54 lata Ery Kosmicznej. Robert R. Gałązka Instytut Fizyki PAN

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "54 lata Ery Kosmicznej. Robert R. Gałązka Instytut Fizyki PAN"

Transkrypt

1 54 lata Ery Kosmicznej Robert R. Gałązka Instytut Fizyki PAN

2 1. Wstęp historia, finanse, dane statystyczne 2. Ziemia z Kosmosu teledetekcja, telekomunikacja, geodezja misja do planety Ziemia 3. Układ planetarny misje planetarne Mars SSF 4. Kosmos obserwatoria kosmiczne: Hubble, GRO, ISO 5. Polska działalność w Kosmosie

3 Wybrane ekspedycje kosmiczne maj Sputnik 1 ZSRR Sputnik 2 ZSRR Explorer (pasy van Allena) USA Łuna (druga strona Księżyca) ZSRR Gagarin ZSRR Wenus 1 (Wenus, odl. 100 tys. km) ZSRR Mariner 4 (Mars, odl. 8.7 tys. km) USA Wostok (lot załogowy 3 osoby) ZSRR Łuna 9, 10 (łagodne lądowanie na Księżycu) ZSRR Gemini (Armstrong, Scott) USA Mariner 9 (orb. Marsa) USA Apollo 10 (orb. Księżyca) USA Apollo 11 (Armstrong, Aldrin, Collins) Wenus 7 (lądowanie na Wenus) ZSRR Mars 3 (lądowanie na Marsie) ZSRR Pionier 10 (Jowisz) USA Apollo 17 (ostatnia wyprawa na Księżyc) USA Kopernik 500 (polska aparatura kosmiczna) Voyager 1,2 (pozaplanetarna misja) USA działa Salut 6 polski kosmonauta Program badań Marsa Rozpoczęcie budowy SSF Ulisses (misja zakończona) Cassini-Huygens (5,5 tony 1997 start) Alpha Magnetic Spectrometer (AMS),7.5t. Prom.kosmiczne

4 Start Apollo 11

5 Ziemia z Księżyca

6 Ziemia z Księżyca

7 Debris-całość

8 Debris-ilość

9 Debris-masa

10 Satelity

11 Działalność kosmiczna w świecie 2008 r r ponad 800 tys. ludzi zatrudnionych 610 aktywnych satelitów startów rakiet rocznie Finanse (Budżet Polski w 2010 r mld) Budżet światowy 2009 r. 192 mld USD (39 % środki publiczne) (80mld publ., 110 mld komercja) Telekomunikacja 82 mld USD Nawigacja 1996 r. 2 mld 2002 r. 4 mld 2008 r. 12 mld Teledetekcja Badania ~ Obecnie 2009 r. USA Europa Japonia mld 10% w okresie (ISS, Mars) wydatki publiczne 62 mld 5 mld mld ~ 72 mld Szwecja Finlandia Norwegia Włochy - 85 mln - 63 mln - 39 mln - 1 mld

12 Intelsat 5

13 Ziemia z Kosmosu Telekomunikacja Intelsat 121 krajów, 17 satelitów, 5 głównych Intelsat 6, połączeń jednocześnie Asiansat Pacific Rim 29 sat (w budowie) 30 satel. krajowych (Kopernikus 80 tys.) Iridium, 77 satelitów (66) r., 2005 r., 4.5 mld $ HDTV sierpień 91 Japonia 11 godz., 400 stacji Systemy multimedialne sat. Teledetekcja 1972 r. Landsat, (Landsat 6 92 r.) 30 m Landsat 7 18 m 98 r r. Seasat Kosmos, SPOT... 5 m, IKONOS 1.2 m Satelity wojskowe 0.2 m Zakres widmowy UV 15 µm Nawigacja GPS, GLONASS, GALILEO Meteorologiczna służba satelitarna 18 miesięczny program badań Europy środkowej i wschodniej (Landsat, SPOT, ERS-1, ERS-2) opracowywanie danych

14 ERS 1

15 Wiatry

16 Oceany

17 Misja do planety Ziemia 1991 r. (ICSU) US Global Change Res. Program EOS 11 mld $ do końca dekady Największy międzynarodowy program kosmiczny 25 lat, ponad 20 satel., stacje naziemne, samoloty Obecnie w ramach tego programu: METEOR 3/TOMS sierp. 91 UARS (Upper Atm. Res. Sat.) Sept. 91, 6.5 t, b. atm., prom. Słońca i gwiazd (30) ERS-1 lipiec 91, lody, lasy w Europie 1 mld $, 3.2 t, 12 m. (6.5 roku budowa) ERS-2 95 r. w 92 r. TOPEX/POSEIDON NASA, ESA topografia oceanów JERS 1 jap. obs. sat. Obecnie w tym programie: 18 stacji naziemnych synchronicznie bad. z satelitami + samoloty (14 grudzień 91 r.) GPS 24 sat. 21 (93 r.) + 3 GPS, NAVSTAR, GLONASS INMARSAT

18 Układ Słoneczny

19 Układ Słoneczny M[Mz] A[gz] Rotacja Słońce 99.86% d Merkury d Wenus Ziemia (1) ton Księżyc Okres orbitalny Średnica [km] Gęstość [g/cm3] 1.4 mln d tys d d 12.1 tys h 56 min d tys d 27d 7 h 41 min tys Mars (2) h 37 min lat tys Jowisz (28) h 55 min lat tys Saturn (30) h 39 min lat tys. 0.7 Uran (21) h 14 min lat tys. 1.3 Neptun (8) h 7 min lat tys. 1.76

20 Układ planetarny W 64 r. znano 26 naturalnych satelitów, obecnie 95 plus SEDNA Jowisz4(z16) Saturn8(z17) Uran10(15) Pluton Charon 1978 r. MISJE PLANETARNE Wenus, Magellan 90 r. (Vega, inne misje) 98 Mars 92 r Doba 24 h 37 m Rok 687 dni Gęst g/cm3 (5.52) gm 0.38 gz Atm ciśn. Na Ziemi (CO2). (USA), 96 r. (2USA) 2003 USA, ESA Mars Express, Japonia (4 misje) Voyager 1977 CASSINI Tytan 2005 ULISSES 2001 zakończona misja Księżyc Deep space SSF 84 r. Reagan (ALFA) 4 Org. NASA, ESA, NASDA, RSA, 1998 początek, 10 lat budowa ~ 100 mld USD SŁOŃCE SOHO CORONAS

21 Magellan

22 Wenus

23 Jowisz 1610 r. Io Europa Ganimedes Callisto

24 Mar s

25 Wulkan Olympus Mons ma 27 km wysokości i średnicę 547 km. Dla porównania, największy wulkan na Ziemi, Mauna Loa, ma niespełna 10 km wysokości i 121 km średnicy.

26 Valles Marineris Dolina Marinera System kanionów o długości ponad 4 tys. km i głębokości prawie 6.5 km

27 Kamera panoramiczna robota Spirit pokazuje miejsce, do którego on zmierza wzgórza zwane Columbia Hills

28 Ziemia z Marsa To jest pierwsze zdjęcie Ziemi, wykonane z powierzchni innej planety. Zdjęcie to zostało zrobione przez pojazd badawczy Spirit godzinę przed wschodem słońca w 63-cim dniu marsjańskim jego misji.

