Wstęp do astrofizyki I

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Wstęp do astrofizyki I"

Transkrypt

1 Wstęp do astrofizyki I Wykład 9 Tomasz Kwiatkowski 1 grudnia 2010 r. Tomasz Kwiatkowski, Wstęp do astrofizyki I, Wykład 9 1/1

2 Plan wykładu Tomasz Kwiatkowski, Wstęp do astrofizyki I, Wykład 9 2/1

3 Odkrycie promieniowania radiowego nieba 1931 Karl Jansky bada fale radiowe w czasie wyładowań atmosferycznych Odkrywa silne radioźródło pozaziemskiego pochodzenia, które co ok. 24 godz. przechodzi przez pole widzenia anteny Początkowo myśli, że to Słońce Maksima powtarzają się jednak nie co 24 godz, a co 23 godz 56 min Stwierdza, że to emisja z płaszczyzny Drogi Mlecznej Najsilniejsze radioźródło w gwiazdozbiorze Strzelca (centrum Galaktyki) Tomasz Kwiatkowski, Wstęp do astrofizyki I, Wykład 9 3/1

4 Detekcja fal radiowych Fale radiowe (FR) indukują prąd zmienny w przewodniku, który można mierzyć Najprostszym odbiornikiem FR jest antena dipolowa, zbudowana z dwóch metalowych prętów W radioastronomii FR sa bardzo słabe, dlatego detektor często umieszczany jest w ognisku anteny parabolicznej, skupiającej na nim nadchodzącą FR By zminimalizować szumy termiczne, detektor chłodzony jest ciekłym helem do temp. bliskiej 0 K pojedynczy dipol odpowiada jednemu pikselowi w kamerze CCD pozwala mierzyć strumień tylko jednego obiektu na raz Tomasz Kwiatkowski, Wstęp do astrofizyki I, Wykład 9 4/1

5 Budowa radioteleskopu Tomasz Kwiatkowski, Wstęp do astrofizyki I, Wykład 9 5/1

6 Radioteleskop w Arecibo (Puerto Rico), D = 300 m Tomasz Kwiatkowski, Wstęp do astrofizyki I, Wykład 9 6/1

7 Radioteleskop w Effelsbergu (Niemcy), D = 100 m Tomasz Kwiatkowski, Wstęp do astrofizyki I, Wykład 9 7/1

8 Radioteleskop w Piwnicach k. Torunia, D = 32 m Testy z nowym detektorem, który zamiast pojedynczego dipola zawiera macierz detektorów, które na fali λ = 1 cm (20 GHz) pozwalają jednocześnie obserwować wycinek nieba wielkości tarczy Księżyca Tomasz Kwiatkowski, Wstęp do astrofizyki I, Wykład 9 8/1

9 Spektralna gęstość strumienia S(ν) S(ν) ilość energii na jednostkę czasu na jednostkę częstotliwości fali, padająca na jednostkę powierzchni radioteleskopu Moc sygnału P, zarejestrowana przez radioteleskop o powierzchni A i wydajności detektora na częstotliwości ν równej f ν : P = S(ν) f (ν) dνda A ν Jeśli zakres częstotliwości obserwacji ν jest stosunkowo mały, a f (ν) = 1, wówczas P = S A ν Jednostką spektralnej gęstości strumienia jest Jansky (Jy): 1 Jy = W m 2 Hz 1 Współczesne radioteleskopy mierzą S ν na poziomie mjy Tomasz Kwiatkowski, Wstęp do astrofizyki I, Wykład 9 9/1

10 Przykład: radiogalaktyka Cygnus A Na fali ν = 400 MHz, S ν = 4500 Jy Zakładając, że w zakresie 5 MHz radioteleskop o średnicy D = 25 m jest w 100% wydajny (f ν = 1), całkowita moc Podebrana dla tego obiektu wynosi: P = S(ν)π D 2 2 ν = W Tomasz Kwiatkowski, Wstęp do astrofizyki I, Wykład 9 10/1

11 Rozdzielczość radioteleskopów FR znacznie dłuższe, niż optyczne Do osiągnięcia rozdzielczości 1 na fali λ = 21 cm potrzebny jest radioteleskop o średnicy czaszy: D = 1.22 λ ρ = 53 km W radioastronomii do osiągnięcia dużych rozdzielczości stosuje się technikę interferometryczną Tomasz Kwiatkowski, Wstęp do astrofizyki I, Wykład 9 11/1

12 Radiointerferometria Zamiast dwóch szczelin z doświadczenia Younga stosujemy dwie anteny Odebrane przez nie fale są zgodne w fazie jeśli L = nλ sin θ = L/d Tomasz Kwiatkowski, Wstęp do astrofizyki I, Wykład 9 12/1

13 Metoda syntezy apertury Rozdzielczość obrazu uzyskanego z 3 małych anten odpowiada rozdzielczości którą uzyskałoby się z jednej, dużej anteny Tomasz Kwiatkowski, Wstęp do astrofizyki I, Wykład 9 13/1

14 Interferometria wielkobazowa (VLBI) Tomasz Kwiatkowski, Wstęp do astrofizyki I, Wykład 9 14/1

15 Obserwacje z orbity ziemskiej Główna zaleta: brak atmosfery Zakłócenia: Wiatr słoneczny (oddziaływuje z magnetosferą ziemską tworząc pasy radiacyjne) Pył zodiakalny (w płaszczyźnie ekliptyki, rozprasza światło Słońca, sam świeci w podczerwieni) Prom. kosmiczne (zakłóca pracę instrumentów pokładowych) Tomasz Kwiatkowski, Wstęp do astrofizyki I, Wykład 9 15/1

16 Wybór orbity Niskie orbity równikowe (h = km, np. teleskop Hubble a), łatwa komunikacja, łatwe naprawy, skrócony czas życia (tarcie atmosferyczne), Ziemia zasłania połowę nieba, częste zmiany dnia i nocy (raz na ok. godzinę) Wysokie orbity kołowe (h = km), długie okresy obserwacji, Ziemia nie przesłania nieba, zmniejszone zakłócenia ze strony Ziemi (fale radiowe, podczerwień), wysokie koszty transportu, brak możliwości napraw Kompromis: orbity o dużej ekscentryczności, transfer danych w czasie zbliżeń, wiekszość czasu w dużej odl. od Ziemi, mniejsze koszty transportu Punkty Lagrange a (L 1 i L 2 ), satelita SOHO Księżyc Tomasz Kwiatkowski, Wstęp do astrofizyki I, Wykład 9 16/1

17 Obserwacje w podczerwieni (IR) Klasyczny teleskop Konieczne chłodzenie teleskopu i detektora (w temp. 300 K ciało doskonale czarne maks. energii wypromieniowuje na fali λ = 10 µm COBE (Cosmic Background Explorer), zmierzył promieniowanie tła o temperaturze T=2.7 K (pozostalość z Wielkiego Wybuchu) IRAS (Infrared Astronomy Satellite) Tomasz Kwiatkowski, Wstęp do astrofizyki I, Wykład 9 17/1

