ROZDZIAŁ 11 ANALIZA I OCENA METOD BADANIA EFEKTYWNOŚCI INWESTY- CJI RZECZOWYCH

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "ROZDZIAŁ 11 ANALIZA I OCENA METOD BADANIA EFEKTYWNOŚCI INWESTY- CJI RZECZOWYCH"

Transkrypt

1 Beata Granosik Agnieszka Jakubowska ROZDZIAŁ ANALIZA I OCENA METOD BADANIA EFEKTYWNOŚCI INWESTY- CJI RZECZOWYCH Abstrakt We współczesnym świecie działalność inwestycyjna przedsiębiorstw to na ogół bardzo skomplikowane przedsięwzięcia warunkujące przetrwanie i rozwój jednostki gospodarczej funkcjonującej w zmiennym, konkurencyjnym otoczeniu. Dlatego też przedsięwzięcia inwestycyjne są koniecznością i elementarnym warunkiem reprodukcji zasobów w przedsiębiorstwach. Jednakże spełniają one swoją funkcję tylko wtedy, jeżeli są sprawne i efektywne. Prawidłowa ocena inwestycji ma ogromne znaczenie dla każdego przedsiębiorstwa. Skutki wadliwej decyzji inwestowania są bardzo dotkliwe dla przyszłej sytuacji finansowej firm i mogą rozstrzygnąć o ich losie. Każda, więc decyzja inwestycyjna musi być oparta na właściwie przeprowadzonym rachunku ekonomicznym. Jest on jednak niemożliwy bez metod oceny efektywności inwestycji, które pokazują, czy planowana inwestycja pomnaża zainwestowany kapitał i czy tempo jego pomnażania jest odpowiednie. Tak więc wiedza o współczesnych narzędziach oceny opłacalności inwestycji jest niezbędna dla każdego, kto pragnie posiąść umiejętność praktycznego ich wykorzystania, jako podstawy podejmowani decyzji. Z zagadnieniem tym związany jest bezpośrednio główny cel artykułu, którym jest próba analizy i oceny metod badania efektywności inwestycji rzeczowych, jako narzędzia wspomagającego zarządzanie przedsiębiorstwem. Słowa kluczowe: zarządzanie projektem, efektywność inwestycji, metody oceny inwestycji rzeczowych. Wprowadzenie Prawidłowa ocena inwestycji ma ogromne znaczenie dla każdego przedsiębiorstwa, a skutki wadliwej decyzji inwestowania są bardzo istotne dla przyszłej sytuacji finansowej firm i mogą rozstrzygać o ich losie. Każda więc decyzja inwestycyjna musi być oparta na właściwie przeprowadzonym rachunku ekonomicznym, który jest niemożliwy bez odpowiedniego zastosowania i doboru metod oceny efektywności inwestycji rzeczowych. Poniższe opracowanie ma na celu przedstawienie propozycji metodyki przeprowadzenia rachunku ekonomicznej opłacalności inwestycji rzeczowych, stanowiącego element szeroko rozumianego zarządzania finansowego przedsiębiorstwem, realizowanego z uwzględnieniem odpowiedniego doboru i zastosowania metod oceny efektywności inwestycji. Podparte jest to prezentacją możliwych, teoretycznych wariantów podejścia do omawianego zagadnienia. Celem poznawczym opracowania stało się: wyznaczenie granicznych wartości zmiennych, przy których uznaje się inwestycję za opłacalną bądź nieopłacalną, opracowanie taksonomicznej miary, która pozwoli na uszeregowanie metod pod względem ich rygorystyczności,

2 Analiza i ocena metod badania efektywności inwestycji rzeczowych 25 wyznaczenie wskaźników wrażliwości dla zmiennych projektu, przy każdej metodzie oceny efektywności inwestycji oraz sumaryczny udział zmiennych w kształtowaniu się wartości metod, oszacowanie wpływu każdej ze zmiennych projektu na kształtowanie się wartości metody oceny, wyselekcjonowanie spośród różnorodnych metod oceny efektywności inwestycji rzeczowych tych, których rola w zarządzaniu przedsiębiorstwem jest nadrzędna. Z celem poznawczym powiązany został ściśle cel metodyczny, polegający na selektywnym i umiejętnym doborze oraz weryfikacji metod oceny przedsięwzięć inwestycyjnych umożliwiających analizę badanego problemu. Podjęta analiza i ocena metod badania efektywności ekonomicznej inwestycji rzeczowych ograniczona zostanie do efektów wymiernych ekonomicznie. Ocena efektywności projektu inwestycyjnego budowy linii produkcyjnej wyrobu X Założenia projektowe inwestycji:. Horyzont czasowy inwestycji 6 lat 2. Krok czasowy przyjęty do badania efektywności rok 3. Zakłada się proporcjonalny wzrost kosztów zmiennych i cen w okresie trwania inwestycji współczynniki wzrostu 0, (0%) oraz wzrost kosztów stałych współczynnik wzrostu 0,5 (5%) 4. Zakłada się, że firma będzie produkować i sprzedawać 2,5 tys. szt. rocznie 5. Parametry finansowe do oceny efektywności: Jako stopę dyskontową przyjęto średni ważony koszt kapitału Jako koszt kapitału obcego przyjęto stopę oprocentowania kredytów inwestycyjnych wynoszącą kolejno (%): 22,0; 8,20; 5,60; 3,00; 2,35;,83 Koszt kapitału własnego przyjęto jako oczekiwaną stopą zwrotu na poziomie 37% Struktura finansowania: 75% - kapitał obcy oraz 25% kapitał własny Stopa podatku dochodowego 38%; 36%; 34%; 32%; 32%; 32% w kolejnych latach trwania inwestycji Dla stopy dyskontowej przyjęto współczynnik korygujący,3 6. Nakłady inwestycyjne (zł): Budowa hali 7 mln zł w całości amortyzowana liniowo przez 6 lat, Zakup i montaż linii 4 mln zł - w całości amortyzowane liniowo przez 6 lat, Inne koszty związane z uruchomieniem inwestycji 4 mln zł - w całości amortyzowane liniowo przez 3 lat 7. Przychody i koszty dla roku (w tys. zł). Cena - 35 Koszt jednostkowy 26 Liczba sprzedanych produktów 2,5 tys. szt. Koszty stałe Dodatkowo oszacowane zostały koszty alternatywne inwestycji zwiane z spadkiem przychodów ze sprzedaży podobnych produktów wytwarzanych przez firmę w wyniku wprowadzenia na rynek produkty X w wysokości 4 mln zł rocznie. Wartości metod dla wyjściowej postaci projektu przedstawia tabela. W świetle zaprezentowanych wyników wybranych kryteriów oceny efektywności inwestycji, projekt jest opłacalny.

3 26 Beata Granosik, Agnieszka Jakubowska Tabela. Wartości metod dla zmiennych bazowych projektu Metoda Graniczne wartości opłacalności inwestycji Wartość metody PB 2,83 ARR 89,5% DPB 4,76 NPV 6.568,62 IRR 32,77% PI,26 Załóżmy, że dokonując oceny opłacalności projektu inwestycyjnego dysponujemy m metodami M, z których każda jest funkcją n zmiennych zawartych w projekcie, symbolicznie: M j = f ( z, z 2,..., z n ), j=,2,...,m. Inwestora może interesować jak daleko może odchylić się wartość zmiennej z i od przyjętego poziomu bazowego y i, aby projekt pozostawał nadal opłacalny, czyli interesuje go wartość graniczna. Okazuje się, że metody dają tutaj najczęściej różne odpowiedzi. Oznacza to, że decyzja inwestycyjna uwarunkowana jest stosowaniem konkretnych metod. Dlatego też wydaje się być pożytecznym skonstruowanie miary, która będzie pozwalała na sklasyfikowanie metod według stopnia ich rygorystyczności. Miara taka powinna być miarą syntetyczną, więc w jednoznaczny sposób powinna mówić, która z przyjętych metod jest mniej, a która bardziej rygorystyczna. Inwestor według przyjętego przez siebie stopnia ryzyka będzie mógł wybrać najbardziej odpowiednią miarę. W przypadku dużej awersji do ryzyka odpowiednimi miarami będę miary bardziej rygorystyczne, miary mniej rygorystyczne odpowiednie będą dla skłonnych do ponoszenia większego ryzyka. Wartości graniczne, przy których następuje odrzucenie projektu mogą być przedstawione w liczbach bezwzględnych, lub też w porównaniu z poziomem bazowym zmiennej, a więc w liczbach względnych. W pierwszym przypadku dla każdej z m metod i w przypadku każdej z n zmiennej szukamy takich punktów x ij i=,2,...,n; j=,2,...,m przy których następuje odrzucenie projektu, symbolicznie szukamy wartości funkcji: M j = f ( y, y 2,..., xi,..., y n ), i=,2,...,n; j=,2,...,m, dla których projekt przestaje być opłacalny. W drugim przypadku interesują nas wartości: x ij, i=,2,...,n; j=,2,...,m. y i Taksonomiczna miara maksymalnych odchyleń zmiennych od poziomu bazowego Wartości absolutne i względne maksymalnych odchyleń zmiennych od wartości bazowej nie mają właściwości porównywalności ani też dodawalności. Poniższa miara pozwala na ocenę, w jakim stopniu graniczne wartości zmiennych odchylają się od poziomu bazowego - dla poszczególnych metod. Miara tutaj zaprezentowana może być przyjęta jako miara określenia rygorystyczności metod, na łączne zmiany wartości wszystkich zmiennych występujących w projekcie.

