Raport w sprawie konkurencyjności cyfrowej Europy

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Raport w sprawie konkurencyjności cyfrowej Europy"

Transkrypt

1 Raport w sprawie konkurencyjności cyfrowej Europy Część 1 i2010 Raport roczny na temat społeczeństwa informacyjnego 2009 roku Benchmarking i2010: Tendencje i najważniejsze osiągnięcia Wydanie polskie Tarnów, grudzień 2009 nr18

2 Pod rededakcją Cristiano Codagnone, Wydział Nauk Społecznych i Politycznych, Uniwersytet Państwowy w Mediolanie, Niniejsza monografia jest fragmentem analizy opracowanej dla Wydziału ICT na rzecz Integracji, Dyrekcji Generalnej ds. Społeczeństwa Informacyjnego i Mediów Komisji Europejskiej przez MIP Politechniki Mediolańskiej pod kierownictwem Lorisa Di Pietrantonio, specjalisty ds. polityki. Analiza opracowana przez MIP dla Komisji Europejskiej została zrealizowana z udziałem następujących autorów: Cristiano Codagnone (Wydział Nauk Społecznych i Politycznych, Państwowy Uniwersytet w Mediolanie, Mediolan, Włochy), Valentina Cilli (MIP, Politechnika Mediolańska, Mediolan, Włochy), Federico Biagi (Wydział Ekonomii, Uniwersytet Padewski, Padwa, Włochy), Paul Foley (Uniwersytet De Monfort, Leicester, Wielka Brytania) i Annalisa De Luca (Tech4i2 Ltd, Leicester, Wielka Brytania). Główny raport z analizy można pobrać ze strony: Poglądy wyrażone w niniejszym dokumencie są poglądami autorów i nie muszą być tożsame ze stanowiskiem Komisji Europejskiej Wydanie polskie Tłumaczenie: ISC s.c. Stowarzyszenie Miasta w Internecie, 2009 Redakcja: Krzysztof Głomb Opracowanie graficzne: Studio PirusMTL Biblioteka erozwoju SMWI publikacja nr 18 Opracowanie polskie podręcznika zrealizowano w ramach projektu Zachodniopomorski Alians dla Rozwoju Społeczeństwa Informacyjnego RGB: 223 / 155 / 24 CMYK: 0 / 46 / 100 / 0 Pantone 1375 RGB: 0 / 151 / 159 CMYK: 100 / 0 / 40 / 0 Pantone 3272

3 Spis treści STRESZCZENIE Gospodarka szerokopasmowa Penetracja stałego dostępu do Internetu szerokopasmowego w latach : zmniejszanie luki w dostępie szerokopasmowym Zasięg Internetu szerokopasmowego: w kierunku dostępu szerokopasmowego dla wszystkich Wzrost konkurencji skutkuje szybszym Internetem po niższych cenach Wskaźniki rezultatów w obszarze rozwoju Internetu szerokopasmowego w 2009 roku Wnioski Regularne korzystanie z Internetu i kwestia e-integracji: podejście do problemu wykluczenia cyfrowego Regularne korzystanie z Internetu w UE i państwach członkowskich Różnice w regularnym korzystaniu z Internetu między grupami społeczno-ekonomicznymi i cele ryskie Bariery absorpcji Internetu przez gospodarstwa domowe Bariery w absorpcji Internetu szerokopasmowego Rezultaty badań ekonometrycznych Różnice pod względem kompetencji cyfrowych Pojawienie się wtórnego wykluczenia cyfrowego Wnioski Wpływ technologii informacyjno-komunikacyjnych na kapitał społeczny Technologie informacyjno-komunikacyjne (ICT) a kapitał społeczny Typologia korzystania z Internetu Percepcje wpływu społecznego technologii informacyjno-komunikacyjnych Wnioski Internet jako narzędzie komunikacji Wykorzystanie Internetu przez Europejczyków do komunikacji Czy Internet zastępuje inne środki komunikacji? Młodzi ludzie najbardziej intensywnie korzystają z Internetu Telefonia komórkowa do celów zaawansowanych usług komunikacyjnych: rozwijająca się usługa Wnioski Wykorzystanie Internetu do celów rozrywkowych i jego wpływ na rynki treści Skłonność do płacenia za treść

4 5.2 Nowe treści i nowe platformy wymiany: treść tworzona przez użytkowników Korzystanie z Internetu do celów rozrywkowych i zastępowanie innych środków komunikacji: wyzwanie dla przemysłu treści Muzyka online Wideo online Gry wideo Wnioski Absorpcja technologii informacyjno-komunikacyjnych przez przedsiębiorstwa europejskie i ich wpływ na produktywność Zmiany w absorpcji technologii informacyjno-komunikacyjnych przez przedsiębiorstwa Zarządzanie łańcuchem dostaw Wpływ ekonomiczny technologii informacyjno-komunikacyjnych: teoria i dane Wpływ technologii informacyjno-komunikacyjnych na produktywność i wzrost Wpływ technologii informacyjno-komunikacyjnych na zatrudnienie Wnioski Zmiany w krajowych politykach na rzecz technologii informacyjno -komunikacyjnych Przegląd głównych priorytetów i zmian polityk na rzecz technologii informacyjno -komunikacyjnych w państwach członkowskich Konkretne polityki na rzecz technologii informacyjno-komunikacyjnych Rozwój infrastruktury: rozpowszechnianie Internetu szerokopasmowego przewodowego i mobilnego Zachęty do korzystania z technologii informacyjno-komunikacyjnych /Internetu szerokopasmowego, e-integracji i kompetencji cyfrowych Usługi publiczne online Pozostałe polityki Wnioski Wpływ spowolnienia gospodarczego na sektor technologii informacyjno komunikacyjnych Wpływ kryzysu na sektor technologii informacyjno-komunikacyjnych Towary i usługi konsumpcyjne Segment internetowy Sektor produkcji technologii informacyjno-komunikacyjnych Półprzewodniki Wnioski

5 9. Badania i rozwój (R&D) w obszarze technologii informacyjno-komunikacyjnych a światowy kryzys gospodarczy Analiza na poziomie kraju Trendy inwestycyjne w badaniach i rozwoju w obszarze ICT według sektora Metodologia Przemysł sprzętu telekomunikacyjnego Operatorzy telekomunikacyjni Przemysł półprzewodników Oprogramowanie Firmy internetowe Wnioski

6 Streszczenie

7 Streszczenie Inicjatywa i2010 jest realizowana z powodzeniem, a jej założenia są spełniane. Absorpcja technologii informacyjno-komunikacyjnych (ICT) przez europejskie przedsiębiorstwa i obywateli wzrosła znacząco w ciągu ostatnich lat, a szybkie rozpowszechnianie się dostępu szerokopasmowego przyczynia się do intensywniejszego korzystania z zaawansowanych usług internetowych. Jakość dostępu wzrosła, stał się on tańszy, a wykorzystanie wzrosło, w szczególności dzięki rozwojowi treści tworzonej przez użytkowników i sieci społecznościowych. Coraz więcej osób jest aktywnych online, w tym również osoby należące do grup społecznych w trudnej sytuacji. Korzystanie z Internetu jest obecnie coraz bardziej interaktywne i zaawansowane, gdyż sieć stała się popularnym narzędziem komunikacji i rozrywki. Niniejszy raport jest analizą rozwoju społeczeństwa informacyjnego w Europie i analizą porównawczą postępów dokonanych przez państwa członkowskie we wdrażaniu inicjatywy i2010. Opisuje on również zmiany w sektorze ICT w obliczu kryzysu gospodarczego, z naciskiem na wpływ, jaki ma ten kryzys na inwestycje w badania i rozwój. Podejście i2010 przyniosło ważne rezultaty po stronie podażowej społeczeństwa informacyjnego, w szczególności w odniesieniu do komunikacji szerokopasmowej (rozdział 1). Ze 114 milionami subskrybentów UE jest największym rynkiem światowym stałego dostępu szerokopasmowego, a odsetek penetracji szybko rośnie. Połowa europejskich gospodarstw domowych i ponad 80% przedsiębiorstw ma stały dostęp szerokopasmowy do Internetu, z czego trzy czwarte to Internet o średniej prędkości pobierania danych ponad 2 megabity na sekundę (MB/s). Do Internetu szerokopasmowego ma dostęp 93% ludności UE-25, co stanowi wzrost w stosunku do 87% w 2005 r. W kilku państwach członkowskich i w niektórych obszarach wiejskich nadal występują problemy z zasięgiem Internetu szerokopasmowego. W europejskim planie naprawy gospodarczej, w którym podkreślona została rola inwestycji w Internet szerokopasmowy jako inteligentnych wydatków mających na celu zapewnienie długotrwałych efektów tej naprawy, podkreślona została waga zapewnienia dostępu szerokopasmowego dla wszystkich w niedalekiej przyszłości. Państwa członkowskie zgłosiły szereg inicjatyw mających na celu realizację pełnego zasięgu i rozbudowy infrastruktury (rozdział 7). Szybkie rozpowszechnienie szybszego i tańszego dostępu do Internetu spowodowało wzrost korzystania z Internetu. W 2008 r., 56% obywateli UE regularnie korzystało z Internetu, w porównaniu z 43% w 2005 r., a obecnie trzy czwarte z nich korzysta z Internetu codziennie. Równolegle następuje szybka zmiana zwyczajów i przyjmowanie nowych sposobów komunikacji i wymiany informacji (rozdziały 4 i 5). W 2008 r., 35% Europejczyków deklarowało korzystanie z Internetu do celów zaawansowanych usług komunikacyjnych, tzn. usług wykraczających poza bezpośrednie systemy komunikacji ( jeden do jednego ) i umożliwiających dystrybucję i wymianę informacji, treści i aplikacji online. Wprawdzie usługi te nie zastąpiły jeszcze tradycyjnych form komunikacji, jednak stają się coraz bardziej rozpowszechnione. Ich absorpcja i wykorzystanie jest ściśle związana z wiekiem: urodzeni w erze cyfrowej, czyli osoby w wieku lata to użytkownicy korzystający z tych usług najbardziej regularnie i intensywnie. 73% z nich korzystało z zaawansowanych usług komunikacyjnych za pośrednictwem Internetu w ciągu ostatnich 3 miesięcy, co stanowi ponad dwukrotną wartość średniej, a w przypadku wykorzystania Internetu do celów rozrywkowych również ta grupa wiekowa ma lepsze wyniki niż pozostałe. Urodzeni w erze cyfrowej to prawdziwi użytkownicy interaktywnej przestrzeni bez granic, w której treść i usługi są dostępne dla aktywnych użytkowników, którzy mogą je pobierać, wymieniać, tworzyć i zmieniać, rozpowszechniać, współdzielić i ponownie wykorzystywać. Potwierdza to wzrost liczebności społeczności i treści tworzonej przez użytkowników w ciągu ostatnich dwóch lat. Ciągły rozwój bazy internetowej i rosnące aktywne jej wykorzystanie świadczą o tym, że zwiększa się rola społeczna i ekonomiczna Internetu i technologii informacyjno-komunikacyjnych (rozdział 4) i o znaczeniu nadciągających wyzwań rewolucji cyfrowej, takich jak prawo własności intelektualnej i kwestie jednolitego rynku. Postępujące rozpowszechnianie tych technologii będzie stanowić zarówno ważny punkt wyjściowy 7

