MARKETING. Jolanta Stanienda. Tarnów Szkolenie dla społeczności romskiej. Konsultacja

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "MARKETING. Jolanta Stanienda. Tarnów 2007. Szkolenie dla społeczności romskiej. Konsultacja"

Transkrypt

1 Projekt A 0211d2 Inicjatywa na rzecz przedsiębiorczości Romów KXETANES-RAZEM Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego Jolanta Stanienda Konsultacja MARKETING Szkolenie dla społeczności romskiej Tarnów 2007 Koordynator Projektu: Małopolska Wyższa Szkoła Ekonomiczna w Tarnowie

2 Spis treści Wstęp... 3 I. Wprowadzenie do marketingu Potrzeby i pragnienia Popyt, podaż, równowaga rynkowa Produkt, wartość, cena, zadowolenie, wymiana, transakcje Produkty Wartość, cena, zadowolenie Wymiana, transakcje, związki Rynek Uczestnicy rynku Zasady marketingowe II. Otoczenie przedsiębiorstwa Istota i podział otoczenia przedsiębiorstwa Makrootoczenie przedsiębiorstwa Mikrootoczenie przedsiębiorstwa Marketingowe metody badania otoczenia przedsiębiorstwa III. Misja, wizja, cele marketingowe Identyfikacja misji oraz wizji przedsiębiorstwa IV. Planowanie marketingowe Istota planowania marketingowego Ustalenie strategii osiągania celów Pojęcie i rodzaje strategii marketingowej Strategie produktu Strategie rozwoju nowego produktu Strategie w różnych fazach cyklu życia Strategie marki produktu Strategie dystrybucji Strategie promocji Środki niezbędne do realizacji celów Ocena strategii marketingowych Literatura Spis tabel Spis rysunków Spis schematów

3 Wstęp Każde przedsiębiorstwo musi prowadzić analizę swoich zadań i otoczenia w którym się znajduje. Minęły czasy kiedy na rynku funkcjonowały przedsiębiorstwa, które nie zmieniały swoich sposobów działania. Obecnie rynek jest miejscem, na którym pojawiają się nowi konkurenci, wprowadzane są nowości, klienci szukają najkorzystniejszych ofert. Można powiedzieć, że przedsiębiorstwa biorą udział w wyścigu, którego trasa i przepisy ulegają ciągłym zmianom. Wcześniej do osiągnięcia sukcesu wystarczyło wyprodukować towar, reklamować go i sprzedać. Nazywano to marketingiem. Tak też potocznie rozumie się marketing i dzisiaj. Niektórzy sądzą, że marketing to właśnie sztuka szybkiej sprzedaży każdego towaru, który zostanie wyprodukowany przez przedsiębiorstwo. Takie pojmowanie i realizacja marketingu gwarantuje porażkę, ponieważ zadaniem marketingu jest nie tylko dokonanie sprzedaży, ale także, w coraz większym stopniu, zdobycie i utrzymanie klientów. Nie można zapomnieć o tym, że obecnie klienci mają duży wybór różnego rodzaju towarów. Ich wymagania są bardzo zróżnicowane i zmienne. Wobec prawie niekończących się możliwości wyboru, klienci wybierają oferty, które najlepiej odpowiadają ich potrzebom i oczekiwaniom. Nie dziwi zatem fakt, że sukces osiągają przedsiębiorstwa, których produkty najlepiej zadowalają klientów. W takich przedsiębiorstwach marketing nie jest ograniczony tylko do działu marketingu. Marketing jest realizowany w każdym dziale przedsiębiorstwa. Wobec wyzwań technologicznych, ekonomicznych i społecznych, przed jakimi stoją współczesne przedsiębiorstwa, na nowo odkrywa się znaczenie marketingu. Dziedzina marketingu tworzy na nowo swoje założenia, pojęcia, narzędzia i systemy po to, by umożliwić podejmowanie trafnych decyzji gospodarczych. 3

4 I. Wprowadzenie do marketingu 1. Potrzeby i pragnienia Marketing oochodzi od słowa rynek (ang. market). Jest definiowany w różny sposób, gdyż trudno znaleźć w języku polskim odpowiednik dla tego słowa. Przyjęto zatem, że jest to termin, którego się dokładnie nie tłumaczy. Ze względu na swą niejednorodność, do rozważań marketingowych stosuje się modele. Klasycznymi modelami są; podejścia japońskie, amerykańskie, europejskie. W podejściu japońskim podkreśla się przede wszystkim komunikacyjną rolę marketingu (tzw. 5 razy zero zero zapasów, zero papierów, zero spóźnień, zero wad, zero pomyłek). W podejściu amerykańskim i europejskim traktuje się marketing jako system instrumentów i procedur, za pomocą których oddziałuje się na rynek. Jedna z definicji (według Philipa Kotlera) określa marketing jest proces społeczny i zarządczy, dzięki któremu konkretne osoby i grupy otrzymują to, czego potrzebują i pragną osiągnąć poprzez tworzenie, oferowanie i wymianę posiadających wartość produktów. Definicja ta opiera się na następujących podstawowych pojęciach: potrzeby, pragnienia i popyt, produkty, wartość, cena i zadowolenie, wymiana, transakcje, związki, rynki, marketing i uczestnicy rynku. Myślenie marketingowe rozpoczyna się w momencie uświadomienia sobie istnienia ludzkich potrzeb i pragnień. Ludzie, aby przeżyć potrzebują jedzenia, powietrza, ubrania i schronienia. Poza tym odczuwają silną potrzebę odpoczynku, nauki i innych usług. Nie ma wątpliwości, że potrzeby i pragnienia ludzi są zmienne. Można dokonać wyraźnego rozróżnienia pomiędzy potrzebami, pragnieniami i popytem. Potrzeba ludzka to stan, w którym osoba odczuwa brak zaspokojenia. Ludzie potrzebują żywności, ubrania, schronienia, szacunku. Te potrzeby nie są 4

5 tworzone przez społeczeństwo lub przez osoby zajmujące się marketingiem. Istnieją one w naturze człowieka. Nie wszystkie potrzeby są jednakowo ważne dla człowieka. Znany psycholog Abraham Maslow opracował klasyfikacje potrzeb, tzw. piramidę Maslowa. Schemat 1 Potrzeby według piramidy Maslowa Klasyfikacja przedstawiona na schemacie 1 rozpoczyna się od potrzeb niezbędnych dla każdego człowieka do tego, aby żyć, a kończy się na potrzebach, które wywołują osobistą satysfakcję. Pragnienia są wyrazem szczególnego sposobu zaspokojenia potrzeb pierwotnych. Potrzeby te zaspokajane są w różny sposób w zależności od społeczeństwa. Australijscy aborygeni zaspokajają głód owocami kiwi, za ubiór służy im przepaska na biodrach, szacunek uzyskuje osoba nosząca naszyjnik muszli. Chociaż potrzeb ludzkich jest niewiele, pragnienia człowieka są różnorodne i wciąż zmieniają się pod wpływem społeczeństwa i instytucji. 5

