Nr 776. Informacja. Dodatkowe systemy emerytalne w wybranych krajach Unii Europejskiej. Małgorzata Dziubińska-Michalewicz

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Nr 776. Informacja. Dodatkowe systemy emerytalne w wybranych krajach Unii Europejskiej. Małgorzata Dziubińska-Michalewicz"

Transkrypt

1 KANCELARIA SEJMU BIURO STUDIÓW I EKSPERTYZ WYDZIAŁ ANALIZ EKONOMICZNYCH I SPOŁECZNYCH Dodatkowe systemy emerytalne w wybranych krajach Unii Europejskiej Marzec 2001 Małgorzata Dziubińska-Michalewicz Informacja Nr 776 Obok bazowych (podstawowych) systemów emerytalnych, w krajach Unii Europejskiej funkcjonują instytucje tzw. drugiego filaru, tj. dodatkowego zabezpieczenia ludności na starość. Inicjatorem tworzenia tych systemów byli tradycyjnie pracodawcy, stąd też nazywane są one systemami emerytur zakładowych. Z biegiem czasu systemy te były tworzone przez coraz liczniejszych pracodawców i wspierane przez państwo. W niniejszym opracowaniu omówione zostaną dodatkowe systemy emerytalne funkcjonujące w Austrii, Belgii, Danii, Francji, Grecji oraz RFN.

2 BSiE 1 Uwagi wstępne Obok bazowych (podstawowych) systemów emerytalnych, w krajach Unii Europejskiej funkcjonują instytucje tzw. drugiego filaru, tj. dodatkowego zabezpieczenia ludności na starość. Inicjatorem tworzenia tych systemów byli tradycyjnie pracodawcy, stąd też nazywane są one systemami emerytur zakładowych. Z biegiem czasu systemy te tworzone przez coraz liczniejszych pracodawców wspierane były przez państwo. W zakresie form organizacyjno-prawnych systemów emerytur dodatkowych, przyjmowane są zasadniczo dwa rozwiązania - ich wewnętrzne lub zewnętrzne finansowanie. Wewnętrzne finansowanie sprowadza się najczęściej do utworzenia tzw. rezerwy księgowej na sfinansowanie przyszłej emerytury pracowniczej. Rezerwa księgowa pozostaje w całkowitej dyspozycji przedsiębiorcy, co oznacza, że ze względu na przyjęte jej niskie oprocentowanie zyskuje on względnie tani kapitał. Niekiedy bywają jeszcze stosowane korzystne odliczenia podatkowe. Częściej jednak przyjmowane jest rozwiązanie finansowania zewnętrznego, polegające na jednoznacznym oddzieleniu spraw emerytalnych od funduszy przedsiębiorstwa. Zarządzanie emeryturami zakładowymi powierzane jest kasom emerytalnym lub inaczej - funduszom emerytalnym. Duże przedsiębiorstwa mają z reguły swoje autonomiczne fundusze, natomiast mniejsze tworzą zwykle wspólny fundusz. Wysokość dodatkowej emerytury określana jest według zasad rachunku aktuarialnego, uwzględniającego nie tylko wkład finansowy (powiększony o stopę procentową), ale także prawdopodobny okres pobierania świadczenia. Zakłady pracy stosujące tę formę finansowania należą do specjalnego reasekuracyjnego towarzystwa ubezpieczeniowego. Obserwuje się coraz częstsze wykorzystywanie do obsługi systemu emerytur zakładowych firm ubezpieczeń na życie. Zakład pracy decydując się na wykup polisy przerzuca ryzyko związane z zapewnieniem swoim pracownikom świadczeń emerytalnych na sektor ubezpieczeniowy. Przerzucenie tego ryzyka wiąże się z koniecznością wprowadzenia silnego nadzoru ubezpieczeniowego lub rozwinięcia działalności reasekuracyjnej. Obserwuje się coraz bardziej narastająca konkurencję między firmami ubezpieczeniowymi, prowadzącą do coraz atrakcyjniejszej oferty świadczeń. W ofercie tej często zabezpieczenie emerytalne łączone jest ze świadczeniami zdrowotnymi. Istotnym czynnikiem decydującym o powierzeniu przez przedsiębiorstwa obsługi systemu emerytur firmom ubezpieczeniowym jest możliwość zmniejszenia kosztów administracyjnych zarządzania systemem w porównaniu z samodzielnym prowadzeniem funduszu emerytalnego. Z tego powodu mniejsze przedsiębiorstwa znacznie częściej korzystają z usług instytucji ubezpieczeń na życie niż duże, które stać na utworzenie własnego funduszu emerytalnego. Angażowanie tych instytucji do obsługi systemu ubezpieczeń dodatkowych ma też pewne wady. Jedną z nich są na ogół niższe zwolnienia podatkowe od składek pracodawcy wnoszonych do firm ubezpieczeniowych niż do swojego funduszu, jak również ograniczony wpływ przedsiębiorstwa na lokowanie kapitału powstającego ze składek. Austria Do drugiego filaru ubezpieczenia emerytalnego (tj. systemu emerytur dodatkowych) można przystąpić na zasadzie dobrowolności. Szacuje się, że aktualnie ok. 11% zatrudnionych objętych jest pracowniczymi programami zaopatrzenia emerytalnego. Do programów takich mogą włączyć się wszyscy pracownicy najemni (niezależnie od rodzaju umowy o zatrudnienie), z wyjątkiem urzędników państwowych. Zgodnie z dyrektywami Unii Europejskiej, ustalany jest w drodze umów dwustronnych jednakowy dla kobiet i mężczyzn minimalny wiek uprawniający do pobierania świadczeń z systemu.

3 2 BSiE Pracowniczymi programami emerytalnymi zarządzać mogą w Austrii zarówno kasy emerytalne jak i wyspecjalizowane firmy ubezpieczeniowe. Są to systemy finansowane nie repartycyjnie ale kapitałowo. Stosowane jest także wewnętrzne finansowanie systemu w postaci rezerwy księgowej. Zasady funkcjonowania kas emerytalnych Kasy emerytalne funkcjonują na podstawie ustawy o funduszach emerytalnych, a nadzór nad ich funduszami sprawuje Federalne Ministerstwo Finansów. W ramach nadzoru kasy emerytalne zobowiązane są do sporządzania: - kwartalnych raportów o wkładach kapitałowych, - rocznego raportu księgowego, wraz ze sprawozdaniem z działalności lokacyjnej (gospodarowaniem nagromadzonymi środkami), - rocznych raportów aktuarialnych, - planów biznesowych, zaopiniowanych przez nadzór aktuarialny. Każda kasa emerytalna musi zatrudniać aktuariusza, który odpowiedzialny jest za sporządzenia biznes planów oraz kalkulację rezerw na pokrycie zobowiązań. Chodzi o to, aby tworzone rezerwy były wystarczające na pokrycie zobowiązań, obliczanych według zasad aktuarialnych (tablic umieralności, stopy zysku itp.). Fundusze emerytalne są poddane stosunkowo rozległej kontroli ze strony organów Ministerstwa Finansów i są specjalnie chronione przed ryzykiem niewypłacalności przedsiębiorstwa. Ze względu na długookresowe zobowiązania polityka lokacyjna kas musi być ostrożna, tj. dająca relatywnie duże bezpieczeństwo inwestycyjne. Dlatego też decyzje lokacyjne funduszy emerytalnych są przedmiotem specjalnych regulacji prawnych, celem których jest dywersyfikacja ryzyka inwestycyjnego. W Austrii przynajmniej 40% wartości aktywów może być zainwestowanych. Struktura tych lokat jest jednak ściśle określona. I tak, minimalny udział papierów wartościowych ustalony został na 40% ogółu inwestowanych aktywów, udział w nieruchomości - maksimum do 20% (z czego tylko 10% w nieruchomościach za granicą). Udział aktywów podlegających inwestowaniu poza krajem nie może przekraczać 45% ich ogółu. W stosunku do innych rodzajów ryzyk nie stosuje się żadnych ograniczeń. Na pokrycie ewentualnych strat z tytułu działalności inwestycyjnej i przyczyn technicznych, a także na wypadek niewypłacalności tworzona jest w kasach emerytalnych pewna rezerwa finansowa. Zasady zarządzania tą rezerwą regulowane są ustawą o funduszach emerytalnych. Zarządzanie funduszami emerytalnymi przez firmy ubezpieczeniowe Nadzór nad działalności firm ubezpieczeniowych sprawowany jest przez Departament Ubezpieczeń Federalnego Ministerstwa Finansów. Firmy te zobowiązane są do corocznego przedstawiania swojego bilansu, raportów aktuarialnych, okresowych raportów z działalności lokacyjnej oraz innych, dodatkowych danych statystycznych. Każda z firm zatrudnia aktuariuszy, których zadaniem jest przygotowanie wymaganej przez nadzór ubezpieczeniowy dokumentacji. Zgodnie z regulacjami ustawy o nadzorze ubezpieczeniowym, firmy ubezpieczeniowe zobowiązane są do tworzenia rezerwy finansowej na wypadek niewypłacalności. Ustalone są także pewne reguły alokacji środków w postaci ograniczeń procentowych (górnych pułapów) w określone rodzaje lokat. Podatki a system emerytur zakładowych Działanie systemu podatkowego w dziedzinie emerytur zakładowych dotyczy z jednej strony - wkładów wnoszonych do systemu głównie przez pracodawcę, z drugiej zaś - wypła-