8 zrównoważonych działań naprawczych napędzanych produktywnością oraz obietnicę dalszego rozwoju tego sektora. Wzrost użytkowania nie zrekompensował jednak dotychczas pewnych luk w absorpcji. Wprawdzie Internet szerokopasmowy dostępny jest dla ponad 90% ludności UE, jednak faktyczna absorpcja sięga 50% gospodarstw domowych. Główne powody, dla których gospodarstwa domowe nie mają dostępu /dostępu szerokopasmowego do Internetu wiążą się z postrzeganym brakiem potrzeby, kosztami i umiejętnościami. Bariery te są większe dla osób z niższymi dochodami. Co ważniejsze, jedna trzecia obywateli europejskich nigdy nie korzystała z Internetu. Jeżeli chodzi o korzystanie z Internetu to spore luki można zauważyć w różnych krajach i grupach społeczno-ekonomicznych. Integrację cyfrową w dużej mierze wspiera wiek oraz poziom wykształcenia /dochodów: w większości krajów największe różnice pod względem korzystania z Internetu dotyczą grup osób w wieku lata, nieaktywnych zawodowo i słabo wykształconych (rozdział 2). W międzyczasie powstaje kolejne wykluczenie cyfrowe, w którym kryterium jest jakość korzystania. Rezultaty te wskazują na to, jak ważne są polityki po stronie popytowej, które koncentrują się na zachętach do korzystania z Internetu, zmniejszaniu barier psychologicznych, umiejętnościach, podnoszeniu świadomości potencjalnych korzyści, ułatwianiu dostępu osobom starszym i niepełnosprawnym, zmniejszaniu barier finansowych i zachętach do nabywania nowych umiejętności i kształcenia przez całe życie. Wprawdzie większość z tych różnic zniweluje się w sposób naturalny wraz ze starzeniem się osób urodzonych w erze cyfrowej, ale wprowadzenie nowych technologii i urządzeń może spowodować nowe różnice o podobnych cechach. Użytkowanie i rozwój technologii informacyjno-komunikacyjnych są również w coraz większym stopniu osadzone w procesach produkcyjnych w całej gospodarce. Należy utrzymać polityki ukierunkowane na promowanie absorpcji teleinformatyki przez przedsiębiorstwa. Wprawdzie absorpcja technologii podnoszących efektywność przez duże przedsiębiorstwa jest powszechna, małe i średnie przedsiębiorstwa często zostają w tyle. Korzystanie z kluczowych aplikacji biznesowych, takich jak RFID (radio frequency identification system kontroli przepływu towarów w oparciu o zdalny odczyt i zapis danych przez fale radiowe) jest coraz powszechniejsze w systemach zarządzania towarami, ale również w etykietowaniu pojedynczych produktów. Innowacyjne technologie bezprzewodowe będą odgrywać coraz ważniejszą rolę w realizacji zysków produktywności dla gospodarki europejskiej. Polityki muszą zapewniać przedsiębiorstwom europejskim skuteczne korzystanie z zalet ekonomicznych oferowanych przez te technologie (rozdział 6). Sektor ICT jest wysoce innowacyjny i odczuwa kryzys gospodarczy, choć mniej niż inne sektory gospodarki. Wprawdzie spowolnienie gospodarcze ma znaczny wpływ na wszystkie sektory, ale segmenty wytwórcze odczuwają je silniej niż usługowe. Przemysł urządzeń telekomunikacyjnych, będący tradycyjnie atutem Europy, oraz półprzewodników odczuły kryzys bardziej niż inne segmenty ICT. Segmenty usługowe (telekomunikacja i oprogramowanie) radzą sobie z kryzysem dzięki ciągłemu zapotrzebowaniu na usługi tradycyjne, szukając nowych źródeł marży na dojrzałych rynkach. Z kolei przemysł internetowy przetrwał burzę lepiej niż jakakolwiek inna część sektora (rozdział 8). Sektor ICT jest największym sektorem przemysłowym inwestującym w badania i rozwój (R&D) i dostarcza innym sektorom technologii podnoszących produktywność. Analiza przeprowadzona na poziomie przedsiębiorstw, bazująca na rocznych i kwartalnych raportach firm do pierwszego kwartału 2009 roku, wskazuje na to, że światowy kryzys gospodarczy oddziałuje już na poziomie badań i rozwoju. Ograniczone przepływy gotówki i ograniczenia kredytowe skutkują procyklicznym spadkiem inwestycji w badania i rozwój (rozdział 9). Z uwagi na pogorszenie sytuacji gospodarczej i kluczową rolę, jaką odgrywają technologie informacyjno-komunikacyjne w stymulowaniu wzrostu gospodarczego, polityki wspierające inteligentne inwestycje w ICT są konieczne, by zapewnić zrównoważone, długoterminowe uzdrowienie gospodarki. W kontekście i2010 polityki na rzecz ICT znalazły się na pierwszym planie i przyniosły już namacalne rezultaty zarówno jeśli chodzi o absorpcję przez obywateli jak i przedsiębior- 8

9 stwa (rozdział 7). W przyszłości krajowe polityki na rzecz ICT muszą bazować na osiągnięciach przeszłości, zarówno na szczeblu krajowym jak i poprzez korzystanie z najlepszych praktyk międzynarodowych. Jednakże muszą również dotyczyć bieżących problemów, a także wkraczać w nowe obszary. Rewolucja cyfrowa jest głównym kołem zamachowym wzrostu gospodarczego i zmian społecznych. Dlatego teleinformatyka jest istotą Strategii Lizbońskiej i niezbędnym warunkiem jej powodzenia. W czasach kryzysu gospodarczego i finansowego jest ważne, by nie zapomnieć o tej kluczowej roli technologii informacyjno-komunikacyjnych (ICT). Inwestycje w ICT są inwestycjami inteligentnymi, pomagającymi stworzyć i utrzymać miejsca pracy oraz wzrost, wyjść z kryzysu szybciej i w lepszej kondycji, a jednocześnie tworzącymi podstawę zrównoważonego wzrostu i miejsc pracy w przyszłości. Jeżeli traktujemy poważnie ambitne cele z Lizbony, musimy inwestować (co najmniej) tyle samo w autostrady informacyjne przyszłości inteligentną sieć, dostęp szerokopasmowy dla wszystkich i lepszą opiekę zdrowotną co w bardziej tradycyjną infrastrukturę. 9

10 1Gospodarka szerokopasmowa

11 1. Gospodarka szerokopasmowa Internet szerokopasmowy to podstawowa infrastruktura współczesnej gospodarki opartej na wiedzy i stanowi on istotny element polityki na rzecz społeczeństwa informacyjnego UE zarówno w programie eeuropa 2005 jak i inicjatywie i2010. Jednym z głównych celów i2010 było stworzenie europejskiej jednolitej przestrzeni informacyjnej zapewniającej bezpieczną komunikację szerokopasmową po przystępnej cenie. Dostęp do szybkiego Internetu szerokopasmowego uważany był wówczas za jedno z największych wyzwań konwergencji cyfrowej, obok potrzeby promowania nowej, bogatej treści online, zwiększania interoperacyjności platform i urządzeń oraz budowy zaufania inwestorów i konsumentów poprzez poprawę bezpieczeństwa. Kolejnym celem inicjatywy i2010 było stymulowanie rozwoju integracyjnego społeczeństwa informacyjnego, które dostarcza usług publicznych wysokiej jakości i promuje wysoką jakość życia. Konwergencja cyfrowa oferuje nowe możliwości, ale przynosi również nowe wyzwania, w tym ryzyko pogłębienia się wykluczenia cyfrowego. Celem i2010 było zwiększenie zasięgu geograficznego Internetu szerokopasmowego w obszarach słabo rozwiniętych. 90% zasięgu Internetu szerokopasmowego było jednym z głównych celów uzgodnionych przez ministrów w Rydze 1 w 2006 roku i cel ten został zrealizowany przez kraje UE-25 już w 2007 roku. Internet szerokopasmowy dla wszystkich był celem inicjatywy Zmniejszenie luki w dostępie szerokopasmowym do Internetu 2 ( Bridging the broadband gap ) oraz opracowanego ostatnio Europejskiego planu naprawy gospodarczej 3, w ramach którego przeznaczono 1 miliard euro na rozwój komunikacji szerokopasmowej w obszarach wiejskich. Z uwagi na różnice pod względem absorpcji i dostępności Internetu szerokopasmowego między państwami członkowskimi oraz - w obrębie kraju - między obszarami miejskimi i wiejskimi, w inicjatywie i2010 nacisk położono na to, by regiony peryferyjne i słabiej zaludnione nie zostały w tyle. Niniejszy rozdział zawiera analizę najważniejszych zmian pod względem dostępu szerokopasmowego, jakie zaszły w ciągu ostatnich lat, z naciskiem na wskaźniki osiągnięć takie jak penetracja, zasięg, prędkość i ceny. W podsumowaniu znalazły się aktualne dane wskaźnika Internetu szerokopasmowego i ocena atutów i barier w państwach członkowskich UE na drodze rozwoju gospodarki szerokopasmowej. 1.1 Penetracja stałego dostępu do Internetu szerokopasmowego w latach : zmniejszanie luki w dostępie szerokopasmowym Od uruchomienia inicjatywy i2010 w 2005 r. wzrost stałego dostępu do Internetu szerokopasmowego w UE był stały, z wysoką roczną stopą wynoszącą w niektórych latach nawet ponad 20 milionów nowych łączy. To spowodowało wzrost liczby gospodarstw domowych z dostępem do Internetu w latach z 41% do 60%, z czego 80% dysponuje obecnie dostępem szerokopasmowym. W 2004 roku tylko w 33% gospodarstw domowych z dostępem do Internetu był to Internet szerokopasmowy. Odsetek przedsiębiorstw z dostępem szerokopasmowym wzrósł z 46,5% w 2004 r. do 81% w 2008 r. Unijny odsetek penetracji stałego Internetu szerokopasmowego (liczba stałych łączy na 100 mieszkańców, w tym absorpcja przez gospodarstwa domowe i przedsiębiorstwa) w dniu 1 stycznia 2008 roku wynosił 23% (wykres 1), co stanowi wzrost w porównaniu z 6,1% w 2004 r. Obok stałego dostępu do Internetu coraz ważniejszą rolę zaczyna w ostatnich latach odgrywać dostęp bezprzewodowy jako alternatywa umożliwiająca konsumentom 1 Materiały ze spotkania ministerialnego i deklaracja ryska dostępne są na stronie: 2 Więcej informacji można znaleźć na stronie: 3 Więcej informacji można znaleźć na stronie: EN&guiLanguage=en 11

12 40 w UE korzystanie z usług internetowych, chociaż ogólnie rzecz biorąc technologie mobilne umożliwiają prędkość transmisji danych mniejszą od technologii przewodowych 4. Penetracja Internetu szerokopasmowego w UE, styczeń SK BG RO PL EL HU PT CZ LV LT CY IT IE ES SI AT EU27 MT EE BE DE FR UK LU FI SE NL DK Wykres 1: Penetracja Internetu szerokopasmowego w UE styczeń 2009 Źródło: Komitet Łączności (CoCom) Absorpcja Internetu szerokopasmowego jest jednak nierównomierna, co skutkuje znaczną fragmentacją wśród państw członkowskich. W 2004 roku Dania mogła się pochwalić 13,5 łączami szerokopasmowymi na 100 obywateli, a w Grecji liczba ta była prawie równa zeru. Przepaść między maksymalnym a minimalnym odsetkiem penetracji zwiększyła się po rozszerzeniu Unii w 2004 roku i była największa pod koniec 2007 roku, kiedy to różnica między krajami o najwyższym i najniższym odsetku penetracji wynosiła 28 punktów procentowych (pkt. proc.). Jednym z najważniejszych wydarzeń w 2008 r. była zmiana tego trendu, ponieważ przepaść między najwyższą a najniższą wartością zmniejszyła się (aczkolwiek niewiele) do 26,4 pkt. proc. w styczniu 2009 roku (wykres 2), a dyspersja tych danych dla poszczególnych krajów również spadła 5. 4 Brak jednak wiarygodnych i znaczących danych na temat bezprzewodowych łączy szerokopasmowych, a Komisja pracuje nad zmianą tego aspektu ram porównawczych i Dyspersja wartości, która zwiększyła się w 2007 roku wraz z przystąpieniem Bułgarii i Rumunii do UE, również znacznie się zmniejszyła w 2008 r. 12

