Rynek struk. -próba elementów. W UJęcIU. l emosci. Andrzej Szromnik. I. Nieruchomość lako przedmiot rynku - cechy szczególne

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Rynek struk. -próba elementów. W UJęcIU. l emosci. Andrzej Szromnik. I. Nieruchomość lako przedmiot rynku - cechy szczególne"

Transkrypt

1 2003 Andrzej Szromnik Katod H dlu I In.tyłucll.y.kowych Rynek struk.,. l emosci,... W UJęcIU -próba elementów I. Nieruchomość lako przedmiot rynku - cechy szczególne Przedmiotem wymiany S'l r óż nego rodzaju dobra i uslugi. Szczególnym przypadkiem dobra materialnego jako przedmiotu transakcji kupna -s przeda ży są ni e ruchomo śc i. W przeciwieństwie do określenia " ru c hom ość" lub "dobro ruchome" (przemieszczalne, mobilne) chodzi w tym przypadku o elementy materialne stale, nieruchome, które tak że m ogą zmieniać wla śc i c ieli. a które posiadają szereg cech wyróżniających je spoś ród innych dóbr handlowych. Specyfika nieruch o m ośc i jako przedmiotu transakcji rynkowych wynika z ich szczególnych cech, w tym zwlaszcza cech fizycznych. u ży tk owo-e ksploatacyjnych. ekonomicznych. rynkowych. marketingowych oraz instytucjonalno -prawnych. Jak sama nazwa wskazuje. pierwo tną g rupą cech wyrm,niaj'lcych nieruchomośc i spoś ród innych obiektów znajdujący ch s i ę w dyspozycji czlowieka - posiadanych przez niego. gromadzonych i wykorzystywanych dla zaspokojenia wlasnych potrzeb - s ą cechy fizyczne. Należą do nich takie charakterystyki szczególowe, jak: - s talo ść w miejscu (n ieprzemieszc z aln ość w se nsie terytorialnym). - trwal ość (zachowanie cech fizycznych i odpowiednich charakterystyk technicznych przez dlugi czas). - r óż n o rodno ść (n i epo rów nywalno ść. nicwymienialność dwóch obi ektów). - niepodzielno ść (brak możliwości dowolnego podzialu kubatury budynku. Ill oż liwości oddzielenia budynku od gruntu lub lokalu od budynku).

2 ~'!.0.~. SzronIllik Do cech użytkowo-eksploatacyjnych nieruchomości, decydujących o ich specyfice, zaliczyć można - różnorodność zaspokajanych potrzeb (zarówno potrzeby podstawowe, fizjologiczno-biologiczne, jak i potrzeby wyższego rzędu), - zamienność glównych funkcji - obiekt mieszkaniowy mol.c stać się - z pewnymi ograniczeniami formalnymi - obiektem biurowym, uslugowym itp.. podobnie grunty. - 7.U żyw alno ść w bardzo dlugim cyklu eksploatacji, - renawacyjność, odnawialność - przywracalność pierwotnych cech użytkowych. Wyjątkowymi cechami ekonomicznymi. wyróżniającymi nieruchomości spośród wszystkich innych dóbr rynkowych. są: - produkcyjność - zarówno grunty. jak i obiekty budowlane są ważnymi czynnikami produkcyjnymi czy też czynnikami uslugotwórczymi. - symptomatyczność - nieruchomości, ich wielkość i rodzaj są typowym. zewnętrznym symbolem zamożności osób fizycznych. grup lub instytucji. - wspólzależność - wartość nieruchom ości i jej wycena zależą od wartości wlasnej. ale także od wartości obiektów (gruntów) sąsiadujących... determinizm lokalizacyjny - lokalizacja nieruchomości wyznacza lub ogranicza jej sp,)sób użytkowania oraz odpowiednie efekty ekonomiczne z tym, związane. W ś ród charakterystycznych. typowych jedynie dla nieru c homo śc i, cech rynkowych można wymienić: - ograniczoność podaży - ilość oferowanych do sprzedai.y nieruchomości jest zdeterminowana ich zasobami. z rcguly długim cyklem inwestycyjnym oraz ograniczoną elastycznością cenową. - komplementarno ść popytu - wysoki popyt na nieruchomości budynkowe wywołuje wzrost popytu na grunty. równocze ś nie wysokie ceny nieruchomości gruntowych powodują spadek popytu na budynki. - tezauryzacyjny charakter transakcji kupna-sprzedaży - zakup nieruchomości jest fonllą lokowania kapitalu (oszczędzania). - spekulacyjny charakter transakcji kupna-sprzedaży - wicie transakcji sprzedaży lub kupna jest wynikiem spekulacji inwestorów (gry spekulacyjnej) na rynku nieruchomości. - wysoka wartość jednostkowa transakcji kupna-sprzedaży - z reguły zakup czy sprzedaż gruntów. budynków, lokali wymaga dysponowania znacznymi zasobami finansowymi (kapitałowymi) ze względu na relatywnie wysoką cenę z reguly każdej nieruchomości. - dwoistość występowania w transakcjach kupna-sprzedaży - nieruchomo ść. oprócz występcwaniajako przedmiot kupna-sprzcdai.y (w tym i wymiany ekwiwalentnej). występuje także jako zabezpieczenie płatności w innych transakcjach.

3 Rynek nieruc!jol1lo.{;ci IV ujęciu strukturalnym... Z marketingowego punktu widzenia, czyli z punktu widzenia kształtowania ofert sprzedażowych oraz ich prezentacji potencjalnym klientom, nieruchomości posiadają następujące, wlaściwe prawie wylącznie dla nich cechy: - złożoność procesów decyzyjnych kupna-sprzedaży - w podejmowaniu decyzji kupna-sprzedaży, w tym i w określaniu warunków ofertowych zaangażowanych jest z reguły wicie osób i instytucji, - czasochłonność transakcji, czyli poszukiwanie partnerów (nabywców, sprzedawców) jest wydlużone w czasie - nieruchomości nie są dobrami częstego zakupu, ceny ieh są wysokie, posiadają indywidualne cechy, stąd też procesy rynkowe są rozciągnięte w czasie, - subiektywność wyceny wartości przez sprzedających - obserwuje się silny związek emocjonalny wlaścicieli z ich nieruchomościami, który często rzutuje na osobistą wycenę ich wartości, - wyeliminowanie kanałów dystrybucji fizycznej - wynika to z faktu, iż głównym strumieniem marketingowym jest przepływ tytułu wlasności, a z punktu widzenia fizycznego nie występują procesy logistyczne, - współzależność marketingu nieruchomości i marketingu terytorialnego - na wyniki działań marketingowych na rynku nieruchomości silny wpływ wywiera program działania marketingowego miast oraz regionów, - wspólzależność marketingu nieruchomości i marketingu usług towarzyszących - na wyniki działań marketingowych firm na rynku nieruchomości silny wpływ wywiera marketing firm usług doradczych, prawniczych, finansowych, budowlano-remontowych itp. Ostatnią wymienioną poprzednio grupą specyficznych cech nieruchomości jako dóbr rynkowych są cechy instytucjonalno-prawne. Wśród nich można,.., wyrozl1ic: - powszechność regulacji prawnej - całość procesów rynkowych w różnych ich wymiarach podlega określonej regulacji prawnej; dotyczy to bez wyjątku wszystkich nieruchomości, - odmienność instytucji rynkowych - tylko na rynku nieruchomości funkcjonują takie instytucje rynkowe w sensie podmiotowym, jak developer. biuro nieruchomości czy instytucje rynkowe w sensie funkcjonalno-czynnościowym, Jak księga wieczysta, hipoteka itp., - komplementarność regulacji prawnej - prawo regulujące gospodarkę nieruchomościami obejmuje różne działy prawa, wzajemnie się dopelniająee Wymieniony i syntetycznie scharakteryzowany zbiór kilkudziesięciu pojedynczych cech nieruchomości nie uwzględnia szeregu dalszych cech, często wtórnych i pochodnych w stosunku do już podanych. Niew'ltpliwie nieruchomości są wyjątkowym przedmiotem rynku, a sam rynek dzięki temu jest także rynkiem pod bitem wielu wymiarów nieporównywalnym. Zagadnienia te będą omówione w dalszej części opracowania.

4 S::.rotlll1ik 2. Przedmiotowa struktura rynku nieruchomości Ze względu na przedmiot transakcji rynkowej można mówić o określonej przedmiotowej strukturze rynku nieruchomości, czyli dopełniającym się do całości zbiorze różnego rodzaju segmentów rynku, z których każdy wydzielony zostaje na podstawie rozróżnienia odrębnego obiektu, właściwego wyłącznie dla danego rynku przedmiotowego. Odpowiednio do wprowadzonych już poprzednio rozróżnień cały rynek nieruchomości obejmuje trzy główne, wzajemnie ze sobą powiązane subrynki, czyli: rynek nieruchomości gruntowych, rynek nieruchomości budynkowych oraz rynek nieruchomości lokalowych. W sumie wymienione segmenty tworzą rynek nieruchomości rozumianych w sensie materialnym - krótko nazywając go w przeciwieństwie do rynku usług najmu (dzierżawy) - rynkiem nieruchomości materialnych. Ważny z punktu widzenia ekonomicznego jest podział przedmiotowy nieruchomości, polegający na wyróżnieniu: - rynku nieruchomości mieszkaniowych, - rynku nieruchomości komercyjnych (jest to nazwa nieprecyzyjna, wręcz myląca, gdyż komercyjny stricte charakter mają wszystkie transakcje na każdym rynku nieruchomości, a przedmiot i rodzaj użytkowania nie określa tego charakteru: odpowiedniejszy jest termin rynek nieruchomości usługowych), - rynku nieruchomości przemysłowych, - rynku nieruchomości rolnych, - rynku nieruchomości specjalnych'. Między segmentami rynku nieruchomości - rynkiem nieruchomości gruntowych, budynkowych oraz lokalowych - istnieje spójna zależność tworząca w sumie sieć sprzężeń przyczynowo-skutkowych. Rynek nieruchomości gruntowych warunkuje bowiem rozwój i funkcjonowanie rynku nieruchomości budynkowych, ten z kolei determinuje rynek nieruchomości lokalowych. Zależności te są zrozumiale - każdy budynek, bez względu na jego wielkość i przeznaczenie, wymaga dysponowania określoną działką ziemi - gruntem, tak samo jak o wydzielonym lokalu nie można mówić bez odniesienia go do odpowiedniego budynku. Wielkość i częściowo zakres rynku nieruchomości gruntowych w stosunku do podanych parametrów rynku nieruchomości budynkowych są wielkościami znacznie większymi. Wymiana gruntów, ich sprzedaż i zakup tylko w części dotyczą gruntów budowlanych (przeznaczonych do zabudowy), podobnie jak tylko część lokali znajdujących się w budynkach jest przedmiotem rynku nieruchomości lokalowych. Pozostałe nie są oferowane do sprzedaży w danym czasie. Zasygnalizowane związki i zależności przedstawiono graficznie w postaci malejących obszarowo I Według E. Kucharskiej-Slasiak: Nieruchotr!o.\:(l a r:rnck, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1997.

5 Rynek nieruchomo,vci w pól odzwierciedlających kolejne współzależne rynki (rys. I i 2) oraz właściwych kierunków wzajemnych oddziaływań. ~... Rynek usług najmu lokali : Rynek usług najmu lokali Rynek Rynek Rynek. nieruchomości gruntowych nieruchomości budynkowych nieruchomości: Rynek usług najmu lokali : lokalowych < ~ G)-'---±l+'--.-- Rys. I. Wspólzależność funkcjonowania glównych segmentów przedmiotowych rynku nieruchomości Żródło: opracowanie własne.,-l Rynek lokali e- R ynek budynków z lokalami Rynek nowych budynków Rynek budynków w stanie "surowym" Rynek b udynków hez. lokal i do sprzedai.y Rynek budynków nowych bez wydz.!c 'Ionych architektonicznie lokali (clęsci użytkowych) Ryn ck budynków nic wykoriclonych Rynek działek budowlanych l rozpoczętą inweslycjil Rynek działek budowlanych Rynek gruntów niebudowlanych Rynek gruntów Rys. 2. "Piramida" zależności między przedmiotowymi segmentami rynku nieruchomości Żródło: opracowanie własne.