4 BSiE 3 canych świadczeń. Zgodnie z prawem podatkowym, pracodawca austriacki może potraktować swój wkład finansowy jako koszt i częściowo odliczyć od dochodów do opodatkowania. Istnieją jednak pewne ograniczenia dotyczące tego odejmowania. I tak, w przypadku uiszczania składek limit wynosi 10% funduszu płac, a w przypadku rezerwy księgowej - do 80% ostatnio otrzymywanego wynagrodzenia. Pracownik może ze swojej strony wnosić składki do systemu w tej samej wysokości co pracodawca i są one traktowane jako wydatki specjalne. Warunkiem uzyskania odliczenia od podatku jest dochód roczny nie przekraczający 700 tys. szylingów austriackich rocznie i wydatkowanie na ubezpieczenie maksymalnie 40 tys. szylingów, z których odliczyć można tylko 25%. Od przyrostu kapitału nie opłaca się podatków. Opodatkowane są natomiast emerytury uzyskiwane z systemu dodatkowych świadczeń. Nieco inne zasady opodatkowania stosowane są w przypadku ubezpieczeń zawieranych z firmami ubezpieczeniowymi. Pracodawca wykupujący grupowe ubezpieczenie emerytalne może odliczyć od dochodu maksymalnie 4 tys. szylingów rocznie na jednego pracownika. Składki wnoszone przez pracownika traktowane są jako wydatki specjalne (a więc odliczane od podstawy opodatkowania), jeżeli spełnione są wspomniane już wyżej warunki, a ponadto świadczeniobiorca zgodził się na wypłatę świadczeń rozłożonych w czasie, rezygnując z wypłaty jednorazowej. Belgia W przeciwieństwie do systemu bazowego, emerytury dodatkowe obejmują zdecydowanie węższe grupy ludności (31% ogółu pracujących), przeważnie pracowników jednego przedsiębiorstwa czy ewentualnie branży. Większość pracodawców tworzy dodatkowe programy zabezpieczenia dla pracowników najemnych w formie emerytur dodatkowych, aby nie tylko uzupełnić ich świadczenia z ubezpieczenia społecznego ale i dać możliwość uzyskania dodatkowych świadczeń medycznych. Ze względów podatkowych, świadczenie emerytalne (bazowe i dodatkowe) jest ograniczone do 80% zarobków brutto w ciągu ostatniego roku zatrudnienia. O powołaniu dodatkowego systemu zabezpieczenia emerytalnego i warunkach jego prowadzenia decyduje pracodawca. Oprócz pracodawcy do finansowania planu emerytalnego przystąpić może również pracownik, a w pewnych przypadkach - członkowie rodziny pracownia (współmałżonek i dzieci). Uczestnictwo w programie jest obowiązkowe, jeżeli plan emerytalny powstaje w rezultacie układów zbiorowych lub gdy plan taki już istnieje. Poza załogą firm dodatkowym systemem emerytalnym można objąć najwyższą kadrę kierowniczą (grupa ta ma status pracownika pracującego na własny rachunek). Funkcjonujące dodatkowe systemy to przede wszystkim systemy zamknięte, dostępne tylko dla pracowników firmy, która jest organem założycielskim takiego systemu. Dodatkowe plany emerytalne należy zaliczyć do grupy systemów kapitałowych, przy czym istnieją zarówno plany o kapitalizacji indywidualnej (kapitalizacja indywidualnych składek na kontach) jak i zbiorowej (kapitalizacja całości zebranych składek). Od 1986 r. nie jest dozwolona jako forma dodatkowego zabezpieczenia rezerwa księgowa, natomiast dopuszcza się możliwość tworzenia funduszy emerytalnych i wykup polis w ubezpieczeniu grupowym. Na podstawie regulacji z 6 kwietnia 1995 r. w systemie nie wolno stosować żadnych form dyskryminacji ze względu na płeć w odniesieniu do okresu zatrudnienia po 17 maja 1990 r. Odnosi się to także do wymogu jednakowego dla obu płci wieku przechodzenia na emeryturę. Dopuszczalne jest tylko przyjmowanie zróżnicowanego okresu dalszego trwania życia kobiet i mężczyzn. Dekrety królewskie, określające zasady gospodarowania prywatnymi funduszami emerytalnymi, nakładają obowiązek stworzenia dla tego systemu odrębnego podmiotu prawnego,

5 4 BSiE który może przyjąć tylko formę instytucji typu nonprofit lub stowarzyszenia ubezpieczeń wzajemnych. Podstawową metodą finansowania funduszy emerytalnych jest kapitalizacja - indywidualna w odniesieniu do składek pracowników oraz indywidualna lub grupowa w odniesieniu do składek płaconych przez pracodawcę. Minimalna rezerwa (pewne zabezpieczenie) jest wymagana, gdy funduszem objęte zostało także ryzyko śmierci żywiciela rodziny lub inwalidztwa. Fundusze ustalają minimalny poziom rezerw bazując na tablicach umieralności (stosowanych także przez firmy ubezpieczeniowe) i stopie procentowej sięgającej 7%. Aktualnie nie obowiązuje już ograniczenie inwestycyjne, określające, że minimum 15% aktywów funduszy emerytalnych powinno być trzymane w obligacjach rządu belgijskiego. Określane są natomiast maksymalne poziomy poszczególnych typów papierów wartościowych. Zabronione jest inwestowanie kapitału np. w dzieła sztuki lub biżuterię. Samodzielne fundusze emerytalne muszą uzyskać aprobatę instytucji nadzoru ubezpieczeniowego. Każdy prywatny fundusz emerytalny musi stworzyć zasady określający warunki nabycia świadczeń oraz ich przenoszenia wraz z likwidacją funduszu. Zasady te zatwierdza także instytucja nadzoru ubezpieczeniowego. Towarzystwom ubezpieczeniowym dekret zezwala na kapitalizację składek pracodawców w przypadku ubezpieczenia grupowego i prowadzenie ubezpieczeń w dziale "ubezpieczenia na życie" w powiązaniu z funduszami inwestycyjnymi. Większość dodatkowych systemów to systemy składkowe. W przeszłości składki były naliczane w relacji do płacy brutto. Obecnie dąży się, aby odnosiły się tylko do wynagrodzeń przewyższających aktualny pułap stosowany w systemie ubezpieczeń bazowych. W niektórych systemach dąży się do zróżnicowania stawek - są one niższe dla wynagrodzeń poniżej tego pułapu, a wyższe dla wynagrodzeń przewyższających ten pułap. Najczęściej składka wynosi od 1% do 5-6% (od zarobków powyżej pułapu). Opodatkowanie w dodatkowych systemach emerytalnych Istnieje ogólna zasada, że z podstawy opodatkowania można odliczyć składki na świadczenia emerytalne nie wyższe od 80% zarobków brutto pracownika z ostatniego roku. Odnosi się to zarówno do składek pracodawców jak i pracownika. Pracownik ma prawo odliczyć od podatku składkę płaconą na ubezpieczenie społeczne i dodatkowe finansowanie przez ubezpieczenia grupowe. Natomiast odliczanie od podatku składki wnoszonej do prywatnych funduszy emerytalnych jest obwarowane pewnymi warunkami, np. udziałem reprezentantów pracowników w zarządach funduszy emerytalnych, opłacaniem składek do firm ubezpieczeniowych lub funduszy działających w Belgii. Świadczenia emerytalne wypłacane w ramach programów dodatkowych są opodatkowane podatkiem dochodowym od osób fizycznych. Dania W Danii pracodawcy mają swobodę tworzenia grupowych planów emerytalnych, chyba że postanowienia układów zbiorowych je do tego zobowiązują. Tradycyjnie pracownicy umysłowi i urzędnicy państwowi objęci byli ubezpieczeniem dodatkowym. Sytuacja zmieniła się zasadniczo pod koniec lat osiemdziesiątych i na początku dziewięćdziesiątych, kiedy zawieranych było dużo układów zbiorowych. Wtedy to (szczególnie w latach ) znaczna część pracowników fizycznych - na mocy układów zbiorowych - została objęta obowiązkiem dodatkowego ubezpieczenia. Obecnie 80% zatrudnionych posiada takie dodatkowe ubezpieczenie. Systemami tymi nie są objęte osoby pracujące na rachunek własny. Istnieje odrębny systemem dla urzędników państwowych, administrowany przez państwo. Fundusze emerytalne mogą obejmować pracowników zatrudnionych przez jednego pracodawcę lub też osoby

6 BSiE 5 wykonujące podobny zawód (np. lekarzy, inżynierów). Część z nich jest afiliowana przy związkach zawodowych. Zgodnie z duńskim ustawodawstwem wszystkie plany emerytalne muszą być finansowane w drodze kapitalizacji składki, a wysokość przyszłej emerytury jest ściśle związana z wysługą lat. W Danii istnieją zarówno plany emerytalne o określonej wysokości świadczenia, jak i plany o określonej wysokości składki. W zdecydowanej większości planów emerytalnych składki płacą zarówno pracodawcy, jaki i pracobiorcy. W praktyce łączna składka wynosi z reguły 9-15% wynagrodzenia. Najbardziej rozpowszechnionym sposobem uzyskiwania dodatkowego zabezpieczenia emerytalnego jest wykupienie polisy w towarzystwie ubezpieczeniowym. Polisę taką posiada około 2/3 pracowników. Pozostałe sposoby to utworzenie funduszu emerytalnego lub założenie specjalnego konta w banku. Instytucje ubezpieczeniowe funkcjonujące w Danii oferują zarówno polisy ubezpieczeniowe, jak i usługi w zakresie inwestowania i administrowania funduszami emerytalnymi. Stosowane przez nie taryfy muszą być zaaprobowane przez Urząd Nadzoru Ubezpieczeń. Najwyżej 50% zgromadzonych przez instytucje ubezpieczeniowe funduszy może być inwestowane w obligacje krajowe, obligacje zagraniczne lub podobne papiery wartościowe. Pozostałe środki mogą być inwestowane dowolnie, zarówno w kraju, jak i za granicą. Fundusze emerytalne muszą posiadać osobowość prawną. Reguły funkcjonowania tych funduszy muszą być zaaprobowane przez Urząd Nadzoru Ubezpieczeń. W skład rady nadzorczej funduszu wchodzi równa liczba przedstawicieli pracodawców, jak i pracobiorców. Fundusz musi zatrudniać licencjonowanego aktuariusza, który corocznie ma obowiązek składania raportu oceniającego wywiązywanie się funduszu z ciążących na nim zobowiązań. Ograniczenia dotyczące portfela inwestycyjnego funduszy są takie same jak w instytucjach ubezpieczeniowych. Nie jest możliwe inwestowanie zebranych środków finansowych w przedsiębiorstwie, które tworzy dany fundusz. Niektóre mniejsze fundusze emerytalne zawierają umowy reasekuracyjne w instytucjach ubezpieczeniowych na wypadek znacznego, nie planowanego wzrostu wypłat. Umowy te zwykle zobowiązują towarzystwa ubezpieczeniowe do zasilania funduszy, gdy wypłaty w danym roku przekroczą przewidywany poziom wypłat o 30-40%. Natomiast składki umieszczone na kontach bankowych mogą być inwestowane: - na rachunku bankowym (z reguły wpłaty na ten rachunek nie mogą być wycofane, chyba że dana osoba zmienia miejsce pracy lub przechodzi na emeryturę). Zainteresowanie tymi rachunkami wynikało z możliwości bezpośredniej obserwacji rosnących oszczędności przez pracowników. W niektórych planach emerytalnych składki pracowników umieszczano na kontach bankowych, natomiast składki pracodawców przeznaczano na zakup polis ubezpieczeniowych. - przez zakup obligacji, które często przynoszą wyższą stopę zwrotu niż normalny rachunek oszczędnościowy, - na rachunku zbiorowym (bank łączy wszystkie wpłaty z różnych planów emerytalnych w jeden wspólny fundusz, polegający następnie inwestowaniu. Zaletą takiego rozwiązania jest możliwość uzyskania wyższej stopy zwrotu wraz ze wzrostem zainwestowanego kapitału. Regulacje podatkowe w odniesieniu do II filaru ubezpieczeń emerytalnych Regulacje podatkowe mają istotny wpływ na kształt planów emerytalnych. Składki płacone przez pracodawcę są odpisywane od podstawy opodatkowania. Do takiego samego odpisu ma prawo pracownik, pod warunkiem regularnego opłacania składki na cele emerytalne, co najmniej przez 10 lat. Opodatkowanie wypłat zależne jest od ich formy - inaczej traktowana jest wypłata jednorazowa niż wypłaty roczne. Podatek od wypłaty jednorazowej wynosi 40%, natomiast wypłaty roczne traktowane są tak samo jak dochody osobiste.

