,2 3,1 3,0 61,5 58,8 63,1 Finlandia ,4 1,1 1,3 34,2 31,4 37 Francja ,0 23,1 21,9 69,8 67,2 70,7 Grecja ,8 1,4 1,5 40,3 46,3 44,8 Hiszpania ,9 7,0 8,2 21, ,8 Litwa ,0 1,0 0,7 29,4 27,6 36,8 10

11 Niemcy ,8 15,6 15,5 67,2 67,2 73,2 Polska ,3 9,6 9,2 32,3 35,6 38 Portugalia ,3 0,4 0,4 20,3 33,5 41,8 Rumunia ,6 5,9 6,8 33,3 33,3 38,6 Słowacja ,2 0,9 1,1 45,1 37,4 44,9 Szwecja ,7 1,5 1,6 49,3 45,1 51,2 Węgry ,6 4,3 4,4 55,3 47,2 48,1 Wielka Brytania ,2 7,4 6, ,5 66,3 Włochy ,4 6,5 5,9 53,6 53,2 52,3 Źródło: Rocznik Rolnictwa GUS, We Francji, kraju o największych zbiorach zbóż spośród krajów UE, dominowały zbiory pszenicy i jęczmienia. Natomiast w Niemczech dodatkowo w zbiorach zbóż znaczący był udział żyta, którego zbiory stanowiły w zbiorach całej Unii aż 46%. Na drugim miejscu w UE pod względem wielkości zbiorów żyta była Polska (32,8% zbiorów UE), gdzie ponadto dominowały zbiory pszenicy i jęczmienia, a wśród zbóż pozostałych kukurydza na ziarno. Z pozostałych krajów Hiszpania i Wielka Brytania wyróżniały się wielkością zbiorów pszenicy i jęczmienia, a Rumunia i Włochy zbiorem pszenicy i zbóż pozostałych. Do krajów charakteryzujących się wysokim średnio w latach importem zbóż, przewyższającym import występujący w Polsce (1,6 mln ton), możemy zaliczyć Hiszpanię (11,1 mln ton), Włochy (10,6 mln ton), Niemcy (8,8 mln ton), Belgię (7,9 mln ton), oraz Portugalię (3,4 mln ton). Po przeciwnej stronie znalazły się państwa o największym eksporcie zbóż. Należały do nich przede wszystkim Francja (31,5 mln ton), Niemcy (11,8 mln ton), Rumunia (6,4 mln ton), Węgry (5,8 mln ton) oraz Bułgaria (4,5 mln ton); (rys. 12). tys. t pszenica żyto jęczmień pozostałe Rys. 11. Produkcja zbóż w wybranych krajach UE w 2013 r. Źródło: Rocznik Rolnictwa GUS, Obliczenia własne. 11

12 15000,0 tys. t 10000,0 5000,0 0,0-5000, , , , , , ,0 Rys. 12. Import i eksport zbóż w wybranych krajach UE średnio w latach Źródło: FAOSTAT. Obliczenia własne. Spośród krajów należących do Unii Europejskiej, oprócz Polski, Francja, Hiszpania, Niemcy i Rumunia dysponowały zdecydowanie większą powierzchnią gruntów ornych. Kraje te, wraz z Węgrami, Wielką Brytanią i Włochami charakteryzowały się także najwyższymi zbiorami zbóż. Dominowały w nich przede wszystkim pszenica, a także jęczmień (Francja, Hiszpania, Niemcy, Wielka Brytania), żyto (Niemcy i Polska), a także zboża pozostałe (Francja, Polska, Rumunia, Węgry i Włochy). Belgia, Hiszpania, Niemcy i Włochy według średnich danych z lat były największymi importerami zbóż, natomiast do największych eksporterów produkowanych nadwyżek zbóż należały Francja, Niemcy, Rumunia oraz Węgry. Poprawa efektywności produkcji zbóż poprzez stosowanie rejonizacji (lokalizacja) produkcji, wybór technologii o intensywności produkcji dostosowanej do realiów ekonomicznych (relacji cenowych) i możliwości gospodarstw, czy postępujący w kolejnych latach wzrost skali (koncentracji) produkcji zbóż, mogą wpłynąć na wzrost zbiorów zbóż i większe możliwości ich eksportu. Jednak o stanie aktualnym i sposobach poprawy efektywności produkcji zbóż decydują przede wszystkim uwarunkowania ekonomiczne. Istotny wpływ mają zmiany relacji cenowych, kształtujące sytuację dochodową gospodarstw w kraju, a także oddziaływujące na rynki zbóż poszczególnych krajów i wzajemne relacje między nimi. Problemy związane z rozwojem gospodarstw zbożowych w Polsce a) wadliwe zmianowania Gospodarstwa nastawione na produkcję zbóż na rynek mają duże problemy z ustaleniem racjonalnego zmianowania. Powód jest prosty liczba gatunków zbóż podstawowych, których ziarno można łatwo sprzedać na rynku uzyskując względnie dobrą cenę, jest bardzo krótka. Pierwsze miejsce na tej liście zajmuje pszenica na cele piekarnicze i to ona uprawiana jest na największej powierzchni w gospodarstwach zbożowych. Drugim gatunkiem zboża, którego ziarno 12 import eksport

13 osiąga na rynku stosunkowo wysokie ceny jest jęczmień browarny, ale w tym przypadku zapotrzebowanie rynku jest już znacznie mniejsze i w związku z tym niewielka liczba gospodarstw może skorzystać z możliwości jego uprawy. Bardzo ograniczone możliwości zbytu oraz na ogół zdecydowanie niższa cena ziarna pozostałych gatunków zbóż podstawowych powoduje, że w gospodarstwach zbożowych cieszą się one zdecydowanie mniejszą popularnością. Uprawa roślin w uproszczonych zmianowaniach lub monokulturach prowadzi do zjawiska kompensacji chwastów, większego niebezpieczeństwa porażenia roślin przez choroby i szkodniki. W związku z tym producenci zbóż stosujący takie zmianowania skazani są na konieczność ponoszenia zwiększonych nakładów na ochronę roślin. Tym samym efektywność ekonomiczna stosowanych przez nich technologii produkcji maleje. Rozwiązaniem tego problemu mogą być tylko zmiany na rynku zwiększające spektrum gatunków zbóż oraz innych roślin uprawnych wprowadzanych do płodozmianów. Pozytywną rolę mogą odegrać w tym względzie także rośliny motylkowate, których popularność próbuje się stymulować w Unii Europejskiej poprzez dopłaty. Jednak jak na razie nic nie wskazuje na to, rośliny te znacząco poprawią zmianowania stosowane przez producentów zbóż na rynek. b) niski poziom wykorzystania potencjału genetycznego Dane statystyczne wskazują jednoznacznie, że obecnie potencjał plonotwórczy i jakościowy nowych odmian w kształtowaniu produkcyjności zbóż jest wykorzystywany w niewystarczającym stopniu i w związku z tym konieczne jest doprowadzenie do istotnych zmian w tym względzie, zwłaszcza biorąc pod uwagę konieczność rozwoju integrowanych metod ochrony roślin. c) niekorzystny rozłóg Ważnym czynnikiem decydującym o rozwoju gospodarstw jest tzw. rozłóg. W gospodarstwach zbożowych powiększających powierzchnię gruntów ornych poprzez kolejne zakupy ziemi lub dzierżawę jest on często bardzo niekorzystny. Jak dowodzą wyniki badań na każdy kilometr oddalenia pól od centrum gospodarstwa dochód gospodarstwa maleje nawet o 10%. d) konieczność powiększania gospodarstw Znaczący wpływ na rynek zbożowy mają przede wszystkim gospodarstwa duże, posiadające, co najmniej kilkadziesiąt hektarów, dla których podstawowym źródłem dochodów jest sprzedaż ziarna zbóż (zwykle także nasion rzepaku oraz kukurydzy). Analizy ekonomiczne wskazują, że gospodarstwa utrzymujące się z produkcji ziarna zbóż muszą mieć odpowiednią wielkość. Należy tutaj przypomnieć, że jednostkowa opłacalność produkcji rolnej ciągle obniża się i o ile w 1990 roku dochód parytetowy osiągały nawet gospodarstwa 10 ha, to obecnie gospodarujący w gorszych warunkach producent posiadający nawet 70 i więcej hektarów nie zawsze ma szansę na osiągnięcie dochodu warunkującego rozwój gospodarstwa. Jeśli by założyć, ze trend do obniżania poziomu możliwego do uzyskania z jednostki powierzchni zysku będzie dalej maleć to, dla wielu takich gospodarstw ważnym kierunkiem rozwoju będzie powiększanie areału uprawy, natomiast brak takiej możliwości będzie wpływał na takie gospodarstwa destabilizująco. e) ograniczone możliwości przechowalnicze W obrocie rynkowym podstawowe znaczenie ma termin sprzedaży. Możliwość wyboru terminu sprzedaży wynika bezpośrednio z możliwości przechowywania ziarna. Małe możliwości przechowywania plonów zmuszają producentów do sprzedaży bezpośrednio po żniwach dużych 13