6 S"'romnik Z punktu widzenia przedmiotowego drugą ważną. ogó lną cec hą rynku nieruchomości jest współistnienie i nierozerwalny zw iązek międ zy rynkiem nieruchomości materialnych (gruntów. budynków i lokali) a rynkiem najmu (dzie r żawy), czyli rynkiem usług najmu (dzierżawy ). Generalnie bowiem szeroko rozumiany rynek nieruchomości. czyli rynek nieruchom ości Sell.Hl/argo, obejmuje dwa segment y, a w i ęc rynek nieruchomości materialnych. c z y łi rynek ni er u c h omośc i sells/i stricto. i rynek u s łu g naj mu ( d z ierżawy). ~Rynck najmu (uzierżawy)~ : nieruchomo ś ci : I I Grunty Budynki - Lokale Rynek nieru c hom ośc i.\'t'fijii.w ;("IO Rys. 3. Rynek n ieruch o m ośc i sellsu largo - relacje ilościowe i za l ezno ś c.:: i mit;dzy g ł ównym i segmentami Żród l o : opracowanie własne. Najem ( dzierżawa ) dotyczyć może zarówno gruntów, jak i budynków oraz pojedynczych lokałi. Jest to działalność o charakterze u sł u gowym. Rynek u s łu g najmu odpowiednich rodzajów nieru c h omo śc i dopełnia rynek g ł ów n y, pozostajqc z nim w ścis ł y m powiązaniu. Rynki te wzajemnie przenikaj'l się i warunkują szczegółowe cechy ekonomiczne i pozaekonomiczne pojedynczych transakcji kupna-sprzedaży. Najem (dzierżawa ) jest specyficzną usługą, którą postr zegać można jako substytut nabycia ni eruchomośc i w ścis łym tego słowa zna czeniu. Rola tej u s ługi roś nie w miarę wzrostu stopnia powszechności popytu na poszczególne ni er u c h o m ośc i., tak niewątpliwie naj w i ęks z y rynek najmu ni e ru c homo śc i. rynek o największy m zakresie dotyczy nicruchomosci lokalowych. Liczba jego uczestników. li czba i wartość zawieranych transakcji najmu przewyższaj'l odpowiednie dane dla rynku nieruchom ośc i lokalowych. Duży też jest zakres usług najmu (dzierżaw y) budynków, chociaż w tym przypadku cena odpowiedniej usługi jest istotnym hamulcem rozwoju tego rynku. Zasygnali zowane zależn ości i proporcje uwzględnia odpowiedni schemat graficzny (rys. 2).

7 Różnorodność rodzajowa nieruchomości - ich odmiany oraz różne sposoby użytkowania, zróżnicowane stosunki własnościowe, odmienne postacie urbanistyczno-architektoniczne oraz inne cechy strukturalne i funkcjonalne - powodują, że klasyfikacja przedmiotowa rynku może obejmować kilkadziesiąt szczegółowych podziałów. Każdorazowo odpowiedni podział będzie wnikać w strukturę nieruchomości, ujawniając jej złożoność oraz wzajemne powiązania. W tym miejscu zrezygnowano z prezentacji dałszych typołogii nieruchomości, mimo że zamieszczone ujęcia graficzne uwzględniają dalsze segmenty tego rynku. 3. Podmioty rynku nieruchomości Liczba podmiotów uczestniczących w transakcjach kupna-sprzedaży oraz rodzaj i charakter ich powi:lzań tworzą podmiotową strukturę rynku nieruchomości. Struktura ta zależy od wielu czynników, m.in. od: liczby sprzedających i kupujących, stopnia koncentracji (integracji) interesów uczestników rynku, formalnoprawnej złożoności transakcji kupna-sprzedaży, wiedzy i kwalifikacji fachowych sprzedających i kupujących, rozwoju systemu przeplywu informacji rynkowych, w tym i dostępu do niego, stopnia specjalizacji usług profesjonalnych, rozwoju systemu bankowo-kredytowego, zakresu i jakości ohslugi klientów w jednostkach pośredniczących. Istniejąca struktura podmiotowa rynku w dużej mierze określa fazę rozwoju d.mego rynku, uwzględniając fazy wstępne, fazy zmian (kształtowania) oraz fazę wlaściwego, pełnego rozwoju. stosunkowo małą liczbą sprzedających, reprezentujących podaż, Pierwsza faza kształtowania się podmiotowej struktury rynku nieruchomości cechuje się i kupujących, reprezentujqcych popyt na odpowiednie nieruchomości. których liczba i rodzaj są również. ograniczone. W warunkach takich zarówno sprzedaj'lcy,jak i kupujący we wlasnym zakresie realizują szereg czynno ś ci towarzys"lcych (niezbędnych) sprzedai.y czy zakupowi nieruchomości. Ich decyzje podejmowane są w warunkach znacznego ryzyka. Są one w dużej mierze decyzjami wlasnymi, autonomicznymi. Druga faza rozwoju podmiotowej struktury rynku nieruchomości cechuje się gwałtownym, wręcz żywiołowym rozwojem różnego rodzaju inicjatyw, zarówno po stronic sprzedających, jak i kupujących. W licznych przypadkach dotyczy to nowych inicjatyw założycielskich specjalistycznych podmiotów gospodarczych, dzialających na rzecz obslugi wlaściwego rynku nieruchomości. W tym czasie wprowadzana jest nowa, dogodniejsza regulacja prawna tego rynku, umożliwiająca poprawne przeprowadzenie niezbędnych czynności przedsprzedażowych, sprzedażowych i posprzedażowych. Widoczne ożywienie na tym rynku sprzyja zwiększeniu liczby ofen kupna oraz ofen sprzedaży. Z tego punktu widzenia rynek w tej fazie rozwoju jest niestety często rynkiem nie-

8 Szromnik zrównoważonym. z widoczną przewa g ą lic zby ofert kupna lub s przedaży nieru c homo śc i. Trzecia i oslalnia faza rozwoju podmiolowej slruklury rynku nieruchomośc i dolyczy rynku rozwinięlego, rynku o uslabilizowanej, pełnej slruklurze inslylucjonalnej. Rozw inięly rynek nieruchomo śc i 10 rynek z du żą liczbą uczestników, w Iym sprzedających i kupujqcych, z szeroką, powszechnie znaną re g ulacją prawną, obejmujący szeroki wachlarz podmiolów pomocniczych (usług dodatkowych), rynek, na klórym nieruchom ości pełnią ró ż norodne funkcje wynik ające z jego powiązań z rynkami "pokrewnymi", w Iym także z rynkami spekulacyjnymi. Na rynku tym funkcjonują wyspecjalizowane podmioly gospodarcze. z kl órych każdy w profesjonalny sposób realizuje właściwy wyłqcz nie dła niego zeslaw czynności (funkcji) szczegółowych. Funkcje wykonawstwa oddzielone "l od funkcji inwestycyjnych, le z kolei oddzielone są od funkcji projektowych. doradczych, marketingowych i handlowych. Uwzględniając wyłącznie dwie cechy główne. czyli l iczbę ofert kupna (sprzedających) oraz lic zbę ofert s przedaży ( kupujących ), ska lując je odpowiednio w sposób dwudzielczy (duio, mało ), wyodrębniono czlery typy rynków nieruc homo ści o charaklerystycznych kombinacjach podmiolowych (rys. 4): - ryne k rozw inięly. - rynek rozw ij ający s ię - niezrównowa żo n y "s s ący", - rynek rozwijający się - niezrównowa żo n y "cisnący", - rynek wschodzący (s tarlują cy). O slrukturze podmiolowej rynku nieruch omośc i oraz jego podmiolowych uwarunkowaniach funkcjonowania (uwarunkowaniach inslylucjonalnych) decyduje jednak nic tylko liczba sprzedający c h oraz kupującyc h, ale w dużej mierze laki.e liczba innych jednoslek uczestnic zącyc h w tym rynku w różnym charaklerze. C ałokszlałt podmiotów rynku nieruch o m ośc i można podzielić według kryterium powiązania z uczeslnikami rynku na: - podmioly zw iązane ze sironą sprzedającą, - podmi oly zwiqzane ze slroną kupującą, - podmi oly niezale żne - działające w inleresie obu slron rynku. Innym podziałem podmiolów rynku nieru c hom ośc i jest ich podział według faz procesu kupna - s pr ze daż y odpowiednich obiekiów. Ilak wyrói.nić można : - podmioty funkcjonujące w fazie przedsprzedaiowcj obieklu, - podmioly funkcjonujące w fazie bezpo ś rednio s pr ze da żowej, - podmioty funkcjonujące w fazie posprzedaiowcj obieklu. Ze względu na rodzaj realizowanych funkcji g ł ów nych podmioly rynku nieru c h o m ośc i można tak że podzielić na: - pod mi oly zwitlwne z wykonawslwem obieklów ( reali z a cją). - pod mioly z wią za ne z pośredniclwem w handlu obieklami. - podmioty zwi'lzane z użylkowaniem obieklów. Ważnymi grupami podmiolów rynku nieruchomo śc i są jednosiki wydzielone wedłu g kryterium pr z ynależ.ności do rynku głównego. czyli rynku obieklów

9 Rynek nieruchomo.,:ci w ujęciu (nieruchomości wlaściwych), lub też przynależności do rynku obslugi, czyli rynku uslug towarzyszących. Liczba ofci1 sprzcda?y (sprzedawców) du7.0 mało Rynck rozwinięty Rynek... rozwljajtjcy. su;. ~ nlcrownowazony "ssący" Rynek... rozwljaw:y Się Rynek - niczrownoważony wschodzący "c. " lsi1<}cy Liczba otcn kupna (kupuj"cych - inwestorów) dużo malo Rys. 4. Zróżnicowanie podstawowych warunków funkcjonowania rynku nieruchomości według liczby podmiotów Źródło: opracowanie własne, Obsluga wlaściwego rynku nieruchomości, czyli rynku samych obiektów, obejmuje różnego rodzaju czynności i świadczenia realizowane zazwyczaj na rzecz stron zainteresowanych kupnem lub sprzedażą, oferowane w sposób odplatny przez wyspecjalizowane instytucje. W ten sposób kształtują one bardzo szeroki i różnorodny obszar rynków usługowych, w ramach których działają: - podmioty rynku usług budowlano-remontowych, - podmioty rynku usług projektowych, - podmioty rynku usług doradczych, - podmioty rynku usług geodezyjnych, - podmioty rynku usług prawniczych, - podmioty rynku usług finansowych, - podmioty rynku uslug zarządczych, - podmioty rynku usług ochroniarskich, - podmioty rynku usług pośrednictwa handlowego, - podmioty rynku uslug marketingowych.

10 A.. _ ' S::.rOlnnik Wyodrębione rynki usługowe tworzą szeroko rozumian'l sferę obsługi rynku nieruchomości, stanowiąc częściowo także jego ważne składowe. Rynek obiektów i rynek usług wzajemnie się przenikają. Usługi, dopełniając i określając walory produktu głównego, przyczyniają się do tego, że trudno wyobrazić sobie prawidłowo funkcjonujący rynek nieruchomości bez rozwiniętego, ukształtowanego pod względem podmiotowym i przedmiotowym rynku usług towarzyszących. Na podstawie obserwacji cech rynku nieruchomości, traktowanego w tym przypadku jako rynek główny, pierwotny, oraz podobnych cech rynku usług towarzyszących stworzono uproszczony obraz zintegrowanych typów rynków nieruchomości. Wydzielone cztery układy cechują się różnymi kombinacjami wyrażającymi skalę rozwoju obu rynków (rys. 5). Odpowiednie typy rynków zostały stosownie do ich specyfiki nazwane umownie: - "trudne początki" - rynek podstawowy ograniczony, podobnie jak rynek usług, - "upragniony ideał" - rynek podstawowy i rynek usług rozwinięte, - "orka na ugorze" - rynek podstawowy rozwinięty, natomiast rynek usług ogralliczony, - "przygotowany grunt" - rynek podstawowy ograniczony, a rynek usług rozwinięty. rozwinit;ty ograojczony rozwinit;ty "Upragniony ideał" "Przygotowany grunt" Rynek usług tow,lrzysz'lcych (obsługi). ograniczony "Orka na ugorze" "Trudne początki" Rys. 5. Typy rynku nieruchomości według raz rozwojowych jego dwóch głównych składowych - rynku obiektów oraz ryoku usług towarzyszących Zródło: opracowanie własne.