7 6 BSiE Francja We Francji obowiązkowe, dodatkowe systemy ubezpieczenia emerytalnego obejmują wszystkich pracujących w sektorze prywatnym. Systemy te oparte są na regule pay-as-you-go i gwarantują wyższy poziom świadczeń, zależny od wysokości wynagrodzeń. Osoby zajmujących stanowiska kierownicze objęte są systemem AGIRC, natomiast pozostałe osoby najemne, nie będące pracownikami wyższego szczebla - systemem ARRCO. Systemy te różnią się wysokością składek jak i udziałem pracownika oraz pracodawcy w ich opłacaniu. I tak, w ARRCO składka wynosi 6,5% wynagrodzenia, z czego pracodawca opłaca 3,75%, a pracownik - 2,5%. W AGIRC składka jest wyższa i wynosi 8,75% i jest opłacana w równej części przez pracodawcę oraz pracownika. We francuskim systemie emerytalnym funkcjonują także inne uzupełniające obowiązkowe systemy, których zakres podmiotowy ogranicza się najczęściej do jednej lub kilku grup zawodowych. Należy do nich, na przykład system IRCANTEC, obejmujący nie mianowanych urzędników państwowych oraz administracji lokalnej, CPPOSS, obejmujący pracowników instytucji ubezpieczenia społecznego, czy też związek kas emerytur bankowych. W tych systemach wysokość przyszłego świadczenia emerytalnego zależna jest od zgromadzonych punktów emerytalnych nabytych w okresie aktywności życiowej oraz od wartości punktu. Liczbę punktów wylicza się poprzez podzielenie wysokości opłacanych zarówno przez pracownika (jak i pracodawcę składek) w ciągu danego roku przez wysokość wynagrodzenia bazowego (określanego każdego roku przez Komisję Parytetową). Wartość punktu emerytalnego jest ustalana co pół roku przez właściwy organ i zaczyna obowiązywać od 1 stycznia i 1 lipca. Roczna wysokość emerytury jest ustalana przez pomnożenie liczby punktów przez wartość punktu. Ubezpieczonemu przysługuje zwiększona liczba punktów z tytułu pracy w jednym przedsiębiorstwie. Przykładowo, za 20 lat pracy przysługuje zwiększenie o 5% liczby punktów nabytych z tytułu zatrudnienia w tym przedsiębiorstwie. całkowita składka liczba punktów = wynagrodzenie bazowe W systemach uzupełniających obowiązują zasady pozwalające na przyznanie punktów ubezpieczeniowych za okresy, za które nie płacone były składki. I tak, choroba, macierzyństwo, służba wojskowa, inwalidztwo, wypadki przy pracy są zrównane z okresami składkowymi i stanowią podstawę do przyznania punktów emerytalnych. Osoby bezrobotne mogą uzyskiwać punkty, jeżeli spełniają określone warunki. Za okres bezrobocia opłacana jest składka na ubezpieczenie emerytalne przez właściwą instytucję ubezpieczeniową. Składka ta jest liczona od zasiłku podstawowego z tytułu bezrobocia. Z prawa do przyznania punktów mogą korzystać osoby bezrobotne otrzymujące zasiłek podstawowy, a także zasiłek szkoleniowy w celu przekwalifikowania, a także zasiłek przysługujący osobom w wieku przedemerytalnym. Prawo do emerytury uzupełniającej przysługuje po ukończeniu przez ubezpieczonego 65 roku życia. Większość systemów umożliwia wcześniejsze ustalenie prawa do emerytury od ukończenia 60 roku życia, a w niektórych instytucjach nawet od 55 lub 50 - ale wysokość świadczenia jest wówczas znacznie ograniczona. Wpływ emerytur uzupełniających na całość świadczenia jest we Francji istotny w przypadku pracowników wyższego szczebla, gdyż stanowią one ponad 60% typowej emerytury. Przeciętna stopa zastąpienia wynagrodzenia przez świadczenie (tzw. replacement rate) jest mniej więcej jednakowa zarówno dla pracowników fizycznych, jak i umysłowych i kształtuje

8 BSiE 7 się na poziomie ok. 70% (obejmuje ona zarówno świadczenie z systemu bazowego, jak i z obowiązkowego systemu uzupełniającego). Składki opłacane przez pracodawców i pracowników są zwolnione z opodatkowania, natomiast zasiłki emerytalne są traktowane jako dochody osobiste. Grecja W tym kraju emerytury zakładowe są mało rozpowszechnione raczej i obejmują tylko ok. 5% zatrudnionych. Dodatkowe ubezpieczenie oferowane jest z reguły przez międzynarodowe lub narodowe duże korporacje. Wysokość składek uzależniona jest od przyjętego planu emerytalnego, przy czym przeważnie uiszczane są one w całości przez pracodawców. Zarządzanie funduszami emerytalnymi powierza się z reguły firmom ubezpieczeń na życie. Ich organem kontrolnym jest Ministerstwo Rozwoju. Kontrola nad tymi firmami sprowadza się do weryfikacji dokumentów lub inspekcji. Zarówno składki opłacane przez pracownika jak i pracodawcę są odejmowane od dochodu. Składki pracodawcy wnoszone do towarzystw ubezpieczeniowych podlegają opodatkowaniu do wysokości limitu wynoszącego 5% rocznego funduszu płac. Natomiast emerytury są traktowane jak dochody indywidualne i podlegają opodatkowaniu. RFN Zakładowe systemy emerytalne są dobrowolną instytucją pracodawcy. To przede wszystkim pracodawca musi być zainteresowany stworzeniem takiego uzupełniającego systemu zabezpieczenia emerytalnego. Z reguły tworzony on jest przez większe przedsiębiorstwa. Szacuje się, że ok.50% zatrudnionych korzysta z zakładowych systemów emerytalnych, przy tym odsetek ten wykazuje tendencję malejącą. Na początku lat dziewięćdziesiątych odsetek ten wynosił 70%. Obecnie tylko względnie duże firmy fundują sobie ten system. Emerytury zakładowe istnieją także w sektorze publicznym i wprowadzane są w drodze układów zbiorowych. Są to głównie emerytury dla urzędników administracji federalnej i krajowej, pracowników poczty i kolei. Nie ma ustalonego wieku ubezpieczonego, uprawniającego do wypłaty świadczenia. Z reguły jednak wypłaty mają miejsce po osiągnięciu 65 roku życia. Pracodawca wykorzystuje różne instytucje finansowe do gospodarowania zebranymi funduszami emerytalnymi, takie jak: - przyrzeczenie bezpośrednie lub inaczej rezerwa księgowa, - fundusz emerytalny (kasa emerytalna), - kasa zapomogowa, - ubezpieczenie bezpośrednie, - dodatkowe ubezpieczenie emerytalne. Przyrzeczenie bezpośrednie lub inaczej rezerwa księgowa Najbardziej rozpowszechnioną formą systemu emerytalnego jest przyrzeczenie bezpośrednie lub inaczej rezerwa księgowa. Stosuje je 80-90% większych firm, co wiąże się przede wszystkim z możliwością używania odpisanych składek na wewnętrzne potrzeby przedsiębiorstwa, przy uzyskaniu przy tym zwolnień podatkowych. W tym rozwiązaniu pracodawca przyrzeka pracownikom wypłacanie emerytury w zamian za odpisywanie części wynagrodzenia, najczęściej pochodzącego z zysku lub premii. Środki finansowe nie są akumulowane na zewnątrz, lecz pozostają w przedsiębiorstwie i mogą być przez pracodawcę dowolnie używa-

9 8 BSiE ne. Nie obowiązują go przy tym żadne restrykcje dotyczące lokat kapitałowych, poza obowiązkiem ubezpieczenia się w towarzystwie reasekuracyjnym na wypadek niewypłacalności. Chociaż pracownik nie wnosi do tego systemu składek, ma on zagwarantowane prawo do świadczenia w okresie osiągnięcia wieku emerytalnego. Wysokość przyszłej emerytury określana jest według zasad rachunku aktuarialnego, uwzględniającego nie tylko wkład finansowy i określoną stopę procentową, ale również prawdopodobny okres pobierania świadczenia. Fundusz emerytalny (kasa emerytalna) Jest to instytucja finansowa mająca osobowość prawną i status towarzystwa ubezpieczeń wzajemnych lub towarzystwa ubezpieczeniowego. Fundusze emerytalne obsługują pojedyncze zakłady pracy lub pracowników jednej gałęzi, a mają one za zadanie akumulację kapitału na poczet przyszłych emerytur. Składki do tych funduszy wnoszone są w różnych proporcjach przez pracowników jak i pracodawców - często opłaca je tylko pracodawca lub udział jego jest wyższy, np. wynosi 2/3. Zebrane środki finansowe są lokowane zgodnie z zasadami wynikającymi z nadzoru ubezpieczeniowego, a możliwości zainwestowania ich we własnej firmie są ograniczone. Wypłaty z funduszy muszą odpowiadać wielkości zebranego ze składek kapitału, powiększonego o lokaty kapitałowe i bankowe. Fundusze emerytalne funkcjonują raczej w dużych przedsiębiorstwach, ze względu na względnie wysokie koszty administracyjne ich działalności i ich mniejszą atrakcyjność w porównaniu np. z rezerwą księgową.. Pracodawcy prowadzący fundusz emerytalny nie mają bowiem większych zwolnień podatkowych w porównaniu z prowadzeniem rezerwy księgowej, a podlegają nieporównanie większym ograniczeniom oraz kontroli odnośnie do lokat. Kasa zapomogowa Jest to instytucja pośrednia między funduszem emerytalnym (kasą emerytalną) a znaną z polskich doświadczeń zakładową kasą zapomogowo-pożyczkową. Kasy te powstawały głównie w małych i średnich przedsiębiorstwach jako zalążki przyszłych funduszy emerytalnych. Wypłacają one nie tylko świadczenia emerytalne, ale i zasiłki z powodu bezrobocia i trudnej sytuacji materialnej. Kasy nie posiadają prawnego statusu ubezpieczalni i do ich świadczeń pracownicy nie mają prawa roszczeniowego, jak w przypadku funduszy emerytalnych. Wkłady finansowe pracodawców nie są traktowane jako koszty funkcjonowania przedsiębiorstwa. Majątek kas pochodzi z wpłat pracodawcy oraz zysków z lokat, natomiast pracownicy nie wnoszą żadnych wkładów. Majątek ten nie podlega nadzorowi ubezpieczeniowemu. Niektóre kasy zawierają umowy reasekuracyjne z firmami ubezpieczeń na życie. Ubezpieczenie bezpośrednie Polega ono na wykupieniu ubezpieczenia emerytalnego w firmie ubezpieczeniowej. Jest to rozwiązanie popularne szczególnie w małych przedsiębiorstwach, w których zakładanie własnych kas emerytalnych wymagałoby znacznych kosztów administracyjnych. Pracodawca zamiast tworzyć u siebie instytucję ubezpieczeniową może skorzystać z ofert firm ubezpieczeniowych. W finansowanie ubezpieczenia emerytalnego mogą być włączeni pracownicy lub tylko sam pracodawca może wykupić je dla swych pracowników. Ta forma zabezpieczenia emerytalnego nie jest jednak popularna i jej udział w całym systemie emerytur dodatkowych ulega obniżeniu. Dodatkowe ubezpieczenie emerytalne To dodatkowe, dobrowolne ubezpieczenie może być realizowane przez instytucje ubezpieczeń ustawowych. Pracodawca może opłacać dla swoich pracowników składkę powyżej wy-

