Witam serdecznie na cyklu wykładów z podstaw prawa ustrojowego UE.

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Witam serdecznie na cyklu wykładów z podstaw prawa ustrojowego UE."

Transkrypt

1 EUROPEISTYCZNE PODYPLOMOWE STUDIA UNIWERSYTECKIE CENTRUM EUROPEJSKIE UNIWERSYTET WARSZAWSKI EDYCJA XX 2009/2010 DR PATRYCJA DĄBROWSKA WYKŁAD PODSTAWY PRAWA USTROJOWEGO (INSTYTUCJONALNEGO) UNII EUROPEJSKIEJ Szanowni Państwo, Witam serdecznie na cyklu wykładów z podstaw prawa ustrojowego UE. Wykład obejmuje główne zagadnienia systemowe z zakresu prawa UE czyli: charakter UE i unijne zasady ustrojowe, rodzaje aktów prawnych i zasady stosowania prawa UE na płaszczyźnie krajowej, system ochrony prawnej, oraz pozycję jednostki w UE. Poszczególne tematy będą przedstawione w świetle zmian i reform przewidywanych przez Traktat z Lizbony. W załączeniu szczegółowy kalendarz i tematyka spotkań oraz zarys treści kolejnych wykładów; wraz ze wskazaniem użytecznych pozycji literaturowych i adresów internetowych gdzie można znaleźć dokumenty, orzecznictwo i informacje o prawie UE. Ponadto, na zajęcia będą przygotowywane dodatkowe materiały. Wszelkie pytania i wątpliwości proszę kierować na mój adres Do zobaczenia na pierwszych zajęciach Patrycja Dąbrowska 1

2 KALENDARZ I TEMATYKA ZAJĘĆ ZAJĘCIA 1 WPROWADZENIE DO SYSTEMU PRAWA UE UNIA A PAŃSTWA CZŁONKOWSKIE ( ) CZ. I: WPROWADZENIE DO PRAWA UE. 1. Struktura i charakter UE 2. Podstawowe pojęcia 3. Cechy UE jako organizacji międzynarodowej i ponadnarodowej 4. Cele i zadania UE, obszary współpracy państw członkowskich, charakter integracji: pozytywna i negatywna 5. Wspólna Polityka Zagraniczna i Bezpieczeństwa oraz Wspólny Obszar Wolności, Bezpieczeństwa i Sprawiedliwości zarys problematyki 6. Znaczenia reformy UE zmiany wprowadzone przez Traktat z Lizbony ( TL ) CZ. II: PODZIAŁ KOMPETENCJI POMIĘDZY UE A PAŃSTWA CZŁONKOWSKIE 1. Zasada kompetencji przyznanych a. Kompetencje w sferze wewnętrznej b. Rodzaje i charakter harmonizacji c. Kompetencje w stosunkach zewnętrznych 2. Zasady określające cechy prawa wspólnotowego względem prawa krajowego wzmianka ZAJĘCIA 2 PODSTAWOWE ZASADY USTROJOWE UE ŹRÓDŁA PRAWA UE I ICH ZNACZENIE W PORZĄDKACH KRAJOWYCH ( ) CZ. I: GŁÓWNE ZASADY USTROJOWE UE. 1. Zasada kompetencji przyznanych i zasada równowagi instytucjonalnej 2. Zasada pomocniczości (subsydiarności) 3. Zasada proporcjonalności 4. Zasada lojalności (solidarności) 5. Zasada niedyskryminacji 6. Zasada poszanowania wolności, demokracji i praw człowieka 7. Zasada rządów prawa 2

3 CZ. II: ŹRÓDŁA PRAWA UE. 1. Rozróżnienie prawa pierwotnego i pochodnego (wtórnego) 2. Ogólne zasady prawa jako źródło prawa 3. Traktaty 4. Umowy międzynarodowe Unii Europejskiej/ Wspólnoty Europejskiej 5. Akty prawa pochodnego 6. Wybór aktu prawnego 7. Nowe podejście do harmonizacji i znaczenie prawa miękkiego 8. Możliwości derogacji przez państwa członkowskie od prawa UE 9. Konsekwencje zmian wynikających z Traktatu z Lizbony ZAJĘCIA 3 PRAWO UE W PORZĄDKACH PRAWNYCH PAŃSTW CZŁONKOWSKICH (I) ( ) CZ. I: PRAWO UE A PRAWO PAŃSTW CZŁONKOWSKICH 1. Autonomia prawa UE 2. Zasada pierwszeństwa prawa UE/wspólnotowego wobec prawa krajowego w odniesieniu do poszczególnych źródeł prawa 3. Bezpośrednie stosowanie oraz bezpośrednia skuteczność prawa UE/wspólnotowego w odniesieniu do poszczególnych źródeł prawa CZ. II: STOSOWANIE PRAWA UE PRZEZ PAŃSTWA CZŁONKOWSKIE 1. Zasada autonomii proceduralnej i organizacyjnej państw członkowskich 2. Zasada zdecentralizowanego wdrażania prawa UE 3. Zasada efektywności prawa UE/wspólnotowego zakres i skutki ZAJĘCIA 4 PRAWO UE W PORZĄDKACH PRAWNYCH PAŃSTW CZŁONKOWSKICH (II) ( ) CZ. I: STOSOWANIE PRAWA UE W PAŃSTWACH CZŁONKOWSKICH OBOWIĄZKI ORGANÓW KRAJOWYCH STANOWIĄCYCH I STOSUJACYCH PRAWO 1. Zapewnianie efektywnego stosowania prawa UE przez organy i sądy krajowe 2. Podstawowe wiadomości na temat wdrażania prawa wspólnotowego do prawa krajowego a. Obowiązki organów krajowych b. Metody implementacji prawa wspólnotowego c. Treść i formy implementacji 3

4 3. Pro-unijna interpretacja prawa krajowego (tzw. skutek pośredni prawa UE) 4. Przesłanki odpowiedzialności odszkodowawczej państwa wobec jednostek za naruszenie prawa UE/wspólnotowego a. Zakres odpowiedzialności odszkodowawczej b. Realizacja roszczeń odszkodowawczych 5. Efektywna ochrona prawna jednostek CZ. II: ZAPEWNIANIE SKUTECZNOŚCI PRAWA UNII EUROPEJSKIEJ W SYSTEMACH KRAJOWYCH PODSUMOWANIE NA TLE PRZYKŁADÓW I ROZWIĄZAŃ Z SYSTEMU PRAWA POLSKIEGO CZ. III: PODSTAWOWE INFORMACJE DOTYCZACE SYSTEMU OCHRONY PRAWNEJ W UE 1. Sady krajowe jako tzw. sądy wspólnotowe odróżnienie 2. Charakterystyka właściwości Trybunału Sprawiedliwości Wspólnot Europejskich (Trybunał Sprawiedliwości, Sąd Pierwszej Instancji i Sąd ds. Służby Publicznej) 3. Podział zadań pomiędzy sądami oraz jurysdykcja sporna (rodzaje skarg) i niesporna ( ) ZAJĘCIA 5 OCHRONA PRAWNA ORAZ POZYCJA JEDNOSTKI W UE CZ. I: WSPÓŁPRACA SĄDÓW KRAJOWYCH Z EUROPEJSKIM TRYBUNAŁEM SPRAWIEDLIWOŚCI W RAMACH PROCEDURY WNIOSKÓW O ORZECZENIE WSTĘPNE 1. Podział ról pomiędzy Trybunałem Sprawiedliwości, a sądami krajowymi 2. Sądy upoważnione do kierowania wniosków o orzeczenie wstępne 3. Przedmiot wniosków (wykładnia i badanie legalności prawa wspólnotowego) 4. Obowiązek, a uprawnienie do wystąpienia z wnioskiem o orzeczenie wstępne 5. Skutki orzeczeń wstępnych i przykłady spraw polskich CZ. II: SYSTEM SKARG I ODPOWIEDZIALNOŚĆ PAŃSTWA ZA DZIAŁANIA WBREW PRAWU UE 1. Spory pomiędzy instytucjami: skargi o stwierdzenie nieważności aktu wspólnotowego i na bezczynność organów 2. Kontrola legalności aktów prawnych i skarga na bezczynność organów ze strony podmiotów prywatnych Odpowiedzialność państw za naruszenie prawa wspólnotowego przed ETS 3. Odpowiedzialność odszkodowawcza Wspólnoty Europejskiej - wzmianka CZ. III: POZYCJA JEDNOSTKI W UE 1. Obywatelstwo UE i podstawowe uprawnienia 2. Prawo do efektywnej ochrony prawnej 3. Ochrona praw podstawowych 4. Karta Praw Podstawowych UE oraz znaczenie reformy z TL 4