11 liiallch(jj1io.\'ci H" slrllkluraijl\'i1i... ~--~~~ Struktura podmiotowa rynku nie jest kategori" stal'l, ulega bowiem licznym zmianom odpowiednio do procesów przeobrai,eli w ca łej gospodarce. Szczególni e istotne zmiany zaszly w ostatnich latach w Polsce w sferze inwestycyjnowykonawczej rynku ni er uchomości w szerokim tego slowa znaczeniu, Zmiany te wyrażają następujące zjaw iska i procesy: - gwa łtownie zalamalo się budownictwo spóldzielcze, które przez kilkadzies iąt lat bylo filarem calego polskiego budow nictwa mieszkaniowego. - wygaslo calkowicie budownictwo "zakladowe". - novum stanowi budownictwo komunalne. - wyraźnemu ożywieniu uleglo budownictwo indywidualne, - dynamicznie rozwija si ę od podstaw budownictwo spoleczne, Na rynku nieruchom ości coraz więk sze uznanie zdobywa develope r. ugnmtowują swą pozycję biura pośrednictwa ni eruc ho m ości ami oraz doradcy inwestycyjni. To tylko glówne zasygnalizowane nowe podmioty rynku nieru c homośc i. które zrodzi la zmieniaj"ca s ię rzeczyw i s t ość gospodarcza, Generalnie howiem trzon uczestników rynku s tanow ią : - II1westorzy, - kredytodawcy, - developerzy. - maklerzy. - obsluga rynku ', In westorem jest osoba fizyczna lub instytucja. która za wlasne środ ki finansowe ill ub kredyty dokonuje zakupu (budowy) nieruchom ości w c cłu jej u ży t kowania, najmu innym osobom lub odsp r zedaży w pr zysz lo ści. spodziewaj" c się z tego tytulu określonych korzy śc i ekonomicznych. Inwe storem w tym znaczeniu mogą być więc tak że inne jednostki. jeżeli tylko biorą na siebie ryzyko z wiązane z dzialalno ścią inwestycyjną, Zbiór inwestorów na rynku nieruchom ości jest zbiorem ró ż n orod n y m. gdyż obejmuje takie szczególowe typy. jak: - in wes tor zy- u ży tk ow ni cy. - inwestorzy-wlaściciele. - inwest orzy-spekulanci. - inwestorzy-akcjonariusze, Kredy todawcy, jak sama nazwa wskazuje. są instytucjami finansowymi oferując y mi kredyty inwestycyj ne i hipoteczne. zasilaj"c w ten sposób samych inwe storów oraz inne podmioty rynku nieru c h o mości. W grupi e tej znajduj" s i ę przede wszystkim banki, ale mo gą to być także inne instytucje ry nku uslug finan sowych, jak firm y uhezpieczeniowe. firm y leasingowe, fundu sze emerytalne (zw laszcza za g rani cą), W licznych przypadkach. zwlaszcza kredytowania pod zastaw hipnteczny dużych zad mi inwestycyj nyc h. kredytodawcy przejmuj'l część akcji przedsi ęwzięcia. stając się jego wspólwlaścicielami, ~ E. Kucharska-Stasiak, op. cit,

12 Szromnik Developerzy to nowa grupa przedsiębiorców budowlanych, którzy charakteryzują się tym, że podejmują na własne ryzyko przedsięwzięcie inwestycyjne, w wyniku którego powstaje obiekt przeznaczony w całości łub części do sprzedaży. Zysk devełopera to marża devełoperska, będąca pochodną wysokości zaangażowanego kapitału, ale także może to być zysk z najmu części nie sprzedanych lokali. Współczesny devełoper integruje wiełe istotnych dla prawidłowego funkcjonowania rynku nieruchomości funkcji. W praktyce bowiem do jego szerokiego obszaru aktywności nałeżą: - anałiza rynku nieruchomości, w tym rynku mieszkaniowego, - wybór łokalizacji i zakup terenu, - projektowanie całokształtu inwestycji, - uzyskanie zezwoleli odpowiednich władz i akceptacji środowisk lokalnych, - finansowanie całego przedsięwzięcia, - realizacja budowlana obiektu, - przygotowanie i koordynacja działań marketingowych, - prowadzenie sprzedaży budynków i/lub lokali. Samodzielna realizacja przez developera wymienionych zadali jest możliwa tylko w przypadku dużych firm developerskich - maj'lcych rozbudowane struktury funkcjonalne -lub też w przypadku developerów o dużym doświadczeniu i dobrych "kontaktach" na lokalnym rynku nieruchomości. Wymóg profesjonalności i wysokiej jakości obsługi klientów powoduje, że w rzeczywistości developerzy sięgają po pomoc wyspecjalizowanych biur i agencji, wiążąc ich w formie umowy z głównym realizowanym przedsięwzięciem. Współpracują więc one na zasadach komercyjnych z analitykami rynku (zwłaszcza znającymi specyfikę rynku budowlanego), prawnikami (zwlaszcza notariuszami, specjalistami z prawa gospodarczego, cywilnego oraz szczegółowych obszarów prawa typowego dla budownictwa), specjalistami od ochrony środowiska i ekologami, projektantami - architektami oraz projektantami infrastruktury technicznej obiektów, doradcami inwestycyjnymi i doradcami finansowymi, wykonawcami - firmami budownictwa ogólnego i specjalistycznego (w tym instalacyjnego), a także ze specjalistami do spraw marketingu. Makler, lub w terminologii amerykariskiej broker, jest osob'i lub odpowiednią firm'i, która na zlecenie zainteresowanych podmiotów (właścicieli obiektów lub ich pełnomocników) oferuje i sprzedaje nieruchomości różnych rodzajów. Najczęściej w interesie zleceniodawcy, ale we własnym imieniu, poszukuje on klientów, którzy zakupi,!, wymienią lub wynajmą odpowiedni 'i nieruchomość na uzgodnionych, akceptowanych przez wszystkie trzy zainteresowane strony warunkach ekonomiczno-finansowych, prawnych, czasowych i organizacyjno -proceduralnych. Sprzedaż nieruchomości z reguły nie jest sprawą łatwą z istoty zagadnienia. Dlatego też makler, a w praktyce pośrednik w handlu nieruchomościami, zwany w Polsce agencją nieruchomości, musi:

13 Rynek liierudlonlo.rci w ujf c ilł strukturalnym... - gromadzić i opracowywać informacje, - prowadzić banki danych o klientach (sprzedających i kupujących), - informować we wszystkich dostępnych mediach, - negocjować warunki i spotykać się z klientami, - sporządzać różnorodne akty prawne, - dokonywać oględzin obiektów i wizyt w terenie, - doradzać i pomagać klientom zgodnie z zasadami etyki biznesu. Instytucje obslugi rynku (technicznej, prawnej, ubezpieczeniowej, finansowej, menedżerskiej) to jednostki realizujące różnorodne funkcje na rzecz glównych podmiotów rynku nieruchomości. Jak już to zasygnalizowano, świadczone przez nie usługi są przedmiotem samodzielnych rynków branżowych lub też są świadczone przez własne (inwestora, developera czy maklera) zespoły odpowiednich fachowców. Zintegrowane świadczenie usług i odpowiednia kompleksowa obsługa partnerów (usługi "z jednej ręki") to docelowy model strukturalny polskiego rynku nieruchomości. Wymienione podmioty rynku nieruchomości tworzą jego strukturę formalną, która często jest strukturą kształtującą s ię_ s trukturą w fazie wyodrębniania się i zdobywania rynku przez odpowiednie jednostki. Obok struktury formalnej, opartej na usankcjonowanej przepisami prawa procedurze rejestracji i nadawania odpowiednich uprawnień, w dalszym ciągu funkcjonuje, zwłaszcza w warunkach polskiego rynku nieruchomości, jego "druga strona" - struktura nieformalna. Prawie w każdej grupie podmiotów znajdują się jednostki ucze stni czące w różnych stadiach realizacji transakcji kupna-sprzedaży nieruc h o mo śc i, w stadiach realizacji inwestycji, wyslępujące jak gdyby "z boku", dodatkowo. W rzeczywistości świadczą one szereg uslug, wykonują szereg czynności bez formalnych uprawnień, deformując tym samym i zaciemniając podmiotową strukturę rynku nieruchomości. 4. Podaż nieruchomości - główne akładowe I uwarunkowania Jednym z trzech podstawowych elementów rynku nieruchomo śc i, skladającyc h się na klasyczny mechanizm samoregulacji, jest podaż. W większości typowych rynków dóbr oraz usług głównym i.ródłem podaży jest proces ich wytwarzania, oparty na technologicznym prze obraże niu podstawowych czynników produkcyjnych dzięki aktywnemu zaangażowaniu pracy człowieka. Na rynku nieruchomości gruntowych podai. ksztaltowana jest wyhlcznic przez naturalne zasoby ziemi, oznaczone i zarejestrowane geodezyjnie w przekroju sposobów użytkowania, klas bonitacyjnych gruntów, właścicieli oraz innych cech. Zasoby te, chociaż względnie stale jako suma wszystkich użytków w skali kraju, województwa, gminy czy powiatu, w podziale na poszczególne grupy i typy gruntów wykazują pewne zmiany. Związane jest to z licznymi przekwalifikowaniami działek i większych obszarów w związku z aktualizacją

14 Szromnik planów przestrzennego zagospodarowania terenów poszczególnych jednostek osadniczych. Zasoby ziemi. w tym przypadku gruntów w odpowiednich rodzajach użytkowania. ulegaj'l zmniejszeniu lub zwiększeniu. k sz tallują c tym samym podaż. czyli tę część zasobów. która w danym czasie oferowana jest do s przedaży. Na poda ż nieruchomości gruntowych ma wpływ wicie czynników natury ogólnej - o dd zia ływujący c h na ten ele ment rynku w skali całego kraju. oraz czynników jednostkowych - zw ią z an yc h z sy tua cją oraz cechami poszczególnych właścicieli - osób fizycznych. gospodarstw oraz instytucji. Do czynników ogólnych o długotrwałym. stałym d z iałaniu o charakterze stymulującym (wzrostowym) podaż ni er uchomości gruntowych nal eżą: - liberalizacja przepisów prawnych regulujących obrót ziemią. - zmiany mentalnościowe w s pole cznośc iac h wiejskich. osłabiaj;lce "przywitjzanic do ziemi". - ro s nące konsumpcyjne nastawienie ludno śc i wiejskiej i przej mowanie "miejskich" wzorców zachowań. - coraz liczniejsze i sprawniejsze p ośre dnictwo w handlu ziemią. - dalsze ubożenie mi eszka ńców wsi i małych miast wymuszające sp r zedaż ZIemI. - systematyczny nacisk ze strony niczaspokojonego popytu - presja inwestorów, - spadek op łacalnośc i produkcji rolniczej, - kształt owa ni e się wysokich relatywnie cen na ni er u c homo ś ci gruntowe, - szeroki program inwestycji przem ys ł o w yc h. komunikacyjnyc h. handlowych oraz energetycznych firm krajowych i zagranicznych. Wymienione czynniki. pomimo że część jest wzajemnie uwarunkowana. wywołują systematyczny wzrost podaży gruntów. Ale na rzeczywist'l jej wielkość i st rukturę wpływają tak że czynniki indywidualne, czyli jednostkowe charakterystyki demograficzne. spo łeczno -zawodowe. ekonomiczne. geografi czne i psychologiczne osób fizycznych i gospodarstw domowych. będ 'lcyc h wlaścicielami. Podaż ni er uchomości budynkowych i lokalowych z punktu widzenia źródeł i mechanizmu jej kształt owa nia jest elementem znacznie bardziej z ł ożo nym. Przede wszystkim jej fakt yczna wielkość jest funkcj'l ic h zasobów, te z kolei są efektem procesów inwestycyjno-remontowych. Procesy te zwiększ<lją zasoby b~dynków i lokali będą cyc h w użytkowaniu lub be zpośred nio przeznaczonych do sprzeda ży poprzez: - budowę nowych obiektów, - rozbudowę i s tnieją cyc h j u ż obiektów. - remont starych obiektów. czasowo wyłączonych z u ży tkowania. - zmianę sposobu użytkowania obiektów istniej'lcych o innych funkcjach. Podaż nieruchomości budynkowych i lokalowych składa się z obiektów przeznaczonych zarówno do s przedaży,jak i do zamiany.