4 Analiza i ocena metod badania efektywności inwestycji rzeczowych 27 Konstrukcja miary jest następująca:. Załóżmy, że dysponujemy macierzą obserwacji: X m = xi, j, i =,2,..., n; gdzie: x i,j graniczne wartości zmiennych; n liczba zmiennych; m liczba sprawdzanych metod, [ ] j,2,...,, n, = m oraz wektorem wartości bazowych (stanowiących podstawę porównywania): Yn = [ yi ], i =,2,..., n, gdzie: y i wartość bazowa i-tej zmiennej. Dla każdej z n zmiennych obliczamy wartość średnią i odchylenie standardowe: m xi = xi, j, i =,2,..., n, m j= 2 ( x x ), i,2 n m si = i, j i =,...,. m j= 2. Dokonujemy standaryzacji każdej z n zmiennych w oparciu o wzór: xi, j xi zi, j =, i =,2,..., n; j =,2,..., m. si Po tej operacji zmienne uzyskują własność dodawalności i porównywalności. 3. Dokonujemy przekształcenia wartości bazowych: yi xi ui =. si 4. Dla każdej z metod liczymy wartość średnią odległości zmiennych od przekształconej wartości bazowej: n d j = zi, j ui. n i= W ten sposób skonstruowana miara może być przyjęta jako miara rygorystyczności metod na łączną zmianę wartości zmiennych projektu. Niskie wartości d oznaczać będą, że metoda nie pozwala na zbyt wysokie odchylenia zmiennych od poziomu bazowego, lub inaczej niewielkie odchylenia od poziomu bazowego powodują, że metoda wskazuje na odrzucenie projektu. Odwrotnie, wysokie wartości d wskazują na małą rygorystyczność metody na badane zmienne, czyli metoda nawet przy znacznych odchyleniach od poziomu bazowego zmiennych wskazuje na opłacalność inwestycji. Wartość minimalna, jaką może przynieść miara d wynosi 0 i uzyskana może zostać tylko dla metod, które nie pozwolą na jakiekolwiek odchylenie wartości zmiennych od poziomu bazowego. Wartości maksymalnej nie określa się. Z tego też względu, stosowanie miary jedynie dla jednej metody pozbawione jest sensu. Zastosowanie miary do analizowanego projektu Opisana metoda zastosowana zostanie do metod analizy opłacalności powyższego projektu. Z badań wykluczono zmienne: inflacja oraz udział kapitałów obcych, jako, że nie uwzględniają ich zamian metody: PB i ARR. Kolejne etapy wyliczenia wartości miary d przeprowadzone zostaną jak w opisie.

5 28 Beata Granosik, Agnieszka Jakubowska Wyznaczono wartości średnie i odchylenia standardowe dla granicznych wartości zmiennych. Wyniki ujęto w tabeli 2. Tabela 2. Wartości graniczne zmiennych oraz ich średnie i odchylenia standardowe Metody PB ARR DPB NPV IRR PI wartość średnia odchylenie standardowe Koszt hali , , , , , , , ,44 Koszt linii , , , , , , , ,44 Inne koszy uruchom , , , ,47-608, , , ,07 Cena sprzedaży 3,63 30,74 33,92 33,92 34,02 33,92 33,02,33 Proc. zmiana ceny 6,06 4,95 8,49 8,49 8,58 8,49 7,5,45 Koszt jednostkowy 29,37 30,26 27,08 27,08 26,98 27,08 27,98,33 Proc. zm. kosztu jedn. 4,74 5,90,96,96,84,96 3,06,64 Wolumen sprzedaży ,34 368,9 Koszty stałe 3 409, , , , , , , ,9 Proc. zm. kosztu stałego 37,2 9, 47,06 52,70 3,08 3,08 30,29 3,08 Stopa podatkowa 76,26% 92,49% 5,85% 5,85% 50,40% 5,85% 0,62 0,6 Przeprowadzono standaryzację zmiennych. Wyniki uzyskane po tej operacji przedstawia tabela 3. Tabela 3. Wyniki standaryzacji zmiennych Metody PB ARR DPB NPV IRR PI Koszt hali -,77-0,98 0,68 0,68 0,72 0,68 Koszt linii -,77-0,98 0,68 0,68 0,72 0,68 Inne koszy uruchom. -,79-0,96 0,68 0,68 0,72 0,68 Cena sprzedaży -,05 -,72 0,67 0,67 0,75 0,67 Proc. zmiana ceny -,00 -,76 0,67 0,67 0,74 0,67 Koszt jednostkowy,05,72-0,67-0,67-0,75-0,67 Proc. zm. kosztu jedn.,03,74-0,67-0,67-0,75-0,67 Wolumen sprzedaży -,05 -,72 0,67 0,67 0,75 0,67 Koszty stałe,05,72-0,67-0,67-0,75-0,67 Proc. zm. Kosztu stałego,08,70-0,67-0,67-0,76-0,67 Stopa podatkowa 0,85,85-0,65-0,65-0,74-0,65 Przekształcono wektor wartości bazowych. Tabela 4 prezentuje wyniki przekształcenia.

6 Analiza i ocena metod badania efektywności inwestycji rzeczowych 29 Tabela 4. Wyniki przekształconego wektora wartości bazowych wartość bazowa wartości przekształcone Koszt hali -7000,02 Koszt linii -4000,02 Inne koszy uruchom ,04 Cena sprzedaży 35,49 Proc. zmiana ceny 0,7 Koszt jednostkowy 26 -,49 Proc. zm. kosztu jedn. 0 -,87 Wolumen sprzedaży 2500,49 Koszty stałe ,52 Proc. zm. kosztu stałego 5-2,44 Stopa podatkowa 34% -,76 Następnie znaleziono odległości standaryzowanych zmiennych od przekształconej wartości bazowej i wyznaczono wartość średnią odległości dla każdej z metod. Tabela 5 zawiera odległości i wartości miary d dla każdej z metod. Tabela 5. Wartość średnia odległości dla każdej z metod Metody PB ARR DPB NPV IRR PI Koszt hali 2,79 2,00 0,34 0,34 0,30 0,34 Koszt linii 2,79 2,00 0,34 0,34 0,30 0,34 Inne koszy uruchom. 2,82,99 0,36 0,36 0,32 0,36 Cena sprzedaży 2,54 3,2 0,82 0,82 0,74 0,82 Proc. zmiana ceny 2,7 3,48,04,04 0,97,04 Koszt jednostkowy 2,54 3,2 0,82 0,82 0,74 0,82 Proc. zm. kosztu jedn. 2,90 3,6,20,20,2,20 Wolumen sprzedaży 2,54 3,2 0,82 0,82 0,74 0,82 Koszty stałe 2,57 3,24 0,84 0,84 0,76 0,84 Proc. zm. kosztu stałego 3,52 4,4,77,77,68,77 Stopa podatkowa 2,6 3,6,0,0,0,0 d 2,76 3,06 0,86 0,86 0,79 0,86 Przeprowadzone wyliczenia miary d wskazują, że metody uwzględniające zmianę pieniądza w czasie są zdecydowanie bardziej rygorystyczne, przy uznawaniu projektów za opłacalne od metod nie uwzględniających zmian wartości pieniądza w czasie. Dla DPB, NPV i PI uzyskano wartość miary d=0,86 (identyczna wartość miary dla tych metod jest oczywistą konsekwencją ich konstrukcji), a dla wewnętrznej stopy zwrotu IRR wartość ta była jeszcze mniejsza i wyniosła 0,79. Natomiast dla metod PB i ARR wartości miary d są podobne i wynoszą odpowiednio 2,76 i 3,06.

7 30 Beata Granosik, Agnieszka Jakubowska Obserwacja wartości absolutnych odchyleń granicznych wartości zmiennych od poziomu bazowego potwierdza wyniki tutaj uzyskane. Najmniej rygorystyczną metodą jest ARR, która dopuszcza średnio największe odchylenia zmiennych od wartości bazowych. Nieco mniejsze średnie odchylenia dopuszcza metoda PB, a już znacząco mniejsze odchylenia dopuszczane są przez metody dyskontowe, a wśród nich najbardziej rygorystyczną okazała się wewnętrzna stopa zwrotu. Schemat. Ujęcie modelowe maksymalnych odchyleń wartości zmiennych od poziomu bazowego przy stosowaniu metod oceny projektów inwestycyjnych 2,76 PB Wartości bazowe 3,06 0,86 0,86 0,79 DPB NPV IRR ARR 0,86 PI Badanie wrażliwości metod na zmiany zmiennych projektu Do wyznaczenia stopnia wrażliwości metod wykorzystuje się tzw. wskaźnik wrażliwości, który informuje o ile procent zmieni się wartość metody przy jednoprocentowej zmianie wartości zmiennej. Wzór na wyznaczenie tego wskaźnika jest następujący: m( z ) m( z ) ww 2 m( z =, z 2 z z gdzie: z, z 2 wartości zmiennych; m(z ), m(z 2 ) wartości metod w punktach z, z 2. Należy zauważyć, że wartość wskaźnika zleży od odległości pomiędzy wartościami zmiennych od początkowego punktu z. Dlatego też, jako wartość początkową najczęściej wybiera się wartość najbardziej prawdopodobną. W omawianym projekcie będzie to wartość bazowa. )

8 Analiza i ocena metod badania efektywności inwestycji rzeczowych 3 Tabela 6. Wskaźniki wrażliwości dla zmiennych projektu Metody PB ARR DPB NPV IRR PI Koszt hali 0,2032-0,3479 0,2829-0,8790-0,30-0,2405 Koszt linii 0,4062-0,6938 0,5657 -,7579-0,6205-0,4796 Inne koszy uruchom. 0,0922-0,978 0,467-0,467-0,64-0,303 Cena sprzedaży -5,6935 6,6722-7,846 32,3280 8,758 6,7265 Proc. zmiana ceny -0,5587,775 -,386 6,732,657,4006 Koszt jednostkowy 4,7675-4,9565 6, ,05-6,6285-4,9968 Proc. zm. kosztu jedn. 0,4242 -,2759,025-5,0003 -,258 -,0404 Wolumen sprzedaży -,5380,757-2,233 8,329 2,2694,7297 Koszty stałe 0,4394-0,5202 0,6287-2,46-0,6664-0,52 Proc. zm. kosztu stałego 0,0600-0,2007 0,56-0,7770-0,867-0,67 Inflacja - - 0,2860 -, ,2759 Udział kap. obcych ,7734 4,0066-0,8337 Stopa podatkowa 0,4946-0,5059 0,562 -,8403-0,6932-0,3829 łącznie -,5446,3969-2,7947 2,9756 2,3050 2,467 * Wartości metod PB, ARR i IRR nie ulegają zmianie przy zmianach poziomu inflacji oraz udziale kapitałów obcych, pod pojęciem łącznie rozumieć należy wrażliwość metod na jednoprocentową zmianę wszystkich zmiennych. Okazuje się, że wszystkie metody najbardziej wrażliwe są na zmiany jednostkowej ceny sprzedaży oraz nieznacznie mniej wrażliwe na zmiany jednostkowego kosztu produkcji. Wynik ten potwierdza wcześniejsze wyliczenia granicznych wartości zmiennych. W przypadku tych właśnie zmiennych odchylenia były najmniejsze. Zdecydowanie mniej wrażliwe są już metody oceny efektywności inwestycji na następujące zmienne w kolejności: wolumen sprzedaży, procentowa zmiana ceny oraz procentowa zmiana kosztu jednostkowego. Na kolejnym miejscu, pod względem stopnia wrażliwości, plasują się koszty stałe. Najmniej wrażliwe metody są na zmiany kosztów związanych z uruchomieniem inwestycji. Standaryzacja wskaźników wrażliwości W związku z krańcowo różnymi wartościami, jakie przybierają metody dla zmiennych bazowych, wskaźniki wrażliwości dla poszczególnych metod przy ustalonej zmiennej nie są porównywalne. Można jedynie poszeregować zmienne ze względu na wpływ, na pojedynczą metodę. Co też zrobiono wyżej. Dla uzyskania porównywalności wartości wskaźników wrażliwości przeprowadzić można ich standaryzację. Wartości bezwzględne wyników standaryzacji zamieszczono w tabeli 7.