10 BSiE 9 znaczonej granicy wymiaru podstawowego (składkę do systemu bazowego opłaca się tylko do określonej wysokości wynagrodzenia) i na tej podstawie uzyskiwać uprawnienia do wyższego świadczenia emerytalnego. Te ubezpieczenia przeznaczone dla robotników, urzędników i rzemieślników nie wykazuje dynamiki. Ze strony doradców w dziedzinie emerytur zakładowych promowane jest prowadzenie rezerwy księgowej w większych przedsiębiorstwach, a w małych - wykorzystywanie firm ubezpieczeniowych do obsługi systemu emerytur dodatkowych. Regulacje podatkowe Składki przeznaczane na zakup przez pracodawcę polisy ubezpieczeniowej lub wnoszone przez niego do funduszy emerytalnych (kas emerytalnych) są traktowane jako nakłady (koszty) i są odliczane od dochodów podlegających opodatkowaniu. Jeżeli wkładem do systemu jest nie wypłacona część wynagrodzeń pracownika, występująca np. w systemie rezerwy księgowej, to ta część jest wolna od podatku od płac. Natomiast składki pracowników do funduszy emerytalnych oraz ubezpieczeń na życie nie są opodatkowane tylko do pewnej rocznej sumy składek. Wykorzystane źródła: Dodatkowe systemy emerytalne w świecie, pod red. St.. Golinowskiej, "Studia i Materiały", zeszyt 9, Instytut Pracy i Spraw Socjalnych, Warszawa Study on Pension Schemes of the Member States of the European Union, Markt/2006/99 - BN Rev.2 (materiał powielony).

PRACOWNICZY PROGRAM EMERYTALNY

PRACOWNICZY PROGRAM EMERYTALNY PRACOWNICZY PROGRAM EMERYTALNY Pracowniczy Program Emerytalny Jest to system oszczędzania dla osób, które chcą powiększyć swoją emeryturę oraz stworzyć sobie możliwość uzyskania satysfakcjonującego poziomu

Bardziej szczegółowo

Indywidualne Konto Zabezpieczenia Emerytalnego. Twoja emerytura. Wyższa emerytura. Niższe podatki!

Indywidualne Konto Zabezpieczenia Emerytalnego. Twoja emerytura. Wyższa emerytura. Niższe podatki! Twoja emerytura Wyższa emerytura Niższe podatki! Indywidualne Konto Zabezpieczenia Emerytalnego to wyjątkowy program oszczędnościowy w formie ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowymi funduszami kapitałowymi,

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA FINANSÓW 1) z dnia 2 listopada 2010 r.

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA FINANSÓW 1) z dnia 2 listopada 2010 r. 1409 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA FINANSÓW 1) z dnia 2 listopada 2010 r. w sprawie zakresu informacji zawartych w rocznym raporcie o stanie portfela ubezpieczeń i reasekuracji zakładu ubezpieczeń Na podstawie

Bardziej szczegółowo

Finanse ubezpieczeń społecznych

Finanse ubezpieczeń społecznych Finanse ubezpieczeń społecznych Wykład 3. W jaki sposób możemy oszczędzać na starość Averting (1994), Góra (2003), Muszalski (2004) CBOS, Polacy o dodatkowym oszczędzaniu na emeryturę, BS/77/2010 dr Grzegorz

Bardziej szczegółowo

Polityka gospodarcza i społeczna (zabezpieczenie emerytalne)

Polityka gospodarcza i społeczna (zabezpieczenie emerytalne) prof. dr hab. Tadeusz Szumlicz Polityka gospodarcza i społeczna (zabezpieczenie emerytalne) Zakres przedmiotowy systemu zabezpieczenia społecznego wyznacza katalog ryzyk społecznych: choroby macierzyństwa

Bardziej szczegółowo

INDYWIDUALNE EMERYTALNE

INDYWIDUALNE EMERYTALNE INDYWIDUALNE KONTO EMERYTALNE DLACZEGO WARTO MIEĆ IKE? Rok Źródło Wysokość emertury stopa zastąpienia 1997 Bezpieczeństwo dzięki różnorodności opracowanie Pełnomocnika Rządu ds. Reformy Zabezpieczenia

Bardziej szczegółowo

Raport. Nr 184. Wiek emerytalny i sposób obliczania emerytury w bazowych systemach emerytalnych krajów Unii Europejskiej

Raport. Nr 184. Wiek emerytalny i sposób obliczania emerytury w bazowych systemach emerytalnych krajów Unii Europejskiej KANCELARIA SEJMU BIURO STUDIÓW I EKSPERTYZ WYDZIAŁ ANALIZ EKONOMICZNYCH I SPOŁECZNYCH Wiek emerytalny i sposób obliczania emerytury w bazowych systemach emerytalnych krajów Unii Europejskiej Grudzień 2000

Bardziej szczegółowo

Ubezpieczeniowe Fundusze Kapitałowe

Ubezpieczeniowe Fundusze Kapitałowe Ubezpieczeniowe Fundusze Kapitałowe Opis Ubezpieczeniowych Funduszy Kapitałowych Ubezpieczeniowe Fundusze Kapitałowe funkcjonujące w ramach indywidualnych i grupowych ubezpieczeń na życie proponowanych

Bardziej szczegółowo

Grupowe (od 1999) Pracownicze programy emerytalne. Indywidualne konto emerytalne. Indywidualne konto zabezpieczenia emerytalnego PPE IKE IKZE

Grupowe (od 1999) Pracownicze programy emerytalne. Indywidualne konto emerytalne. Indywidualne konto zabezpieczenia emerytalnego PPE IKE IKZE Rodzaje kwalifikowanych programów emerytalnych PPE Grupowe (od 1999) Pracownicze programy emerytalne IKE Indywidualne (od II poł 2004) Indywidualne konto emerytalne IKZE Indywidulane (od stycznia 2012)

Bardziej szczegółowo

Emerytury w nowym systemie emerytalnym dotyczą osób urodzonych po 1 stycznia 1949 roku.

Emerytury w nowym systemie emerytalnym dotyczą osób urodzonych po 1 stycznia 1949 roku. Emerytury w nowym systemie emerytalnym dotyczą osób urodzonych po 1 stycznia 1949 roku. System emerytalny składa się z trzech filarów. Na podstawie podanych niżej kryteriów klasyfikacji nowy system emerytalny

Bardziej szczegółowo

Marek Połeć, 08.12.2010

Marek Połeć, 08.12.2010 Marek Połeć, 08.12.2010 2.1 od następstw nieszczęśliwych wypadków 2.2 na życie W obecnej rozwiniętej formie ubezpieczenia na życie są dopasowywane do indywidualnych potrzeb klienta. Głównymi celami tych

Bardziej szczegółowo

Top 5 Polscy Giganci

Top 5 Polscy Giganci lokata ze strukturą Top 5 Polscy Giganci Pomnóż swoje oszczędności w bezpieczny sposób inwestując w lokatę ze strukturą Top 5 Polscy Giganci to możliwy zysk nawet do 45%. Lokata ze strukturą Top 5 Polscy

Bardziej szczegółowo

STATUT AVIVA OTWARTEGO FUNDUSZU EMERYTALNEGO AVIVA BZ WBK

STATUT AVIVA OTWARTEGO FUNDUSZU EMERYTALNEGO AVIVA BZ WBK STATUT AVIVA OTWARTEGO FUNDUSZU EMERYTALNEGO AVIVA BZ WBK (tekst jednolity obowiązujący od dnia 22 kwietnia 2015 roku) I. Postanowienia ogólne 1. Podstawa prawna działalności Funduszu 1. Aviva Otwarty

Bardziej szczegółowo

Szwajcarski system podatkowy: Opodatkowanie przedsiębiorstw 2015-12-27 20:38:37

Szwajcarski system podatkowy: Opodatkowanie przedsiębiorstw 2015-12-27 20:38:37 Szwajcarski system podatkowy: Opodatkowanie przedsiębiorstw 2015-12-27 20:38:37 2 Podatnicy W Szwajcarii osoby prawne (spółki akcyjne, spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, spółki komandytowo-akcyjne,

Bardziej szczegółowo

Nr 1142. Informacja. System emerytalno-rentowy w Stanach Zjednoczonych. Lipiec 2005. Małgorzata Dziubińska-Michalewicz

Nr 1142. Informacja. System emerytalno-rentowy w Stanach Zjednoczonych. Lipiec 2005. Małgorzata Dziubińska-Michalewicz KANCELARIA SEJMU BIURO STUDIÓW I EKSPERTYZ WYDZIAŁ ANALIZ EKONOMICZNYCH I SPOŁECZNYCH System emerytalno-rentowy w Stanach Zjednoczonych Lipiec 2005 Małgorzata Dziubińska-Michalewicz Informacja Nr 1142

Bardziej szczegółowo

brak opodatkowania zysków kapitałowych (tzw. podatku Belki) osiągniętych przez oszczędzających w związku z oszczędzaniem na IKE,

brak opodatkowania zysków kapitałowych (tzw. podatku Belki) osiągniętych przez oszczędzających w związku z oszczędzaniem na IKE, 1. Czy każdy może założyć IKE i IKZE? Prawo do dodatkowego oszczędzania na przyszłą emeryturę w ramach IKE i IKZE przysługuje każdej osobie fizycznej, która ukończyła 16 lat. W przypadku osób małoletnich,