15 Rynek lj;erudlol1lo,śd a' ' struktllra /11)'111", 5. Potrzeby, pragnienia I popyt Inwestorów na nieruchomości Zawarte w tytule niniejszego fragmentu opracowania kategorie należą do podstawowych kategorii mikroekonomii i marketingu. Jakie jest ich znaczenie. zwłaszcza znaczenie specyficzne. w dziedzi nie nieruchomości? Potrzeby rozumiane jako odczuwanie braku czegoś. jako towar zysz ący brakowi zaspokojenia stan wewnętrznego napię c ia dotyczą także nieru c homości. R óż norodność znaczeniowa pojęcia.. nieru c homość" powoduje jednak. że w zale ż n ośc i od tego. czy jest to nieruchomo ść gruntowa. budynkowa lub lokalowa. w ró ż ny sposób mo ż na identyfikować odpowiednią grupę potrzeb człowieka z nimi związaną. l tak potrzeby jednostki - osoby fizycznej lub instytucji w zakresie posiadania gruntu wynikają z pierwotnego ich d,)żenia do zagwarantowania własnej przestrzeni bytu, która gwarantowałaby wyłączność egzystowania. ałe przez to tak że bezpieczeń s two osobiste oraz dostęp do ograniczonych środków zaspokajających podstawowe potrzeby biologiczne człowieka. Posiadanie gruntu to jednak nic tylko ś rodek produkcji żyw no śc i, ale również mo ż liwość konstrukcji obiektów zabezpieczających przed wplywami atmosferycznymi i stwarzających odpowiednie warunki do rozwoju fizycznego i psychicznego jednostek oraz grup. Potrzeba dysponowania własnym.. wycinkiem ziemi" jest więc potrzebą pierwotną w stosunku do potrzeby posiadania budynku czy lokalu o określonej ui. yteczności. Potrzeby w zakresie posiadania budynku łub łokalu, abstrahujące od potrzeb produkcyjnych (komercyjnych), związane są przede wszystkim z potrzebami mieszkania, a wiec grupą potrzeb o absolutnie podstawowym charakterze. Podobnie jak potrzeby dotyczące żywno ści. ubrania oraz bezpieczeństwa, związane są one z potrzebami naturalnymi człowieka. tkwiącymi w każdej jednostce - potrzebami ochrony organizmu i gatunku, ochrony egzystencji i ciąglości biologicznej. Budynki i lokale zaspokajają więc potrzebę schronienia. Według P. Kotlera kategorią pochodn:1 w stosunku do potrzeb są ludzkie pragnienia'. Jak kształtują s ię pragnienia w stosunku do nieruch o mo śc i? Najpełniej moi.na to przedstawić na przykład z ie nieruchomości budynkowych lub lokalowych o funkcjach mieszkaniowych. Występowanie potrzeby schronienia rodzi u jednostki luh grupy chęć określclilego sposobu jej zaspokojenia. Chęć ta. czyli pragnienie. dotyczy sprecyzowania dobra lub usługi, które zaspokoilyby odpowiednie potrzeby, w tym przypadku związane z wygodnym. bezpiecznym i właściwym schronieniem. Potrze bę schronienia zaspokoić może więc szałas. namiot. lepianka. zicmiank". chata. dom lub jego odpowiednia część, ale tak ż c willa, rezydencja i pała c. W każdej sytuacji tu wymienionej chodzi o inne pragnienia, chociaż wszystkie,i p, Kotlcr, Marketing - ol/aliza, planowanie, II'd/'(/ :'(li/ ;e i kontrola. Prcnticc-Hall, Gcbclhncr i S-ka, Warsza wa 1994.

16 Szroltmik one zaspokajają tę samą potrzebę naturalną, niekiedy w połączeniu z innymi potrzebami - bezpieczeństwa, przynale ż n oś ci czy szacunku, Jeszcze inną kategorią jest popyt. który na rynku nieruchom ości oznacza pragnienie jej posiadania, poparte m oż liwo ści ą i gotowością kupienia określonych obiektów, Pragnienie pr zekształ ca się w popyt. kiedy osoba, grupa osób lub instytucja posiada ni ezbę dne środki pieniężne i zgłosiła (ujawniła) swoje zamiary zakupowe, Popyt na domki jednorodzinne zależy więc od lic zby osób, które nie tylko wyraziły takie pragnienie, ale posiadając odpowiednie zasoby finansowe ( łub możliwo śc i ich pozyskania) zgłosiły tak że gotowość ich nabycia, Popyt na nieruchom ośc i,jako finalna kategoria rynkowa, kategoria najważ niejsza zwłaszcza dla bie żące go funkcjonowania podmiotów na tym rynku, charakteryzuje s ię wieloma, właściwymi tylko dla tego rynku cechami. Niektóre z tych cech zasygnalizowano przy opisie specyficznych cech rynkowych i marketingowych nieruchom ośc i. dlatego te ż zrezygnowano w tym miejscu z ich dalszego, bardziej szczegółowego omówienia, Popyt na nieruchom ośc i można dzi e lić na różne szczegó łowe rodzaje i podrodzaje, wnikając tym samym w jego ist o tę, Między innymi można wydzielić: - popyt lokalny (zgło szo ny i zrealizowany w skali lokalnej). - popyt regionalny (zg ł oszo ny i zrealizowany w skali regionalnej), - popyt krajowy (zgłoszo ny i zrealizowany w skali krajowej), Można m ó wić także o: - popycie indywidualnym (reprezentowanym przez osoby fizyczne i gospodarstwa domowe), - popyc ie instytucjonalnym (reprezentowanym przez organizacje różnego typu, w tym przedsiębi ors twa) oraz - popycie końcowym (zakup nieruchomości jest aktem zaspokojenia popytu, ale równoc ześ nie aktem nie rodzącym dalszych następ s tw rynkowych), - popycie skladowym (c iągnionym - zakup gruntu rodzi popyt na budynek), Inny pod z iał popytu na nieruchomo ś ci pozwala wyodrębnić : - popyt nowy, inaczej pierwotny (zakup pierwszego domu lub mieszkania), - popyt wtórny (występuje ujednostek, które pragną kupić nowe mieszkanie lub dom, c h oc iaż takie ju ż posiadają), a ponadto: - popyt o podstawach gotówkowych, - popyt o podstawach kredytowych, - popyt mieszany, Jeszcze inny podział wyróżnia: - popyt u ży tkowy (cel- u ży tkowanie nieruchom ośc i), - popyt inwestycyjny (cel - lokata długoterminowa wołnych środków pieniężnych), - popyt spekulacyjny (ccl - gra na wzrost cen w przyszłości i osi ąga nie z tego tytułu zysku),

17 nieruchol1lo.k i IV. - popyt dla wynajmu (cel - wynajem i os iijganie z tego tylulu zysku ). Z obserwacji rynku nieruchomości wnioskować można o funk cjonowaniu p odzia łu popytu na nieruchomości jako: - popytu aulonomicznego. właściwego - to popy!. który wynika z autentycznego pragnienia zaspokojenia potrzeb odpowiedniego do sylllacji i zasobów jednostki, - popytu stymulowanego - to popyt. którego lx'jaw ienie s ię wynika z.,wymuszenia podatkowego" lub innego ukladu czynników zewnętrznych. - popytu demonst racyj nego - 10 popyt wy nikają cy z c hę ci zaspokojenia potrzeb wyż.szego rzędu. zw laszcza potrzeby uznania. Wymienione podzialy to tylko niektóre z glównych uję ć strukturalnych popytu na nieruchomo śc i. Ze względu na przygotowanie. struklury i sposób reali zacj i transakcji kupna - s przedaży można wprowadzić kolejne podziały tego wiod'lcego elementu rynku nieruch o m ości. Przedstawione w zarys ie wybrane problemy terminologiczne i typologiczne rynku ni e ruc homościa mi nic rozwiązują z pewnością i nic wyjaśniaj'l wszystk ich kwesti i teoretyczno- metodologicznych fu nkcjonowania tego rynku. W wielu przypadkach przedstawione rozwiwania nawiązują do propozycji innych autorów. które w niniejszej pracy zostały zmodyfikowane lub uzupełni o ne. Propozycje autora "I wynikiem przemyśleń i studiów wlasnych - zawsze więc mogą być dyskusyjne. Ksztaltuj ący s i ~ rynek nieru c h omości w Polsce oraz wyodrębn ienie s ię jego instytucji wymaga bez wątpienia prowadzenia dalszych rozważa ń nad struktur'l i mechanizmem funkcjonowania. literatura Analiza ry,,/.:.u - Systemy i ml'clul1li::.my, pod red. S. Mynarskiego. AE w Krakowie, Kraków B r'l.csk i W.J., Ryłlt'k liieruchollw.ki - joki jt'.h. (I jaj,: i hyc: jjoi\'j nitc' 1/, "Ty golin i k Buuow lun y". nr )4. Brzeski W J.. Dobrowolski G.. Sęt.lck S.. \ladnl/ccli'" Iw.~n'dłl;k {lll ;l'rltd,omo.vci. KIN. Kraków Dębniewska M., Tkaczuk M., Fill{/II.\"(' w ohroclt' lii{'rllcllomo.~cimlli. zeo. Olsztyn-Zielona Góra K oller p" Ma rket; Ilg - (I1wli:.a, planowanie, wdra:,ullit:' i koli trola. Pren! iee I-1 a II, Gr bet hnc r i S-b, Warszawa Kucharska-Stasiak E.. Nit'rucllOmo.\:c' aryllek. Wydawnicl\Vo Na ukowe PWN, Warszawa Maciejowski S.. Rynek II h ' rudwłljo.\:c; i jt',t:o sl",kw", (wybralle /,rohkmy) l \\I : l Prohkmy iml'i"'jfoll'li11ill i n'l/ku "iauc:" omo.ki. AE w Krakowie. Kraków 199&. Mynarski S., ljadal!hl ry,jk(i\\'{' \ł' 1I '(lr/olkach kllllkurcwji. Fogra, Krakow )'J95. Nowack i A., Rola de\'t.'lopertl \\' 1,, ou'ji(' ifll\'('srycyjllym, h'szyly Naukowe. AE w Poznaniu, Poznari 1996, nr 2] I. Problemy inwestowania i rynku nit'rttclioiiw.vcillllli. Ksi\!ga jubileuszowa dla w.:zczenia urod/.in Profesora Leszka Kafkowskiego, AE w Krakowie, Kraków 1998.

18 ~~~,. Szromnik Stefaniak A., Nil'Yuch()mo.\~ci w d:.:ialalno.':ci gospodarczej. Oficyna Wydawnicza "Transit", Warszawa Wrzosek W" Funkcjonowanie rynku, PWE, Warszawa A Structural Approach to the Real Estate Market - an Attempt to Classiły Elements and Interdependencies This paper attcmpts to identify the structurc of the real estate market in both subjective and objective terms. The paper looks at the institutions illvolved in demand on this market, as well as those involved in supply. Alongside his invesligalion of the market structure. the author also includes a short description ol' elcmcnts of the real estate market. and points to their interdependency. The verbal analysis is complemented by a graphical representation of the detailed point s discussed in the paper.

Pracuję. w nieruchomościach. Tarnów, marzec 2013 r.

