STARZEJĄCA SIĘ EUROPA. Wyzwania stojące przed europejskim sektorem usług dla seniorów

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "STARZEJĄCA SIĘ EUROPA. Wyzwania stojące przed europejskim sektorem usług dla seniorów"

Transkrypt

1 STARZEJĄCA SIĘ EUROPA Wyzwania stojące przed europejskim sektorem usług dla seniorów

2 1

3 STARZEJĄCA SIĘ EUROPA: WYZWANIA STOJĄCE PRZED EUROPEJSKIM SEKTOREM USŁUG DLA SENIORÓW Projekt realizowany w ramach programu Leonardo da Vinci nr LLP-2007-DK-LMP Niniejszy raport został przygotowany przez zespól w składzie: Dania: Caesar Szwebs Niemcy: Jeanette Schmidt Ulrich Burmeister Włochy: Francesca Scocchera Claudio Sdogati Elisabetta Piangerelli Diego Mancinelli Polska: Maria Bogowolska- Wepsięć Antoni Zwiefka Portugalia: Pedro Pires Vanda Duarte Wielka Brytania: Graham Smith PARTNERZY PROJEKTU: AMU Nordjylland International Department, Denmark LEG Arbeitsmarkt- und Strukturentwicklung GmbH, Germany Cooperativa Sociale COOSS MARCHE ONLUS, Italy Urząd Marszałkowski Woj. Dolnośląskiego, Wydział Zdrowia, Poland Sociedade Promotora de Formacao, Lda, SOPROFOR, Portugal University of Strathclyde, Senior Studies Institute, Scotland Wyłączenie odpowiedzialności Projekt jest współfinansowany przez Komisję Europejską. Niniejsza publikacja przedstawia jedynie poglądy autorów, w związku z czym Komicja nie ponosi odpowiedzialności za jakiekolwiek wykorzystanie informacji w niej zawartych. 2

4 Podziękowania Chcielibyśmy wyrazić naszą wdzięczność wobec tych wszystkich, którzy wspierali nas w naszej pracy badawczej. Chcielibyśmy im podziękować za ich pomoc, wsparcie, zainteresowanie i cenne uwagi. Austria: Katharina Meichenitsch, Institute for Social Policy, Department of Economics, Vienna University of Economics and Business Administration, Vienna Francja: Carole Finifter, Chargée de Direction, Responsable de Formation, Centre AFPA, Montpellier St Jean de Vedas Guy Beauthauville, Responsable Service Emploi, Pôle Emploi Services Hérault, Montpellier Sonia Arnaud, Conseillère technique, URIOPSS LR, Montpellier Jean Claude Ricourt, Responsable de Formation, Centre AFPA, Montpellier St Jean de Vedas Grecja Mata Kaloudaki, Research Centre of Women's Affairs, Athens Ioannis Athanasiou, Help at Home Programme, Athens Holandia: Frits Tjadens, VILANS, Expertise-center on long-term care, Utrecht Szwecja Hans Dahlin, Victum Kompetensutveckling, Helsingborg Wielka Brytania: The Age and Employment Network (TAEN), Dr Jo Valis, NHS Education, Scotland UE: Bettina Brenner, CEDEFOP - European Centre for the Development of Vocational Training, Thessaloniki, Greece 3

5 SPIS TREŚCI Podziękowania Wstęp Opis europejskiego sektora usług dla seniorów Cechy wspólne i różnice Obowiązki i różnorodność usług Trendy i strategie Dziesięć wyzwań dla starzejącej się Europy Zagwarantowanie odpowiedniej strategii rekrutacji i zatrzymania 18 (retencji) pracowników 3.2 Potrzeba opracowania nowych form współpracy Reagowanie na zmieniające się oczekiwania seniorów Zrównoważenie źródeł finansowania usług Warunki mieszkaniowe pozwalające zachować samodzielności Technologia wspierająca samodzielność Zmiany w zakresie kompetencji, edukacji i szkoleń Opieka długoterminowa i grupy specjalne Wyzwania związane z globalizacją i migracją Zmiana wizerunku sektora opieki Wybrane rozwiązania modelowe Lobbing na rzecz seniorów Zwalczanie nielegalnego zatrudnienia Zmiana wizerunku sektora i form zatrudnienia 34 Bibliografia

6 CZĘŚĆ II (CD-ROM) Profile państw Austria Czechy Dania Anglia/Walia Finlandia Francja Niemcy Grecja Irlandia Włochy Litwa Holandia Norwegia Polska Portugalia Szkocja Słowacja Słowenia Hiszpania Szwecja 5

7 1. Wstęp Głównym celem niniejszego opracowania 1 jest dokonanie paneuropejskiej analizy sektora usług dla seniorów, obejmującej bieżące praktyki, wyzwania, jak również potencjalne szanse stojące przed omawianym sektorem w świetle zmian demograficznych i społecznych zachodzących w Europie 2. Przewiduje się, że owe zmiany, jak również wiele innych czynników, takich jak obciążenie budżetu państwa, wzrost kosztów utrzymania na emeryturze oraz brak wsparcia ze strony opieki zdrowotnej i społecznej, będą miały poważny wpływ na sektor usług dla seniorów w przyszłości. A zatem głównym wyzwaniem jest znalezienie potencjalnych rozwiązań umożliwiających zarówno jednostkom, jak i sektorowi usług dla seniorów, reakcję na te zmiany. Niniejsze opracowanie należy rozpatrywać w kontekście innej publikacji zatytułowanej Profile zawodowe w europejskim sektorze usług dla seniorów. 1 Opracowanie jest jedną z publikacji przygotowanych w ramach projektu programu Leonardo da Vinci nr LLP-2007-DK-LMP LMP 4 Leaf Clover Quality Model for Senior Service Sector ( 4-Listna Koniczyna: model jakości sektora usług dla seniorów ) realizowanego w latach Projekt promuje pozytywne podejście do wyzwań jako do potencjału rozwoju, patrz Komunikat Komisji: The demographic future of Europe from challenge to opportunity (DG EMPL 12 października 2006). Demographic Future (30-31 October 2006) Green Paper Confronting demographic change; a new solidarity between the generations (11/12 lipca 2007); DG REGIO: Regional policy responses to demographic challenges (25/26 stycznia 2007), 6

8 Typologia i oczekiwane zmiany 3, która przedstawia pełny obraz profili zawodowych istniejących obecnie w sektorze usług dla seniorów w Europie. Mamy nadzieję, że oba opracowania okażą się pomocne w przyszłej pracy i będą źródłem potencjalnych rozwiązań, które mogą pozytywnie wpłynąć na takie obszary, jak szkolenie i edukacja, rekrutacja oraz formy zatrudniania pracowników w tym sektorze. Zespół badawczy, który przygotował te raporty, zbadał szersze spektrum tematyczne istniejących projektów, badań oraz publikacji celem zdefiniowania przyszłych granic sektora usług dla seniorów. Niniejsze badanie obejmuje takie elementy jak opieka osobista, rozwój technologiczny, zdrowie i dobre samopoczucie, opieka w domu i odpowiednie warunki mieszkaniowe osób starszych. Ponadto, badacze odwiedzili i przeprowadzili wywiady w środowiskach akademickich i politycznych w podanych krajach. Niniejsza publikacja przedstawia cechy wspólne dla sektora usług dla seniorów w wybranych krajach europejskich, wraz z określeniem zakresu odpowiedzialności i różnorodności i świadczonych usług. Opisuje ona również wiele istniejących oraz przyszłych wyzwań, a następnie podaje szereg innowacyjnych rozwiązań wdrożonych w różnych krajach w Europie. Można je traktować jako rozwiązania modelowe w próbach sprostania niektórym z kluczowych wyzwań. Na końcu przedstawiona została pełna lista profili państw, a w nich bardziej szczegółowy opis badań przeprowadzonych w każdym z krajów wraz z różnymi danymi statystycznymi. Alborg- Glasgow- Ankona- Essen- Lizbona- Wrocław Wszystkie publikacje związane z projektem są dostępne do pobrania na stronie projektu 7

9 2. Opis europejskiego sektora usług dla seniorów W celu podkreślenia zmienionych granic przyszłego sektora opieki społecznej, w niniejszym raporcie stosowany będzie termin sektor usług dla seniorów. Sektor usług dla seniorów wykracza poza tradycyjną opiekę społeczną podzielić go na 5 ogólne obszary: 4 i można Pozostałe usługi dla seniorów, np. wellness, turystyka, usługi dla firm, usługi dla gospodarstw domowych, itd. Sektor opieki społecznej 1. Podstawowy sektor opieki (np. opieka medyczna dla osób starszych przebywających w domach seniora) 2. Usługi związane z opieką i prowadzeniem domu (np. zajmowanie się domem, pomoc socjalna, sprzątanie). Sektor usług dla seniorów 3. Usługi oparte o inne podmioty (np. recepcjonista/dozorca w spółdzielni mieszkaniowej) 4 Angielska definicja opieki społecznej jest synonimem pojęcia opieka (DE: Pflege, DA: omsorg/pleje; PL: opieka; IT: cura; PT: cuidado) stosowanego w pozostałych krajach europejskich. Usługi świadczone w ramach opieki społecznej są skierowane do wszystkich grup wymagających specjalnej troski, na przykład dzieci i rodzin, osób niepełnosprawnych, osób starszych oraz osób uzależnionych. W niniejszym raporcie skupimy się na osobach starszych mieszkających w domu, które potrzebują wsparcia. Ponadto, raport dotyczy osób przebywających w domach opieki oraz zawodów niezbędnych w takich ośrodkach. Niniejsze opracowanie bada instytucję domu seniora jedynie jako jedną z opcji dostępnych w przyszłości dla osób starszych. 8