18 Obserwacje w ultrafiolecie (UV) Teleskop klasyczny, detektor: CCD IUE (International Ultraviolet Explorer) teleskop 0.45m, spektrograf echelle, orbita geostacjonarna Tomasz Kwiatkowski, Wstęp do astrofizyki I, Wykład 9 18/1

19 Obserwacje w prom. Roentgena (X), 1 Prom. X mają długośc porównywalną z odstępami między atomami w typowych materiałach Nie chcą ulegać odbiciu Rozwiązanie: teleskop Woltera Tomasz Kwiatkowski, Wstęp do astrofizyki I, Wykład 9 19/1

20 Obserwacje w prom. Roentgena (X), 1 Tomasz Kwiatkowski, Wstęp do astrofizyki I, Wykład 9 20/1

21 Obserwacje w prom. Roentgena (X), 1 Tomasz Kwiatkowski, Wstęp do astrofizyki I, Wykład 9 21/1

22 Obserwacje w prom. Roentgena (X), 1 Tomasz Kwiatkowski, Wstęp do astrofizyki I, Wykład 9 22/1

23 Obserwacje w prom. Roentgena (X), 1 Tomasz Kwiatkowski, Wstęp do astrofizyki I, Wykład 9 23/1

24 Obserwacje w prom. Roentgena (X) Detekcja: kamera CCD ROSAT: Roentgen Satellite XMM-Newton Integral (udział Polski) Tomasz Kwiatkowski, Wstęp do astrofizyki I, Wykład 9 24/1

25 Obserwacje w prom. gamma Brak teleskopu, detekcja fotonow gamma przez rozpraszanie Comptonowskie CGRO (Compton Gamma Ray Observatory) Tomasz Kwiatkowski, Wstęp do astrofizyki I, Wykład 9 25/1

26 Zakres optyczny Tomasz Kwiatkowski, Wstęp do astrofizyki I, Wykład 9 26/1

27 Podczerwień 3.5µm Tomasz Kwiatkowski, Wstęp do astrofizyki I, Wykład 9 27/1

28 Podczerwień 240µm Tomasz Kwiatkowski, Wstęp do astrofizyki I, Wykład 9 28/1

29 Zakres radiowy 73 cm Tomasz Kwiatkowski, Wstęp do astrofizyki I, Wykład 9 29/1

30 Zakres X, 2 10 kev Tomasz Kwiatkowski, Wstęp do astrofizyki I, Wykład 9 30/1

31 Zakres γ, 100 kev Tomasz Kwiatkowski, Wstęp do astrofizyki I, Wykład 9 31/1

Wstęp do astrofizyki I

Wstęp do astrofizyki I Wstęp do astrofizyki I Wykład 5 Tomasz Kwiatkowski Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu Wydział Fizyki Instytut Obserwatorium Astronomiczne Tomasz Kwiatkowski, shortinst Wstęp do astrofizyki I,

Bardziej szczegółowo

Rozproszona korelacja w radioastronomii

Rozproszona korelacja w radioastronomii Rozproszona korelacja w radioastronomii Dominik Stokłosa Poznańskie Centrum Superkomputerowo Sieciowe Konferencja I3: internet infrastruktury innowacje, Poznań 4-6 listopada 2009 Obserwacje radiowe i optyczne

Bardziej szczegółowo

Wstęp do astrofizyki I

Wstęp do astrofizyki I Wstęp do astrofizyki I Wykład 7 Tomasz Kwiatkowski Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu Wydział Fizyki Instytut Obserwatorium Astronomiczne Tomasz Kwiatkowski, OA UAM Wstęp do astrofizyki I, Wykład

Bardziej szczegółowo

Przewaga klasycznego spektrometru Ramana czyli siatkowego, dyspersyjnego nad przystawką ramanowską FT-Raman

Przewaga klasycznego spektrometru Ramana czyli siatkowego, dyspersyjnego nad przystawką ramanowską FT-Raman Porównanie Przewaga klasycznego spektrometru Ramana czyli siatkowego, dyspersyjnego nad przystawką ramanowską FT-Raman Spektroskopia FT-Raman Spektroskopia FT-Raman jest dostępna od 1987 roku. Systemy

Bardziej szczegółowo

Pole elektromagnetyczne. POLE ELEKTROMAGNETYCZNE - pewna przestrzeń, w której obrębie cząstki oddziałują na siebie elektrycznie i magnetycznie.

Pole elektromagnetyczne. POLE ELEKTROMAGNETYCZNE - pewna przestrzeń, w której obrębie cząstki oddziałują na siebie elektrycznie i magnetycznie. Pole elektromagnetyczne POLE ELEKTROMAGNETYCZNE - pewna przestrzeń, w której obrębie cząstki oddziałują na siebie elektrycznie i magnetycznie. INDUKCJA ELEKTROMAGNETYCZNA zjawisko powstawania siły elektromagnetycznej

Bardziej szczegółowo

Wstęp do astrofizyki I

Wstęp do astrofizyki I Wstęp do astrofizyki I Wykład 7 Tomasz Kwiatkowski 17 listopad 2010 r. Tomasz Kwiatkowski, Wstęp do astrofizyki I, Wykład 7 1/33 Plan wykładu Budowa teleskopów Refraktory Reflektory Parametry teleskopów

Bardziej szczegółowo

Radioodbiornik i odbiornik telewizyjny RADIOODBIORNIK

Radioodbiornik i odbiornik telewizyjny RADIOODBIORNIK Radioodbiornik i odbiornik telewizyjny RADIOODBIORNIK ODKRYWCA FAL RADIOWYCH Fale radiowe zostały doświadczalnie odkryte przez HEINRICHA HERTZA. Zalicza się do nich: fale radiowe krótkie, średnie i długie,

Bardziej szczegółowo

Fale elektromagnetyczne to zaburzenia pola elektrycznego i magnetycznego.

Fale elektromagnetyczne to zaburzenia pola elektrycznego i magnetycznego. Fale elektromagnetyczne to zaburzenia pola elektrycznego i magnetycznego. Zmienne pole magnetyczne wytwarza zmienne pole elektryczne i odwrotnie zmienne pole elektryczne jest źródłem zmiennego pola magnetycznego

Bardziej szczegółowo

Wenus na tle Słońca. Sylwester Kołomański Tomasz Mrozek. Instytut Astronomiczny Uniwersytetu Wrocławskiego

Wenus na tle Słońca. Sylwester Kołomański Tomasz Mrozek. Instytut Astronomiczny Uniwersytetu Wrocławskiego Wenus na tle Słońca Sylwester Kołomański Tomasz Mrozek Instytut Astronomiczny Uniwersytetu Wrocławskiego Instytut Astronomiczny UWr Czym się zajmujemy? uczymy studentów, prowadzimy badania naukowe (astrofizyka

Bardziej szczegółowo

LABORATORIUM METROLOGII

LABORATORIUM METROLOGII LABORATORIUM METROLOGII POMIARY TEMPERATURY NAGRZEWANEGO WSADU Cel ćwiczenia: zapoznanie z metodyką pomiarów temperatury nagrzewanego wsadu stalowego 1 POJĘCIE TEMPERATURY Z definicji, która jest oparta