13 40 35 Przepaść w penetracji Internetu szerokopasmowego w UE 31,9 36,6 raport w sprawie 37, ,2 25,2 18,3 20,0 22, ,8 12,8 7,6 10, ,1 0,5 4, Najwyższy - najniższy odsetek peneteracji Internetu szerokopasmowego Przepaść Penetracja stałego Internetu szerokopasmowego Wykres 2: Zróżnicowanie penetracji Internetu szerokopasmowego w UE Źródło: Komitet Łączności (CoCom) Zmniejszenie przepaści jest rezultatem dwóch trendów: z jednej strony wzrost w krajach z najwyższym odsetkiem penetracji zaczął się stabilizować, ponieważ w krajach tych jest mniej miejsca na wzrost organiczny. W 2008 r. wzrost w Szwecji był niemal niezauważalny, a w Holandii i Danii wynosił zaledwie 2 pkt. proc. Z drugiej strony w krajach o niższej liczbie łączy szerokopasmowych nastąpił znaczny wzrost w ciągu ubiegłego roku 7 pkt. proc. na Malcie i ponad 4 w Polsce, na Cyprze, w Grecji czy na Litwie. Jednak te pozytywne zmiany nie wystarczyły, by zniwelować spadek łącznego przyrostu netto łączy szerokopasmowych, który wynosił 14 mln w 2008 roku, w porównaniu z 19 mln w 2007 r. i 21 mln w roku poprzednim. Obecne spowolnienie gospodarcze może zahamować wzrost absorpcji Internetu szerokopasmowego. Wreszcie, rośnie także wykorzystanie telefonów komórkowych w technologii UMTS (3G) w dostępie bezprzewodowym. Wykorzystanie to jest wysokie zarówno w krajach o wysokim poziomie stałego dostępu szerokopasmowego, jak np. Szwecja (9,5% osób) czy Dania (5,9%), ale również w krajach o niskiej absorpcji Internetu szerokopasmowego, jak Czechy i Słowacja, w których odpowiednio 5,3% i 4,8% osób korzystało z telefonu w technologii 3G by uzyskać dostęp do Internetu Zasięg Internetu szerokopasmowego: w kierunku dostępu szerokopasmowego dla wszystkich Uniknięcie nowego podziału na tych, co mają dostęp szerokopasmowy i tych, którzy go nie mają to kolejny ważny cel i2010. Internet szerokopasmowy pozwala jednostkom i organizacjom na komunikowanie się i dostęp do usług niezależnie od położenia geograficznego. Umożliwia przedsiębiorstwom kontakt z klientami i dostawcami oraz ogranicza migrację przedsiębiorstw do obszarów miejskich. Internet szerokopasmowy umożliwia gospodarstwom domowym dostęp do zaawansowanych usług administracji elektronicznej, e-zdrowia i e-kształcenia, co wpływa na podniesienie jakości życia i uczestnictwa w życiu społecznym i demokratycznym. Z uwagi na swoją naturę, Internet szerokopasmowy 6 Źródło: Eurostat 13

14 zmniejsza dystans oraz oddziałuje szczególnie korzystnie na rozwój i atrakcyjność obszarów peryferyjnych i wiejskich. Niemniej jednak rozwija się głównie w obszarach gęściej zaludnionych z powodu wysokich kosztów inwestycyjnych spowodowanych odległością i małą gęstością zaludnienia. Dostęp szerokopasmowy do Internetu możliwy jest dzięki różnym technologiom, zarówno bezprzewodowym jak i przewodowym. Technologią najczęściej stosowaną i wykorzystywaną w Europie jest xdsl, jako spadkobierca tradycyjnej sieci telefonicznej. Drugą najbardziej popularną technologią stałego dostępu jest modem kablowy, choć korzysta z niego tylko ograniczona grupa państw członkowskich, głównie w obszarach miejskich. Zasięg sieci DSL (digital subscriber line cyfrowa linia abonencka) i modemów kablowych dobrze odzwierciedla zasięg Internetu szerokopasmowego. Ze względu na to, że te dwie sieci zwykle nakładają się na siebie, zasięgu DSL używa się jako przybliżonej miary zasięgu Internetu szerokopasmowego w Europie. Z uwagi na orografię i rozkład ludności w niektórych krajach, prawdopodobnie nigdy nie uda się osiągnąć 100% zasięgu sieci kablowych. Obecnie tylko niewielkie i płaskie kraje jak np. Luksemburg, Dania, Holandia i Belgia mają 100% zasięg Internetu w obszarach wiejskich. Kilku krajom nie udało się zwiększyć zasięgu sieci kablowych powyżej 90% ludności wiejskiej. Średni krajowy zasięg sieci DSL w UE wzrósł z 87% ludności w 2005 roku do 93% w 2007 r. Istotne różnice między krajami istniejące w 2005 roku zostały zniwelowane w miarę upływu czasu (wykres 3), co spowodowało wzrost średniego odsetka zasięgu. Kraje o niższym odsetku zasięgu podjęły znaczne wysiłki na rzecz poprawy sytuacji: Grecja zwiększyła zasięg z 0% do 86% w danym okresie czasu. Istotnych postępów dokonały również Słowenia, Cypr, Polska i Słowacja. Wzrost krajowego zasięgu DSL w UE, (% ludności) 0,99 0,99 1,00 1,00 1,00 1,00 1,00 0,95 0,89 0,89 0,89 0,90 0,92 0,92 0,92 0,92 0,93 0,93 0,94 0,94 0,95 0,95 0,95 0,96 0,96 0,97 0,98 0,85 0,79 0,75 0,65 0,68 0,70 0,55 0,45 N.A. 0,35 n.a 0,55 0,61 0,85 n.a 0,82 0,82 0,75 0,55 0,86 0,89 0,89 0,70 0,85 0,90 0,92 0,92 0,87 0,90 0,89 0,92 0,93 0,99 0,99 0,99 1,00 1,00 1,00 0,96 BG RO PL SK LV EL LT IE CZ SI AT EU27 ES CY HU EE IS PT IT FI NO DE SE MT NL UK BE DK LU FR Wykres 3: Wzrost krajowego zasięgu DSL w UE, (% ludności) Źródło: IDATE 7 7 Badanie Zasięg szerokopasmowy w Europie: analiza 2009 (Broadband coverage in Europe: Survey 2009) przeprowadzone przez IDATE Consulting and Research, w przygotowaniu. Poprzednie raporty dostępne są na stronie: 14

15 Rozszerzanie zasięgu Internetu szerokopasmowego w obszarach wiejskich jest nierównomierne i nadal można uznać je za wyzwanie dla polityk w kilku krajach, gdzie Internet szerokopasmowy dostępny jest dla mniej niż 50% ludności wiejskiej. Postęp na szczeblu unijnym był wolniejszy niż w przypadku zasięgu na poziomie krajowym: średnia unijna wzrosła zaledwie z 66% do 70% (wykres 4). Słowenia, Włochy, Niemcy i Szwecja skoncentrowały swoje wysiłki na zmniejszaniu luki między obszarami krajowymi i miejskimi, z pozytywnym skutkiem. Austria, Estonia i Irlandia również dokonały dalszych postępów i w tych krajach decydującą rolę w wypełnieniu powstałej luki odegrały technologie bezprzewodowe. Jednak w Grecji, Bułgarii, na Słowacji, w Polsce i Rumunii konieczne są dalsze działania, gdyż w tych krajach 50-75% ludności wiejskiej nie może jeszcze korzystać z Internetu szerokopasmowego. W ciągu ostatnich lat zaawansowane technologie bazujące na światłowodach, a także technologie bezprzewodowe takie jak UMTS (3G), WiFi i WiMax i do pewnego stopnia satelita trafiły na rynek Internetu szerokopasmowego. Technologie bezprzewodowe wydają się bardziej odpowiednie do zapewnienia lokalnego dostępu szerokopasmowego w obszarach odizolowanych oraz słabiej zaludnionych i wiele krajowych polityk na rzecz Internetu szerokopasmowego promuje ich wykorzystanie celem zapewnienia powszechnej dostępności sieci. W pełni porównywalne dane dotyczące zasięgu bezprzewodowego Internetu szerokopasmowego nie są jeszcze dostępne. Komisja uruchomiła badanie mające na celu gromadzenie dalszych informacji na temat faktycznego zasięgu bezprzewodowych sieci szerokopasmowych, ponieważ ta forma dostępu staje się coraz bardziej popularna w niektórych państwach członkowskich. Wzrost zasięgu DSL w obszarach wiejskich w UE (% łącznej liczby ludności) 1,0 0,9 0,7 0,7 0,68 0,70 0,75 0,77 0,80 0,818 0,87 0,82 0,83 0,85 0,86 0,88 0,90 0,90 0,90 0,91 0,94 0,99 0,99 0,994 1,00 1,00 1,00 0,6 0,5 0,4 0,429 0,435 0,50 0,50 0,3 0,25 0,2 0,1 0 0,35 0,25 0,00 0,66 0,55 0,57 0,67 0,76 0,45 0,27 0,79 0,79 0,82 0,78 0,66 0,55 0,83 0,88 0,99 0,95 1,00 1,00 1,00 RO PL SK BG EL LV EU27 LT IE EE AT HU IT SI CZ IS PT ES FI SE DE NO FR NL UK BE DK LU Wykres 4: Wzrost zasięgu DSL w obszarach wiejskich w UE (% łącznej liczby ludności) Źródło: IDATE 15

16 1.3 Wzrost konkurencji skutkuje szybszym Internetem po niższych cenach Przeciętna prędkość pobierania danych w subskrypcjach Internetu szerokopasmowego w UE znacznie się poprawiła w okresie r. Szacuje się, że pod koniec 2008 roku trzy czwarte subskrypcji Internetu szerokopasmowego w UE dotyczyło nominalnej prędkości ponad 2 MB/s, co stanowi trzykrotny wzrost w stosunku do roku Ten wzrost prędkości napędził (i był stymulowany przez) wzrost wykorzystania nowych usług, który umożliwił powstanie Web 2.0. Spodziewana jest kontynuacja wzrostu szybkiego Internetu, ponieważ wideo wysokiej rozdzielczości i telewizja internetowa stały się powszechne, rosną wymagania w zakresie szybkiego pobierania i wysyłania danych a współdzielenie Internetu w gospodarstwach domowych staje się coraz bardziej powszechne. W 2008 roku operatorzy w wielu państwach członkowskich nadal czynili plany rozwoju bardzo szybkiego Internetu w oparciu o technologie światłowodowe. Stopień, w jakim obecne spowolnienie gospodarcze wpłynie na te plany, nie jest jeszcze jasny. Jednak Europa nadal pozostaje w tyle za liderami światowymi pod względem szybkiego Internetu, w szczególności w przypadku dostępu o bardzo dużej prędkości transmisji danych. Pod koniec 2008 roku mniej niż 5% wszystkich subskrypcji na stały dostęp stanowił Internet o prędkości powyżej 30 Mb/s (wykres 5). Subskrybenci w EU wg prędkości transmisji danych (DSL, modem kablowy i FTTH) 100% 90% 80% 70% 60% 50% 40% 30% 20% 10% 0% grudzień 2005 grudzień 2006 grudzień 2007 grudzień 2008 do 612 kbps 612 kbpc-1mbps 1-2Mbps 2-8Mbpc 8-20Mbps* >20Mbps* Wykres 5: Subskrybenci w EU wg prędkości transmisji danych (DSL, modem kablowy i FTTH) Źródło: IDATE. Dane z 2008 r. odnoszą się do łączy 8-30 Mbps i >30 Mbps Poprawa, jeśli chodzi o prędkość transmisji danych, nastąpiła równocześnie z obniżeniem cen na produkty z zakresu dostępu szerokopasmowego. Wprawdzie porównanie detalicznych cen dostępu szerokopasmowego to skomplikowane zadanie, ponieważ charakterystyka produktu, warunki użytkowania i jakość usług różnią się znacznie w zależności od oferty, dane jednak wskazują na to, że przeciętna cena pojedynczej usługi dostępu szerokopasmowego o prędkości pobierania danych między 2 a 4 MB/s spadła ze średniej wynoszącej ok. /PPP 52 miesięcznie w kwietniu 2007 r. do ok. /PPP 37 w kwietniu 2008 r. i / PPP 29 w kwietniu 2009 r. 16