10 4. Usługi związane z obszarem zamieszkania (np. pracownicy opieki społecznej, pielęgniarki środowiskowe) 5. Usługi not for profit (wolontariusze) Obecnie, w większości krajów istnieje wyraźny podział pomiędzy opieką zdrowotną a opieką społeczną. Pierwszy typ opieki opiera się na świadczeniach wykonywanych przez wysoce wyspecjalizowany i wykształcony personel. Świadczenia te są ujednolicone i zazwyczaj opłacane z publicznego funduszu lub ubezpieczenia, (chociaż prywatne ubezpieczenie zdrowotne jest raczej rzadko spotykane w Europie). Natomiast jeżeli chodzi o opiekę społeczną, jest ona bardziej skupiona na kliencie, tj. pomaganiu osobom starszym w codziennym życiu. Można to zaobserwować w modelu domu seniora, zarówno w kontekście warunków mieszkaniowych, jak i samych usług. Należy jednakże dodać, iż w niektórych krajach, jeżeli chodzi o miejsca oferujące osobom starszym opiekę długoterminową, mamy do czynienia z niewyraźną granicą pomiędzy szpitalami (lub podobnymi im instytucjami) oraz opieką świadczoną w domach opieki (np. istniejące w wielu krajach specjalistyczne ośrodki dla osób chorych na Alzheimera lub francuskie l Hospitalisation a domicile (HAD)). Sektor opieki zdrowotnej (lekarze pierwszego kontaktu lekarze rodzinni, przychodnie rejonowe, szpitale, itd.) był istotny w tym badaniu jedynie w zakresie komunikacji oraz współpracy pomiędzy systemem podstawowej opieki zdrowotnej a instytucjami opieki społecznej lub domowym otoczeniem osób starszych (np. w przypadku telemedycyny). Pojęcie seniorzy powszechnie odnosi się do osób na emeryturze w wieku 65 lub 67+ lat. Może on być różny w zależności do wykonywanego zawodu. W niniejszym raporcie odbiorcy usług dla seniorów to seniorzy powyżej 60 roku życia, niezależnie od tego, czy nadal pracują, czy już przeszli na emeryturę. Cechą wspólną dla nich wszystkich jest fakt, iż zaczynają oni korzystać z bogatego wachlarza usług dostępnych dla seniorów, jak na przykład opcja przeprowadzki do specjalnie dla nich zaprojektowanych domów lub korzystanie ze specjalnej technologii pomagającej w opiece lub zapewniającej dobre samopoczucie. 9

11 2.1. Cechy wspólne i różnice Pomimo różnic w polityce oraz ramach instytucjonalnych, usługi zdrowotne oraz socjalne we wszystkich europejskich państwach członkowskich stoją w obliczu podobnych wyzwań związanych ze starzeniem się społeczeństwa, zmieniającą się organizacją pracy i modelem rodzinnym, rozwojem technologicznym oraz finansami. Sytuacja jest jeszcze bardziej złożona ze względu na fakt, iż z jednej strony wzrośnie zapotrzebowanie na pracowników opieki społecznej (intensyfikacja rekrutacji i programów ukierunkowanych na zatrzymanie pracowników), a z drugiej strony będziemy mieli do czynienia z nowym profilem odbiorców usług sektora opieki, co oznacza wyższy stopień profesjonalizacji siły roboczej wskutek wzrostu oczekiwań dotyczących jakości. Nieformalna opieka W prawie wszystkich krajach objętych badaniem zaobserwowano bliską współzależność między osobami starszymi i nieformalną opieką. Jest ona szczególnie szeroko rozpowszechniona w krajach takich jak Irlandia, Słowenia i Włochy, gdzie mamy do czynienia z wysokim odsetkiem osób starszych, które wciąż mieszkają samodzielnie i korzystają z pomocy członków rodziny, bez większego wsparcia ze strony państwa. Jeżeli chodzi o koszty, praktyka ta pozwala samorządom/krajom zaoszczędzić ogromne kwoty, dlatego też należy ją wspierać i umożliwiać członkom rodziny dalsze zapewnianie opieki, szczególnie mając na uwadze obecny klimat gospodarczy. Edukacja Wymagania w zakresie wykształcenia osób pracujących w sektorze opieki społecznej różnią się w Europie w zależności od stanowiska. Na przykład w krajach skandynawskich od pracowników zatrudnionych w tym sektorze wymaga się jednego z dwóch obecnie istniejących profili kształcenia. Kwalifikacja ta ma charakter modularny i jest spójna z innymi systemami sektorowymi. Jednakże w innych krajach europejskich, takich jak Grecja i Polska, standardy dotyczące wykształcenia są dopiero wdrażane. W Wielkiej Brytanii i Irlandii kwalifikacje 10

12 pracowników opieki zostały ostatnio przeanalizowane w kontekście wprowadzonego systemu standardu kompetencji i jakości. Ogólnie rzecz biorąc, większość krajów jest na etapie analizowania istniejącego systemu kształcenia, mając na uwadze podwyższenie standardu jakości i profesjonalizmu w tym sektorze. Udział rządu/państw Większość polityk rządowych lub państwowych zachęca osoby starsze do pozostania w domu tak długo, jak jest to możliwe, stosując na przykład środki zapobiegawcze, takie jak opieka domowa. Wiele krajów sprywatyzowało instytucjonalne domy opieki, w których to rezydenci, a w niektórych przypadkach rodziny, muszą opłacać opiekę. Technologie wspomagające Wiele krajów już nadzoruje wprowadzanie i korzysta z technologii wspomagających. Wydaje się, iż w tej kwestii bardziej zaawansowane są kraje Europy Północnej niż Południowej, gdzie pewne obszary, takie jak zdrowie i bezpieczeństwo, kontrolowane są zdalnie, natomiast pozostałe, takie jak system otwierania drzwi aktywowany głosem, sterowane są lokalnie przez członków wspólnot mieszkaniowych. Rekrutacja i zatrzymanie pracowników We wszystkich krajach stwierdzono poważny brak wykwalifikowanych pracowników opieki. Jest to wyzwanie dla polityki rządowej dotyczącej pracowników migrujących, jak na przykład w Norwegii. Ponadto, analizowane są obecnie również polityki dotyczące innych grup, które normalnie nie byłyby brane pod uwagę w procesie rekrutacji, takie jak kandydaci płci męskiej oraz osoby zmieniające ścieżkę kariery zawodowej. Sytuacja ta stanowi wyzwanie dla systemu kształcenia opartego na zdobywaniu kompetencji, który teraz musi wziąć pod uwagę dotychczasowe osiągnięcia i umiejętności celem zatrudnienia większej liczby osób w tym sektorze Obszary odpowiedzialności i różnorodność usług Władze lokalne i organizacje społeczne to typowi dostawcy różnorakich usług umożliwiających osobom starszym jak najdłuższe pozostanie w domu, chociaż 11

13 sektor prywatny również odgrywa istotną rolę w zapewnianiu ośrodków długoterminowej opieki instytucjonalnej. W krajach europejskich istnieją wyraźne różnice w sposobach finansowania i świadczenia usług zdrowotnych i socjalnych. Wyodrębnić można dwa główne modele finansowania: Kraje, w których sektor opieki społecznej jest publiczny i usługa ta jest finansowana głównie z wpływów z podatków; oraz Kraje, w których istnieje system oparty na ubezpieczeniach lub usługi finansowane są ze środków prywatnych. Przyglądając się podziałowi pomiędzy opieką formalną i nieformalną, wyłania nam się bardziej kulturowo warunkowana mapa Europy. Obserwujemy tendencję klasyfikowania społeczeństw europejskich na bardziej i mniej dbające o rodzinę zgodnie z podziałem północ-południe, który odzwierciedla oczekiwania względem wsparcia od członków rodziny w porównaniu do pomocy od instytucji, gdzie, z jednej strony, mamy państwa skandynawskie i Holandię, a z drugiej Europę Południową, a kraje kontynentu europejskiego stanowią swego rodzaju mieszankę" obu systemów. Różnicę tę przedstawia poniższe tabela. W badaniu Eurobarometer 5 poproszono osoby poniżej 40 roku życia o wypowiedź na temat zapewnienia opieki ich rodzicom, gdy ci będą jej potrzebowali. 5 Eurobarometer Pytanie w badaniu brzmiało następująco: Załóżmy, że Pani/Pana rodzic jest w podeszłym wieku i mieszka sam. Jakie Pani/Pana zdaniem byłoby najlepsze rozwiązanie, gdyby nie mógł już on mieszkać dłużej sam? ; więcej informacji: Cecilia Tomassini, Older People, Family and living arrangements, in Focus on Older People Office for National Statistics (UK) 2007; Evert Pommer a.o., Comparing Care. The care of the elderly in ten eu-countries, The Netherlands Institute for Social Research, Haga, 2007, str

14 Portugalia Włochy Niemcy Wielka Brytania Holandia Szwecja 0% 10% 20% 30% 40% 50% 60% 70% 80% 90% 100% Rodzic powinien przenieść się do domu swego dziecka Należy przeprowadzić się bliżej siebie Rodzic powinien pozostać w domu i przyjmować wizyty Dziecko powinno wprowadzić się do domu rodzica Rodzic powinien przenieść się do domu opieki Zależy/Nie wiem Większość badań pokazuje, iż pomimo zmian w mentalności i presji na rynku pracy, opieka nieformalna nie zmniejszy się. Zmieni się jej charakter, tzn. zaobserwujemy większą współpracę pomiędzy nieformalnymi opiekunami a wyspecjalizowanymi pracownikami formalnego systemu opieki, w zależności od natury wymaganej opieki. 6 Szerszy wachlarz usług dla osób starszych dostępnych w rejonie powoli będzie zmieniał tradycyjny sposób myślenia o obowiązkach Trendy i strategie W Europie obserwujemy podobne trendy, na przykład, poszukiwanie rozwiązań w zakresie finansowania celem zapewnienia odpowiednich warunków mieszkaniowych lub wsparcia finansowego dla nieformalnych opiekunów, zachęcając ich do kontynuowania swojej pracy. W niektórych przypadkach różnice regionalne są 6 Project OASIS ( ), Old age and autonomy: the role of service systems and intergenerational family, solidarity. Haifa: Center for Research and Study of Aging K. Glaser a.o, Revisiting convergence and divergence: support for older people in Europe, Eur. I. Ageing (2004) 13

15 oczywiste, na przykład kraje skandynawskie wydają się być bardziej otwarte i postępowe, jeżeli chodzi o stosowanie technologii wspomagających, natomiast kraje Europy Zachodniej i Południowej podejmują kroki ukierunkowane na wzmocnienie opieki ze strony rodziny. Istnieje kilka nowych i nietradycyjnych strategii zwiększenia wydajności publicznych usług medycznych i zmniejszenia ciężaru, jaki odczują, gdy za kilka lat szara fala nadciągnie na dobre. W Europie obserwujemy zróżnicowany stan i strukturę systemu opieki społecznej obejmującego wsparcie dla osób starszych, z wyraźnym podziałem pomiędzy Europą Północną z jednej strony i krajami Europy Południowej i Wschodniej z drugiej. Systemy opieki społecznej można z grubsza podzielić na 3 grupy: 1. System opieki społecznej z długą tradycją i zróżnicowanymi usługami, zazwyczaj opłacany z góry z podatków, przykłady: kraje skandynawskie 2. Model mieszany, w przypadku którego dobrze rozwinięta struktura jest zarówno publicznym, jak i prywatnym obowiązkiem; proces rekrutacji i edukacji zdefiniowano ogólnikowo i pozostawiono siłom wolnego rynku; przykłady: Wielka Brytania, Irlandia i Niemcy 3. Kraje, które przykładają mniej wagi do kwestii systemu opieki społecznej; przykłady Polska, Portugalia i Grecja W pierwszej grupie krajów widzimy wyraźną tendencję reformowania systemu w zakresie jakości usług oraz otwartości i elastyczności systemu rekrutacji i edukacji umożliwiających łatwiejsze włączanie nowych grup do rynku pracy. Jako przykład można przytoczyć reformę systemu opieki społecznej w Danii, która rozpoczęła się w roku W drugiej grupie mamy do czynienia z wyraźną tendencją profesjonalizacji sektora opieki społecznej. W Wielkiej Brytanii i Irlandii przyjęto akty prawne zakładające podwyższenie standardu kształcenia pracowników opieki poprzez wprowadzenie minimalnego poziomu kwalifikacji takich pracowników. Inne kraje, takie jak Włochy, są w trakcie wprowadzania zmian ukierunkowanych na zwiększenie profesjonalizacji sektora opieki. 14