29 Asteroid Eros

30 ISS w liczbach Rozpiętość skrzydeł (baterii słonecznych) m Średnia wysokość orbity km Długość m Masa -- ok kg Nachylenie orbity stopni w stosunku do równika Objętość pomieszczeń hermetyzowanych -- ok m3 Załoga -- do 6 członków (obecnie 3 osoby) Ciśnienie atmosferyczne wewnątrz -- ok mm Hg (zbliżone do ziemskiego)

31 Montaż ISS

32 Europejski moduł laboratoryjny Columbus

33 ISS

34 Kosmos Docelowo 5 obserwatoriów 1) γ ray GRO Compton, specjalne dla γ burnst 2) X ray w budowie (do 2005 r.) 3) Obszar widzialny + Hubble, następca Hubble a 4) Daleka podczerwień -Europa ESA ISO, submilimetry, milimetry- działał od 1994 r. 5) ROSAT (120 tys. źródeł)- USA po 2004 r. 6) Systemy interferencyjne Spektrometry Fouriera

35 Teleskop Badanie granic wszechświata za pomocą teleskopu Hubble a kosmicznego Hubble a Okno na wszechświat

36 Teleskop kosmiczny Hubble a do zbierania danych używa luster. Największe z nich ma średnicę około 243 cm. Te przyrządy analizują strumień światła i przetwarzają go na dane cyfrowe oraz obrazy, które wysyłają na Ziemię. Zwierciadło Hubble a

37 Układ Słon. Kosmos

38 Cechy charakterystyczne działalności kosmicznej 1)Globalność Ziemia telekomunikacja (internet, telefony, multimedia) teledetekcja meteorologia, satelity badawcze nawigacja GPS, GLONAS, GALILEO 2)Komercjalizacja (telekomunikacja) Ziemia 1997 r. inwestycje firm przekroczyły wydatki budżetowe do 2010 r. 300 mld USD w tym 200 mld firmy 3)Misje planetarne 4)Kosmos duże obserwatoria badawcze Hubble, GRO, ISO, XRSO ROSAT 5)ALPHA,ISS początek 1998 r., 1 etap 17.2 mld USD 6)SŁOŃCE

39 Działalność Polski w kosmosie Działalność Polski w kosmosie 1963 Pierwszy start rakiety meteorologicznej Meteor. Program kontynuowany do 1974 r. (Meteor 1 30 km, Meteor 2 60 km) 1967 Stacja odbioru danych z satelitów meteorologicznych 1967 Przystąpienie Polski do programu INTERKOSMOS 1972 Stacja łączności satelitarnej Psary 1973 Pierwsza polska aparatura na satelicie Kopernik Utworzenie Centrum Badań Kosmicznych PAN 1978 Lot pierwszego polskiego kosmonauty M. Hermaszewskiego 1994 Podpisanie pierwszego porozumienia z ESA W latach zbudowano ponad 70 przyrządów badawczych, które działały w wielu misjach kosmicznych, ostatnio: CASSINI, CORONAS, MARS EXPRESS, ROSETTA, PRIRODA i innych. Polscy uczeni uczestniczą również w planowaniu i opracowywaniu wyników wielu innych programów i misji kosmicznych.

40 Słońce

41 Ziemia z Apollo 11

42 Galaktyka

Układ Słoneczny. Pokaz

Układ Słoneczny. Pokaz Układ Słoneczny Pokaz Rozmiary planet i Słońca Orbity planet Planety typu ziemskiego Merkury Najmniejsza planeta U.S. Brak atmosfery Powierzchnia podobna do powierzchni Księżyca zryta kraterami część oświetlona

Bardziej szczegółowo

Układ Słoneczny Układ Słoneczny

Układ Słoneczny Układ Słoneczny Fizyka i Chemia Ziemi Układ Słoneczny we Wszechświecie Układ Słoneczny cz. 1 T.J. Jopek jopek@amu.edu.pl IOA UAM 1 2 Układ Słoneczny Układ Słoneczny stanowią: Układ Planetarny Słońce, planety, Obłok Oorta

Bardziej szczegółowo

16 lipca 1969 roku. Apollo 11

16 lipca 1969 roku. Apollo 11 16 lipca 1969 roku Apollo 11 Program Apollo seria amerykańskich lotów kosmicznych przygotowywanych od roku 1961 zrealizowanych w latach 1966-1972. Celem programu było lądowanie człowieka na Księżycu, a

Bardziej szczegółowo

Układ Słoneczny Pytania:

Układ Słoneczny Pytania: Układ Słoneczny Pytania: Co to jest Układ Słoneczny? Czy znasz nazwy planet? Co jeszcze znajduje się w Układzie Słonecznym poza planetami? Co to jest Układ Słoneczny Układ Słoneczny to układ ciał niebieskich,

Bardziej szczegółowo

Lot na Księżyc. Misja Apollo 11

Lot na Księżyc. Misja Apollo 11 Lot na Księżyc. Misja Apollo 11 Wydział Fizyki i Astronomii Uniwersytetu Zielonogórskiego WFiA UZ 1 / 14 Program Apollo wyścig kosmiczny (wyścig zbrojeń, zimna wojna) pomiędzy USA i ZSRR cel: przejęcie

Bardziej szczegółowo

Astronomiczny elementarz

Astronomiczny elementarz Astronomiczny elementarz Pokaz dla uczniów klasy 5B Szkoły nr 175 Agnieszka Janiuk 25.06.2013 r. Astronomia najstarsza nauka przyrodnicza Stonehenge w Anglii budowla z okresu 3000 lat p.n.e. Starożytni

Bardziej szczegółowo

Układ słoneczny i jego planety

Układ słoneczny i jego planety Artykuł pobrano ze strony eioba.pl Układ słoneczny i jego planety Merkury Nazwa tej planety to imię rzymskiego boga handlu, uważanego przez niektórych również za patrona złodziei (odpowiednika greckiego

Bardziej szczegółowo

Układ Słoneczny. Powstanie Układu Słonecznego. Dysk protoplanetarny

Układ Słoneczny. Powstanie Układu Słonecznego. Dysk protoplanetarny Układ Słoneczny Powstanie Układu Słonecznego Układ Słoneczny uformował się około 4,6 mld lat temu w wyniku zagęszczania się obłoku materii składającego się głównie z gazów oraz nielicznych atomów pierwiastków

Bardziej szczegółowo

Loty Załogowe KOSMONAUTYKA Wykład nr 10. Piotr Wolański

Loty Załogowe KOSMONAUTYKA Wykład nr 10. Piotr Wolański Loty Załogowe KOSMONAUTYKA Wykład nr 10 Piotr Wolański Wykład jest współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego LOTY ZAŁOGOWE WOSTOK MERCURY WOSCHOD GEMINI APOLLO

Bardziej szczegółowo

KONKURS ASTRONOMICZNY

KONKURS ASTRONOMICZNY SZKOLNY KLUB PRZYRODNICZY ALTAIR KONKURS ASTRONOMICZNY ETAP PIERWSZY 1. Jakie znasz ciała niebieskie? Gwiazdy, planety, planety karłowate, księŝyce, planetoidy, komety, kwazary, czarne dziury, ciemna materia....