17 Pomimo tego spadku cen i ogólnej tendencji oferowania bardziej przystępnych cen, nadal istnieją znaczne różnice Średnia pod tym miesięczna względem między cena dostępu krajami, a szerokopasmowego cena za ekwiwalentny (jako produkt może być do pięciu razy wyższa w najdroższych krajach. odrębnej usługi) o prędkości 2-4 Mb/s, kwiecień 2009 r /PPP SE RO DK NL SI HU IE LT EE LU EL FI NO BG LV PT BE AT CZ SK PL CY Dane dla DE, UK, IT, MT, FR, IT i IS są niedostępne Wykres 6: Średnia miesięczna cena dostępu szerokopasmowego (jako odrębnej usługi) o prędkości 2-4 Mb/s, kwiecień 2009 r. Źródło: Van Dijk 8 Te pozytywne trendy w zakresie prędkości i cen są rezultatem wprowadzenia ram regulacyjnych dla usług komunikacji elektronicznej, koncentrujących się na otwarciu konkurencji, zachętach dla niższych cen, inwestycjach i oferowaniu konsumentom większego wyboru. Ramy regulacyjne nałożyły obowiązki na byłych państwowych monopolistów telekomunikacyjnych, by ułatwić wejście na rynek nowym dostawcom usług komunikacji elektronicznej celem wytworzenia dynamiki konkurencyjnej. Udział nowych podmiotów w rynku stopniowo rośnie w ciągu ostatnich lat i nowi operatorzy sprzedają obecnie 54% wszystkich łączy szerokopasmowych, co stanowi wzrost w stosunku do 44% w 2004 r. Trend ten jednak zakończył się w 2008 roku, gdy byli operatorzy zasiedziali stracili średnio 0,4% udziału w rynku, a w szeregu krajów (Belgia, Bułgaria, Niemcy, Hiszpania, Irlandia, Łotwa, Austria, Portugalia, Rumunia i Szwecja) wręcz go zwiększyli. Relatywny udział alternatywnych operatorów nie jest jedynym wskaźnikiem zdrowego, konkurencyjnego rynku Internetu szerokopasmowego. Konkurencja zaowocowała znacznym poziomem inwestycji w sieci szerokopasmowe ze strony zarówno zasiedziałych jak i nowych operatorów. Przyniosła również innowacje i większy wybór dla konsumentów. Pojawiły się nowe oferty: pod koniec 2007 roku około jednej trzeciej europejskich gospodarstw domowych 9 posiadało subskrypcję dwóch lub więcej usług komunikacyjnych będących częścią pakietu. 8 Badanie Koszty dostępu szerokopasmowego do Internetu, 1 półrocze 2009 roku (Broadband Internet Access Costs, 1st semester 2009), przeprowadzone przez Van Dijk Management Consultants, w przygotowaniu. Poprzednie raporty na temat kosztów dostępu szerokopasmowego są dostępne na stronie: society/eeurope/i2010/benchmarking/index_en.htm 9 Badanie komunikacji elektronicznej w gospodarstwach domowych (E-Communications Household Survey), czerwiec 2008 r., dostępne na stronie: household_07/eb68_2infsoecomm_full.pdf 17

18 Dane zawarte w niniejszym rozdziale dotyczą wyłącznie szerokopasmowego dostępu do Internetu. W 2008 roku zaczęto wykorzystywać bezprzewodowy dostęp szerokopasmowy do usług wartości dodanej, zarówno w krajach, gdzie penetracja i korzystanie ze stałego dostępu do Internetu szerokopasmowego są bardzo wysokie, jak i w niektórych krajach, gdzie zasięg stałych sieci szerokopasmowych jest bardziej ograniczony i bezprzewodowy Internet szerokopasmowy stosowany jest jako alternatywa. Komisja gromadzi dane na temat bezprzewodowego Internetu szerokopasmowego i zamieści sprawozdanie z tego segmentu rynku w kolejnych raportach porównawczych. 1.4 Wskaźniki rezultatów w obszarze rozwoju Internetu szerokopasmowego w 2009 roku W ramach przeglądu średnioterminowego strategii i2010 Komisja ogłosiła opracowanie wskaźnika rozwoju Internetu szerokopasmowego (Broadband Performance Index - BPI), który został zaprezentowany we wrześniu 2008 r. 10 po konsultacjach z państwami członkowskimi. Wskaźnik BPI jest stosowany do pomiaru relatywnych osiągnięć krajów w gospodarce szerokopasmowej: wskazania relatywnych słabych i mocnych punktów poszczególnych krajów by dostosować odpowiednio polityki oraz do lepszego zrozumienia relatywnej skłonności krajów do postępów w gospodarce cyfrowej. Składa się na niego sześć aspektów (zasięg Internetu szerokopasmowego w obszarach wiejskich, stopień konkurencji, prędkość Internetu szerokopasmowego, ceny dostępu, absorpcja usług zaawansowanych i kontekst społeczno-gospodarczy), które zostały wybrane z uwagi na adekwatność do celu wskaźnika. Wskaźnik ten może pomóc UE i państwom członkowskim lepiej rozpoznać silne i słabe strony gospodarek szerokopasmowych. Przykładowo, wskazanie barier dalszego rozwoju ułatwia reagowanie poprzez odpowiednio opracowane polityki. Podsumowując różne wymiary gospodarek szerokopasmowych, wskaźnik BPI uzupełnia informacje dostarczane przez wskaźnik penetracji Internetu. Z uwagi na zmienny charakter gospodarki cyfrowej, w tym zmiany zachowań konsumpcyjnych, dostępność ofert i absorpcję technologiczną, skład wskaźnika BPI został nieznacznie zmodyfikowany w stosunku do 2008 roku (patrz załącznik na końcu niniejszego rozdziału). Na tym etapie priorytetem było udoskonalenie wskaźnika, przed porównywalnością rezultatów z różnych okresów. Komisja i państwa członkowskie uzgodniły również, że wskaźnik będzie zmieniany w przyszłości celem uwzględnienia danych na temat faktycznej prędkości Internetu szerokopasmowego (a nie prędkości nominalnej) oraz Internetu bezprzewodowego. Porównanie rezultatów z 2009 r. ze wskaźnikami penetracji Internetu (odpowiednio wykresy 7 i 1) pokazuje, że kraje takie jak Francja i Wielka Brytania, mające niższy odsetek penetracji Internetu szerokopasmowego niż Luksemburg czy Finlandia, są bliżej najlepszych krajów w rankingu BPI dzięki lepszym rezultatom uzyskanym w przypadku wskaźników konkurencji, cen czy prędkości. Wskaźnik BPI podkreśla również bardzo ważną rolę, jaką odgrywa kontekst społeczno-gospodarczy, który obejmuje takie wskaźniki jak kompetencje internetowe, penetrację komputerów osobistych i efektywne wykorzystanie technologii 3G, co np. wpływa dodatnio na osiągnięcia w obszarze rozwoju Internetu szerokopasmowego w krajach skandynawskich. Rezultaty osiągane przez poszczególne kraje w przypadku wskaźnika BPI wskazują na to, z nielicznymi wyjątkami, że kraje zajmujące najwyższe miejsca w rankingach charakteryzuje zrównoważone połączenie różnych czynników. Zarówno Szwecja jak i Holandia mają wysoki poziom zasięgu Internetu szerokopasmowego i konkurencji, wysokie średnie prędkości transmisji danych i relatywnie niskie ceny przy wysokim poziomie absorpcji usług i korzystnej sytuacji społeczno-gospodarczej. Będąca na trzecim miejscu Dania charakteryzuje się podobnymi cechami, ale pozostaje w tyle pod względem konkurencji. Te trzy kraje mają również najwyższy odsetek penetracji Internetu szerokopasmowego

19 Drugą grupę krajów charakteryzują dobre wyniki we wszystkich aspektach z wyjątkiem jednego czy dwóch. Przykładowo, ceny są stosunkowo wysokie w Belgii i Norwegii, średnie prędkości transmisji danych nie są szczególnie imponujące w Wielkiej Brytanii i Norwegii, a sytuacja społeczno-gospodarcza hamuje ogólny rozwój Francji. Niemniej jednak te cztery kraje zajmują lepsze miejsca w rankingu BPI niż pod względem stopy penetracji Internetu szerokopasmowego. W krajach osiągających gorsze wyniki brak równowagi w wartościach różnych wskaźników. Przykładowo, Finlandia i Luksemburg, które są krajami o odpowiednio - czwartym i piątym najwyższym odsetku penetracji Internetu szerokopasmowego, wypadają bardzo dobrze pod względem absorpcji usług i sytuacji społeczno-gospodarczej, ale mają wysokie ceny i ograniczoną konkurencję. W Austrii i Niemczech prędkość transmisji danych i absorpcja usług nie idą w parze z dobrymi wynikami w innych obszarach. Z kolei Czechy, Łotwę i Portugalię charakteryzuje dobry poziom konkurencji i szybki Internet, ale mają one przeciętną sytuację społeczno-gospodarczą i absorpcję usług. Te trzy kraje mają podobny poziom penetracji Internetu szerokopasmowego rzędu 17% ludności. Bardzo niskie miejsce w rankingach w pewnych obszarach (konkurencja i ceny w przypadku Hiszpanii czy prędkość Internetu w przypadku Malty i Słowenii) w połączeniu z przeciętną sytuacją społeczno-gospodarczą i absorpcją usług daje tym krajom słabą pozycję. Inne kraje jak np. Węgry, Irlandia, Włochy czy Litwa również uzyskują słabe wyniki, jeśli chodzi o sytuację społeczno-gospodarczą, do tego jeszcze mają albo wysokie ceny dostępu szerokopasmowego albo niską prędkość transmisji, słaby poziom konkurencji albo słabą absorpcję usług. Polska, Grecja, Bułgaria i Rumunia nadal borykają się z problemami infrastrukturalnymi i słabym zasięgiem Internetu, przy szczególnie niskim poziomie konkurencji (z wyjątkiem Rumunii) i wysokich cenach w Polsce i Grecji. Rumunia i Bułgaria, gdzie wprowadzana jest najnowsza infrastruktura z powodu braku tradycyjnych sieci telefonicznych, osiągają dobre wyniki w zakresie prędkości i cen. Cypr uzyskuje najsłabsze wyniki pod względem poziomu konkurencji, cen i prędkości transmisji danych. Na pozycję wszystkich tych krajów, które mają najniższy poziom penetracji Wskaźnik Internetu rozwoju szerokopasmowego Internetu szerokopasmowego wpływa negatywnie (BPI), również słaba absorpcja usług zaawansowanych i sytuacja lipiec 2009 r. społeczno-gospodarcza. 0,90 0,80 0,70 0,60 0,50 Sytuacja społeczno-gospodarcza Absorpcja usług zaawansowanych Prędkość Cena dostępu szerokopasmowego Zasięg konkurencji Zasięg Intern. szer. w obsz. wiejsk. 0,40 0,30 0,20 0,10 0,00 CY PL EL BG RO IT IE LT SK HU ES SI MT LU IS EE FI AT LV CZ PT DE BE NO FR UK DK NL SE Wykres 7: Wskaźnik rozwoju Internetu szerokopasmowego (BPI), lipiec 2009 r. Źródło: Służby Komisji 19

20 1.5. Wnioski W latach , Unia Europejska dokonała ogromnego postępu, jeśli chodzi o rozwój gospodarki szerokopasmowej. Z 114 mln subskrybentów UE jest największym rynkiem światowym i wykazuje szybki wzrost stopy penetracji. Połowa europejskich gospodarstw domowych i ponad 80% europejskich przedsiębiorstw ma stały dostęp do Internetu szerokopasmowego, trzy czwarte z nich to Internet o średniej prędkości pobierania danych powyżej2 Mb/s. Regulacja sektora pobudziła konkurencję, ograniczając ceny i podnosząc przeciętną prędkość przesyłu danych. Internet szerokopasmowy dostępny jest dla 93% ludności UE-25, co stanowi wzrost w stosunku do 87% w 2005 roku. Niemniej jednak pewna liczba państw członkowskich i niektóre obszary wiejskie nadal stoją wobec wyzwań związanych z zasięgiem. Aby wesprzeć naprawę gospodarczą Europy i zlikwidować luki w zasięgu Internetu szerokopasmowego, w ramach europejskiego programu naprawy gospodarczej przeznaczono ponad 1 mld euro na rozwój komunikacji szerokopasmowej w obszarach wiejskich, który ma zostać przekazany za pośrednictwem Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich. Aby pomoc ta odniosła skutek, państwa członkowskie muszą odegrać aktywną rolę wyznaczając cele całkowitego zasięgu Internetu szerokopasmowego. Wiele z nich podjęło już to wyzwanie, określając cel osiągnięcia 100% zasięgu Internetu szerokopasmowego do 2010 roku lub najpóźniej do 2013 r. Pozostałe powinny pójść w ich ślady. Kolejnym ważnym obszarem działań politycznych uwypuklonym w niniejszym rozdziale jest konieczność przyjęcia przez państwa członkowskie bardziej kompleksowego podejścia do rozwoju Internetu szerokopasmowego. Powinny nie tylko wspierać stronę podażową, ale również podejmować działania zachęcające do absorpcji Internetu szerokopasmowego. Z uwagi na to, że dostępność Internetu szerokopasmowego jest obecnie problemem tylko w pewnych obszarach UE, państwa członkowskie powinny stawiać sobie cele związane z absorpcją Internetu szerokopasmowego. Należy monitorować rozwój konkurencji, ceny i rozbudowę infrastruktury, a jednocześnie działania po stronie popytowej w zakresie e- kompetencji, usług publicznych online i podnoszenie świadomości korzyści płynących z Internetu szerokopasmowego powinny przyczynić się do zwiększenia absorpcji po stronie obywateli. 20

Łączność szerokopasmowa: zmniejszają się różnice między europejskimi krajami o najlepszych i najgorszych wynikach