9 32 Beata Granosik, Agnieszka Jakubowska Tabela 7. Wartości bezwzględne standaryzowanych wskaźników wrażliwości Metody PB ARR DPB NPV IRR PI Wartość średnia Koszt hali 0,236 0,79 0,439 0,596 0,470 0,766 0,549 Koszt linii 0,26 0,3093 0,2394 0,2347 0,2367 0,2746 0,250 7 Inne koszy uruchom. 0,0755 0,226 0,0978 0,244 0,044 0,34 0,094 3 Cena sprzedaży 2,435 2,4634 2,6020 2,6779 2,488 2,6807 2,5562 Proc. zmiana ceny 0,2065 0,5984 0,397 0,4907 0,45 0,4965 0, Koszt jednostkowy 2,04,938 2,2776 2,365,9782 2,272 2,089 2 Proc. zm. kosztu jedn. 0,294 0,5284 0,3946 0,58 0,4093 0,5046 0, Wolumen sprzedaży 0,6309 0,5977 0,6689 0,6258 0,600 0,634 0, Koszty stałe 0,2260 0,2440 0,2607 0,2948 0,2500 0,2879 0, Proc. zm. kosztu stałego 0,066 0,237 0,0995 0,509 0,09 0,442 0,5 2 Inflacja - - 0,449 0,978-0,9 0,779 0 Udział kap. obcych - - 0,229 0,2579-0,2640 0, Stopa podatkowa 0,2499 0,2386 0,2226 0,247 0,2578 0,2350 0, * Wartość średnia średnia wartość ze wskaźników wrażliwości metod dla ustalonych zmiennych, obok wartości średnie ponumerowano od największej do najmniejszej. Wnioski, co do wpływu poszczególnych zmiennych na zmiany wartości metod mogą zostać wyciągnięte na podstawie średniej wartości standaryzowanych wskaźników wrażliwości. Są one identycznie jak wyżej. Natomiast teraz można powiedzieć, na które z metod poszczególne zmienne mają największy wpływ. Wyniki poszeregowania wrażliwości metod oceny inwestycji, ze względu na poszczególne zmienne zamieszczono w tabeli 8. Wrażliwość poszczególnych metod, ze względu na zmiany określonych zmiennych jest bardzo różna. Do najbardziej wrażliwych metod należą: PI, NPV, natomiast do najmniej wrażliwych PB. Metoda IRR wykazuje natomiast największą stabilność w porównaniu z innymi metodami. Sumarycznie największą wrażliwość wykazuje metoda PI, która ze względu na wrażliwość indywidualnych zmiennych najczęściej pojawia się na drugim miejscu. Nieznacznie mniej wrażliwą od metody PI jest metoda NPV, która pod względem wrażliwości na indywidualne zmienne jest mniej stabilna od metody PI, gdyż pojawia się dość często na pierwszym, drugim, lecz także na dalszych miejscach. Na trzecim miejscu pod względem sumarycznej wrażliwości plasuje się metoda ARR, następnie metody DPB oraz IRR, z tym, że metoda DPB charakteryzuje się mniejszą stabilnością zajmowanych miejsc. Najmniej wrażliwą metodą jest metoda PB, która ze względu na wrażliwość indywidualnych zmiennych plasuje się najczęściej na ostatnim miejscu.

10 Analiza i ocena metod badania efektywności inwestycji rzeczowych 33 Tabela 8. Uszeregowanie metod ze względu na wrażliwość wobec poszczególnych zmiennych Wpływ na metody Koszt hali ARR PI NPV IRR DPB PB Koszt linii ARR PI DPB IRR NPV PB Inne koszy uruchom. PI NPV ARR IRR DPB PB Cena sprzedaży PI NPV DPB IRR ARR PB Proc. zmiana ceny ARR PI NPV IRR DPB PB Koszt jednostkowy DPB NPV PI PB IRR ARR Proc. zm. kosztu jedn. ARR NPV PI IRR DPB PB Wolumen sprzedaży DPB PI PB NPV IRR ARR Koszty stałe NPV PI DPB IRR ARR PB Proc. zm. kosztu stałego NPV PI ARR IRR DPB PB Inflacja NPV PI DPB Udział kap. obcych PI NPV DPB Stopa podatkowa IRR PB NPV ARR PI DPB Schemat 2. Sumaryczna wrażliwość metod oceny inwestycji 57 PB DPB ARR IRR NPV PI Wpływ zmiennych na kształtowanie się wartości metody Dysponując wskaźnikami wrażliwości można zastanowić się, jaki jest procentowy wpływ każdej ze zmiennych w kształtowaniu się wartości metody oceny projektów inwestycyjnych. Zagadnienie to rozwiązać można poprzez odniesienie bezwzględnej wartości wskaźnika wrażliwości dla każdej ze zmiennych, do sumy bezwzględnych wartości wskaźników. W

11 34 Beata Granosik, Agnieszka Jakubowska tabelach 9 i 0 przedstawiono procentowy udział każdej ze zmiennych w kształtowaniu się wartości metody oraz uszeregowano metody ze względu na wielkość udziału zmiennych w kształtowaniu się wartości metody. Tabela 9. Procentowy udział zmiennych w kształtowaniu się wartości metody Metody PB ARR DPB NPV IRR PI Wartość średnia Koszt hali 0,038 0,085 0,027 0,0098 0,034 0,027 0,035 Koszt linii 0,0277 0,0369 0,0254 0,096 0,0268 0,0254 0, Inne koszy uruchom. 0,0063 0,005 0,0066 0,0052 0,007 0,0069 0,007 3 Cena sprzedaży 0,3879 0,3548 0,3524 0,3596 0,3787 0,3557 0,3648 Proc. zmiana ceny 0,038 0,093 0,0592 0,0749 0,0699 0,074 0, Koszt jednostkowy 0,3248 0,2636 0,2964 0,267 0,2866 0,2642 0, Proc. zm. kosztu jedn. 0,0289 0,0679 0,0460 0,0556 0,0526 0,0550 0,050 5 Wolumen sprzedaży 0,048 0,092 0,0954 0,0925 0,098 0,095 0, Koszty stałe 0,0299 0,0277 0,0282 0,0274 0,0288 0,027 0, Proc. zm. kosztu stałego 0,004 0,007 0,0068 0,0086 0,008 0,0085 0, Inflacja - - 0,028 0,048-0,046 0,04 0 Udział kap. obcych - - 0,0347 0,0446-0,044 0,04 6 Stopa podatkowa 0,0337 0,0269 0,0232 0,0205 0,0300 0,0202 0, Tabela 0. Uszeregowanie metod ze względu na procentowy udział poszczególnych zmiennych w kształtowaniu wartości metody Udział w metodzie Koszt hali ARR PB IRR PI DPB NPV Koszt linii ARR PB IRR PI DPB NPV Inne koszy uruchom. ARR IRR PI DPB PB NPV Cena sprzedaży PB IRR NPV PI ARR DPB Proc. zmiana ceny ARR NPV PI IRR DPB PB Koszt jednostkowy PB DPB IRR NPV PI ARR Proc. zm. kosztu jedn. ARR NPV PI IRR DPB PB Wolumen sprzedaży PB IRR DPB NPV PI ARR Koszty stałe PB IRR DPB ARR NPV PI Proc. zm. kosztu stałego ARR NPV PI IRR DPB PB Inflacja NPV PI DPB Udział kap. obcych NPV PI DPB Stopa podatkowa PB IRR ARR DPB NPV PI Procentowy udział poszczególnych zmiennych w kształtowaniu wartości metody od-

12 Analiza i ocena metod badania efektywności inwestycji rzeczowych 35 powiada wrażliwości metod na poszczególne zmienne, co widoczne jest z porównania kolumn wartość średnia z tabel 7 oraz 9. Natomiast inne rezultaty można uzyskać gdy rozpatruje się procentowy udział każdej ze zmiennych, w kształtowaniu się wartości stosowanych metod. Stosowane metody bardzo różnicują się ze względu na procentowy udział poszczególnych zmiennych, co jest widoczne w tabeli 0. Procentowe udziały zmiennych w metodach ARR lub PB oraz NPV charakteryzują się wysokim stopniem zróżnicowania (np. w metodzie ARR wysokie udziały mają zmienne: koszt hali, koszt linii, inne koszty uruchomienia, procentowa zmiana ceny, procentowa zmiana kosztu jednostkowego, procentowa zmiana kosztu stałego, a zmiana kosztu jednostkowego i wolumenu sprzedaży mają bardzo mały udział). Metody IRR, DPB i PI charakteryzują się pod tym względem większą stabilnością, z tym że procentowe udziały w metodzie IRR są wyższe od udziałów w metodach DPB i PI. Podsumowując, można stwierdzić, że do najbardziej wrażliwych metod należą: PI oraz NPV. Jednocześnie te dwie metody znacznie różnicują się pod względem procentowych udziałów zmiennych w ich kształtowaniu. Metoda PI pod tym względem wyróżnia się mniejszym zróżnicowaniem. Podobny stopień wrażliwości wykazują metody DPB oraz IRR, z tym, że udziały procentowe zmiennych w kształtowaniu wartości metod wyższe są w przypadku metody IRR, jednocześnie są też mniej zróżnicowane. Wrażliwość metod nie uwzględniających zmian wartości pieniądza w czasie PB i ARR jest zdecydowanie różna. Metoda ARR pod tym względem plasuje się pomiędzy metodami PI, NPV a DPB, IRR, natomiast wrażliwość metody PB jest najmniejsza z wyróżnionych. Jednocześnie procentowe udziały zmiennych w kształtowaniu się tych dwu metod są największe. Schemat 3. Sumaryczny udział zmiennych w kształtowaniu się wartości metod 32 PB Podsumowanie DPB NPV PI ARR IRR. Opracowanie taksonomicznej miary pozwalającej na sklasyfikowanie metod oceny efektywności inwestycji według stopnia rygorystyczności, czyli dopuszczalności maksymalnych odchyleń od poziomu bazowego, pozwoliło wysunąć twierdzenie, iż metodą dopuszczającą największe odchylenia od wartości bazowej okazała się ARR, nieco mniejsze odchylenia dopuszcza metoda PB, natomiast metody dyskontowe okazały się zdecydowanie