Bardziej szczegółowo

KOSMICZNA ERA. Sputnik Sputnik 1

KOSMICZNA ERA. Sputnik Sputnik 1 KOSMICZNA ERA W 1957 r. ZSRR wystrzelił Sputnika, kapsułę wielkości piłki do koszykówki, ważąca 84 kg, pierwszego satelitę Ziemi. Odbierając wysyłane przezeń sygnały, Amerykanie czuli się tak jakby Sowieci

Bardziej szczegółowo

CD-ROM pt.: Ziemia we Wszechœwiecie spis treœci

CD-ROM pt.: Ziemia we Wszechœwiecie spis treœci I. WSZECHŒWIAT Struktura Wszechœwiata Co to jest Wszechœwiat? Jak zbudowany jest Wszechœwiat? Rozk³ad materii we Wszechœwiecie Pary galaktyk Lokalna Grupa Galaktyk Gromady Galaktyk Supergromady galaktyk

Bardziej szczegółowo

Międzynarodowy Rok Astronomii 2009 luty (Księżyc) Niedziela Poniedziałek Wtorek Środa Czwartek Piątek Sobota

Międzynarodowy Rok Astronomii 2009 luty (Księżyc) Niedziela Poniedziałek Wtorek Środa Czwartek Piątek Sobota Międzynarodowy Rok Astronomii 09 luty (Księżyc) 2 3 4 5 6 Zakrycie gwiazdy Gem przez Księżyc 8 4:00 Merkury oświetlony 9 5:38 maksimum półcieniowego zaćmienia Księżyca 0 2:00 Saturn w koniunkcji z 2 3

Bardziej szczegółowo

ETAP II. Astronomia to nauka. pochodzeniem i ewolucją. planet i gwiazd. na wydarzenia na Ziemi.

ETAP II. Astronomia to nauka. pochodzeniem i ewolucją. planet i gwiazd. na wydarzenia na Ziemi. ETAP II Konkurencja I Ach te definicje! (każda poprawnie ułożona definicja warta jest aż dwa punkty) Astronomia to nauka o ciałach niebieskich zajmująca się badaniem ich położenia, ruchów, odległości i

Bardziej szczegółowo

Kamil Adamaszek Piotr Siedlecki

Kamil Adamaszek Piotr Siedlecki Kamil Adamaszek Piotr Siedlecki Budowa Marsa Mars jest czwartą planetą od Słońca w Układzie Słonecznym. Nazwa planety pochodzi od imienia rzymskiego boga wojny Mars. Zawdzięcza ją swej barwie, która przy

Bardziej szczegółowo

TURYSTYKA KOSMICZNA W ŚWIETLE OSIĄGNIĘĆ TECHNICZNYCH ASTRONAUTYKI I POTRZEB BYTOWYCH CZŁOWIEKA

TURYSTYKA KOSMICZNA W ŚWIETLE OSIĄGNIĘĆ TECHNICZNYCH ASTRONAUTYKI I POTRZEB BYTOWYCH CZŁOWIEKA TURYSTYKA KOSMICZNA W ŚWIETLE OSIĄGNIĘĆ TECHNICZNYCH ASTRONAUTYKI I POTRZEB BYTOWYCH CZŁOWIEKA Karina Bączek karrzw@poczta.onet.pl Karina Bączek ur.1985 r. studia na Uniwersytecie Jagiellońskim : 2004-2009

Bardziej szczegółowo

Nie tylko GPS. Nie tylko GPS. Wydział Fizyki i Astronomii Uniwersytetu Zielonogórskiego. WFiA UZ 1 / 34

Nie tylko GPS. Nie tylko GPS. Wydział Fizyki i Astronomii Uniwersytetu Zielonogórskiego. WFiA UZ 1 / 34 Nie tylko GPS Wydział Fizyki i Astronomii Uniwersytetu Zielonogórskiego WFiA UZ 1 / 34 Satelity Satelitą nazywamy ciało niebieskie krążące wokół planety (np. Ziemi) o masie o wiele mniejszej od masy planety.

Bardziej szczegółowo

Fizyka i Chemia Ziemi

Fizyka i Chemia Ziemi Fizyka i Chemia Ziemi Temat 4: Ruch geocentryczny i heliocentryczny planet T.J. Jopek jopek@amu.edu.pl IOA UAM Układ Planetarny - klasyfikacja. Planety grupy ziemskiej: Merkury Wenus Ziemia Mars 2. Planety

Bardziej szczegółowo

Odkryj planety naszego Układu Słonecznego W ciągu 90 minut przez wszechświat Na wycieczkę między Ehrenfriedersdorf i Drebach

Odkryj planety naszego Układu Słonecznego W ciągu 90 minut przez wszechświat Na wycieczkę między Ehrenfriedersdorf i Drebach Odkryj planety naszego Układu Słonecznego W ciągu 90 minut przez wszechświat Na wycieczkę między Ehrenfriedersdorf i Drebach układ planetarny - Sonnensystem Układ Słoneczny układ planetarny składający

Bardziej szczegółowo

Poznajemy małe ciała niebieskie Układu Słonecznego.

Poznajemy małe ciała niebieskie Układu Słonecznego. Plan Pracy Sekcji Astronomicznej w /2015 roku Cel główny: Poznajemy małe ciała niebieskie Układu Słonecznego. Cele pomocnicze: 1. Poznajemy obiekty Układu Słonecznego (US) nie będące planetami komety,

Bardziej szczegółowo

WYŚLIJ ZDJĘCIE W KOSMOS!

WYŚLIJ ZDJĘCIE W KOSMOS! Warszawa, 9.01.2013 WYŚLIJ ZDJĘCIE W KOSMOS! Możesz się znaleźć na "pokładzie" polskiego satelity! Dzięki uruchomionej właśnie akcji WYŚLIJ ZDJĘCIE W KOSMOS każdy może wziąć symboliczny udział w misji

Bardziej szczegółowo

Ciała drobne w Układzie Słonecznym

Ciała drobne w Układzie Słonecznym Ciała drobne w Układzie Słonecznym Planety karłowate Pojęcie wprowadzone w 2006 r. podczas sympozjum Międzynarodowej Unii Astronomicznej Planetą karłowatą jest obiekt, który: znajduje się na orbicie wokół

Bardziej szczegółowo

Loty kosmiczne. dr inż. Romuald Kędzierski

Loty kosmiczne. dr inż. Romuald Kędzierski Loty kosmiczne dr inż. Romuald Kędzierski Trochę z historii astronautyki Pierwsza znana koncepcja wystrzelenia ciała, tak by okrążało Ziemię: Newton w 1666 roku przedstawił pomysł zbudowania ogromnego

Bardziej szczegółowo

2. Jak się nazywała i kiedy została wyniesiona w kosmos pierwsza stacja kosmiczna?

2. Jak się nazywała i kiedy została wyniesiona w kosmos pierwsza stacja kosmiczna? Odpowiedzi na pytania eliminacyjne: 1. Kto wymyślił pojęcie stacja kosmiczna? Wymyślił je Hermann Oberth. 2. Jak się nazywała i kiedy została wyniesiona w kosmos pierwsza stacja kosmiczna? Nazywała się

Bardziej szczegółowo

Astroexpress 26. Waldemar Zwierzchlejski

Astroexpress 26. Waldemar Zwierzchlejski Astroexpress 26 Waldemar Zwierzchlejski Częstochowa, 23.01.2015 Sondy kosmiczne 2014 Waldemar Zwierzchlejski Częstochowa, 23.01.2015 STEREO = Solar TErrestrial RElations Observatory [2006] STEREO STEREO

Bardziej szczegółowo

Space Transoprtation System

Space Transoprtation System Zespół Szkół Elektrycznych we Włocławku ul. Toruńska 77/83 87-800 Włocławek Tel. : 54-236 - 22 25 Adres email : zsel@zsel.edu.pl Space Transoprtation System Przygotował : Opiekunowie : Cezary Dobruń Andrzej