14 ilości ziarna, kiedy to ceny należą zwykle do najniższych. Mimo wielu inwestycji poczynionych przez polskich producentów w tym względzie, ciągle ilość silosów zbożowych warunkujących prawidłowe przechowanie ziarna przez dłuższy okres jest niewystarczająca. A producenci próbujący wykorzystać do przechowywania ziarna tradycyjne metody (np. płaskie magazyny) nierzadko mają duże problemy z utrzymaniem jego jakości na odpowiednim poziomie. f) wysokie koszty produkcji Koszty produkcji ziarna są obecnie na stosunkowo wysokim poziomie. Z analiz prowadzonych w Instytucie wynika, że w przypadku najbardziej intensywnie uprawianej pszenicy tylko dla pokrycia kosztów bezpośrednich niezbędna jest sprzedaż w gospodarstwie nawet 4 i więcej tony ziarna, a więc dla pokrycia wszystkich kosztów konieczne jest uzyskiwanie plonów przekraczających 5 ton, których uzyskanie na glebach dobrych nie jest żadnym problemem ale na glebach słabych, które w wielu gospodarstwach stanowią znaczący odsetek (średnio w kraju 30%) wskazuje na to, ze jest to poważny problem. g) zmiany klimatyczne Poważnym zagrożeniem dla rozwoju produkcji rolniczej, w tym dla produkcji zbóż jest zmieniający się klimat, warunkujący sytuacje pogodowe wpływające niekorzystnie na rozwój i plonowanie roślin uprawnych. Szczególnym przejawem takich sytuacji są okresowe niedobory opadów, warunkujące nierzadko nawet kilkudziesięcioprocentowe straty plonu. Ostatnie lata wskazują, że regionalnie ten problem może mieć olbrzymie znaczenie. Aby ograniczyć negatywny wpływ takich sytuacji na plony niezbędne jest upowszechnienie metod uprawy roli oszczędzających wodę (uprawa konserwująca). Podsumowanie W opinii przedstawiono tylko wybrane aspekty rynku zbóż w Polsce. Należy podkreślić, że produkcja i kształtowanie rynku zbóż to problemy o kluczowym znaczeniu z punktu widzenia konkurencyjności i innowacyjności polskiego rolnictwa. W rozważaniach o problemach gospodarstw zbożowych w Polsce należy zwrócić jeszcze uwagę na zjawisko rosnących średnich plonów ziarna w kraju. Jest to bezpośrednim następstwem postępu hodowlanego i technologicznego, oraz przejmowania gruntów przez gospodarstwa stosujące nowoczesne technologie od gospodarstw ekstensywnie produkujących ziarno (na drodze spadku, kupna, czy dzierżawy). Efektem tego są już teraz stosunkowo duże nadwyżki zbiorów ziarna ponad zapotrzebowanie wewnętrzne kraju. Można założyć, że wielkość tych nadwyżek będzie rosła. W związku z tym istnieje konieczność podejmowania działań zmierzających do zwiększania możliwości wyeksportowania ziarna z kraju, w szczególności drogą morską (rozbudowa portów), bo brak takich możliwości może skutecznie rynek zbożowy zdestabilizować. Reasumując należy stwierdzić, że lista czynników, które mogą zakłócać właściwe funkcjonowanie rynku zbożowego jest stosunkowo długa i opracowując strategię jego rozwoju należy przewidzieć działania, które będą prowadziły przynajmniej do ich częściowej eliminacji. Problemy te są i powinny być przedmiotem współpracy MRiRW z nauką, doradztwem i praktyką rolniczą. 14

15 Literatura 1. Charakterystyka gospodarstw rolnych. GUS Warszawa, Kuś J., Matyka M.: Zmiany organizacyjne w polskim rolnictwie w ostatnim 10-leciu na tle rolnictwa UE. Zag. Ek. Rol., 2014, z 4, s Rocznik statystyczny rolnictwa. GUS Warszawa, 2013, Rolnictwo w Polsce. GUS Warszawa, 2005, Rynek zbóż. Analizy rynkowe IERiGŻ-PIB Warszawa, 2016, dostęp

Rys. 1. Ceny zbóż w Polsce w zł/t (wg IERiGŻ)

Rys. 1. Ceny zbóż w Polsce w zł/t (wg IERiGŻ) Jerzy Grabiński Produkcja zbóż w Polsce-stan obecny i perspektywy Według szacunków GUS produkcja zbóż w Polsce w 29 roku wyniosła 29,8 mln ton i była o 7,8% wyższa niż w roku poprzednim. Taka produkcja

Bardziej szczegółowo

Regionalne uwarunkowania produkcji rolniczej w Polsce. Stanisław Krasowicz Jan Kuś Warszawa, Puławy, 2015

Regionalne uwarunkowania produkcji rolniczej w Polsce. Stanisław Krasowicz Jan Kuś Warszawa, Puławy, 2015 Regionalne uwarunkowania produkcji rolniczej w Polsce Stanisław Krasowicz Jan Kuś Warszawa, Puławy, 2015 Hipoteza 1. Zasoby czynników produkcji (ziemi, pracy, kapitału) wyznaczają potencjał produkcyjny

Bardziej szczegółowo

RYNEK ZBÓŻ. Biuro Analiz i Strategii Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa Nr 5/2017. Cena bez VAT. Zmiana tyg. Wg ZSRIR (MRiRW) r.

RYNEK ZBÓŻ. Biuro Analiz i Strategii Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa Nr 5/2017. Cena bez VAT. Zmiana tyg. Wg ZSRIR (MRiRW) r. 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017* w mln ton RYNEK ZBÓŻ Przedwynikowy szacunek zbiorów zbóż w 2017 r. Według szacunku GUS powierzchnia uprawy zbóż ogółem w 2017 r. wyniosła 7,6 mln ha wobec

Bardziej szczegółowo

RYNEK ZBÓŻ. Biuro Analiz i Programowania ARR Nr 48/2013 TENDENCJE CENOWE. Ceny krajowe w skupie

RYNEK ZBÓŻ. Biuro Analiz i Programowania ARR Nr 48/2013 TENDENCJE CENOWE. Ceny krajowe w skupie RYNEK ZBÓŻ Ceny krajowe w skupie TENDENCJE CENOWE W pierwszym tygodniu grudnia 2013 r. w krajowym skupie odnotowano dalszy wzrost cen zbóż podstawowych oraz spadek cen kukurydzy. Według danych Zintegrowanego

Bardziej szczegółowo

RYNEK ZBÓŻ. Biuro Analiz i Programowania ARR Nr 49/2013

RYNEK ZBÓŻ. Biuro Analiz i Programowania ARR Nr 49/2013 RYNEK ZBÓŻ TENDENCJE CENOWE Ceny krajowe w skupie W drugim tygodniu grudnia 2013 r. w krajowym skupie odnotowano dalszy wzrost cen zbóż. Według danych Zintegrowanego Systemu Rolniczej Informacji Rynkowej

Bardziej szczegółowo

RYNEK ZBÓŻ. Biuro Analiz i Programowania ARR Nr 32/2017

RYNEK ZBÓŻ. Biuro Analiz i Programowania ARR Nr 32/2017 RYNEK ZBÓŻ TENDENCJE CENOWE Krajowe ceny zakupu zbóż W drugim tygodniu sierpnia ceny zakupu pszenicy konsumpcyjnej, po znaczącym spadku w poprzednim tygodniu, nieco wzrosły. W dniach 7 13 sierpnia 2017

Bardziej szczegółowo

RYNEK ZBÓŻ. Biuro Analiz i Programowania ARR Nr 35/2015

RYNEK ZBÓŻ. Biuro Analiz i Programowania ARR Nr 35/2015 kg na mieszkańca Biuro Analiz i Programowania ARR Nr 35/2015 RYNEK ZBÓŻ TENDENCJE CENOWE Ceny krajowe w przedsiębiorstwach prowadzących zakupy W pierwszym tygodniu września 2015 r. na rynku krajowym ceny

Bardziej szczegółowo

Instytut Uprawy Nawożenia i Gleboznawstwa - Państwowy Instytut Badawczy. Stanisław Krasowicz. Puławy, 2008

Instytut Uprawy Nawożenia i Gleboznawstwa - Państwowy Instytut Badawczy. Stanisław Krasowicz. Puławy, 2008 Instytut Uprawy Nawożenia i Gleboznawstwa - Państwowy Instytut Badawczy GŁÓWNE UWARUNKOWANIA KONKURENCYJNOŚCI POLSKIEGO ROLNICTWA Stanisław Krasowicz Puławy, 2008 Polska to kraj: o stosunkowo dużym potencjale

Bardziej szczegółowo

RYNEK ZBÓŻ. Biuro Analiz i Strategii Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa Nr 6/2017. Cena bez VAT. Zmiana tyg. Wg ZSRIR (MRiRW) r.