16 Trzecia grupa krajów przyjmuje podejście systematyczne. Składa się na nie: rozwinięcie istniejących i przygotowanie nowych koncepcji opieki domowej i opieki zapewnianej w domach seniora, w tym omówienie kwestii dotyczącej funduszy standaryzacja usług w miejscach pracy (opis stanowiska i kompetencji, podstawowe systemy jakości i monitoringu) standaryzacja podejścia do edukacji i szkoleń, w tym opracowanie plików dotyczących kluczowych kompetencji, realizacja kursów przygotowujących do pracy w tym sektorze. Procesy te obserwujemy w Polsce i Portugalii. Obserwujemy gwałtowne zainteresowanie wiodących firm technologicznych technologią wspomagającą i telemedycyną 8. Robotyka i technologia czujników mogą okazać się istotnym czynnikiem umożliwiającym zmniejszenie ogromnego problemu braku personelu medycznego i opieki. Technologia komunikacyjna może połączyć personel i użytkowników, a także poprawić jakość współpracy pomiędzy różnymi poziomami sektora służby zdrowia i opieki. Zastosowanie technologii należy postrzegać, jako rozwiązanie pozwalające na inteligentniejszą i bardziej wydajną pracę. Jej zadaniem jest wspierać; nie zastąpi ona człowieka na żadnej płaszczyźnie. Istota opieki opiera się na elementach interpersonalnych, a technologia wspomagająca zapewni dodatkową pomoc w sytuacjach, gdy opieka może okazać się bardziej wymagająca i czasochłonna, a liczba pracowników służby zdrowia lub opieki jest niewystarczająca lub takich pracowników brakuje 9. Jako konkretny przykład można w tym miejscu przytoczyć polityczne porozumienie w Danii w zakresie wprowadzenia w tym kraju technologii odciążających pracowników. Inicjatywa jest współfinansowana z funduszu ABT, gdzie w latach przeznaczono na wdrożenie rozwiązań technologicznych, w szczególności na sektor opieki nad osobami starszymi. 8 Patrz na przykład rezultaty 9th Conference of the Advancement of Assistive Technology in Europe (9. Konferencji na rzecz rozwoju technologii wspierających w Europie), San Sebastian, 3-5 października Systematyczny pogląd na rozwiązania technologiczne można znaleźć w innej publikacji tego projektu, a mianowicie: Technologie wspierające i uczenie się przez całe źycie, patrz 15

17 Kolejnym elementem opieki, który nabierze na znaczeniu, jest wpływ klienta. Starsze osoby powinny mieć możliwość wyboru dostawców. Przewiduje się zintensyfikowanie interakcji na wszystkich poziomach świadczenia tych usług. Wszystkie te zmiany zwiększają potrzebę zapewnienia odpowiedniej komunikacji pomiędzy operatorami zapewniającymi opiekę nad osobami starszymi. Na przykład, istnieje potrzeba zapewnienia szerszego dostępu do baz danych. Dotyczy to zarówno dostawców działających z ramienia miasta, jak i dostawców z sektora prywatnego. Odpowiednie informacje będą musiały również być dostępne dla firm transportowych, administratorów i krewnych. Będzie to wymagało bezpiecznych i łatwo dostępnych rozwiązań informatycznych. Pozostanie osób starszych w domach oznacza większe zapotrzebowanie na usługi dostępne 24 godziny na dobę, siedem dni w tygodniu. W większości krajów, tego typu rozwiązania są na etapie wdrażania i stanowią zrównoważone połączenie profesjonalnej, wszechstronnej opieki domowej oraz technologii informacyjnej ułatwiającej samoopiekę w domu. Technologia informacyjna pomaga ludziom pozostać w kontakcie z ich dostawcami usług, a personelowi pracować najwydajniej jak to możliwe. 16

18 3. Dziesięć wyzwań dla starzejącej się Europy Wyzwania stojące przed europejskim sektorem usług dla seniorów można podsumować w następujący sposób: 1. Niedobór personelu a rosnące wymagania ze strony użytkowników usług oraz ich zróżnicowanie 2. Wprowadzenie nowych programów politycznych oraz strategii rozwoju z myślą o profesjonalizacji i standaryzacji sektora 3. Długoterminowa opieka oraz opieka nad grupami specjalnej troski, jeżeli chodzi o zużycie zasobów, systemy jakości i bardziej zaawansowane formy komunikacji pomiędzy podstawowym sektorem opieki medycznej i instytucjami opieki społecznej. 4. Zróżnicowanie i rozszerzenie granic zawodowych w sektorze usług dla osób starszych zgodnie ze zmieniającymi się modelami społecznymi, stwarzającymi potrzebę współpracy między sektorami i organizacjami. W kolejnych częściach przedstawione zostały różne wyzwania powszechnie stojące przed większością badanych krajów europejskich. Ma to na celu opracowanie programu przygotowania strategii na poziomie lokalnym, krajowym i europejskim. 17

19 3.1. Zagwarantowanie odpowiedniej strategii rekrutacji i zatrzymania (retencji) pracowników Starzenie się populacji europejskiej wpływa na rekrutację na stanowiska w sektorze usług medycznych i socjalnych. Sektor ten będzie musiał rywalizować z innymi sektorami o kurczące się zasoby zdolnych, w szczególności młodszych ludzi. Dla przykładu, instytuty badań gospodarczych szacują, iż w Niemczech, do roku 2015, zapotrzebowanie na zawody związane z opieką nad osobami starszymi wzrośnie do około 2 milionów. Mimo że braki te są coraz bliższe, istnieje jedynie kilka lokalnych i ogólnokrajowych strategii rekrutacji zapobiegających rozwojowi tej sytuacji. Rekrutacja nowych grup Politycy i decydenci są świadomi, iż jedną z opcji opracowania strategii rekrutacyjnych jest zidentyfikowanie nietradycyjnych grup i wykorzystanie ukrytego rynku pracy. Niektóre rozwiązania proponują wykorzystanie wykwalifikowanych pracowników migrujących lub stworzenie miejsc pracy przyjaznych dla seniorów, w których osoby starsze byłyby nakłaniane do jak najdłuższej aktywności zawodowej, w szczególności osoby przechodzące na wcześniejszą emeryturę. Kolejną możliwością jest zachęcanie do pracy w tym sektorze osób myślących o zmianie ścieżki kariery zawodowej z innych branż, poszukujących nowych możliwości zatrudnienia lub bezrobotnych dorosłych pragnących ponownie wejść na rynek pracy, ale nieposiadających doświadczenia w zakresie opieki. W obu tych grupach może pojawić się większa liczba mężczyzn zainteresowanych podjęciem pracy w tym w znacznej mierze kobiecym 10 sektorze. Ukryty problem Głównym problemem w obliczu, którego staje wiele krajów, jest tzw. czarny rynek pracy, nielegalni pracownicy, którzy pracują w tym sektorze częściowo, by rozwiązać problemy braków personalnych w tym sektorze i często za znacznie niższe stawki niż pracownicy zatrudnieni legalnie. Mówi się, iż w krajach takich jak Francja, Niemcy i Włochy prawie 50% zadań związanych z opieką wykonywanych 10 Porównaj 2 duńskie projekty Equal: SOS-mx Social and health sector mainstreaming laboratory oraz Mpowerment2men oba mające na celu opracowanie strategii zainteresowania mężczyzn pracą w sektorze opieki społecznej. 18

20 jest przez nielegalnych pracowników. Sytuacja jest jeszcze gorsza, gdyż pozostałych, legalnie zatrudnionych pracowników zmusza się do przyjęcia niższych stawek. Firmy działające zgodnie z prawem stają w obliczu wyzwania oferowania konkurencyjnych pensji potencjalnym pracownikom, jako że pracownicy zatrudniani legalnie często domagają się wyższych stawek. Jedynym ich atutem z perspektywy klienta jest odpowiednio przeszkolony personel oraz wyższy standard usług. Wielu lokalnie i ogólnokrajowo działających polityków oskarża się o przymykanie oka na ten problem, gdyż nielegalna siła robocza w tym sektorze pomaga im częściowo rozwiązać dotkliwe problemy związane z siłą roboczą. Istnieją odstępstwa od tej reguły. Region Trentino w północnych Włoszech pilotował projekt realizowany w ramach programu Equal dotyczący amnestii (pozwolenia na pracę) oraz szkolenia nielegalnych pracowników w sektorze opieki 11. Starzejąca się siła robocza Jeżeli chodzi o profil wiekowy głównych zawodów w sektorze opieki społecznej, to jest on podobny w większości krajów. Statystyki pokazują, iż prawie 30% pracowników będzie miało możliwość przejść na wcześniejszą emeryturę. Należy przygotować politykę zatrzymania pracowników celem zwiększenia atrakcyjności miejsc pracy dla starszych pracowników (powyżej 50. roku życia). Obecnie inicjatywy polityczne skupione są na podwyższeniu wieku emerytalnego, w ten sposób zmniejszając atrakcyjność wcześniejszej emerytury pod względem finansowym. Polityki i strategie powinny jednocześnie zachęcać młodszych pracowników do dłuższej aktywności zawodowej. Średnia długość pracy w sektorze usług społecznych wynosi cztery lata, co skutkuje stosunkowo dużą rotacją personelu. Wiele miejsc pracy dostosowało się do tego problemu, jednakże istnieje potrzeba przeanalizowania strategii zatrzymania pracowników celem zrealizowania jej założeń, co pomogłoby również obniżyć koszty związane z rekrutacją. Kolejnym rozwiązaniem jest przejście kobiet, mających problem z pogodzeniem życia rodzinnego z zawodowym, z systemu pracy na pół etatu na pełen etat. W tym 11 Projekt Equal Promo Care - La promozione delle donne immigrate nei servizi di cura, koordynowany przez Federazione Trentina delle Cooperative SCARL 19