Bardziej szczegółowo

Wyniki finansowe ubezpieczycieli w okresie trzech kwartałów 2006 roku

Wyniki finansowe ubezpieczycieli w okresie trzech kwartałów 2006 roku Warszawa, 10 stycznia 2007 i finansowe ubezpieczycieli w okresie trzech kwartałów 2006 roku (Informacja zweryfikowana w stosunku do opublikowanej w dniu 20 grudnia 2006, stosownie do korekty danych przekazanych

Bardziej szczegółowo

Gwarantowana Renta Kapitałowa (GRK) Kontakt: Maciej Lichoński 509 601 741

Gwarantowana Renta Kapitałowa (GRK) Kontakt: Maciej Lichoński 509 601 741 Gwarantowana Renta Kapitałowa (GRK) Kontakt: Maciej Lichoński 509 601 741 Gwarantowana Renta Kapitałowa Co to jest? Gwarantowana Renta Kapitałowa (GRK) to możliwość zasilania swojego domowego budżetu dodatkowymi

Bardziej szczegółowo

Forma prawna Agent Ubezpieczyciel. Euro Bank S.A. Okres Odpowiedzialności Wiek Zwrot kapitału. 18-77 lat (włącznie)

Forma prawna Agent Ubezpieczyciel. Euro Bank S.A. Okres Odpowiedzialności Wiek Zwrot kapitału. 18-77 lat (włącznie) produkt strukturyzowany Kurs na Amerykę Forma prawna Agent Ubezpieczyciel indywidualne ubezpieczenie na życie i dożycie Euro Bank S.A. Towarzystwo Ubezpieczeń na Życie Europa S.A. Okres Odpowiedzialności

Bardziej szczegółowo

System świadczeń społecznych 2015-12-20 21:13:37

System świadczeń społecznych 2015-12-20 21:13:37 System świadczeń społecznych 2015-12-20 21:13:37 2 We Włoszech funkcjonuje dość skomplikowany system świadczeń społecznych. Dwie podstawowe instytucje zajmujące się problematyką ubezpieczeń społecznych

Bardziej szczegółowo

III filar ubezpieczenia emerytalnego

III filar ubezpieczenia emerytalnego III filar ubezpieczenia emerytalnego 1 Przesłanki reformy emerytalnej 2 Wskaźniki zgonów i urodzeń w tys. 600 550 Zgony Urodzenia 500 450 400 350 300 1989 1990 1991 1992 1993 1994 1995 1996 1997 1998 1999

Bardziej szczegółowo

Ubez piecz enie ersalne saln D am a en e t n ow o a a S t S rat ra eg e i g a

Ubez piecz enie ersalne saln D am a en e t n ow o a a S t S rat ra eg e i g a Ubezpieczenie Uniwersalne Diamentowa Strategia 17 październik 2012 Diamentowa Strategia pozwoli Ci zabezpieczyć finansowo rodzinę przed utratą głównych dochodów w przypadku: inwalidztwa, poważnego zachorowania,

Bardziej szczegółowo

Mariusz Denisiuk starszy specjalista w Biurze Rzecznika Ubezpieczonych. Zasady gromadzenia oszczędności na IKZE

Mariusz Denisiuk starszy specjalista w Biurze Rzecznika Ubezpieczonych. Zasady gromadzenia oszczędności na IKZE Mariusz Denisiuk starszy specjalista w Biurze Rzecznika Ubezpieczonych Zasady gromadzenia oszczędności na IKZE Jednym z dostępnych sposobów gromadzenia dodatkowych oszczędności na cele emerytalne jest

Bardziej szczegółowo

Definicja ryzyka ubezpieczeniowego, cechy ryzyka, faktory ryzyka.

Definicja ryzyka ubezpieczeniowego, cechy ryzyka, faktory ryzyka. Podstawowe pojęcia ubezpieczeniowe. Klasyfikacja ubezpieczeń Ubezpieczenia dzielimy na: Społeczne, Gospodarcze. Ubezpieczenia społeczne naleŝą do sektora publicznego, są ściśle związane z pracownikiem

Bardziej szczegółowo

Polityka kapitałowa w Banku Spółdzielczym w Wąsewie na 2015 rok

Polityka kapitałowa w Banku Spółdzielczym w Wąsewie na 2015 rok Załącznik Nr 6 do Uchwały Zarządu Nr 105/2014 z dnia 11.12.2014r. Załącznik do Uchwały Rady Nadzorczej Nr 45/2014 z dnia 22.12.2014 r. Polityka kapitałowa w Banku Spółdzielczym w Wąsewie na 2015 rok opracowała:

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN UBEZPIECZENIOWYCH FUNDUSZY KAPITAŁOWYCH

REGULAMIN UBEZPIECZENIOWYCH FUNDUSZY KAPITAŁOWYCH REGULAMIN UBEZPIECZENIOWYCH FUNDUSZY KAPITAŁOWYCH oferowanych i zarządzanych przez Towarzystwo Ubezpieczeń na śycie Spółdzielczych Kas Oszczędnościowo-Kredytowych Spółka Akcyjna w Sopocie do umów indywidualnego

Bardziej szczegółowo

System Ubezpieczeń Społecznych- wprowadzenie

System Ubezpieczeń Społecznych- wprowadzenie System Ubezpieczeń Społecznych- wprowadzenie ORGANIZACJA POLSKIEGO SYSTEMU ZABEZPIECZENIA SPOŁECZNEGO Ustawa z dnia 4 września 1997 roku o działach administracji rządowej (Dz.U. z 2007 r. nr 65, poz. 437

Bardziej szczegółowo

Fundusze inwestycyjne i emerytalne

Fundusze inwestycyjne i emerytalne Fundusze inwestycyjne i emerytalne WYKŁAD 8 FUNDUSZE EMERYTALNE W SYSTEMIE EMERALNYMY CEL I STRUKTURA SYSTEMU EMERYTALNEGO (1) Pojęcie ogólne: ogół planów (programów) wypłacających świadczenia emerytalne.

Bardziej szczegółowo

Emerytura (zwana dawniej rentą starczą) świadczenie pieniężne mające służyć jako zabezpieczenie bytu na starość dla osób, które ze względu na wiek

Emerytura (zwana dawniej rentą starczą) świadczenie pieniężne mające służyć jako zabezpieczenie bytu na starość dla osób, które ze względu na wiek Emerytura (zwana dawniej rentą starczą) świadczenie pieniężne mające służyć jako zabezpieczenie bytu na starość dla osób, które ze względu na wiek nie posiadają już zdolności do pracy zarobkowej (jako

Bardziej szczegółowo

Spis treści Wstęp ROZDZIAŁ 1. Ubezpieczenia w systemie zabezpieczenia społecznego ROZDZIAŁ 2. Struktura systemu ubezpieczeń społecznych

Spis treści Wstęp ROZDZIAŁ 1. Ubezpieczenia w systemie zabezpieczenia społecznego ROZDZIAŁ 2. Struktura systemu ubezpieczeń społecznych Spis treści Wstęp....................................... 11 ROZDZIAŁ 1. Ubezpieczenia w systemie zabezpieczenia społecznego........................... 13 1.1. Prawne podstawy zabezpieczenia społecznego.............

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA FINANSÓW1) z dnia 23 maja 2011 r. w sprawie rocznych i półrocznych sprawozdań ubezpieczeniowego funduszu kapitałowego

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA FINANSÓW1) z dnia 23 maja 2011 r. w sprawie rocznych i półrocznych sprawozdań ubezpieczeniowego funduszu kapitałowego Dziennik Ustaw Nr 115 6974 Elektronicznie podpisany przez Jaroslaw Deminet Data: 2011.06.07 14:45:36 +02'00' Poz. 666 666 w. rcl.go v.p l ROZPORZĄDZENIE MINISTRA FINANSÓW1) z dnia 23 maja 2011 r. w sprawie

Bardziej szczegółowo

Mundialowa Inwestycja

Mundialowa Inwestycja inwestycje produkt strukturyzowany Mundialowa Inwestycja Forma prawna indywidualne ubezpieczenie na życie i dożycie Okres Odpowiedzialności 0 miesięcy 3 od 25.06.2014 r. do 25.12.2016 r. Maksymalny zysk

Bardziej szczegółowo

Nr 791. Informacja. Reformy emerytalne w wybranych krajach b. ZSRR (Estonii, Łotwie, Kazachstanie, Rosji, Ukrainie) Małgorzata Dziubińska-Michalewicz

Nr 791. Informacja. Reformy emerytalne w wybranych krajach b. ZSRR (Estonii, Łotwie, Kazachstanie, Rosji, Ukrainie) Małgorzata Dziubińska-Michalewicz KANCELARIA SEJMU BIURO STUDIÓW I EKSPERTYZ WYDZIAŁ ANALIZ EKONOMICZNYCH I SPOŁECZNYCH Reformy emerytalne w wybranych krajach b. ZSRR (Estonii, Łotwie, Kazachstanie, Rosji, Ukrainie) Maj 2001 Małgorzata

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. Ustawa Kodeks pracy z dnia 26 czerwca 1974 r... 9

SPIS TREŚCI. Ustawa Kodeks pracy z dnia 26 czerwca 1974 r... 9 SPIS TREŚCI 1. KODEKS PRACY Ustawa Kodeks pracy z dnia 26 czerwca 1974 r.... 9 Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej w sprawie należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej

Bardziej szczegółowo

2015-12-16. Wyliczanie emerytury na zasadach zbliżonych do tych panujących przed 1.01.1999 r. Emerytura. Do kiedy stare emerytury?