RYNEK ZBÓŻ. Biuro Analiz i Strategii Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa Nr 6/2017. Cena bez VAT. Zmiana tyg. Wg ZSRIR (MRiRW) r. RYNEK ZBÓŻ TENDENCJE CENOWE Krajowe ceny zakupu zbóż W czwartym tygodniu września 2017 r. ceny zakupu pszenicy konsumpcyjnej uległy obniżeniu, natomiast wzrosły ceny pozostałych monitorowanych zbóż. W

Bardziej szczegółowo

RYNEK ZBÓŻ. Biuro Analiz i Programowania ARR Nr 40/2010

RYNEK ZBÓŻ. Biuro Analiz i Programowania ARR Nr 40/2010 RYNEK ZBÓŻ TENDENCJE CENOWE Ceny krajowe w skupie Na przełomie września i października 2010 r., w krajowym skupie, monitorowane rodzaje zbóż podstawowych były o około 2% droższe niż tydzień wcześniej.

Bardziej szczegółowo

ZMIANY ORGANIZACYJNE W POLSKIM ROLNICTWIE I ICH SKUTKI ŚRODOWISKOWE. Jan Kuś Mariusz Matyka

ZMIANY ORGANIZACYJNE W POLSKIM ROLNICTWIE I ICH SKUTKI ŚRODOWISKOWE. Jan Kuś Mariusz Matyka ZMIANY ORGANIZACYJNE W POLSKIM ROLNICTWIE I ICH SKUTKI ŚRODOWISKOWE Jan Kuś Mariusz Matyka Warszawa, kwiecień, 2014 Plan prezentacji 1. Specjalizacja w produkcji rolniczej i jej konsekwencje środowiskowe:

Bardziej szczegółowo

Problemy gospodarstw zbożowych

Problemy gospodarstw zbożowych Jerzy Grabiński IUNG PIB Puławy Problemy gospodarstw zbożowych Zajmujące ponad 70% powierzchni uprawnej zboża, należą w Polsce do najważniejszych roślin uprawnych. Szczególną rolę odgrywają one w gospodarstwach,

Bardziej szczegółowo

RYNEK ZBÓŻ. Biuro Analiz i Programowania ARR Nr 23/2015

RYNEK ZBÓŻ. Biuro Analiz i Programowania ARR Nr 23/2015 RYNEK ZBÓŻ TENDENCJE CENOWE Ceny krajowe w przedsiębiorstwach prowadzących zakupy W drugim tygodniu czerwca 2015 r. na rynku krajowym ceny skupu zbóż podstawowych nieco wzrosły. Według danych Zintegrowanego

Bardziej szczegółowo

RYNEK ZBÓŻ. Biuro Analiz i Programowania ARR Nr 48/2014

RYNEK ZBÓŻ. Biuro Analiz i Programowania ARR Nr 48/2014 RYNEK ZBÓŻ TENDENCJE CENOWE Ceny krajowe w przedsiębiorstwach prowadzących zakupy W ostatnim tygodniu listopada 2014 r. w krajowym skupie odnotowano umiarkowany wzrost cen zbóż. Według danych Zintegrowanego

Bardziej szczegółowo

Aktualna i przewidywana sytuacja na rynku zbóż w Polsce i UE

Aktualna i przewidywana sytuacja na rynku zbóż w Polsce i UE Aktualna i przewidywana sytuacja na rynku zbóż w Polsce i UE Jacek Bąkowski Dyrektor Biura Analiz i Programowania ARR 18 kwietnia 2008 r. 1 Użytkowanie gruntów w Polsce użytki rolne 51,8% pozostałe grunty

Bardziej szczegółowo

RYNEK ZBÓŻ. Biuro Analiz i Programowania ARR Nr 31/2010

RYNEK ZBÓŻ. Biuro Analiz i Programowania ARR Nr 31/2010 RYNEK ZBÓŻ TENDENCJE CENOWE Ceny krajowe w skupie Szacunek niższych niż przed rokiem zbiorów, opóźnienia w ich realizacji spowodowane niesprzyjającymi warunkami pogodowymi oraz na razie względnie małe

Bardziej szczegółowo

RYNEK ZBÓś. Biuro Analiz i Programowania ARR Nr 04/2011 TENDENCJE CENOWE. Ceny krajowe w skupie

RYNEK ZBÓś. Biuro Analiz i Programowania ARR Nr 04/2011 TENDENCJE CENOWE. Ceny krajowe w skupie RYNEK ZBÓś Ceny krajowe w skupie TENDENCJE CENOWE Ceny zbóŝ w Polsce w dalszym ciągu pozostają pod wpływem tendencji wzrostowej obserwowanej na rynkach zagranicznych. Według danych Zintegrowanego Systemu

Bardziej szczegółowo

RYNEK ZBÓŻ. Biuro Analiz i Programowania ARR Nr 27/2017

RYNEK ZBÓŻ. Biuro Analiz i Programowania ARR Nr 27/2017 RYNEK ZBÓŻ TENDENCJE CENOWE Krajowe ceny zakupu zbóż Na rynku krajowym w pierwszym tygodniu lipca 2017 r. ceny zbóż podstawowych były znacząco wyższe niż w analogicznym okresie 2016 r. W dniach 3 9 lipca

Bardziej szczegółowo

Cena zboża - jakiej można się spodziewać po zbiorach?

Cena zboża - jakiej można się spodziewać po zbiorach? .pl https://www..pl Cena zboża - jakiej można się spodziewać po zbiorach? Autor: Ewa Ploplis Data: 17 września 2017 W br. zostało zebrane więcej ziarna niż w roku ubiegłym. Więcej będzie: pszenicy, jęczmienia

Bardziej szczegółowo

RYNEK ZBÓś. Biuro Analiz i Programowania ARR Nr 45/2010

RYNEK ZBÓś. Biuro Analiz i Programowania ARR Nr 45/2010 RYNEK ZBÓś TENDENCJE CENOWE Ceny krajowe w skupie W pierwszym tygodniu listopada br. na rynku krajowym przewaŝały wzrosty cen zbóŝ. Według danych Zintegrowanego Systemu Rolniczej Informacji Rynkowej MRiRW,

Bardziej szczegółowo

PRODUKCJA ZBÓŻ ŚWIAT PSZENICA

PRODUKCJA ZBÓŻ ŚWIAT PSZENICA LUTY 2013 R. PRODUKCJA ZBÓŻ ŚWIAT W lutowym raporcie Amerykańskiego Departamentu Rolnego (USDA): pszenicy w sezonie 2012/13 prognozowana jest na 6523,6 mln ton. W sezonie 2011/12 produkcja została oszacowana

Bardziej szczegółowo

Miejsce Polski w handlu zagranicznym produktami rolno-spożywczymi Unii Europejskiej. dr Łukasz Ambroziak mgr Małgorzata Bułkowska

Miejsce Polski w handlu zagranicznym produktami rolno-spożywczymi Unii Europejskiej. dr Łukasz Ambroziak mgr Małgorzata Bułkowska Miejsce Polski w handlu zagranicznym produktami rolno-spożywczymi Unii Europejskiej dr Łukasz Ambroziak mgr Małgorzata Bułkowska Zakład Ekonomiki Przemysłu Spożywczego Warszawa, 10 października 2014 r.

Bardziej szczegółowo

Prognozy zbiorów rzepaku i zbóż w ciągu ostatnich 10 lat oraz rzeczywiste wielkości zbiorów w tym samym okresie

Prognozy zbiorów rzepaku i zbóż w ciągu ostatnich 10 lat oraz rzeczywiste wielkości zbiorów w tym samym okresie Warszawa, 10 stycznia 2017 r. BAS- WASGiPU - 2404/16 Pan Poseł Jarosław Sachajko Przewodniczący Komisji Rolnictwa i Rozwoju Wsi Prognozy zbiorów rzepaku i zbóż w ciągu ostatnich 10 lat oraz rzeczywiste

Bardziej szczegółowo

RYNEK ZBÓś. Biuro Analiz i Programowania ARR Nr 05/2011 TENDENCJE CENOWE. Ceny krajowe w skupie

RYNEK ZBÓś. Biuro Analiz i Programowania ARR Nr 05/2011 TENDENCJE CENOWE. Ceny krajowe w skupie RYNEK ZBÓś Ceny krajowe w skupie TENDENCJE CENOWE Niesłabnący popyt na zboŝa wysokiej jakości przyczynił się do utrzymania wzrostowej tendencji cen zbóŝ podstawowych na rynku krajowym w końcu stycznia

Bardziej szczegółowo

STOSOWANIE KWALIFIKOWANEGO MATERIAŁU SIEWNEGO A EFEKTY PRODUKCJI ZBÓŻ

STOSOWANIE KWALIFIKOWANEGO MATERIAŁU SIEWNEGO A EFEKTY PRODUKCJI ZBÓŻ POSTĘP BIOLOGICZNY Prof. dr hab. Edward Arseniuk Dr Tadeusz Oleksiak Instytut Hodowli i Aklimatyzacji Roślin Państwowy Instytut Badawczy w Radzikowie STOSOWANIE KWALIFIKOWANEGO MATERIAŁU SIEWNEGO A EFEKTY