6 2. Popyt, podaż, równowaga rynkowa Popyt to pragnienie posiadania określonych produktów, poparte możliwością i gotowością ich kupienia. Pragnienia stają się popytem w momencie, gdy poparte są siłą nabywczą. Wielu ludzi marzy o mercedesie, ale tylko nieliczni są w stanie go kupić. Przedsiębiorstwa muszą więc oszacować nie tylko ilu ludzi chciałoby mieć ich produkt, ale co ważniejsze, ilu z nich wyrazi gotowość i będzie go w stanie kupić. Popyt jest to łączna ilość towarów i usług, jaką nabywcy chcą nabyć przy poszczególnych poziomach cen. Podaż to łączna ilość towarów i usług, jaką producenci decydują się wytworzyć i dostarczyć na rynek przy różnych poziomach cen. Równowaga rynkowa to stan, gdy ilość towarów i usług, które kupujący zamierzają nabyć po danej cenie odpowiada ilości towarów i usług, które producenci zamierzają dostarczyć i sprzedać po danej cenie na rynku. Ilość/cena równoważąca popyt z podażą nazywana jest ilością/ceną równowagi. Odchylenie od ceny równowagi prowadzi do nierównowagi, powodując w przypadku: podaży większej od popytu pojawienie się nadwyżki rynkowej. Nadwyżka spowodowana jest tym, że rynek oferuje więcej niż jest w stanie wchłonąć. Zaczyna się wówczas gromadzenie zapasów i przedsiębiorstwa, aby sprzedać produkt obniżają ceną, a spadek ceny powoduje, że spada również produkcja. popytu większego od podaży pojawienie się niedoboru rynkowego, np.: w rolnictwie pojawienie się klęski nieurodzaju. W tej sytuacji konsumenci chcą kupić więcej dóbr niż oferują producenci. W przypadku wysokiego popytu, a niedostatecznej podaży producenci podnoszą cenę swoich towarów, co powoduje zmniejszenie popytu, a wzrost podaży. 6

7 3. Produkt, wartość, cena, zadowolenie, wymiana, transakcje 3.1 Produkty Ludzie zaspokajają swoje potrzeby i pragnienie za pomocą towarów i usług. Termin produkt oznacza zarówno towary jak i usługi. Produktem jest to, co można zaoferować w celu zaspokojenia potrzeby lub pragnienia. Częstym błędem popełnianym przez producentów jest przywiązywanie większej wagi do produktów fizycznych niż usług przenoszonych za ich pośrednictwem. Sprzedają oni produkt nie zapewniając zaspokojenia potrzeby. 3.2 Wartość, cena, zadowolenie Pojęciem kluczowym danego produktu jest wartość jaką stanowi on dla klienta. Klient ma bowiem określone potrzeby i pragnienia i chce, aby dany produkt zaspokoił je jak najlepiej. Wartość jest zatem dokonaną przez klienta oceną zdolności produktu do zaspokojenia jego potrzeb. Jednak zanim dokona on zakupu produktu, weźmie pod uwagę wartość produktu i jego ceną. Wybierze ten produkt, który posiada największą wartość w stosunku do ceny. 3.3 Wymiana, transakcje, związki Wymiana jest aktem otrzymania pożądanego produktu od innej osoby przez zaoferowanie czegoś w zamian (pieniądz, inny towar, usługa). Aby mogła zaistnieć wymiana musi być spełnionych pięć warunków: 1. muszą być przynajmniej dwie strony (kupujący i sprzedający), 2. każda ze stron posiada coś, co stanowi wartość dla drugiej strony, 3. każda ze stron jest w stanie się porozumieć i dostarczyć produkt, 4. każda ze stron ma możliwość przyjęcia bądź odrzucenia oferty, 5. każda ze stron wierzy, że jest rzeczą właściwą i wskazaną utrzymywanie kontaktów z drugą stroną. 7

8 Czy wymiana faktycznie będzie miała miejsce zależy od tego, czy dwie strony zgadzają się na warunki wymiany, która uczyni je zasobniejszymi niż przed wymianą. To właśnie z tego powodu wymianę określa się jako proces tworzenia wartości wymiana zazwyczaj przynosi korzyść obu stronom. Wymianę należy traktować jako proces, a nie jako zdarzenie. Dwie strony są zaangażowane w wymianę i jeżeli w wyniku negocjacji osiągają porozumienie, mówimy, że ma miejsce transakcja. Transakcja obejmuje kilka elementów: przynajmniej dwie rzeczy posiadające wartość, obopólnie uzgodnione warunki, czas porozumienia i miejsce porozumienia. Przykład Pan X przekaże panu Y 1000 zł i otrzyma za to telewizor klasyczna wymiana pieniężna. Przy dokonywaniu transakcji nie zawsze mamy doczynienia z pieniędzmi. W przypadku transakcji barterowej pan X przekaże panu Y lodówkę za pralkę. Transakcja barterowa może także polegać na wymianie usług pan X naprawi panu Y samochód w zamian za usługę stomatologiczną. 4. Rynek Rynek jest kategorią ekonomiczną ściśle związaną z gospodarką towarową. Tam gdzie jest towar i jego wymiana, mamy do czynienia z rynkiem. Jest wiele definicji rynku. Pierwotne pojęcie rynku oznaczało miejsce, gdzie zbierali się nabywcy i sprzedawcy, aby dokonać wymiany swoich towarów. Dla potrzeb marketingu najważniejsze są trzy ujęcia tego zagadnienia: 1. rynek w ujęciu technicznym, 2. rynek w ujęciu geograficznym, 3. rynek w ujęciu ekonomicznym. Rynek w ujęciu technicznym oznacza miejsce spotkań kupujących i sprzedających w celu dokonania aktu kupna/sprzedaży (wymiany) jarmark koni, bydła, skór tylko raz w roku. 8