Łączność szerokopasmowa: zmniejszają się różnice między europejskimi krajami o najlepszych i najgorszych wynikach IP/08/1831 Bruksela, dnia 28 listopada 2008 r. Łączność szerokopasmowa: zmniejszają się różnice między europejskimi krajami o najlepszych i najgorszych wynikach Jak wynika ze sprawozdania opublikowanego

Bardziej szczegółowo

Odsetek gospodarstw domowych posiadających szerokopasmowy dostęp do Internetu w domu

Odsetek gospodarstw domowych posiadających szerokopasmowy dostęp do Internetu w domu GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY URZĄD STATYSTYCZNY W KATOWICACH Wskaźniki Zrównoważonego Rozwoju. Moduł krajowy Więcej informacji: w kwestiach merytorycznych dotyczących: wskaźników krajowych oraz na poziomie

Bardziej szczegółowo

Internet szerokopasmowy dla wszystkich Europejczyków: Komisja rozpoczyna debatę na temat przyszłości usługi powszechnej

Internet szerokopasmowy dla wszystkich Europejczyków: Komisja rozpoczyna debatę na temat przyszłości usługi powszechnej IP/08/1397 Bruksela, dnia 25 września 2008 r. Internet szerokopasmowy dla wszystkich Europejczyków: Komisja rozpoczyna debatę na temat przyszłości usługi powszechnej W jaki sposób UE może zapewnić wszystkim

Bardziej szczegółowo

Komisja prowadzi konsultacje jak z Europy zrobić lidera przejścia do Web 3.0

Komisja prowadzi konsultacje jak z Europy zrobić lidera przejścia do Web 3.0 IP/08/1422 Bruksela, dnia 29 września 2008 r. Komisja prowadzi konsultacje jak z Europy zrobić lidera przejścia do Web 3.0 Europa może stać się liderem w przejściu do internetu następnej generacji. Komisja

Bardziej szczegółowo

Społeczeństwo informacyjne w Unii Europejskiej

Społeczeństwo informacyjne w Unii Europejskiej Notatka informacyjna Kwiecień 2008; http://www.stat.gov.pl, e mail: obslugaprasowa@stat.gov.pl Społeczeństwo informacyjne w Unii Europejskiej Badania gospodarstw domowych i przedsiębiorstw Główny Urząd

Bardziej szczegółowo

Rynek usług szerokopasmowych - stan i perspektywy rozwoju. Warszawa, listopad 2012 r.

Rynek usług szerokopasmowych - stan i perspektywy rozwoju. Warszawa, listopad 2012 r. Rynek usług szerokopasmowych - stan i perspektywy rozwoju Warszawa, listopad 2012 r. Agenda cyfrowa cele z zakresu Internetu szerokopasmowego Do 2013 r. - szerokopasmowy dostęp do Internetu dla 100% mieszkańców

Bardziej szczegółowo

KONSULTACJE NA TEMAT RÓŻNORODNOŚCI W MIEJSCU PRACY ORAZ ANTYDYSKRYMINACJI

KONSULTACJE NA TEMAT RÓŻNORODNOŚCI W MIEJSCU PRACY ORAZ ANTYDYSKRYMINACJI KONSULTACJE NA TEMAT RÓŻNORODNOŚCI W MIEJSCU PRACY ORAZ ANTYDYSKRYMINACJI 14.06.2005-15.07.2005 Znaleziono 803 odpowiedzi z 803 odpowiadających wybranym kryteriom Proszę wskazać główny sektor działalności

Bardziej szczegółowo

Sytuacja społeczno-ekonomiczna Unii Europejskiej i Strategia Lizbońska

Sytuacja społeczno-ekonomiczna Unii Europejskiej i Strategia Lizbońska Sytuacja społeczno-ekonomiczna Unii Europejskiej i Strategia Lizbońska Anna Ruzik CASE Centrum Analiz Społeczno-Ekonomicznych Instytut Pracy i Spraw Społecznych Plan prezentacji Wyzwania demograficzne

Bardziej szczegółowo

Liczba samochodów osobowych na 1000 ludności

Liczba samochodów osobowych na 1000 ludności GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY URZĄD STATYSTYCZNY W KATOWICACH Wskaźniki Zrównoważonego Rozwoju. Moduł krajowy Więcej informacji: w kwestiach merytorycznych dotyczących: wskaźników krajowych oraz na poziomie

Bardziej szczegółowo

Szerokopasmowy dostęp do Internetu w Unii Europejskiej

Szerokopasmowy dostęp do Internetu w Unii Europejskiej Szerokopasmowy dostęp do Internetu w Unii Europejskiej sytuacja w dniu 1 lipca 27 roku Komisji Europejskiej Społeczeństwo Informacyjne i Media Opracowanie wersji polskiej: Stowarzyszenie Miasta w Internecie

Bardziej szczegółowo

Tablica wyników Unii innowacji 2015 Streszczenie Wersja PL

Tablica wyników Unii innowacji 2015 Streszczenie Wersja PL Tablica wyników Unii innowacji 2015 Streszczenie Wersja PL Rynek wewnętrzny, przemysł, przedsiębiorczość i MŚP STRESZCZENIE Tablica wyników Unii innowacji 2015: w ostatnim roku ogólny postęp wyników w

Bardziej szczegółowo

Płatności bezgotówkowe w Polsce wczoraj, dziś i jutro

Płatności bezgotówkowe w Polsce wczoraj, dziś i jutro Adam Tochmański / Przewodniczący Koalicji na rzecz Obrotu Bezgotówkowego i Mikropłatności, Dyrektor Departamentu Systemu Płatniczego w Narodowym Banku Polskim Płatności bezgotówkowe w Polsce wczoraj, dziś

Bardziej szczegółowo

Mapa Unii Europejskiej

Mapa Unii Europejskiej Mapa Unii Europejskiej 1. Cele lekcji a) Wiadomości Uczeń zna: nazwy państw Unii Europejskiej, nazwy stolic państw Unii Europejskiej, flagi państw Unii Europejskiej. b) Umiejętności Uczeń potrafi: wskazać

Bardziej szczegółowo

Wpływ integracji europejskiej w obszarze rynków finansowych na dostępność sektora MSP do finansowania zewnętrznego

Wpływ integracji europejskiej w obszarze rynków finansowych na dostępność sektora MSP do finansowania zewnętrznego Wpływ integracji europejskiej w obszarze rynków finansowych na dostępność sektora MSP do finansowania zewnętrznego Artykuł wprowadzający do e-debaty Sektor małych i średnich przedsiębiorstw (MSP) ma istotne

Bardziej szczegółowo

Osoby dorosłe uczestniczące w kształceniu i szkoleniu

Osoby dorosłe uczestniczące w kształceniu i szkoleniu GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY URZĄD STATYSTYCZNY W KATOWICACH Wskaźniki Zrównoważonego Rozwoju. Moduł krajowy Więcej informacji: w kwestiach merytorycznych dotyczących: wskaźników krajowych oraz na poziomie

Bardziej szczegółowo

Wynagrodzenie minimalne w Polsce i w krajach Unii Europejskiej

Wynagrodzenie minimalne w Polsce i w krajach Unii Europejskiej Wynagrodzenie minimalne w Polsce i w krajach Unii Europejskiej Płaca minimalna w krajach unii europejskiej Spośród 28 państw członkowskich Unii Europejskiej 21 krajów posiada regulacje dotyczące wynagrodzenia

Bardziej szczegółowo

solutions for demanding business Zastrzeżenia prawne

solutions for demanding business Zastrzeżenia prawne Zastrzeżenia prawne Zawartośd dostępna w prezentacji jest chroniona prawem autorskim i stanowi przedmiot własności. Teksty, grafika, fotografie, dźwięk, animacje i filmy, a także sposób ich rozmieszczenia

Bardziej szczegółowo

FORMY PŁATNOŚCI STOSOWANE OBECNIE ORAZ PREFEROWANE

FORMY PŁATNOŚCI STOSOWANE OBECNIE ORAZ PREFEROWANE FORMY PŁATNOŚCI STOSOWANE OBECNIE ORAZ PREFEROWANE 2/09/2008-22/10/2008 Znaleziono 329 odpowiedzi z 329 odpowiadających wybranym kryteriom UDZIAŁ Kraj DE - Niemcy 55 (16.7%) PL - Polska 41 (12.5%) DK -

Bardziej szczegółowo

Raport w sprawie konkurencyjności cyfrowej Europy. Część 2: i2010 Profile krajów pod kątem ICT + ranking krajów. biblioteka erozwoju.

Raport w sprawie konkurencyjności cyfrowej Europy. Część 2: i2010 Profile krajów pod kątem ICT + ranking krajów. biblioteka erozwoju. Raport w sprawie Część 2: i2010 Profile krajów pod kątem ICT + ranking krajów nr 19 biblioteka erozwoju Raport w sprawie Część 2: i2010 Profile krajów pod kątem ICT + ranking krajów Wydanie polskie Tarnów,

Bardziej szczegółowo

ROZDZIAŁ 21 AKTYWNOŚĆ EKONOMICZNA KOBIET I MĘŻCZYZN W POLSCE NA TLE KRAJÓW UNII EUROPEJSKIEJ

ROZDZIAŁ 21 AKTYWNOŚĆ EKONOMICZNA KOBIET I MĘŻCZYZN W POLSCE NA TLE KRAJÓW UNII EUROPEJSKIEJ Patrycja Zwiech ROZDZIAŁ 21 AKTYWNOŚĆ EKONOMICZNA KOBIET I MĘŻCZYZN W POLSCE NA TLE KRAJÓW UNII EUROPEJSKIEJ 1. Wstęp Polska, będąc członkiem Unii Europejskiej, stoi przed rozwiązaniem wielu problemów.

Bardziej szczegółowo

Sytuacja kobiet 50+ na europejskim rynku pracy. Iga Magda Instytut Badań Strukturalnych 13.01.2014

Sytuacja kobiet 50+ na europejskim rynku pracy. Iga Magda Instytut Badań Strukturalnych 13.01.2014 Sytuacja kobiet 50+ na europejskim rynku pracy Iga Magda Instytut Badań Strukturalnych 13.01.2014 Zatrudnienie w UE: kobiety a mężczyźni Zatrudnienie kobiet rosło przy spadających wskaźnikach zatrudnienia

Bardziej szczegółowo

Sytuacja zawodowa osób z wyższym wykształceniem w Polsce i w krajach Unii Europejskiej w 2012 r.

Sytuacja zawodowa osób z wyższym wykształceniem w Polsce i w krajach Unii Europejskiej w 2012 r. 1 Urz d Statystyczny w Gda sku W Polsce w 2012 r. udział osób w wieku 30-34 lata posiadających wykształcenie wyższe w ogólnej liczbie ludności w tym wieku (aktywni zawodowo + bierni zawodowo) wyniósł 39,1%

Bardziej szczegółowo

Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie. Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ

Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie. Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie Polski do strefy euro Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ Plan prezentacji 1. Nominalne kryteria konwergencji

Bardziej szczegółowo

Przeciwdziałanie praktykom monopolistycznym: sprawozdanie na temat cen samochodów pokazuje mniejsze różnice w cenach nowych samochodów w UE w 2010 r.

Przeciwdziałanie praktykom monopolistycznym: sprawozdanie na temat cen samochodów pokazuje mniejsze różnice w cenach nowych samochodów w UE w 2010 r. KOMISJA EUROPEJSKA KOMUNIKAT PRASOWY Przeciwdziałanie praktykom monopolistycznym: sprawozdanie na temat cen pokazuje mniejsze różnice w cenach nowych w UE w 2010 r. Bruksela, 26 lipca 2011 r. Ostatnie

Bardziej szczegółowo

Opóźnienia w płatnościach w transakcjach handlowych

Opóźnienia w płatnościach w transakcjach handlowych Opóźnienia w płatnościach w transakcjach handlowych 13/05/2008-20/06/2008 Znaleziono 408 odpowiedzi z 408 odpowiadających wybranym kryteriom 0. Uczestnictwo Kraj DE - Niemcy 48 (11,8%) PL - Polska 44 (10,8%)

Bardziej szczegółowo

SYTUACJA SPOŁECZNO-GOSPODARCZA W UNII EUROPEJSKIEJ W 2013 R. * Komisji Europejskiej z dn. 10.01.2014 r.