Bardziej szczegółowo

Zorza polarna- zjawisko świetlne obserwowane w górnej atmosferze w pobliżu biegunów

Zorza polarna- zjawisko świetlne obserwowane w górnej atmosferze w pobliżu biegunów Zorza polarna- zjawisko świetlne obserwowane w górnej atmosferze w pobliżu biegunów magnetycznych planty, która posiada silne pole magnetyczne o charakterze dipolowym (dwubiegunowym). Na Ziemie zorze występują

Bardziej szczegółowo

Astronomiczny elementarz

Astronomiczny elementarz Astronomiczny elementarz Pokaz dla uczniów klasy 5B Szkoły nr 175 Agnieszka Janiuk 25.06.2013 r. Astronomia najstarsza nauka przyrodnicza Stonehenge w Anglii budowla z okresu 3000 lat p.n.e. Starożytni

Bardziej szczegółowo

Termowizja. Termografia. Termografia

Termowizja. Termografia. Termografia Termowizja Energia w budynku Z czego wynika rozpraszanie energii z budynku? oziębianie elementów konstrukcji budynku (opór na przenikanie ciepła) bezpośrednia wymiana powietrza (szczelność) http://www.termowizja.eu/

Bardziej szczegółowo

Astronomiczna miara czasu. Zjawiska powtarzające się na niebie w sposób regularny dały podstawy mierzenia czasu. Okresy pomiędzy dwoma kolejnymi

Astronomiczna miara czasu. Zjawiska powtarzające się na niebie w sposób regularny dały podstawy mierzenia czasu. Okresy pomiędzy dwoma kolejnymi Astronomiczna miara czasu. Zjawiska powtarzające się na niebie w sposób regularny dały podstawy mierzenia czasu. Okresy pomiędzy dwoma kolejnymi wschodami Słońca, pomiędzy dwoma kolejnymi pełniami Księżyca,

Bardziej szczegółowo

Zaznacz prawdziwą odpowiedź: Fale elektromagnetyczne do rozchodzenia się... ośrodka materialnego A. B.

Zaznacz prawdziwą odpowiedź: Fale elektromagnetyczne do rozchodzenia się... ośrodka materialnego A. B. Imię i nazwisko Pytanie 1/ Zaznacz właściwą odpowiedź: Fale elektromagnetyczne są falami poprzecznymi podłużnymi Pytanie 2/ Zaznacz prawdziwą odpowiedź: Fale elektromagnetyczne do rozchodzenia się... ośrodka

Bardziej szczegółowo

Uwzględniając związek między okresem fali i jej częstotliwością T = prędkość fali można obliczyć z zależności:

Uwzględniając związek między okresem fali i jej częstotliwością T = prędkość fali można obliczyć z zależności: 1. Fale elektromagnetyczne. Światło. Fala elektromagnetyczna to zaburzenie pola elektromagnetycznego rozprzestrzeniające się w przestrzeni ze skończoną prędkością i unoszące energię. Fale elektromagnetyczne

Bardziej szczegółowo

Jednoczesne rentgenowskie i radiowe obserwacje pobliskiego pulsara B1133+16

Jednoczesne rentgenowskie i radiowe obserwacje pobliskiego pulsara B1133+16 Jednoczesne rentgenowskie i radiowe obserwacje pobliskiego pulsara B1133+16 Mi edzynarodowa kolaboracja (PI: prof. Janusz Gil) Andrzej Szary J. Gil, G. Melikidze, U. Geppert, J. Kijak, W. Lewandowski,

Bardziej szczegółowo

Fale elektromagnetyczne w medycynie i technice

Fale elektromagnetyczne w medycynie i technice V Edycja Od Einsteina Do... Temat XI Podaj własne opracowanie dowolnego tematu technicznego. Fale elektromagnetyczne w medycynie i technice Prace wykonały : -Marcelina Grąbkowska -Marcelina Misiak -Edyta

Bardziej szczegółowo

Zbuduj sobie radioteleskop RYSIA RadiowyY Śliczny Instrument Astronomiczny.

Zbuduj sobie radioteleskop RYSIA RadiowyY Śliczny Instrument Astronomiczny. Logo designed by Armella Leung, www.armella.fr.to Zbuduj sobie radioteleskop RYSIA RadiowyY Śliczny Instrument Astronomiczny. Bogusław Malański Planetarium i Obserwatorium Astronomiczne im. Arego Sternfelda-

Bardziej szczegółowo

Energia Słońca. Andrzej Jurkiewicz. Energia za darmo

Energia Słońca. Andrzej Jurkiewicz. Energia za darmo Energia Słońca Andrzej Jurkiewicz Czy wiecie, Ŝe: Energia za darmo 46% energii słońca to fale o długości 0,35-0,75 ηm a więc światła widzialnego 47% energii to emisja w zakresie światła ciepłego czyli

Bardziej szczegółowo

Dział: 7. Światło i jego rola w przyrodzie.

Dział: 7. Światło i jego rola w przyrodzie. Dział: 7. Światło i jego rola w przyrodzie. TEMATY I ZAKRES TREŚCI NAUCZANIA Fizyka klasa 3 LO Nr programu: DKOS-4015-89/02 Moduł Dział - Temat L. Zjawisko odbicia i załamania światła 1 Prawo odbicia i

Bardziej szczegółowo

Wstęp do Optyki i Fizyki Materii Skondensowanej

Wstęp do Optyki i Fizyki Materii Skondensowanej Wstęp do Optyki i Fizyki Materii Skondensowanej Część I: Optyka, wykład 8 wykład: Piotr Fita pokazy: Andrzej Wysmołek ćwiczenia: Anna Grochola, Barbara Piętka Wydział Fizyki Uniwersytet Warszawski 2014/15

Bardziej szczegółowo

Właściwości światła laserowego

Właściwości światła laserowego Właściwości światła laserowego Cechy charakterystyczne światła laserowego: rozbieżność (równoległość) wiązki, pasmo spektralne, gęstość mocy spójność (koherencja). Równoległość wiązki Dyfrakcyjną rozbieżność

Bardziej szczegółowo

Ocena stanu ochrony cieplnej budynku.