Bardziej szczegółowo

GPS i nie tylko. O dynamice i zastosowaniach

GPS i nie tylko. O dynamice i zastosowaniach GPS i nie tylko. O dynamice i zastosowaniach sztucznych satelitów Wydział Fizyki i Astronomii Uniwersytetu Zielonogórskiego WFiA UZ 1 / 43 Prawo grawitacji i prawa Keplera Prawo powszechnego ciążenia Każde

Bardziej szczegółowo

Tomasz Mrozek 1,2, Sylwester Kołomański 1 1. Instytut Astronomiczny UWr 2. Zakład Fizyki Słońca CBK PAN. Astro Izery

Tomasz Mrozek 1,2, Sylwester Kołomański 1 1. Instytut Astronomiczny UWr 2. Zakład Fizyki Słońca CBK PAN. Astro Izery Tomasz Mrozek 1,2, Sylwester Kołomański 1 1. Instytut Astronomiczny UWr 2. Zakład Fizyki Słońca CBK PAN Astro Izery Po co nam Wszechświat? Podstawowe założenie OTW: sformułować prawa fizyczne i opis ruchu

Bardziej szczegółowo

Politechnika Warszawska Wydział Samochodów i Maszyn Roboczych

Politechnika Warszawska Wydział Samochodów i Maszyn Roboczych Politechnika Warszawska Wydział Samochodów i Maszyn Roboczych Mateusz Bednarski nr albumu 228973 1 Teleskop kosmiczny Teleskop wyniesiony w przestrzeń kosmiczną w celu zwiększenia precyzji lub umożliwienia

Bardziej szczegółowo

Granice Układu Słonecznego. Marek Stęślicki IA UWr

Granice Układu Słonecznego. Marek Stęślicki IA UWr Granice Układu Słonecznego Marek Stęślicki IA UWr Podstawowe pojęcia jednostka astronomiczna [AU] (odl. Ziemia - Słońce) 1 AU = 150 mln km płaszczyzna orbity ekliptyka Skala jasności orbita 1m 2m 3m 4m

Bardziej szczegółowo

Astronomia. Znając przyspieszenie grawitacyjne planety (ciała), obliczyć możemy ciężar ciała drugiego.

Astronomia. Znając przyspieszenie grawitacyjne planety (ciała), obliczyć możemy ciężar ciała drugiego. Astronomia M = masa ciała G = stała grawitacji (6,67 10-11 [N m 2 /kg 2 ]) R, r = odległość dwóch ciał/promień Fg = ciężar ciała g = przyspieszenie grawitacyjne ( 9,8 m/s²) V I = pierwsza prędkość kosmiczna

Bardziej szczegółowo

STYCZEŃ Mgławica Koński Łeb Barnard 33 wewnątrz IC 434 w Orionie Źródło: NASA

STYCZEŃ Mgławica Koński Łeb Barnard 33 wewnątrz IC 434 w Orionie Źródło: NASA Johannes Kepler Teleskop Keplera Mgławica Koński Łeb Barnard wewnątrz IC w Orionie Źródło: NASA STYCZEŃ 0 stycznia hm Ziemia znajduje się najbliżej Słońca w peryhelium. stycznia częściowe zaćmienie Słońca.

Bardziej szczegółowo

PROSZĘ UWAŻNIE SŁUCHAĆ NA KOŃCU PREZENTACJI BĘDZIE TEST SPRAWDZAJĄCY

PROSZĘ UWAŻNIE SŁUCHAĆ NA KOŃCU PREZENTACJI BĘDZIE TEST SPRAWDZAJĄCY PROSZĘ UWAŻNIE SŁUCHAĆ NA KOŃCU PREZENTACJI BĘDZIE TEST SPRAWDZAJĄCY RUCH OBROTOWY ZIEMI Ruch obrotowy to ruch Ziemi wokół własnej osi. Oś Ziemi jest teoretyczną linią prostą, która przechodzi przez Biegun

Bardziej szczegółowo

Rotacja. W układzie związanym z planetą: siła odśrodkowa i siła Coroilisa. Potencjał efektywny w najprostszym przypadku (przybliżenie Roche a):

Rotacja. W układzie związanym z planetą: siła odśrodkowa i siła Coroilisa. Potencjał efektywny w najprostszym przypadku (przybliżenie Roche a): Rotacja W układzie związanym z planetą: siła odśrodkowa i siła Coroilisa. Potencjał efektywny w najprostszym przypadku (przybliżenie Roche a): Φ = ω2 r 2 sin 2 (θ) 2 GM r Z porównania wartości potencjału

Bardziej szczegółowo

Sieci Satelitarne. Tomasz Kaszuba 2013 kaszubat@pjwstk.edu.pl

Sieci Satelitarne. Tomasz Kaszuba 2013 kaszubat@pjwstk.edu.pl Sieci Satelitarne Tomasz Kaszuba 2013 kaszubat@pjwstk.edu.pl Elementy systemu Moduł naziemny terminale abonenckie (ruchome lub stacjonarne), stacje bazowe (szkieletowa sieć naziemna), stacje kontrolne.

Bardziej szczegółowo

ABC TECHNIKI SATELITARNEJ

ABC TECHNIKI SATELITARNEJ MARIAN POKORSKI MULTIMEDIA ACADEMY ABC TECHNIKI SATELITARNEJ ROZDZIAŁ 2 PODSTAWY TEORETYCZNE TECHNIKI MULTIMEDIALNEJ www.abc-multimedia.eu MULTIMEDIA ACADEMY *** POLSKI WKŁAD W PRZYSZŁOŚĆ EUROPY OD AUTORA

Bardziej szczegółowo

KONKURS INTERDYSCYPLINARNY DLA UCZNIÓW SZKÓŁ PODSTAWOWYCH BLOK PRZEDMIOTÓW MATEMATYCZNO-PRZYRODNICZYCH

KONKURS INTERDYSCYPLINARNY DLA UCZNIÓW SZKÓŁ PODSTAWOWYCH BLOK PRZEDMIOTÓW MATEMATYCZNO-PRZYRODNICZYCH pieczątka WKK Kod ucznia - - Dzień Miesiąc Rok DATA URODZENIA UCZNIA KONKURS INTERDYSCYPLINARNY DLA UCZNIÓW SZKÓŁ PODSTAWOWYCH BLOK PRZEDMIOTÓW MATEMATYCZNO-PRZYRODNICZYCH ETAP 2 - WOJEWÓDZKI CZŁOWIEK

Bardziej szczegółowo

Wstęp do astrofizyki I

Wstęp do astrofizyki I Wstęp do astrofizyki I Wykład 9 Tomasz Kwiatkowski 1 grudnia 2010 r. Tomasz Kwiatkowski, Wstęp do astrofizyki I, Wykład 9 1/1 Plan wykładu Tomasz Kwiatkowski, Wstęp do astrofizyki I, Wykład 9 2/1 Odkrycie

Bardziej szczegółowo

Odkrycia Galileusza. Tomasz Mrozek Instytut Astronomiczny Uniwersytet Wrocławski

Odkrycia Galileusza. Tomasz Mrozek Instytut Astronomiczny Uniwersytet Wrocławski Odkrycia Galileusza Tomasz Mrozek Instytut Astronomiczny Uniwersytet Wrocławski Arystoteles i Platon Platon 427 347 p.n.e. Arystoteles 384 322 p.n.e. Przyroda jest zniekształconym i niepełnym odbiciem

Bardziej szczegółowo

WYPRAWY NA MARSA. Historia i perspektywy na przyszłość. Robert Kaczmarek IV rok nanotechnologii