5 POLECANA LITERATURA I UŻYECZNE ŹRÓDŁA INFORMACJI: PODRĘCZNIKI I ARTYKUŁY: J. Barcz, M. Górka, A. Wyrozumska, Instytucje i Prawo Unii Europejskiej. Podręcznik dla kierunków zarządzania i administracji, LexisNexis, Warszawa 2008 J. Barcz (red.), Ustrój Unii Europejskiej (wydanie zbiorowe, tomy I-XII), Instytut Wydawniczy EuroPrawo, Warszawa 2009 (lub podstawowe tomy II, IV-V z tej samej serii) J. Barcz (red.), Prawo Unii Europejskiej. Zagadnienia systemowe, Wydawnictwo Prawo i Praktyka Gospodarcza, Warszawa 2006 (wyd. 3) J. Barcz, E. Kawecka-Wyrzykowska, K. Michałowska-Gorywoda, Integracja europejska, Wydawnictwo Wolters Kluwer, Warszawa 2007 Wróbel A. (red.), Stosowanie prawa Unii Europejskiej przez sądy, Kraków, Zakamycze, 2005 Wróbel A. (red.), oraz K. Kowalik-Bańczyk i M. Szwarc-Kuczer, (redaktorzy tomu) Stosowanie prawa Unii Europejskiej przez sądy, t. II, Warszawa 2007 P. Craig, G. de Burca, EU law Text Cases and Materials, Oxford OUP 2008 K. Kowalik-Bańczyk/ M. Szwarc Traktat z Lizbony reforma czy jej pozory?, Studia prawnicze, nr 1/2008, PAN INP, Warszawa Sprawy międzynarodowe, nr 4/2007 (część artykułowa numeru poświęcona TL zespół autorów), PISM, Warszawa KOMENTARZE: Mik C., Czapliński Wł., Traktat o Unii Europejskiej, Warszawa, Dom Wydawniczy ABC, Wróbel A. (red.), Traktat ustanawiający WE Komentarz, Wolters Kuwer, Warszawa AKTY PRAWNE: Traktat o Unii Europejskiej (TUE) Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE) (do wejścia w życie Traktatu z Lizbony= Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską) Ustawa o współpracy Rady Ministrów z Sejmem i Senatem w sprawach związanych z członkostwem Rzeczpospolitej Polskiej w Unii Europejskiej Dziennik Ustaw z 2004 r., Nr 52, poz. 515 ze zmianami Traktaty są dostępne w różnych zbiorach: ważne aby było to wersji ze zmianami wynikającymi z TL: Przewodnik po Traktacie z Lizbony Traktaty stanowiące Unię Europejską J. Barcz, LexisNexis, Warszawa 2008 lub Traktat z Lizbony. Ujednolicone teksty Aktów Podstawowych Unii Europejskiej, R. Bujalski, P. Łędzki, Wolters Kluwer Polska - OFICYNA, 2008 Traktat o UE i Traktat o funkcjonowaniu UE (po wejściu w życie TL) wersje skonsolidowane [TUE i TFUE w wersji zmienionej Traktatem z Lizbony z 13 grudnia 2007 r.] są dostepne: Akty prawne dostępne są także na stronach Urzędu Komitetu Integracji Europejskiej: ocategory= 5

6 ORZECZNICTWO EUROPEJSKIEGO TRYBUNAŁU SPRAWIEDLIWOŚCI: Zbiory orzeczeń: Prawo Wspólnot Europejskich. Orzecznictwo, Wł. Czapliński, R. Ostrihansky, P. Saganek, A. Wyrozumska, Wyd. Scholar, Warszawa, Orzecznictwo Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości, R. Skubisz (red.); wprow. E. Skrzydło- Tefelska, R. Skubisz, A. Wróbel; Warszawa, C. H. Beck, Prawo Unii Europejskiej Casebook, cz. I, II, J. Barcz, W. Góralski, I. Kolowca, Wydawnictwo Prawo i Praktyka Gospodarcza, Warszawa 2007 Bazy danych orzecznictwa ETS: Serwer UE EUR-lex lub Trybunału Orzeczenia historyczne w języku polskim: UŻYTECZNE BAZY DANYCH: Serwer UE, baza EUR-lex Procedura legislacyjna UE (kolejne etapy i dokumenty): Obserwatorium legislacyjne Parlamentu Europejskiego: (j. ang.) Rejestr dokumentów Rady Unii Europejskiej Rejestr dokumentów Komisji Europejskiej oraz dokumentów komitetów komitologicznych (j. ang) Urząd Komitetu Integracji Europejskiej WIADOMOŚCI BIEŻĄCE: Serwisy informacyjne: (j.pol); (j.ang); oraz codzienne wiadomości prasowe Komisji Europejskiej (j. ang) 6

Sylabus przedmiotu / modułu kształcenia - (studia podyplomowe)

Sylabus przedmiotu / modułu kształcenia - (studia podyplomowe) załącznik nr 6 Sylabus przedmiotu / modułu kształcenia - (studia podyplomowe) Nazwa przedmiotu/modułu kształcenia Nazwa w języku angielskim Język wykładowy Ustrój polityczno-prawny w Polsce i UE Legal

Bardziej szczegółowo

SYLABUS. Opis poszczególnych przedmiotów Description of individual course units

SYLABUS. Opis poszczególnych przedmiotów Description of individual course units KIERUNEK STUDIÓW Administracja STOPIEŃ EDUKACJI Studia stacjonarne I stopnia SYLABUS Opis poszczególnych przedmiotów Description of individual course units II.B. l II. B. 2 II.B.3 II B. 4 II. B. 5 II.B.6

Bardziej szczegółowo

System instytucjonalny i prawny Unii Europejskiej. Autor: Justyna Maliszewska-Nienartowicz CZĘŚĆ I. OGÓLNA CHARAKTERYSTYKA UNII EUROPEJSKIEJ

System instytucjonalny i prawny Unii Europejskiej. Autor: Justyna Maliszewska-Nienartowicz CZĘŚĆ I. OGÓLNA CHARAKTERYSTYKA UNII EUROPEJSKIEJ System instytucjonalny i prawny Unii Europejskiej. Autor: Justyna Maliszewska-Nienartowicz CZĘŚĆ I. OGÓLNA CHARAKTERYSTYKA UNII EUROPEJSKIEJ ROZDZIAŁ 1. CHARAKTER PRAWNY UNII EUROPEJSKIEJ ROZDZIAŁ 2. OSOBOWOŚĆ

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wykaz literatury... XVII Przedmowa... XIX

Spis treści. Wykaz literatury... XVII Przedmowa... XIX Wykaz skrótów... XIII Wykaz literatury... XVII Przedmowa... XIX Rozdział I. Zagadnienia wprowadzające... 1 1. Prawo Unii Europejskiej jako akademicka dyscyplina prawa... 3 I. Rozwój autonomicznej dyscypliny

Bardziej szczegółowo

SYLABUS. Opis poszczególnych przedmiotów Description of individual course units

SYLABUS. Opis poszczególnych przedmiotów Description of individual course units KIERUNEK STUDIÓW Europeistyka STOPIEŃ EDUKACJI Studia stacjonarne I stopnia SYLABUS Opis poszczególnych przedmiotów Description of individual course units II.B. l II. B. 2 II.B.3 II B. 4 II. B. 5 II.B.6

Bardziej szczegółowo

Spis treści Rozdział I. Europeizacja prawa administracyjnego pojęcie i konteksty 1. Uwagi wstępne 2. Europeizacja prawa administracyjnego

Spis treści Rozdział I. Europeizacja prawa administracyjnego pojęcie i konteksty 1. Uwagi wstępne 2. Europeizacja prawa administracyjnego Przedmowa... V Wykaz skrótów... XIII Rozdział I. Europeizacja prawa administracyjnego pojęcie i konteksty. 1 1. Uwagi wstępne... 10 I. Europeizacja............................................... 10 II.