9 Rynek w ujęciu geograficznym oznacza obszar o zbliżonych warunkach dokonywania transakcji chodzi o przestrzeń; lokalny, regionalny, krajowy, zagraniczny, światowy. Rynek w ujęciu ekonomicznym jest to ogół stosunków wymiany (towarowo-pieniężnej), jakie zachodzą między sprzedającymi (oferującymi dobra do sprzedaży), a kupującymi (zgłaszającymi zapotrzebowania na te dobra). Z rynkiem ekonomicznym związane są: podaż i popyt i równowaga rynkowa. Omawiając zagadnienie rynku należy również wspomnieć o dwóch istotnych pojęciach związanych z rynkiem, a istotnych dla przedsiębiorstwa: pojemność rynku i udział w rynku. Pojemność rynku to ilość lub wartość sprzedaży dóbr i usług w określonym czasie i na danym rynku. Udział w rynku określa przedsiębiorstwo porównując wielkość swojej sprzedaży do sprzedaży na danym rynku (pojemność) lub trzech największych konkurentów. 5. Uczestnicy rynku Aby mówić o rynku, wymianie i marketingu muszą być dwa podmioty rynku, tzn. kupujący (reprezentują popyt) i sprzedający (reprezentują podaż). Jeżeli jedna ze stron będzie bardziej aktywnie starać się doprowadzić do wymiany niż druga strona, pierwszą ze stron będziemy nazywać oferentem, natomiast drugą potencjalnym klientem. Na rynku obok sprzedającego i kupującego występuje jeszcze trzeci podmiot, a mianowicie konkurent. Konkurencja jest czymś normalnym w gospodarce wolnorynkowej i polega na rywalizacji jednostek gospodarczych o rynki zbytu, surowców, siły roboczej. Rozróżniana jest konkurencja doskonała i niedoskonała. Konkurencja doskonała występuje, gdy spełnione są dwa warunki: 1. wszystkie przedsiębiorstwa mają niewielkie udziały w rynku, 2. towary oferowane przez przedsiębiorstwa są identyczne. Konkurencja niedoskonała występuje wówczas, gdy: 9

10 1. sprzedaż przedsiębiorstwa ma relatywnie wysoki udział w rynku, 2. przedsiębiorstwo sprzedaje produkty wyraźnie różniące się od konkurencji. 6. Zasady marketingowe Z istoty marketingu wynikają określone zasady postępowania, które określone są zasadami marketingowymi. Do zasad tych należą: 1. zasada celowego wyboru i kształtowania rynku przedsiębiorstwa wynikająca z założenia, że w warunkach współczesnej gospodarki najważniejszym czynnikiem rozwoju przedsiębiorstwa jest zbiór rzeczywistych i potencjalnych nabywców. Wybór i zdefiniowanie rynku z którym wiąże się odniesienie sukcesu (rynku docelowego) jest decyzją strategiczną przedsiębiorstwa. Oczywiście podjęcie takiej decyzji wiąż się ze starannym rozpoznaniem szans i zagrożeń rynkowych. Zadaniem więc marketingu jest pozyskanie istniejących klientów lub wykreowanie nowych potrzeb, a następnie takie oddziaływanie na rynek, aby stał się on względnie trwałym i wydajnym źródłem dochodów przedsiębiorstwa. Nie można działać na rzecz wszystkich klientów, najlepiej wybrać jakąś grupę, np. emeryci, sportowcy, itp. 2. zasada badania rynku sukces przedsiębiorstwa zależeć będzie od dysponowania możliwie szczegółowymi informacjami na temat rynku. Dotyczyć one będą: potrzeb, pragnień, motywów postępowania konsumentów, czy potencjalnych nabywców, które będą kierować ich zachowaniami rynkowymi, stąd potrzeba badania rynku. 3. zasada zintegrowanego oddziaływania na rynek zasadą postępowania marketingowego jest oddziaływanie na rynek nie poszczególnymi instrumentami, ale właściwie ukształtowaną ich kompozycją, zestawem zwanym w skrócie marketing-mix. Marketing mix najbardziej znany jest jako zasada 4 P (product, price, place, promotion), czyli produkt, cena, miejsce (sprzedaży) i promocja. W rozwiązaniach praktycznych są to hasła, pod którymi kryją się ustalenia związane z odpowiedzią na pytania: Co należy zaoferować nabywcy i w jaki sposób wyróżnić swój produkt? 10

11 Na jakich warunkach finansowych produkt może wejść w posiadanie nabywcy? - dotyczy ceny Gdzie, kiedy i w jakich warunkach produkt będzie oferowany klientom? oraz W jaki sposób do nich dotrze? dotyczy dystrybucji W jaki sposób należy poinformować nabywcę o swojej ofercie i przekonać go do jej akceptacji? dotyczy promocji 4. zasada planowania działań rynkowych złożoność marketingu nakazuje działania marketingowe planować. Oznacza to konieczność zabrania i analizy odpowiednich informacji, a następnie przemyślenia i zaprojektowania zamierzonych działań i oceny przewidywanych skutków. 5. zasada kontroli skuteczności działań marketingowych kontrola powinna stwierdzać stopień realizacji planów oraz ujawniać przyczyny ewentualnych niepowodzeń. Wyniki kontroli mają ważne znaczenie dla planowania przyszłych działań. II. Otoczenie przedsiębiorstwa 1. Istota i podział otoczenia przedsiębiorstwa Każde działanie strategiczne musi być poprzedzone rozpoznaniem terenu działania. Przedsiębiorstwo ma szansę przetrwania (wygrywania) jeżeli stale diagnozuje (obserwuje i bada) swoje otoczenie. Ze względu na dynamikę zmian w otoczeniu przedsiębiorstwa raz zdobyta pozycja lidera może ulec szybkiej zmianie na pozycję ostatniego. Kompleksowa analiza otoczenia umożliwia dostrzeżenie w porę zagrożeń, ale także szans rozwojowych. Diagnozowanie przedsiębiorstwa, to czynności analityczne zmierzające do oceny stanu przedsiębiorstwa w jego poszczególnych obszarach działania. Diagnoza ma wskazać zdrowe i chore sytuacje przedsiębiorstwa, a także obszary koniecznych zmian i sposób poprawy dalszego funkcjonowania i rozwoju przedsiębiorstwa. Diagnoza jest niezbędnym etapem każdego działania decyzyjnego bez informacji nie można podjąć dobrej decyzji. 11

12 Diagnoza sytuacji przedsiębiorstwa i otoczenia wymaga określenia jego struktury. Powszechnie uznany jest podział otoczenia przedsiębiorstwa na makrootoczenie i mikrootoczenie nazywane także otoczeniem konkurencyjnym. Rysunek 1 prezentuje podział otoczenia przedsiębiorstwa. Rysunek 1 Otoczenie przedsiębiorstwa MAKROOTOCZENIE prawne ekonomiczne konkurencja potencjalna technologiczne dostawcy FIRMA nabywcy społeczne konkurencja substytucyjna MIKROOTOCZENIE międzynarodowe demograficzne 12