SYTUACJA SPOŁECZNO-GOSPODARCZA W UNII EUROPEJSKIEJ W 2013 R. * Komisji Europejskiej z dn. 10.01.2014 r. SYTUACJA SPOŁECZNO-GOSPODARCZA W UNII EUROPEJSKIEJ W 2013 R. * Komisji Europejskiej z dn. 10.01.2014 r. 2 T. 01. LUDNOŚĆ (stan w dniu 1 stycznia) Wykres 01. STRUKTURA LUDNOŚCI UNII EUROPEJSKIEJ W 2013

Bardziej szczegółowo

Zmiany na polskim i wojewódzkim rynku pracy w latach 2004-2014

Zmiany na polskim i wojewódzkim rynku pracy w latach 2004-2014 WOJEWÓDZKI URZĄD PRACY W KATOWICACH Zmiany na polskim i wojewódzkim rynku pracy w latach 2004-2014 KATOWICE październik 2014 r. Wprowadzenie Minęło dziesięć lat od wstąpienia Polski do Unii Europejskiej.

Bardziej szczegółowo

PRODUKT KRAJOWY BRUTTO

PRODUKT KRAJOWY BRUTTO Opracowania sygnalne PRODUKT KRAJOWY BRUTTO W WOJEWÓDZTWIE ŚLĄSKIM W 2007 R. Urząd Statystyczny w Katowicach, ul. Owocowa 3, 40-158 Katowice www.stat.gov.pl/katow e-mail: SekretariatUsKce@stat.gov.pl tel.:

Bardziej szczegółowo

SYTUACJA SPOŁECZNO-GOSPODARCZA W KRAJACH OECD W 2011 R.

SYTUACJA SPOŁECZNO-GOSPODARCZA W KRAJACH OECD W 2011 R. SYTUACJA SPOŁECZNO-GOSPODARCZA W KRAJACH OECD W 2011 R. 1 Kraje OECD: należące do Unii Europejskiej: Austria (AT), Belgia (BE), Dania (DK), Estonia (EE), Finlandia (FI), Francja (FR), Grecja (EL), Hiszpania

Bardziej szczegółowo

Katarzyna Maciejewska. Urząd Statystyczny w Poznaniu Oddział w Kaliszu

Katarzyna Maciejewska. Urząd Statystyczny w Poznaniu Oddział w Kaliszu Katarzyna Maciejewska Urząd Statystyczny w Poznaniu Oddział w Kaliszu DEFINICJE ŚWIADOMOŚCI Świadomość: zdolność człowieka do zdawania sobie sprawy ze swego istnienia i z tego co jest przedmiotem jego

Bardziej szczegółowo

Kluczowe dane o kształceniu i innowacjach z zastosowaniem

Kluczowe dane o kształceniu i innowacjach z zastosowaniem EURYDICE Nowości Wydawnicze Sieci Eurydice Nr 21 lipiec 2011 Kluczowe dane o kształceniu i innowacjach z zastosowaniem technologii informacyjno- -komunikacyjnych w szkołach w Europie Wydanie 2011 Technologie

Bardziej szczegółowo

WYZWANIA NA RYNKU ENERGII

WYZWANIA NA RYNKU ENERGII BLOK TEMATYCZNY: Zrównoważone finansowanie infrastruktury WYZWANIA NA RYNKU ENERGII Nowe oferty dostawców i zmienione zachowania użytkowników dr Andrzej Cholewa dr Jana Pieriegud Sopot, 26 czerwca 2013

Bardziej szczegółowo

www.stat.gov.pl GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY

www.stat.gov.pl GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY @ www.stat.gov.pl W jakim stopniu jesteśmy wyposażeni w komputery, i urządzenia przenośne? Do jakich celów wykorzystujemy? Rozwój telekomunikacji i informatyki w ostatnich latach

Bardziej szczegółowo

PRODUKT KRAJOWY BRUTTO W WOJEWÓDZTWIE ŚLĄSKIM W 2012 R.

PRODUKT KRAJOWY BRUTTO W WOJEWÓDZTWIE ŚLĄSKIM W 2012 R. Urząd Statystyczny w Katowicach Ośrodek Rachunków Regionalnych ul. Owocowa 3, 40 158 Katowice e-mail: SekretariatUsKce@stat.gov.pl tel.: 32 779 12 00 fax: 32 779 13 00, 258 51 55 katowice.stat.gov.pl OPRACOWANIA

Bardziej szczegółowo

SPRAWOZDANIE KOMISJI DO PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY

SPRAWOZDANIE KOMISJI DO PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY PL PL PL KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, dnia 12.1.2010 KOM(2009)713 wersja ostateczna SPRAWOZDANIE KOMISJI DO PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY Monitorowanie emisji CO 2 z nowych samochodów osobowych w UE:

Bardziej szczegółowo

Wskaźnik gospodarki cyfrowej i społeczeństwa cyfrowego 1 2015 2

Wskaźnik gospodarki cyfrowej i społeczeństwa cyfrowego 1 2015 2 Wskaźnik gospodarki cyfrowej i społeczeństwa cyfrowego 1 2015 2 Profil państwa We wskaźniku gospodarki cyfrowej i społeczeństwa cyfrowego 2015 uzyskała na poziomie 3 0,38 i zajęła 23 na liście 28 państw

Bardziej szczegółowo

WYRÓWNYWANIE POZIOMU ROZWOJU POLSKI I UNII EUROPEJSKIEJ

WYRÓWNYWANIE POZIOMU ROZWOJU POLSKI I UNII EUROPEJSKIEJ dr Barbara Ptaszyńska Wyższa Szkoła Bankowa w Poznaniu WYRÓWNYWANIE POZIOMU ROZWOJU POLSKI I UNII EUROPEJSKIEJ Wprowadzenie Podstawowym celem wspólnoty europejskiej jest wyrównanie poziomu rozwoju poszczególnych

Bardziej szczegółowo

Produkt krajowy brutto w województwie śląskim w 2010 r.

Produkt krajowy brutto w województwie śląskim w 2010 r. Urząd Statystyczny w Katowicach 40 158 Katowice, ul. Owocowa 3 e-mail: SekretariatUsKce@stat.gov.pl tel.: 32 7791 200 fax: 32 7791 300, 258 51 55 OPRACOWANIA SYGNALNE Produkt krajowy brutto w województwie

Bardziej szczegółowo

Polityka kredytowa w Polsce i UE

Polityka kredytowa w Polsce i UE Polityka kredytowa Raport Polityka Kredytowa powstał w oparciu o dane zgromadzone przez Urząd Nadzoru Bankowego (EBA) oraz (ECB) Europejski Bank Centralny. Jest to pierwszy w Polsce tego typu raport odnoszący

Bardziej szczegółowo

Perspektywy rozwoju rynku consumer finance w Polsce w warunkach zawirowań na rynkach finansowych. Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową

Perspektywy rozwoju rynku consumer finance w Polsce w warunkach zawirowań na rynkach finansowych. Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową Perspektywy rozwoju rynku consumer finance w Polsce w warunkach zawirowań na rynkach finansowych dr Błażej Lepczyński Marta Penczar dr Błażej Lepczyński, Marta Penczar Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową

Bardziej szczegółowo

Skutki społeczno-ekonomiczne Future Internet

Skutki społeczno-ekonomiczne Future Internet Zakład Radiokomunikacji Morskiej w Gdańsku (Z-8) Skutki społeczno-ekonomiczne Future Internet Praca nr 08.30.004.0 Gdańsk, grudzień 2010 Skutki społeczno-ekonomiczne Future Internet Praca nr 08.30.004.0

Bardziej szczegółowo

Zmiany bezrobocia w województwie zachodniopomorskim w I półroczu 2014 roku Porównanie grudnia 2013 i czerwca 2014 roku

Zmiany bezrobocia w województwie zachodniopomorskim w I półroczu 2014 roku Porównanie grudnia 2013 i czerwca 2014 roku WOJEWÓDZKI URZĄD PRACY W SZCZECINIE Wydział Badań i Analiz Zmiany bezrobocia w województwie zachodniopomorskim w I półroczu 2014 roku Porównanie grudnia 2013 i czerwca 2014 roku Szczecin 2014 Według danych

Bardziej szczegółowo

http://www.kph.org.pl/publikacje/raport_sw_2010.pdf http://rszarf.ips.uw.edu.pl/pdf/swdodatek.pdf http://rszarf.ips.uw.edu.pl/pdf/prezentacjasw.

http://www.kph.org.pl/publikacje/raport_sw_2010.pdf http://rszarf.ips.uw.edu.pl/pdf/swdodatek.pdf http://rszarf.ips.uw.edu.pl/pdf/prezentacjasw. http://www.kph.org.pl/publikacje/raport_sw_2010.pdf http://rszarf.ips.uw.edu.pl/pdf/swdodatek.pdf http://rszarf.ips.uw.edu.pl/pdf/prezentacjasw.pdf Skrajne ubóstwo Skrajne ubóstwo dochody poniżej 443 zł

Bardziej szczegółowo

SYTUACJA SPOŁECZNO-GOSPODARCZA W UNII EUROPEJSKIEJ W 2010 R.

SYTUACJA SPOŁECZNO-GOSPODARCZA W UNII EUROPEJSKIEJ W 2010 R. 1 SYTUACJA SPOŁECZNO-GOSPODARCZA W UNII EUROPEJSKIEJ W 2010 R. T. 01. LUDNOŚĆ (stan w dniu 1 stycznia) GĘSTOŚĆ ZALUDNIENIA w tys. UE (27) 495 292 497 683 499 703 501 103 Strefa euro (17) 326 561 328 484

Bardziej szczegółowo

Energetyka OZE/URE w strategii Unii Europejskiej: w kierunku promocji odnawialnych źródeł energii w Europie

Energetyka OZE/URE w strategii Unii Europejskiej: w kierunku promocji odnawialnych źródeł energii w Europie Energetyka OZE/URE w strategii Unii Europejskiej: w kierunku promocji odnawialnych źródeł energii w Europie 30/03/2011 Natalia Matyba PLAN PREZENTACJI I. Strategia Europa 2020 nowe kierunki działao Unii

Bardziej szczegółowo

Przed letnimi wakacjami UE przypomina o europejskim numerze alarmowym 112

Przed letnimi wakacjami UE przypomina o europejskim numerze alarmowym 112 IP/08/836 Bruksela, dnia 3 czerwca 2008 r. Przed letnimi wakacjami UE przypomina o europejskim numerze alarmowym 112 Komisja Europejska wzmogła dzisiaj działania mające na celu spopularyzowanie w UE bezpłatnego

Bardziej szczegółowo

Tablica wyników Unii badań i innowacji z 2014 r.

Tablica wyników Unii badań i innowacji z 2014 r. Tablica wyników Unii badań i innowacji z 2014 r. Tablica wyników Unii innowacji w zakresie badań i innowacji Streszczenie Wersja PL DG ds. Przedsiębiorstw i Przemysłu Streszczenie Tablica wyników Unii

Bardziej szczegółowo

Uczestnictwo europejskich MŚP w programach B+R

Uczestnictwo europejskich MŚP w programach B+R Uczestnictwo europejskich MŚP w programach B+R Oczekiwania i bariery Paweł Kaczmarek Poznański Park Naukowo-Technologiczny Fundacji UAM w Poznaniu Projekt MAPEER SME MŚP a Programy wsparcia B+R Analiza

Bardziej szczegółowo

Monitor konwergencji nominalnej

Monitor konwergencji nominalnej PF Monitor konwergencji nominalnej w UE 7 marzec Ministerstwo Finansów Departament Polityki Finansowej, Analiz i Statystyki Numer / Monitor konwergencji nominalnej Kontakt: tel. (+ ) 9 9 fax (+ ) 9 77

Bardziej szczegółowo

Agenda cyfrowa: Komisja uznaje inwestycje w gospodarkę cyfrową za klucz do przyszłego dobrobytu w Europie

Agenda cyfrowa: Komisja uznaje inwestycje w gospodarkę cyfrową za klucz do przyszłego dobrobytu w Europie IP/10/571 Bruksela, 17 maja 2010 r. Agenda cyfrowa: Komisja uznaje inwestycje w gospodarkę cyfrową za klucz do przyszłego dobrobytu w Europie Gospodarka cyfrowa w Europie rośnie w siłę, przenika do wszystkich

Bardziej szczegółowo

Perspektywy rozwoju rynku consumer finance w Polsce w warunkach zawirowań na rynkach finansowych

Perspektywy rozwoju rynku consumer finance w Polsce w warunkach zawirowań na rynkach finansowych Perspektywy rozwoju rynku consumer finance w Polsce w warunkach zawirowań na rynkach finansowych dr BłaŜej Lepczyński, Uniwersytet Gdański, Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową Marta Penczar Instytut