Bardziej szczegółowo

SYLABUS. Opis poszczególnych przedmiotów Description of individual course units

SYLABUS. Opis poszczególnych przedmiotów Description of individual course units KIERUNEK STUDIÓW Administracja STOPIEŃ EDUKACJI Studia stacjonarne I stopnia SYLABUS Opis poszczególnych przedmiotów Description of individual course units II.B. l II. B. 2 II.B.3 II B. 4 II. B. 5 II.B.6

Bardziej szczegółowo

Krakowska Akademia im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego. Karta przedmiotu. obowiązuje studentów, którzy rozpoczęli studia w roku akademickim 2012/2013

Krakowska Akademia im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego. Karta przedmiotu. obowiązuje studentów, którzy rozpoczęli studia w roku akademickim 2012/2013 Krakowska Akademia im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego Karta przedmiotu obowiązuje studentów, którzy rozpoczęli studia w roku akademickim 2012/2013 WydziałPrawa, Administracji i Stosunków Międzynarodowych

Bardziej szczegółowo

Efektywność prawa wspólnotowego w Polsce na przykładzie VAT

Efektywność prawa wspólnotowego w Polsce na przykładzie VAT Efektywność prawa wspólnotowego w Polsce na przykładzie VAT Adam Bartosiewicz Oficyna a Wolters Kluwer business Warszawa 2009 Wykaz skrótów 13 Akty prawne 13 Organy 14 Publikatory 14 Uwagi wprowadzające

Bardziej szczegółowo

Spis treści: Wykaz skrótów Przedmowa (Artur Kuś)

Spis treści: Wykaz skrótów Przedmowa (Artur Kuś) Spis treści: Wykaz skrótów Przedmowa (Artur Kuś) Rozdział I. Geneza i rozwój procesów integracyjnych w Europie po II wojnie światowej (Tomasz Sieniow) ı2. PodłoŜe procesów integracyjnych w Europie po II

Bardziej szczegółowo

SYLABUS. Opis poszczególnych przedmiotów Description of individual course units

SYLABUS. Opis poszczególnych przedmiotów Description of individual course units KIERUNEK STUDIÓW Europeistyka STOPIEŃ EDUKACJI Studia stacjonarne I stopnia SYLABUS Opis poszczególnych przedmiotów Description of individual course units II.B. l II. B. 2 II.B.3 II B. 4 II. B. 5 II.B.6

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Str. Nb. Wykaz skrótów... XV Wstęp do piątego wydania... XVII

Spis treści. Str. Nb. Wykaz skrótów... XV Wstęp do piątego wydania... XVII Wykaz skrótów... XV Wstęp do piątego wydania... XVII Rozdział I. Wprowadzenie... 1 1 1. Pojęcie prawa europejskiego i prawa Unii Europejskiej... 1 1 2. Proces integracji państw europejskich po II wojnie

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Część A. Testy. Wykaz skrótów Wykaz literatury Wykaz stron internetowych Przedmowa XIII XVII XIX XXI

Spis treści. Część A. Testy. Wykaz skrótów Wykaz literatury Wykaz stron internetowych Przedmowa XIII XVII XIX XXI Wykaz skrótów Wykaz literatury Wykaz stron internetowych Przedmowa XIII XVII XIX XXI Część A. Testy Test 1 1 Odpowiedzi do testu 1 113 Test 2 6 Odpowiedzi do testu 2 115 Test 3 10 Odpowiedzi do testu 3

Bardziej szczegółowo

Część pierwsza TEORIA INTEGRACJI, CHARAKTER PRAWNY, STRUKTURA, ZAKRES PRZEDMIOTOWY I ZASADY DZIAŁANIA UNII EUROPEJSKIEJ

Część pierwsza TEORIA INTEGRACJI, CHARAKTER PRAWNY, STRUKTURA, ZAKRES PRZEDMIOTOWY I ZASADY DZIAŁANIA UNII EUROPEJSKIEJ INSTYTUCJE I PRAWO UNII EUROPEJSKIEJ Autorzy: Barcz J., Górka M., Wyrozumska A. Część pierwsza TEORIA INTEGRACJI, CHARAKTER PRAWNY, STRUKTURA, ZAKRES PRZEDMIOTOWY I ZASADY DZIAŁANIA UNII EUROPEJSKIEJ ROZDZIAŁ

Bardziej szczegółowo

SYLABUS. Opis poszczególnych przedmiotów Description of individual course units

SYLABUS. Opis poszczególnych przedmiotów Description of individual course units KIERUNEK STUDIÓW Prawo SYLABUS STOPIEŃ EDUKACJI Studia niestacjonarne jednolite magisterskie Opis poszczególnych przedmiotów Description of individual course units II.B. l II. B. 2 II.B.3 II B. 4 II. B.

Bardziej szczegółowo

Prawo Unii Europejskiej zagadnienia egzaminacyjne (2014/2015)

Prawo Unii Europejskiej zagadnienia egzaminacyjne (2014/2015) Prawo Unii Europejskiej zagadnienia egzaminacyjne (2014/2015) 1. Sposoby pojmowania terminów: prawo europejskie, prawo wspólnotowe, Prawo Unii Europejskiej. 2. Rada Europy charakter prawny, statutowe cele

Bardziej szczegółowo

Krakowska Akademia im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego. Karta przedmiotu. obowiązuje studentów, którzy rozpoczęli studia w roku akademickim 2013/2014

Krakowska Akademia im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego. Karta przedmiotu. obowiązuje studentów, którzy rozpoczęli studia w roku akademickim 2013/2014 Krakowska Akademia im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego Karta przedmiotu obowiązuje studentów, którzy rozpoczęli studia w roku akademickim 2013/2014 WydziałPrawa, Administracji i Stosunków Miedzynarodowych

Bardziej szczegółowo

WYKŁAD III. SYSTEM ŹRÓDEŁ PRAWA W ŚWIETLE KONSTYTUCJI RP z dnia 2 kwietnia 1887 r.

WYKŁAD III. SYSTEM ŹRÓDEŁ PRAWA W ŚWIETLE KONSTYTUCJI RP z dnia 2 kwietnia 1887 r. WYKŁAD III SYSTEM ŹRÓDEŁ PRAWA W ŚWIETLE KONSTYTUCJI RP z dnia 2 kwietnia 1887 r. I. Pojęcie i rodzaje źródeł prawa II. Cechy systemu źródeł prawa w Polsce: 1. konstytucjonalizacja 2. dychotomiczny podział

Bardziej szczegółowo

Liczba godzin stacjonarne: Wykłady: 30 Ćwiczenia: 0. niestacjonarne: Wykłady: 18 Ćwiczenia: 0. 1 Znajomość podstawowych zasad konstytucyjnych w Polsce

Liczba godzin stacjonarne: Wykłady: 30 Ćwiczenia: 0. niestacjonarne: Wykłady: 18 Ćwiczenia: 0. 1 Znajomość podstawowych zasad konstytucyjnych w Polsce Karta przedmiotu Wydział: Finansów Kierunek: Prawo I. Informacje podstawowe Nazwa przedmiotu Nazwa przedmiotu w j. ang. Język prowadzenia przedmiotu Profil przedmiotu Kategoria przedmiotu Typ studiów EUROPEAN

Bardziej szczegółowo

PRAWO UNII EUROPEJSKIEJ PO TRAKTACIE Z LIZBONY. Autorzy: Jacek Barcik, Aleksandra Wentkowska. Wykaz skrótów. Wykaz literatury.