13 36 Beata Granosik, Agnieszka Jakubowska bardziej rygorystyczne, a wśród nich najmniejsze odchylenia dopuszcza metoda IRR 2. Przeprowadzona standaryzacja wskaźników wrażliwości w przypadku poszczególnych metod, pozwoliła na uszeregowanie ich pod względem wrażliwości wobec poszczególnych zmiennych, co pozwoliło stwierdzić, iż sumarycznie najbardziej wrażliwą jest metoda PI, mniejszą wrażliwością charakteryzują się metody NPV i ARR, podobną do siebie IRR i DPB, a najmniejszą PB. 3. Przeprowadzenie, przy wykorzystaniu wskaźników wrażliwości, oszacowania wpływu każdej ze zmiennych projektu na kształtowanie się wartości metody oceny danej inwestycji i uszeregowanie metod ze względu na procentowy udział poszczególnych zmiennych w kształtowaniu się wartości metody dowodzi, iż sumarycznie największy wpływ zmienne wywierają na kształtowanie się metody ARR, nieznacznie mniejszy na IRR i PB natomiast zdecydowanie mniejszy w metodach NPV, PI I DPB.

WSTĘP ZAŁOŻENIA DO PROJEKTU

WSTĘP ZAŁOŻENIA DO PROJEKTU UNIWERSYTET ZIELONOGÓRSKI WYDZIAŁ ZARZĄDZANIA Przykład analizy opłacalności przedsięwzięcia inwestycyjnego WSTĘP Teoria i praktyka wypracowały wiele metod oceny efektywności przedsięwzięć inwestycyjnych.

Bardziej szczegółowo

Metody niedyskontowe. Metody dyskontowe

Metody niedyskontowe. Metody dyskontowe Metody oceny projektów inwestycyjnych TEORIA DECYZJE DŁUGOOKRESOWE Budżetowanie kapitałów to proces, który ma za zadanie określenie potrzeb inwestycyjnych przedsiębiorstwa. Jest to proces identyfikacji

Bardziej szczegółowo

PLANOWANIE I OCENA PRZEDSIĘWZIĘĆ INWESTYCYJNYCH

PLANOWANIE I OCENA PRZEDSIĘWZIĘĆ INWESTYCYJNYCH Mariusz Próchniak Katedra Ekonomii II, SGH PLANOWANIE I OCENA PRZEDSIĘWZIĘĆ INWESTYCYJNYCH Ekonomia menedżerska 1 2 Wartość przyszła (FV future value) r roczna stopa procentowa B kwota pieniędzy, którą

Bardziej szczegółowo

Liczenie efektów ekonomicznych i finansowych projektów drogowych na sieci dróg krajowych w najbliższej perspektywie UE, co się zmienia a co nie?

Liczenie efektów ekonomicznych i finansowych projektów drogowych na sieci dróg krajowych w najbliższej perspektywie UE, co się zmienia a co nie? Liczenie efektów ekonomicznych i finansowych projektów drogowych na sieci dróg krajowych w najbliższej perspektywie UE, co się zmienia a co nie? Danuta Palonek dpalonek@gddkia.gov.pl Czym jest analiza

Bardziej szczegółowo

OCENA EFEKTYWNOŚCI INWESTYCJI. Jerzy T. Skrzypek

OCENA EFEKTYWNOŚCI INWESTYCJI. Jerzy T. Skrzypek OCENA EFEKTYWNOŚCI INWESTYCJI Jerzy T. Skrzypek 1 2 3 4 5 6 7 8 Analiza płynności Analiza rentowności Analiza zadłużenia Analiza sprawności działania Analiza majątku i źródeł finansowania Ocena efektywności

Bardziej szczegółowo

Dynamiczne metody oceny opłacalności inwestycji tonażowych

Dynamiczne metody oceny opłacalności inwestycji tonażowych Dynamiczne metody oceny opłacalności inwestycji tonażowych Dynamiczne formuły oceny opłacalności inwestycji tonażowych są oparte na założeniu zmiennej (malejącej z upływem czasu) wartości pieniądza. Im

Bardziej szczegółowo

Wskaźniki efektywności inwestycji

Wskaźniki efektywności inwestycji Wskaźniki efektywności inwestycji Efektywność inwestycji Realizacja przedsięwzięć usprawniających użytkowanie energii najczęściej wymaga poniesienia nakładów finansowych na zakup materiałów, urządzeń,

Bardziej szczegółowo

Średnio ważony koszt kapitału

Średnio ważony koszt kapitału Średnio ważony koszt kapitału WACC Weighted Average Cost of Capital 1 Średnio ważony koszt kapitałuwacc Weighted Average Cost of Capital Plan wykładu: I. Koszt kapitału a metody dyskontowe II. Źródła finansowania

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie kosztami i wynikami. dr Robert Piechota

Zarządzanie kosztami i wynikami. dr Robert Piechota Zarządzanie kosztami i wynikami dr Robert Piechota Wykład 2 Analiza progu rentowności W zarządzaniu przedsiębiorstwem konieczna jest ciągła ocena zależności między przychodami, kosztami i zyskiem. Narzędziem

Bardziej szczegółowo

ANALIZA FINANSOWA INWESTYCJI PV

ANALIZA FINANSOWA INWESTYCJI PV ANALIZA FINANSOWA INWESTYCJI PV Inwestor: Imię i Nazwisko Obiekt: Dom jednorodzinny Lokalizacja: ul. Słoneczna 10 10-100 SŁONECZNO Data: 01.03.2015 Kontakt: Andrzej Nowak Firma instalatorska ul. Rzetelna

Bardziej szczegółowo

Ekonomika i Logistyka w Przedsiębiorstwach Transportu Morskiego wykład 06 MSTiL niestacjonarne (II stopień)

Ekonomika i Logistyka w Przedsiębiorstwach Transportu Morskiego wykład 06 MSTiL niestacjonarne (II stopień) dr Adam Salomon Ekonomika i Logistyka w Przedsiębiorstwach Transportu Morskiego wykład 06 MSTiL niestacjonarne (II stopień) program wykładu 06. Rola współczynnika procentowego i współczynnika dyskontowego

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZANIE FINANSAMI W PROJEKTACH C.D. OCENA FINANSOWA PROJEKTU METODY OCENY EFEKTYWNOŚCI FINANSOWEJ PROJEKTU. Sabina Rokita

ZARZĄDZANIE FINANSAMI W PROJEKTACH C.D. OCENA FINANSOWA PROJEKTU METODY OCENY EFEKTYWNOŚCI FINANSOWEJ PROJEKTU. Sabina Rokita ZARZĄDZANIE FINANSAMI W PROJEKTACH C.D. OCENA FINANSOWA PROJEKTU METODY OCENY EFEKTYWNOŚCI FINANSOWEJ PROJEKTU Sabina Rokita Podział metod oceny efektywności finansowej projektów 1.Metody statyczne: Okres

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie ryzykiem w tworzeniu wartości na przykładzie przedsiębiorstwa z branży upraw rolnych

Zarządzanie ryzykiem w tworzeniu wartości na przykładzie przedsiębiorstwa z branży upraw rolnych N.Niziołek Wroclaw Univeristy of Economics Zarządzanie ryzykiem w tworzeniu wartości na przykładzie przedsiębiorstwa z branży upraw rolnych JEL Classification: A10 Słowa kluczowe: Zarządzanie ryzykiem,

Bardziej szczegółowo

Analiza finansowo-ekonomiczna projektów z odnawialnych źródeł energii. Daniela Kammer

Analiza finansowo-ekonomiczna projektów z odnawialnych źródeł energii. Daniela Kammer Analiza finansowo-ekonomiczna projektów z odnawialnych źródeł energii Daniela Kammer Celem analizy finansowo-ekonomicznej jest pokazanie, na ile opłacalna jest realizacje danego projekt, przy uwzględnieniu

Bardziej szczegółowo

Ogółem 2479 100% powyżej 50 tys. mieszkańców 94 3,8% Od 20 do 50 tys. mieszkańców 245 9,9% od 5 do 20 tys. mieszkańców 1 520 61,3%

Ogółem 2479 100% powyżej 50 tys. mieszkańców 94 3,8% Od 20 do 50 tys. mieszkańców 245 9,9% od 5 do 20 tys. mieszkańców 1 520 61,3% PRZEWIDYWANE SKUTKI FINANSOWE WYNIKAJĄCE ZE ZMIANY DEFINICJI PRZYŁĄCZA WODOCIĄGOWEGO I KANALIZACYJNEGO, ZAWARTYCH W PROJEKCIE USTAWY PRZEPISY WPROWADZAJĄCE KODEKS BUDOWLANY Projekt z dnia 25 maja 2015

Bardziej szczegółowo

Metodyka wyliczenia maksymalnej wysokości dofinansowania ze środków UE oraz przykład liczbowy dla Poddziałania 1.3.1

Metodyka wyliczenia maksymalnej wysokości dofinansowania ze środków UE oraz przykład liczbowy dla Poddziałania 1.3.1 Załącznik nr 10 do Regulaminu konkursu nr POIS.1.3.1/1/2015 Program Operacyjny Infrastruktura i Środowisko 2014-2020 Metodyka wyliczenia maksymalnej wysokości dofinansowania ze środków UE oraz przykład

Bardziej szczegółowo

Nauka o finansach. Prowadzący: Dr Jarosław Hermaszewski

Nauka o finansach. Prowadzący: Dr Jarosław Hermaszewski Nauka o finansach Prowadzący: Dr Jarosław Hermaszewski ANALIZA PROJEKTÓW INWESTYCYJNYCH Wykład 6 Trzy elementy budżetowania kapitałowego Proces analizy decyzji inwestycyjnych nazywamy budżetowaniem kapitałowym.