WYPRAWY NA MARSA. Historia i perspektywy na przyszłość. Robert Kaczmarek IV rok nanotechnologii WYPRAWY NA MARSA Historia i perspektywy na przyszłość Mars Mars nazywany często czerwoną planetą jest czwartą w kolejności planetą układu słonecznego. Swoją barwę zawdzięcza wysokiej zawartości tlenków

Bardziej szczegółowo

pobrano z serwisu Fizyka Dla Każdego - http://fizyka.dk - zadania fizyka, wzory fizyka, matura fizyka

pobrano z serwisu Fizyka Dla Każdego - http://fizyka.dk - zadania fizyka, wzory fizyka, matura fizyka 4. Pole grawitacyjne. Praca. Moc.Energia zadania z arkusza I 4.8 4.1 4.9 4.2 4.10 4.3 4.4 4.11 4.12 4.5 4.13 4.14 4.6 4.15 4.7 4.16 4.17 4. Pole grawitacyjne. Praca. Moc.Energia - 1 - 4.18 4.27 4.19 4.20

Bardziej szczegółowo

( W.Ogłoza, Uniwersytet Pedagogiczny w Krakowie, Pracownia Astronomiczna)

( W.Ogłoza, Uniwersytet Pedagogiczny w Krakowie, Pracownia Astronomiczna) TEMAT: Analiza zdjęć ciał niebieskich POJĘCIA: budowa i rozmiary składników Układu Słonecznego POMOCE: fotografie róŝnych ciał niebieskich, przybory kreślarskie, kalkulator ZADANIE: Wykorzystując załączone

Bardziej szczegółowo

S T Y C Z E Ń. Mgławica Kooski Łeb Barnard 33 wewnątrz IC 434 w Orionie Źródło: NASA

S T Y C Z E Ń. Mgławica Kooski Łeb Barnard 33 wewnątrz IC 434 w Orionie Źródło: NASA Johannes Kepler Teleskop Keplera Mgławica Kooski Łeb Barnard wewnątrz IC w Orionie Źródło: NASA S T Y C Z E Ń 0 stycznia hm Ziemia znajduje się najbliżej Słońca w peryhelium. stycznia częściowe zaćmienie

Bardziej szczegółowo

ŚWIATOWY SEKTOR KOSMICZNY DANE LICZBOWE I STATYSTYCZNE, PROGNEOZY ROZWOJU. Przychody i nakłady w globalnym sektorze kosmicznym

ŚWIATOWY SEKTOR KOSMICZNY DANE LICZBOWE I STATYSTYCZNE, PROGNEOZY ROZWOJU. Przychody i nakłady w globalnym sektorze kosmicznym ŚWIATOWY SEKTOR KOSMICZNY DANE LICZBOWE I STATYSTYCZNE, PROGNEOZY ROZWOJU Przychody i nakłady w globalnym sektorze kosmicznym Globalne przychody sektora kosmicznego wynoszą 180 mld USD rocznie. 39% tej

Bardziej szczegółowo

Słonecznego i Astrofizyki

Słonecznego i Astrofizyki Zespół Fizyki Układu Słonecznego i Astrofizyki Główne kierunki badawcze: Fizyka heliosfery Nieliniowa analiza danych Ze Słońca bucha szybki i porywisty strumień plazmy wiatr słoneczny Przy Ziemi jest gęsty,

Bardziej szczegółowo

Zadania do testu Wszechświat i Ziemia

Zadania do testu Wszechświat i Ziemia INSTRUKCJA DLA UCZNIA Przeczytaj uważnie czas trwania tekstu 40 min. ). W tekście, który otrzymałeś są zadania. - z luką - rozszerzonej wypowiedzi - zadania na dobieranie ). Nawet na najłatwiejsze pytania

Bardziej szczegółowo

Wyjaśnij, dlaczego w kalendarzu gregoriańskim wprowadzono lata przestępne na zasadach opisanych powyżej...

Wyjaśnij, dlaczego w kalendarzu gregoriańskim wprowadzono lata przestępne na zasadach opisanych powyżej... PODSTAWY ASTRONOMII W GEOGRAFII zad z arkuszy Zadania 1. i 2. wykonaj po przeczytaniu poniższego tekstu. Od 1582 r. powszechnie w świecie jest używany kalendarz gregoriański. Przyjęto w nim założenie,

Bardziej szczegółowo

Lwiątko Polsko-Ukraiński Konkurs Fizyczny. Zadania konkursowe. dla uczniów gimnazjum z rozwiązaniami

Lwiątko Polsko-Ukraiński Konkurs Fizyczny. Zadania konkursowe. dla uczniów gimnazjum z rozwiązaniami Lwiątko 2003 2008 Polsko-Ukraiński Konkurs Fizyczny Zadania konkursowe dla uczniów gimnazjum z rozwiązaniami Kraków 2010 Autorzy zadań i rozwiązań: Piotr Goldstein, Adam Smólski, Bogusław Urwanowicz Redaktor

Bardziej szczegółowo

CASSINI-HUYGENS NA TYTANIE Najnowsze wyniki...

CASSINI-HUYGENS NA TYTANIE Najnowsze wyniki... 1 z 37 Tytan A. Odrzywołek CASSINI-HUYGENS NA TYTANIE Najnowsze wyniki... Piątek, 14 stycznia 2005 Próbnik Huygens, wysłany z najdroższej sondy kosmicznej Cassini, wyladował na Tytanie, odległym o ponad

Bardziej szczegółowo

Odległość mierzy się zerami

Odległość mierzy się zerami Odległość mierzy się zerami Jednostki odległości w astronomii jednostka astronomiczna AU, j.a. rok świetlny l.y., r.św. parsek pc średnia odległość Ziemi od Słońca odległość przebyta przez światło w próżni

Bardziej szczegółowo

Studenci podbijają kosmos. Maciej Urbanowicz Studenckie Koło Astronautyczne

Studenci podbijają kosmos. Maciej Urbanowicz Studenckie Koło Astronautyczne Studenci podbijają kosmos Maciej Urbanowicz Studenckie Koło Astronautyczne Plan... projekty w Przyszłość Pytania Zakończenie Dawno dawno temu... Marzenia, gwiazdy i my Dawno dawno temu......aż do 1996

Bardziej szczegółowo

Wenus na tle Słońca. Sylwester Kołomański Tomasz Mrozek. Instytut Astronomiczny Uniwersytetu Wrocławskiego

Wenus na tle Słońca. Sylwester Kołomański Tomasz Mrozek. Instytut Astronomiczny Uniwersytetu Wrocławskiego Wenus na tle Słońca Sylwester Kołomański Tomasz Mrozek Instytut Astronomiczny Uniwersytetu Wrocławskiego Instytut Astronomiczny UWr Czym się zajmujemy? uczymy studentów, prowadzimy badania naukowe (astrofizyka

Bardziej szczegółowo

Układ słoneczny, jego planety, księżyce i planetoidy

Układ słoneczny, jego planety, księżyce i planetoidy Układ słoneczny, jego planety, księżyce i planetoidy Układ słoneczny składa się z ośmiu planet, ich księżyców, komet, planetoid i planet karłowatych. Ma on około 4,6 x10 9 lat. W Układzie słonecznym wszystkie

Bardziej szczegółowo

Aplikacje informatyczne w Astronomii. Internet źródło informacji i planowanie obserwacji astronomicznych

Aplikacje informatyczne w Astronomii. Internet źródło informacji i planowanie obserwacji astronomicznych Aplikacje informatyczne w Astronomii Internet źródło informacji i planowanie obserwacji astronomicznych Planowanie obserwacji ciał Układu Słonecznego Plan zajęć: planety wewnętrzne planety zewnętrzne systemy