13 2. Makrootoczenie przedsiębiorstwa Makrootoczenie to zespół warunków funkcjonowania przedsiębiorstwa wynikających z tego, że działo ono w określonym kraju, regionie, w danym układzie politycznym i społecznym, a nawet w danej strefie klimatycznej. Cechą makrootoczenia jest to, że określa ono w sposób bardzo istotny możliwości funkcjonowania i rozwoju przedsiębiorstwa, ale przedsiębiorstwo nie jest w stanie zmienić tych warunków. Z punktu widzenia przedsiębiorstwa warunki tworzone przez makrootoczenie są datami, zjawiskami, które należy badać, znać i umieć przewidywać. Warto również wiedzieć, że makrootoczenie: tworzy szanse i zagrożenia dla funkcjonowania każdego przedsiębiorstwa, nie jest jednakowe dla wszystkich przedsiębiorstw, składa się z segmentów ekonomicznego, politycznego, technologicznego, społecznego, demograficznego, międzynarodowego, w których można określić i zbadać trendy i zależności między nimi. Wśród czynników ekonomicznych coraz większy wpływ na przedsiębiorstwa i konsumentów mają czynniki globalne, do których należą: Znaczące przyspieszenie międzynarodowego transportu, komunikacji i transakcji finansowych, prowadzące do gwałtownego wzrostu światowego handlu i inwestycji, zwłaszcza handlu trójbiegunowego (Ameryka Północna, Europa Zachodnia, Daleki Wschód). Przeniesienie zdolności produkcyjnych i kompetencji do krajów o niższych kosztach produkcji. Rosnące znaczenie gospodarcze niektórych krajów azjatyckich na rynkach światowych. Powstanie bloków handlowych, składających się z sygnatariuszy takich organizacji, jak Unia Europejska, NAFTA. Głębokie problemy zadłużenia części krajów połączone z rosnącym osłabieniem międzynarodowego systemu finansowego. Coraz powszechniejsze stosowanie barteru i transakcji gotówkowowymiennych do wsparcia transakcji międzynarodowych. 13

14 Zwrot w kierunku gospodarek rynkowych w byłych krajach socjalistycznych wraz z intensywną prywatyzacją firm państwowych. Gwałtowne rozpowszechnianie się globalnych stylów życia. Stopniowe otwieranie się nowych wielkich rynków, czyli Chin, Indii, Europy Wschodniej, krajów arabskich i Ameryki Południowej. Nasilająca się tendencja korporacji wielonarodowych do wykraczania poza terytorium i osobowość jednego kraju, żeby stać się firmami transnarodowymi. Wzrastająca liczba korporacyjnych aliansów strategicznych przekraczających granice. Nasilające się konflikty etniczne i religijne w niektórych krajach i regionach. Rozwój marek globalnych w sektorach motoryzacji, żywności, ubrań i elektroniki. W gwałtownie zmieniającej się sytuacji globalnej przedsiębiorstwo musi obserwować sześć głównych czynników: demograficzne, ekonomiczne, naturalne, polityczno-prawne, społeczno-kulturowe. Mimo, że czynniki te będziemy rozważać oddzielnie, to specjaliści od spraw marketingu muszą zwracać uwagę na ich wzajemne oddziaływanie, ponieważ prowadzi ono do powstania nowych szans i zagrożeń. Otoczenie demograficzne to zmiany w strukturze społeczeństwa. Niezwykle ważne są wielkość i tempo wzrostu populacji w miastach, regionach, krajach, rozkład grup wiekowych, struktura etniczna, poziom wykształcenia, zwyczaje w gospodarstwach domowych. Charakterystycznym zjawiskiem współczesności jest starzenie się społeczeństwa w Europie, co pociąga za sobą określone skutki. Gdyby przedstawić świat jako wioskę zamieszkałą przez 1000 osób, struktura jej wyglądałaby tak jak w tabeli 1. Eksplozja populacji światowej budzi poważne obawy z dwóch powodów: 1. określone zasoby potrzebne ludziom do życia (paliwo, żywność, surowce mineralne) mogą się wyczerpać, gdyż są ograniczone, 2. populacja najszybciej rośnie w krajach, które na to najmniej stać (mniej rozwinięte rejony świata zamieszkuje około 80% światowej populacji i 14

15 odsetek ten zwiększa się o 2% rocznie, podczas gdy populacja w bardziej rozwiniętych krajach rośnie zaledwie w tempie 0,6% rocznie). Struktura ludności na świecie w 2007 roku Tabela 1 Wyszczególnienie Struktura na 1000 osób (w %) 520 kobiet mężczyzn dzieci osób powyżej 65 roku życia 6 10 absolwentów uczelni wyższych dorosłych analfabetów 33,5 52 osoby z Ameryki Północnej 5,2 55 osoby z Rosji 5,5 84 osoby z Ameryki Południowej 8,4 95 osób z Europy 9,5 134 osoby z Afryki 13,4 584 osoby z Azji 58,4 165 osób mówiłoby po mandaryńsku 16,5 86 osób mówiłoby po angielsku 8,6 83 osób mówiłoby w języku hindi 8,3 64 osób mówiłoby po hiszpańsku 6,4 58 osób mówiłoby po rosyjsku 5,8 37 osób mówiłoby po arabsku 3,7 Reszta w ponad 200 językach 50,7 329 osób to chrześcijanie 32,9 178 osób to muzułmanie 17,8 132 osób to hindusi 13,2 62 osób to buddyści 6,2 3 osób to żydzi 0,3 167 nie wyznawałoby żadnej religii 16,7 45 osób to ateiści 4,5 84 osoby prezentowałyby jeszcze inne opcje 8,4 Źródło: P. Kotler, Marketing, s