Bardziej szczegółowo

Nauka o finansach. Prowadzący: Dr Jarosław Hermaszewski

Nauka o finansach. Prowadzący: Dr Jarosław Hermaszewski Nauka o finansach Prowadzący: Dr Jarosław Hermaszewski WARTOŚĆ PIENIĄDZA W CZASIE Wykład 4 Prawda ekonomiczna Pieniądz, który mamy realnie w ręku, dziś jest wart więcej niż oczekiwana wartość tej samej

Bardziej szczegółowo

Inne kryteria tworzenia portfela. Inne kryteria tworzenia portfela. Poziom bezpieczeństwa. Analiza i Zarządzanie Portfelem cz. 3. Dr Katarzyna Kuziak

Inne kryteria tworzenia portfela. Inne kryteria tworzenia portfela. Poziom bezpieczeństwa. Analiza i Zarządzanie Portfelem cz. 3. Dr Katarzyna Kuziak Inne kryteria tworzenia portfela Analiza i Zarządzanie Portfelem cz. 3 Dr Katarzyna Kuziak. Minimalizacja ryzyka przy zadanym dochodzie Portfel efektywny w rozumieniu Markowitza odchylenie standardowe

Bardziej szczegółowo

Efektywność projektów inwestycyjnych

Efektywność projektów inwestycyjnych Podstawy praktycznych decyzji ekonomiczno- finansowych w przedsiębiorstwie Efektywność projektów inwestycyjnych mgr Kazimierz Linowski 1 Wstęp Celem wykładu jest przedstawienie podstawowych pojęć oraz

Bardziej szczegółowo

Inwestycje finansowe. Wycena obligacji. Stopa zwrotu z akcji. Ryzyko.

Inwestycje finansowe. Wycena obligacji. Stopa zwrotu z akcji. Ryzyko. Inwestycje finansowe Wycena obligacji. Stopa zwrotu z akcji. yzyko. Inwestycje finansowe Instrumenty rynku pieniężnego (np. bony skarbowe). Instrumenty rynku walutowego. Obligacje. Akcje. Instrumenty pochodne.

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczno-techniczne aspekty wykorzystania gazu w energetyce

Ekonomiczno-techniczne aspekty wykorzystania gazu w energetyce Ekonomiczno-techniczne aspekty wykorzystania gazu w energetyce Janusz Kotowicz W8 Wydział Inżynierii i Ochrony Środowiska Politechnika Częstochowska Wpływ stopy dyskonta na przepływ gotówki. Janusz Kotowicz

Bardziej szczegółowo

METODYKA OCENY EFEKTYWNOŚCI KOSZTOWEJ

METODYKA OCENY EFEKTYWNOŚCI KOSZTOWEJ METODYKA OCENY EFEKTYWNOŚCI KOSZTOWEJ PRZEDSIĘWZIĘĆ ZGŁOSZONYCH W RAMACH PROGRAMU PRIORYTETOWEGO WSPÓŁFINANSOWANIE PROGRAMU LIFE Ireneusz Mirowski Wydział ds. Programu LIFE Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska

Bardziej szczegółowo

b) PLN/szt. Jednostkowa marża na pokrycie kosztów stałych wynosi 6PLN na każdą sprzedają sztukę.

b) PLN/szt. Jednostkowa marża na pokrycie kosztów stałych wynosi 6PLN na każdą sprzedają sztukę. Poniżej znajdują się przykłady rozwiązań tylko niektórych, spośród prezentowanych na zajęciach, zadań. Wszystkie pochodzą z podręcznika autorstwa Kotowskiej, Sitko i Uziębło. Kolokwium swoim zakresem obejmuje

Bardziej szczegółowo

Inwestycje jako kategoria ekonomiczna i finansowa

Inwestycje jako kategoria ekonomiczna i finansowa Inwestycje jako kategoria ekonomiczna i finansowa - brak jednoznacznej interpretacji terminu inwestycja - termin ten podlegał ewolucji. Obecnie rozróżnia się inwestycje jako kategorię ekonomiczną i jako

Bardziej szczegółowo

PODSTAWOWE MIARY I OCENY PROJEKTÓW INWESTYCYJNYCH

PODSTAWOWE MIARY I OCENY PROJEKTÓW INWESTYCYJNYCH PODSTAWOWE MIARY I OCENY PROJEKTÓW INWESTYCYJNYCH PODSTAWOWE MIARY OCENY OPŁACALNOŚCI INWESTYCJI Na rynku konkurencyjnym, jeśli dane przedsiębiorstwo nie chce pozostać w tyle w stosunku do swoich konkurentów,

Bardziej szczegółowo

Decyzje krótkoterminowe

Decyzje krótkoterminowe Decyzje krótkoterminowe Wykorzystanie rachunku kosztów zmiennych do podejmowania decyzji i krótkoterminowej oceny ich efektywności Analiza koszty rozmiary produkcji zysk CVP (ang. Cost Volume Profit) Założenia

Bardziej szczegółowo

Analiza progu rentowności

Analiza progu rentowności Analiza progu rentowności Próg rentowności ( literaturze przedmiotu spotyka się również określenia: punkt równowagi, punkt krytyczny, punkt bez straty punkt zerowy) jest to taki punkt, w którym jednostka

Bardziej szczegółowo

System finansowy gospodarki. Zajęcia nr 7 Krzywa rentowności, zadania (mat. fin.), marża w handlu, NPV i IRR, obligacje

System finansowy gospodarki. Zajęcia nr 7 Krzywa rentowności, zadania (mat. fin.), marża w handlu, NPV i IRR, obligacje System finansowy gospodarki Zajęcia nr 7 Krzywa rentowności, zadania (mat. fin.), marża w handlu, NPV i IRR, obligacje Krzywa rentowności (dochodowości) Yield Curve Krzywa ta jest graficznym przedstawieniem

Bardziej szczegółowo

TRANSAKCJE ARBITRAŻOWE PODSTAWY TEORETYCZNE cz. 1

TRANSAKCJE ARBITRAŻOWE PODSTAWY TEORETYCZNE cz. 1 TRANSAKCJE ARBITRAŻOWE PODSTAWY TEORETYCZNE cz. 1 Podstawowym pojęciem dotyczącym transakcji arbitrażowych jest wartość teoretyczna kontraktu FV. Na powyższym diagramie przedstawiono wykres oraz wzór,

Bardziej szczegółowo

V. Analiza strategiczna

V. Analiza strategiczna V. Analiza strategiczna 5.1. Mocne i słabe strony nieruchomości Tabela V.1. Mocne i słabe strony nieruchomości 5.2. Określenie wariantów postępowania Na podstawie przeprowadzonej analizy nieruchomości

Bardziej szczegółowo

OPŁACALNOŚĆ UŻYTKOWANIA MASZYN NABYTYCH Z DOTACJĄ

OPŁACALNOŚĆ UŻYTKOWANIA MASZYN NABYTYCH Z DOTACJĄ Problemy Inżynierii Rolniczej nr 3/2008 Aleksander Muzalewski Instytut Budownictwa, Mechanizacji i Elektryfikacji Rolnictwa w Warszawie OPŁACALNOŚĆ UŻYTKOWANIA MASZYN NABYTYCH Z OTACJĄ Streszczenie Opracowano

Bardziej szczegółowo

Elementy matematyki finansowej w programie Maxima

Elementy matematyki finansowej w programie Maxima Maxima-03_windows.wxm 1 / 8 Elementy matematyki finansowej w programie Maxima 1 Wartość pieniądza w czasie Umiejętność przenoszenia kwot pieniędzy w czasie, a więc obliczanie ich wartości na dany moment,

Bardziej szczegółowo

Struktura terminowa rynku obligacji

Struktura terminowa rynku obligacji Krzywa dochodowości pomaga w inwestowaniu w obligacje Struktura terminowa rynku obligacji Wskazuje, które obligacje są atrakcyjne a których unikać Obrazuje aktualną sytuację na rynku długu i zmiany w czasie

Bardziej szczegółowo

ZESZYTY NAUKOWE UNIWERSYTETU SZCZECIŃSKIEGO STATYSTYCZNA ANALIZA ZMIAN LICZBY HOTELI W POLSCE W LATACH 1995-2004

ZESZYTY NAUKOWE UNIWERSYTETU SZCZECIŃSKIEGO STATYSTYCZNA ANALIZA ZMIAN LICZBY HOTELI W POLSCE W LATACH 1995-2004 ZESZYTY NAUKOWE UNIWERSYTETU SZCZECIŃSKIEGO NR 429 EKONOMICZNE PROBLEMY TURYSTYKI NR 7 2006 RAFAŁ CZYŻYCKI, MARCIN HUNDERT, RAFAŁ KLÓSKA STATYSTYCZNA ANALIZA ZMIAN LICZBY HOTELI W POLSCE W LATACH 1995-2004

Bardziej szczegółowo

Analiza opłacalności inwestycji v.