Bardziej szczegółowo

POLSKA W EUROPEJSKIEJ AGENCJI KOSMICZNEJ

POLSKA W EUROPEJSKIEJ AGENCJI KOSMICZNEJ POLSKA W EUROPEJSKIEJ AGENCJI KOSMICZNEJ Konkurs wiedzy kosmicznej dla młodzieży szkolnej I. ORGANIZATOR I CEL KONKURSU 1. Organizatorem Konkursu Polska w Europejskiej Agencji Kosmicznej jest: Muzeum Okręgowe

Bardziej szczegółowo

Odkrywania i poza Układ Słoneczny w polskim

Odkrywania i poza Układ Słoneczny w polskim Odkrywania i poza Układ Słoneczny w polskim Exploring the Solar System and Beyond in Polish Opracowany przez Nam Nguyen Głębokie Pole Hubble'a Ultra strzał 2014 Exploring the Solar System, a celem Beyond

Bardziej szczegółowo

Fizyka i Chemia Ziemi

Fizyka i Chemia Ziemi Fizyka i Chemia Ziemi Temat 3: Układ Słoneczny cz. 1 T.J. Jopek jopek@amu.edu.pl IOA UAM 1 Układ Słoneczny we Wszechświecie 2 Układ Słoneczny Układ Słoneczny stanowią: Układ Planetarny Słońce, planety,

Bardziej szczegółowo

Grawitacja. Wykład 7. Wrocław University of Technology

Grawitacja. Wykład 7. Wrocław University of Technology Wykład 7 Wrocław University of Technology 1 Droga mleczna Droga Mleczna galaktyka spiralna z poprzeczką, w której znajduje się m.in. nasz Układ Słoneczny. Galaktyka zawiera od 100 do 400 miliardów gwiazd.

Bardziej szczegółowo

Genialne pomysły, które zmieniły świat - Teleskop

Genialne pomysły, które zmieniły świat - Teleskop Genialne pomysły, które zmieniły świat - Teleskop Przygotowali: 1) Filip Czarnecki 2) Staś Uznański 3) Bartek Kontak-Grzęda 4) Ernest Berger 5) Igor Plebańczyk Szkoła Inspiracja Klasa II a 1 PREZENTOWANE

Bardziej szczegółowo

Satelity użytkowe KOSMONAUTYKA

Satelity użytkowe KOSMONAUTYKA Satelity użytkowe KOSMONAUTYKA Wykład nr. 14 Wykład jest współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego SATELITY METEOROLOGICZNE Satelita meteorologiczny jest sztucznym

Bardziej szczegółowo

Prezentacja. Układ Słoneczny

Prezentacja. Układ Słoneczny Prezentacja Układ Słoneczny Układ Słoneczny Układ Słoneczny układ planetarny składający się ze Słońca i powiązanych z nim grawitacyjnie ciał niebieskich. Ciała te to osiem planet, 166 znanych księżyców

Bardziej szczegółowo

Glen Phelan. Temat: Czas trwania zajęć 1 godzina lekcyjna. Przebieg lekcji. Metody pracy praca w grupach pogadanka pokaz praca z tekstem

Glen Phelan. Temat: Czas trwania zajęć 1 godzina lekcyjna. Przebieg lekcji. Metody pracy praca w grupach pogadanka pokaz praca z tekstem przygody w kosmosie! cenariusz lekcji Glen Phelan Listopad 14 Temat: Pr zyroda JK CYTĆ PYTJ Przyjrzyj się, w jaki sposób dobór słownictwa pozwala przedstawić przebieg zdarzeń. zykujcie się do wielkiej

Bardziej szczegółowo

W poszukiwaniu życia pozaziemskiego

W poszukiwaniu życia pozaziemskiego W poszukiwaniu życia pozaziemskiego Czy istnieje życie we Wszechświecie? 1473 1543 r. TAK, bo: zasada kopernikaoska mówi, że Ziemia nie jest wyróżnionym miejscem we Wszechświecie Biblioteka Uniwersytetu

Bardziej szczegółowo

POLSKA W PROGRAMACH ESA

POLSKA W PROGRAMACH ESA POLSKA W PROGRAMACH ESA Beata Mikołajek-Zielińska Departament Innowacji i Rozwoju PARP, Warszawa, 14.10.2015 ul. Hoża 20 \ ul. Wspólna 1/3 \ 00-529 Warszawa \ tel. +48 (22) 529 27 18 \ fax +48 (22) 628

Bardziej szczegółowo

Uniwersytet Warszawski, Wydział Fizyki

Uniwersytet Warszawski, Wydział Fizyki Na ciało poruszające się w polu grawitacyjnym działa siła skierowana od ciała w kierunku środka ziemi: F= mg gdzie: m masa ciała, g przespieszenie ziemskie. Jeśli ruch nie odbywa się wzdłuż tej prostej

Bardziej szczegółowo

ŻYCIE W UKŁADZIE SŁONECZNYM. Ziemia

ŻYCIE W UKŁADZIE SŁONECZNYM. Ziemia ŻYCIE W UKŁADZIE SŁONECZNYM Ziemia Gdzie może istnieć życie? Od lat naukowcy zastanawiają się, gdzie może istnieć życie poza Ziemią. Ludzie wyobrażali sobie Marsjan zielone ludziki, statki kosmiczne. W

Bardziej szczegółowo

Plan Pracy Sekcji Astronomicznej w 2015/2016 roku

Plan Pracy Sekcji Astronomicznej w 2015/2016 roku Plan Pracy Sekcji Astronomicznej w / roku Cel główny: NIE PRZESTAWAJ POZNAWAD Cele pomocnicze: 1. Poznajemy obiekty głębokiego kosmosu (DS. Deep Space) 2. Poznajemy strukturę budowy ciał niebieskich, skład

Bardziej szczegółowo

Fizyka i Chemia Ziemi

Fizyka i Chemia Ziemi Fizyka i Chemia Ziemi Temat 3: Układ Słoneczny cz. 2 T.J. Jopek jopek@amu.edu.pl IOA UAM 2012-01-26 T.J.Jopek, Fizyka i chemia Ziemi 1 Układ Słoneczny Układ Słoneczny stanowią: Układ Planetarny Słońce,

Bardziej szczegółowo

Charakterystyka danych teledetekcyjnych jako źródeł danych przestrzennych. Sławomir Królewicz

Charakterystyka danych teledetekcyjnych jako źródeł danych przestrzennych. Sławomir Królewicz Charakterystyka danych teledetekcyjnych jako źródeł danych przestrzennych Sławomir Królewicz Teledetekcja jako nauka Teledetekcja to dziedzina wiedzy, nauki zajmująca się badaniem właściwości fizycznych,

Bardziej szczegółowo

Plan wykładu. Mechanika układów planetarnych (Ukł. Słonecznego)

Plan wykładu. Mechanika układów planetarnych (Ukł. Słonecznego) Mechanika nieba Marcin Kiraga: kiraga@astrouw.edu.pl 30 godzin wykładu + 30 godzin ćwiczeń wykłady poniedziałki - godzina 15:15 ćwiczenia wtorki - godzina 12:15 Warunki zaliczenia ćwiczeń: prace domowe

Bardziej szczegółowo

Nazywamy Cię Merkury

Nazywamy Cię Merkury Słońce Jesteś Słońce Nasza najbliższa gwiazda. Stanowisz centrum układu planetarnego, który na Twoją cześć nazywamy Układem Słonecznym. Wokół Ciebie, jak na wielkiej karuzeli, krążą planety ze swoimi księżycami.