Bardziej szczegółowo

Skutki zmian klimatycznych dla rolnictwa w Polsce sposoby adaptacji

Skutki zmian klimatycznych dla rolnictwa w Polsce sposoby adaptacji Zmiany klimatyczne a rolnictwo w Polsce ocena zagrożeń i sposoby adaptacji Warszawa, 30.09.2009 r. Skutki zmian klimatycznych dla rolnictwa w Polsce sposoby adaptacji Katarzyna Mizak Instytut Uprawy Nawożenia

Bardziej szczegółowo

Biuro Analiz i Programowania ARR Nr 31/ (data odczytu r.). 2 Rozporządzenie Komisji (WE) nr 1067/2008 z dnia

Biuro Analiz i Programowania ARR Nr 31/ (data odczytu r.). 2 Rozporządzenie Komisji (WE) nr 1067/2008 z dnia RYNEK ZBÓŻ TENDENCJE CENOWE Krajowe ceny zakupu zbóż Zgodnie z informacjami z oddziałów terenowych ARR z 10 sierpnia br. poprawa pogody w drugim tygodniu sierpnia pozwoliła na znaczne przyspieszenie prac

Bardziej szczegółowo

Produkcja oraz eksport mięsa wieprzowego i wołowego w UE-28. w latach

Produkcja oraz eksport mięsa wieprzowego i wołowego w UE-28. w latach mgr Mirosława Tereszczuk dr inż. Robert Mroczek Produkcja oraz eksport mięsa wieprzowego i wołowego w UE-28 w latach 2014-2015 Produkcja mięsa wieprzowego w krajach UE-28 w 2015 roku wyniosła ok. 23,4

Bardziej szczegółowo

LUTY 2014 R. PRODUKCJA ZBÓŻ ŚWIAT

LUTY 2014 R. PRODUKCJA ZBÓŻ ŚWIAT LUTY 2014 R. PRODUKCJA ZBÓŻ ŚWIAT W lutowym raporcie Amerykańskiego Departamentu Rolnego (USDA): pszenicy w sezonie 2013/14 prognozowana jest na 711,9 mln ton. W sezonie 2012/13 produkcja została oszacowana

Bardziej szczegółowo

Stan i przewidywanie wykorzystania potencjału produkcyjnego TUZ w kraju dr hab. Jerzy Barszczewski, prof. nadzw.

Stan i przewidywanie wykorzystania potencjału produkcyjnego TUZ w kraju dr hab. Jerzy Barszczewski, prof. nadzw. Stan i przewidywanie wykorzystania potencjału produkcyjnego TUZ w kraju dr hab. Jerzy Barszczewski, prof. nadzw. 6. Konferencja Naukowa "WODA-ŚRODOWISKO-OBSZARY WIEJSKIE" Falenty, 27 28 listopada 2013

Bardziej szczegółowo

150 lat tradycji nauk rolniczych w Puławach Instytut Politechniczny i Rolniczo-Leśny Państwowy Instytut Naukowy Gospodarstwa Wiejskiego

150 lat tradycji nauk rolniczych w Puławach Instytut Politechniczny i Rolniczo-Leśny Państwowy Instytut Naukowy Gospodarstwa Wiejskiego IUNG-PIB wspiera produkcję zbóż w Polsce Stanisław Krasowicz Puławy, 2012 150 lat tradycji nauk rolniczych w Puławach 1862 - Instytut Politechniczny i Rolniczo-Leśny 1917 - Państwowy Instytut Naukowy Gospodarstwa

Bardziej szczegółowo

Geografia rolnictwa poziom rozszerzony

Geografia rolnictwa poziom rozszerzony Geografia rolnictwa poziom rozszerzony Zadanie 1. (3 pkt) Źródło: CKE 2005 (PR), zad. 53. ż ś ą ł ą ł ż ż ł Zadanie 2. (4 pkt) Źródło: CKE 2005 (PR), zad. 61. ż ą ł ę ę ą ą 1 ś ł ą Zadanie 3. 51. (4 pkt)

Bardziej szczegółowo

Opłacalność produkcji mleka w latach oraz projekcja do 2020 roku

Opłacalność produkcji mleka w latach oraz projekcja do 2020 roku Opłacalność produkcji mleka w latach 2014-2015 oraz projekcja do 2020 roku Seminarium, IERiGŻ-PIB, 02.09.2016 r. dr inż. Aldona Skarżyńska mgr Konrad Jabłoński Koszty ekonomiczne i dochód z zarządzania

Bardziej szczegółowo

1. Udział dochodów z działalności rolniczej w dochodach gospodarstw domowych z użytkownikiem gospodarstwa rolnego w 2002 r.

1. Udział dochodów z działalności rolniczej w dochodach gospodarstw domowych z użytkownikiem gospodarstwa rolnego w 2002 r. 1 UWAGI ANALITYCZNE 1. Udział dochodów z działalności rolniczej w dochodach gospodarstw domowych z użytkownikiem gospodarstwa rolnego w 2002 r. W maju 2002 r. w województwie łódzkim było 209,4 tys. gospodarstw

Bardziej szczegółowo

Konkurencyjność w produkcji zbóŝ na świecie wybrane elementy

Konkurencyjność w produkcji zbóŝ na świecie wybrane elementy Konkurencyjność w produkcji zbóŝ na świecie wybrane elementy Dr inż. Paweł Boczar Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu Dr Yelto Zimmer Institute of Farm Economics von Thünen Institute, Braunschweig Pułtusk

Bardziej szczegółowo

RYNEK ZBÓŻ. Biuro Analiz i Programowania ARR Nr 41/2010

RYNEK ZBÓŻ. Biuro Analiz i Programowania ARR Nr 41/2010 RYNEK ZBÓŻ TENDENCJE CENOWE Ceny krajowe w skupie W pierwszym tygodniu października br. w krajowym skupie zbóż przeważały spadkowe tendencje cen. Według danych Zintegrowanego Systemu Rolniczej Informacji

Bardziej szczegółowo

Duży eksport cukru będzie konieczny. A jak ceny zbytu?

Duży eksport cukru będzie konieczny. A jak ceny zbytu? .pl https://www..pl Duży eksport cukru będzie konieczny. A jak ceny zbytu? Autor: Ewa Ploplis Data: 6 czerwca 2017 Zbiory buraków cukrowych w kraju będą w 2017 r. na wyższym poziomie niż przed rokiem.

Bardziej szczegółowo

Większa produkcja roślinna w Polsce w 2017 r.

Większa produkcja roślinna w Polsce w 2017 r. .pl https://www..pl Większa produkcja roślinna w Polsce w 2017 r. Autor: Ewa Ploplis Data: 6 lutego 2018 Większa produkcja roślinna w Polsce w 2017 r. Wyższe zbiory głównych ziemiopłodów. W jakich działach

Bardziej szczegółowo

Innowacyjność polskich gospodarstw rolnych w warunkach wygasania kryzysu

Innowacyjność polskich gospodarstw rolnych w warunkach wygasania kryzysu Innowacyjność polskich gospodarstw rolnych w warunkach wygasania kryzysu Marcin Adamski Marek Zieliński Zakład Ekonomiki Gospodarstw Rolnych Warszawa, 08 października 2010 roku Treść wystąpienia 1 Innowacyjność

Bardziej szczegółowo

DLACZEGO ZBOŻA... Prof. dr hab. Edward Arseniuk Dr Tadeusz Oleksiak Instytut Hodowli i Aklimatyzacji Roślin Państwowy Instytut Badawczy POTENCJAŁ

DLACZEGO ZBOŻA... Prof. dr hab. Edward Arseniuk Dr Tadeusz Oleksiak Instytut Hodowli i Aklimatyzacji Roślin Państwowy Instytut Badawczy POTENCJAŁ POTENCJAŁ Prof. dr hab. Edward Arseniuk Dr Tadeusz Oleksiak Instytut Hodowli i Aklimatyzacji Roślin Państwowy Instytut Badawczy DLACZEGO ZBOŻA... Prosta technologia uprawy, względnie niskie koszty produkcji

Bardziej szczegółowo

Zachodniopomorskie rolnictwo w latach

Zachodniopomorskie rolnictwo w latach Arkadiusz Malkowski Wydział Ekonomiczny Zachodniopomorski Uniwersytet Technologiczny w Szczecinie Zachodniopomorskie rolnictwo w latach 2007-2017 16.10.2017 ROLNICTWO W WOJEWÓDZTWIE ZACHODNIOPOMORSKIM

Bardziej szczegółowo

Prowadzenie działalności rolniczej Warunki województwa lubuskiego

Prowadzenie działalności rolniczej Warunki województwa lubuskiego Prowadzenie działalności rolniczej Warunki województwa lubuskiego Krystyna Maciejak 04.10.2016 r. Spis rolny z 2010 roku - woj. Lubuskie na tle kraju Rolnictwo lubuskie na tle kraju w 2010 roku. Dane powszechnego

Bardziej szczegółowo

ZINTEGROWANY SYSTEM ROLNICZEJ INFORMACJI RYNKOWEJ. (podstawa prawna: ustawa o rolniczych badaniach rynkowych z dnia 30 marca 2001 r.