Analiza opłacalności inwestycji v. Analiza opłacalności inwestycji v. 2.0 Michał Strzeszewski, 1997 1998 Spis treści 1. Cel artykułu...1 2. Wstęp...1 3. Prosty okres zwrotu...2 4. Inflacja...2 5. Wartość pieniądza w czasie...2 6. Dyskontowanie...3

Bardziej szczegółowo

Zadania do wykładu Rachunek efektywności projektów inwestycyjnych

Zadania do wykładu Rachunek efektywności projektów inwestycyjnych Zadania do wykładu Rachunek efektywności projektów inwestycyjnych Dorota Klim Instytut Nauk Ekonomicznych i Informatyki, Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Płocku E-mail address: klimdr@math.uni.ldz.pl

Bardziej szczegółowo

MATERIAŁ INFORMACYJNY

MATERIAŁ INFORMACYJNY MATERIAŁ INFORMACYJNY Strukturyzowane Certyfikaty Depozytowe Lokata inwestycyjna powiązana z rynkiem akcji ze 100% ochroną zainwestowanego kapitału w Dniu Wykupu Emitent Bank BPH SA Numer Serii Certyfikatów

Bardziej szczegółowo

STOPA DYSKONTOWA 1+ =

STOPA DYSKONTOWA 1+ = Piotr Cegielski, MAI, MRICS, CCIM STOPA DYSKONTOWA (Wybrane fragmenty artykułu opublikowanego w C.H. Beck Nieruchomości, numer 10 z 2011 r. Całość dostępna pod adresem internetowym: www.nieruchomosci.beck.pl)

Bardziej szczegółowo

Inwestowanie w obligacje

Inwestowanie w obligacje Inwestowanie w obligacje Ile zapłacić za obligację aby uzyskać oczekiwaną stopę zwrotu? Jaką stopę zwrotu uzyskamy kupując obligację po danej cenie? Jak zmienią się ceny obligacji, kiedy Rada olityki ieniężnej

Bardziej szczegółowo

Podejście dochodowe w wycenie nieruchomości

Podejście dochodowe w wycenie nieruchomości Podejście dochodowe w wycenie nieruchomości Regulacje i literatura RozpWyc 6-14 Powszechne Krajowe Zasady Wyceny (PKZW) Nota Interpretacyjna nr 2 Zastosowanie podejścia dochodowego w wycenie nieruchomości

Bardziej szczegółowo

Aneks C Typowe wartości wskaźników analitycznych

Aneks C Typowe wartości wskaźników analitycznych Aneks C Typowe wartości wskaźników analitycznych i płynności Stan środków pieniężnych na koniec każdego z okresów (pozycja G rachunku przepływów pieniężnych) powinien przyjmować dodatnie wartości w każdym

Bardziej szczegółowo

ANALIZA I OCENA OPŁACALNOŚCI I RYZYKA PROJEKTÓW INWESTYCYJNYCH

ANALIZA I OCENA OPŁACALNOŚCI I RYZYKA PROJEKTÓW INWESTYCYJNYCH ANALIZA I OCENA OPŁACALNOŚCI I RYZYKA PROJEKTÓW INWESTYCYJNYCH Terminy 25 05 2015-26 05 2015 - Warszawa Zgłoś się Szkolenie może też być zorganizowane: - w dowolnym innym terminie - w miejscu najbliżej

Bardziej szczegółowo

Metodyka oceny finansowej wniosku o dofinansowanie

Metodyka oceny finansowej wniosku o dofinansowanie Metodyka oceny finansowej wniosku o dofinansowanie Ocena finansowa przeprowadzana jest na podstawie części finansowej wniosku wraz z załącznikami. W zależności od kryteriów oceny finansowej zawartych w

Bardziej szczegółowo

ASM 603 + ASM 604 + ASM 605: Finansowanie i wycena nieruchomości jako inwestycji cz. 1-3

ASM 603 + ASM 604 + ASM 605: Finansowanie i wycena nieruchomości jako inwestycji cz. 1-3 ASM 603 + ASM 604 + ASM 605: Finansowanie i wycena nieruchomości jako inwestycji cz. 1-3 Szczegółowy program kursu ASM 603: Finansowanie i wycena nieruchomości jako inwestycji cz. 1 1. Zagadnienia ekonomiczne

Bardziej szczegółowo

MATERIAŁ INFORMACYJNY

MATERIAŁ INFORMACYJNY MATERIAŁ INFORMACYJNY Strukturyzowane Certyfikaty Depozytowe powiązane z indeksem S&P 500 ze 100% gwarancją zainwestowanego kapitału w Dniu Wykupu Emitent Bank BPH SA Numer Serii Certyfikatów Depozytowych

Bardziej szczegółowo

Obliczenia, Kalkulacje...

Obliczenia, Kalkulacje... Obliczenia, Kalkulacje... 1 Bilans O D P I E R W S Z E G O E T A T U D O W Ł A S N E J F I R M Y To podstawowy dokument przedstawiający majątek przedsiębiorstwa. Bilans to zestawienie dwóch list, które

Bardziej szczegółowo

ROZDZIAŁ 10 WPŁYW WYBORU FORMY OPODATKOWANIA PODATKIEM DOCHODOWYM OD OSÓB FIZYCZNYCH NA OBCIĄŻENIA FISKALNE W MAŁYCH PRZEDSIĘBIORSTWACH

ROZDZIAŁ 10 WPŁYW WYBORU FORMY OPODATKOWANIA PODATKIEM DOCHODOWYM OD OSÓB FIZYCZNYCH NA OBCIĄŻENIA FISKALNE W MAŁYCH PRZEDSIĘBIORSTWACH Arkadiusz Żabiński ROZDZIAŁ 10 WPŁYW WYBORU FORMY OPODATKOWANIA PODATKIEM DOCHODOWYM OD OSÓB FIZYCZNYCH NA OBCIĄŻENIA FISKALNE W MAŁYCH PRZEDSIĘBIORSTWACH 1. Wstęp Osoby fizyczne prowadzące działalność

Bardziej szczegółowo

ANALIZA PROJEKTÓW ROZWOJOWYCH

ANALIZA PROJEKTÓW ROZWOJOWYCH ANALIZA PROJEKTÓW ROZWOJOWYCH STUDIUM PRZYPADKU N JAK NARZĘDZIA N1 BEZWZGLĘDNY RACHUNEK OPŁACALNOŚCI : CZY WYSTARCZAJACO DOBRY? SZACOWANIE PRZEPŁYWÓW PIENIĘŻNYCH GENEROWANYCH PRZEZ PROJEKT TYPOWY NARZĘDZIA

Bardziej szczegółowo

Lista 7 i 8 Zysk księgowy i alternatywny Koszty alternatywne Koszty i utargi krańcowe Koszty produkcji w krótkim i długim okresie czasu

Lista 7 i 8 Zysk księgowy i alternatywny Koszty alternatywne Koszty i utargi krańcowe Koszty produkcji w krótkim i długim okresie czasu Zadanie 1. Pan Smith prowadzi prywatny biznes. W ubiegłym roku jego utarg wyniósł 55000, a koszty bezpośrednie 27000. Kapitał finansowy włożony w działalność zakładu wynosił przez cały rok 25000. Stopa

Bardziej szczegółowo

TEORIA DECYZJE KRÓTKOOKRESOWE

TEORIA DECYZJE KRÓTKOOKRESOWE TEORIA DECYZJE KRÓTKOOKRESOWE 1. Rozwiązywanie problemów decyzji krótkoterminowych Relacje między rozmiarami produkcji, kosztami i zyskiem wykorzystuje się w procesie badania opłacalności różnych wariantów

Bardziej szczegółowo

1. Udział dochodów z działalności rolniczej w dochodach gospodarstw domowych z użytkownikiem gospodarstwa rolnego w 2002 r.

1. Udział dochodów z działalności rolniczej w dochodach gospodarstw domowych z użytkownikiem gospodarstwa rolnego w 2002 r. 1 UWAGI ANALITYCZNE 1. Udział dochodów z działalności rolniczej w dochodach gospodarstw domowych z użytkownikiem gospodarstwa rolnego w 2002 r. W maju 2002 r. w województwie łódzkim było 209,4 tys. gospodarstw

Bardziej szczegółowo

przedsięwzięcia. Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej Strona 2 z 6

przedsięwzięcia. Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej Strona 2 z 6 I. Instrukcja sporządzania Studium Wykonalności przedsięwzięcia 1. Studium Wykonalności składa się z dwóch części: opisowej i obliczeniowej. 2. Studium Wykonalności dostarczane jest w wersji papierowej

Bardziej szczegółowo

RYNEK MIESZKANIOWY KWIECIEŃ 2015

RYNEK MIESZKANIOWY KWIECIEŃ 2015 X X X X X X X X X X RYNEK MESZKANOWY KWECEŃ Kwiecień był drugim rekordowym miesiącem pod względem sprzedaży mieszkań na rynku pierwotnym. Liczba sprzedanych mieszkań w ostatnim czasie większa była jedynie

Bardziej szczegółowo

System fotowoltaiczny Moc znamionowa równa 2 kwp nazwa projektu:

System fotowoltaiczny Moc znamionowa równa 2 kwp nazwa projektu: System fotowoltaiczny Moc znamionowa równa 2 kwp nazwa projektu: Zlokalizowany w woj. podkarpackim Klient Przykład raport ekonomiczny Grupa O5 Sp. z o.o. Starzyńskiego 11 - Rzeszów () Data: Rzeszów, 2015-03-08

Bardziej szczegółowo

II - Analiza ekonomiczno finansowa w biznesplanie na inwestornia.pl

II - Analiza ekonomiczno finansowa w biznesplanie na inwestornia.pl Praktyczny poradnik dla pomysłodawców: I - Oczekiwania inwestora względem pomysłu 1. Biznes plan powinien być możliwe szczegółowy. Musi prowokować do zadawania pytań i równocześnie nie pozostawiać u czytelnika

Bardziej szczegółowo

MATERIAŁ INFORMACYJNY

MATERIAŁ INFORMACYJNY MATERIAŁ INFORMACYJNY Strukturyzowane Certyfikaty Depozytowe Lokata Inwestycyjna Kurs na Złoto powiązane z ceną złota ze 100% ochroną zainwestowanego kapitału w Dniu Wykupu Emitent Bank BPH SA Numer Serii

Bardziej szczegółowo

Ekonomia II stopień ogólnoakademicki stacjonarne wszystkie Katedra Ekonomii i Zarządzania Dr Paweł Kozubek. kierunkowy. obowiązkowy polski III.