Bardziej szczegółowo

Wyzwania wobec polskiego sektora kosmicznego. Marek Banaszkiewicz

Wyzwania wobec polskiego sektora kosmicznego. Marek Banaszkiewicz Wyzwania wobec polskiego sektora kosmicznego Marek Banaszkiewicz Nakłady na działalność kosmiczną Budżety państw OECD na działalność kosmiczną w miliardach USD (2005) Podział budżetów kosmicznych państw

Bardziej szczegółowo

Metody badania kosmosu

Metody badania kosmosu Metody badania kosmosu Zakres widzialny Fale radiowe i mikrofale Promieniowanie wysokoenergetyczne Detektory cząstek Pomiar sił grawitacyjnych Obserwacje prehistoryczne Obserwatorium słoneczne w Goseck

Bardziej szczegółowo

Konkurs Astronomiczny Astrolabium II Edycja 26 marca 2014 roku Klasy I III Liceum Ogólnokształcącego Test Konkursowy

Konkurs Astronomiczny Astrolabium II Edycja 26 marca 2014 roku Klasy I III Liceum Ogólnokształcącego Test Konkursowy Instrukcja Zaznacz prawidłową odpowiedź. Tylko jedna odpowiedź jest poprawna. Czas na rozwiązanie testu wynosi 75 minut.. Do obserwacji Słońca wykorzystuje się filtr Hα, który przepuszcza z widma słonecznego

Bardziej szczegółowo

Dyfrakcja to zdolność fali do uginania się na krawędziach przeszkód. Dyfrakcja światła stanowi dowód na to, że światło ma charakter falowy.

Dyfrakcja to zdolność fali do uginania się na krawędziach przeszkód. Dyfrakcja światła stanowi dowód na to, że światło ma charakter falowy. ZAŁĄCZNIK V. SŁOWNICZEK. Czas uniwersalny Czas uniwersalny (skróty: UT lub UTC) jest taki sam, jak Greenwich Mean Time (skrót: GMT), tzn. średni czas słoneczny na południku zerowym w Greenwich, Anglia

Bardziej szczegółowo

Plan wykładu. Mechanika układów planetarnych (Ukł. Słonecznego)

Plan wykładu. Mechanika układów planetarnych (Ukł. Słonecznego) Mechanika nieba Marcin Kiraga: kiraga@astrouw.edu.pl 30 godzin wykładu + 30 godzin ćwiczeń wykłady poniedziałki - godzina 13:15 (w sytuacjach awaryjnych 17:15) ćwiczenia wtorki - godzina 10:15 (jutro 01.03

Bardziej szczegółowo

Satelitarny system optoelektronicznej obserwacji Ziemi

Satelitarny system optoelektronicznej obserwacji Ziemi Opracowanie studium wykonalności dla programu strategicznego na rzecz bezpieczeństwa i obronności państwa pn.: Satelitarny system optoelektronicznej obserwacji Ziemi. dr inż. Marcin SZOŁUCHA Warszawa dnia,

Bardziej szczegółowo

1 PLANETY. 1.1 Merkury. Planety

1 PLANETY. 1.1 Merkury. Planety Spis treści 1 Planety... 2 1.1 Merkury... 2 1.2 Wenus... 3 1.3 Ziemia... 3 1.3.1 Księżyc... 4 1.4 Mars... 4 1.4.1 Phobos... 4 1.4.2 Deimos... 5 1.5 Jowisz... 5 1.5.1 Io... 5 1.5.2 Europa... 5 1.5.3 Ganimedes...

Bardziej szczegółowo

Z wizytą u Plutona. W poszukiwaniu nowych horyzontów. Tomasz Mrozek Instytut Astronomiczny UWr Zakład Fizyki Słońca CBK PAN

Z wizytą u Plutona. W poszukiwaniu nowych horyzontów. Tomasz Mrozek Instytut Astronomiczny UWr Zakład Fizyki Słońca CBK PAN Z wizytą u Plutona. W poszukiwaniu nowych horyzontów. Tomasz Mrozek Instytut Astronomiczny UWr Zakład Fizyki Słońca CBK PAN A co jest za tą górą, zakrętem, morzem? Jak wygląda Świat? Mapa świata z roku

Bardziej szczegółowo

Paweł Rudawy Zakład Heliofizyki i Fizyki Kosmicznej IA UWr

Paweł Rudawy Zakład Heliofizyki i Fizyki Kosmicznej IA UWr WPŁYW AKTYWNOŚCI SŁOŃCA NA KLIMAT ZIEMI Paweł Rudawy Zakład Heliofizyki i Fizyki Kosmicznej IA UWr ok. 200 000 000 000 gwiazd ok. 80% GCG ok. 5% GCG ma układy planetarne GALAKTYKA SPIRALNA M 31 MGŁAWICA

Bardziej szczegółowo

14R2 POWTÓRKA FIKCYJNY EGZAMIN MATURALNYZ FIZYKI I ASTRONOMII - II POZIOM ROZSZERZONY

14R2 POWTÓRKA FIKCYJNY EGZAMIN MATURALNYZ FIZYKI I ASTRONOMII - II POZIOM ROZSZERZONY 14R2 POWTÓRKA FIKCYJNY EGZAMIN MATURALNYZ FIZYKI I ASTRONOMII - II POZIOM ROZSZERZONY Ruch jednostajny po okręgu Dynamika bryły sztywnej Pole grawitacyjne Rozwiązanie zadań należy zapisać w wyznaczonych

Bardziej szczegółowo

Dane teledetekcyjne. Sławomir Królewicz

Dane teledetekcyjne. Sławomir Królewicz Dane teledetekcyjne Sławomir Królewicz Teledetekcja jako nauka Teledetekcja to dziedzina wiedzy, nauki zajmująca się badaniem właściwości fizycznych, chemicznych i biologicznych przedmiotów bez bezpośredniego

Bardziej szczegółowo

Rozwój somatyczny: sprawnośd manualna, koordynacja wzrokowo-ruchowa, percepcja wzrokowa przy składaniu i łączeniu elementów puzzli

Rozwój somatyczny: sprawnośd manualna, koordynacja wzrokowo-ruchowa, percepcja wzrokowa przy składaniu i łączeniu elementów puzzli Nr art.: 11020 Puzzle edukacyjne XXL Planety Gra rozwija: Rozwój somatyczny: sprawnośd manualna, koordynacja wzrokowo-ruchowa, percepcja wzrokowa przy składaniu i łączeniu elementów puzzli Edukacja przyrodnicza

Bardziej szczegółowo

Udział studentów WFiIS w projekcie ESMO (European Student Moon Orbiter) Łukasz Chmiel Michał Międzobrodzki

Udział studentów WFiIS w projekcie ESMO (European Student Moon Orbiter) Łukasz Chmiel Michał Międzobrodzki Udział studentów WFiIS w projekcie ESMO (European Student Moon Orbiter) Łukasz Chmiel Michał Międzobrodzki 18 Państw Członkowskich Austria, Belgia, Czechy, Dania, Finlandia, Francja, Niemcy, Grecja, Irlandia,

Bardziej szczegółowo

Jaki jest Wszechświat?

Jaki jest Wszechświat? 1 Jaki jest Wszechświat? Od najmłodszych lat posługujemy się terminem KOSMOS. Lubimy gry komputerowe czy filmy, których akcja rozgrywa się w Kosmosie, na przykład Gwiezdne Wojny. Znamy takie słowa, jak

Bardziej szczegółowo

ZAŁĄCZNIK IV. Obliczanie rotacji / translacji obrazów.