ZINTEGROWANY SYSTEM ROLNICZEJ INFORMACJI RYNKOWEJ. (podstawa prawna: ustawa o rolniczych badaniach rynkowych z dnia 30 marca 2001 r. MINISTERSTWO ROLNICTWA I ROZWOJU WSI ZINTEGROWANY SYSTEM ROLNICZEJ INFORMACJI RYNKOWEJ (podstawa prawna: ustawa o rolniczych badaniach rynkowych z dnia 30 marca 2001 r.) RYNEK ZBÓŻ NR 18/2011 12 maja 2011

Bardziej szczegółowo

Postęp w hodowli zbóż i jego wykorzystanie w polskim rolnictwie

Postęp w hodowli zbóż i jego wykorzystanie w polskim rolnictwie Postęp w hodowli zbóż i jego wykorzystanie w polskim rolnictwie Tadeusz Oleksiak - IHAR PIB Rosnąca liczba ludności, zmieniające się zwyczaje żywieniowe konsumentów coraz bardziej ograniczane możliwości

Bardziej szczegółowo

Rynek biopaliw w Polsce stan obecny i prognozy w świetle posiadanego potencjału surowcowego i wytwórczego KAPE

Rynek biopaliw w Polsce stan obecny i prognozy w świetle posiadanego potencjału surowcowego i wytwórczego KAPE Rynek biopaliw w Polsce stan obecny i prognozy w świetle posiadanego potencjału surowcowego i wytwórczego KAPE - 27--25 1 Uwarunkowania Niniejsza prezentacja dotyczy wyłącznie prognoz dla biokomponentów

Bardziej szczegółowo

Rolnictwo ekologiczne i wsparcie PROW w Polsce w okresie programowania

Rolnictwo ekologiczne i wsparcie PROW w Polsce w okresie programowania Rolnictwo ekologiczne i wsparcie PROW w Polsce w okresie programowania 2007-13 Jarosław Stalenga Józef Tyburski IUNG-PIB Puławy UWM Olsztyn Kluczbork, 11.04.2012 Powierzchnia UR w gospodarstwach EKO na

Bardziej szczegółowo

Hipoteza. Autor prezentacj

Hipoteza. Autor prezentacj Regionalne uwarunkowania produkcji rolniczej w Polsce Stanisław Krasowicz Puławy, 2016 Hipoteza 1. Zasoby czynników produkcji (ziemi, pracy, kapitału) wyznaczają potencjał produkcyjny polskiego rolnictwa.

Bardziej szczegółowo

Rachunkowość rolna jako źródło wiedzy i wsparcia dla rolnictwa

Rachunkowość rolna jako źródło wiedzy i wsparcia dla rolnictwa Rachunkowość rolna jako źródło wiedzy i wsparcia dla rolnictwa Zbigniew Floriańczyk Wiesław Łopaciuk Instytut Ekonomiki Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej -PIB Innowacyjna Wieś Pomorskie spotkania z nauką

Bardziej szczegółowo

RYNEK MIĘSA. Biuro Analiz i Programowania ARR Nr 27/2017

RYNEK MIĘSA. Biuro Analiz i Programowania ARR Nr 27/2017 RYNEK MIĘSA Ceny zakupu żywca Krajowe ceny zakupu żywca wieprzowego, po utrzymującym się od marca br. wzroście, od dwóch tygodni ulegają niewielkiemu obniżeniu. W dniach 3 9 lipca 2017 r. zakłady mięsne

Bardziej szczegółowo

Czy opłaci się siać kukurydzę, czyli jakie będą ceny kukurydzy w 2017?

Czy opłaci się siać kukurydzę, czyli jakie będą ceny kukurydzy w 2017? https://www. Czy opłaci się siać kukurydzę, czyli jakie będą ceny kukurydzy w 2017? Autor: Ewa Ploplis Data: 14 marca 2017 Ceny kukurydzy powinny umiarkowanie wzrastać w 2017 r., szczególnie w II i III

Bardziej szczegółowo

Sytuacja zawodowa osób z wyższym wykształceniem w Polsce i w krajach Unii Europejskiej w 2012 r.

Sytuacja zawodowa osób z wyższym wykształceniem w Polsce i w krajach Unii Europejskiej w 2012 r. 1 Urz d Statystyczny w Gda sku W Polsce w 2012 r. udział osób w wieku 30-34 lata posiadających wykształcenie wyższe w ogólnej liczbie ludności w tym wieku (aktywni zawodowo + bierni zawodowo) wyniósł 39,1%

Bardziej szczegółowo

WRZESIEŃ 2013 R. PRODUKCJA ZBÓŻ ŚWIAT

WRZESIEŃ 2013 R. PRODUKCJA ZBÓŻ ŚWIAT WRZESIEŃ 2013 R. PRODUKCJA ZBÓŻ ŚWIAT We wrześniowym raporcie Amerykańskiego Departamentu Rolnego (USDA): Produkcja pszenicy w sezonie 2013/14 prognozowana jest na 708,9 mln ton. W sezonie 2012/13 produkcja

Bardziej szczegółowo

ZINTEGROWANY SYSTEM ROLNICZEJ INFORMACJI RYNKOWEJ. (podstawa prawna: ustawa o rolniczych badaniach rynkowych z dnia 30 marca 2001 r.

ZINTEGROWANY SYSTEM ROLNICZEJ INFORMACJI RYNKOWEJ. (podstawa prawna: ustawa o rolniczych badaniach rynkowych z dnia 30 marca 2001 r. MINISTERSTWO ROLNICTWA I ROZWOJU WSI ZINTEGROWANY SYSTEM ROLNICZEJ INFORMACJI RYNKOWEJ (podstawa prawna: ustawa o rolniczych badaniach rynkowych z dnia 30 marca 2001 r.) RYNEK ZBÓŻ NR 14/2012 12 kwietnia

Bardziej szczegółowo

ZINTEGROWANY SYSTEM ROLNICZEJ INFORMACJI RYNKOWEJ. (podstawa prawna: ustawa o rolniczych badaniach rynkowych z dnia 30 marca 2001 r.

ZINTEGROWANY SYSTEM ROLNICZEJ INFORMACJI RYNKOWEJ. (podstawa prawna: ustawa o rolniczych badaniach rynkowych z dnia 30 marca 2001 r. MINISTERSTWO ROLNICTWA I ROZWOJU WSI ZINTEGROWANY SYSTEM ROLNICZEJ INFORMACJI RYNKOWEJ (podstawa prawna: ustawa o rolniczych badaniach rynkowych z dnia 30 marca 2001 r.) RYNEK ZBÓŻ NR 8/2007 22 luty 2007

Bardziej szczegółowo

ZINTEGROWANY SYSTEM ROLNICZEJ INFORMACJI RYNKOWEJ. (podstawa prawna: ustawa o rolniczych badaniach rynkowych z dnia 30 marca 2001 r.

ZINTEGROWANY SYSTEM ROLNICZEJ INFORMACJI RYNKOWEJ. (podstawa prawna: ustawa o rolniczych badaniach rynkowych z dnia 30 marca 2001 r. MINISTERSTWO ROLNICTWA I ROZWOJU WSI ZINTEGROWANY SYSTEM ROLNICZEJ INFORMACJI RYNKOWEJ (podstawa prawna: ustawa o rolniczych badaniach rynkowych z dnia 30 marca 2001 r.) RYNEK ZBÓŻ NR 15/2012 19 kwietnia

Bardziej szczegółowo

ZINTEGROWANY SYSTEM ROLNICZEJ INFORMACJI RYNKOWEJ. (podstawa prawna: ustawa o rolniczych badaniach rynkowych z dnia 30 marca 2001 r.

ZINTEGROWANY SYSTEM ROLNICZEJ INFORMACJI RYNKOWEJ. (podstawa prawna: ustawa o rolniczych badaniach rynkowych z dnia 30 marca 2001 r. MINISTERSTWO ROLNICTWA I ROZWOJU WSI ZINTEGROWANY SYSTEM ROLNICZEJ INFORMACJI RYNKOWEJ (podstawa prawna: ustawa o rolniczych badaniach rynkowych z dnia 30 marca 2001 r.) RYNEK ZBÓŻ NR 47/2010 2 grudnia

Bardziej szczegółowo

ZINTEGROWANY SYSTEM ROLNICZEJ INFORMACJI RYNKOWEJ. (podstawa prawna: ustawa o rolniczych badaniach rynkowych z dnia 30 marca 2001 r.

ZINTEGROWANY SYSTEM ROLNICZEJ INFORMACJI RYNKOWEJ. (podstawa prawna: ustawa o rolniczych badaniach rynkowych z dnia 30 marca 2001 r. MINISTERSTWO ROLNICTWA I ROZWOJU WSI ZINTEGROWANY SYSTEM ROLNICZEJ INFORMACJI RYNKOWEJ (podstawa prawna: ustawa o rolniczych badaniach rynkowych z dnia 30 marca 2001 r.) RYNEK ZBÓŻ NR 52/2012 7 stycznia

Bardziej szczegółowo

UWAGI ANALITYCZNE. Gospodarstwa z użytkownikiem gospodarstwa indywidualnego. Wyszczególnienie. do 1 ha użytków rolnych. powyżej 1 ha.