Ekonomia II stopień ogólnoakademicki stacjonarne wszystkie Katedra Ekonomii i Zarządzania Dr Paweł Kozubek. kierunkowy. obowiązkowy polski III. KARTA MODUŁU / KARTA PRZEDMIOTU Kod modułu Z-EKO2-577 Nazwa modułu Ocena efektywności projektów inwestycyjnych Nazwa modułu w języku angielskim Evaluation of efficiency of investment projects Obowiązuje

Bardziej szczegółowo

OPŁACALNOŚĆ INWESTYCJI

OPŁACALNOŚĆ INWESTYCJI 3/27/2011 Ewa Kusideł ekusidel@uni.lodz.pl 1 OPŁACALNOŚĆ INWESTYCJI www.kep.uni.lodz.pl\ewakusidel 3/27/2011 Inwestycje i ryzyko na rynku nieruchomości 2 Inwestycja Inwestycja Nakład na zwiększenie lub

Bardziej szczegółowo

Wartość przyszła pieniądza

Wartość przyszła pieniądza O koszcie kredytu nie można mówić jedynie na podstawie wysokości płaconych odsetek. Dla pożyczającego pieniądze najważniejszą kwestią jest kwota, jaką będzie musiał zapłacić za korzystanie z cudzych środków

Bardziej szczegółowo

Opłacalność odzysku ciepła w centralach wentylacyjnych

Opłacalność odzysku ciepła w centralach wentylacyjnych Opłacalność odzysku ciepła w centralach wentylacyjnych W oparciu o stworzony w formacie MS Excel kod obliczeniowy przeprowadzono analizę opłacalności stosowania wymienników krzyżowych, regeneratorów obrotowych,

Bardziej szczegółowo

Materiały uzupełniające do

Materiały uzupełniające do Dźwignia finansowa a ryzyko finansowe Przedsiębiorstwo korzystające z kapitału obcego jest narażone na ryzyko finansowe niepewność co do przyszłego poziomu zysku netto Materiały uzupełniające do wykładów

Bardziej szczegółowo

Analiza zależności liniowych

Analiza zależności liniowych Narzędzie do ustalenia, które zmienne są ważne dla Inwestora Analiza zależności liniowych Identyfikuje siłę i kierunek powiązania pomiędzy zmiennymi Umożliwia wybór zmiennych wpływających na giełdę Ustala

Bardziej szczegółowo

Spis treści: Wprowadzenie...9. Część pierwsza Rachunkowość podmiotów gospodarczych...11

Spis treści: Wprowadzenie...9. Część pierwsza Rachunkowość podmiotów gospodarczych...11 Spis treści: Wprowadzenie...9 Część pierwsza Rachunkowość podmiotów gospodarczych...11 1. Zarys historii rachunkowości oraz podstawy prawne jej prowadzenia w Polsce...11 1.1. Historia rachunkowości...11

Bardziej szczegółowo

ANALIZA WSKAŹNIKOWA. Prosta, szybka metoda oceny firmy.

ANALIZA WSKAŹNIKOWA. Prosta, szybka metoda oceny firmy. ANALIZA WSKAŹNIKOWA Prosta, szybka metoda oceny firmy. WSKAŹNIKI: Wskaźniki płynności Wskaźniki zadłużenia Wskaźniki operacyjności Wskaźniki rentowności Wskaźniki rynkowe Wskaźniki rynkowe: Szybkie wskaźniki

Bardziej szczegółowo

Czynniki warunkujące napływ bezpośrednich inwestycji zagranicznych w Polsce w latach 1990-2011 Dr Wojciech Przychodzeń Katedra Finansów Akademia

Czynniki warunkujące napływ bezpośrednich inwestycji zagranicznych w Polsce w latach 1990-2011 Dr Wojciech Przychodzeń Katedra Finansów Akademia Czynniki warunkujące napływ bezpośrednich inwestycji zagranicznych w Polsce w latach 1990-2011 Dr Wojciech Przychodzeń Katedra Finansów Akademia Leona Koźmińskiego Wprowadzenie (1) Celem artykułu jest

Bardziej szczegółowo

MATRYCA EFEKTÓW KSZTAŁCENIA

MATRYCA EFEKTÓW KSZTAŁCENIA ZAŁĄCZNIK NR 2 MATRYCA EFEKTÓW KSZTAŁCENIA Studia podyplomowe ZARZĄDZANIE FINANSAMI I MARKETING Przedmioty OPIS EFEKTÓW KSZTAŁCENIA Absolwent studiów podyplomowych - ZARZĄDZANIE FINANSAMI I MARKETING:

Bardziej szczegółowo

System Aukcyjny w praktyce przykładowa kalkulacja

System Aukcyjny w praktyce przykładowa kalkulacja System Aukcyjny w praktyce przykładowa kalkulacja Aukcja Cena referencyjna < 1 MW Stare instalacje OZE Cena ref. a > 1 MW Nowa ustawa OZE + Warunek Stopień wykorzystania mocy zainstalowanej elektrycznej

Bardziej szczegółowo

Analiza konsekwencji zmiany funduszu przez członków Amplico OFE

Analiza konsekwencji zmiany funduszu przez członków Amplico OFE Analiza konsekwencji zmiany funduszu przez członków Spis treści Metodologia...2 Sesja transferowa sierpień 2005...3 Sesja transferowa listopad 2005...4 Sesja transferowa luty 2006...5 Sesja transferowa

Bardziej szczegółowo

Finansowanie inwestycji rzeczowych w gospodarce rynkowej Ocena sytuacji finansowej przedsiębiorstwa wykład 3. dla 5. roku HM zaoczne.

Finansowanie inwestycji rzeczowych w gospodarce rynkowej Ocena sytuacji finansowej przedsiębiorstwa wykład 3. dla 5. roku HM zaoczne. Finansowanie inwestycji rzeczowych w gospodarce rynkowej Ocena sytuacji finansowej przedsiębiorstwa wykład 3. dla 5. roku HM zaoczne dr Adam Salomon Finansowanie inwestycji rzeczowych: Ocena sytuacji finansowej

Bardziej szczegółowo

Księgarnia PWN: Robert Machała - Praktyczne zarządzanie finansami firmy

Księgarnia PWN: Robert Machała - Praktyczne zarządzanie finansami firmy Księgarnia PWN: Robert Machała - Praktyczne zarządzanie finansami firmy Wstęp 1. do zarządzania finansami firmy 1.1. Zarządzanie firmą a budowanie jej wartości Obszary zarządzania przedsiębiorstwem Proces

Bardziej szczegółowo

RYNEK MIESZKANIOWY PAŹDZIERNIK 2015

RYNEK MIESZKANIOWY PAŹDZIERNIK 2015 RYNEK MESZKANOWY PAŹDZERNK Deweloperzy już od drugiej połowy 2013 roku cieszą się dobrymi wynikami sprzedażowymi, jednak dynamiczny wzrost sprzedaży mieszkań odnotowuje się od marca r., kiedy to Rada Polityki

Bardziej szczegółowo

Departament Bankowości Komercyjnej i Specjalistycznej oraz Instytucji Płatniczych URZĄD KOMISJI NADZORU FINANSOWEGO WARSZAWA, marzec 2016 r.

Departament Bankowości Komercyjnej i Specjalistycznej oraz Instytucji Płatniczych URZĄD KOMISJI NADZORU FINANSOWEGO WARSZAWA, marzec 2016 r. Opracowanie: Wydział Analiz Sektora Bankowego Departament Bankowości Komercyjnej i Specjalistycznej oraz Instytucji Płatniczych URZĄD KOMISJI NADZORU FINANSOWEGO WARSZAWA, marzec 201 r. W dniu 22 marca

Bardziej szczegółowo

Rentowność najmu przebiła lokaty i obligacje

Rentowność najmu przebiła lokaty i obligacje najmu przebiła lokaty i obligacje Autor: Emil Szweda, Bernard Waszczyk, Open Finance 13.09.2010. Portal finansowy IPO.pl Szczyt sezonu najmu, związany z napływem studentów na uczelnie i spadek oprocentowania

Bardziej szczegółowo

Rozdział 4. Profile regionalne małych i średnich przedsiębiorstw. Województwo dolnośląskie

Rozdział 4. Profile regionalne małych i średnich przedsiębiorstw. Województwo dolnośląskie Melania Nieć, Joanna Orłowska, Maja Wasilewska Rozdział 4. Profile regionalne małych i średnich przedsiębiorstw Województwo dolnośląskie Struktura podmiotowa przedsiębiorstw aktywnych W 2013 r. o ponad

Bardziej szczegółowo

Wskazówki rozwiązania zadań#

Wskazówki rozwiązania zadań# Terminy i skróty pochodzące z języka angielskiego: P - price - cena Q - quantity - ilość S - sales - sprzedaż VC - variable cost - koszt zmienny FC - fixed cost - koszt stały EBIT - Earnings before Intrest

Bardziej szczegółowo

Analiza rentowności domowej instalacji fotowoltaicznej w systemie gwarantowanych taryf stałych

Analiza rentowności domowej instalacji fotowoltaicznej w systemie gwarantowanych taryf stałych Analiza rentowności domowej instalacji fotowoltaicznej w systemie gwarantowanych taryf stałych Autor: Leszek Pstraś ( Energia Gigawat nr 8-9/2013) Ostatnia nowelizacja Prawa Energetycznego wprowadza wiele

Bardziej szczegółowo

ANALIZA WSKAŹNIKOWA WSKAŹNIKI PŁYNNOŚCI MATERIAŁY EDUKACYJNE. Wskaźnik bieżącej płynności

ANALIZA WSKAŹNIKOWA WSKAŹNIKI PŁYNNOŚCI MATERIAŁY EDUKACYJNE. Wskaźnik bieżącej płynności ANALIZA WSKAŹNIKOWA WSKAŹNIKI PŁYNNOŚCI Wskaźnik bieżącej płynności Informuje on, ile razy bieżące aktywa pokrywają bieżące zobowiązania firmy. Zmniejszenie wartości tak skonstruowanego wskaźnika poniżej

Bardziej szczegółowo

Wybrane wyniki badań dotyczących perspektyw rozwoju rynku kredytów mieszkaniowych w Polsce do 2015 roku zrealizowanych przez IBnGR