21 wypadku należy zapewnić większą elastyczność organizacyjną w celu spełnienia specjalnych potrzeb tej grupy. 12 Istnieje potrzeba dostosowania istniejących modeli edukacyjnych zarówno do potrzeb starszych, jak i młodszych pracowników. Na przykład, wielu starszych kandydatów może posiadać bogate doświadczenie zawodowe i umiejętności, ale brakuje im konkretnych kwalifikacji związanych z tą branżą. Zdobyte umiejętności mogą okazać się przydatne na danym stanowisku, jednakże brak formalnych kwalifikacji może przyczynić się do tego, że pracodawca uzna, iż nie nadają się do tej pracy. W celu zwiększenia elastyczności systemu kształcenia, trzeba rozważyć uwzględnienie kwalifikacji zawodowych i życiowych, jak również możliwość realizowania krótszych modułów edukacyjnych, wypełniających zidentyfikowane luki w kwalifikacjach Nowe formy współpracy Istnieją już osady i wsie głównie zamieszkiwane przez dane narodowości, które formułują nowe, inne wymagania dotyczące lokalnych usług opieki zdrowotnej i społecznej. Obecny model świadczenia usług opieki zdrowotnej i społecznej opiera się na prostej relacji pomiędzy dostawcą a użytkownikiem. Personel działający na rynku, gdzie potrzeby są coraz bardziej zróżnicowane i wiążą się z różnymi branżami i miejscami pracy, nie jest w stanie reagować w tym prostym modelu organizacji pracy. Nie jest to jedynie kwestia rozszerzenia ich zakresu obowiązków i kompetencji; jest to kwestia nowej współpracy i form organizacji, w które zaangażowane zostaną podmioty z formalnego i nieformalnego systemu opieki oraz innych sektorów (np. wellness, profilaktyka, turystyka) oraz kwestia skoordynowania prac. W większości krajów, w szczególności w tych ze słabo rozwiniętym sektorem formalnej opieki społecznej, podstawowym rozwiązaniem umożliwiającym odciążenie sektora podstawowego (np. szpitali) jest zorganizowanie wspólnego modelu współpracy pomiędzy szpitalami, lekarzami rodzinnymi oraz instytucjami opieki domowej i opieki społecznej. W tym przypadku, platforma komunikacyjna ma krytyczne znaczenie, gdyż byłaby ona miejscem wymiany istotnych informacji o pacjencie pomiędzy systemami i instytucjami (np. unifikacja 12 Patrz Eurobarometer 2006 dot. możliwych rozwiązań przyszłego problemu związanego z brakiem personelu w wyniku starzenia się ludności badanie przeprowadzone w 25 krajach UE, w Europe s Demographic Future: Facts and Figures, Commission Staff Working Document, Bruksela 2007, str

OPIEKA DŁUGOTERMINOWA PERSPEKTYWA EUROPEJSKA

OPIEKA DŁUGOTERMINOWA PERSPEKTYWA EUROPEJSKA OPIEKA DŁUGOTERMINOWA PERSPEKTYWA EUROPEJSKA Pomoc Osobom Niesamodzielnym Prezentacja Projektu Ustawy Senat RP, Komisja Rodziny i Polityki Społecznej, 14 maja 2013 Zofia Czepulis-Rutkowska Instytut Pracy

Bardziej szczegółowo

Wyzwania rozwojowe gmin województwa śląskiego w kontekście zachodzących procesów demograficznych

Wyzwania rozwojowe gmin województwa śląskiego w kontekście zachodzących procesów demograficznych Wyzwania rozwojowe gmin województwa śląskiego w kontekście zachodzących procesów demograficznych Cel badania Główny: Identyfikacja kierunków i czynników rozwoju województwa śląskiego w kontekście zachodzących

Bardziej szczegółowo

Rehabilitacja zawodowa osób z niepełnosprawnościami w Europie. dr Marcin Garbat Uniwersytet Zielonogórski

Rehabilitacja zawodowa osób z niepełnosprawnościami w Europie. dr Marcin Garbat Uniwersytet Zielonogórski Rehabilitacja zawodowa osób z niepełnosprawnościami w Europie dr Marcin Garbat Uniwersytet Zielonogórski NIEPEŁNOSPRAWNI W EUROPIE Około 83,2 mln ogółu ludności Europy to osoby z niepełnosprawnością (11,7%

Bardziej szczegółowo

ERASMUS+ 1 stycznia 2014 roku ruszy nowy program Unii Europejskiej ERASMUS+.

ERASMUS+ 1 stycznia 2014 roku ruszy nowy program Unii Europejskiej ERASMUS+. ERASMUS+ 1 stycznia 2014 roku ruszy nowy program Unii Europejskiej ERASMUS+. Będzie wspierał edukację, szkolenia, inicjatywy młodzieżowe oraz sportowe w całej Europie. Połączy w jedną całość 7 dotychczasowych

Bardziej szczegółowo

OSTRÓDA, 30.05-1.06.2012 r. Jonathan Erskine Dyrektor Wykonawczy Sieci European Health Property Network

OSTRÓDA, 30.05-1.06.2012 r. Jonathan Erskine Dyrektor Wykonawczy Sieci European Health Property Network OSTRÓDA, 30.05-1.06.2012 r. Jonathan Erskine Dyrektor Wykonawczy Sieci European Health Property Network Sieć European Health Property Network (EuHPN) Misja EuHPN Naszym celem jest promocja lepszych standardów

Bardziej szczegółowo

Elastyczny rynek pracy gdzie zmierzamy?

Elastyczny rynek pracy gdzie zmierzamy? Elastyczny rynek pracy gdzie zmierzamy? dr Agnieszka Chłoń-Domińczak Konferencja Przemysłu Materiałów Budowlanych 20 maja 2010 r., Rawa Mazowiecka Rynek pracy wyzwania na przyszłość Starzenie się ludności

Bardziej szczegółowo

Aktywizacja osób w podeszłym wieku na rynku pracy.

Aktywizacja osób w podeszłym wieku na rynku pracy. Aktywizacja osób w podeszłym wieku na rynku pracy. Aneta Maciąg Warszawa, 10.12.2015 r. Plan 1. Struktura demograficzna społeczeństwa. 2. Poziom zatrudnienia wśród osób powyżej 50 roku życia. 3. Przyczyny

Bardziej szczegółowo

Kto pomoże dziadkom, czyli historia systemów emerytalnych. Autor: Artur Brzeziński

Kto pomoże dziadkom, czyli historia systemów emerytalnych. Autor: Artur Brzeziński Kto pomoże dziadkom, czyli historia systemów emerytalnych Autor: Artur Brzeziński Skrócony opis lekcji Uczniowie poznają wybrane fakty z historii emerytur, przeanalizują dwa podstawowe systemy emerytalne

Bardziej szczegółowo

11294/09 TRANS 257 AVIATION 96 MAR 96 ENV 457 ENER 234 IND 76

11294/09 TRANS 257 AVIATION 96 MAR 96 ENV 457 ENER 234 IND 76 RADA UNII EUROPEJSKIEJ Bruksela, 5 października 2009 r. (06.10) (OR. en) 14075/09 TRANS 373 MAR 136 AVIATION 156 ENV 634 ENER 320 IND 121 NOTA Od: Do: Nr wniosku Kom.: Dotyczy: Sekretariat Generalny Rady

Bardziej szczegółowo

Europejska Strategia Bezpieczeństwa i Higieny Pracy

Europejska Strategia Bezpieczeństwa i Higieny Pracy Europejska Strategia Bezpieczeństwa i Higieny Pracy dr inż. Zofia Pawłowska kierownik Zakładu Zarządzania Bezpieczeństwem i Higieną Pracy CIOP-PIB Informacja przygotowana na posiedzenie Rady Ochrony Pracy

Bardziej szczegółowo

Tabela 1. Przeciętna długość życia w wybranych krajach UE w 2011 roku

Tabela 1. Przeciętna długość życia w wybranych krajach UE w 2011 roku Starzenie się społeczeństw materiały ZAŁĄCZNIK NR 1 Zadania Zadanie nr 1 Tabela 1. Przeciętna długość życia w wybranych krajach UE w 2011 roku Kraj Mężczyźni Kobiety Średnia długość życia Bułgaria 70,7

Bardziej szczegółowo

Konkurs Dobrych Praktyk Zdrowe i bezpieczne miejsce pracy. Bezpieczni na starcie, zdrowi na mecie. Zaproszenie do składania wniosków

Konkurs Dobrych Praktyk Zdrowe i bezpieczne miejsce pracy. Bezpieczni na starcie, zdrowi na mecie. Zaproszenie do składania wniosków Bezpieczeństwo i zdrowie w pracy dotyczy każdego. Jest dobre dla ciebie. Dobre dla firmy. Bezpieczni na starcie, zdrowi na mecie Promowanie zrównoważonego życia zawodowego #EUhealthyworkplaces www.healthy-workplaces.eu

Bardziej szczegółowo

Społeczna odpowiedzialność biznesu podejście strategiczne i operacyjne. Maciej Bieńkiewicz

Społeczna odpowiedzialność biznesu podejście strategiczne i operacyjne. Maciej Bieńkiewicz 2012 Społeczna odpowiedzialność biznesu podejście strategiczne i operacyjne Maciej Bieńkiewicz Społeczna Odpowiedzialność Biznesu - istota koncepcji - Nowa definicja CSR: CSR - Odpowiedzialność przedsiębiorstw

Bardziej szczegółowo

Analiza wpływu dodatkowego strumienia wydatków zdrowotnych na gospodarkę

Analiza wpływu dodatkowego strumienia wydatków zdrowotnych na gospodarkę Analiza wpływu dodatkowego strumienia wydatków zdrowotnych na gospodarkę 8 maja 2014 Łukasz Zalicki 85+ 80-84 75-79 70-74 65-69 60-64 55-59 50-54 45-49 40-44 35-39 30-34 25-29 20-24 15-19 10-14 5-9 0-4

Bardziej szczegółowo

ROZDZIAŁ 21 AKTYWNOŚĆ EKONOMICZNA KOBIET I MĘŻCZYZN W POLSCE NA TLE KRAJÓW UNII EUROPEJSKIEJ

ROZDZIAŁ 21 AKTYWNOŚĆ EKONOMICZNA KOBIET I MĘŻCZYZN W POLSCE NA TLE KRAJÓW UNII EUROPEJSKIEJ Patrycja Zwiech ROZDZIAŁ 21 AKTYWNOŚĆ EKONOMICZNA KOBIET I MĘŻCZYZN W POLSCE NA TLE KRAJÓW UNII EUROPEJSKIEJ 1. Wstęp Polska, będąc członkiem Unii Europejskiej, stoi przed rozwiązaniem wielu problemów.