UWAGI ANALITYCZNE. Gospodarstwa z użytkownikiem gospodarstwa indywidualnego. Wyszczególnienie. do 1 ha użytków rolnych. powyżej 1 ha. UWAGI ANALITYCZNE UDZIAŁ DOCHODÓW Z DZIAŁALNOŚCI ROLNICZEJ W DOCHODACH OGÓŁEM GOSPODARSTW DOMOWYCH W Powszechnym Spisie Rolnym w woj. dolnośląskim spisano 140,7 tys. gospodarstw domowych z użytkownikiem

Bardziej szczegółowo

ZINTEGROWANY SYSTEM ROLNICZEJ INFORMACJI RYNKOWEJ. (podstawa prawna: ustawa o rolniczych badaniach rynkowych z dnia 30 marca 2001 r.

ZINTEGROWANY SYSTEM ROLNICZEJ INFORMACJI RYNKOWEJ. (podstawa prawna: ustawa o rolniczych badaniach rynkowych z dnia 30 marca 2001 r. MINISTERSTWO ROLNICTWA I ROZWOJU WSI ZINTEGROWANY SYSTEM ROLNICZEJ INFORMACJI RYNKOWEJ (podstawa prawna: ustawa o rolniczych badaniach rynkowych z dnia 30 marca 2001 r.) RYNEK ZBÓŻ NR 39/2008 2 października

Bardziej szczegółowo

ZINTEGROWANY SYSTEM ROLNICZEJ INFORMACJI RYNKOWEJ. (podstawa prawna: ustawa o rolniczych badaniach rynkowych z dnia 30 marca 2001 r.

ZINTEGROWANY SYSTEM ROLNICZEJ INFORMACJI RYNKOWEJ. (podstawa prawna: ustawa o rolniczych badaniach rynkowych z dnia 30 marca 2001 r. MINISTERSTWO ROLNICTWA I ROZWOJU WSI ZINTEGROWANY SYSTEM ROLNICZEJ INFORMACJI RYNKOWEJ (podstawa prawna: ustawa o rolniczych badaniach rynkowych z dnia 30 marca 2001 r.) RYNEK ZBÓŻ NR 10/2009 12 marca

Bardziej szczegółowo

Nr Informacja. Przewidywana produkcja głównych upraw rolniczych i ogrodniczych w 2004 r. KANCELARIA SEJMU BIURO STUDIÓW I EKSPERTYZ

Nr Informacja. Przewidywana produkcja głównych upraw rolniczych i ogrodniczych w 2004 r. KANCELARIA SEJMU BIURO STUDIÓW I EKSPERTYZ KANCELARIA SEJMU BIURO STUDIÓW I EKSPERTYZ WYDZIAŁ ANALIZ EKONOMICZNYCH I SPOŁECZNYCH Przewidywana produkcja głównych upraw rolniczych i ogrodniczych w 2004 r. Wrzesień 2004 Dorota Stankiewicz Informacja

Bardziej szczegółowo

Światowa produkcja ziemniaka: prognozy są dobre!

Światowa produkcja ziemniaka: prognozy są dobre! .pl https://www..pl Światowa produkcja ziemniaka: prognozy są dobre! Autor: Ewa Ploplis Data: 2 grudnia 2016 Zwiększa się produkcja ziemniaka na świecie. Prognozy na najbliższe lata globalnej produkcji

Bardziej szczegółowo

ZINTEGROWANY SYSTEM ROLNICZEJ INFORMACJI RYNKOWEJ. (podstawa prawna: ustawa o rolniczych badaniach rynkowych z dnia 30 marca 2001 r.

ZINTEGROWANY SYSTEM ROLNICZEJ INFORMACJI RYNKOWEJ. (podstawa prawna: ustawa o rolniczych badaniach rynkowych z dnia 30 marca 2001 r. MINISTERSTWO ROLNICTWA I ROZWOJU WSI ZINTEGROWANY SYSTEM ROLNICZEJ INFORMACJI RYNKOWEJ (podstawa prawna: ustawa o rolniczych badaniach rynkowych z dnia 30 marca 2001 r.) RYNEK ZBÓŻ NR 46/2007 15 listopada

Bardziej szczegółowo

Gospodarstwa ogrodnicze w Polsce i w wybranych krajach Unii Europejskiej

Gospodarstwa ogrodnicze w Polsce i w wybranych krajach Unii Europejskiej Gospodarstwa ogrodnicze w Polsce i w wybranych krajach Unii Europejskiej Zakład Ekonomiki Gospodarstw Rolnych Prof. dr hab. Wojciech Ziętara Mgr Jolanta Sobierajewska Warszawa, 28 wrzesień 212 r 1. Wprowadzenie

Bardziej szczegółowo

Wyniki gospodarstw polskich na tle unijnych w 2015 roku

Wyniki gospodarstw polskich na tle unijnych w 2015 roku Wyniki gospodarstw polskich na tle unijnych w 2015 roku Zbigniew Floriańczyk Dochodowość gospodarstw rolnych na podstawie badań rachunkowości PL FADN oraz działania administracyjne wpływające na funkcjonowanie

Bardziej szczegółowo

RYNEK DROBIU W 2012 ROKU CZ. II

RYNEK DROBIU W 2012 ROKU CZ. II RYNEK DROBIU W 2012 ROKU CZ. II Tabela. 6. Handel zagraniczny drobiem (w tys. ton wagi produktu) Wykres 6. Średnie miesięczne ceny sprzedaży mięsa z kurczaka (tuszka kurczaka 65%, w euro za 100 kg) Handel

Bardziej szczegółowo

Zjawiska występujące w rolnictwie unijnych krajów Europy Środkowo-Wschodniej po 2004 roku i wnioski na przyszłość

Zjawiska występujące w rolnictwie unijnych krajów Europy Środkowo-Wschodniej po 2004 roku i wnioski na przyszłość Zjawiska występujące w rolnictwie unijnych krajów Europy Środkowo-Wschodniej po 2004 roku i wnioski na przyszłość Prof. dr hab. Wojciech Józwiak Prof. dr hab. Wojciech Ziętara Suchedniów 10-12 czerwca

Bardziej szczegółowo

STANISŁAW KRASOWICZ Instytut Uprawy Nawożenia i Gleboznawstwa Państwowy Instytut Badawczy w Puławach MOŻLIWOŚCI ZWIĘKSZENIA PRODUKCJI ZBÓŻ W POLSCE

STANISŁAW KRASOWICZ Instytut Uprawy Nawożenia i Gleboznawstwa Państwowy Instytut Badawczy w Puławach MOŻLIWOŚCI ZWIĘKSZENIA PRODUKCJI ZBÓŻ W POLSCE STANISŁAW KRASOWICZ Instytut Uprawy Nawożenia i Gleboznawstwa Państwowy Instytut Badawczy w Puławach MOŻLIWOŚCI ZWIĘKSZENIA PRODUKCJI ZBÓŻ W POLSCE Problemy produkcji zbóż w Polsce są przedmiotem wielu

Bardziej szczegółowo

ZINTEGROWANY SYSTEM ROLNICZEJ INFORMACJI RYNKOWEJ. (podstawa prawna: ustawa o rolniczych badaniach rynkowych z dnia 30 marca 2001 r.

ZINTEGROWANY SYSTEM ROLNICZEJ INFORMACJI RYNKOWEJ. (podstawa prawna: ustawa o rolniczych badaniach rynkowych z dnia 30 marca 2001 r. MINISTERSTWO ROLNICTWA I ROZWOJU WSI ZINTEGROWANY SYSTEM ROLNICZEJ INFORMACJI RYNKOWEJ (podstawa prawna: ustawa o rolniczych badaniach rynkowych z dnia 30 marca 2001 r.) RYNEK ZBÓŻ NR 51/2009 28 grudnia

Bardziej szczegółowo

ZINTEGROWANY SYSTEM ROLNICZEJ INFORMACJI RYNKOWEJ. (podstawa prawna: ustawa o rolniczych badaniach rynkowych z dnia 30 marca 2001 r.

ZINTEGROWANY SYSTEM ROLNICZEJ INFORMACJI RYNKOWEJ. (podstawa prawna: ustawa o rolniczych badaniach rynkowych z dnia 30 marca 2001 r. MINISTERSTWO ROLNICTWA I ROZWOJU WSI ZINTEGROWANY SYSTEM ROLNICZEJ INFORMACJI RYNKOWEJ (podstawa prawna: ustawa o rolniczych badaniach rynkowych z dnia 30 marca 2001 r.) RYNEK ZBÓŻ NR 36/20 16 września

Bardziej szczegółowo

ZINTEGROWANY SYSTEM ROLNICZEJ INFORMACJI RYNKOWEJ. (podstawa prawna: ustawa o rolniczych badaniach rynkowych z dnia 30 marca 2001 r.