16 Populacje poszczególnych krajów różnią się pod względem wielkości grup wiekowych. Na jednym końcu znajduje się Meksyk, kraj młodej populacji o gwałtownym wzroście, na drugim końcu Japonia, kraj o jednej z najstarszych populacji świata. Państwa różnią się także pod względem struktury etnicznej i rasowej. Na jednym końcu znajduje się Japonia, gdzie prawie każdy obywatel to Japończyk, na przeciwległym Stany Zjednoczone, kraj niemal wszystkich nacji. Każda grupa ma specyficzne pragnienia i zachowania zakupowe. Zróżnicowanie sięga poza rynki etniczne, dlatego że ponad 52 miliony Amerykanów cierpi na różnego rodzaju kalectwa, tworząc rynek dla firm oferujących dostawy do domu i dla wielu usług medycznych. Każde społeczeństwo dzieli się także na pięć grup edukacyjnych: analfabetów, osoby które rzuciły szkołę średnią, absolwentów szkół średnich, absolwentów wyższych uczelni i osoby z wykształceniem fachowym (licencjat). W Japonii 99% populacji potrafi pisać i czytać, w USA 10-15% analfabeci i 36% populacji to absolwenci wyższych uczelni (jeden z najwyższych wskaźników na świecie). Zatem jest tam duży popyt na dobrą literaturę, czasopisma branżowe. Ruchy migracyjne wewnątrz krajów i pomiędzy nimi nasiliły się. Kiedy grupy cudzoziemców szukają azylu politycznego w innych krajach, budzi to sprzeciw społeczności lokalnej. USA napływ ludności z Meksyku, Karaibów i niektórych krajów azjatyckich. Ruchy migracyjne to także przenoszenie się mieszkańców wsi do miast lub odwrotnie. Współcześnie w USA i nie tylko powrót na wieś. Zyski z trendu powrotu na wieś może przynieść między innymi obsługa rosnącego segmentu (small office home office, małe biuro biuro w domu). Rezultatem tych zmian demograficznych jest dzielenie rynku masowego na mikrorynki, zróżnicowane pod względem płci, wieku, pochodzenia etnicznego, wykształcenia, stylu życia i innych cech. Pozytywne jest to, że trendy demograficzne nie zmieniają się szybko. Otoczenie ekonomiczne przedsiębiorstwa jest wyznaczane przez kondycję ekonomiczną gospodarki rozwój, stagnacja, recesja. Najważniejszymi wskaźnikami są: PKB, inflacja, spożycie indywidualne, inwestycje, eksport, import, stopa bezrobocia. 16

17 Kraje różnią się pod względem poziomu i rozdziału dochodów oraz struktury przemysłowej. Istnieją cztery rodzaje struktur przemysłowych: gospodarka naturalna (występuje w niej niewiele możliwości dla specjalistów od spraw marketingu), gospodarki eksportujące surowce naturalne (Zair miedź, Arabia Saudyjska ropa), gospodarki uprzemysławiające się (Indie, Egipt, Filipiny), gdzie nowa klasa bogatych i rosnąca klasa średnia generują popyt na nowe rodzaje towarów, gospodarki uprzemysłowione, gdzie znajdują się atrakcyjne rynki dla wszelkiego rodzaju towarów. Specjaliści od spraw marketingu często dzielą kraje według pięciu wzorów podziału dochodów: 1. bardzo niskie dochody, 2. przede wszystkim niskie dochody, 3. bardzo niskie i bardzo wysokie dochody, 4. niskie, średnie, wysokie dochody, 5. przede wszystkim średnie dochody. W ciągu ostatnich 30 lat bogaci stali się jeszcze bogatsi, klasa średnia się skurczyła, a biedni pozostali biednymi. Prowadzi to do tworzenia dwuwarstwowego rynku, gdzie bogaci ludzie kupują dobra luksusowe, a ludzie z klasy pracującej wydają pieniądze coraz bardziej ostrożnie, kupując w sklepach oferujących rabaty i przyfabrycznych sklepach producenta albo wybierając tańsze marki. Największe straty z powodu takich zmian ponoszą detaliści sprzedający towary w średnich cenach. Na wydatki klienta maja wpływ oszczędności, długi i dostępność kredytu. Np. Japończycy odkładają około 13,1 % dochodów, podczas gdy Amerykanie 4,7 %. W rezultacie banki japońskie były w stanie pożyczyć japońskim firmom pieniądze na dużo niższy procent niż banki amerykańskie firmom amerykańskim. Pogarszanie się środowiska naturalnego to podstawowy problem w skali globalnej. W wielu miejscach na świecie zanieczyszczenie powietrza i wody 17

18 osiągnęło niebezpieczny poziom. Duże obawy budzi efekt cieplarniany, powstający w wyniku spalania węgla, ropy i niszczenia powłoki ozonowej. Jednym z następstw wzrostu temperatur będzie dalsze topnienie lodowców. Stopnieją na przykład wszystkie lodowce Grenlandii i choć do ich zupełnego zniknięcia pozostało jeszcze całe tysiąc lat, topnienie będzie najszybciej postępować na przestrzeni najbliższych stuleci. Już teraz grenlandzkie lodowce topnieją w ponad dwukrotnie szybszym tempie, niż miało to miejsce jeszcze w latach 90. Jeśli klimat będzie ocieplać się w takim stopniu, jak przewidują klimatolodzy, za 50 lat znaczne połacie Alp mogą być zupełnie wolne od lodowców. Należy się również spodziewać podnoszenie się poziomu wody w morzach. Gdyby stopniały wszystkie lody Grenlandii, poziom wody w morzach podniósłby się o 7 m, a rozległe tereny u wybrzeży Florydy - podobnie jak większa część terytorium Bangladeszu - znalazłyby się pod wodą. Częściej będą też występowały pogodowe ekstrema: jedne obszary na przykład północna, wschodnia i środkowa Europa ucierpią prawdopodobnie na skutek częstszych powodzi, podczas gdy inne, jak chociażby południe Europy mogą zostać dotknięte intensywniejszymi suszami. Przewidywania mówią także o wzrastającej sile tajfunów i huraganów. Tropikalne cyklony, oberwania chmur, fale upałów, lawiny błotne i osunięcia ziemi, a także spowodowane suszą gigantyczne pożary - wszystko wskazuje na to, że tego typu zjawisk nie zabraknie w XXI wieku. Zasoby ziemi dzielą się na nieograniczone i ograniczone odnawialne i ograniczone nieodnawialne. Wyczerpywanie się zasobów nieograniczonych (powietrze, woda) zaczyna stopniowo stanowić problem. Ograniczone zasoby odnawialne (lasy, żywność) muszą być używane rozsądnie. Zasoby ograniczone nieodnawialne (ropa naftowa, węgiel, platyna, cynk, srebro) są także źródłem znacznych problemów. Zwiększone koszty energii (ropa) firmy szukają nowych sposobów wykorzystania energii słonecznej, nuklearnej, wiatrowej, geotermalnej, itd. Firma, która osiągnie sukces w tej dziedzinie zdobędzie fortunę (napędzanie samochodów jaką energią). 18