ZAŁĄCZNIK IV. Obliczanie rotacji / translacji obrazów. ZAŁĄCZNIK IV. Obliczanie rotacji / translacji obrazów. Jak to zostało przedstawione w części 5.2.1, jeżeli zrobimy Słońcu zdjęcie z jakiegoś miejsca na powierzchni ziemi w danym momencie t i dokładnie

Bardziej szczegółowo

Zadanie 3 Który rysunek przedstawia przekrój jeziora górskiego wykonany wzdłuż odcinka EF?

Zadanie 3 Który rysunek przedstawia przekrój jeziora górskiego wykonany wzdłuż odcinka EF? Informacje do zadań 1. i 2. Na mapie przedstawiono podział Polski na województwa. Zadanie 1 Miasta wojewódzkie oznaczone numerami od 1 do 4 to A. 1-Wrocław, 2-Białystok, 3-Poznań, 4-Kielce. B. 1-Poznań,

Bardziej szczegółowo

OPIS MODUŁ KSZTAŁCENIA (SYLABUS)

OPIS MODUŁ KSZTAŁCENIA (SYLABUS) OPIS MODUŁ KSZTAŁCENIA (SYLABUS) I. Informacje ogólne: 1 Nazwa modułu Astronomia ogólna 2 Kod modułu 04-A-AOG-90-1Z 3 Rodzaj modułu obowiązkowy 4 Kierunek studiów astronomia 5 Poziom studiów I stopień

Bardziej szczegółowo

PROJEKT PLANETOSTRADA. Model Układu Słonecznego

PROJEKT PLANETOSTRADA. Model Układu Słonecznego PROJEKT PLANETOSTRADA Model Układu Słonecznego Streszczenie: Niniejsze opracowanie przedstawia projekt umieszczenia w przestrzeni miasta stałej instalacji stanowiącej zespół obiektów typu mała architektura

Bardziej szczegółowo

PodziaŁ planet: Zewnętrzne: Wewnętrzne: Merkury. Jowisz. Wenus. Saturn. Ziemia. Uran. Mars. Neptun

PodziaŁ planet: Zewnętrzne: Wewnętrzne: Merkury. Jowisz. Wenus. Saturn. Ziemia. Uran. Mars. Neptun UKŁAD SŁONECZNY PodziaŁ planet: Wewnętrzne: Merkury Wenus Ziemia Mars Zewnętrzne: Jowisz Saturn Uran Neptun słońce Słońce jest zwyczajną gwiazdą. Ma około 5 mld lat. Jego temperatura na powierzchni osiąga

Bardziej szczegółowo

ZNACZENIE TELEKOMUNIKACJI SATELITARNEJ DLA POLSKIEJ GOSPODARKI

ZNACZENIE TELEKOMUNIKACJI SATELITARNEJ DLA POLSKIEJ GOSPODARKI ZNACZENIE TELEKOMUNIKACJI SATELITARNEJ DLA POLSKIEJ GOSPODARKI Justyna Romanowska, Zastępca Dyrektora Departamentu Telekomunikacji, Ministerstwo Administracji i Cyfryzacji WARSZAWA, 12 GRUDNIA 2014 R.

Bardziej szczegółowo

"Czy Polska może e i powinna być aktywnym uczestnikiem programów w kosmicznych?"

Czy Polska może e i powinna być aktywnym uczestnikiem programów w kosmicznych? "Czy Polska może e i powinna być aktywnym uczestnikiem programów w kosmicznych?" Piotr Wolański KOMITET BADAŃ KOSMICZNYCH I SATELITARNYCH PAN Warszawa 21-06 06-2007 Historia W tym roku obchodzimy 50-lecie

Bardziej szczegółowo

Sztuczne Satelity. PDF stworzony przez wersję demonstracyjną pdffactory

Sztuczne Satelity. PDF stworzony przez wersję demonstracyjną pdffactory Sztuczne Satelity Satelita to każde ciało o o małej masie obiegające ciało o o wielkiej masie. Tor ruchu tego ciała a nosi nazwę orbity. Satelity dzielą się na: -Sztuczne, takie jak np. Satelity komunikacyjne

Bardziej szczegółowo

P R A C A K O Ń C O W A Studiów Podyplomowych

P R A C A K O Ń C O W A Studiów Podyplomowych Wydział Fizyki i Informatyki Stosowanej Podyplomowe Studia Pedagogiczne i Zawodowe P R A C A K O Ń C O W A Studiów Podyplomowych Kierunek: Fizyka z elementami informatyki Wacław Libront SYMULACJA LOTÓW

Bardziej szczegółowo

NASA(National Aeronautics and Space Administration)

NASA(National Aeronautics and Space Administration) Zespół Szkół Elektrycznych we Włocławku ul. Toruńska 77/83 87-800 Włocławek Tel. : 54-236 - 22 25 Adres email : zsel@zsel.edu.pl NASA(National Aeronautics and Space Administration) Przygotował : Opiekunowie

Bardziej szczegółowo

Elementy astronomii w geografii

Elementy astronomii w geografii Elementy astronomii w geografii Prowadzący: Marcin Kiraga kiraga@astrouw.edu.pl Podstawowe podręczniki: Jan Mietelski, Astronomia w geografii Eugeniusz Rybka, Astronomia ogólna Podręczniki uzupełniające:

Bardziej szczegółowo

Układ Słoneczny układ planetarny składający się ze Słońca i powiązanych z nim grawitacyjnie ciał niebieskich. Ciała te, to osiem planet, 166 znanych

Układ Słoneczny układ planetarny składający się ze Słońca i powiązanych z nim grawitacyjnie ciał niebieskich. Ciała te, to osiem planet, 166 znanych Układ Słoneczny układ planetarny składający się ze Słońca i powiązanych z nim grawitacyjnie ciał niebieskich. Ciała te, to osiem planet, 166 znanych księżyców, pięć planet karłowatych i miliardy małych

Bardziej szczegółowo

Termowizyjne systemy obserwacyjne wyniki prac badawczych i rozwojowych w latach 2007-2013

Termowizyjne systemy obserwacyjne wyniki prac badawczych i rozwojowych w latach 2007-2013 Seminarium Termowizja - projekty badawcze i wdroŝenia przemysłowe Termowizyjne systemy obserwacyjne wyniki prac badawczych i rozwojowych w latach 2007-2013 Henryk MADURA Tomasz SOSNOWSKI Grzegorz BIESZCZAD

Bardziej szczegółowo

Kosmos! Kontrakty ESA dostępne dla polskich przedsiębiorców

Kosmos! Kontrakty ESA dostępne dla polskich przedsiębiorców 2013 Kamila Matela Kosmos! Kontrakty ESA dostępne dla polskich przedsiębiorców Warszawa, 5 czerwca 2013 Ziemia widziana z Marsa Warszawa, 5 czerwca 2013 Upstream Integrator satelity Downstream Satelitarne

Bardziej szczegółowo

Scenariusz filmu o układach planetarnych, wersja 13. 6. 2005.

Scenariusz filmu o układach planetarnych, wersja 13. 6. 2005. Układ Słoneczny 2003 Scenariusz filmu o układach planetarnych, wersja 13. 6. 2005. Układ Słoneczny mała część Wszechświata, rozległa, prawie zupełnie pusta przestrzeń. Dla człowieka nieprzyjazne środowisko

Bardziej szczegółowo