Bardziej szczegółowo

Statystyka wniosków TOI 2011

Statystyka wniosków TOI 2011 Fundacja Rozwoju Systemu Edukacji Narodowa Agencja Programu Uczenie się przez całe życie Statystyka wniosków TOI 2011 Konkurs 2011 Wnioski TOI w PL lata 2007-2011 KONKURS Dostępny budżet TOI w PL (euro)

Bardziej szczegółowo

Migracje szansą województwa pomorskiego

Migracje szansą województwa pomorskiego Projekt jest realizowany w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki VIII Priorytet Regionalne Kadry Gospodarki Programu, Działanie 8.3 współfinansowany przez Europejski Fundusz Społeczny. 1 Jak utrzymać

Bardziej szczegółowo

KONSULTACJE NA TEMAT RÓŻNORODNOŚCI W MIEJSCU PRACY ORAZ ANTYDYSKRYMINACJI

KONSULTACJE NA TEMAT RÓŻNORODNOŚCI W MIEJSCU PRACY ORAZ ANTYDYSKRYMINACJI KONSULTACJE NA TEMAT RÓŻNORODNOŚCI W MIEJSCU PRACY ORAZ ANTYDYSKRYMINACJI 14.06.2005-15.07.2005 Znaleziono 803 odpowiedzi z 803 odpowiadających wybranym kryteriom Proszę wskazać główny sektor działalności

Bardziej szczegółowo

Promocja zdrowego środowiska. z chorobami przewlekłymi Zdrowie publiczne i praca (PH Work)

Promocja zdrowego środowiska. z chorobami przewlekłymi Zdrowie publiczne i praca (PH Work) Promocja zdrowego środowiska pracy dla pracowników z chorobami przewlekłymi Zdrowie publiczne i praca (PH Work) Dane techniczne o projekcie Realizacja w latach 2011-2013 Finansowanie z Programu Zdrowia

Bardziej szczegółowo

2016 CONSULTING DLA MŚP. Badanie zapotrzebowania na usługi doradcze

2016 CONSULTING DLA MŚP. Badanie zapotrzebowania na usługi doradcze 2016 CONSULTING DLA MŚP Badanie zapotrzebowania na usługi doradcze 1 O raporcie Wraz ze wzrostem świadomości polskich przedsiębiorców rośnie zapotrzebowanie na różnego rodzaju usługi doradcze. Jednakże

Bardziej szczegółowo

Fundusze Europejskie PROGRAM POLSKA CYFROWA

Fundusze Europejskie PROGRAM POLSKA CYFROWA Fundusze Europejskie PROGRAM POLSKA CYFROWA Czym są kompetencje cyfrowe? Kompetencje cyfrowe to zespół umiejętności niezbędnych, aby efektywnie korzystać z mediów elektronicznych. Są to zarówno umiejętności

Bardziej szczegółowo

1. Nie przewiduje się przedłużenia okresu funkcjonowania przepisów art. 88 Karty Nauczyciela

1. Nie przewiduje się przedłużenia okresu funkcjonowania przepisów art. 88 Karty Nauczyciela Warszawa, 10 czerwca 2008 r. Stanowisko strony rządowej w odpowiedzi na pytania zadane w czasie spotkania przedstawicieli oświatowych związków zawodowych z przedstawicielami rządu w Ministerstwie Edukacji

Bardziej szczegółowo

Wspieranie kształcenia i zatrudniania ludzi młodych

Wspieranie kształcenia i zatrudniania ludzi młodych Międzynarodowe warsztaty Zatrudnienie, równouprawnienie, bezpieczeństwo socjalne (nestor) Wspieranie kształcenia i zatrudniania ludzi młodych Nikogo nie wolno pozostawić samemu sobie pomysły działań i

Bardziej szczegółowo

W KIERUNKU EUROPEJSKIEGO SPOłECZEŃSTWA LUDZI W RÓZNYM WIEKU

W KIERUNKU EUROPEJSKIEGO SPOłECZEŃSTWA LUDZI W RÓZNYM WIEKU PL W KIERUNKU EUROPEJSKIEGO SPOłECZEŃSTWA LUDZI W RÓZNYM WIEKU AGE O EUROPEJSKIM ROKU RÓWNYCH SZANS DLA WSZYSTKICH 2007 The European Older People s Platform La Plate-forme européenne des Personnes âgées

Bardziej szczegółowo

Sytuacja zawodowa osób z wyższym wykształceniem w Polsce i w krajach Unii Europejskiej w 2012 r.

Sytuacja zawodowa osób z wyższym wykształceniem w Polsce i w krajach Unii Europejskiej w 2012 r. 1 Urz d Statystyczny w Gda sku W Polsce w 2012 r. udział osób w wieku 30-34 lata posiadających wykształcenie wyższe w ogólnej liczbie ludności w tym wieku (aktywni zawodowo + bierni zawodowo) wyniósł 39,1%

Bardziej szczegółowo

Unia Europejska przeciwko wykluczaniu społecznemu Inclusion Europe

Unia Europejska przeciwko wykluczaniu społecznemu Inclusion Europe Unia Europejska przeciwko wykluczaniu społecznemu Inclusion Europe Raport Austria Anglia Belgia Bułgaria Chorwacja Cypr Czechy Dania Estonia Finlandia Francja Grecja Hiszpania Holandia Islandia Irlandia

Bardziej szczegółowo

Promocja województwa warmińsko-mazurskiego 2015+

Promocja województwa warmińsko-mazurskiego 2015+ Festiwal Promocji Gospodarczej Warmii i Mazur 27-28 listopada 2014 roku, Działdowo Promocja województwa warmińsko-mazurskiego 2015+ Radosław Zawadzki Dyrektor Departamentu Koordynacji Promocji Urząd Marszałkowski

Bardziej szczegółowo

Bezpieczni na starcie, zdrowi na mecie" kampania informacyjna EU-OSHA 2016-2017

Bezpieczni na starcie, zdrowi na mecie kampania informacyjna EU-OSHA 2016-2017 Bezpieczni na starcie, zdrowi na mecie" kampania informacyjna EU-OSHA 2016-2017 Karolina Farin Spotkanie uczestników KSP KPC EU-OSHA Kraków, 22 czerwca 2015 r. Kampania informacyjna EU-OSHA 2016-2017 Wyzwania:

Bardziej szczegółowo

www.pwc.pl Czego oczekuje Pokolenie Y od procesu rekrutacji w firmach #rekrutacjainaczej

www.pwc.pl Czego oczekuje Pokolenie Y od procesu rekrutacji w firmach #rekrutacjainaczej www.pwc.pl Czego oczekuje Pokolenie Y od procesu rekrutacji w firmach #rekrutacjainaczej Spain Hiszpania Greece Grecja Italy Włochy Portugalia Slovak Republic Słowacja Ireland Irlandia Polska Poland France

Bardziej szczegółowo

Raport o wolontariacie w Polsce

Raport o wolontariacie w Polsce Raport o wolontariacie w Polsce 1. Współpraca wolontariat - uniwersytety 1.1 Wolontariat w Polsce Powszechnie uznawana definicja wolontariatu w Polsce to nieodpłatna działalność na rzecz innych osób, nie

Bardziej szczegółowo

Europejska strategia zatrudnienia W kierunku poprawy sytuacji pod względem zatrudnienia w Europie

Europejska strategia zatrudnienia W kierunku poprawy sytuacji pod względem zatrudnienia w Europie Europejska strategia zatrudnienia W kierunku poprawy sytuacji pod względem zatrudnienia w Europie Komisja Europejska Czym jest europejska strategia zatrudnienia? Każdy potrzebuje pracy. Wszyscy musimy

Bardziej szczegółowo

TELEMEDYCYNA I E-ZDROWIE KIERUNKI ROZWOJU SYSTEMU OPIEKI ZDROWOTNEJ

TELEMEDYCYNA I E-ZDROWIE KIERUNKI ROZWOJU SYSTEMU OPIEKI ZDROWOTNEJ Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego TELEMEDYCYNA I E-ZDROWIE KIERUNKI ROZWOJU SYSTEMU OPIEKI ZDROWOTNEJ PROPOZYCJA WYKORZYSTANIA KONCEPCJI SZPITALA

Bardziej szczegółowo

Wpływ infrastruktury na zakres diagnostyczny i jakość. usług ug w szpitalu publicznym

Wpływ infrastruktury na zakres diagnostyczny i jakość. usług ug w szpitalu publicznym Wpływ infrastruktury na zakres diagnostyczny i jakość usług ug w szpitalu publicznym Lek. med. Krzysztof Bederski Zastępca Dyrektora ds. Lecznictwa Krakowskiego Szpitala Specjalistycznego im. Jana Pawła

Bardziej szczegółowo

INTERREG IVC CELE I PRIORYTETY

INTERREG IVC CELE I PRIORYTETY INTERREG IVC CELE I PRIORYTETY Urząd Marszałkowski Województwa Małopolskiego Departament Polityki Regionalnej W prezentacji przedstawione zostaną: Cele programu Interreg IVC Priorytety programu Typy działań

Bardziej szczegółowo

IKEA Group Staff Human Resources 11/03/02 1

IKEA Group Staff Human Resources 11/03/02 1 IKEA Group Staff Human Resources 11/03/02 1 Pochodzimy ze Szwecji IKEA Group Staff Human Resources 11/03/02 2 Dlaczego IKEA nazywa się IKEA? IKEA Group Staff Human Resources 11/03/02 3 Jesteśmy w Polsce

Bardziej szczegółowo

Lokalne Grupy Rybackie i Oś 4 w różnych krajach UE

Lokalne Grupy Rybackie i Oś 4 w różnych krajach UE Lokalne Grupy Rybackie i Oś 4 w różnych krajach UE Próba podsumowania Urszula Budzich-Tabor, FARNET Support Unit Warszawa, 25 czerwca 2013 r. Co trzeba wiedzieć o Osi 4 w UE, żeby ją zrozumieć? Gdzie jesteśmy

Bardziej szczegółowo

STOWARZYSZENIE KOBIET LASU i CENTRUM INFORMACYJNE LASÓW PAŃSTWOWYCH

STOWARZYSZENIE KOBIET LASU i CENTRUM INFORMACYJNE LASÓW PAŃSTWOWYCH STOWARZYSZENIE KOBIET LASU i CENTRUM INFORMACYJNE LASÓW PAŃSTWOWYCH Kobiecy styl zarządzania dr Ewa Lisowska Szkoła Główna Handlowa w Warszawie Konferencja Czas na nas Plan prezentacji 1. Szklany sufit

Bardziej szczegółowo

Europejski i regionalny rynek pracy - mobilności geograficzna i zawodowa 9.04.2013. www.eures.europa.eu www.eures.praca.gov.pl

Europejski i regionalny rynek pracy - mobilności geograficzna i zawodowa 9.04.2013. www.eures.europa.eu www.eures.praca.gov.pl Europejski i regionalny rynek pracy - mobilności geograficzna i zawodowa 9.04.2013 www.eures.europa.eu www.eures.praca.gov.pl Mobilność pracowników Mobilność zawodowa zmiany w ramach zawodu lub danej grupy

Bardziej szczegółowo

Zasoby kadr dla zdrowia tendencje i perspektywy w starzejącym się społeczeństwie

Zasoby kadr dla zdrowia tendencje i perspektywy w starzejącym się społeczeństwie Zasoby kadr dla zdrowia tendencje i perspektywy w starzejącym się społeczeństwie Stanisława Golinowska Ewa Kocot Agnieszka Sowa długoterminowej: Finanse Kadry medyczne i socjalne Finansowanie Outline 1.