PRAWO UNII EUROPEJSKIEJ PO TRAKTACIE Z LIZBONY. Autorzy: Jacek Barcik, Aleksandra Wentkowska. Wykaz skrótów. Wykaz literatury. PRAWO UNII EUROPEJSKIEJ PO TRAKTACIE Z LIZBONY Autorzy: Jacek Barcik, Aleksandra Wentkowska Wykaz skrótów Wykaz literatury Przedmowa Rozdział I. Zagadnienia wstępne 1.Pojęcie instytucji europejskich w

Bardziej szczegółowo

Copyright by Wydawnictwo Naukowe Scholar, Warszawa 2011

Copyright by Wydawnictwo Naukowe Scholar, Warszawa 2011 Recenzenci: prof. dr hab. Władysław Czapliński prof. dr hab. Piotr Hofmański Redakcja i korekta: Grażyna Polkowska-Nowak Projekt okładki: Marta Kurczewska Copyright by Wydawnictwo Naukowe Scholar, Warszawa

Bardziej szczegółowo

Spis treści: Od autorów Wykaz skrótów CZĘŚĆ I PRAWO INSTYTUCJONALNE

Spis treści: Od autorów Wykaz skrótów CZĘŚĆ I PRAWO INSTYTUCJONALNE Spis treści: Od autorów Wykaz skrótów CZĘŚĆ I PRAWO INSTYTUCJONALNE ROZDZIAŁ I. GENEZA I ROZWÓJ INSTYTUCJONALNY INTEGRACJI EUROPEJSKIEJ. OD TRAKTATU PARYSKIEGO PO TRAKTAT Z LIZBONY 2.Sytuacja gospodarcza

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Poszczególne rozdziały napisali 13 Od autorów 17 Wykaz skrótów 21

Spis treści. Poszczególne rozdziały napisali 13 Od autorów 17 Wykaz skrótów 21 Podstawy prawa Unii Europejskiej z uwzględnieniem Traktatu z Lizbony : zarys wykładu / pod red. Jana Galstera ; Paulina Justyńska [et al.]. Toruń, 2010 Spis treści Poszczególne rozdziały napisali 13 Od

Bardziej szczegółowo

Test kwalifikacyjny z zakresu prawa unijnego i europejskiego

Test kwalifikacyjny z zakresu prawa unijnego i europejskiego . Imię i nazwisko Test kwalifikacyjny z zakresu prawa unijnego i europejskiego 1. Zgodnie z Traktatami założycielskimi, od daty wejścia w życie Traktatu z Lizbony Unia Europejska: a) ma osobowość prawną

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Przedmowa... XI

Spis treści. Przedmowa... XI Przedmowa...................................................... XI Wykaz skrótów................................................... XIII Rozdział I. Konstytucyjne zasady prawa i ich znaczenie dla interpretacji

Bardziej szczegółowo

I.Zawody I stopnia. Załącznik nr 2 do Olimpiady Wiedzy o Unii Europejskiej pn. "GWIEZDNY KRĄG"

I.Zawody I stopnia. Załącznik nr 2 do Olimpiady Wiedzy o Unii Europejskiej pn. GWIEZDNY KRĄG Załącznik nr 2 do Olimpiady Wiedzy o Unii Europejskiej pn. "GWIEZDNY KRĄG" Zagadnienia IX Olimpiady Wiedzy o Unii Europejskiej GWIEZDNY KRĄG I.Zawody I stopnia 1.System instytucjonalny Unii Europejskiej

Bardziej szczegółowo

Rola ETS w ochronie praw i wolności jednostki

Rola ETS w ochronie praw i wolności jednostki Rola ETS w ochronie praw i wolności jednostki Metody integracji poprzez prawo: 1/ substytucja (inaczej unifikacja): wprowadzenie jednolitych materialnych norm wspólnotowych; całkowite ujednolicenie prawa

Bardziej szczegółowo

Źródła prawa i instytucje Unii Europejskiej

Źródła prawa i instytucje Unii Europejskiej Prof. dr hab. Robert Grzeszczak Katedra Prawa Europejskiego Instytut Prawa Międzynarodowego Wydział Prawa i Administracji Uniwersytet Warszawski Podyplomowe Studia Egzekucji Administracyjnej Wydział Prawa,

Bardziej szczegółowo

Prawo pierwotne i prawo wtórne

Prawo pierwotne i prawo wtórne Prawo UE Prawo pierwotne i prawo wtórne Jednolity reżim prawny Prawo pierwotne = Traktaty założycielskie, rewizyjne, akcesyjne, ogólne zasady prawa Prawo wtórne = stanowione przez instytucje+ umowy międzynarodowe

Bardziej szczegółowo

HISTORIA INTEGRACJI EUROPEJSKIEJ. Marta Statkiewicz Katedra Prawa Międzynarodowego i Europejskiego Uniwersytet Wrocławski

HISTORIA INTEGRACJI EUROPEJSKIEJ. Marta Statkiewicz Katedra Prawa Międzynarodowego i Europejskiego Uniwersytet Wrocławski HISTORIA INTEGRACJI EUROPEJSKIEJ Marta Statkiewicz Katedra Prawa Międzynarodowego i Europejskiego Uniwersytet Wrocławski 1944 1948 9 maj 1950 1951 27 maj 1952 1957 1960 1965 1974 1986 1992 Ustanowienie

Bardziej szczegółowo

Wykłady. WYDZIAŁ PRAWA UwB STUDIA STACJONARNE EUROPEISTYKA I STOPNIA ROK AKAD. 2008/2009

Wykłady. WYDZIAŁ PRAWA UwB STUDIA STACJONARNE EUROPEISTYKA I STOPNIA ROK AKAD. 2008/2009 WYDZIAŁ PRAWA UwB STUDIA STACJONARNE EUROPEISTYKA I STOPNIA ROK AKAD. 008/009 Przedmiot: OCHRONA PRAW CZŁOWIEKA Punkty ECTS: 5 W RADZIE EUROPY I UNII EUROPEJSKIEJ Wykładowca: dr Iwona Wrońska Prowadzący

Bardziej szczegółowo

Profile seminarium licencjackiego dla kierunku Administracja

Profile seminarium licencjackiego dla kierunku Administracja Profile seminarium licencjackiego dla kierunku Administracja dr hab. Inga KAWKA, prof. UP - Prawo europejskie, prawo instytucjonalne UE - system instytucjonalny UE, źródła prawa UE i ich tworzenie, stosowanie

Bardziej szczegółowo

ZASADY NACZELNE USTROJU RP

ZASADY NACZELNE USTROJU RP ZASADY NACZELNE USTROJU RP Zasady naczelne ustroju RP Zawierają idee przewodnie ustawy zasadniczej. Są to normy prawne zawarte w Konstytucji, których szczególna doniosłość charakteryzuje się w tym, że

Bardziej szczegółowo

Sylabus modułu kształcenia na studiach podyplomowych w roku ak. 2017/18. po Traktacie z Lizbony. Polski

Sylabus modułu kształcenia na studiach podyplomowych w roku ak. 2017/18. po Traktacie z Lizbony. Polski Załącznik nr 5 do Zarządzenia nr 68 Rektora UJ z dnia 18 czerwca 2015 r. Sylabus modułu kształcenia na studiach podyplomowych w roku ak. 2017/18 Nazwa modułu kształcenia Zagadnienia wprowadzające - prawo

Bardziej szczegółowo

System ochrony prawnej w Unii Europejskiej

System ochrony prawnej w Unii Europejskiej System ochrony prawnej w Unii Europejskiej Joanna Siekiera Chair of International and European Law Centre d excellence Jean Monnet University of Wrocław, Poland 1. Karta Praw Podstawowych Charakter prawny

Bardziej szczegółowo

Krakowska Akademia im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego. Karta przedmiotu. obowiązuje studentów, którzy rozpoczęli studia w roku akademickim 2012/2013

Krakowska Akademia im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego. Karta przedmiotu. obowiązuje studentów, którzy rozpoczęli studia w roku akademickim 2012/2013 Krakowska Akademia im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego Karta przedmiotu obowiązuje studentów, którzy rozpoczęli studia w roku akademickim 2012/2013 WydziałPrawa, Administracji i Stosunków Międzynarodowych