Pracuję. w nieruchomościach. Tarnów, marzec 2013 r. Pracuję w nieruchomościach Tarnów, r. Klienci agencji nieruchomości oczekują nie tylko pośrednictwa w zakresie kupna/sprzedaży, ale również, i to w coraz większym stopniu, doradztwa dotyczącego m.in. ceny,

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie inwestycjami Podstawy inwestowania w nieruchomości dr Dariusz Trojanowski, Katedra Inwestycji Podręczniki Kucharska-Stasiak E.; Nieruchomośćw gospodarce rynkowej; PWN; Warszawa 2006. Project

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne przedmiot "Podstawy ekonomii" Dział I Gospodarka, pieniądz. dopuszczający

Wymagania edukacyjne przedmiot Podstawy ekonomii Dział I Gospodarka, pieniądz. dopuszczający Wymagania edukacyjne przedmiot "Podstawy ekonomii" Dział I Gospodarka, pieniądz. wyróżnić potrzeby ekonomiczne, wymienić podstawowe rodzaje środków zaspokajających potrzeby, rozróżnić podstawowe zasoby

Bardziej szczegółowo

OTOCZENIE MARKETINGOWE

OTOCZENIE MARKETINGOWE OTOCZENIE MARKETINGOWE OTOCZENIE PRZEDSIĘBIORSTWA......to zespół warunków i czynników zewnętrznych, które decydują o powodzeniu lub niepowodzeniu w osiąganiu celów przedsiębiorstwa STRUKTURA UKŁADU RYNKOWEGO

Bardziej szczegółowo

WSPÓŁCZESNE TRENDY NA RYNKU NIERUCHOMOŚCI

WSPÓŁCZESNE TRENDY NA RYNKU NIERUCHOMOŚCI monografia Praca zbiorowa pod red. Magdaleny Cicharskiej WSPÓŁCZESNE TRENDY NA RYNKU NIERUCHOMOŚCI Recenzja Prof. dr hab. Anna Górczyńska Redakcja naukowa dr Magdalena Cicharska Projekt okładki Mirosław

Bardziej szczegółowo

EKONOMIKA I ZARZĄDZANIE PRZEDSIĘBIORSTWEM W AGROBIZNESIE

EKONOMIKA I ZARZĄDZANIE PRZEDSIĘBIORSTWEM W AGROBIZNESIE EKONOMIKA I ZARZĄDZANIE PRZEDSIĘBIORSTWEM W AGROBIZNESIE Anna Grontkowska, Bogdan Klepacki SPIS TREŚCI Wstęp Rozdział 1. Miejsce rolnictwa w systemie agrobiznesu Pojęcie i funkcje agrobiznesu Ogniwa agrobiznesu

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI WPROWADZENIE 17

SPIS TREŚCI WPROWADZENIE 17 SPIS TREŚCI WPROWADZENIE 17 Rozdział 1. Podstawowe wiadomości z zakresu zarządzania nieruchomościami 23 1.1. SYTUACJA PRAWNA ZARZĄDCY 25 1.1.1. Regulacje prawne dotyczące zawodu zarządcy nieruchomości

Bardziej szczegółowo

TEMATYKA PRAC DYPLOMOWYCH INŻYNIERSKICH STUDIA STACJONARNE PIERWSZEGO STOPNIA ROK AKADEMICKI 2009/2010

TEMATYKA PRAC DYPLOMOWYCH INŻYNIERSKICH STUDIA STACJONARNE PIERWSZEGO STOPNIA ROK AKADEMICKI 2009/2010 TEMATYKA PRAC DYPLOMOWYCH INŻYNIERSKICH STUDIA STACJONARNE PIERWSZEGO STOPNIA ROK AKADEMICKI 2009/2010 Katedra Gospodarki Nieruchomościami i Rozwoju Regionalnego (nazwa Jednostki Organizacyjnej) Geodezja

Bardziej szczegółowo

DZIAŁALNOŚĆ ZAWODOWA - PROMOWANIE PROFESJONALIZMU

DZIAŁALNOŚĆ ZAWODOWA - PROMOWANIE PROFESJONALIZMU TERMIN GODZINY TEMAT 06.II (piątek) 14:30-20:00 I. PODSTAWOWE ZAGADNIENIA PODSTAWOWE ZAGADNIENIA WPROWADZENIE DZIAŁALNOŚĆ ZAWODOWA - PROMOWANIE PROFESJONALIZMU 1. Historia zawodu pośrednika w obrocie nieruchomościami

Bardziej szczegółowo

FUZJE I PRZEJĘCIA, WYCENY

FUZJE I PRZEJĘCIA, WYCENY FUZJE I PRZEJĘCIA, WYCENY Staranne przygotowanie do procesu, realna ocena szans powodzenia i możliwości osiągnięcia stawianych w procesie celów oraz zaangażowanie doświadczonych ekspertów, zwiększają szanse

Bardziej szczegółowo

Liczba transakcji lokalami mieszkalnymi w latach 2006-2008

Liczba transakcji lokalami mieszkalnymi w latach 2006-2008 ZAKOPANE RYNEK MIESZKAŃ Miasto Zakopane słynące z turystyki wysokogórskiej jest wciąż w centrum zainteresowania inwestorów zarówno indywidualnych jak i developerów, firm i spółek handlowych, budujących

Bardziej szczegółowo

START w nieruchomościach praktyczny kurs pośrednika w obrocie nieruchomościami PROGRAM ROZSZERZONY Z LICENCJĄ PFRN (29 maja 20 czerwca 2015r.

START w nieruchomościach praktyczny kurs pośrednika w obrocie nieruchomościami PROGRAM ROZSZERZONY Z LICENCJĄ PFRN (29 maja 20 czerwca 2015r. START w nieruchomościach praktyczny kurs pośrednika w obrocie nieruchomościami PROGRAM ROZSZERZONY Z LICENCJĄ PFRN (29 maja 20 czerwca 2015r.) TERMIN GODZINY TEMAT 29.V (piątek) 14:30-20:00 I. PODSTAWOWE

Bardziej szczegółowo

Analiza wpływu czynników miko i makroekonomicznych na rynek nieruchomości.

Analiza wpływu czynników miko i makroekonomicznych na rynek nieruchomości. TEMATYKA PRAC DYPLOMOWYCH INŻYNIERSKICH studia stacjonarne pierwszego stopnia ROK AKADEMICKI REALIZACJI PRACY 2015/2016 Katedra Gospodarki Nieruchomościami i Rozwoju Regionalnego Doradztwo na rynku Promotor

Bardziej szczegółowo

MARKETING USŁUG ZDROWOTNYCH

MARKETING USŁUG ZDROWOTNYCH MARKETING USŁUG ZDROWOTNYCH Beata Nowotarska-Romaniak wydanie 3. zmienione Warszawa 2013 SPIS TREŚCI Wstęp... 7 Rozdział 1. Istota marketingu usług zdrowotnych... 11 1.1. System marketingu usług... 11

Bardziej szczegółowo

ZACHOWANIA NABYWCÓW NA RYNKU

ZACHOWANIA NABYWCÓW NA RYNKU ZACHOWANIA NABYWCÓW NA RYNKU PODSTAWOWE POJĘCIA (1) KLIENT osoba fizyczna lub instytucja występująca w charakterze partnera sprzedawcy w transakcjach kupna-sprzedaży; termin ten może być utożsamiany z

Bardziej szczegółowo

Temat Rynek i funkcje rynku. Elementy rynku. Rynek. Popyt i podaż. Cena - pieniężny wyraz wartości. Popyt Podaż Cena

Temat Rynek i funkcje rynku. Elementy rynku. Rynek. Popyt i podaż. Cena - pieniężny wyraz wartości. Popyt Podaż Cena Temat i funkcje rynku 1. Rynkowa a administracyjna koordynacja działań gospodarczych 2. opyt, podaż, cena równowagi 3. Czynniki wpływające na rozmiary popytu 4. Czynniki wpływające na rozmiary podaży 5.

Bardziej szczegółowo

Rozwiązania prawne dla biura projektowego

Rozwiązania prawne dla biura projektowego Rozwiązania prawne dla biura projektowego Biura projektowe napotykają na liczne problemy prawne, związane z prowadzeniem przedsiębiorstwa, zatrudnianiem pracowników, zawieraniem i realizacją umów, podatkami,

Bardziej szczegółowo

Analiza rynku lokali mieszkalnych w centrum Krakowa Rzeczoznawcy Majątkowi : Elżbieta Hołda, Marek Wojtyna Kraków 2006

Analiza rynku lokali mieszkalnych w centrum Krakowa Rzeczoznawcy Majątkowi : Elżbieta Hołda, Marek Wojtyna Kraków 2006 RYNEK LOKALI MIESZKALNYCH W KRAKOWIE - ŚRÓDMIEŚCIU Kryteria analizy Analizą objęto rynek transakcji rynkowych lokali mieszkalnych w ścisłym centrum Krakowa w okresie styczeń 2005 czerwiec 2006. Monitoring

Bardziej szczegółowo

Zestawy zagadnień na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia)

Zestawy zagadnień na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia) Zestawy zagadnień na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia) Obowiązuje od 01.10.2014 Zgodnie z Zarządzeniem Rektora ZPSB w sprawie Regulaminu Procedur Dyplomowych, na egzaminie magisterskim

Bardziej szczegółowo

Spis treści: Wstęp. ROZDZIAŁ 1. Istota i funkcje systemu finansowego Adam Dmowski

Spis treści: Wstęp. ROZDZIAŁ 1. Istota i funkcje systemu finansowego Adam Dmowski Rynki finansowe., Książka stanowi kontynuację rozważań nad problematyką zawartą we wcześniejszych publikacjach autorów: Podstawy finansów i bankowości oraz Finanse i bankowość wydanych odpowiednio w 2005

Bardziej szczegółowo

ANALIZA SZCZECIŃSKIEGO RYNKU NIERUCHOMOŚCI W LATACH 2007 2010

ANALIZA SZCZECIŃSKIEGO RYNKU NIERUCHOMOŚCI W LATACH 2007 2010 STUDA PRACE WYDZAŁU NAUK EKONOMCZNYCH ZARZĄDZANA NR 26 Ewa Putek-Szeląg Uniwersytet Szczeciński ANALZA SZCZECŃSKEGO RYNKU NERUCHOMOŚC W LATACH 27 21 STRESZCZENE Niniejszy artykuł dotyczy analizy rynku

Bardziej szczegółowo

SEGMENTACJA RYNKU A TYPY MARKETINGU

SEGMENTACJA RYNKU A TYPY MARKETINGU SEGMENTACJA SEGMENTACJA...... to proces podziału rynku na podstawie określonych kryteriów na względnie homogeniczne rynki cząstkowe (względnie jednorodne grupy konsumentów) nazywane SEGMENTAMI, które wyznaczają

Bardziej szczegółowo

System B2B jako element przewagi konkurencyjnej

System B2B jako element przewagi konkurencyjnej 2012 System B2B jako element przewagi konkurencyjnej dr inż. Janusz Dorożyński ZETO Bydgoszcz S.A. Analiza biznesowa integracji B2B Bydgoszcz, 26 września 2012 Kilka słów o sobie główny specjalista ds.

Bardziej szczegółowo

WADOWICKI RYNEK MIESZKANIOWY

WADOWICKI RYNEK MIESZKANIOWY WADOWICKI RYNEK MIESZKANIOWY Potrzeby rynku a popyt efektywny WIESŁAWA DZIDEK Kraków, maj 21 1. Ceny gruntów pod zabudowę mieszkaniową Wadowice Ceny działek w Wadowicach pod budownictwo mieszkaniowe jednorodzinne

Bardziej szczegółowo

Wyjaśnienia treści SIWZ. dotyczy: przetargu nieograniczonego: na udzielenie kredytu bankowego długoterminowego (Identyfikator sprawy U/3/2012)

Wyjaśnienia treści SIWZ. dotyczy: przetargu nieograniczonego: na udzielenie kredytu bankowego długoterminowego (Identyfikator sprawy U/3/2012) Wyjaśnienia treści SIWZ dotyczy: przetargu nieograniczonego: na udzielenie kredytu bankowego długoterminowego (Identyfikator sprawy U/3/2012) Na podstawie art. 38 ust. 1a ustawy z dnia 29 stycznia 2004r.