2015-12-16. Wyliczanie emerytury na zasadach zbliżonych do tych panujących przed 1.01.1999 r. Emerytura. Do kiedy stare emerytury? Emerytura Zasady wyliczania wysokości emerytury to suma pieniędzy, którą będzie comiesięcznie otrzymywał ubezpieczony z ZUS w momencie, gdy nabędzie status emeryta. Wyliczanie emerytury na zasadach zbliżonych

Bardziej szczegółowo

Polscy Giganci BIS. Forma prawna Agent: Ubezpieczyciel: Euro Bank S.A. Okres Odpowiedzialności: Wiek: Zwrot kapitału: 18-77 lat

Polscy Giganci BIS. Forma prawna Agent: Ubezpieczyciel: Euro Bank S.A. Okres Odpowiedzialności: Wiek: Zwrot kapitału: 18-77 lat produkt strukturyzowany Polscy Giganci BIS Forma prawna Agent: Ubezpieczyciel: indywidualne ubezpieczenie na życie i dożycie Euro Bank S.A. Towarzystwo Ubezpieczeń na Życie Europa S.A. Okres Odpowiedzialności:

Bardziej szczegółowo

Zmiany w zasadach gromadzenia środków emerytalnych

Zmiany w zasadach gromadzenia środków emerytalnych Zmiany w zasadach gromadzenia środków emerytalnych Z dniem 1 maja 2011 r. weszła w życie ustawa z dnia 25 marca 2011 r. o zmianie niektórych ustaw związanych z funkcjonowaniem systemu ubezpieczeń społecznych

Bardziej szczegółowo

lokata ze strukturą Złoża Zysku

lokata ze strukturą Złoża Zysku lokata ze strukturą Złoża Zysku Lokata ze strukturą to wyjątkowa okazja, aby pomnożyć swoje oszczędności w bezpieczny sposób. Lokata ze strukturą Złoża Zysku to produkt łączony, składający się z promocyjnej

Bardziej szczegółowo

Karta Produktu. Ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym XYZ

Karta Produktu. Ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym XYZ Klient: Jan Kowalski Karta Produktu Ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym XYZ Ubezpieczyciel: Towarzystwo Ubezpieczeń na Życie ABC S.A. Agent ubezpieczeniowy: Zbigniew Nowak Karta

Bardziej szczegółowo

POLITYKA ZMIENNYCH SKŁADNIKOW WYNAGRODZEŃ OSÓB ZAJMUJACYCH STANOWISKA KIEROWNICZE W ING SECURITIES S.A. ROZDZIAŁ 1 Postanowienia ogólne

POLITYKA ZMIENNYCH SKŁADNIKOW WYNAGRODZEŃ OSÓB ZAJMUJACYCH STANOWISKA KIEROWNICZE W ING SECURITIES S.A. ROZDZIAŁ 1 Postanowienia ogólne Załacznik do Uchwały nr 30/2013 Zarządu ING Securities S.A. z dnia 21.03.2013r. POLITYKA ZMIENNYCH SKŁADNIKOW WYNAGRODZEŃ OSÓB ZAJMUJACYCH STANOWISKA KIEROWNICZE W ING SECURITIES S.A. ROZDZIAŁ 1 Postanowienia

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia 5 czerwca 1997 r. o kasach oszczędnościowo-budowlanych i wspieraniu przez państwo oszczędzania na cele mieszkaniowe

USTAWA z dnia 5 czerwca 1997 r. o kasach oszczędnościowo-budowlanych i wspieraniu przez państwo oszczędzania na cele mieszkaniowe Kancelaria Sejmu s. 1/1 USTAWA z dnia 5 czerwca 1997 r. Opracowano na podstawie: Dz.U. z 1997 r. Nr 85, poz. 538, z 2001 r. Nr 4, poz. 27. o kasach oszczędnościowo-budowlanych i wspieraniu przez państwo

Bardziej szczegółowo

ROZDZIAŁ 2. Zbieg tytułów ubezpieczeń ustalanie ubezpieczeń obowiązkowych

ROZDZIAŁ 2. Zbieg tytułów ubezpieczeń ustalanie ubezpieczeń obowiązkowych ROZDZIAŁ 2 Zbieg tytułów ubezpieczeń ustalanie ubezpieczeń obowiązkowych 36. Czy w przypadku prowadzenia działalności gospodarczej i wykonywania pracy na podstawie umowy zlecenia istnieje zwolnienie z

Bardziej szczegółowo

CO ZROBIĆ, ŻEBY SIĘ UDAŁO? Emerytalne Konto Oszczędnościowe sposobem na wyższą emeryturę

CO ZROBIĆ, ŻEBY SIĘ UDAŁO? Emerytalne Konto Oszczędnościowe sposobem na wyższą emeryturę CO ZROBIĆ, ŻEBY SIĘ UDAŁO? Emerytalne Konto Oszczędnościowe sposobem na wyższą emeryturę III filar emerytalny ewolucja systemu PRACOWNICZE PROGRAMY EMERYTALNE INDYWIDUALNE KONTA EMERYTALNE INDYWIDUALNE

Bardziej szczegółowo

Kapitał początkowy po zmianach od 23.09.2011r.

Kapitał początkowy po zmianach od 23.09.2011r. Kapitał początkowy po zmianach od 23.09.2011r. Co to jest kapitał początkowy Kapitał początkowy jest tzw. hipotetyczną emeryturą pomnożoną przez średnie dalsze trwania życia dla wieku 62 lat równe dla

Bardziej szczegółowo

WYKŁAD 2. Temat: REZERWY, ICH CHARAKTERYSTYKA, WYCENA, DOKUMENTACJA I UJĘCIE W KSIĘGACH RACHUNKOWYCH ZAKŁADU UBEZPIECZEŃ

WYKŁAD 2. Temat: REZERWY, ICH CHARAKTERYSTYKA, WYCENA, DOKUMENTACJA I UJĘCIE W KSIĘGACH RACHUNKOWYCH ZAKŁADU UBEZPIECZEŃ WYKŁAD 2 Temat: REZERWY, ICH CHARAKTERYSTYKA, WYCENA, DOKUMENTACJA I UJĘCIE W KSIĘGACH RACHUNKOWYCH ZAKŁADU UBEZPIECZEŃ 1. Istota, pojęcie i podstawy tworzenia rezerw Rezerwy w rachunkowości to potencjalne

Bardziej szczegółowo

OPIS FUNDUSZY OF/ULM3/1/2013

OPIS FUNDUSZY OF/ULM3/1/2013 OPIS FUNDUSZY OF/ULM3/1/2013 Spis treści Opis Ubezpieczeniowego Funduszu Kapitałowego ING Perspektywa 2020 3 Opis Ubezpieczeniowego Funduszu Kapitałowego ING Perspektywa 2025 6 Opis Ubezpieczeniowego Funduszu

Bardziej szczegółowo

Karta produktu Indywidualne Ubezpieczenie Uniwersalne DIAMENTOWA STRATEGIA

Karta produktu Indywidualne Ubezpieczenie Uniwersalne DIAMENTOWA STRATEGIA Karta produktu Indywidualne Ubezpieczenie Uniwersalne DIAMENTOWA STRATEGIA 1. Opis i charakter produktu Ubezpieczenie bezterminowe o charakterze ochronno-inwestycyjnym łączące szeroki zakres ochrony ubezpieczeniowej

Bardziej szczegółowo

Dlaczego warto mieć to ubezpieczenie?

Dlaczego warto mieć to ubezpieczenie? QA/FIR/1/2011 STRATEGIA LWA W SKRÓCIE Dlaczego warto mieć to ubezpieczenie? Strategia Lwa to elastyczne ubezpieczenie, które może zapewnić Twoim bliskim ochronę finansową w przypadku Twojej śmierci, a

Bardziej szczegółowo

w sprawie wprowadzenia w życie zasady równego traktowania kobiet i mężczyzn w systemach zabezpieczenia społecznego pracowników

w sprawie wprowadzenia w życie zasady równego traktowania kobiet i mężczyzn w systemach zabezpieczenia społecznego pracowników DYREKTYWA RADY 86/378/EWG z dnia 24 lipca 1986 r. w sprawie wprowadzenia w życie zasady równego traktowania kobiet i mężczyzn w systemach zabezpieczenia społecznego pracowników RADA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH,

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN FUNDUSZY POSTANOWIENIA OGÓLNE

REGULAMIN FUNDUSZY POSTANOWIENIA OGÓLNE Załącznik nr 2 z 3 do Ogólnych Warunków Ubezpieczenia indywidualnego na życie i dożycie z Ubezpieczeniowym Funduszem Kapitałowym REGULAMIN FUNDUSZY Kod OWU: UB_OLIR132 W poszczególnych Strategiach inwestycyjnych

Bardziej szczegółowo

lokata ze strukturą Czarne Złoto

lokata ze strukturą Czarne Złoto lokata ze strukturą Czarne Złoto Lokata ze strukturą Czarne Złoto jest produktem łączonym. Składa się z lokaty promocyjnej i produktu strukturyzowanego Czarne Złoto inwestycji w formie ubezpieczenia na

Bardziej szczegółowo

JAKĄ EMERYTKĄ / JAKIM EMERYTEM ZOSTANIESZ?

JAKĄ EMERYTKĄ / JAKIM EMERYTEM ZOSTANIESZ? JAKĄ EMERYTKĄ / JAKIM EMERYTEM ZOSTANIESZ? MATERIAŁ INFORMACYJNY DLA STUDENTÓW I MŁODYCH PRACOWNIKÓW OPRACOWANY PRZEZ IZBĘ GOSPODARCZĄ TOWARZYSTW EMERYTALNYCH, WWW.IGTE.PL POLSKA EMERYTURA 2015 1960 1970

Bardziej szczegółowo

Podatek dochodowy od osób fizycznych 2015-12-29 09:38:04

Podatek dochodowy od osób fizycznych 2015-12-29 09:38:04 Podatek dochodowy od osób fizycznych 2015-12-29 09:38:04 2 Ustawa Nr 586/1992 o podatkach dochodowych z późniejszymi zmianami (Zákon č. 586/1992 Sb., o daních z příjmů), zwana dalej UPD reguluje podatek

Bardziej szczegółowo

STATUT PKO BP BANKOWEGO OTWARTEGO FUNDUSZU EMERYTALNEGO

STATUT PKO BP BANKOWEGO OTWARTEGO FUNDUSZU EMERYTALNEGO STATUT PKO BP BANKOWEGO OTWARTEGO FUNDUSZU EMERYTALNEGO (tekst jednolity uwzględniający zmiany dokonane Uchwałami Walnego Zgromadzenia PKO BP BANKOWY PTE S.A. nr 4 i 5 z dnia 08.02.1999 r., nr 2 z dnia

Bardziej szczegółowo

INDYWIDUALNE KONTA EMERYTALNE PORADNIK DLA KONSUMENTÓW

INDYWIDUALNE KONTA EMERYTALNE PORADNIK DLA KONSUMENTÓW INDYWIDUALNE KONTA EMERYTALNE PORADNIK DLA KONSUMENTÓW INDYWIDUALNE KONTA EMERYTALNE PORADNIK DLA KONSUMENTÓW Co należy wiedzieć przed zawarciem umowy o prowadzenie indywidualnego konta emerytalnego Indywidualne

Bardziej szczegółowo

Spis treści CZĘŚĆ I. UBEZPIECZENIA GOSPODARCZE

Spis treści CZĘŚĆ I. UBEZPIECZENIA GOSPODARCZE Spis treści Wykaz skrótów......................................................... 8 Wstęp................................................................. 9 CZĘŚĆ I. UBEZPIECZENIA GOSPODARCZE 1. RYZYKO