Bardziej szczegółowo

realizacji inwestycji zagranicznych w gminach woj. małopolskiego

realizacji inwestycji zagranicznych w gminach woj. małopolskiego Opłacalno acalność realizacji inwestycji zagranicznych w gminach woj. małopolskiego Prof. UG dr hab. Przemysław Kulawczuk Andrzej Poszewiecki Kraków, 4 lutego 2009 roku Tabela 1. NajwyŜsze stawki nominalnego

Bardziej szczegółowo

Komunikat w sprawie pacjentów uprawnionych do świadczeń na podstawie dokumentów wystawionych przez inne kraje UE/EFTA

Komunikat w sprawie pacjentów uprawnionych do świadczeń na podstawie dokumentów wystawionych przez inne kraje UE/EFTA Komunikat w sprawie pacjentów uprawnionych do świadczeń na podstawie dokumentów wystawionych przez inne kraje UE/EFTA Wydział Spraw Świadczeniobiorców i Współpracy Międzynarodowej/Dział Współpracy Międzynarodowej

Bardziej szczegółowo

Monitor Konwergencji Nominalnej

Monitor Konwergencji Nominalnej PM Monitor konwergencji nominalnej w UE styczeń Ministerstwo Finansów Departament Polityki Makroekonomicznej Numer / Monitor Konwergencji Nominalnej Kontakt: tel. (+ ) fax (+ ) e-mail: dziennikarze @mf.gov.pl

Bardziej szczegółowo

Agroturystyka w Polsce na tle pozostałych krajów Unii Europejskiej

Agroturystyka w Polsce na tle pozostałych krajów Unii Europejskiej dr Lucyna Przezbórska-Skobiej Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu Katedra Ekonomii i Polityki Gospodarczej w Agrobiznesie Agroturystyka w Polsce na tle pozostałych krajów Unii Europejskiej Międzynarodowa

Bardziej szczegółowo

Analiza wpływu dodatkowego strumienia wydatków zdrowotnych na gospodarkę

Analiza wpływu dodatkowego strumienia wydatków zdrowotnych na gospodarkę Analiza wpływu dodatkowego strumienia wydatków zdrowotnych na gospodarkę 8 maja 2014 Łukasz Zalicki 85+ 80-84 75-79 70-74 65-69 60-64 55-59 50-54 45-49 40-44 35-39 30-34 25-29 20-24 15-19 10-14 5-9 0-4

Bardziej szczegółowo

Kluczowe dane dotyczące nauczania języków w szkołach w Europie

Kluczowe dane dotyczące nauczania języków w szkołach w Europie Informacje prasowe sieci Eurydice Kluczowe dane dotyczące nauczania języków w szkołach w Europie Ján Figel, komisarz UE ds. edukacji, kształcenia, kultury i młodzieży, powiedział: Chociaż obserwujemy pewne

Bardziej szczegółowo

realizacji inwestycji zagranicznych w gminach woj. Opolskiego

realizacji inwestycji zagranicznych w gminach woj. Opolskiego Opłacalno acalność realizacji inwestycji zagranicznych w gminach woj. Opolskiego Prof. UG dr hab. Przemysław Kulawczuk Andrzej Poszewiecki Opole, 3 marca 2009 roku Tabela 1. NajwyŜsze stawki nominalnego

Bardziej szczegółowo

SCOREBOARD WSKAŹNIKI PROCEDURY NIERÓWNOWAG MAKROEKONOMICZNYCH

SCOREBOARD WSKAŹNIKI PROCEDURY NIERÓWNOWAG MAKROEKONOMICZNYCH SCOREBOARD WSKAŹNIKI PROCEDURY NIERÓWNOWAG MAKROEKONOMICZNYCH Scoreboard to zestaw praktycznych, prostych i wymiernych wskaźników, istotnych z punktu widzenia sytuacji makroekonomicznej krajów Unii Europejskiej.

Bardziej szczegółowo

Wyzwania Energetyki 2012 CEF

Wyzwania Energetyki 2012 CEF Wyzwania Energetyki 2012 CEF Janusz Piechociński Luty 2012 Nowe narzędzie CEF Dnia 29 czerwca 2011 r. Komisja Europejska przyjęła wniosek dotyczący kolejnych wieloletnich ram finansowych obejmujących lata

Bardziej szczegółowo

Społeczeństwo informacyjne w liczbach 2012. mgr Izabela P. Piątek-Belina mgr Damian Belina ks. mgr Paweł Zubrzycki

Społeczeństwo informacyjne w liczbach 2012. mgr Izabela P. Piątek-Belina mgr Damian Belina ks. mgr Paweł Zubrzycki Społeczeństwo informacyjne w liczbach 2012 mgr Izabela P. Piątek-Belina mgr Damian Belina ks. mgr Paweł Zubrzycki Plan: Rozdz. I. baza dla rozwoju społeczeństwa informacyjnego, dostęp do Internetu, wyposażenie

Bardziej szczegółowo

Wiek rozpoczynania edukacji obowiązkowej w Europie Opracował Zespół Polskiego Biura Eurydice

Wiek rozpoczynania edukacji obowiązkowej w Europie Opracował Zespół Polskiego Biura Eurydice Polskie Biuro Eurydice Fundacja Rozwoju Systemu Edukacji ul. Mokotowska 43 Warszawa Warszawa, 6 lipca 2011 roku Wiek rozpoczynania edukacji obowiązkowej w Europie Opracował Zespół Polskiego Biura Eurydice

Bardziej szczegółowo

Podejście do uczenia się osób starszych w polityce LLL w Europie i w Polsce

Podejście do uczenia się osób starszych w polityce LLL w Europie i w Polsce Podejście do uczenia się osób starszych w polityce LLL w Europie i w Polsce Konferencja Fundacji Rozwoju Systemu Edukacji pn.: Kompetencja UMIEJĘTNOŚĆ UCZENIA SIĘ w kontekście Europejskiego Roku Aktywności

Bardziej szczegółowo

Europejski i regionalny rynek pracy - mobilności geograficzna i zawodowa 9.04.2013. www.eures.europa.eu www.eures.praca.gov.pl

Europejski i regionalny rynek pracy - mobilności geograficzna i zawodowa 9.04.2013. www.eures.europa.eu www.eures.praca.gov.pl Europejski i regionalny rynek pracy - mobilności geograficzna i zawodowa 9.04.2013 www.eures.europa.eu www.eures.praca.gov.pl Mobilność pracowników Mobilność zawodowa zmiany w ramach zawodu lub danej grupy

Bardziej szczegółowo

Jak pokonać bariery dla (eko)innowacji w Polsce?

Jak pokonać bariery dla (eko)innowacji w Polsce? Jak pokonać bariery dla (eko)innowacji w Polsce? Maciej Bukowski Instytut Badań Strukturalnych Warszawa, 25.05.2012 Plan Wprowadzenie po co Polsce (eko)innowacje. Pułapka średniego dochodu Nie ma ekoinnowacyjności

Bardziej szczegółowo

MIEJSCE POLSKIEGO PRZEMYSŁU SPOŻYWCZEGO W UNII EUROPEJSKIEJ

MIEJSCE POLSKIEGO PRZEMYSŁU SPOŻYWCZEGO W UNII EUROPEJSKIEJ MIEJSCE POLSKIEGO PRZEMYSŁU SPOŻYWCZEGO W UNII EUROPEJSKIEJ mgr Małgorzata Bułkowska mgr Mirosława Tereszczuk dr inż. Robert Mroczek Konferencja: Przemysł spożywczy otoczenie rynkowe, inwestycje, ekspansja

Bardziej szczegółowo

Przegląd. Perspektywy sektora telekomunikacyjnego. w krajach OECD: edycja 2003

Przegląd. Perspektywy sektora telekomunikacyjnego. w krajach OECD: edycja 2003 Przegląd Perspektywy sektora telekomunikacyjnego w krajach OECD: edycja 2003 Overview OECD Communications Outlook: 2003 Edition Polish translation Przeglądy to tłumaczenia fragmentów publikacji OECD. Są

Bardziej szczegółowo

Monitor Konwergencji Nominalnej

Monitor Konwergencji Nominalnej Ministerstwo Finansów Departament Polityki Makroekonomicznej Numer 9 / 1 Monitor Konwergencji Nominalnej Kontakt: tel. (+ ) 9 9 fax (+ ) 9 1 77 e-mail: dziennikarze @mf.gov.pl Ministerstwo Finansów Ul.

Bardziej szczegółowo

Mariola Banach UNIWERSYTET RZESZOWSKI. STUDIA PODYPLOMOWE Mechanizmy funkcjonowania strefy euro VI edycja, rok akademicki 2014/15

Mariola Banach UNIWERSYTET RZESZOWSKI. STUDIA PODYPLOMOWE Mechanizmy funkcjonowania strefy euro VI edycja, rok akademicki 2014/15 UNIWERSYTET RZESZOWSKI Promotor: dr Magdalena Cyrek Mariola Banach STUDIA PODYPLOMOWE Mechanizmy funkcjonowania strefy euro VI edycja, rok akademicki 2014/15 przedstawienie istoty ubóstwa i wykluczenia

Bardziej szczegółowo

PERSPEKTYWY PODLASKIEGO RYNKU PRACY. Dr Cecylia Sadowska-Snarska Wydział Ekonomii i Zarządzania Uniwersytetu w Białymstoku

PERSPEKTYWY PODLASKIEGO RYNKU PRACY. Dr Cecylia Sadowska-Snarska Wydział Ekonomii i Zarządzania Uniwersytetu w Białymstoku PERSPEKTYWY PODLASKIEGO RYNKU PRACY Dr Cecylia Sadowska-Snarska Wydział Ekonomii i Zarządzania Uniwersytetu w Białymstoku Plan prezentacji 2 1. Sytuacja demograficzna w woj. podlaskim na tle trendów światowych.

Bardziej szczegółowo

Implementacja Agendy Cyfrowej 2020 w Polsce

Implementacja Agendy Cyfrowej 2020 w Polsce Implementacja Agendy Cyfrowej 2020 w Polsce Czy Internet mobilny będzie substytutem stacjonarnego dostępu? Konferencja PIIT 28 października 2011 roku 2011, PIIT 1 PRAGNIENIA 2011, PIIT 2 Internet dobrem

Bardziej szczegółowo

Rehabilitacja zawodowa osób z niepełnosprawnościami w Europie. dr Marcin Garbat Uniwersytet Zielonogórski

Rehabilitacja zawodowa osób z niepełnosprawnościami w Europie. dr Marcin Garbat Uniwersytet Zielonogórski Rehabilitacja zawodowa osób z niepełnosprawnościami w Europie dr Marcin Garbat Uniwersytet Zielonogórski NIEPEŁNOSPRAWNI W EUROPIE Około 83,2 mln ogółu ludności Europy to osoby z niepełnosprawnością (11,7%

Bardziej szczegółowo

Instytut Statystyki i Demografii Szkoła Główna Handlowa. Irena E.Kotowska. Czy Polska doświadcza kryzysu demograficznego?