Bardziej szczegółowo

Polskie referendum akcesyjne

Polskie referendum akcesyjne Mariusz Jabłoński Polskie referendum akcesyjne Wrocław 2007 Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego Spis treści Słowo wstępne ' 9 Rozdział I. Referendum jako instytucja demokracji bezpośredniej 1. Elementy

Bardziej szczegółowo

Wykaz skrótów... 8 Przedmowa CZĘŚĆ I Wzajemne relacje między konstytucją państwa członkowskiego a prawem UE wybrane problemy

Wykaz skrótów... 8 Przedmowa CZĘŚĆ I Wzajemne relacje między konstytucją państwa członkowskiego a prawem UE wybrane problemy Spis treści Wykaz skrótów...................................................... 8 Przedmowa.......................................................... 9 CZĘŚĆ I Wzajemne relacje między konstytucją państwa

Bardziej szczegółowo

Przedmiot:: Prawo administracyjne ECTS: 10 Liczba godzin: 120

Przedmiot:: Prawo administracyjne ECTS: 10 Liczba godzin: 120 WYDZIAŁ PRAWA UwB STUDIA STACJONARNE PRAWO ROK AKAD. 2008/2009 Przedmiot:: Prawo administracyjne Punkty ECTS: 10 Liczba godzin: 120 Wykładowca: dr hab. Dariusz R. Kijowski Prowadzący ćwiczenia: Dr Agnieszka

Bardziej szczegółowo

Spór o kształt ustrojowy Wspólnot Europejskich i Unii Europejskiej

Spór o kształt ustrojowy Wspólnot Europejskich i Unii Europejskiej Janusz Józef Węc Spór o kształt ustrojowy Wspólnot Europejskich i Unii Europejskiej 1950-2010 Między ideą ponadnarodowości a współpracą międzyrządową. Analiza politologiczna Kraków 2012 Spis treści Uwagi

Bardziej szczegółowo

System prawny i instytucjonalny Unii Europejskiej

System prawny i instytucjonalny Unii Europejskiej Krystyna Michałowska-Gorywoda System prawny i instytucjonalny Unii Europejskiej Z formalno - prawnego punktu widzenia należałoby mówić tutaj o systemie prawa i instytucji Wspólnot Europejskich. Pojęcia

Bardziej szczegółowo

Jan Barcz System ochrony prawnej w UE

Jan Barcz System ochrony prawnej w UE Jan Barcz System ochrony prawnej w UE 1. Reforma sądów unijnych 2. Struktura sądów unijnych Spis treści 3. Zakres właściwości sądów unijnych 4. Jurysdykcja TS w sprawach spornych 4.1. Skargi o naruszenie

Bardziej szczegółowo

Unit 3-03/ Kompetencje Unii. Zasady strukturalne

Unit 3-03/ Kompetencje Unii. Zasady strukturalne Unit 3-03/09.11.2016 Kompetencje Unii. Zasady strukturalne Fragmenty z podręcznika: Zasady działania UE: pkt 73-74 Zasada przyznania kompetencji (kompetencje wyłączne i dzielone; kompetencje wyraźnie i

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wprowadzenie. Część I. Prawoznawstwo 1

Spis treści. Wprowadzenie. Część I. Prawoznawstwo 1 Wprowadzenie XI Część I. Prawoznawstwo 1 Tabl. 1. Pojęcie państwo 3 Tabl. 2. Cechy państwa 4 Tabl. 3. Teorie powstania państwa 5 Tabl. 4. Funkcje państwa 6 Tabl. 5. Typ i forma państwa 7 Tabl. 6. Aparat

Bardziej szczegółowo

WYDZIAŁ PRAWA I ADMINISTACJI UNIWERSYTETU GDAŃSKIEGO

WYDZIAŁ PRAWA I ADMINISTACJI UNIWERSYTETU GDAŃSKIEGO Nazwa Przedmiotu Prawo Unii Europejskiej; OBSZAR KSZTAŁCENIA W ZAKRESIE NAUK SPOŁECZNYCH Nazwa jednostki prowadzącej przedmiot Wydział Prawa i Administracji Uniwersytetu Gdańskiego Studia Kod ECTS kierunek

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 2 do Olimpiady Wiedzy o Unii Europejskiej pn. "GWIEZDNY KRĄG" Zagadnienia VII Olimpiada GWIEZDNY KRĄG

Załącznik nr 2 do Olimpiady Wiedzy o Unii Europejskiej pn. GWIEZDNY KRĄG Zagadnienia VII Olimpiada GWIEZDNY KRĄG Załącznik nr 2 do Olimpiady Wiedzy o Unii Europejskiej pn. "GWIEZDNY KRĄG" Zagadnienia VII Olimpiada GWIEZDNY KRĄG I. Zawody I stopnia 1. Społeczeństwo. Definicja społeczeństwa. Pojęcie zbiorowości społecznej.

Bardziej szczegółowo

KARTA PRZEDMIOTU 1. NAZWA PRZEDMIOTU: PODSTAWY PRAWA WSPÓLNOTOWEGO 2. KIERUNEK: POLITOLOGIA 3. POZIOM STUDIÓW: I STOPNIA

KARTA PRZEDMIOTU 1. NAZWA PRZEDMIOTU: PODSTAWY PRAWA WSPÓLNOTOWEGO 2. KIERUNEK: POLITOLOGIA 3. POZIOM STUDIÓW: I STOPNIA KARTA PRZEDMIOTU 1. NAZWA PRZEDMIOTU: PODSTAWY PRAWA WSPÓLNOTOWEGO 2. KIERUNEK: POLITOLOGIA 3. POZIOM STUDIÓW: I STOPNIA 4. ROK/ SEMESTR STUDIÓW: III/5 5. LICZBA PUNKTÓW ECTS: 5 6. LICZBA GODZIN: 30 WY/30

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Spis treści. Spis treści

Spis treści. Spis treści. Spis treści Spis treści Spis treści Spis treści Wykaz skrótów.................................................. 15 Od Autora...................................................... 19 ROZDZIAŁ I. Pojęcie i przedmiot

Bardziej szczegółowo

Prof. UAM dr hab. Tadeusz Gadkowski Katedra Prawa Międzynarodowego i Organizacji Międzynarodowych UAM

Prof. UAM dr hab. Tadeusz Gadkowski Katedra Prawa Międzynarodowego i Organizacji Międzynarodowych UAM Prof. UAM dr hab. Tadeusz Gadkowski Katedra Prawa Międzynarodowego i Organizacji Międzynarodowych UAM Poznań, 30 września 2016 r. OPIS MODUŁU KSZTAŁCENIA (SYLABUS) dla przedmiotu Prawo instytucjonalne

Bardziej szczegółowo

STUDIA PODYPLOMOWE "OCHRONA ŚRODOWISKA W PRAWIE UNII EUROPEJSKIEJ I W PRAWIE POLSKIM

STUDIA PODYPLOMOWE OCHRONA ŚRODOWISKA W PRAWIE UNII EUROPEJSKIEJ I W PRAWIE POLSKIM 1 2 3 4 5 6 1 2 pomiędzy państwa członkowskie i UE oraz Traktacie z Lizbony Prof. UJ Dr hab. Nina Półtorak 6 listopada 2015 r. Cele i wartości UE W preambułach do obu traktatów W początkowych przepisach

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Przedmowa... V Wykaz skrótów... XXI

Spis treści. Przedmowa... V Wykaz skrótów... XXI Spis treści Przedmowa... V Wykaz skrótów... XXI Wykaz literatury... XXVII Rozdział I. Zarys historii integracji europejskiej... 1 1. Periodyzacja historii integracji europejskiej... 1 I. Okres przed 1945

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wykaz skrótów Wstęp... 13

Spis treści. Wykaz skrótów Wstęp... 13 Spis treści Wykaz skrótów........................................................... 11 Wstęp... 13 ROZDZIAŁ I. Rozwój nauki prawa administracyjnego w Polsce... 15 1. Początki nauki prawa administracyjnego...