Wybrane wyniki badań dotyczących perspektyw rozwoju rynku kredytów mieszkaniowych w Polsce do 2015 roku zrealizowanych przez IBnGR Wybrane wyniki badań dotyczących perspektyw rozwoju rynku kredytów mieszkaniowych w Polsce do 2015 roku zrealizowanych przez IBnGR Gdańsk, marzec 2013 Scenariusz rozwoju rynku kredytów mieszkaniowych w

Bardziej szczegółowo

Imię, nazwisko i tytuł/stopień KOORDYNATORA (-ÓW) kursu/przedmiotu zatwierdzającego protokoły w systemie USOS

Imię, nazwisko i tytuł/stopień KOORDYNATORA (-ÓW) kursu/przedmiotu zatwierdzającego protokoły w systemie USOS SYLLABUS na rok akademicki 010/011 Tryb studiów Studia stacjonarne Kierunek studiów Ekonomia Poziom studiów Pierwszego stopnia Rok studiów/ semestr III/5 Specjalność Bez specjalności Kod katedry/zakładu

Bardziej szczegółowo

EV/EBITDA. Dług netto = Zobowiązania oprocentowane (Środki pieniężne + Ekwiwalenty)

EV/EBITDA. Dług netto = Zobowiązania oprocentowane (Środki pieniężne + Ekwiwalenty) EV/EBITDA EV/EBITDA jest wskaźnikiem porównawczym stosowanym przez wielu analityków, w celu znalezienia odpowiedniej spółki pod kątem potencjalnej inwestycji długoterminowej. Jest on trudniejszy do obliczenia

Bardziej szczegółowo

STUDIUM WYKONALNOŚCI INWESTYCJI PREZENTACJA WYNIKÓW

STUDIUM WYKONALNOŚCI INWESTYCJI PREZENTACJA WYNIKÓW Załącznik nr 1.1. Załącznik nr 1.1. STUDIUM WYKONALNOŚCI INWESTYCJI PREZENTACJA WYNIKÓW 477 Załącznik nr 1.1. Poniższy przykład ma na celu przybliżenie logiki wynikającej z Wytycznych. Założenia projekcji

Bardziej szczegółowo

Testy nieparametryczne

Testy nieparametryczne Testy nieparametryczne Testy nieparametryczne możemy stosować, gdy nie są spełnione założenia wymagane dla testów parametrycznych. Stosujemy je również, gdy dane można uporządkować według określonych kryteriów

Bardziej szczegółowo

Metoda DCF. Dla lepszego zobrazowania procesu przeprowadzania wyceny DCF, przedstawiona zostanie przykładowa wycena spółki.

Metoda DCF. Dla lepszego zobrazowania procesu przeprowadzania wyceny DCF, przedstawiona zostanie przykładowa wycena spółki. Metoda DCF Metoda DCF (ang. discounted cash flow), czyli zdyskontowanych przepływów pieniężnych to jedna z najpopularniejszych metod wyceny przedsiębiorstw stosowanych przez analityków. Celem tej metody

Bardziej szczegółowo

Prace magisterskie 1. Założenia pracy 2. Budowa portfela

Prace magisterskie 1. Założenia pracy 2. Budowa portfela 1. Założenia pracy 1 Założeniem niniejszej pracy jest stworzenie portfela inwestycyjnego przy pomocy modelu W.Sharpe a spełniającego następujące warunki: - wybór akcji 8 spółek + 2 papiery dłużne, - inwestycja

Bardziej szczegółowo

Fundusze 2w1 za czy przeciw?

Fundusze 2w1 za czy przeciw? Open Finance, 12.02.2009 r. Fundusze 2w1 za czy przeciw? Fundusze mieszane zrównoważone i stabilnego wzrostu są najczęściej wybieranym typem funduszy inwestycyjnych w naszym kraju. Alternatywą dla nich

Bardziej szczegółowo

Analiza wariancji. dr Janusz Górczyński

Analiza wariancji. dr Janusz Górczyński Analiza wariancji dr Janusz Górczyński Wprowadzenie Powiedzmy, że badamy pewną populację π, w której cecha Y ma rozkład N o średniej m i odchyleniu standardowym σ. Powiedzmy dalej, że istnieje pewien czynnik

Bardziej szczegółowo

Zmiany koniunktury w Polsce. Budownictwo na tle innych sektorów.

Zmiany koniunktury w Polsce. Budownictwo na tle innych sektorów. Elżbieta Adamowicz Instytut Rozwoju Gospodarczego Szkoła Główna Handlowa w Warszawie Zmiany koniunktury w Polsce. Budownictwo na tle innych sektorów. W badaniach koniunktury przedmiotem analizy są zmiany

Bardziej szczegółowo

Plan wykładu 8 Równowaga ogólna w małej gospodarce otwartej

Plan wykładu 8 Równowaga ogólna w małej gospodarce otwartej Plan wykładu 8 Równowaga ogólna w małej gospodarce otwartej 1. Model Mundella Fleminga 2. Dylemat polityki gospodarczej małej gospodarki otwartej 3. Skuteczność polityki monetarnej i fiskalnej w warunkach

Bardziej szczegółowo

RYNEK MIESZKANIOWY LIPIEC 2015

RYNEK MIESZKANIOWY LIPIEC 2015 RYNEK MESZKANOWY LPEC Deweloperzy już od drugiej połowy 2013 roku cieszą się dobrymi wynikami sprzedażowymi, jednak dynamiczny wzrost sprzedaży mieszkań odnotowuje się od marca, kiedy to Rada Polityki

Bardziej szczegółowo

Dr Julia Gorzelany - Plesińska

Dr Julia Gorzelany - Plesińska Przedsiębiorstwo. Teoria kosztów. Dr Julia Gorzelany - Plesińska Przedsiębiorstwo niezależna jednostka gospodarcza, posiadająca zasoby produkcyjne, która została utworzona w celu osiągania zysków ze sprzedaży

Bardziej szczegółowo

1. Jaką kwotę zgromadzimy po 3 latach na lokacie bankowej jeśli roczna NSP wynosi 4%, pierwsza wpłata wynosi 300 zl i jest dokonana na poczatku

1. Jaką kwotę zgromadzimy po 3 latach na lokacie bankowej jeśli roczna NSP wynosi 4%, pierwsza wpłata wynosi 300 zl i jest dokonana na poczatku 1. Jaką kwotę zgromadzimy po 3 latach na lokacie bankowej jeśli roczna NSP wynosi 4%, pierwsza wpłata wynosi 300 zl i jest dokonana na poczatku miesiąca a każda następna miesięczna wpłata jest (a) Większa

Bardziej szczegółowo

RYNEK MIESZKANIOWY SIERPIEŃ 2015

RYNEK MIESZKANIOWY SIERPIEŃ 2015 X X X X X X X X X X RYNEK MESZKANOWY SERPEŃ Deweloperzy już od drugiej połowy 2013 roku cieszą się dobrymi wynikami sprzedażowymi, jednak dynamiczny wzrost sprzedaży mieszkań odnotowuje się od marca, kiedy

Bardziej szczegółowo

W okresie pierwszych dwóch i pół roku istnienia funduszu ponad 50% podmiotów było lepszych od średniej.

W okresie pierwszych dwóch i pół roku istnienia funduszu ponad 50% podmiotów było lepszych od średniej. W okresie pierwszych dwóch i pół roku istnienia funduszu ponad 50% podmiotów było lepszych od średniej. Istnieje teoria, że fundusze inwestycyjne o stosunkowo krótkiej historii notowań mają tendencję do

Bardziej szczegółowo

Wieloletnia Prognoza Finansowa 2012-2020 SPIS TREŚCI

Wieloletnia Prognoza Finansowa 2012-2020 SPIS TREŚCI OBJAŚNIENIA PRZYJĘTYCH WARTOŚCI W WIELOLETNIEJ PROGNOZIE FINANSOWEJ GMINY KOLBUSZOWA NA LATA 2012-2020 1 SPIS TREŚCI 1. Wstęp... 3 2. Założenia do Wieloletniej Prognozy Finansowej... 4 2.1. Założenia makroekonomiczne...

Bardziej szczegółowo

METODA SYMPLEKS. Maciej Patan. Instytut Sterowania i Systemów Informatycznych Uniwersytet Zielonogórski

METODA SYMPLEKS. Maciej Patan. Instytut Sterowania i Systemów Informatycznych Uniwersytet Zielonogórski METODA SYMPLEKS Maciej Patan Uniwersytet Zielonogórski WSTĘP Algorytm Sympleks najpotężniejsza metoda rozwiązywania programów liniowych Metoda generuje ciąg dopuszczalnych rozwiązań x k w taki sposób,

Bardziej szczegółowo

WYRÓWNYWANIE POZIOMU ROZWOJU POLSKI I UNII EUROPEJSKIEJ

WYRÓWNYWANIE POZIOMU ROZWOJU POLSKI I UNII EUROPEJSKIEJ dr Barbara Ptaszyńska Wyższa Szkoła Bankowa w Poznaniu WYRÓWNYWANIE POZIOMU ROZWOJU POLSKI I UNII EUROPEJSKIEJ Wprowadzenie Podstawowym celem wspólnoty europejskiej jest wyrównanie poziomu rozwoju poszczególnych

Bardziej szczegółowo

88. Czysta stopa procentowa. 89. Rynkowa (nominalna) stopa procentowa. 90. Efektywna stopa procentowa. 91. Oprocentowanie składane. 92.

88. Czysta stopa procentowa. 89. Rynkowa (nominalna) stopa procentowa. 90. Efektywna stopa procentowa. 91. Oprocentowanie składane. 92. 34 Podstawowe pojęcia i zagadnienia mikroekonomii 88. zysta stopa procentowa zysta stopa procentowa jest teoretyczną ceną pieniądza, która ukształtowałaby się na rynku pod wpływem oddziaływania popytu

Bardziej szczegółowo

6 miesięczna LOKATA Strukturyzowana Czas Złotówki III

6 miesięczna LOKATA Strukturyzowana Czas Złotówki III 6 miesięczna LOKATA Strukturyzowana Czas Złotówki III Okres subskrypcji: 02.12.2011 07.12.2011 Okres trwania lokaty: 08.12.2011 08.06.2012 Aktywo bazowe: Kurs EUR/PLN ogłaszany na fixingu Narodowego Banku

Bardziej szczegółowo