Ocena stanu ochrony cieplnej budynku. Ocena stanu ochrony cieplnej budynku. Prezentacja audiowizualna opracowana w ramach projektu Nowy Ekspert realizowanego przez Fundację Poszanowania Energii Ochrona cieplna budynku - Jej celem jest zapewnienie

Bardziej szczegółowo

Termowizyjne systemy obserwacyjne wyniki prac badawczych i rozwojowych w latach 2007-2013

Termowizyjne systemy obserwacyjne wyniki prac badawczych i rozwojowych w latach 2007-2013 Seminarium Termowizja - projekty badawcze i wdroŝenia przemysłowe Termowizyjne systemy obserwacyjne wyniki prac badawczych i rozwojowych w latach 2007-2013 Henryk MADURA Tomasz SOSNOWSKI Grzegorz BIESZCZAD

Bardziej szczegółowo

Sztuczny satelita Ziemi. Ruch w polu grawitacyjnym

Sztuczny satelita Ziemi. Ruch w polu grawitacyjnym Sztuczny satelita Ziemi Ruch w polu grawitacyjnym Sztuczny satelita Ziemi Jest to obiekt, któremu na pewnej wysokości nad powierzchnią Ziemi nadano prędkość wystarczającą do uzyskania przez niego ruchu

Bardziej szczegółowo

pobrano z serwisu Fizyka Dla Każdego - http://fizyka.dk - zadania fizyka, wzory fizyka, matura fizyka

pobrano z serwisu Fizyka Dla Każdego - http://fizyka.dk - zadania fizyka, wzory fizyka, matura fizyka 4. Pole grawitacyjne. Praca. Moc.Energia zadania z arkusza I 4.8 4.1 4.9 4.2 4.10 4.3 4.4 4.11 4.12 4.5 4.13 4.14 4.6 4.15 4.7 4.16 4.17 4. Pole grawitacyjne. Praca. Moc.Energia - 1 - 4.18 4.27 4.19 4.20

Bardziej szczegółowo

Fizyczne metody badania środowiska TELEDETEKCJA TELEDETEKCJA. Podstawy teledetekcji i przetwarzania zdjęć satelitarnych.

Fizyczne metody badania środowiska TELEDETEKCJA TELEDETEKCJA. Podstawy teledetekcji i przetwarzania zdjęć satelitarnych. Fizyczne metody badania środowiska Podstawy teledetekcji i przetwarzania zdjęć satelitarnych TELEDETEKCJA z greckiego: TELE - odległy, oddalony z łaciny: DETEKCJA - wykrywanie po angielsku: REMOTE SENSING

Bardziej szczegółowo

Wyznaczanie stałej słonecznej i mocy promieniowania Słońca

Wyznaczanie stałej słonecznej i mocy promieniowania Słońca Wyznaczanie stałej słonecznej i mocy promieniowania Słońca Jak poznać Wszechświat, jeśli nie mamy bezpośredniego dostępu do każdej jego części? Ta trudność jest codziennością dla astronomii. Obiekty astronomiczne

Bardziej szczegółowo

w literaturze i na WWW panuje zamieszanie (przykład: strumień promieniowania dla fizyka to coś innego, niż dla astronoma)

w literaturze i na WWW panuje zamieszanie (przykład: strumień promieniowania dla fizyka to coś innego, niż dla astronoma) Przydatne źródła informacji w literaturze i na WWW panuje zamieszanie (przykład: strumień promieniowania dla fizyka to coś innego, niż dla astronoma) wiarygodne źródło informacji to np. Radiometry and

Bardziej szczegółowo

( W.Ogłoza, Uniwersytet Pedagogiczny w Krakowie, Pracownia Astronomiczna)

( W.Ogłoza, Uniwersytet Pedagogiczny w Krakowie, Pracownia Astronomiczna) TEMAT: Analiza zdjęć ciał niebieskich POJĘCIA: budowa i rozmiary składników Układu Słonecznego POMOCE: fotografie róŝnych ciał niebieskich, przybory kreślarskie, kalkulator ZADANIE: Wykorzystując załączone

Bardziej szczegółowo

ABC TECHNIKI SATELITARNEJ

ABC TECHNIKI SATELITARNEJ MARIAN POKORSKI MULTIMEDIA ACADEMY ABC TECHNIKI SATELITARNEJ ROZDZIAŁ 3 ANTENY SATELITARNE ANYENY DLA TV NAZIEMNEJ www.abc-multimedia.eu MULTIMEDIA ACADEMY *** POLSKI WKŁAD W PRZYSZŁOŚĆ EUROPY 3. Anteny

Bardziej szczegółowo

Promieniowanie cieplne ciał.

Promieniowanie cieplne ciał. Wypromieniowanie fal elektromagnetycznych przez ciała Promieniowanie cieplne (termiczne) Luminescencja Chemiluminescencja Elektroluminescencja Katodoluminescencja Fotoluminescencja Emitowanie fal elektromagnetycznych

Bardziej szczegółowo

Konkurs Astronomiczny Astrolabium II Edycja 26 marca 2014 roku Klasy I III Liceum Ogólnokształcącego Test Konkursowy

Konkurs Astronomiczny Astrolabium II Edycja 26 marca 2014 roku Klasy I III Liceum Ogólnokształcącego Test Konkursowy Instrukcja Zaznacz prawidłową odpowiedź. Tylko jedna odpowiedź jest poprawna. Czas na rozwiązanie testu wynosi 75 minut.. Do obserwacji Słońca wykorzystuje się filtr Hα, który przepuszcza z widma słonecznego

Bardziej szczegółowo

Uniwersytet Warszawski, Wydział Fizyki

Uniwersytet Warszawski, Wydział Fizyki Na ciało poruszające się w polu grawitacyjnym działa siła skierowana od ciała w kierunku środka ziemi: F= mg gdzie: m masa ciała, g przespieszenie ziemskie. Jeśli ruch nie odbywa się wzdłuż tej prostej

Bardziej szczegółowo

Uniwersytet Warszawski, Wydział Fizyki

Uniwersytet Warszawski, Wydział Fizyki TELEDETEKCJA POMIARY RADAROWE Główną różnicą między systemami teledetekcyjnymi opartymi na świetle widzialnym i w zakresie mikrofalowym jest możliwość przenikania sygnału radarowego przez parę wodną, mgłę,

Bardziej szczegółowo

Astrofizyka promieniowania gamma najwyższych energii w IFJ PAN. Jacek Niemiec (NZ-43)

Astrofizyka promieniowania gamma najwyższych energii w IFJ PAN. Jacek Niemiec (NZ-43) Astrofizyka promieniowania gamma najwyższych energii w IFJ PAN Jacek Niemiec (NZ-43) Astrofizyka promieniowania gamma najwyższych energii w IFJ PAN: dr Jacek Niemiec dr Michał Dyrda - badania teoretyczne

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI ««*» ( # * *»»

SPIS TREŚCI ««*» ( # * *»» ««*» ( # * *»» CZĘŚĆ I. POJĘCIA PODSTAWOWE 1. Co to jest fizyka? 11 2. Wielkości fizyczne 11 3. Prawa fizyki 17 4. Teorie fizyki 19 5. Układ jednostek SI 20 6. Stałe fizyczne 20 CZĘŚĆ II. MECHANIKA 7.

Bardziej szczegółowo

17. Który z rysunków błędnie przedstawia bieg jednobarwnego promienia światła przez pryzmat? A. rysunek A, B. rysunek B, C. rysunek C, D. rysunek D.