Bardziej szczegółowo

BARIERY INTEGRACJI UNII EUROPEJSKIEJ

BARIERY INTEGRACJI UNII EUROPEJSKIEJ POLSKIE TOWARZYSTWO EKONOMICZNE BARIERY INTEGRACJI UNII EUROPEJSKIEJ pod redakcją Heleny Tendery-Właszczuk Kraków 2009 4 Autorzy Wojciech Bąba rozdz. 4 Czesław Kłak rozdz. 1 Helena Tendera-Właszczuk rozdz.

Bardziej szczegółowo

Sylabus Prawo pracy i ubezpieczeń społecznych

Sylabus Prawo pracy i ubezpieczeń społecznych Instytut Stosowanych Nauk Społecznych Uniwersytet Warszawski Sylabus Prawo pracy i ubezpieczeń społecznych Prowadzący: dr Magdalena Arczewska Rok akademicki: 2010/2011 Semestr: letni Tok studiów: studia

Bardziej szczegółowo

1.Pojęcie i charakter prawa podatkowego UE

1.Pojęcie i charakter prawa podatkowego UE 1.Pojęcie i charakter prawa podatkowego UE Prawo podatkowe UE próba definicji Prawo podatkowe UE jest przede wszystkim zbiorem przepisów będących instrumentem realizacji celów Traktatu o funkcjonowaniu

Bardziej szczegółowo

OPIS MODUŁU KSZTAŁCENIA (SYLABUS) dla przedmiotu Prawo Unii Europejskiej na kierunku Administracja

OPIS MODUŁU KSZTAŁCENIA (SYLABUS) dla przedmiotu Prawo Unii Europejskiej na kierunku Administracja Poznań, dnia 15 grudnia 2013 r. Dr Marcin Sokołowski Adiunkt w Katedrze Prawa Europejskiego OPIS MODUŁU KSZTAŁCENIA (SYLABUS) dla przedmiotu Prawo Unii Europejskiej na kierunku Administracja I. Informacje

Bardziej szczegółowo

Prawo Unii Europejskiej

Prawo Unii Europejskiej STUDIA PRAWNICZE Prawo Unii Europejskiej Jacek Barcik Aleksandra Wentkowska C.H.BECK STUDIA PRAWNICZE Prawo Unii Europejskiej W sprzedaży: PRAWO UNII EUROPEJSKIEJ, wyd. 19 Twoje Prawo dr A. Łazowski (red.)

Bardziej szczegółowo

Spis treści. 3. Prace nad regulacjami ustawowymi po wejściu w życie

Spis treści. 3. Prace nad regulacjami ustawowymi po wejściu w życie Spis treści 1. WPROWADZENIE...................................................... 13 1.1. Uwagi wstępne...................................................... 13 1.2. Dyskusje konstytucjonalistów (2003

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. Rozdział I. Aksjologiczne fundamenty Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej Uwagi wprowadzające... 26

SPIS TREŚCI. Rozdział I. Aksjologiczne fundamenty Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej Uwagi wprowadzające... 26 SPIS TREŚCI Wykaz skrótów... XI Wykaz podstawowej literatury... XV Przedmowa... XVII Rozdział I. Aksjologiczne fundamenty Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej... 1 1. Uwagi wprowadzające... 2 2. Zasada

Bardziej szczegółowo

Zasady stosowania prawa UE

Zasady stosowania prawa UE Zasady stosowania prawa UE Obowiązek wykładni zgodnej Costa vs E.N.E.L. (1964) Żadne normy prawa wewnętrznego nie mogą mieć pierwszeństwa przed prawem stanowionym przez Traktat, aby nie pozbawiać go jego

Bardziej szczegółowo

POLSKIE PRAWO KONSTYTUCYJNE W ZARYSIE. PODRĘCZNIK DLA STUDENTÓW KIERUNKÓW NIEPRAWNICZYCH W

POLSKIE PRAWO KONSTYTUCYJNE W ZARYSIE. PODRĘCZNIK DLA STUDENTÓW KIERUNKÓW NIEPRAWNICZYCH W POLSKIE PRAWO KONSTYTUCYJNE W ZARYSIE. PODRĘCZNIK DLA STUDENTÓW KIERUNKÓW NIEPRAWNICZYCH W RED.: DARIUSZ GÓRECKI Wykaz skrótów Przedmowa Rozdział pierwszy Nazwa i przedmiot prawa konstytucyjnego 1. Nazwa

Bardziej szczegółowo

SYSTEM OCHRONY PRAWNEJ UE TOMASZ DĄBROWSKI

SYSTEM OCHRONY PRAWNEJ UE TOMASZ DĄBROWSKI SYSTEM OCHRONY PRAWNEJ UE TOMASZ DĄBROWSKI Grupa A: Skutek incydentalny w prawie UE. Grupa B: Odpowiedzialność odszkodowawcza państwa członkowskiego za naruszenie prawa UE Gdzie można dochodzić roszczeń?

Bardziej szczegółowo

Literatura przykładowa

Literatura przykładowa Literatura przykładowa Samorząd terytorialny w RP Zbigniew Leoński Podręcznik "Samorząd terytorialny w RP" omawia formy organizacyjne lokalnego życia publicznego, tj. gminy, powiatu i województwa. Tok

Bardziej szczegółowo

AKTY PRAWNE UNII EUROPEJSKIEJ

AKTY PRAWNE UNII EUROPEJSKIEJ AKTY PRAWNE UNII EUROPEJSKIEJ Prawo UE moŝna podzielić na dwie grupy: Prawo pierwotne; Prawo wtórne (pochodne). NajwaŜniejsze akty prawa pierwotnego: traktaty załoŝycielskie Wspólnot Europejskich i UE;

Bardziej szczegółowo

PROCEDURA TRANSPOZYCJI AKTÓW PRAWNYCH UNII EUROPEJSKIEJ,

PROCEDURA TRANSPOZYCJI AKTÓW PRAWNYCH UNII EUROPEJSKIEJ, PROCEDURA TRANSPOZYCJI AKTÓW PRAWNYCH UNII EUROPEJSKIEJ, W TYM WYKONYWANIA ZOBOWIĄZAŃ LEGISLACYJNYCH WYNIKAJĄCYCH Z ORZECZEŃ TRYBUNAŁU SPRAWIEDLIWOŚCI UNII EUROPEJSKIEJ I POSTĘPOWAŃ KOMISJI EUROPEJSKIEJ

Bardziej szczegółowo

Prawo bankowe. doc. dr Marek Grzybowski. październik Katedra Prawa Finansowego

Prawo bankowe. doc. dr Marek Grzybowski. październik Katedra Prawa Finansowego Prawo bankowe doc. dr Marek Grzybowski październik 2014 Katedra Prawa Finansowego Próba definicji całokształt norm prawnych regulujących funkcjonowanie systemu bankowego, a w tym strukturę, organizację

Bardziej szczegółowo

Stosunek Karty Praw Podstawowych do Europejskiej Konwencji Praw Człowieka i Podstawowych Wolności i krajowych przepisów odnoszących się do praw

Stosunek Karty Praw Podstawowych do Europejskiej Konwencji Praw Człowieka i Podstawowych Wolności i krajowych przepisów odnoszących się do praw Stosunek Karty Praw Podstawowych do Europejskiej Konwencji Praw Człowieka i Podstawowych Wolności i krajowych przepisów odnoszących się do praw człowieka 1 relacje porządków prawnych systemów ochrony praw

Bardziej szczegółowo

Akty normatywne. PPwG prof. Stanisław Piątek

Akty normatywne. PPwG prof. Stanisław Piątek Akty normatywne PPwG prof. Stanisław Piątek Rodzaje aktów normatywnych Akty normatywne (źródła prawa) - dokumenty odpowiednio ustanowione przez organy władzy publicznej, które zawierają przepisy prawa,

Bardziej szczegółowo

Wolności i prawa jednostki w Konstytucji RP. Tom I. Idee i zasady przewodnie konstytucyjnej regulacji wolności i praw jednostki w RP