Bardziej szczegółowo

Osoby dorosłe uczestniczące w kształceniu i szkoleniu

Osoby dorosłe uczestniczące w kształceniu i szkoleniu GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY URZĄD STATYSTYCZNY W KATOWICACH Wskaźniki Zrównoważonego Rozwoju. Moduł krajowy Więcej informacji: w kwestiach merytorycznych dotyczących: wskaźników krajowych oraz na poziomie

Bardziej szczegółowo

Działanie 9.1 Wyrównywanie szans edukacyjnych i zapewnienie wysokiej jakości usług edukacyjnych świadczonych w systemie oświaty

Działanie 9.1 Wyrównywanie szans edukacyjnych i zapewnienie wysokiej jakości usług edukacyjnych świadczonych w systemie oświaty Priorytet IX Rozwój wykształcenia i kompetencji w regionach Działanie 9.1 Wyrównywanie szans edukacyjnych i zapewnienie wysokiej jakości usług edukacyjnych świadczonych w systemie oświaty Cel Działania:

Bardziej szczegółowo

Wyzwania organizacyjne w rehabilitacji dzieci* i młodzieży* wynikające z ICF i Konwencji ONZ o prawach osób niepełnosprawnych

Wyzwania organizacyjne w rehabilitacji dzieci* i młodzieży* wynikające z ICF i Konwencji ONZ o prawach osób niepełnosprawnych Wyzwania organizacyjne w rehabilitacji dzieci* i młodzieży* wynikające z ICF i Konwencji ONZ o prawach osób niepełnosprawnych Maria Król POLSKIE FORUM OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH Stowarzyszenie Pomocy Dzieciom

Bardziej szczegółowo

PROPOZYCJA WYKORZYSTANIA KONCEPCJI SZPITALA DOMOWEGO W ORGANIZACJI ŚWIADCZEŃ ZDROWOTNYCH. TEL. 509 088 528; pawel.podsiadlo@outlook.

PROPOZYCJA WYKORZYSTANIA KONCEPCJI SZPITALA DOMOWEGO W ORGANIZACJI ŚWIADCZEŃ ZDROWOTNYCH. TEL. 509 088 528; pawel.podsiadlo@outlook. PROPOZYCJA WYKORZYSTANIA KONCEPCJI SZPITALA DOMOWEGO W ORGANIZACJI ŚWIADCZEŃ ZDROWOTNYCH. TEL. 509 088 528; pawel.podsiadlo@outlook.com KONCEPCJA SZPITALA DOMOWEGO Analiza chorób przewlekłych w Unii Europejskiej.

Bardziej szczegółowo

Poprawa zdrowia układu mięśniowo-szkieletowego w Europie

Poprawa zdrowia układu mięśniowo-szkieletowego w Europie Poprawa zdrowia układu mięśniowo-szkieletowego w Europie Raport dotyczący zaleceń Zapewnianie optymalnej opieki nad osobami cierpiącymi na chorobę zwyrodnieniową stawów i reumatoidalne zapalenie stawów

Bardziej szczegółowo

Anna Wicha Członek Zarządu EUROCIETT DROGA DO ZATRUDNIENIA: PRACA DLA KAŻDEJ OSOBY, OSOBA DO KAŻDEGO ZADANIA

Anna Wicha Członek Zarządu EUROCIETT DROGA DO ZATRUDNIENIA: PRACA DLA KAŻDEJ OSOBY, OSOBA DO KAŻDEGO ZADANIA Anna Wicha Członek Zarządu EUROCIETT DROGA DO ZATRUDNIENIA: PRACA DLA KAŻDEJ OSOBY, OSOBA DO KAŻDEGO ZADANIA A JOB FOR EVERY PERSON A PERSON FOR EVERY JOB Anna Wicha, Członek Zarządu Eurociett O Eurociett

Bardziej szczegółowo

Finanse ubezpieczeń społecznych

Finanse ubezpieczeń społecznych Finanse ubezpieczeń społecznych Wykład 4. Procesy demograficzne a polityka społeczna Averting... rozdz. 1, Clark et al. (2004) Społeczeństwo się starzeje. Coraz więcej osób dożywa starości, ale również

Bardziej szczegółowo

EUROPEJSKIE PRIORYTETY W ZAKRESIE ENERGII

EUROPEJSKIE PRIORYTETY W ZAKRESIE ENERGII EUROPEJSKIE PRIORYTETY W ZAKRESIE ENERGII Prezentacja J.M. Barroso, przewodniczącego Komisji Europejskiej, na szczyt Rady Europejskiej w dniu 4 lutego 2011 r. Spis treści 1 I. Dlaczego polityka energetyczna

Bardziej szczegółowo

DIAGNOSTYKA W TECHNIKACH I ZASADNICZYCH SZKOŁACH ZAWODOWYCH

DIAGNOSTYKA W TECHNIKACH I ZASADNICZYCH SZKOŁACH ZAWODOWYCH DIAGNOSTYKA W TECHNIKACH I ZASADNICZYCH SZKOŁACH ZAWODOWYCH dr Anna Wawrzonek Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu Wydział Studiów Edukacyjnych Szkoły zawodowe Zasadnicze szkoły zawodowe Technika

Bardziej szczegółowo

Wyzwania Energetyki 2012 CEF

Wyzwania Energetyki 2012 CEF Wyzwania Energetyki 2012 CEF Janusz Piechociński Luty 2012 Nowe narzędzie CEF Dnia 29 czerwca 2011 r. Komisja Europejska przyjęła wniosek dotyczący kolejnych wieloletnich ram finansowych obejmujących lata

Bardziej szczegółowo

Modele systemów organizacji i finansowania sportu powszechnego w Europie

Modele systemów organizacji i finansowania sportu powszechnego w Europie Modele systemów organizacji i finansowania sportu powszechnego w Europie Dr Renata Włoch Projekt Społeczny 2012 Instytut Socjologii UW r.wloch@uw.edu.pl Europejski model sportu Uznanie roli sportu przez

Bardziej szczegółowo

www.forumrynkupracy.com.pl.

www.forumrynkupracy.com.pl. Projekt współfinansowany jest ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego. www.forumrynkupracy.com.pl. Konferencja 22.09.11, Wrocław imię, nazwisko prelegenta: Zenon Matuszko

Bardziej szczegółowo

Bezstronna informacja o lekach Najlepsze praktyki europejskie

Bezstronna informacja o lekach Najlepsze praktyki europejskie Bezstronna informacja o lekach Najlepsze praktyki europejskie Teresa Leonardo Alves Polska, listopad 2009 Health Action International (HAI) jest niezależną, globalną siecią starającą się zwiększyć dostęp

Bardziej szczegółowo

Polska polityka senioralna. Jakie rozwiązania warto promować na forum Unii Europejskiej?

Polska polityka senioralna. Jakie rozwiązania warto promować na forum Unii Europejskiej? Polska polityka senioralna. Jakie rozwiązania warto promować na forum Unii Europejskiej? Debata w Brzesku Patronat honorowy: Marek Sowa Marszałek Województwa Małopolskiego Europa się starzeje Komisja Europejska:

Bardziej szczegółowo

Wizerunek służb publicznych perspektywa europejska

Wizerunek służb publicznych perspektywa europejska Wizerunek służb publicznych perspektywa europejska Plan prezentacji: 1. Punkt wyjścia 2. Przegląd europejski w EUPAN 3. Wizerunek administracji publicznej wśród społeczeństwa 4. Monitorowanie i analiza

Bardziej szczegółowo

Sytuacja społeczno-ekonomiczna Unii Europejskiej i Strategia Lizbońska

Sytuacja społeczno-ekonomiczna Unii Europejskiej i Strategia Lizbońska Sytuacja społeczno-ekonomiczna Unii Europejskiej i Strategia Lizbońska Anna Ruzik CASE Centrum Analiz Społeczno-Ekonomicznych Instytut Pracy i Spraw Społecznych Plan prezentacji Wyzwania demograficzne

Bardziej szczegółowo

Dr Tadeusz MAJEWSKI Akademia Pedagogiki Specjalnej W Warszawie

Dr Tadeusz MAJEWSKI Akademia Pedagogiki Specjalnej W Warszawie Międzynarodowe doświadczenia w zakresie zatrudnienia wspomaganego osób niepełnosprawnych Dr Tadeusz MAJEWSKI Akademia Pedagogiki Specjalnej W Warszawie K o n s p e k t 1. Definicja zatrudnienia wspomaganego

Bardziej szczegółowo

IP/08/618. Bruksela, dnia 22 kwietnia 2008 r.