17. Który z rysunków błędnie przedstawia bieg jednobarwnego promienia światła przez pryzmat? A. rysunek A, B. rysunek B, C. rysunek C, D. rysunek D. OPTYKA - ĆWICZENIA 1. Promień światła padł na zwierciadło tak, że odbił się od niego tworząc z powierzchnią zwierciadła kąt 30 o. Jaki był kąt padania promienia na zwierciadło? A. 15 o B. 30 o C. 60 o

Bardziej szczegółowo

ODDZIAŁYWANIA W PRZYRODZIE ODDZIAŁYWANIA GRAWITACYJNE

ODDZIAŁYWANIA W PRZYRODZIE ODDZIAŁYWANIA GRAWITACYJNE ODDZIAŁYWANIA W PRZYRODZIE ODDZIAŁYWANIA GRAWITACYJNE 1. Ruch planet dookoła Słońca Najjaśniejszą gwiazdą na niebie jest Słońce. W przeszłości debatowano na temat związku Ziemi i Słońca, a także innych

Bardziej szczegółowo

Grzegorz Nowak. Podstawy spektroskopii gwiazdowej

Grzegorz Nowak. Podstawy spektroskopii gwiazdowej Grzegorz Nowak Podstawy spektroskopii gwiazdowej Plan astronomicznej. Powstawanie linii widmowych: oddziaływanie światła z materią, modele budowy atomów Dokonania spektroskopii gwiazdowej: badanie składu

Bardziej szczegółowo

CD-ROM pt.: Ziemia we Wszechœwiecie spis treœci

CD-ROM pt.: Ziemia we Wszechœwiecie spis treœci I. WSZECHŒWIAT Struktura Wszechœwiata Co to jest Wszechœwiat? Jak zbudowany jest Wszechœwiat? Rozk³ad materii we Wszechœwiecie Pary galaktyk Lokalna Grupa Galaktyk Gromady Galaktyk Supergromady galaktyk

Bardziej szczegółowo

WIROWYCH. Ćwiczenie: ĆWICZENIE BADANIE PRĄDÓW ZAKŁ AD ELEKTROENERGETYKI. Opracował: mgr inż. Edward SKIEPKO. Warszawa 2000

WIROWYCH. Ćwiczenie: ĆWICZENIE BADANIE PRĄDÓW ZAKŁ AD ELEKTROENERGETYKI. Opracował: mgr inż. Edward SKIEPKO. Warszawa 2000 SZKOŁA GŁÓWNA SŁUŻBY POŻARNICZEJ KATEDRA TECHNIKI POŻARNICZEJ ZAKŁ AD ELEKTROENERGETYKI Ćwiczenie: ĆWICZENIE BADANIE PRĄDÓW WIROWYCH Opracował: mgr inż. Edward SKIEPKO Warszawa 000 Wersja 1.0 www.labenergetyki.prv.pl

Bardziej szczegółowo

12.1 Słońce. Ogromna moc promieniowania Słońca to skutek zarówno ogromnych rozmiarów, jak i wysokiej temperatury powierzchni.

12.1 Słońce. Ogromna moc promieniowania Słońca to skutek zarówno ogromnych rozmiarów, jak i wysokiej temperatury powierzchni. 12.1 Słońce Słońce jest potężnym źródłem promieniowania, gdyż jest obiektem bardzo gorącym. Moc promieniowania Słońca to całkowita ilość energii, jaką emituje ono w jednostce czasu we wszystkich kierunkach.

Bardziej szczegółowo

Współczesne metody badań instrumentalnych

Współczesne metody badań instrumentalnych Współczesne metody badań instrumentalnych Wykład III Techniki fotograficzne Fotografia w świetle widzialnym Techniki fotograficzne Techniki fotograficzne techniki rejestracji obrazów powstałych wskutek

Bardziej szczegółowo

UCZESTNICY POSTĘPOWANIA

UCZESTNICY POSTĘPOWANIA ATI 55, 57/II/LJ/2007 Bielsko-Biała 22.02.2007r. UCZESTNICY POSTĘPOWANIA Dotyczy: Postępowania prowadzonego w trybie przetargu nieograniczonego powyŝej 60 000 euro na: Dostawa spektrofotometru z oprzyrządowaniem

Bardziej szczegółowo

Ziemia. jako obiekt fizyczny. Tomasz Sowiński Centrum Fizyki Teoreytcnzej PAN

Ziemia. jako obiekt fizyczny. Tomasz Sowiński Centrum Fizyki Teoreytcnzej PAN Ziemia jako obiekt fizyczny Tomasz Sowiński Centrum Fizyki Teoreytcnzej PAN Ziemia okiem fizyka XII Festiwal Nauki, 27 września 2008 Ziemia wydaje się płaska! Texas, USA Ziemia jest płaska i kończy się

Bardziej szczegółowo

Kosmiczne rozbłyski w odległych galaktykach. Katarzyna Małek

Kosmiczne rozbłyski w odległych galaktykach. Katarzyna Małek Kosmiczne rozbłyski w odległych galaktykach Katarzyna Małek From Stettin in the Baltic to Trieste in the Adriatic an iron curtain has descended across the Continent. Winston Churchill 5 marca 1946 Od Szczecina

Bardziej szczegółowo

ogarnia wszystko co piękne?

ogarnia wszystko co piękne? Spośród d róŝnorodnych r nauk ( )( ) tym przede wszystkim poświ więcać się naleŝy y ( ),( które obracają się w kręgu rzeczy najpiękniejszych i najbardziej godnych poznania. Takimi zaś są nauki, które zajmują

Bardziej szczegółowo

Naturalne kosmiczne źródła promieniowania rentgenowskiego

Naturalne kosmiczne źródła promieniowania rentgenowskiego Naturalne kosmiczne źródła promieniowania rentgenowskiego Krzysztof Besztak BOT Elektrownia Opole S.A. Promieniowanie X zostało odkryte przez W.K. Roentgena w 1895 r. i szybko znalazło szerokie zastosowanie

Bardziej szczegółowo

Astronomia. Znając przyspieszenie grawitacyjne planety (ciała), obliczyć możemy ciężar ciała drugiego.

Astronomia. Znając przyspieszenie grawitacyjne planety (ciała), obliczyć możemy ciężar ciała drugiego. Astronomia M = masa ciała G = stała grawitacji (6,67 10-11 [N m 2 /kg 2 ]) R, r = odległość dwóch ciał/promień Fg = ciężar ciała g = przyspieszenie grawitacyjne ( 9,8 m/s²) V I = pierwsza prędkość kosmiczna

Bardziej szczegółowo

Efekt Dopplera. dr inż. Romuald Kędzierski

Efekt Dopplera. dr inż. Romuald Kędzierski Efekt Dopplera dr inż. Romuald Kędzierski Christian Andreas Doppler W 1843 roku opublikował swoją najważniejszą pracę O kolorowym świetle gwiazd podwójnych i niektórych innych ciałach niebieskich. Opisał

Bardziej szczegółowo

7. Wyznaczanie poziomu ekspozycji

7. Wyznaczanie poziomu ekspozycji 7. Wyznaczanie poziomu ekspozycji Wyznaczanie poziomu ekspozycji w przypadku promieniowania nielaserowego jest bardziej złożone niż w przypadku promieniowania laserowego. Wynika to z faktu, że pracownik

Bardziej szczegółowo

ZASTOSOWANIE LASERÓW W OCHRONIE ŚRODOWISKA

ZASTOSOWANIE LASERÓW W OCHRONIE ŚRODOWISKA ZASTOSOWANIE LASERÓW W OCHRONIE ŚRODOWISKA W tym przypadku lasery pozwalają na prowadzenie kontroli stanu sanitarnego Powietrza, Zbiorników wodnych, Powierzchni i pokrycia terenu. Stosowane rodzaje laserów