19 Otoczenie technologiczne jednym z głównych czynników kształtujących życie ludzi jest technologia. Technologia przyniosła nam takie cuda jak penicylina, operacja na otwartym sercu i takie potworności jak bomba nuklearna. Każda nowa technologia to siła kreatywnej destrukcji. Tranzystory zniszczyły lampy próżniowe, ksereografia - kalkę maszynową, transport samochodowy jest konkurencja dla kolei, a telewizja dla gazet. Wzrost gospodarczy zależy od liczby nowych technologii. Niestety odkrycia technologiczne nie pojawiają się w regularnych odstępach. Dlatego specjaliści od marketingu muszą obserwować: tempo zmian, szanse na innowacje, wielkość budżetu na B+R i wzrost liczby przepisów prawnych. Rodzą się nowe koncepcje, a czas pomiędzy ich powstawaniem i wdrożeniem praktycznie skurczył się do zera. Jeżeli chodzi o wydatki na działalność B+R liderem jest USA. Na otoczenie społeczne kulturowe ma wpływ społeczeństwo, które kształtuje nasze przekonania, wartości i normy. Specjaliści od spraw marketingu musza zatem oferować produkty, które odpowiadają podstawowym i drugorzędnym wartościom społecznym i muszą odpowiadać na potrzeby różnych subkultur, będących częścią społeczeństwa. Problemy społeczne to bezrobocie, niska wydajność pracy, obszary biedy, nowe zagrożenia zdrowotne. Otoczenie polityczne prawne ma ogromne znaczenie na funkcjonowanie podmiotów na rynku. Decyzje marketingowe kształtowane są także przy uwzględnieniu wydarzeń politycznych i prawnych. Na otoczenie to składają się przepisy, decyzje agencji rządowych i grup nacisku, które kształtują i ograniczają działania różnych organizacji i osób. Czasem prawa te stwarzają nowe szanse dla biznesu. Np. obowiązujące przepisy dotyczące recyklingu zadecydowały o rozwoju przemysłu odzyskiwania odpadów, co zaowocowało powstaniem wielu firm tworzących nowe produkty z surowców wtórnych. Ustawodawstwo odnoszące się do biznesu ma trzy cele: ochrona firm przed nieuczciwą konkurencją, ochronę konsumentów przed nieuczciwymi praktykami biznesowymi, 19

20 ochronę interesów społecznych przed skutkami nieograniczonych działań biznesowych. Wpływ przepisów na biznes jest w ostatnich latach coraz większy. Komisja Europejska opracowała szereg nowych podstaw prawnych dotyczących konkurencji, standardów produktu, odpowiedzialności producenta i transakcji handlowych. Np. w Norwegii zabronione są niektóre formy promocji bony premiowe, konkursy, nagrody jako narzędzie niewłaściwe lub nieuczciwe. Tajlandia nałożyła na krajowych przetwórców żywności obowiązek umieszczenia w swojej ofercie również tańszych marek, żeby konsumenci o niższych dochodach mogli sobie na nie pozwoli. W Indiach firmy sprzedające żywność muszą mieć odpowiednie zezwolenie, żeby wprowadzić na rynek marki kopiujące inne, jak napój typu cola, czy ryż. 3. Mikrootoczenie przedsiębiorstwa Mikrootoczenie (otoczenie konkurencyjne) jest dla przedsiębiorstwa łatwiejsze do zidentyfikowania i obserwacji. W skład otoczenia konkurencyjnego wchodzą wszystkie podmioty gospodarcze, które mają z przedsiębiorstwem powiązania kooperacyjne lub konkurencyjne dostawcy, nabywcy, konkurenci. Warto również wiedzieć, że: możliwość oddziaływania przedsiębiorstwa na otoczenie konkurencyjne jest zróżnicowana, możliwość kształtowania stosunków z otoczeniem przemysłowym zależy od pozycji konkurencyjnej przedsiębiorstwa. Możliwość oddziaływania przedsiębiorstwa na poszczególne elementy mikrootoczenia jest uzależniona od aktualnej pozycji konkurencyjnej. 20

ZARZĄDZANIE STRATEGICZNE. mgr Filip Januszewski

ZARZĄDZANIE STRATEGICZNE. mgr Filip Januszewski ZARZĄDZANIE STRATEGICZNE mgr Filip Januszewski Wprowadzenie filip.januszewski@wsl.com.pl Katedra Ekonomii i Marketingu warunki zaliczenia obecności 2 Ewolucja zarządzania Planowanie krótkookresowe Planowanie

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy W jaki sposób firmy tworzą strategie? Prof. nadzw. dr hab. Justyna Światowiec-Szczepańska Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu 19 listopada 2015 r. Dr Tomaszie Projektami

Bardziej szczegółowo

MARKETING USŁUG ZDROWOTNYCH

MARKETING USŁUG ZDROWOTNYCH MARKETING USŁUG ZDROWOTNYCH Beata Nowotarska-Romaniak wydanie 3. zmienione Warszawa 2013 SPIS TREŚCI Wstęp... 7 Rozdział 1. Istota marketingu usług zdrowotnych... 11 1.1. System marketingu usług... 11

Bardziej szczegółowo

Akademia Młodego Ekonomisty

Akademia Młodego Ekonomisty Akademia Młodego Ekonomisty Zwycięskie strategie przedsiębiorstw Prof. Justyna Światowiec-Szczepańska Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu 9 kwietnia 2015 r. Podstawowe czynności w formułowaniu strategii

Bardziej szczegółowo

ISTOTA MARKETINGU - DEFINICJE (1)

ISTOTA MARKETINGU - DEFINICJE (1) ISTOTA MARKETINGU ISTOTA MARKETINGU - DEFINICJE (1) MARKETING - to proces kreowania wartości na rynku Klient kupuje to co stanowi dla niego wartość. Marketing ma stworzyć takie wartości (np. renomę marki,

Bardziej szczegółowo

Badania rynku. Paulina Drozda

Badania rynku. Paulina Drozda Badania rynku Paulina Drozda BADANIE RYNKU I JEGO MIEJSCE W MARKETINGU CZYM JEST MARKETING? Marketing Marketing w nowym sensie jest procesem zaspokajania potrzeb klientów Zajmuje się badaniem potrzeb ludzkich

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie marketingowe

Zarządzanie marketingowe Zarządzanie marketingowe 1. Pojęcie i wymiary zarządzania. 2. Struktura zarządzania przedsiębiorstwem (rys.). 3. Przedmiot i funkcje marketingu. 4. Naczelne zasady i główne zadanie marketingu. 5. Proces