IP/08/618. Bruksela, dnia 22 kwietnia 2008 r. IP/08/618 Bruksela, dnia 22 kwietnia 2008 r. Gry wideo: Komisja z zadowoleniem przyjmuje postęp dokonany w zakresie ochrony małoletnich w 23 państwach członkowskich UE, ale zwraca się o ulepszenie branżowych

Bardziej szczegółowo

KOMUNIKAT KOMISJI DO PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO, RADY, EUROPEJSKIEGO KOMITETU EKONOMICZNO-SPOŁECZNEGO I KOMITETU REGIONÓW

KOMUNIKAT KOMISJI DO PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO, RADY, EUROPEJSKIEGO KOMITETU EKONOMICZNO-SPOŁECZNEGO I KOMITETU REGIONÓW KOMISJA EUROPEJSKA Strasburg, dnia 12.3.2013 COM(2013) 144 final KOMUNIKAT KOMISJI DO PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO, RADY, EUROPEJSKIEGO KOMITETU EKONOMICZNO-SPOŁECZNEGO I KOMITETU REGIONÓW Inicjatywa na rzecz

Bardziej szczegółowo

Sytuacja kobiet 50+ na europejskim rynku pracy. Iga Magda Instytut Badań Strukturalnych 13.01.2014

Sytuacja kobiet 50+ na europejskim rynku pracy. Iga Magda Instytut Badań Strukturalnych 13.01.2014 Sytuacja kobiet 50+ na europejskim rynku pracy Iga Magda Instytut Badań Strukturalnych 13.01.2014 Zatrudnienie w UE: kobiety a mężczyźni Zatrudnienie kobiet rosło przy spadających wskaźnikach zatrudnienia

Bardziej szczegółowo

Uczestnictwo europejskich MŚP w programach B+R

Uczestnictwo europejskich MŚP w programach B+R Uczestnictwo europejskich MŚP w programach B+R Oczekiwania i bariery Paweł Kaczmarek Poznański Park Naukowo-Technologiczny Fundacji UAM w Poznaniu Projekt MAPEER SME MŚP a Programy wsparcia B+R Analiza

Bardziej szczegółowo

STARZEJĄCA SIĘ EUROPA. Profile zawodowe w europejskim sektorze usług dla seniorów. Typologia i oczekiwane zmiany.

STARZEJĄCA SIĘ EUROPA. Profile zawodowe w europejskim sektorze usług dla seniorów. Typologia i oczekiwane zmiany. STARZEJĄCA SIĘ EUROPA Profile zawodowe w europejskim sektorze usług dla seniorów. Typologia i oczekiwane zmiany. 2 PROFILE ZAWODOWE W EUROPEJSKIM SEKTORZE USŁUG DLA SENIORÓW. TYPOLOGIA I OCZEKIWANE ZMIANY.

Bardziej szczegółowo

PL 1 PL. Konkluzja pokonferencyjna. Uczestnicy Konferencji z zadowoleniem przyjmują:

PL 1 PL. Konkluzja pokonferencyjna. Uczestnicy Konferencji z zadowoleniem przyjmują: 1st European Day of the Brain. Ageing, Stroke, and Alzheimer s Disease - Finding Innovative Solutions - Experts Conference during Polish Presidency of the European Union Council (18 November 2011, Learning

Bardziej szczegółowo

Płatności bezgotówkowe w Polsce wczoraj, dziś i jutro

Płatności bezgotówkowe w Polsce wczoraj, dziś i jutro Adam Tochmański / Przewodniczący Koalicji na rzecz Obrotu Bezgotówkowego i Mikropłatności, Dyrektor Departamentu Systemu Płatniczego w Narodowym Banku Polskim Płatności bezgotówkowe w Polsce wczoraj, dziś

Bardziej szczegółowo

Program GRUNDTVIG wspieranie niezawodowej edukacji dorosłych, w tym osób starszych

Program GRUNDTVIG wspieranie niezawodowej edukacji dorosłych, w tym osób starszych wspieranie niezawodowej edukacji dorosłych, w tym osób starszych Alina Respondek, Narodowa Agencja Programu Uczenie się przez całe życie Fundacja Rozwoju Systemu Edukacji Program Uczenie się przez całe

Bardziej szczegółowo

Zaproszenie Usługa realizowana w ramach Projektu Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości Zarządzanie kompetencjami w MSP

Zaproszenie Usługa realizowana w ramach Projektu Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości Zarządzanie kompetencjami w MSP Zaproszenie Usługa realizowana w ramach Projektu Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości Zarządzanie kompetencjami w MSP Szanowni Państwo, Mam przyjemność zaprosić Państwa firmę do udziału w Usłudze

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Demograficznych

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Demograficznych Materiał na konferencję prasową w dniu 23 października 2007 r. GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Demograficznych Notatka informacyjna WYNIKI BADAŃ GUS Informacja o rozmiarach i kierunkach emigracji

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie do tematyki społecznej odpowiedzialności biznesu dla małych i średnich przedsiębiorstw

Wprowadzenie do tematyki społecznej odpowiedzialności biznesu dla małych i średnich przedsiębiorstw Wprowadzenie do tematyki społecznej odpowiedzialności biznesu dla małych i średnich przedsiębiorstw Niniejszy przewodnik został stworzony jako część paneuropejskiej kampanii informacyjnej na temat CSR

Bardziej szczegółowo

Biuletyn Obserwatorium Regionalnych Rynków Pracy

Biuletyn Obserwatorium Regionalnych Rynków Pracy Biuletyn Obserwatorium Regionalnych Rynków Pracy Nr 13 Bezrobocie a wiek i poziom wykształcenia: Polska na tle UE Jednym z czynników w szczególny sposób wpływających na prawdopodobieństwo bezrobocia jest

Bardziej szczegółowo

Ubóstwo energetyczne i odbiorca wrażliwy - - okiem regulatora rynku energii

Ubóstwo energetyczne i odbiorca wrażliwy - - okiem regulatora rynku energii Ubóstwo energetyczne i odbiorca wrażliwy - - okiem regulatora rynku energii Zofia Janiszewska Departament Promowania Konkurencji Urząd Regulacji Energetyki Warszawa, dnia 10 września 2010 r. Zobowiązania

Bardziej szczegółowo

Powiatowy Program Działań na Rzecz Osób Niepełnosprawnych na lata 2007-2013

Powiatowy Program Działań na Rzecz Osób Niepełnosprawnych na lata 2007-2013 Załącznik do Uchwały Nr XV/109/07 Rady Powiatu w Śremie z dnia 19 grudnia 2007 r. A B C Powiatowy Program Działań na Rzecz Osób Niepełnosprawnych na lata 2007-2013 Spis Treści: 1. Wprowadzenie...3-4 2.

Bardziej szczegółowo

KRAKÓW DLA SENIORA POLITYKA SENIORALNA GMINY MIEJSKIEJ KRAKÓW. dr Anna Okońska-Walkowicz Doradca Prezydenta Miasta Krakowa ds. polityki senioralnej

KRAKÓW DLA SENIORA POLITYKA SENIORALNA GMINY MIEJSKIEJ KRAKÓW. dr Anna Okońska-Walkowicz Doradca Prezydenta Miasta Krakowa ds. polityki senioralnej KRAKÓW DLA SENIORA POLITYKA SENIORALNA GMINY MIEJSKIEJ KRAKÓW dr Anna Okońska-Walkowicz Doradca Prezydenta Miasta Krakowa ds. polityki senioralnej KRAKÓW AKTYWNYM UCZESTNIKIEM EUROPEJSKIEJ POLITYKI SENIORALNEJ

Bardziej szczegółowo

Polityka zatrudnienia / rynku pracy UE. Maciej Frączek

Polityka zatrudnienia / rynku pracy UE. Maciej Frączek Polityka zatrudnienia / rynku pracy UE Maciej Frączek PLAN PREZENTACJI Co to jest Europejska Strategia Zatrudnienia? Otwarta metoda koordynacji Ewolucja ESZ Obecny kształt ESZ Wytyczne dotyczące zatrudnienia

Bardziej szczegółowo

Edukacja a rynek pracy. dr Dariusz Danilewicz Katedra Rozwoju Kapitału Ludzkiego Szkoła Główna Handlowa w Warszawie

Edukacja a rynek pracy. dr Dariusz Danilewicz Katedra Rozwoju Kapitału Ludzkiego Szkoła Główna Handlowa w Warszawie Edukacja a rynek pracy dr Dariusz Danilewicz Katedra Rozwoju Kapitału Ludzkiego Szkoła Główna Handlowa w Warszawie Rynek pracy co to? Zatrudnianie nie jest koniecznością Rynek pracy jako całość to byt

Bardziej szczegółowo

III. (Akty przygotowawcze) KOMITET REGIONÓW 83. SESJA PLENARNA, 9 10 LUTEGO 2010 R.

III. (Akty przygotowawcze) KOMITET REGIONÓW 83. SESJA PLENARNA, 9 10 LUTEGO 2010 R. C 175/40 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 1.7.2010 III (Akty przygotowawcze) 83. SESJA PLENARNA, 9 10 LUTEGO 2010 R. Opinia Komitetu Regionów Europejski Rok (2011 r.) (2010/C 175/10) Przyjmuje z

Bardziej szczegółowo

CEL STRATEGICZNY I. ROZWÓJ PRZEDSIĘBIORCZOŚCI I STABILNEGO RYNKU PRACY. Program Operacyjny Wiedza Edukacja Rozwój na lata 2014-2020:

CEL STRATEGICZNY I. ROZWÓJ PRZEDSIĘBIORCZOŚCI I STABILNEGO RYNKU PRACY. Program Operacyjny Wiedza Edukacja Rozwój na lata 2014-2020: NAZWA CELU FINANSOWANIE Cel I.1. Wspieranie aktywności i przedsiębiorczości mieszkańców CEL STRATEGICZNY I. ROZWÓJ PRZEDSIĘBIORCZOŚCI I STABILNEGO RYNKU PRACY Oś I. Osoby młode na rynku pracy: 1. Poprawa

Bardziej szczegółowo

Liczba samochodów osobowych na 1000 ludności

Liczba samochodów osobowych na 1000 ludności GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY URZĄD STATYSTYCZNY W KATOWICACH Wskaźniki Zrównoważonego Rozwoju. Moduł krajowy Więcej informacji: w kwestiach merytorycznych dotyczących: wskaźników krajowych oraz na poziomie

Bardziej szczegółowo

Uwarunkowania Rozwoju Telemedycyny w Polsce Potrzeby, bariery, korzyści. 10/9/2014 Synchronizing Healthcare

Uwarunkowania Rozwoju Telemedycyny w Polsce Potrzeby, bariery, korzyści. 10/9/2014 Synchronizing Healthcare Uwarunkowania Rozwoju Telemedycyny w Polsce Potrzeby, bariery, korzyści 1 10/9/2014 Synchronizing Healthcare Badania medyczne zrobiły tak niebywały postęp, że dziś praktycznie nie ma już ani jednego zdrowego

Bardziej szczegółowo

w Europejskim Konkursie Dobrych Praktyk Partnerstwo dla prewencji

w Europejskim Konkursie Dobrych Praktyk Partnerstwo dla prewencji Bezpieczeństwo i zdrowie w pracy dotyczy każdego. Jest dobre dla Ciebie. Dobre dla firmy Zdrowe i bezpieczne miejsce pracy Partnerstwo dla prewencji www.healthy-workplaces.eu ZAPROSZENIE DO SKŁADANIA WNIOSKÓW