Bardziej szczegółowo

Wstęp do astrofizyki I

Wstęp do astrofizyki I Wstęp do astrofizyki I Wykład 7 Tomasz Kwiatkowski 17 listopad 2010 r. Tomasz Kwiatkowski, Wstęp do astrofizyki I, Wykład 7 1/1 Plan wykładu Tomasz Kwiatkowski, Wstęp do astrofizyki I, Wykład 7 2/1 Refraktory

Bardziej szczegółowo

Elementy astronomii w geografii

Elementy astronomii w geografii Elementy astronomii w geografii Prowadzący: Marcin Kiraga kiraga@astrouw.edu.pl Podstawowe podręczniki: Jan Mietelski, Astronomia w geografii Eugeniusz Rybka, Astronomia ogólna Podręczniki uzupełniające:

Bardziej szczegółowo

Szczegółowe wymagania edukacyjne na poszczególne oceny śródroczne i roczne z przedmiotu: FIZYKA. Nauczyciel przedmiotu: Marzena Kozłowska

Szczegółowe wymagania edukacyjne na poszczególne oceny śródroczne i roczne z przedmiotu: FIZYKA. Nauczyciel przedmiotu: Marzena Kozłowska Szczegółowe wymagania edukacyjne na poszczególne oceny śródroczne i roczne z przedmiotu: FIZYKA Nauczyciel przedmiotu: Marzena Kozłowska Szczegółowe wymagania edukacyjne zostały sporządzone z wykorzystaniem

Bardziej szczegółowo

DIAGNOSTYKA TERMOWIZYJNA W ENERGETYCE JAKO METODA ZAPOBIEGANIA AWARIOM

DIAGNOSTYKA TERMOWIZYJNA W ENERGETYCE JAKO METODA ZAPOBIEGANIA AWARIOM DIAGNOSTYKA TERMOWIZYJNA W ENERGETYCE JAKO METODA ZAPOBIEGANIA AWARIOM Plan prezentacji Informacje o firmie Euro Pro Group Oferowane szkolenia Jak działa kamera? Zalety badań termowizyjnych Przykładowe

Bardziej szczegółowo

Mirosław Trociuk Michał Tychoniewicz Rafał Baj Adrian Karwatiuk. II Liceum Ogólnokształcące we Włodawie

Mirosław Trociuk Michał Tychoniewicz Rafał Baj Adrian Karwatiuk. II Liceum Ogólnokształcące we Włodawie Jak zbudować szkolny radioteleskop? Mirosław Trociuk Michał Tychoniewicz Rafał Baj Adrian Karwatiuk II Liceum Ogólnokształcące we Włodawie Włodawa, 2009 Początki 25 września 2007 r. w Instytucie Fizyki

Bardziej szczegółowo

Potencjalne możliwości zastosowania nowych produktów GMES w Polsce

Potencjalne możliwości zastosowania nowych produktów GMES w Polsce Spotkanie informacyjne ws. implementacji Programu GMES w Polsce Potencjalne możliwości zastosowania nowych produktów GMES w Polsce Prof. dr hab. Katarzyna Dąbrowska-Zielińska Warszawa, 4.10.2010 Instytut

Bardziej szczegółowo

Niebo wielkiego Gdańszczanina a współczesny obraz Wszechświata. dr Jadwiga Biała, Olsztyńskie Planetarium i Obserwatorium Astronomiczne

Niebo wielkiego Gdańszczanina a współczesny obraz Wszechświata. dr Jadwiga Biała, Olsztyńskie Planetarium i Obserwatorium Astronomiczne Niebo wielkiego Gdańszczanina a współczesny obraz Wszechświata dr Jadwiga Biała, Olsztyńskie Planetarium i Obserwatorium Astronomiczne 1. Jan Heweliusz Jan Heweliusz był jednym z największych astronomów

Bardziej szczegółowo

Alternatywne do GNSS metody obserwacji satelitarnych

Alternatywne do GNSS metody obserwacji satelitarnych Alternatywne do GNSS metody obserwacji satelitarnych [na podstawie Seeber G., Satellite Geodesy ] dr inż. Paweł Zalewski Akademia Morska w Szczecinie Przegląd operacyjnych technik obserwacji satelitarnych:

Bardziej szczegółowo

Gimnazjum klasy I-III

Gimnazjum klasy I-III Tytuł pokazu /filmu ASTRONAWIGATORZY doświadczenia wiąże przyczynę ze skutkiem; - uczeń podaje przybliżoną prędkość światła w próżni, wskazuje prędkość światła jako - nazywa rodzaje fal elektromagnetycznych;

Bardziej szczegółowo

Satelitarny system optoelektronicznej obserwacji Ziemi

Satelitarny system optoelektronicznej obserwacji Ziemi Opracowanie studium wykonalności dla programu strategicznego na rzecz bezpieczeństwa i obronności państwa pn.: Satelitarny system optoelektronicznej obserwacji Ziemi. dr inż. Marcin SZOŁUCHA Warszawa dnia,

Bardziej szczegółowo

Promieniowanie słoneczne

Promieniowanie słoneczne Promieniowanie słoneczne Podstawowe pojęcia i jednostki: PROMIENIOWANIE SŁOŃCA jest głównym źródłem energii cieplnej na Ziemi. Słońce wysyła promienie o długości fal od milionowych części mikrometra (np.

Bardziej szczegółowo

Wszechświat cząstek elementarnych dla przyrodników WYKŁAD 2

Wszechświat cząstek elementarnych dla przyrodników WYKŁAD 2 Wszechświat cząstek elementarnych dla przyrodników WYKŁAD 2 Maria Krawczyk, Wydział Fizyki UW Jak badamy cząstki elementarne? 2010/11(z) Ewolucja Wszech'swiata czas,energia,temperatura Detekcja cząstek

Bardziej szczegółowo

Fale materii. gdzie h= 6.6 10-34 J s jest stałą Plancka.

Fale materii. gdzie h= 6.6 10-34 J s jest stałą Plancka. Fale materii 194- Louis de Broglie teoria fal materii, 199- nagroda Nobla Hipoteza de Broglie głosi, że dwoiste korpuskularno falowe zachowanie jest cechą nie tylko promieniowania, lecz również materii.

Bardziej szczegółowo

Transmisja bezprzewodowa

Transmisja bezprzewodowa Sieci komputerowe Wykład 6: Media optyczne Transmisja bezprzewodowa Wykład prowadzony przez dr inż. Mirosława Hajdera dla studentów 3 roku informatyki, opracowany przez Joannę Pliś i Piotra Lasotę, 3 FD.