Bardziej szczegółowo

LABORATORIUM 1 - zarządzanie operacyjne

LABORATORIUM 1 - zarządzanie operacyjne LABORATORIUM 1 - zarządzanie operacyjne Konkurencja a procesy operacyjne W czasie nasilających się procesów globalizacyjnych akcent działań konkurencyjnych przesuwa się z obszaru generowania znakomitych

Bardziej szczegółowo

Planowanie w przedsiębiorstwie handlowym

Planowanie w przedsiębiorstwie handlowym Planowanie strategiczne Etapy planowania Planowanie w przedsiębiorstwie handlowym Planowanie jest procesem podejmowania decyzji co do pożądanego przyszłego stanu przedsiębiorstwa i dzieli się na dwa podstawowe

Bardziej szczegółowo

Akademia Młodego Ekonomisty

Akademia Młodego Ekonomisty Akademia Młodego Ekonomisty Zwycięskie strategie przedsiębiorstw dr Grzegorz Głód Uniwersytet Ekonomiczny w Katowicach 23 marca 2015 r. Być konkurencyjnym??? Najlepszym sposobem przewidywania przyszłości

Bardziej szczegółowo

Podstawy Marketingu. Marketing zagadnienia wstępne

Podstawy Marketingu. Marketing zagadnienia wstępne Podstawy Marketingu Marketing zagadnienia wstępne Definicje marketingu: Marketing to zyskowne zaspokajanie potrzeb konsumentów /Kotler 1994/. Marketing to kombinacja czynników, które należy brać pod uwagę

Bardziej szczegółowo

Ekonomika Transportu. Przedsiębiorstwo transportowe. Przedsiębiorstwo transportowe. Przedsiębiorstwo transportowe. Przedsiębiorstwo transportowe

Ekonomika Transportu. Przedsiębiorstwo transportowe. Przedsiębiorstwo transportowe. Przedsiębiorstwo transportowe. Przedsiębiorstwo transportowe Ekonomika Transportu każda zorganizowana postać podażowej strony rynku usług przemieszczania, mająca swoją nazwę i oferującą specyficzny produkt - usługę transportową Cechy: odrębność ekonomiczna odrębność

Bardziej szczegółowo

Badania Marketingowe. Kalina Grzesiuk

Badania Marketingowe. Kalina Grzesiuk Badania Marketingowe Kalina Grzesiuk definicja Badania marketingowe systematyczny i obiektywny proces gromadzenia, przetwarzania oraz prezentacji informacji na potrzeby podejmowania decyzji marketingowych.

Bardziej szczegółowo

ZALECANA LITERATURA:

ZALECANA LITERATURA: ZALECANA LITERATURA: Marketing. Sposób myślenia i działania. Red. J. Perenc. Wydawnictwo Naukowe US, Szczecin 2002 A. Smalec, G. Rosa, L. Gracz: Marketing przewodnik do ćwiczeń. Wydawnictwo Naukowe US,

Bardziej szczegółowo

Wydział Nauk Ekonomicznych i Technicznych Państwowej Szkoły Wyższej im. Papieża Jana Pawła II w Białej Podlaskiej

Wydział Nauk Ekonomicznych i Technicznych Państwowej Szkoły Wyższej im. Papieża Jana Pawła II w Białej Podlaskiej Wydział Nauk Ekonomicznych i Technicznych Państwowej Szkoły Wyższej im. Papieża Jana Pawła II w Białej Podlaskiej Zestaw pytań do egzaminu licencjackiego na kierunku Zarządzanie Zestaw pytań do egzaminu

Bardziej szczegółowo

Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu Wydział Ekonomii, Zarządzania i Turystyki Katedra Marketingu i Zarządzania Gospodarką Turystyczną

Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu Wydział Ekonomii, Zarządzania i Turystyki Katedra Marketingu i Zarządzania Gospodarką Turystyczną Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu Wydział Ekonomii, Zarządzania i Turystyki Katedra Marketingu i Zarządzania Gospodarką Turystyczną dr Izabela Michalska-Dudek MARKETING Program zajęć Konsultacje: piątki

Bardziej szczegółowo

SEGMENTACJA RYNKU A TYPY MARKETINGU

SEGMENTACJA RYNKU A TYPY MARKETINGU SEGMENTACJA SEGMENTACJA...... to proces podziału rynku na podstawie określonych kryteriów na względnie homogeniczne rynki cząstkowe (względnie jednorodne grupy konsumentów) nazywane SEGMENTAMI, które wyznaczają

Bardziej szczegółowo

PRODUKT (product) CENA (price) PROMOCJA (promotion) DYSTRYBUCJA (place) 7 (P) (+ Process, Personnel, Physical Evidence)

PRODUKT (product) CENA (price) PROMOCJA (promotion) DYSTRYBUCJA (place) 7 (P) (+ Process, Personnel, Physical Evidence) Marketing-mix Klasyfikacja środków konkurencji wg McCarthy ego - 4 P Cena w marketingu dr Grzegorz Mazurek PRODUKT (product) CENA (price) DYSTRYBUCJA (place) PROMOCJA (promotion) 7 (P) (+ Process, Personnel,

Bardziej szczegółowo

Proces tworzenia wartości w łańcuchu logistycznym. prof. PŁ dr hab. inż. Andrzej Szymonik 2014/2015

Proces tworzenia wartości w łańcuchu logistycznym. prof. PŁ dr hab. inż. Andrzej Szymonik  2014/2015 Proces tworzenia wartości w łańcuchu logistycznym prof. PŁ dr hab. inż. Andrzej Szymonik www.gen-prof.pl 2014/2015 Proces Proces def: 1. Uporządkowany w czasie ciąg zmian i stanów zachodzących po sobie.