ZINTEGROWANY SYSTEM ROLNICZEJ INFORMACJI RYNKOWEJ. (podstawa prawna: ustawa o rolniczych badaniach rynkowych z dnia 30 marca 2001 r. MINISTERSTWO ROLNICTWA I ROZWOJU WSI ZINTEGROWANY SYSTEM ROLNICZEJ INFORMACJI RYNKOWEJ (podstawa prawna: ustawa o rolniczych badaniach rynkowych z dnia 30 marca 20 r.) RYNEK ZBÓŻ NR 13/21 7 kwietnia 21

Bardziej szczegółowo

ZINTEGROWANY SYSTEM ROLNICZEJ INFORMACJI RYNKOWEJ. (podstawa prawna: ustawa o rolniczych badaniach rynkowych z dnia 30 marca 2001 r.

ZINTEGROWANY SYSTEM ROLNICZEJ INFORMACJI RYNKOWEJ. (podstawa prawna: ustawa o rolniczych badaniach rynkowych z dnia 30 marca 2001 r. MINISTERSTWO ROLNICTWA I ROZWOJU WSI ZINTEGROWANY SYSTEM ROLNICZEJ INFORMACJI RYNKOWEJ (podstawa prawna: ustawa o rolniczych badaniach rynkowych z dnia 30 marca 2001 r.) RYNEK ZBÓŻ NR 44/2008 6 listopada

Bardziej szczegółowo

ZINTEGROWANY SYSTEM ROLNICZEJ INFORMACJI RYNKOWEJ. (podstawa prawna: ustawa o rolniczych badaniach rynkowych z dnia 30 marca 2001 r.

ZINTEGROWANY SYSTEM ROLNICZEJ INFORMACJI RYNKOWEJ. (podstawa prawna: ustawa o rolniczych badaniach rynkowych z dnia 30 marca 2001 r. MINISTERSTWO ROLNICTWA I ROZWOJU WSI ZINTEGROWANY SYSTEM ROLNICZEJ INFORMACJI RYNKOWEJ (podstawa prawna: ustawa o rolniczych badaniach rynkowych z dnia 30 marca 2001 r.) RYNEK ZBÓŻ NR 30/2012 2 sierpnia

Bardziej szczegółowo

Informacja o sytuacji na rynku zbóż

Informacja o sytuacji na rynku zbóż Warszawa, 3 sierpnia 2005 r. Informacja o sytuacji na rynku zbóż Zbiory zbóż w 2005 r. Z informacji Głównego Urzędu Statystycznego dnia 25 lipca 2005 r. na temat Wstępnego szacunku głównych ziemiopłodów

Bardziej szczegółowo

W POLSCE POWINNO DOMINOWAĆ ROLNICTWO ZRÓWNOWA

W POLSCE POWINNO DOMINOWAĆ ROLNICTWO ZRÓWNOWA Instytut Uprawy Nawożenia i Gleboznawstwa Państwowy Instytut Badawczy W POLSCE POWINNO DOMINOWAĆ ROLNICTWO ZRÓWNOWA WNOWAŻONE ONE Stanisław Krasowicz Puławy, 2009 System rolniczy to sposób zagospodarowania

Bardziej szczegółowo

RAPORT RYNKOWY ZBOŻA I OLEISTE POLSKA - UE - ŚWIAT

RAPORT RYNKOWY ZBOŻA I OLEISTE POLSKA - UE - ŚWIAT 1 25/2016 (5-18.XII.2016) RAPORT RYNKOWY ZBOŻA I OLEISTE POLSKA - UE - ŚWIAT POLSKA Zbiory kukurydzy w kraju jeszcze się nie zakończyły. Do zebrania pozostały pojedyncze plantacje, głównie na południowym-wschodzie

Bardziej szczegółowo

Branża cukrownicza w Polsce w obliczu zmian w 2017 r.

Branża cukrownicza w Polsce w obliczu zmian w 2017 r. Marcin Mucha Związek Producentów Cukru w Polsce Konferencja surowcowa "Postęp w uprawie buraków i gospodarce surowcowej", Toruń, 25 czerwca 2015 r. Plan prezentacji 1. Sytuacja w branży UE / świat 2. Branża

Bardziej szczegółowo

Handel zagraniczny towarami rolno-spożywczymi w trzech kwartałach 2015 r.

Handel zagraniczny towarami rolno-spożywczymi w trzech kwartałach 2015 r. mld EUR Biuro Analiz i Programowania Warszawa, 28 grudnia 2015 r. Handel zagraniczny towarami rolno-spożywczymi w trzech kwartałach 2015 r. Od akcesji Polski do Unii Europejskiej obroty towarami rolno-spożywczymi

Bardziej szczegółowo

Forum Wiedzy i Innowacji PODSUMOWANIE

Forum Wiedzy i Innowacji PODSUMOWANIE Centrum Doradztwa Rolniczego w Brwinowie Forum Wiedzy i Innowacji PODSUMOWANIE Stanisław Krasowicz Brwinów/Puławy, 2016 Wstęp 1. Ocena i podsumowanie 2-dniowego spotkania w ramach Forum Wiedzy i Innowacji

Bardziej szczegółowo

SYTUACJA SPOŁECZNO-GOSPODARCZA W UNII EUROPEJSKIEJ W 2010 R.

SYTUACJA SPOŁECZNO-GOSPODARCZA W UNII EUROPEJSKIEJ W 2010 R. 1 SYTUACJA SPOŁECZNO-GOSPODARCZA W UNII EUROPEJSKIEJ W 2010 R. T. 01. LUDNOŚĆ (stan w dniu 1 stycznia) GĘSTOŚĆ ZALUDNIENIA w tys. UE (27) 495 292 497 683 499 703 501 103 Strefa euro (17) 326 561 328 484

Bardziej szczegółowo

MIEJSCE POLSKIEGO PRZEMYSŁU SPOŻYWCZEGO W UNII EUROPEJSKIEJ

MIEJSCE POLSKIEGO PRZEMYSŁU SPOŻYWCZEGO W UNII EUROPEJSKIEJ MIEJSCE POLSKIEGO PRZEMYSŁU SPOŻYWCZEGO W UNII EUROPEJSKIEJ mgr Małgorzata Bułkowska mgr Mirosława Tereszczuk dr inż. Robert Mroczek Konferencja: Przemysł spożywczy otoczenie rynkowe, inwestycje, ekspansja

Bardziej szczegółowo

48,6% Turystyka w Unii Europejskiej INFORMACJE SYGNALNE r.

48,6% Turystyka w Unii Europejskiej INFORMACJE SYGNALNE r. INFORMACJE SYGNALNE Turystyka w Unii Europejskiej 16.02.2018 r. 48,6% Udział noclegów udzielonych turystom Według Eurostatu - Urzędu Statystycznego Unii Europejskiej, liczba noclegów udzielonych w turystycznych

Bardziej szczegółowo

ZINTEGROWANY SYSTEM ROLNICZEJ INFORMACJI RYNKOWEJ. (podstawa prawna: ustawa o rolniczych badaniach rynkowych z dnia 30 marca 2001 r.

ZINTEGROWANY SYSTEM ROLNICZEJ INFORMACJI RYNKOWEJ. (podstawa prawna: ustawa o rolniczych badaniach rynkowych z dnia 30 marca 2001 r. MINISTERSTWO ROLNICTWA I ROZWOJU WSI ZINTEGROWANY SYSTEM ROLNICZEJ INFORMACJI RYNKOWEJ (podstawa prawna: ustawa o rolniczych badaniach rynkowych z dnia 30 marca 2001 r.) RYNEK ZBÓŻ NR 48/2010 9 grudnia

Bardziej szczegółowo

ZINTEGROWANY SYSTEM ROLNICZEJ INFORMACJI RYNKOWEJ. (podstawa prawna: ustawa o rolniczych badaniach rynkowych z dnia 30 marca 2001 r.

ZINTEGROWANY SYSTEM ROLNICZEJ INFORMACJI RYNKOWEJ. (podstawa prawna: ustawa o rolniczych badaniach rynkowych z dnia 30 marca 2001 r. MINISTERSTWO ROLNICTWA I ROZWOJU WSI ZINTEGROWANY SYSTEM ROLNICZEJ INFORMACJI RYNKOWEJ (podstawa prawna: ustawa o rolniczych badaniach rynkowych z dnia 30 marca 2001 r.) RYNEK ZBÓŻ NR 32/2010 19 sierpnia

Bardziej szczegółowo

WPŁYW GLOBALNEGO KRYZYSU

WPŁYW GLOBALNEGO KRYZYSU WPŁYW GLOBALNEGO KRYZYSU GOSPODARCZEGO NA POZYCJĘ KONKURENCYJNĄ UNII EUROPEJSKIEJ W HANDLU MIĘDZYNARODOWYM Tomasz Białowąs Katedra Gospodarki Światowej i Integracji Europejskiej, UMCS w Lublinie bialowas@hektor.umcs.lublin.pl

Bardziej szczegółowo

Agroekologiczne i plonotwórcze działanie wapnowania gleb kwaśnych

Agroekologiczne i plonotwórcze działanie wapnowania gleb kwaśnych Agroekologiczne i plonotwórcze działanie wapnowania gleb kwaśnych prof. dr hab. inż. Jan SIUTA Instytut Ochrony Środowiska Państwowy Instytut Badawczy Puławy 26.11.2014 Wprowadzenie Gleby bardzo kwaśne

Bardziej szczegółowo

ZINTEGROWANY SYSTEM ROLNICZEJ INFORMACJI RYNKOWEJ. (podstawa prawna: ustawa o rolniczych badaniach rynkowych z dnia 30 marca 2001 r.