Wolności i prawa jednostki w Konstytucji RP. Tom I. Idee i zasady przewodnie konstytucyjnej regulacji wolności i praw jednostki w RP Wolności i prawa jednostki w. Tom I. Idee i zasady przewodnie konstytucyjnej regulacji wolności i praw jednostki w RP Red.: Mariusz Jabłoński Wprowadzenie Wykaz skrótów Część I. Koncepcja konstytucyjnego

Bardziej szczegółowo

Spis treœci. Wykaz skrótów... Wykaz literatury... Przedmowa... XXVII

Spis treœci. Wykaz skrótów... Wykaz literatury... Przedmowa... XXVII Wykaz skrótów... Wykaz literatury... XV XXI Przedmowa... XXVII Rozdzia³ I. Zagadnienia wstêpne... 1 1. Pojêcie instytucji europejskich w szerokim i w¹skim znaczeniu... 1 2. Informacje ogólne o organizacjach

Bardziej szczegółowo

NSP (Z) III ćwiczenia nr ZASADY DZIAŁANIA UNII EUROPEJSKIEJ

NSP (Z) III ćwiczenia nr ZASADY DZIAŁANIA UNII EUROPEJSKIEJ NSP (Z) III ćwiczenia nr 2 24.03.2013 ZASADY DZIAŁANIA UNII EUROPEJSKIEJ ZASADY KONSTYTUCYJNE UE 1. Zasada solidarności (lojalności) 2. Zasada pomocniczości 3. Zasada wzmocnionej współpracy ZASADY, NA

Bardziej szczegółowo

Jerzy Jendrośka Polityka energetyczna i ochrona środowiska w Unii Europejskiej:

Jerzy Jendrośka Polityka energetyczna i ochrona środowiska w Unii Europejskiej: Jerzy Jendrośka Polityka energetyczna i ochrona środowiska w Unii Europejskiej: uwarunkowania prawne Efektywność energetyczna w budownictwie i przemyśle Wrocław, 14-15 listopada 2012 Zagadnienia Prawo

Bardziej szczegółowo

Wykaz skrótów. Wykaz literatury. Ważniejsze strony internetowe. Przedmowa. I. Część ogólna

Wykaz skrótów. Wykaz literatury. Ważniejsze strony internetowe. Przedmowa. I. Część ogólna Wykaz skrótów Wykaz literatury Ważniejsze strony internetowe Przedmowa I. Część ogólna Rozdział I. Rozważania ogólne ő 1. Organizacja międzynarodowa, prawo organizacji międzynarodowych - definicja ő 2.

Bardziej szczegółowo

Liczba godzin Punkty ECTS Sposób zaliczenia

Liczba godzin Punkty ECTS Sposób zaliczenia Wydział: Prawo i Administracja Nazwa kierunku kształcenia: Administracja Rodzaj przedmiotu: podstawowy Opiekun: prof. nadzw. dr hab. Witold Góralski Poziom studiów (I lub II stopnia): I stopnia Tryb studiów:

Bardziej szczegółowo

SYLABUS. Wydział Prawa i Administracji. Kierunek Poziom kształcenia Tryb kształcenia. Administracja Studia pierwszego stopnia Studia stacjonarne

SYLABUS. Wydział Prawa i Administracji. Kierunek Poziom kształcenia Tryb kształcenia. Administracja Studia pierwszego stopnia Studia stacjonarne SYLABUS Wydział Prawa i Administracji Kierunek Poziom kształcenia Tryb kształcenia Administracja Studia pierwszego stopnia Studia stacjonarne Nazwa przedmiotu Liczba punktów ECTS Prawo finansowe i finanse

Bardziej szczegółowo

Rozdział 1 Nazwa i przedmiot prawa konstytucyjnego 1.Nazwa 2.Przedmiot prawa konstytucyjnego i jego miejsce w systemie prawa

Rozdział 1 Nazwa i przedmiot prawa konstytucyjnego 1.Nazwa 2.Przedmiot prawa konstytucyjnego i jego miejsce w systemie prawa POLSKIE PRAWO KONSTYTUCYJNE Red.: Dariusz Górecki Wykaz skrótów Wstęp Rozdział 1 Nazwa i przedmiot prawa konstytucyjnego 1.Nazwa 2.Przedmiot prawa konstytucyjnego i jego miejsce w systemie prawa Rozdział

Bardziej szczegółowo

Prawo instytucjonalne Unii Europejskiej

Prawo instytucjonalne Unii Europejskiej Podręczniki Prawnicze Prawo instytucjonalne Unii Europejskiej Maria Magdalena Kenig-Witkowska (red.) Adam Łazowski Rudolf Ostrihansky 5. wydanie C. H. Beck PODRĘCZNIKI PRAWNICZE Maria Magdalena Kenig-Witkowska

Bardziej szczegółowo

Publikacja dofinansowana przez Instytut Nauk Prawnych PAN i Fundację Promocji Prawa Europejskiego

Publikacja dofinansowana przez Instytut Nauk Prawnych PAN i Fundację Promocji Prawa Europejskiego Recenzent: prof. dr hab. Jan Barcz Redakcja: Leszek Kwiatek Korekta: Grażyna Polkowska-Nowak Projekt okładki i stron tytułowych: Katarzyna Juras Copyright by Wydawnictwo Naukowe Scholar, Warszawa 2011

Bardziej szczegółowo

EWOLUCJA USTROJU UNII EUROPEJSKIEJ

EWOLUCJA USTROJU UNII EUROPEJSKIEJ EWOLUCJA USTROJU UNII EUROPEJSKIEJ ] Geneza nadania Unii Europejskiej statusu jednolitej organizacji międzynarodowej Projekt Altiero Spinelliego z 14 lutego 1984 r. nadanie Unii Europejskiej osobowości

Bardziej szczegółowo

PODRĘCZNIKI PRAWNICZE. Maria Magdalena Kenig-Witkowska Prawo instytucjonalne Unii Europejskiej

PODRĘCZNIKI PRAWNICZE. Maria Magdalena Kenig-Witkowska Prawo instytucjonalne Unii Europejskiej PODRĘCZNIKI PRAWNICZE Maria Magdalena Kenig-Witkowska Prawo instytucjonalne Unii Europejskiej W sprzedaży: A. Zieliński (red.) KODEKS POSTĘPOWANIA CYWILNEGO. KOMENTARZ, wyd. 7 Komentarze Kodeksowe J. Nowińska,

Bardziej szczegółowo

Spis treści: Wykaz skrótów. Podstawowa literatura. Wybrane adresy internetowe. Przedmowa. Część A. Pytania

Spis treści: Wykaz skrótów. Podstawowa literatura. Wybrane adresy internetowe. Przedmowa. Część A. Pytania Spis treści: Wykaz skrótów Podstawowa literatura Wybrane adresy internetowe Przedmowa Część A. Pytania Rozdział 1. Zagadnienia wstępne 1.1.Podstawowe pojęcia i definicje. Pytania 1-2 1.2.Podmioty prawa

Bardziej szczegółowo

Postępowanie o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym (art. 267 akapit 1 TFUE, )

Postępowanie o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym (art. 267 akapit 1 TFUE, ) Postępowanie o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym (art. 267 akapit 1 TFUE, ) Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej jest właściwy do orzekania w trybie prejudycjalnym: a) o wykładni Traktatów;

Bardziej szczegółowo

O skutkach braku notyfikacji przepisów technicznych ustawy o grach hazardowych dla wymiaru sprawiedliwości Rzeczypospolitej Polskiej

O skutkach braku notyfikacji przepisów technicznych ustawy o grach hazardowych dla wymiaru sprawiedliwości Rzeczypospolitej Polskiej Zakład Prawa Europejskiego Instytutu Nauk Prawnych PAN oraz Ministerstwo Sprawiedliwości Rzeczypospolitej Polskiej Prof. dr hab. Andrzej Wróbel Kierownik Zakładu Prawa Europejskiego INP PAN Dr Borys Budka

Bardziej szczegółowo

Krakowska Akademia im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego. Karta przedmiotu. obowiązuje studentów, którzy rozpoczęli studia w roku akademickim 2014/2015