Instytut Statystyki i Demografii Szkoła Główna Handlowa. Irena E.Kotowska. Czy Polska doświadcza kryzysu demograficznego? Instytut Statystyki i Demografii Szkoła Główna Handlowa Irena E.Kotowska Czy Polska doświadcza kryzysu demograficznego? Ekonomia w Muzeum Warszawa, 2.04.2012 Przemiany struktur wieku ludności w Polsce

Bardziej szczegółowo

Wyzwania w rozwoju gospodarczym Polski : jaka rola JST i spółek komunalnych? Witold M.Orłowski

Wyzwania w rozwoju gospodarczym Polski : jaka rola JST i spółek komunalnych? Witold M.Orłowski Wyzwania w rozwoju gospodarczym Polski : jaka rola JST i spółek komunalnych? Witold M.Orłowski Lubelska Konferencja Spółek Komunalnych, 22.10.2014 Od 20 lat Polska skutecznie goni bogaty Zachód 70.0 PKB

Bardziej szczegółowo

Krajowe Forum Szerokopasmowe. Budowa umiejętności informatycznych

Krajowe Forum Szerokopasmowe. Budowa umiejętności informatycznych Krajowe Forum Szerokopasmowe Budowa umiejętności informatycznych Warszawa, 10.06.2009 Agenda Analiza sytuacji usług szerokopasmowych w Polsce Najlepsze światowe praktyki w budowaniu świadomości informatycznej

Bardziej szczegółowo

Ankieta internetowa dla inspektorów

Ankieta internetowa dla inspektorów Ankieta internetowa dla inspektorów Drodzy inspektorzy rolnictwa ekologicznego! Jesteśmy wdzięczni za włączenie się w projekt poświęcony doskonaleniu szkoleń, poprzez udział w ankiecie internetowej. Stanowi

Bardziej szczegółowo

Umiejętności Polaków wyniki Międzynarodowego Badania Kompetencji Osób Dorosłych

Umiejętności Polaków wyniki Międzynarodowego Badania Kompetencji Osób Dorosłych Umiejętności Polaków wyniki Międzynarodowego Badania Kompetencji Osób Dorosłych (PIAAC - The Programme for the International Assessment of Adult Competencies) Międzynarodowe Badanie Kompetencji Osób Dorosłych

Bardziej szczegółowo

Raport 3 Koncepcja zmian w unijnej polityce energetycznoklimatycznej oraz proponowane kierunki jej modyfikacji wraz z uzasadnieniem i oceną skutków

Raport 3 Koncepcja zmian w unijnej polityce energetycznoklimatycznej oraz proponowane kierunki jej modyfikacji wraz z uzasadnieniem i oceną skutków Projekt: Opracowanie analiz, materiałów merytorycznych i koncepcji działań mających na celu poprawę warunków rozwoju elektroenergetyki polskiej w tym także poprzez modyfikację unijnej polityki energetyczno-klimatycznej

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Wspólna waluta euro Po co komu Unia Europejska i euro? dr Urszula Kurczewska EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Wspólna waluta euro Po co komu Unia Europejska i euro? dr Urszula Kurczewska EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Wspólna waluta euro Po co komu Unia Europejska i euro? dr Urszula Kurczewska Szkoła Główna Handlowa w Warszawie 23 października 2012 r. EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY

Bardziej szczegółowo

Monitor Konwergencji Nominalnej

Monitor Konwergencji Nominalnej Ministerstwo Finansów Departament Polityki Makroekonomicznej Numer 5 / 015 Monitor Konwergencji Nominalnej Kontakt: tel. (+8 ) 9 3 00 9 3 0 fax (+8 ) 9 1 77 e-mail: dziennikarze @mf.gov.pl Ministerstwo

Bardziej szczegółowo

Biblioteki się liczą!

Biblioteki się liczą! Biblioteki się liczą! Biblioteka w Ostroszowicach 1 1/4 Europejczyków (prawie 100 milionów ludzi) korzysta co roku z bibliotek publicznych. Dlaczego? W których krajach najczęściej odwiedzają biblioteki?

Bardziej szczegółowo

FORUM NOWOCZESNEGO SAMORZĄDU

FORUM NOWOCZESNEGO SAMORZĄDU FORUM NOWOCZESNEGO SAMORZĄDU Krzysztof Pietraszkiewicz Prezes Związku Banków Polskich Warszawa 02.12.2015 Transformacja polskiej gospodarki w liczbach PKB w Polsce w latach 1993,2003 i 2013 w mld PLN Źródło:

Bardziej szczegółowo

Zmiany jakości opodatkowania w UE po 2008 roku Bazyli Samojlik samojlik@onet.eu samojlik@kozminski.edu.pl

Zmiany jakości opodatkowania w UE po 2008 roku Bazyli Samojlik samojlik@onet.eu samojlik@kozminski.edu.pl Zmiany jakości opodatkowania w UE po 2008 roku Bazyli Samojlik samojlik@onet.eu samojlik@kozminski.edu.pl b.samojlik 1 Etapy kryzysu I. Kryzys na rynkach finansowych, bankowych i poza bankowych II. III.

Bardziej szczegółowo

Społeczeństwo informacyjne Rola normalizacji. Jerzy Krawiec Warszawa, 2013-05-18

Społeczeństwo informacyjne Rola normalizacji. Jerzy Krawiec Warszawa, 2013-05-18 Społeczeństwo informacyjne Rola normalizacji Jerzy Krawiec Warszawa, 2013-05-18 Społeczeństwo informacyjne Społeczeństwo na takim etapie rozwoju techniczno-organizacyjnego, że poziom zaawansowania technologii

Bardziej szczegółowo

PRAKTYCZNY PRZEWODNIK DLA WNIOSKODAWCÓW

PRAKTYCZNY PRZEWODNIK DLA WNIOSKODAWCÓW PRAKTYCZNY PRZEWODNIK DLA WNIOSKODAWCÓW PROGRAM OPERACYJNY KAPITAŁ LUDZKI AKCJA - ZAGRANICZNA MOBILNOŚĆ SZKOLNEJ KADRY EDUKACYJNEJ W RAMACH PROJEKTÓW INSTYTUCJONALNYCH (VETPRO_COM) I. INFORMACJE OGÓLNE

Bardziej szczegółowo

RYNEK MIĘSA. Biuro Analiz i Programowania ARR Nr 28/2014. TENDENCJE CENOWE Ceny zakupu żywca

RYNEK MIĘSA. Biuro Analiz i Programowania ARR Nr 28/2014. TENDENCJE CENOWE Ceny zakupu żywca RYNEK MIĘSA TENDENCJE CENOWE Ceny zakupu żywca Cena Zmiana Towar bez VAT tyg. Wg ZSRIR (MRiRW) 07 13.07.2014 r. w skupie żywiec wieprzowy 5,47 żywiec wołowy 5,82 kurczęta typu brojler 3,84 indyki 5,91

Bardziej szczegółowo

Report Card 13. Równe szanse dla dzieci Nierówności w zakresie warunków i jakości życia dzieci w krajach bogatych. Warszawa, 14 kwietnia 2016 r.

Report Card 13. Równe szanse dla dzieci Nierówności w zakresie warunków i jakości życia dzieci w krajach bogatych. Warszawa, 14 kwietnia 2016 r. Report Card 13 Równe szanse dla dzieci Nierówności w zakresie warunków i jakości życia dzieci w krajach bogatych Warszawa, 14 kwietnia 2016 r. O UNICEF UNICEF jest agendą ONZ zajmującą się pomocą dzieciom

Bardziej szczegółowo

Strategia Rozwoju Społeczeństwa Informacyjnego w Polsce

Strategia Rozwoju Społeczeństwa Informacyjnego w Polsce Strategia Rozwoju Społeczeństwa Informacyjnego w Polsce Dokumenty List od Premiera Czasy, w których żyjemy, to czasy komputerów, telefonów komórkowych, SMSów, czatów, Internetu i serwisów społecznościowych.

Bardziej szczegółowo

Fundusze Europejskie PROGRAM POLSKA CYFROWA

Fundusze Europejskie PROGRAM POLSKA CYFROWA Fundusze Europejskie PROGRAM POLSKA CYFROWA Czym są kompetencje cyfrowe? Kompetencje cyfrowe to zespół umiejętności niezbędnych, aby efektywnie korzystać z mediów elektronicznych. Są to zarówno umiejętności

Bardziej szczegółowo

Polski Związek Firm Deweloperskich. Polski Związek Firm Deweloperskich. Dostępność mieszkań

Polski Związek Firm Deweloperskich. Polski Związek Firm Deweloperskich. Dostępność mieszkań Dostępność mieszkań Co to znaczy dostępne mieszkanie? Jeżeli gospodarstwo domowe wydaje więcej niż 5 % swojego dochodu na mieszkanie, wtedy mieszkanie uważane jest za niedostępne ) Taki koszt należy rozumieć

Bardziej szczegółowo

Czy w Polsce nadchodzi era bankowości korporacyjnej? Piotr Popowski - Lider Doradztwa Biznesowego dla Instytucji Biznesowych Sopot, 25 czerwca 2013

Czy w Polsce nadchodzi era bankowości korporacyjnej? Piotr Popowski - Lider Doradztwa Biznesowego dla Instytucji Biznesowych Sopot, 25 czerwca 2013 Czy w Polsce nadchodzi era bankowości korporacyjnej? Piotr Popowski - Lider Doradztwa Biznesowego dla Instytucji Biznesowych Sopot, 25 czerwca 2013 Agenda Bankowość korporacyjna w Polsce na tle krajów

Bardziej szczegółowo

Ocena korzyści uzyskiwanych przez państwa UE-15 w wyniku realizacji polityki spójności w krajach Grupy Wyszehradzkiej

Ocena korzyści uzyskiwanych przez państwa UE-15 w wyniku realizacji polityki spójności w krajach Grupy Wyszehradzkiej Ocena korzyści uzyskiwanych przez państwa UE-15 w wyniku realizacji polityki spójności w krajach Grupy Wyszehradzkiej 1 Cel badania Głównym celem badania jest określenie korzyści, jakie kraje UE15 osiągają

Bardziej szczegółowo

KOBIETY W ZARZĄDACH I RADACH NADZORCZYCH. Partnerstwo w biznesie. Iwona Kozera Fundacja Liderek Biznesu, Fundator

KOBIETY W ZARZĄDACH I RADACH NADZORCZYCH. Partnerstwo w biznesie. Iwona Kozera Fundacja Liderek Biznesu, Fundator KOBIETY W ZARZĄDACH I RADACH NADZORCZYCH. Partnerstwo w biznesie Iwona Kozera Fundacja Liderek Biznesu, Fundator Kontekst Badania wskazują, iż przedsiębiorstwa posiadające zróżnicowany skład najwyższych

Bardziej szczegółowo

Jednoosobowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością oraz jednoosobowe spółki akcyjne

Jednoosobowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością oraz jednoosobowe spółki akcyjne Jednoosobowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością oraz jednoosobowe spółki akcyjne Konsultacje prowadzone przez Dyrekcję Generalną Komisji Europejskiej ds. Rynku Wewnętrznego i Usług Uwaga wstępna:

Bardziej szczegółowo

JAKOŚĆ ŻYCIA W KRAJACH UNII EUROPEJSKIEJ PODSTAWOWE WSKAŹNIKI

JAKOŚĆ ŻYCIA W KRAJACH UNII EUROPEJSKIEJ PODSTAWOWE WSKAŹNIKI JAKOŚĆ ŻYCIA W KRAJACH UNII EUROPEJSKIEJ PODSTAWOWE WSKAŹNIKI Tematyka jakości życia stała się w ostatnim okresie przedmiotem żywego zainteresowania i pogłębionych analiz nie tylko przedstawicieli środowiska

Bardziej szczegółowo

Przewodnik: Więcej kobiet w zarządzaniu to się opłaca DR EWA LISOWSKA SZKOŁA GŁÓWNA HANDLOWA W WARSZAWIE

Przewodnik: Więcej kobiet w zarządzaniu to się opłaca DR EWA LISOWSKA SZKOŁA GŁÓWNA HANDLOWA W WARSZAWIE Przewodnik: Więcej kobiet w zarządzaniu to się opłaca DR EWA LISOWSKA SZKOŁA GŁÓWNA HANDLOWA W WARSZAWIE Kompleksowe kompendium wiedzy Fakty i argumenty regulacje prawne dane liczbowe kontekst kulturowy

Bardziej szczegółowo

Zmiany w programie związane z przystąpieniem Polski do Unii Europejskiej Poradnik Użytkownika

Zmiany w programie związane z przystąpieniem Polski do Unii Europejskiej Poradnik Użytkownika Zmiany w programie związane z przystąpieniem Polski do Unii Europejskiej Poradnik Użytkownika River Sp. z o.o. 30-133 Kraków, ul. Juliusza Lea 210 B; tel. (0-12) 638-66-55, fax. (0-12) 636-97-36, e-mail:

Bardziej szczegółowo

1. Analiza wskaźnikowa... 3 1.1. Wskaźniki szczegółowe... 3 1.2. Wskaźniki syntetyczne... 53 1.2.1.

1. Analiza wskaźnikowa... 3 1.1. Wskaźniki szczegółowe... 3 1.2. Wskaźniki syntetyczne... 53 1.2.1. Spis treści 1. Analiza wskaźnikowa... 3 1.1. Wskaźniki szczegółowe... 3 1.2. Wskaźniki syntetyczne... 53 1.2.1. Zastosowana metodologia rangowania obiektów wielocechowych... 53 1.2.2. Potencjał innowacyjny

Bardziej szczegółowo

FINANSOWY BAROMETR ING: Wiedza finansowa

FINANSOWY BAROMETR ING: Wiedza finansowa FINANSOWY BAROMETR ING: Wiedza finansowa Międzynarodowe badanie ING na temat wiedzy finansowej konsumentów w Polsce i na świecie Wybrane wyniki badania przeprowadzonego dla Grupy ING przez TNS NIPO Maj

Bardziej szczegółowo