Bardziej szczegółowo

Skrót założeń strategii rozwoju usług edukacyjnych w gminie Lesznowola

Skrót założeń strategii rozwoju usług edukacyjnych w gminie Lesznowola Skrót założeń strategii rozwoju usług edukacyjnych w gminie Lesznowola sporządzony w ramach projektu Od diagnozy do strategii model planowania rozwoju usług publicznych dofinansowanego ze środków Unii

Bardziej szczegółowo

Deklaracja polityki w programie

Deklaracja polityki w programie Deklaracja polityki w programie Uczelnia, przypisując programowi Erasmus trudną do przecenienia rolę w umiędzynarodowieniu, modernizacji i indywidualizacji procesu kształcenia, pragnie w dalszym ciągu

Bardziej szczegółowo

SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY. Europejski program bezpieczeństwa lotniczego

SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY. Europejski program bezpieczeństwa lotniczego KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, dnia 7.12.2015 r. COM(2015) 599 final SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY Europejski program bezpieczeństwa lotniczego PL PL 1. KOMUNIKAT KOMISJI Z 2011

Bardziej szczegółowo

Stanowisko Grupy S&D w sprawie umiejętności korzystania z mediów

Stanowisko Grupy S&D w sprawie umiejętności korzystania z mediów S&D Grupa Postępowego Sojuszu Socjalistów i Demokratów w Parlamencie Europejskim Parlament Europejski Rue Wiertz 60 B-1047 Bruksela T +32 2 284 2111 F +32 2 230 6664 www.socialistsanddemocrats.eu Stanowisko

Bardziej szczegółowo

Umiejętności Polaków wyniki Międzynarodowego Badania Kompetencji Osób Dorosłych

Umiejętności Polaków wyniki Międzynarodowego Badania Kompetencji Osób Dorosłych Umiejętności Polaków wyniki Międzynarodowego Badania Kompetencji Osób Dorosłych (PIAAC - The Programme for the International Assessment of Adult Competencies) Międzynarodowe Badanie Kompetencji Osób Dorosłych

Bardziej szczegółowo

Dynamika rynku pracy i atrakcyjne środowisko biznesowe w regionie Południowego Bałtyku SB Professionals

Dynamika rynku pracy i atrakcyjne środowisko biznesowe w regionie Południowego Bałtyku SB Professionals Dynamika rynku pracy i atrakcyjne środowisko biznesowe w regionie Południowego Bałtyku SB Professionals Targi Pracy, Edukacji i Przedsiębiorczości NORDA 23.05.2013 Jak znaleźć pracę w Niemczech i na Litwie?

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie nt. propozycji Komisji Europejskiej ws. adekwatnych, bezpiecznych i stabilnych emerytur

Sprawozdanie nt. propozycji Komisji Europejskiej ws. adekwatnych, bezpiecznych i stabilnych emerytur Bruksela, dnia 16 lutego 2012 r. Sprawozdanie nr 10/2012 Sprawozdanie nt. propozycji Komisji Europejskiej ws. adekwatnych, bezpiecznych i stabilnych emerytur KE zachęca do wydłużenia pracy i wyrównania

Bardziej szczegółowo

Głęboka termomodernizacja wymagania wynikające z nowego prawodawstwa UE

Głęboka termomodernizacja wymagania wynikające z nowego prawodawstwa UE FUNDUSZ UNIA EUROPEJSKA SPÓJNOŚCI Głęboka termomodernizacja wymagania wynikające z nowego prawodawstwa UE Podtytuł prezentacji Edward Kolbusz Zastępca Dyrektora Departamentu Gospodarki Niskoemisyjnej NFOŚiGW

Bardziej szczegółowo

Wsparcie przedsiębiorców w latach 2014-2020 możliwości pozyskania dofinansowania w nowej perspektywie unijnej

Wsparcie przedsiębiorców w latach 2014-2020 możliwości pozyskania dofinansowania w nowej perspektywie unijnej Wsparcie przedsiębiorców w latach 2014-2020 możliwości pozyskania dofinansowania w nowej perspektywie unijnej Iwona Wendel Podsekretarz Stanu Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Warszawa, 22 maja 2014

Bardziej szczegółowo

Wyzwania polskiej polityki edukacyjnej z perspektywy rynku pracy. dr Agnieszka Chłoń- Domińczak, IBE

Wyzwania polskiej polityki edukacyjnej z perspektywy rynku pracy. dr Agnieszka Chłoń- Domińczak, IBE Wyzwania polskiej polityki edukacyjnej z perspektywy rynku pracy dr Agnieszka Chłoń- Domińczak, IBE Plan prezentacji 1. Wyzwania dla polityki rozwoju umiejętności w Polsce 2. Absolwenci i ich sytuacja

Bardziej szczegółowo

Działania prorozwojowe w dokumentach strategicznych Województwa Małopolskiego. Aneta Widak Urząd Marszałkowski Województwa Małopolskiego

Działania prorozwojowe w dokumentach strategicznych Województwa Małopolskiego. Aneta Widak Urząd Marszałkowski Województwa Małopolskiego Działania prorozwojowe w dokumentach strategicznych Województwa Małopolskiego Aneta Widak Urząd Marszałkowski Województwa Małopolskiego 13 maja 2011 Wizja: MAŁOPOLSKA 2020 Chcemy, aby Małopolska była.

Bardziej szczegółowo

JESSICA. Nowy sposób wykorzystania środków UE w celu wspierania trwałych inwestycji i wzrostu na obszarach miejskich. Czym jest JESSICA?

JESSICA. Nowy sposób wykorzystania środków UE w celu wspierania trwałych inwestycji i wzrostu na obszarach miejskich. Czym jest JESSICA? Wspólne europejskie wsparcie na rzecz trwałych inwestycji w obszarach miejskich JESSICA Nowy sposób wykorzystania środków UE w celu wspierania trwałych inwestycji i wzrostu na obszarach miejskich Czym

Bardziej szczegółowo

Założenia Narodowego Programu Rozwoju Gospodarki Niskoemisyjnej oraz działania na rzecz zrównoważonej produkcji i konsumpcji

Założenia Narodowego Programu Rozwoju Gospodarki Niskoemisyjnej oraz działania na rzecz zrównoważonej produkcji i konsumpcji Założenia Narodowego Programu Rozwoju Gospodarki Niskoemisyjnej oraz działania na rzecz zrównoważonej produkcji i konsumpcji 2 Plan prezentacji 1. Kontekst transformacji niskoemisyjnej 2. Przykładowe wyzwania

Bardziej szczegółowo

Konkurs zamknięty nr 17/POKL/8.1.3/2010 Spotkanie informacyjne 17 marca 2010 r.

Konkurs zamknięty nr 17/POKL/8.1.3/2010 Spotkanie informacyjne 17 marca 2010 r. Konkurs zamknięty nr 17/POKL/8.1.3/2010 Spotkanie informacyjne 17 marca 2010 r. Wojewódzki Urząd Pracy w Rzeszowie Wydział Rozwoju Kadr Regionu Plan prezentacji Typy projektów. Uprawnieni wnioskodawcy

Bardziej szczegółowo

Wzmocnienie potencjału analitycznego administracji publicznej przedsięwzięcie podjęte przez Szefa Służby Cywilnej

Wzmocnienie potencjału analitycznego administracji publicznej przedsięwzięcie podjęte przez Szefa Służby Cywilnej Wzmocnienie potencjału analitycznego administracji publicznej przedsięwzięcie podjęte przez Szefa Służby Cywilnej Warszawa, czerwiec 2014 r. Dotychczas podjęte inicjatywy Szefa Służby Cywilnej W latach

Bardziej szczegółowo

Wyzwania w zarzadzaniu kadrą pielęgniarską

Wyzwania w zarzadzaniu kadrą pielęgniarską Wyzwania w zarzadzaniu kadrą pielęgniarską Teresa Kuziara Poznań 21 listopad 2014r. Medycyna 3 2 Działania specjalistów, przedstawicieli zawodów wymagających wysokiego poziomu wiedzy zawodowej, umiejętności

Bardziej szczegółowo

WYZWANIA NA RYNKU ENERGII

WYZWANIA NA RYNKU ENERGII BLOK TEMATYCZNY: Zrównoważone finansowanie infrastruktury WYZWANIA NA RYNKU ENERGII Nowe oferty dostawców i zmienione zachowania użytkowników dr Andrzej Cholewa dr Jana Pieriegud Sopot, 26 czerwca 2013

Bardziej szczegółowo

obszarze usługa publicznych

obszarze usługa publicznych Partycypacja obywatelska w obszarze usługa publicznych Ewa Stokłuska PBIS Stocznia Zarządzanie efektywnością usług w urzędach jednostek samorządu terytorialnego Kraków, 28.05.2013r. Zmiany w modelu rządzenia

Bardziej szczegółowo

SHL.org.pl SHL.org.pl

SHL.org.pl SHL.org.pl Placówki opieki długoterminowej ważne ogniwo w epidemiologii zakażeń szpitalnych Szpital Powiatowy w Wołominie, Joanna Wejda, Małgorzata Purchała Rodzaje placówek I. Podmioty prowadzące działalność leczniczą

Bardziej szczegółowo

Wyzwania w rozwoju gospodarczym Polski : jaka rola JST i spółek komunalnych? Witold M.Orłowski

Wyzwania w rozwoju gospodarczym Polski : jaka rola JST i spółek komunalnych? Witold M.Orłowski Wyzwania w rozwoju gospodarczym Polski : jaka rola JST i spółek komunalnych? Witold M.Orłowski Lubelska Konferencja Spółek Komunalnych, 22.10.2014 Od 20 lat Polska skutecznie goni bogaty Zachód 70.0 PKB

Bardziej szczegółowo

50+ NA MAŁOPOLSKIM RYNKU PRACY

50+ NA MAŁOPOLSKIM RYNKU PRACY 50+ NA MAŁOPOLSKIM RYNKU PRACY Alina Paluchowska Wicedyrektor Wojewódzkiego Urzędu Pracy w Krakowie Kraków, 22 luty 2012 r. Przemiany demograficzne w Małopolsce Starzenie się społeczeństwa w Małopolsce

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie talentami w polskich przedsiębiorstwach - wyniki badań

Zarządzanie talentami w polskich przedsiębiorstwach - wyniki badań Zarządzanie talentami w polskich przedsiębiorstwach - wyniki badań Informacja o badaniu Pomimo trudnej sytuacji na rynku pracy, zarówno polskie jak i międzynarodowe przedsiębiorstwa coraz częściej dostrzegają

Bardziej szczegółowo