Krakowska Akademia im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego. Karta przedmiotu. obowiązuje studentów, którzy rozpoczęli studia w roku akademickim 2014/2015 Krakowska Akademia im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego Karta przedmiotu obowiązuje studentów, którzy rozpoczęli studia w roku akademickim 201/2015 WydziałZarządzania i Komunikacji Społecznej Kierunek studiów:

Bardziej szczegółowo

Spis autorów. Wstęp dr Izabela Kraśnicka. Rozdział I prof. UJ dr hab. Fryderyk Zoll, dr Barbara Namysłowska-Gabrysiak

Spis autorów. Wstęp dr Izabela Kraśnicka. Rozdział I prof. UJ dr hab. Fryderyk Zoll, dr Barbara Namysłowska-Gabrysiak Spis autorów Wstęp dr Izabela Kraśnicka Rozdział I prof. UJ dr hab. Fryderyk Zoll, dr Barbara Namysłowska-Gabrysiak Rozdział II A. Marta Janina Skrodzka B. Magdalena Bober Rozdział III A. Katarzyna Ryłko

Bardziej szczegółowo

Zestaw zagadnień na egzamin dyplomowy dla kierunku Administracja studia pierwszego stopnia

Zestaw zagadnień na egzamin dyplomowy dla kierunku Administracja studia pierwszego stopnia Wydział Prawa i Administracji Uniwersytet Zielonogórski Zestaw zagadnień na egzamin dyplomowy dla kierunku Administracja studia pierwszego stopnia STUDIA STACJONARNE I NIESTACJONARNE Pytania ogóle: 1.

Bardziej szczegółowo

Źródła informacji prawnej i prawniczej. Barbara Godlewska-Bujok Rafał W. Sikorski

Źródła informacji prawnej i prawniczej. Barbara Godlewska-Bujok Rafał W. Sikorski Źródła informacji prawnej i prawniczej Barbara Godlewska-Bujok Rafał W. Sikorski Polskie prawnicze bazy danych Lex (Wolters Kluver Polska) LexPolonica (Lexis Nexis) Legalis (C.H. Beck) System Informacji

Bardziej szczegółowo

Krakowska Akademia im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego. Karta przedmiotu. obowiązuje studentów, którzy rozpoczęli studia w roku akademickim 2012/2013

Krakowska Akademia im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego. Karta przedmiotu. obowiązuje studentów, którzy rozpoczęli studia w roku akademickim 2012/2013 Krakowska Akademia im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego Karta przedmiotu obowiązuje studentów, którzy rozpoczęli studia w roku akademickim 2012/2013 WydziałPrawa, Administracji i Stosunków Międzynarodowych

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie Wykaz skrótów Podstawowa literatura Wybrane adresy internetowe

Wprowadzenie Wykaz skrótów Podstawowa literatura Wybrane adresy internetowe Wprowadzenie Wykaz skrótów Podstawowa literatura Wybrane adresy internetowe XI XIII XV XIX Część A. Pytania Rozdział 1. Zagadnienia wstępne 3 1.1. Podstawowe pojęcia i definicje. Pytanie 1 2 3 1.2. Podmioty

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia 8 października 2010 r.

USTAWA z dnia 8 października 2010 r. Kancelaria Sejmu s. 1/9 Opracowano na podstawie: Dz. U. z 2010 r. Nr 213, poz. 1395. USTAWA z dnia 8 października 2010 r. o współpracy Rady Ministrów z Sejmem i Senatem w sprawach związanych z członkostwem

Bardziej szczegółowo

ANNA BIERNACKA-RYGIEL TEAM EUROPE

ANNA BIERNACKA-RYGIEL TEAM EUROPE ANNA BIERNACKA-RYGIEL TEAM EUROPE OBYWATELSTWO UNII EUROPEJSKIEJ Każda osoba będąca obywatelem państwa członkowskiego Unii Europejskiej jest obywatelem europejskim. Obywatelstwo Unii Europejskiej uzupełnia

Bardziej szczegółowo

OPIS MODUŁU KSZTAŁCENIA (SYLABUS) dla przedmiotu Polskie Prawo Konstytucyjne na kierunku Prawo (Słubice)

OPIS MODUŁU KSZTAŁCENIA (SYLABUS) dla przedmiotu Polskie Prawo Konstytucyjne na kierunku Prawo (Słubice) Poznań, dnia 6 kwietnia 2015 r. Prof. zw. dr hab. Zdzisław Kędzia OPIS MODUŁU KSZTAŁCENIA (SYLABUS) dla przedmiotu Polskie Prawo Konstytucyjne na kierunku Prawo (Słubice) I. Informacje ogólne 1. Nazwa

Bardziej szczegółowo

Wspólny wniosek DECYZJA RADY

Wspólny wniosek DECYZJA RADY KOMISJA EUROPEJSKA WYSOKI PRZEDSTAWICIEL UNII DO SPRAW ZAGRANICZNYCH I POLITYKI BEZPIECZEŃSTWA Bruksela, dnia 4.8.2016 r. JOIN(2016) 38 final 2016/0243 (NLE) Wspólny wniosek DECYZJA RADY w sprawie zawarcia,

Bardziej szczegółowo

Dochodzenie roszczeń opartych na prawie UE przed sądami krajowymi autonomia proceduralna

Dochodzenie roszczeń opartych na prawie UE przed sądami krajowymi autonomia proceduralna prof. dr hab. Anna Wyrozumska Katedra Europejskiego Prawa Konstytucyjnego UŁ Jean Monnet Chair of European Constitutional Law Dochodzenie roszczeń opartych na prawie UE przed sądami krajowymi autonomia

Bardziej szczegółowo

ŹRÓDŁA I STANOWIENIE PRAWA UE

ŹRÓDŁA I STANOWIENIE PRAWA UE Wstęp do prawa europejskiego Prawo wieczorowe, 2. Rok, r.a. 2016/17 Dr Anna Czaplińska ŹRÓDŁA I STANOWIENIE PRAWA UE 1.1. Prawo pierwotne 1. System źródeł prawa UE Pochodzi od państw członkowskich, moc

Bardziej szczegółowo

PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA IM.PROF.EDWARDA F. SZCZEPANIKA W SUWAŁKACH INSTYTUT OCHRONY ZDROWIA. Kod przedmiotu: 4 Punkty ECTS 1

PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA IM.PROF.EDWARDA F. SZCZEPANIKA W SUWAŁKACH INSTYTUT OCHRONY ZDROWIA. Kod przedmiotu: 4 Punkty ECTS 1 PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA IM.PROF.EDWARDA F. SZCZEPANIKA W SUWAŁKACH Nazwa programu (kierunku) Nazwa przedmiotu: Rodzaj przedmiotu: 0) PIELĘGNIARSTWO obowiązkowy Prawo INSTYTUT OCHRONY ZDROWIA Seme

Bardziej szczegółowo

Zalecenie DECYZJA RADY

Zalecenie DECYZJA RADY KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, dnia 3.5.2017 r. COM(2017) 218 final Zalecenie DECYZJA RADY upoważniająca Komisję do rozpoczęcia negocjacji dotyczących umowy ze Zjednoczonym Królestwem Wielkiej Brytanii i

Bardziej szczegółowo

Wspólny wniosek DECYZJA RADY

Wspólny wniosek DECYZJA RADY KOMISJA EUROPEJSKA WYSOKI PRZEDSTAWICIEL UNII DO SPRAW ZAGRANICZNYCH I POLITYKI BEZPIECZEŃSTWA Bruksela, dnia 21.9.2016 r. JOIN(2016) 42 final 2016/0297 (NLE) Wspólny wniosek DECYZJA RADY w sprawie podpisania,

Bardziej szczegółowo

ZASADA POMOCNICZOŚCI PODSTAWA PRAWNA CELE OSIĄGNIĘCIA

ZASADA POMOCNICZOŚCI PODSTAWA PRAWNA CELE OSIĄGNIĘCIA ZASADA POMOCNICZOŚCI W ramach kompetencji niewyłącznych Unii zapisana w Traktacie o Unii Europejskiej zasada pomocniczości określa warunki, w jakich Unia posiada pierwszeństwo działania w stosunku do państw

Bardziej szczegółowo