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie marketingowe

Zarządzanie marketingowe Zarządzanie marketingowe 1. Pojęcie i wymiary zarządzania. 2. Struktura zarządzania przedsiębiorstwem (rys.). 3. Przedmiot i funkcje marketingu. 4. Naczelne zasady i główne zadanie marketingu. 5. Proces

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie łańcuchem dostaw

Zarządzanie łańcuchem dostaw Społeczna Wyższa Szkoła Przedsiębiorczości i Zarządzania kierunek: Zarządzanie i Marketing Zarządzanie łańcuchem dostaw Wykład 1 Opracowanie: dr Joanna Krygier 1 Zagadnienia Wprowadzenie do tematyki zarządzania

Bardziej szczegółowo

NIERUCHOMOŚCI. Zagadnienia prawne. pod redakcją Heleny Kisilowskiej. Wydanie IV. Wydawnictwo Prawnicze r LexisNexis 1

NIERUCHOMOŚCI. Zagadnienia prawne. pod redakcją Heleny Kisilowskiej. Wydanie IV. Wydawnictwo Prawnicze r LexisNexis 1 NIERUCHOMOŚCI Zagadnienia prawne pod redakcją Heleny Kisilowskiej Wydanie IV Wydawnictwo Prawnicze r LexisNexis 1 Warszawa 2007 SPIS TREŚCI WYKAZ SKRÓTÓW 13 WSTĘP 15 Rozdział I. NIERUCHOMOŚCI ZARYS OGÓLNY

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie do marketingu. mgr Jolanta Tkaczyk

Wprowadzenie do marketingu. mgr Jolanta Tkaczyk Wprowadzenie do marketingu mgr Jolanta Tkaczyk Czym marketing nie jest...czyli dwa błędne spojrzenia na marketing marketing to sprzedaż marketing to dział firmy Czym jest rynek? Rynek (ang. market) - ogół

Bardziej szczegółowo

Marketing dr Grzegorz Mazurek

Marketing dr Grzegorz Mazurek Marketing dr Grzegorz Mazurek Orientacja rynkowa jako podstawa marketingu Orientacja przedsiębiorstwa określa co jest głównym przedmiotem uwagi i punktem wyjścia w kształtowaniu działalności przedsiębiorstwa.

Bardziej szczegółowo

biuro pośrednictwa Jak założyć kredytowego ABC BIZNESU

biuro pośrednictwa Jak założyć kredytowego ABC BIZNESU Jak założyć biuro pośrednictwa kredytowego ABC BIZNESU Jak założyć biuro pośrednictwa kredytowego ABC BIZNESU Spis treści 2 Pomysł na firmę / 3 1. Klienci biura pośrednictwa kredytowego / 4 2. Cele i zasoby

Bardziej szczegółowo

TEMATYKA PRAC DYPLOMOWYCH INŻYNIERSKICH STUDIA NIESTACJONARNE PIERWSZEGO STOPNIA ROK AKADEMICKI 2011/2012

TEMATYKA PRAC DYPLOMOWYCH INŻYNIERSKICH STUDIA NIESTACJONARNE PIERWSZEGO STOPNIA ROK AKADEMICKI 2011/2012 TEMATYKA PRAC DYPLOMOWYCH INŻYNIERSKICH STUDIA NIESTACJONARNE PIERWSZEGO STOPNIA ROK AKADEMICKI 2011/2012 Katedra Gospodarki Nieruchomościami i Rozwoju Regionalnego (nazwa Jednostki Organizacyjnej) Gospodarka

Bardziej szczegółowo

5. WARUNKI REALIZACJI ZADAŃ LOGISTYCZNYCH

5. WARUNKI REALIZACJI ZADAŃ LOGISTYCZNYCH 5. WARUNKI REALIZACJI ZADAŃ LOGISTYCZNYCH Praktyka działania udowadnia, że funkcjonowanie organizacji w sektorze publicznym, jak i poza nim, oparte jest o jej zasoby. Logistyka organizacji wykorzystuje

Bardziej szczegółowo

Autor: Bożena Grad, Urszula Nowicka, Jurij Stadnicki Tytuł: PODSTAWY OBSŁUGI NIERUCHOMOŚCI W teorii i praktyce Recenzent: prof. dr hab.

Autor: Bożena Grad, Urszula Nowicka, Jurij Stadnicki Tytuł: PODSTAWY OBSŁUGI NIERUCHOMOŚCI W teorii i praktyce Recenzent: prof. dr hab. Autor: Bożena Grad, Urszula Nowicka, Jurij Stadnicki Tytuł: PODSTAWY OBSŁUGI NIERUCHOMOŚCI W teorii i praktyce Recenzent: prof. dr hab. Lech Pałasz Liczba stron: 415 Rok wydania: 2011 SPIS TREŚCI WSTĘP

Bardziej szczegółowo

Nabywanie i wynajem nieruchomości 2015-12-25 17:14:59

Nabywanie i wynajem nieruchomości 2015-12-25 17:14:59 Nabywanie i wynajem nieruchomości 2015-12-25 17:14:59 2 Ustawodawstwo fińskie zasadniczo nie przewiduje ograniczeń w nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców. Pewne ograniczenia dotyczą jedynie nieruchomości

Bardziej szczegółowo

ZAWARTOŚĆ I STRUKTURA BIZNES PLANU

ZAWARTOŚĆ I STRUKTURA BIZNES PLANU ZAWARTOŚĆ I STRUKTURA BIZNES PLANU I. STRESZCZENIE to krótkie, zwięzłe i rzeczowe podsumowanie całego dokumentu, które powinno zawierać odpowiedzi na następujące tezy: Cel opracowania planu (np. założenie

Bardziej szczegółowo

Wykład II Zagadnienia prawne systemu finansów JST

Wykład II Zagadnienia prawne systemu finansów JST Podstawy prawne finansów lokalnych Wykład II Zagadnienia prawne systemu finansów JST Dr Izabella Ewa Cech Materiały wewnętrzne PWSZ Głogów Wstęp - zakres wykładu - Pojęcie i kształt systemu finansowoprawnego

Bardziej szczegółowo

Gospodarka rynkowa. Rynkowy mechanizm popytu i podaży. Agnieszka Stus

Gospodarka rynkowa. Rynkowy mechanizm popytu i podaży. Agnieszka Stus Gospodarka rynkowa. Rynkowy mechanizm popytu i podaży. Agnieszka Stus Zagadnienia Rynki elastyczne i zmonopolizowane. Funkcje popytu i podaży (położenie, przesunięcie). Równowaga rynkowa. Prawo popytu

Bardziej szczegółowo

Finansowanie strukturalne nieruchomości oferowane przez PKO Bank Polski S.A. WARSZAWA 19 MARCA 2012 Przygotował: Edmund Cumber

Finansowanie strukturalne nieruchomości oferowane przez PKO Bank Polski S.A. WARSZAWA 19 MARCA 2012 Przygotował: Edmund Cumber Finansowanie strukturalne nieruchomości oferowane przez PKO Bank Polski S.A. WARSZAWA 19 MARCA 2012 Przygotował: Edmund Cumber Departament Finansowania Projektów Inwestycyjnych zajmuje się udzielaniem

Bardziej szczegółowo

Oferta terenów inwestycyjnych o łącznej powierzchni 1,93 ha

Oferta terenów inwestycyjnych o łącznej powierzchni 1,93 ha Oferta terenów inwestycyjnych o łącznej powierzchni 1,93 ha lokalizacja: centrum Aglomeracji Śląskiej na granicy Katowic i Siemianowic Śląskich Atrakcyjny teren inwestycyjny zlokalizowany w idealnym komunikacyjnie

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Trendy na rynku nieruchomości Zarządzanie nieruchomościami Dr hab. inż. arch. Ewa Stachura Uniwersytet Ekonomiczny w Katowicach 28 marca 2011 r. EKONOMICZNY UNIWERSYTET

Bardziej szczegółowo

PRODUKT W MARKETINGU MIX

PRODUKT W MARKETINGU MIX PRODUKT W MARKETINGU MIX PRODUKT Towar, usługa lub pomysł zawierający określony zestaw materialnych i niematerialnych cech, które zaspakajają potrzeby klientów, otrzymywany w zamian za pieniądze lub inną

Bardziej szczegółowo

MATRYCA EFEKTÓW KSZTAŁCENIA

MATRYCA EFEKTÓW KSZTAŁCENIA ZAŁĄCZNIK NR 2 MATRYCA EFEKTÓW KSZTAŁCENIA Studia podyplomowe ZARZĄDZANIE FINANSAMI I MARKETING Przedmioty OPIS EFEKTÓW KSZTAŁCENIA Absolwent studiów podyplomowych - ZARZĄDZANIE FINANSAMI I MARKETING:

Bardziej szczegółowo

Nauka o finansach. Prowadzący: Dr Jarosław Hermaszewski

Nauka o finansach. Prowadzący: Dr Jarosław Hermaszewski Nauka o finansach Prowadzący: Dr Jarosław Hermaszewski Wykład 1 CO TO SĄ FINANSE? Definicja Finanse 1. Dziedzina nauki zajmująca się analizą, jak ludzie lokują dostępne zasoby w danym okresie. 2. Ogół

Bardziej szczegółowo

Małe znów jest piękne

Małe znów jest piękne 0 Smart Investments Małe znów jest piękne Analiza: w strukturze wielkości nowobudowanych mieszkań Luty 2011 CEE Property Group Sp. z o.o. Ul. Domaniewska 42 02-672 Warszawa POLSKA Rentowność projektów

Bardziej szczegółowo

Minimum programowe dla kursu specjalistycznego w zakresie zarządzania nieruchomościami

Minimum programowe dla kursu specjalistycznego w zakresie zarządzania nieruchomościami Załącznik nr 1 do Porozumienia z dnia 9.01.2014 Minimum programowe dla kursu specjalistycznego w zakresie zarządzania nieruchomościami Program ogólny I. Zarządzanie nieruchomościami jako działalność zawodowa

Bardziej szczegółowo

dr Grzegorz Mazurek racjonalna reakcja konkurencji celowy zintegrowanym orientacji rynkowej zidentyfikowaniu i przewidywaniu potrzeb odbiorców

dr Grzegorz Mazurek racjonalna reakcja konkurencji celowy zintegrowanym orientacji rynkowej zidentyfikowaniu i przewidywaniu potrzeb odbiorców Sprawy organizacyjne Literatura B. Żurawik, W. Żurawik: Marketing usług finansowych, PWN, Warszawa, 2001 M. Pluta-Olearnik: Marketing usług bankowych, PWE, Warszawa, 2001 Marketing na rynku usług finansowych

Bardziej szczegółowo

Stan i perspektywy rozwoju rynku nieruchomości niemieszkalnych w Polsce w 2012 r.