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia 17 lipca 1998 r. o pożyczkach i kredytach studenckich

USTAWA z dnia 17 lipca 1998 r. o pożyczkach i kredytach studenckich Kancelaria Sejmu s. 1/1 USTAWA z dnia 17 lipca 1998 r. o pożyczkach i kredytach studenckich Art. 1. 1. Prawo do otrzymania pożyczek i kredytów, zwanych dalej pożyczkami studenckimi i kredytami studenckimi,

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN FUNDUSZU UFK OPEN LIFE OBLIGACJI KORPORACYJNYCH

REGULAMIN FUNDUSZU UFK OPEN LIFE OBLIGACJI KORPORACYJNYCH Załącznik nr 2 z 2 do Warunków Ubezpieczenia grupowego na życie i dożycie z Ubezpieczeniowym Funduszem Kapitałowym Portfel Obligacj Plus Kod warunków: UB_OGIJ141 REGULAMIN FUNDUSZU UFK OPEN LIFE OBLIGACJI

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN FUNDUSZU UFK OPEN LIFE OBLIGACJI KORPORACYJNYCH

REGULAMIN FUNDUSZU UFK OPEN LIFE OBLIGACJI KORPORACYJNYCH Załącznik nr 2 z 2 do Warunków Ubezpieczenia grupowego na życie i dożycie z Ubezpieczeniowym Funduszem Kapitałowym Obligacje Korporacyjne Plus Kod warunków: UB_OGIJ129 REGULAMIN FUNDUSZU UFK OPEN LIFE

Bardziej szczegółowo

1. Dofinansowanie wynagrodzeń dla pracowników niepełnosprawnych

1. Dofinansowanie wynagrodzeń dla pracowników niepełnosprawnych Zmiany zawarte w projekcie ustawy z dnia 21 lipca 2010 r. o zmianie ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych oraz niektórych innych ustaw 1. Dofinansowanie

Bardziej szczegółowo

Opodatkowanie zwrotu z indywidualnego konta emerytalnego, na który przyjęto wypłatę transferową z pracowniczego programu emerytalnego

Opodatkowanie zwrotu z indywidualnego konta emerytalnego, na który przyjęto wypłatę transferową z pracowniczego programu emerytalnego Mariusz Denisiuk starszy specjalista w Biurze Rzecznika Finansowego Opodatkowanie zwrotu z indywidualnego konta emerytalnego, na który przyjęto wypłatę transferową z pracowniczego programu emerytalnego

Bardziej szczegółowo

OPIS FUNDUSZY OF/ULM4/1/2012

OPIS FUNDUSZY OF/ULM4/1/2012 OPIS FUNDUSZY OF/ULM4/1/2012 Spis treści Opis Ubezpieczeniowego Funduszu Kapitałowego ING Perspektywa 2020 3 Opis Ubezpieczeniowego Funduszu Kapitałowego ING Perspektywa 2025 6 Opis Ubezpieczeniowego Funduszu

Bardziej szczegółowo

Listopad 2011. Nowa Perspektywa II subskrypcja produktu

Listopad 2011. Nowa Perspektywa II subskrypcja produktu Listopad 2011 Nowa Perspektywa II subskrypcja produktu Nowa Perspektywa - charakterystyka produktu Ubezpieczenie z elementami inwestycji Nowa Perspektywa to ubezpieczenia na życie i dożycie z Ubezpieczeniowym

Bardziej szczegółowo

db Firma z Przyszłością Rachunek o charakterze inwestycyjno-rozliczeniowym dla przedsiębiorców

db Firma z Przyszłością Rachunek o charakterze inwestycyjno-rozliczeniowym dla przedsiębiorców db Firma z Przyszłością Rachunek o charakterze inwestycyjno-rozliczeniowym dla przedsiębiorców Rachunek db Firma z Przyszłością Dla kogo jest to interesujące rozwiązanie: Przedsiębiorcy prowadzący działalność

Bardziej szczegółowo

Ministerstwo Finansów ul. Świętokrzyska 12 00-916 Warszawa. Opodatkowanie przychodów (dochodów) z kapitałów pieniężnych. www.finanse.mf.gov.

Ministerstwo Finansów ul. Świętokrzyska 12 00-916 Warszawa. Opodatkowanie przychodów (dochodów) z kapitałów pieniężnych. www.finanse.mf.gov. Ministerstwo Finansów ul. Świętokrzyska 12 00-916 Warszawa Opodatkowanie przychodów (dochodów) z kapitałów pieniężnych www.finanse.mf.gov.pl 1 2 Ministerstwo Finansów Opodatkowanie przychodów (dochodów)

Bardziej szczegółowo

Nr 1148. Informacja. System zabezpieczenia emerytalnorentowego. Małgorzata Dziubińska-Michalewicz KANCELARIA SEJMU BIURO STUDIÓW I EKSPERTYZ

Nr 1148. Informacja. System zabezpieczenia emerytalnorentowego. Małgorzata Dziubińska-Michalewicz KANCELARIA SEJMU BIURO STUDIÓW I EKSPERTYZ KANCELARIA SEJMU BIURO STUDIÓW I EKSPERTYZ WYDZIAŁ ANALIZ EKONOMICZNYCH I SPOŁECZNYCH System zabezpieczenia emerytalnorentowego w Kanadzie Wrzesień 2005 Małgorzata Dziubińska-Michalewicz Informacja Nr

Bardziej szczegółowo

0,00 % 2,00 % 1,64 % 3,42 % 3,41 % 3,34 % ZAKUP podsumowanie najlepszych ofert. Strona 1 z 6. 262,06 zł 171,95 zł 171,19 zł. 0 zł 0 zł 1 259,98 zł

0,00 % 2,00 % 1,64 % 3,42 % 3,41 % 3,34 % ZAKUP podsumowanie najlepszych ofert. Strona 1 z 6. 262,06 zł 171,95 zł 171,19 zł. 0 zł 0 zł 1 259,98 zł Jakub Misiewicz email: jakubmisiewicz@homebrokerpl telefon: Oferta przygotowana dnia:02092015 (23:25) ZAKUP podsumowanie najlepszych ofert Parametry: Waluta: PLN, Kwota: 300 000, Wartość nieruc homośc

Bardziej szczegółowo

Emerytura w powszechnym wieku emerytalnym dla osób urodzonych po 31 grudnia 1948 r.

Emerytura w powszechnym wieku emerytalnym dla osób urodzonych po 31 grudnia 1948 r. dr I. A. Wieleba Emerytura w powszechnym wieku emerytalnym dla osób urodzonych po 31 grudnia 1948 r. Osoby urodzone po dniu 31 grudnia 1948 r. mogą nabyć prawo do emerytury w powszechnym wieku emerytalnym,

Bardziej szczegółowo

OPODATKOWANIE PRZYCHODÓW (DOCHODÓW) Z KAPITAŁÓW PIENIĘŻNYCH

OPODATKOWANIE PRZYCHODÓW (DOCHODÓW) Z KAPITAŁÓW PIENIĘŻNYCH OPODATKOWANIE PRZYCHODÓW (DOCHODÓW) Z KAPITAŁÓW PIENIĘŻNYCH www.mf.gov.pl Ministerstwo Finansów OPODATKOWANIE PRZYCHODÓW (DOCHODÓW) Z KAPITAŁÓW PIENIĘŻNYCH Podatek dochodowy od osób fizycznych (zwany dalej

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA FINANSÓW 1) z dnia 28 listopada 2003 r.

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA FINANSÓW 1) z dnia 28 listopada 2003 r. Dz.U.03.211.2060 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA FINANSÓW 1) z dnia 28 listopada 2003 r. w sprawie sposobu wyliczenia wysokości marginesu wypłacalności oraz minimalnej wysokości kapitału gwarancyjnego dla działów

Bardziej szczegółowo

Opis subskrypcji Załącznik do Deklaracji Przystąpienia do Ubezpieczenia na życie i dożycie NORD GOLDEN edition

Opis subskrypcji Załącznik do Deklaracji Przystąpienia do Ubezpieczenia na życie i dożycie NORD GOLDEN edition Opis produktu Ubezpieczenie na życie i dożycie NORD GOLDEN edition to grupowe ubezpieczenie ze składką w PLN, płatną jednorazowo, w którym ochrony ubezpieczeniowej udziela MetLife Towarzystwo Ubezpieczeń

Bardziej szczegółowo

Ministerstwo Finansów ul. Świętokrzyska 12 00-916 Warszawa. Opodatkowanie przychodów (dochodów) z kapitałów pieniężnych. www.finanse.mf.gov.

Ministerstwo Finansów ul. Świętokrzyska 12 00-916 Warszawa. Opodatkowanie przychodów (dochodów) z kapitałów pieniężnych. www.finanse.mf.gov. Ministerstwo Finansów ul. Świętokrzyska 12 00-916 Warszawa Opodatkowanie przychodów (dochodów) z kapitałów pieniężnych www.finanse.mf.gov.pl 1 2 Ministerstwo Finansów Opodatkowanie przychodów (dochodów)

Bardziej szczegółowo

Oszczędzanie a inwestowanie..

Oszczędzanie a inwestowanie.. Oszczędzanie a inwestowanie.. Oszczędzanie to zabezpieczenie nadmiaru środków finansowych niewykorzystanych na bieżącą konsumpcję oraz czerpanie z tego tytułu korzyści w postaci odsetek. Jest to czynność

Bardziej szczegółowo

Wyniki finansowe otwartych funduszy emerytalnych i powszechnych towarzystw emerytalnych w 2014 roku

Wyniki finansowe otwartych funduszy emerytalnych i powszechnych towarzystw emerytalnych w 2014 roku GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Warszawa, 24 kwietnia 2015 r. Opracowanie sygnalne Wyniki finansowe otwartych funduszy emerytalnych i powszechnych towarzystw emerytalnych w 2014 roku Wynik finansowy otwartych

Bardziej szczegółowo

Za kogo składki na Fundusz Pracy

Za kogo składki na Fundusz Pracy Za kogo składki na Fundusz Pracy Autor: Bożena Wiktorowska Firmy nie muszą płacić składek za starszych pracowników, którzy ukończyli, kobiety 55 lat, a mężczyźni 60 lat. Składka na Fundusz Pracy wynosi

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE RADY MINISTRÓW z dnia 18 stycznia 2005 r. w sprawie szczegółowych zasad gospodarki finansowej Agencji Mienia Wojskowego

ROZPORZĄDZENIE RADY MINISTRÓW z dnia 18 stycznia 2005 r. w sprawie szczegółowych zasad gospodarki finansowej Agencji Mienia Wojskowego ROZPORZĄDZENIE RADY MINISTRÓW z dnia 18 stycznia 2005 r. w sprawie szczegółowych zasad gospodarki finansowej Agencji Mienia Wojskowego (Dz.U. Nr 21, poz. 172) Na podstawie art. 26 ust. 2 ustawy z dnia