Bardziej szczegółowo

Pomiary promieniowania słonecznego Krzysztof Markowicz Instytut Geofizyki, Wydział Fizyki, Uniwersytet Warszawski

Pomiary promieniowania słonecznego Krzysztof Markowicz Instytut Geofizyki, Wydział Fizyki, Uniwersytet Warszawski Pomiary promieniowania słonecznego Krzysztof Markowicz Instytut Geofizyki, Wydział izyki, Uniwersytet Warszawski Czas trwania: 20 minut Czas obserwacji: dowolny Wymagane warunki meteorologiczne: dowolne

Bardziej szczegółowo

1100-3006 Astrofizyka

1100-3006 Astrofizyka 1100-3006 Astrofizyka 2014/2015 Łukasz Wyrzykowski Obserwatorium Astronomiczne UW Różne informacje mogą znajdować się na: http://www.astrouw.edu.pl/~wyrzykow/lectures/ Zasady zaliczeń: Pozytywny wynik

Bardziej szczegółowo

Efekt cieplarniany i warstwa ozonowa

Efekt cieplarniany i warstwa ozonowa Efekt cieplarniany i warstwa ozonowa Promieniowanie ciała doskonale czarnego Ciało doskonale czarne ciało pochłaniające całkowicie każde promieniowanie, które padnie na jego powierzchnię, niezależnie od

Bardziej szczegółowo

KONKURS ASTRONOMICZNY

KONKURS ASTRONOMICZNY SZKOLNY KLUB PRZYRODNICZY ALTAIR KONKURS ASTRONOMICZNY ETAP PIERWSZY 1. Jakie znasz ciała niebieskie? Gwiazdy, planety, planety karłowate, księŝyce, planetoidy, komety, kwazary, czarne dziury, ciemna materia....

Bardziej szczegółowo

Amatorska radioastronomia

Amatorska radioastronomia 26.11.2012 1 Wiedeń 2012 Opracowanie niniejsze może być rozpowszechniane i kopiowane na zasadach niekomercyjnych w dowolnej postaci (elektronicznej, drukowanej itp.) i na dowolnych nośnikach lub w sieciach

Bardziej szczegółowo

Polaryzatory/analizatory

Polaryzatory/analizatory Polaryzatory/analizatory Polaryzator eliptyczny element układu optycznego lub układ optyczny, za którym światło jest spolaryzowane eliptycznie i o parametrach ściśle określonych przez polaryzator zazwyczaj

Bardziej szczegółowo

Sieci Satelitarne. Tomasz Kaszuba 2013 kaszubat@pjwstk.edu.pl

Sieci Satelitarne. Tomasz Kaszuba 2013 kaszubat@pjwstk.edu.pl Sieci Satelitarne Tomasz Kaszuba 2013 kaszubat@pjwstk.edu.pl Elementy systemu Moduł naziemny terminale abonenckie (ruchome lub stacjonarne), stacje bazowe (szkieletowa sieć naziemna), stacje kontrolne.

Bardziej szczegółowo

Systemy satelitarne Paweł Kułakowski

Systemy satelitarne Paweł Kułakowski Systemy satelitarne Paweł Kułakowski Kwestie organizacyjne Prowadzący wykłady: Paweł Kułakowski D5 pokój 122, telefon: 617 39 67 e-mail: kulakowski@kt.agh.edu.pl Wykłady: czwartki godz. 12:30 14:00 Laboratorium

Bardziej szczegółowo

Rozmycie pasma spektralnego

Rozmycie pasma spektralnego Rozmycie pasma spektralnego Rozmycie pasma spektralnego Z doświadczenia wiemy, że absorpcja lub emisja promieniowania przez badaną substancję występuje nie tylko przy częstości rezonansowej, tj. częstości

Bardziej szczegółowo

KONKURS FIZYCZNY DLA UCZNIÓW GIMNAZJUM III ETAP

KONKURS FIZYCZNY DLA UCZNIÓW GIMNAZJUM III ETAP pieczątka WKK Kod ucznia - - Dzień Miesiąc Rok DATA URODZENIA UCZNIA Wynik ucznia T + ZO = [ ] KONKURS FIZYCZNY DLA UCZNIÓW GIMNAZJUM III ETAP Drogi Uczniu, witaj na zawodach III stopnia Konkursu Fizycznego.

Bardziej szczegółowo

ZAMAWIAJĄCA 2. TRYB ZAMÓWIENIA. Zamówienie realizowane będzie na podstawie wyboru najlepszej oferty zgodnie z kryteriami opisanymi w 6. 3.

ZAMAWIAJĄCA 2. TRYB ZAMÓWIENIA. Zamówienie realizowane będzie na podstawie wyboru najlepszej oferty zgodnie z kryteriami opisanymi w 6. 3. ART ESTETYKA MEDYCYNA ESTETYCZNA WERONIKA KUŚMIEREK 90-613 ŁÓDŹ UL. GDAŃSKA 80 OGŁOSZENIE O ZAMÓWIENIU NR 1/2011 1. ZAMAWIAJĄCA Łódź 28.06.2011 Zamawiającym jest ART ESTETYKA MEDYCYNA ESTETYCZNA WERONIKA

Bardziej szczegółowo

Elementy optoelektroniczne. Materiały dydaktyczne dla kierunku Technik Optyk (W12) Kwalifikacyjnego kursu zawodowego.

Elementy optoelektroniczne. Materiały dydaktyczne dla kierunku Technik Optyk (W12) Kwalifikacyjnego kursu zawodowego. Elementy optoelektroniczne Materiały dydaktyczne dla kierunku Technik Optyk (W12) Kwalifikacyjnego kursu zawodowego. Półprzewodnikowe elementy optoelektroniczne Są one elementami sterowanymi natężeniem

Bardziej szczegółowo

Przyjazne testy FIZYKA dla gimnazjum Wojciech Dindorf, Elżbieta Krawczyk

Przyjazne testy FIZYKA dla gimnazjum Wojciech Dindorf, Elżbieta Krawczyk Przyjazne testy FIZYKA dla gimnazjum Wojciech Dindorf, Elżbieta Krawczyk C58. Współczynnik załamania promieni podczerwonych w niektórych kryształach wynosi nieco ponad 6. To oznacza, że: (A) prędkość fali

Bardziej szczegółowo

GPS i nie tylko. O dynamice i zastosowaniach

GPS i nie tylko. O dynamice i zastosowaniach GPS i nie tylko. O dynamice i zastosowaniach sztucznych satelitów Wydział Fizyki i Astronomii Uniwersytetu Zielonogórskiego WFiA UZ 1 / 43 Prawo grawitacji i prawa Keplera Prawo powszechnego ciążenia Każde

Bardziej szczegółowo

Podstawy Fizyki IV Optyka z elementami fizyki współczesnej. wykład 3, 20.02.2012. Radosław Chrapkiewicz, Filip Ozimek

Podstawy Fizyki IV Optyka z elementami fizyki współczesnej. wykład 3, 20.02.2012. Radosław Chrapkiewicz, Filip Ozimek Podstawy Fizyki IV Optyka z elementami fizyki współczesnej wykład 3, 20.02.2012 wykład: pokazy: ćwiczenia: Czesław Radzewicz Radosław Chrapkiewicz, Filip Ozimek Ernest Grodner Wykład 2 - przypomnienie

Bardziej szczegółowo

Prawa optyki geometrycznej

Prawa optyki geometrycznej Optyka Podstawowe pojęcia Światłem nazywamy fale elektromagnetyczne, o długościach, na które reaguje oko ludzkie, tzn. 380-780 nm. O falowych własnościach światła świadczą takie zjawiska, jak ugięcie (dyfrakcja)