Stan i perspektywy rozwoju rynku nieruchomości niemieszkalnych w Polsce w 2012 r. Departament Analiz Makroekonomicznych i Sektorowych Stan i perspektywy rozwoju rynku nieruchomości niemieszkalnych w Polsce w 2012 r. 26.03.2012 r. Warszawa Opracowali: Monika Orłowska tel. 22 860 54 09

Bardziej szczegółowo

Podatek od towarów i usług 5. Dostawa budynków i gruntów czyli VAT w obrocie nieruchomościami. dr Rafał Mroczkowski

Podatek od towarów i usług 5. Dostawa budynków i gruntów czyli VAT w obrocie nieruchomościami. dr Rafał Mroczkowski Podatek od towarów i usług 5. Dostawa budynków i gruntów czyli VAT w obrocie nieruchomościami dr Rafał Mroczkowski Status nieruchomości w VAT Pod rządami ustawy o VAT z 2004 r. do kategorii czynności opodatkowanych

Bardziej szczegółowo

Piąty z rzędu wzrost cen mieszkań

Piąty z rzędu wzrost cen mieszkań KOMENTARZ Open Finance, 08.06.2010 r. Piąty z rzędu wzrost cen mieszkań Indeks cen mieszkań stworzony przez Open Finance wzrósł w maju po raz piąty z rzędu tym razem o 0,7 proc. Towarzyszył temu wzrost

Bardziej szczegółowo

Obsługa podatkowa rynku nieruchomości

Obsługa podatkowa rynku nieruchomości o nas Kancelaria LTS funkcjonuje na rynku od lutego 2014 roku. Wśród licznych impulsów dla jej powstania była między innymi chęć przeniesienia doświadczeń zawodowych, zdobytych podczas zatrudnienia, na

Bardziej szczegółowo

PROGNOZA SKUTKÓW FINANSOWYCH UCHWALENIA MIEJSCOWEGO PLANU ZAGOSPODAROWANIA

PROGNOZA SKUTKÓW FINANSOWYCH UCHWALENIA MIEJSCOWEGO PLANU ZAGOSPODAROWANIA PROGNOZA SKUTKÓW FINANSOWYCH UCHWALENIA MIEJSCOWEGO PLANU ZAGOSPODAROWANIA PRZESTRZENNEGO TERENÓW POD ZABUDOWĘ MIESZKANIOWĄ JEDNORODZINNĄ I LETNISKOWĄ w WILKOWYJI, dz. nr ewid. 110, 111, 168 gm. KŁECKO

Bardziej szczegółowo

Katedra Prawa i Gospodarki Nieruchomosciami ZUT w Szczecinie Materiały na seminarium

Katedra Prawa i Gospodarki Nieruchomosciami ZUT w Szczecinie Materiały na seminarium magisterskie prowadzone przez profesora Teodora Skotarczaka z zarządzania i pośrednictwa nieruchomościami. Zasady techniczne pisania prac dyplomowych (opracowała Daria Oczkowska) Metody badań naukowych

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Rozdział I ELEMENTARNE POJĘCIA I PRZEDMIOT EKONOMII

Spis treści. Rozdział I ELEMENTARNE POJĘCIA I PRZEDMIOT EKONOMII Spis treści Rozdział I ELEMENTARNE POJĘCIA I PRZEDMIOT EKONOMII Wstępne określenie przedmiotu ekonomii 7 Ekonomia a inne nauki 9 Potrzeby ludzkie, produkcja i praca, środki produkcji i środki konsumpcji,

Bardziej szczegółowo

Mieczysław Prystupa. WYCENA NIERUCHOMOŚCI I PRZEDSIĘBIORSTW w podejściu kosztowym

Mieczysław Prystupa. WYCENA NIERUCHOMOŚCI I PRZEDSIĘBIORSTW w podejściu kosztowym Mieczysław Prystupa WYCENA NIERUCHOMOŚCI I PRZEDSIĘBIORSTW w podejściu kosztowym Warszawa 2012 Recenzenci prof. zw. dr hab. Stanisław Kasiewicz prof. nadzw. dr hab. Elżbieta Mączyńska Korekta Paulina Chmielak

Bardziej szczegółowo

Systematyka ryzyka w działalności gospodarczej

Systematyka ryzyka w działalności gospodarczej Systematyka ryzyka w działalności gospodarczej Najbardziej ogólna klasyfikacja kategorii ryzyka EFEKT Całkowite ryzyko dzieli się ze względu na kształtujące je czynniki na: Ryzyko systematyczne Ryzyko

Bardziej szczegółowo

Rozdział 1. Inwestycje samorządu terytorialnego i ich rola w rozwoju społecznogospodarczym

Rozdział 1. Inwestycje samorządu terytorialnego i ich rola w rozwoju społecznogospodarczym OCENA EFEKTYWNOŚCI I FINANSOWANIE PROJEKTÓW INWESTYCYJNYCH JEDNOSTEK SAMORZĄDU TERYTORIALNEGO WSPÓŁFINANSOWANYCH FUNDUSZAMI UNII EUROPEJSKIEJ Autor: Jacek Sierak, Remigiusz Górniak, Wstęp Jednostki samorządu

Bardziej szczegółowo

Bezpieczeństwo społeczne

Bezpieczeństwo społeczne Bezpieczeństwo społeczne Potrzeby współczesnego społeczeństwa w zakresie bezpieczeństwa Potrzeba - odczuwany brak czegoś i chęć jego zaspokojenia. W literaturze znana jest hierarchia potrzeb według Maslowa

Bardziej szczegółowo

Kredytowe instrumenty a stabilność finansowa

Kredytowe instrumenty a stabilność finansowa Monografie i Opracowania 563 Paweł Niedziółka Kredytowe instrumenty a stabilność finansowa Warszawa 2009 Szkoła Główna Handlowa w Warszawie OFICYNA WYDAWNICZA Spis treści Indeks skrótów nazw własnych używanych

Bardziej szczegółowo

Rynek nieruchomości w polskich miejscowościach turystycznych

Rynek nieruchomości w polskich miejscowościach turystycznych Rynek nieruchomości w polskich miejscowościach turystycznych Charakterystyka, wielkość oraz struktura podaży. Szansa na zyski Morze, góry, Warmia i Mazury Zima 2009 W Polsce rynek nieruchomości wypoczynkowych

Bardziej szczegółowo

Specjalność - Marketing i zarządzanie logistyczne

Specjalność - Marketing i zarządzanie logistyczne Zagadnienia na egzamin dyplomowy na Wydziale Zarządzania Społecznej Akademii nauk Studia pierwszego stopnia kierunek zarządzanie w roku akademickim 2012/2013 Specjalność - Marketing i zarządzanie logistyczne

Bardziej szczegółowo

Rynek mieszkaniowy w głównych miastach Polski. II kwartał 2008

Rynek mieszkaniowy w głównych miastach Polski. II kwartał 2008 Rynek mieszkaniowy w głównych miastach Polski II kwartał 28 Podaż 2 W pierwszej połowie bieżącego roku na rynku mieszkaniowym w Polsce nastąpiła zmiana w relacji popytu względem podaży. Popyt na mieszkania,

Bardziej szczegółowo

Minimum programowe dla pośredników w obrocie nieruchomościami

Minimum programowe dla pośredników w obrocie nieruchomościami Załącznik nr 1a do Porozumienia z dnia 9.01 013 r. Minimum programowe dla pośredników w Program ogólny Blok Grupa tematyczna Tematyka wykładów Liczba godzin I PODSTAWY WIEDZY Z ZAKRESU PRAWA 5 1 Pojęcia

Bardziej szczegółowo

Rynek Budowlany-J.Deszcz 2013-03-02

Rynek Budowlany-J.Deszcz 2013-03-02 Politechnika Śląska w Gliwicach Wydział Budownictwa Katedra Procesów Budowlanych Badania i analizy rynku w działalności przedsiębiorstwa budowlanego. Potrzeby badań rynku na etapie planowania biznesu Kim

Bardziej szczegółowo

informacje o firmie Knight Frank Sp. z o.o.

informacje o firmie Knight Frank Sp. z o.o. informacje o firmie Knight Frank Sp. z o.o. Knight Frank na świecie Knight Frank Sp. z o.o. jest częścią Grupy Knight Frank, wiodącej międzynarodowej grupy doradców w dziedzinie nieruchomości. Knight Frank

Bardziej szczegółowo

STRATEGIA. wprowadzania nowych produktów na rynki docelowe: Chiny, Tajlandia, Turcja, Litwa

STRATEGIA. wprowadzania nowych produktów na rynki docelowe: Chiny, Tajlandia, Turcja, Litwa STRATEGIA wprowadzania nowych produktów na rynki docelowe: Chiny, Tajlandia, Turcja, Litwa Gdańsk, kwiecień 2014 Opracowanie wykonała pracowania marketingowa SBM Sławomir Błażewicz 80-434 Gdańsk, ul. Danusi

Bardziej szczegółowo

i inwestowania w biznesie

i inwestowania w biznesie Podstawy finansów i inwestowania w biznesie Wykład 1 Plan wykładu Pojęcie inwestowania i inwestycji, rodzaje inwestycji Instrumenty finansowe Charakterystyka rynku finansowego Rodzaje podmiotów działających

Bardziej szczegółowo

PREZENTACJA WYNIKÓW GRUPY KAPITAŁOWEJ EMMERSON REALTY S.A. 2014 r. I-III kw. 2015 r.

PREZENTACJA WYNIKÓW GRUPY KAPITAŁOWEJ EMMERSON REALTY S.A. 2014 r. I-III kw. 2015 r. PREZENTACJA WYNIKÓW GRUPY KAPITAŁOWEJ EMMERSON REALTY S.A. 2014 r. I-III kw. 2015 r. AGENDA Profil firmy Grupa Emmerson Realty S.A. Wybrane wyniki finansowe Zasięg działania Kierunki rozwoju Jeden z liderów

Bardziej szczegółowo

Analiza rynku, wybrane elementy przydatne. majątkowego

Analiza rynku, wybrane elementy przydatne. majątkowego 2010-20112011 Analiza rynku, wybrane elementy przydatne w czynnościach rzeczoznawcy majątkowego Rynek lokalny rynek miasta i gminy Łódź na prawach powiatu. Łódź to miasto liczące ok 745 tysięcy mieszkańców

Bardziej szczegółowo

Ceny transferowe jeszcze podatki czy już ekonomia? Michał Majdański BT&A Podatki

Ceny transferowe jeszcze podatki czy już ekonomia? Michał Majdański BT&A Podatki Ceny transferowe jeszcze podatki czy już ekonomia? Michał Majdański BT&A Podatki Plan prezentacji 1. Ceny transferowe uwagi wstępne 2. Definicja podmiotów powiązanych 3. Zasada ceny rynkowej 4. Podatkowe

Bardziej szczegółowo

Małopolska Agencja Rozwoju Regionalnego S.A. www.marr.pl

Małopolska Agencja Rozwoju Regionalnego S.A. www.marr.pl Małopolska Agencja Rozwoju Regionalnego S.A. MARR SA: Założona w 1993 Główny udziałowiec Województwo Małopolskie 88,8% 170 pracowników Kapitał założycielski: 87 675 000 PLN (~20 mln EUR) Oferta MARR SA

Bardziej szczegółowo

ASM 603 + ASM 604 + ASM 605: Finansowanie i wycena nieruchomości jako inwestycji cz. 1-3

ASM 603 + ASM 604 + ASM 605: Finansowanie i wycena nieruchomości jako inwestycji cz. 1-3 ASM 603 + ASM 604 + ASM 605: Finansowanie i wycena nieruchomości jako inwestycji cz. 1-3 Szczegółowy program kursu ASM 603: Finansowanie i wycena nieruchomości jako inwestycji cz. 1 1. Zagadnienia ekonomiczne

Bardziej szczegółowo

Certyfikaty energetyczne - zmiany w Prawie budowlanym

Certyfikaty energetyczne - zmiany w Prawie budowlanym BAZA LOKALOWA 12 Certyfikaty energetyczne - zmiany w Prawie budowlanym W dniu 15 października 2009 weszła w życie nowelizacja ustawy Prawo budowlane. Do ustawy bazowej z dnia 7 lipca 1994 r. (Dz. U. z

Bardziej szczegółowo

KONIECZNOŚĆ DECYZJI O POZWOLENIU NA BUDOWĘ WG WYROKU TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO 2011

KONIECZNOŚĆ DECYZJI O POZWOLENIU NA BUDOWĘ WG WYROKU TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO 2011 1 KONIECZNOŚĆ DECYZJI O POZWOLENIU NA BUDOWĘ WG WYROKU TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO 2011 Decyzja o pozwolenie na budowę stanowi istotną gwarancję ochrony nie tylko praw osób trzecich lecz także interesu publicznego.