ZINTEGROWANY SYSTEM ROLNICZEJ INFORMACJI RYNKOWEJ. (podstawa prawna: ustawa o rolniczych badaniach rynkowych z dnia 30 marca 2001 r. MINISTERSTWO ROLNICTWA I ROZWOJU WSI ZINTEGROWANY SYSTEM ROLNICZEJ INFORMACJI RYNKOWEJ (podstawa prawna: ustawa o rolniczych badaniach rynkowych z dnia 30 marca 2001 r.) RYNEK ZBÓŻ NR 27/2017 13 lipca

Bardziej szczegółowo

Rynek drobiu w 2013 roku cz. II

Rynek drobiu w 2013 roku cz. II Rynek drobiu w 2013 roku cz. II Handel zagraniczny W 2013 roku eksport drobiu rósł wolniej niż w roku poprzednim, lecz nadal stanowił ponad jedną trzecią krajowej produkcji mięsa drobiowego i był głównym

Bardziej szczegółowo

PRODUKT KRAJOWY BRUTTO W WOJEWÓDZTWIE ŚLĄSKIM W 2012 R.

PRODUKT KRAJOWY BRUTTO W WOJEWÓDZTWIE ŚLĄSKIM W 2012 R. Urząd Statystyczny w Katowicach Ośrodek Rachunków Regionalnych ul. Owocowa 3, 40 158 Katowice e-mail: SekretariatUsKce@stat.gov.pl tel.: 32 779 12 00 fax: 32 779 13 00, 258 51 55 katowice.stat.gov.pl OPRACOWANIA

Bardziej szczegółowo

ZINTEGROWANY SYSTEM ROLNICZEJ INFORMACJI RYNKOWEJ. (podstawa prawna: ustawa o rolniczych badaniach rynkowych z dnia 30 marca 2001 r.

ZINTEGROWANY SYSTEM ROLNICZEJ INFORMACJI RYNKOWEJ. (podstawa prawna: ustawa o rolniczych badaniach rynkowych z dnia 30 marca 2001 r. MINISTERSTWO ROLNICTWA I ROZWOJU WSI ZINTEGROWANY SYSTEM ROLNICZEJ INFORMACJI RYNKOWEJ (podstawa prawna: ustawa o rolniczych badaniach rynkowych z dnia 30 marca 20 r.) RYNEK ZBÓŻ NR 53/2009 7 stycznia

Bardziej szczegółowo

RAPORT RYNKOWY ZBOŻA I OLEISTE POLSKA - UE - ŚWIAT

RAPORT RYNKOWY ZBOŻA I OLEISTE POLSKA - UE - ŚWIAT 1 14/2012 (3-16.IX.2012) RAPORT RYNKOWY ZBOŻA I OLEISTE POLSKA - UE - ŚWIAT POLSKA Pomimo rozpoczęcia prac polowych związanych z podorywkami i siewem rzepaku ozimego, podaż ziarna na rynku w dalszym ciągu

Bardziej szczegółowo

Rolnictwo integrowane - zarys systemu. Produkcja zielarska. Integrowana produkcja ziół

Rolnictwo integrowane - zarys systemu. Produkcja zielarska. Integrowana produkcja ziół Rolnictwo integrowane - zarys systemu. Produkcja zielarska. Integrowana produkcja ziół aspekt ekonomiczny i społeczny, wykorzystanie środków produkcji, ujęcie przyrodnicze Wnioski. Fot. 1. Rośliny arniki

Bardziej szczegółowo

Wyzwania polityki ludnościowej wobec prognoz demograficznych dla Polski i Europy

Wyzwania polityki ludnościowej wobec prognoz demograficznych dla Polski i Europy Wyzwania polityki ludnościowej wobec prognoz demograficznych dla Polski i Europy Grażyna Marciniak Główny Urząd Statystyczny IV. Posiedzenie Regionalnego Forum Terytorialnego, Wrocław 8 grudnia 215 r.

Bardziej szczegółowo

ZMIANY W PRODUKCJI RONICZEJ W POLSCE W KONTEKŚCIE WPR

ZMIANY W PRODUKCJI RONICZEJ W POLSCE W KONTEKŚCIE WPR ZMIANY W PRODUKCJI RONICZEJ W POLSCE W KONTEKŚCIE WPR dr hab. Mariusz Matyka prof. nadzw. IRWIR-PAN, Warszawa, 04.04. 2016 Referat przygotowano w ramach realizacji zadania 1.8 Programu Wieloletniego IUNG-PIB

Bardziej szczegółowo

Udział polityki spójności stale rośnie: - w 1965r. wynosił 6% - w 1988 r. wynosił 17% - w 2013r. wyniesie 36%

Udział polityki spójności stale rośnie: - w 1965r. wynosił 6% - w 1988 r. wynosił 17% - w 2013r. wyniesie 36% Jakie zmiany mogą czekać rolników po 2013? Czy będą to zmiany gruntowne czy jedynie kosmetyczne? Czy poszczególne instrumenty WPR będą ewaluować czy też zostaną uzupełnione o nowe elementy? Reforma WPR

Bardziej szczegółowo

ZINTEGROWANY SYSTEM ROLNICZEJ INFORMACJI RYNKOWEJ. (podstawa prawna: ustawa o rolniczych badaniach rynkowych z dnia 30 marca 2001 r.

ZINTEGROWANY SYSTEM ROLNICZEJ INFORMACJI RYNKOWEJ. (podstawa prawna: ustawa o rolniczych badaniach rynkowych z dnia 30 marca 2001 r. MINISTERSTWO ROLNICTWA I ROZWOJU WSI ZINTEGROWANY SYSTEM ROLNICZEJ INFORMACJI RYNKOWEJ (podstawa prawna: ustawa o rolniczych badaniach rynkowych z dnia 30 marca 2001 r.) RYNEK ZBÓŻ NR 9/2006 2 marca 2006

Bardziej szczegółowo

ZINTEGROWANY SYSTEM ROLNICZEJ INFORMACJI RYNKOWEJ. (podstawa prawna: ustawa o rolniczych badaniach rynkowych z dnia 30 marca 2001 r.

ZINTEGROWANY SYSTEM ROLNICZEJ INFORMACJI RYNKOWEJ. (podstawa prawna: ustawa o rolniczych badaniach rynkowych z dnia 30 marca 2001 r. MINISTERSTWO ROLNICTWA I ROZWOJU WSI ZINTEGROWANY SYSTEM ROLNICZEJ INFORMACJI RYNKOWEJ (podstawa prawna: ustawa o rolniczych badaniach rynkowych z dnia 30 marca 2001 r.) RYNEK ZBÓŻ NR 27/2013 11 lipca

Bardziej szczegółowo

ZINTEGROWANY SYSTEM ROLNICZEJ INFORMACJI RYNKOWEJ. (podstawa prawna: ustawa o rolniczych badaniach rynkowych z dnia 30 marca 2001 r.

ZINTEGROWANY SYSTEM ROLNICZEJ INFORMACJI RYNKOWEJ. (podstawa prawna: ustawa o rolniczych badaniach rynkowych z dnia 30 marca 2001 r. MINISTERSTWO ROLNICTWA I ROZWOJU WSI ZINTEGROWANY SYSTEM ROLNICZEJ INFORMACJI RYNKOWEJ (podstawa prawna: ustawa o rolniczych badaniach rynkowych z dnia 30 marca 2001 r.) RYNEK ZBÓŻ NR 48/2013 5 grudnia

Bardziej szczegółowo

Przydatność odmian pszenicy jarej do jesiennych siewów

Przydatność odmian pszenicy jarej do jesiennych siewów Przydatność odmian pszenicy jarej do jesiennych siewów Marta Wyzińska Instytut Uprawy Nawożenia i Gleboznawstwa Państwowy Instytut Badawczy w Puławach Zakład Uprawy Roślin Zbożowych mwyzinska@iung.pulawy.pl

Bardziej szczegółowo

ZINTEGROWANY SYSTEM ROLNICZEJ INFORMACJI RYNKOWEJ. (podstawa prawna: ustawa o rolniczych badaniach rynkowych z dnia 30 marca 2001 r.

ZINTEGROWANY SYSTEM ROLNICZEJ INFORMACJI RYNKOWEJ. (podstawa prawna: ustawa o rolniczych badaniach rynkowych z dnia 30 marca 2001 r. MINISTERSTWO ROLNICTWA I ROZWOJU WSI ZINTEGROWANY SYSTEM ROLNICZEJ INFORMACJI RYNKOWEJ (podstawa prawna: ustawa o rolniczych badaniach rynkowych z dnia 30 marca 2001 r.) RYNEK ZBÓŻ NR 52/2008 6 stycznia

Bardziej szczegółowo