Bardziej szczegółowo

= e. m λ. Temat: BADANIE PROMIENNIKÓW PODCZERWIENI. 1.Wiadomości podstawowe

= e. m λ. Temat: BADANIE PROMIENNIKÓW PODCZERWIENI. 1.Wiadomości podstawowe Kierunek: Elektrotechnika, semestr 3 Zastosowanie promieniowania optycznego Laboratorium Ćwiczenie nr 4 Temat: BADANIE PROMIENNIKÓW PODCZERWIENI 1.Wiadomości podstawowe Promienniki podczerwieni to urządzenia

Bardziej szczegółowo

Słooce. Tomasz Mrozek Instytut Astronomiczny UWr Zakład Fizyki Słooca CBK PAN

Słooce. Tomasz Mrozek Instytut Astronomiczny UWr Zakład Fizyki Słooca CBK PAN Słooce Tomasz Mrozek Instytut Astronomiczny UWr Zakład Fizyki Słooca CBK PAN Słooce - gwiazda Promień 696 000 km (109 promieni ziemskich) Okres obrotu 27 dni (równik) do 31 dni (okolice biegunów) Temperatura

Bardziej szczegółowo

GPS Global Positioning System budowa systemu

GPS Global Positioning System budowa systemu GPS Global Positioning System budowa systemu 1 Budowa systemu System GPS tworzą trzy segmenty: Kosmiczny konstelacja sztucznych satelitów Ziemi nadających informacje nawigacyjne, Kontrolny stacje nadzorujące

Bardziej szczegółowo

Lasery budowa, rodzaje, zastosowanie. Materiały dydaktyczne dla kierunku Technik Optyk (W12) Kwalifikacyjnego kursu zawodowego.

Lasery budowa, rodzaje, zastosowanie. Materiały dydaktyczne dla kierunku Technik Optyk (W12) Kwalifikacyjnego kursu zawodowego. Lasery budowa, rodzaje, zastosowanie Materiały dydaktyczne dla kierunku Technik Optyk (W12) Kwalifikacyjnego kursu zawodowego. Budowa i zasada działania lasera Laser (Light Amplification by Stimulated

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 8. do sprawozdania merytorycznego z realizacji projektu badawczego

Załącznik nr 8. do sprawozdania merytorycznego z realizacji projektu badawczego Załącznik nr 8 do sprawozdania merytorycznego z realizacji projektu badawczego Szybka nieliniowość fotorefrakcyjna w światłowodach półprzewodnikowych do zastosowań w elementach optoelektroniki zintegrowanej

Bardziej szczegółowo

XL OLIMPIADA FIZYCZNA ETAP I Zadanie doświadczalne

XL OLIMPIADA FIZYCZNA ETAP I Zadanie doświadczalne XL OLIMPIADA FIZYCZNA ETAP I Zadanie doświadczalne ZADANIE D2 Nazwa zadania: Światełko na tafli wody Mając do dyspozycji fotodiodę, źródło prądu stałego (4,5V bateryjkę), przewody, mikroamperomierz oraz

Bardziej szczegółowo

WOJEWÓDZKA KOMISJA KONKURSU PRZYRODNICZEGO

WOJEWÓDZKA KOMISJA KONKURSU PRZYRODNICZEGO WOJEWÓDZKA KOMISJA KONKURSU PRZYRODNICZEGO ZADANIA NA ETAP SZKOLNY KONKURSU PRZYRODNICZEGO W ROKU SZKOLNYM 2009/2010 Instrukcja dla uczestników Konkursu 1. Test musi być rozwiązywany samodzielnie. 2. Test

Bardziej szczegółowo

CZY TE SCENY TO TYLKO FIKCJA LITERACKA CZY. CZY STAROśYTNI EGIPCJANIE FAKTYCZNIE UMIELI TAK DOBRZE PRZEWIDYWAĆ ZAĆMIENIA?

CZY TE SCENY TO TYLKO FIKCJA LITERACKA CZY. CZY STAROśYTNI EGIPCJANIE FAKTYCZNIE UMIELI TAK DOBRZE PRZEWIDYWAĆ ZAĆMIENIA? MOTYW ZAĆMIENIA SŁOŃCA S W POWIEŚCI I FILMIE FARAON M CZY TE SCENY TO TYLKO FIKCJA LITERACKA CZY TEś CHOĆBY SZANSA MOśLIWO LIWOŚCI? CZY STAROśYTNI EGIPCJANIE FAKTYCZNIE UMIELI TAK DOBRZE PRZEWIDYWAĆ ZAĆMIENIA?

Bardziej szczegółowo

D-49230-2012. Detekcja płomienia, na której można polegać. SERIA DRÄGER FLAME

D-49230-2012. Detekcja płomienia, na której można polegać. SERIA DRÄGER FLAME 1 D-49230-2012 Detekcja płomienia, na której można polegać. SERIA DRÄGER FLAME christian42 - Fotolia.com 2 3 Dräger rozumie Twoje potrzeby Ostatnie wydarzenia pokazują, że płomienie mogę się rozprzestrzeniać

Bardziej szczegółowo

ZASTOSOWANIE TERMOGRAFII W WYKRYWANIU STRAT CIEPŁA BUDYNKÓW I AWARII SIECI CIEPŁOWNICZEJ

ZASTOSOWANIE TERMOGRAFII W WYKRYWANIU STRAT CIEPŁA BUDYNKÓW I AWARII SIECI CIEPŁOWNICZEJ ZASTOSOWANIE TERMOGRAFII W WYKRYWANIU STRAT CIEPŁA BUDYNKÓW I AWARII SIECI CIEPŁOWNICZEJ Monika Badurska EUROSYSTEM S.A. Marcel Janoš ARGUS GEO SYSTÉM s.r.o. Termografia Termografia - metoda bezdotykowego

Bardziej szczegółowo

Optyka 2012/13 powtórzenie

Optyka 2012/13 powtórzenie strona 1 Imię i nazwisko ucznia Data...... Klasa... Zadanie 1. Słońce w ciągu dnia przemieszcza się na niebie ze wschodu na zachód. W którym kierunku obraca się Ziemia? Zadanie 2. Na rysunku przedstawiono

Bardziej szczegółowo

NRS-3000 Systems wysoko wydajne spektrofotometry rozpraszającego Raman

NRS-3000 Systems wysoko wydajne spektrofotometry rozpraszającego Raman NRS-3000 Systems wysoko wydajne spektrofotometry rozpraszającego Raman Wyższa czułość, niezawodność i łatwość obsługi Mikro-spektrometry serii NRS-3000 wykorzystują najnowsze rozwiązania optyczne oraz

Bardziej szczegółowo

Fizyczne podstawy działania telefonii komórkowej

Fizyczne podstawy działania telefonii komórkowej Fizyczne podstawy działania telefonii komórkowej Tomasz Kawalec 12 maja 2010 Zakład Optyki Atomowej, Instytut Fizyki UJ www.coldatoms.com Tomasz Kawalec Festiwal Nauki, IF UJ 12 maja 2010 1 / 20 Podstawy

Bardziej szczegółowo