Bardziej szczegółowo

A. Z zakresu przedmiotów kształcenia ogólnego. I. Gospodarka regionalna

A. Z zakresu przedmiotów kształcenia ogólnego. I. Gospodarka regionalna TEMATY, KTÓRE STUDENCI WYDZIAŁU ZAMIEJSCOWEGO W ŻYRARDOWIE STAROPOLSKIEJ SZKOŁY WYŻSZEJ POWINNI UMIEĆ OMÓWIĆ W TRAKCIE OBRONY PRAC DYPLOMOWYCH (LICENCJACKICH) A. Z zakresu przedmiotów kształcenia ogólnego

Bardziej szczegółowo

Czym jest kredyt hipoteczny i jakie mamy jego rodzaje?

Czym jest kredyt hipoteczny i jakie mamy jego rodzaje? Czym jest kredyt hipoteczny i jakie mamy jego rodzaje? Autor: Przemysław Mudel p.mudel@niezaleznydoradca.pl Copyright 2007 Przemysław Mudel Edycja z dnia: 02 stycznia 2012 W ostatnim okresie nastąpiło

Bardziej szczegółowo

Zestawy zagadnień na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia)

Zestawy zagadnień na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia) Zestawy zagadnień na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia) Obowiązuje od 01.10.2014 Zgodnie z Zarządzeniem Rektora ZPSB w sprawie Regulaminu Procedur Dyplomowych, na egzaminie magisterskim

Bardziej szczegółowo

DYSTRYBUCJA W MARKETINGU MIX

DYSTRYBUCJA W MARKETINGU MIX DYSTRYBUCJA W MARKETINGU MIX DEFINICJA Dystrybucja - proces transferu dóbr i usług ze sfery wytwarzania do sfery finalnej konsumpcji lub finalnego zużycia poprzez kolejne szczeble i etapy kanałów dystrybucyjnych.

Bardziej szczegółowo

Szkoła Główna Handlowa w Warszawie Agnieszka Alińska. Zwrotne instrumenty finansowe w procesie stymulowania rozwoju regionalnego

Szkoła Główna Handlowa w Warszawie Agnieszka Alińska. Zwrotne instrumenty finansowe w procesie stymulowania rozwoju regionalnego Szkoła Główna Handlowa w Warszawie Agnieszka Alińska Zwrotne instrumenty finansowe w procesie stymulowania rozwoju regionalnego Plan prezentacji System finansowy a sfera realna Rozwój w ujęciu krajowym,

Bardziej szczegółowo

ZAKRES TEMATYCZNY EGZAMINU LICENCJACKIEGO

ZAKRES TEMATYCZNY EGZAMINU LICENCJACKIEGO Wydział Nauk Ekonomicznych i Zarządzania Kierunek Analityka Gospodarcza Studia stacjonarne I stopnia ZAKRES TEMATYCZNY EGZAMINU LICENCJACKIEGO Zagadnienia ogólnoekonomiczne 1. Aktualna sytuacja na europejskim

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA Nr VID175/03 RADY GMINY W LUBRZY. w sprawie określenia zasad nabywania, zbywania, obciążania nieruchomości

UCHWAŁA Nr VID175/03 RADY GMINY W LUBRZY. w sprawie określenia zasad nabywania, zbywania, obciążania nieruchomości UCHWAŁA Nr VID175/03 RADY GMINY W LUBRZY w sprawie określenia zasad nabywania, zbywania, obciążania nieruchomości gruntowych oraz ich wydzierżawienia lub najmu na okres dłuższy niż 3 lata. Na podstawie

Bardziej szczegółowo

Instrumenty finansowe w procesie rewitalizacji terenów poprzemysłowych w warunkach polskich

Instrumenty finansowe w procesie rewitalizacji terenów poprzemysłowych w warunkach polskich Instrumenty finansowe w procesie rewitalizacji terenów poprzemysłowych w warunkach polskich Mgr Bogusław Wacławik Doktorant na Wydziale Finansów Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie 1 Maksyma wystąpienia:

Bardziej szczegółowo

informacje o firmie Knight Frank Polska

informacje o firmie Knight Frank Polska informacje o firmie Knight Frank Polska Informacje o firmie 1. Knight Frank na świecie Knight Frank Sp. z o.o. jest częścią Grupy Knight Frank, wiodącej międzynarodowej grupy doradców w dziedzinie nieruchomości.

Bardziej szczegółowo

Market Microstructure and Financial Intermediation

Market Microstructure and Financial Intermediation Market Microstructure and Financial Intermediation by F. Spulber - Corporate Yield Spreads: Default Risk or Liquidity? New Evidence from the Credit Default Swap Market by Francis A. Longstaff, Sanjay Mithal

Bardziej szczegółowo

ZOSTAŃ INWESTOREM GRUNTOWYM. Bank Ziemi

ZOSTAŃ INWESTOREM GRUNTOWYM. Bank Ziemi ZOSTAŃ INWESTOREM GRUNTOWYM Zapraszamy do zapoznania się z prezentacją Banku Ziemi o inwestowaniu w grunty, która omawia poniższe tematy. pośrednictwo w obrocie ziemią serwisy do sprzedaży ziemi doradca

Bardziej szczegółowo

System monitorowania realizacji strategii rozwoju. Andrzej Sobczyk

System monitorowania realizacji strategii rozwoju. Andrzej Sobczyk System monitorowania realizacji strategii rozwoju Andrzej Sobczyk System monitorowania realizacji strategii rozwoju Proces systematycznego zbierania, analizowania publikowania wiarygodnych informacji,

Bardziej szczegółowo

RYNEK MIESZKANIOWY SIERPIEŃ 2015

RYNEK MIESZKANIOWY SIERPIEŃ 2015 X X X X X X X X X X RYNEK MESZKANOWY SERPEŃ Deweloperzy już od drugiej połowy 2013 roku cieszą się dobrymi wynikami sprzedażowymi, jednak dynamiczny wzrost sprzedaży mieszkań odnotowuje się od marca, kiedy

Bardziej szczegółowo

ŚWIADECTWA CHARAKTERYSTYKI ENERGETYCZNEJ INFORMATOR

ŚWIADECTWA CHARAKTERYSTYKI ENERGETYCZNEJ INFORMATOR MINISTERSTWO INFRASTRUKTURY ŚWIADECTWA CHARAKTERYSTYKI ENERGETYCZNEJ INFORMATOR Warszawa 2009 50 100 150 200 Opracowanie: Departament Rynku Budowlanego i Techniki przy współpracy Biura Informacji i Promocji.

Bardziej szczegółowo

Jacy inwestorzy i na jakich warunkach mogą wejść w projekty MS pozyskując niezbędne finansowanie?

Jacy inwestorzy i na jakich warunkach mogą wejść w projekty MS pozyskując niezbędne finansowanie? Jacy inwestorzy i na jakich warunkach mogą wejść w projekty MS pozyskując niezbędne finansowanie? Bolesław Meluch Związek Banków Polskich Warunki powstawania projektów mieszkalnictwa senioralnego: Potrzebna

Bardziej szczegółowo

Czy chcą Państwo odnosić sukcesy na rynkach niemieckojęzycznych? Oferujemy Państwu efektywne rozwiązania prowadzące do sukcesu.

Czy chcą Państwo odnosić sukcesy na rynkach niemieckojęzycznych? Oferujemy Państwu efektywne rozwiązania prowadzące do sukcesu. Czy chcą Państwo odnosić sukcesy na rynkach niemieckojęzycznych? Oferujemy Państwu efektywne rozwiązania prowadzące do sukcesu. Nasz pomysł Państwa szansa Czy chcą aby Państwa firma odniosła sukces na

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 6 - Brief Komercjalizacyjny planowanego przedsięwzięcia typu spin off ... ... ... Rynek

Załącznik nr 6 - Brief Komercjalizacyjny planowanego przedsięwzięcia typu spin off ... ... ... Rynek Załącznik nr 6 - Brief Komercjalizacyjny planowanego przedsięwzięcia typu spin off Numer projektu*: Tytuł planowanego przedsięwzięcia:......... Rynek Jaka jest aktualna sytuacja branży? (w miarę możliwości

Bardziej szczegółowo

Instrukcja sporz dzania Harmonogramu Realizacji Projektu dla przedsi wzi w ramach projektów dofinansowywanych ze

Instrukcja sporz dzania Harmonogramu Realizacji Projektu dla przedsi wzi w ramach projektów dofinansowywanych ze Instrukcja sporządzania Harmonogramu Realizacji Projektu dla przedsięwzięć w ramach projektów dofinansowywanych ze środków Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko Priorytetowa IV I. W zależności

Bardziej szczegółowo

Miejsce i rola informacji w procesie kształtowania konsumpcji

Miejsce i rola informacji w procesie kształtowania konsumpcji KONSUMENT I RYNEK partnerstwo czy konflikt interesów? Miejsce i rola informacji w procesie kształtowania konsumpcji dr Jerzy Małkowski Oddział Warszawski Polskiego Towarzystwa Ekonomicznego Warszawa, 14

Bardziej szczegółowo

INWESTOWANIE W NIERUCHOMOŚCI CZY TO SIĘ JESZCZE OPŁACA?

INWESTOWANIE W NIERUCHOMOŚCI CZY TO SIĘ JESZCZE OPŁACA? INWESTOWANIE W NIERUCHOMOŚCI CZY TO SIĘ JESZCZE OPŁACA? Pod takim tytułem Instytut Analiz Monitor Rynku Nieruchomości mrn.pl zorganizował trzecią już konferencję analityków i doradców w środę, 28 maja

Bardziej szczegółowo

Otoczenie organizacji

Otoczenie organizacji Otoczenie organizacji Rodzaje otoczenia przedsiębiorstwa: makrootoczenie mezootoczenie otoczenie konkurencyjne Makrootoczenie jest to zespół warunków funkcjonowania przedsiębiorstwa wynikający z tego,

Bardziej szczegółowo

Rynek wynajmu mieszkań - raport kwartalny za IV kw. 2008

Rynek wynajmu mieszkań - raport kwartalny za IV kw. 2008 Rynek wynajmu mieszkań - raport kwartalny za IV kw. 2008 Autor: Wynajem.pl i CEE Property Group 19.01.2009. Portal finansowy IPO.pl Stawki najmu mieszkań w największych polskich aglomeracjach rosną w tempie

Bardziej szczegółowo

SPRAWOZDANIE RADY NADZORCZEJ AD.DRĄGOWSKI S.A. Z DZIAŁALNOŚCI ZA 2014 ROKU ORAZ Z OCENA SPRAWOZDAŃIA ZARZĄDU ZA 2014 ROK

SPRAWOZDANIE RADY NADZORCZEJ AD.DRĄGOWSKI S.A. Z DZIAŁALNOŚCI ZA 2014 ROKU ORAZ Z OCENA SPRAWOZDAŃIA ZARZĄDU ZA 2014 ROK Warszawa, dnia 20 kwietnia 2014 rok. SPRAWOZDANIE RADY NADZORCZEJ AD.DRĄGOWSKI S.A. Z DZIAŁALNOŚCI ZA 2014 ROKU ORAZ Z OCENA SPRAWOZDAŃIA ZARZĄDU ZA 2014 ROK W okresie sprawozdawczym Rada Nadzorcza odbyła

Bardziej szczegółowo

MIROSŁAWA CAPIGA. m #

MIROSŁAWA CAPIGA. m # MIROSŁAWA CAPIGA m # Katowice 2008 SPIS TREŚCI WSTĘP 11 CZĘŚĆ I DWUSZCZEBLOWOŚĆ SYSTEMU BANKOWEGO W POLSCE Rozdział 1 SPECYFIKA SYSTEMU BANKOWEGO 15 1.1. System bankowy jako element rynkowego systemu finansowego

Bardziej szczegółowo

Plan wykorzystania zasobu nieruchomości stanowiących własność Gminy Reszel oraz oddanych w użytkowanie wieczyste na lata 2015-2017

Plan wykorzystania zasobu nieruchomości stanowiących własność Gminy Reszel oraz oddanych w użytkowanie wieczyste na lata 2015-2017 Załącznik do Zarządzenia Nr 130/2014 Burmistrza Reszla z dnia 29 grudnia 2014 roku Plan wykorzystania zasobu nieruchomości stanowiących własność Gminy Reszel oraz oddanych w użytkowanie wieczyste na lata

Bardziej szczegółowo