Bardziej szczegółowo

Podatki bezpośrednie 2015-06-30 12:24:06

Podatki bezpośrednie 2015-06-30 12:24:06 Podatki bezpośrednie 2015-06-30 12:24:06 2 Podatek od dochodów osób prawnych, czyli CIT, stanowi średnio 8 proc. całości wpływów podatkowych w Danii. Natomiast podatek od dochodów osób fizycznych składa

Bardziej szczegółowo

I. GŁÓWNE INFORMACJE DOTYCZĄCE UMOWY

I. GŁÓWNE INFORMACJE DOTYCZĄCE UMOWY Karta Produktu Active Dividend 3 Ubezpieczenie na życie z Ubezpieczeniowym Funduszem Kapitałowym ze Składką Jednorazową Ubezpieczający Jesteś osobą, która zawiera Umowę i ma obowiązek wpłacać składki,

Bardziej szczegółowo

ZAKRES INFORMACJI WYKAZYWANYCH W SPRAWOZDANIU FINANSOWYM, O KTÓRYM MOWA W ART. 45 USTAWY, DLA BANKÓW. Wprowadzenie do sprawozdania finansowego

ZAKRES INFORMACJI WYKAZYWANYCH W SPRAWOZDANIU FINANSOWYM, O KTÓRYM MOWA W ART. 45 USTAWY, DLA BANKÓW. Wprowadzenie do sprawozdania finansowego ZAŁĄCZNIK Nr 2 ZAKRES INFORMACJI WYKAZYWANYCH W SPRAWOZDANIU FINANSOWYM, O KTÓRYM MOWA W ART. 45 USTAWY, DLA BANKÓW Wprowadzenie do sprawozdania finansowego obejmuje zakres informacji określony w przepisach

Bardziej szczegółowo

Matematyka finansowa 26.05.2014 r. Komisja Egzaminacyjna dla Aktuariuszy. LXVII Egzamin dla Aktuariuszy z 26 maja 2014 r. Część I

Matematyka finansowa 26.05.2014 r. Komisja Egzaminacyjna dla Aktuariuszy. LXVII Egzamin dla Aktuariuszy z 26 maja 2014 r. Część I Komisja Egzaminacyjna dla Aktuariuszy LXVII Egzamin dla Aktuariuszy z 26 maja 2014 r. Część I Matematyka finansowa WERSJA TESTU A Imię i nazwisko osoby egzaminowanej:... Czas egzaminu: 100 minut 1 1. Przyjmijmy

Bardziej szczegółowo

0,00% 5,00% 1,59% 3,13% 2,53% 3,26% ZAKUP podsumowanie najlepszych ofert. Strona 1 z 6. 150,13 zł 119,24 zł 99,35 zł. 0,00 zł 0,00 zł 0,00 zł

0,00% 5,00% 1,59% 3,13% 2,53% 3,26% ZAKUP podsumowanie najlepszych ofert. Strona 1 z 6. 150,13 zł 119,24 zł 99,35 zł. 0,00 zł 0,00 zł 0,00 zł Jakub Misiewicz email: jakubmisiewicz@homebrokerpl telefon: Oferta przygotowana dnia:11062015 (23:53) ZAKUP podsumowanie najlepszych ofert Parametry: waluta: PLN, kwota: 175 000, wartość nieruchomości:

Bardziej szczegółowo

Statut PKO BP Bankowego Otwartego Funduszu Emerytalnego

Statut PKO BP Bankowego Otwartego Funduszu Emerytalnego Statut PKO BP Bankowego Otwartego Funduszu Emerytalnego (tekst jednolity uwzględniający zmiany dokonane Uchwałami Walnego Zgromadzenia PKO BP BANKOWY PTE S.A. nr 4 i 5 z dnia 08.02.1999 r., nr 2 z dnia

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie dodatkowe roczne/kwartalne

Sprawozdanie dodatkowe roczne/kwartalne Załącznik nr 4 Sprawozdanie dodatkowe roczne/kwartalne zakładu reasekuracji wykonującego działalność reasekuracyjną w zakresie reasekuracji ubezpieczeń, o których mowa w dziale II załącznika do ustawy

Bardziej szczegółowo

Na podstawie art. 118 ust. 1 Konstytucji RP z 2 kwietnia 1997 r. oraz art. 32 ust. 2 Regulaminu Sejmu, niżej podpisani posłowie wnoszą projekt ustawy:

Na podstawie art. 118 ust. 1 Konstytucji RP z 2 kwietnia 1997 r. oraz art. 32 ust. 2 Regulaminu Sejmu, niżej podpisani posłowie wnoszą projekt ustawy: Warszawa, 1 kwietnia 2015 r. Grupa posłów KP SLD Szanowny Pan Radosław Sikorski Marszałek Sejmu RP Na podstawie art. 118 ust. 1 Konstytucji RP z 2 kwietnia 1997 r. oraz art. 32 ust. 2 Regulaminu Sejmu,

Bardziej szczegółowo

REORIENTACJA ZAWODOWA TANCERZY / MODEL ROZWIĄZANIA SYSTEMOWEGO W WARUNKACH POLSKICH

REORIENTACJA ZAWODOWA TANCERZY / MODEL ROZWIĄZANIA SYSTEMOWEGO W WARUNKACH POLSKICH REORIENTACJA ZAWODOWA TANCERZY / MODEL ROZWIĄZANIA SYSTEMOWEGO W WARUNKACH POLSKICH Problem reorientacji zawodowej tancerzy pojawił się wraz ze zmianami w polskim prawie emerytalnym, które pozbawiły tancerzy

Bardziej szczegółowo

PÓŁROCZNE SPRAWOZDANIE UBEZPIECZENIOWEGO FUNDUSZU KAPITAŁOWEGO sporządzone na dzień 31.12.2012 r.

PÓŁROCZNE SPRAWOZDANIE UBEZPIECZENIOWEGO FUNDUSZU KAPITAŁOWEGO sporządzone na dzień 31.12.2012 r. NAZWA UBEZPIECZENIOWEGO FUNDUSZU : I. WARTOŚĆ AKTYWÓW NETTO FUNDUSZU (w zł) Okres poprzedni Okres bieżący I. Aktywa 1. Lokaty 2. środki pieniężne 3. aktywa za zezwoleniem organu nadzoru, zgodnie z art.

Bardziej szczegółowo

Zakład Ubezpieczeń Społecznych

Zakład Ubezpieczeń Społecznych Zakład Ubezpieczeń Społecznych 1 9 Ubezpieczenia społeczne Ich głównym celem jest zapewnienie bezpieczeństwa materialnego osobom w podeszłym wieku, niezdolnym do pracy, ofiarom wypadków oraz chorób. Wypłaty

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia 5 grudnia 2002 r. o dopłatach do oprocentowania kredytów mieszkaniowych o stałej stopie procentowej. Rozdział 1 Przepisy ogólne

USTAWA z dnia 5 grudnia 2002 r. o dopłatach do oprocentowania kredytów mieszkaniowych o stałej stopie procentowej. Rozdział 1 Przepisy ogólne Kancelaria Sejmu s. 1/7 USTAWA z dnia 5 grudnia 2002 r. Opracowano na podstawie: Dz.U. 2002 r. Nr 230, poz. 1922. o dopłatach do oprocentowania kredytów mieszkaniowych o stałej stopie procentowej Rozdział

Bardziej szczegółowo

Wykaz zmian wprowadzonych do statutu KBC LIDERÓW RYNKU Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego w dniu 10 czerwca 2010 r.

Wykaz zmian wprowadzonych do statutu KBC LIDERÓW RYNKU Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego w dniu 10 czerwca 2010 r. Wykaz zmian wprowadzonych do statutu KBC LIDERÓW RYNKU Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego w dniu 10 czerwca 2010 r. art. 12 ust. 2 Statutu Brzmienie dotychczasowe: 2. Cel Subfunduszu Global Partners Kredyt

Bardziej szczegółowo

OGŁOSZENIE O ZMIANACH W STATUCIE METLIFE AMPLICO DOBROWOLNEGO FUNDUSZU EMERYTALNEGO

OGŁOSZENIE O ZMIANACH W STATUCIE METLIFE AMPLICO DOBROWOLNEGO FUNDUSZU EMERYTALNEGO OGŁOSZENIE O ZMIANACH W STATUCIE METLIFE AMPLICO DOBROWOLNEGO FUNDUSZU EMERYTALNEGO Na podstawie 18 ust. 1 Statutu MetLife Amplico Dobrowolny Fundusz Emerytalny ogłasza zmiany w Statucie MetLife Amplico

Bardziej szczegółowo

Nr 728. Informacja. Preferencje dla powiatu uznanego za szczególnie zagrożony bezrobociem. Małgorzata Dziubińska-Michalewicz

Nr 728. Informacja. Preferencje dla powiatu uznanego za szczególnie zagrożony bezrobociem. Małgorzata Dziubińska-Michalewicz KANCELARIA SEJMU BIURO STUDIÓW I EKSPERTYZ WYDZIAŁ ANALIZ EKONOMICZNYCH I SPOŁECZNYCH Preferencje dla powiatu uznanego za szczególnie zagrożony bezrobociem Lipiec 2000 Małgorzata Dziubińska-Michalewicz

Bardziej szczegółowo

INWESTUJ W SWOJĄ EMERYTURĘ I SKORZYSTAJ Z ULGI PODATKOWEJ

INWESTUJ W SWOJĄ EMERYTURĘ I SKORZYSTAJ Z ULGI PODATKOWEJ PKO INDYWIDUALNE KONTO ZABEZPIECZENIA EMERYTALNEGO INWESTUJ W SWOJĄ EMERYTURĘ I SKORZYSTAJ Z ULGI PODATKOWEJ PKO INDYWIDUALNE KONTO ZABEZPIECZENIA EMERYTALNEGO ULGA PODATKOWA ZA INWESTOWANIE PKO Indywidualne

Bardziej szczegółowo

S E C U S P R E M I U M S E L E C T I O N. EUROPA FUND InReturn A B S O L U T N A S T O P A Z W R O T U

S E C U S P R E M I U M S E L E C T I O N. EUROPA FUND InReturn A B S O L U T N A S T O P A Z W R O T U S E C U S P R E M I U M S E L E C T I O N II EUROPA FUND InReturn A B S O L U T N A S T O P A Z W R O T U 27.12.2010 31.03.2011 30.09.2011 30.12.2011 25.06.2012 31.07.2012 28.09.2012 30.11.2012 31.01.2013

Bardziej szczegółowo