Bardziej szczegółowo

DEFINICJA RYNKU Wrzoska Balcerowicza

DEFINICJA RYNKU Wrzoska Balcerowicza DEFINICJA RYNKU Wg W. Wrzoska: rynek to ogół stosunków zachodzących między podmiotami uczestniczącymi w procesach wymiany. Tymi podmiotami są sprzedawcy i nabywcy, którzy reprezentują podaż, popyt, a także

Bardziej szczegółowo

Analiza strategiczna jest etapem procesu formułowania strategii działania. To na jej podstawie dokonuje się wyboru wariantu strategicznego, określa

Analiza strategiczna jest etapem procesu formułowania strategii działania. To na jej podstawie dokonuje się wyboru wariantu strategicznego, określa Planowanie strategiczne w klubie sportowym Jolanta Żyśko Akademia Wychowania Fizycznego w Warszawie Planowanie strategiczne - definicja Planowanie strategiczne to proces, w którym określa się, drogę rozwoju

Bardziej szczegółowo

Strategie wspó³zawodnictwa

Strategie wspó³zawodnictwa Strategie wspó³zawodnictwa W MESE można opracować trzy podstawowe strategie: 1) niskich cen (dużej ilości), 2) wysokich cen, 3) średnich cen. STRATEGIA NISKICH CEN (DUŻEJ ILOŚCI) Strategia ta wykorzystuje

Bardziej szczegółowo

Cztery rodzaje działań związanych z procesem planowania

Cztery rodzaje działań związanych z procesem planowania Najczęściej stosowane strategie planowania w przedsiębiorstwach handlowych Cztery rodzaje działań związanych z procesem planowania Określenie misji firmy Określenie Strategicznych Jednostek Biznesu (SJB)

Bardziej szczegółowo

Wydział Nauk Ekonomicznych i Technicznych Państwowej Szkoły Wyższej im. Papieża Jana Pawła II w Białej Podlaskiej

Wydział Nauk Ekonomicznych i Technicznych Państwowej Szkoły Wyższej im. Papieża Jana Pawła II w Białej Podlaskiej Wydział Nauk Ekonomicznych i Technicznych Państwowej Szkoły Wyższej im. Papieża Jana Pawła II w Białej Podlaskiej Zestaw pytań do egzaminu licencjackiego na kierunku Zarządzanie Zestaw pytań do egzaminu

Bardziej szczegółowo

Otoczenie organizacji

Otoczenie organizacji Otoczenie organizacji Rodzaje otoczenia przedsiębiorstwa: makrootoczenie mezootoczenie otoczenie konkurencyjne Makrootoczenie jest to zespół warunków funkcjonowania przedsiębiorstwa wynikający z tego,

Bardziej szczegółowo

Systematyka rynku. Pojecie rynku. 1. Ujecie historyczne (techniczne)

Systematyka rynku. Pojecie rynku. 1. Ujecie historyczne (techniczne) Systematyka rynku Pojecie rynku 1. Ujecie historyczne (techniczne) Rynek - miejsce spotkań kupujących i sprzedających, którzy dokonują transakcji wymiennych. 2. Ujęcie ekonomiczne (klasyczne) Rynek - ogół

Bardziej szczegółowo

WSPÓŁCZESNA ANALIZA STRATEGII

WSPÓŁCZESNA ANALIZA STRATEGII WSPÓŁCZESNA ANALIZA STRATEGII Przedmowa CZĘŚĆ I. WSTĘP Rozdział 1. Koncepcja strategii Rola strategii w sukcesie Główne ramy analizy strategicznej Krótka historia strategii biznesowej Zarządzanie strategiczne

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne przedmiot "Podstawy ekonomii" Dział I Gospodarka, pieniądz. dopuszczający

Wymagania edukacyjne przedmiot Podstawy ekonomii Dział I Gospodarka, pieniądz. dopuszczający Wymagania edukacyjne przedmiot "Podstawy ekonomii" Dział I Gospodarka, pieniądz. wyróżnić potrzeby ekonomiczne, wymienić podstawowe rodzaje środków zaspokajających potrzeby, rozróżnić podstawowe zasoby

Bardziej szczegółowo

Generated by Foxit PDF Creator Foxit Software http://www.foxitsoftware.com For evaluation only. Cena jako element marketingu mix

Generated by Foxit PDF Creator Foxit Software http://www.foxitsoftware.com For evaluation only. Cena jako element marketingu mix Cena jako element marketingu mix Cena jako element marketingu mix Cena to pieniądze lub inne środki wymienialne na własność lub użytkowanie produktu lub usługi Dla konsumenta cena to wyznacznik wartości

Bardziej szczegółowo

SŁOWO WSTĘPNE DO WYDANIA POLSKIEGO (Lechosław Garbarski) str. 15. Na drodze do nauki marketingu str. 17

SŁOWO WSTĘPNE DO WYDANIA POLSKIEGO (Lechosław Garbarski) str. 15. Na drodze do nauki marketingu str. 17 Spis treści SŁOWO WSTĘPNE DO WYDANIA POLSKIEGO (Lechosław Garbarski) str. 15 WPROWADZENIE str. 17 Na drodze do nauki marketingu str. 17 Podróż marketingowa: tworzenie wartości dla klienta i pozyskiwanie

Bardziej szczegółowo

SŁOWO WSTĘPNE DO WYDANIA POLSKIEGO (Lechosław Garbarski)

SŁOWO WSTĘPNE DO WYDANIA POLSKIEGO (Lechosław Garbarski) SŁOWO WSTĘPNE DO WYDANIA POLSKIEGO (Lechosław Garbarski) WPROWADZENIE Na drodze do nauki marketingu Podróż marketingowa: tworzenie wartości dla klienta i pozyskiwanie wartości od klienta Nowości w dziesiątej

Bardziej szczegółowo

1. WSKAŻ POZIOMY PODEJMOWANIA DECYZJI W PRZEDSIĘBIORSTWIE: 1. STRATEGICZNE 2. TAKTYCZNE 3. OPERACYJNE

1. WSKAŻ POZIOMY PODEJMOWANIA DECYZJI W PRZEDSIĘBIORSTWIE: 1. STRATEGICZNE 2. TAKTYCZNE 3. OPERACYJNE PYTANIA 1. WSKAŻ POZIOMY PODEJMOWANIA DECYZJI W PRZEDSIĘBIORSTWIE: 1. STRATEGICZNE 2. TAKTYCZNE 3. OPERACYJNE 2. CZY ZGADZASZ SIĘ Z TWIERDZENIEM, ŻE DECYZJE TAKTYCZNE SĄ NAJWAŻNIEJSZE DLA ORGANIZACJI,

Bardziej szczegółowo

ZAWARTOŚĆ I STRUKTURA BIZNES PLANU

ZAWARTOŚĆ I STRUKTURA BIZNES PLANU ZAWARTOŚĆ I STRUKTURA BIZNES PLANU I. STRESZCZENIE to krótkie, zwięzłe i rzeczowe podsumowanie całego dokumentu, które powinno zawierać odpowiedzi na następujące tezy: Cel opracowania planu (np. założenie

Bardziej szczegółowo

BIZNESPLAN. 1 Definicja za: Wikipedia.pl

BIZNESPLAN. 1 Definicja za: Wikipedia.pl BIZNESPLAN Każda działalność gospodarcza, nawet najmniejsza, musi zostać skrupulatnie zaplanowana. Plan przedsięwzięcia gospodarczego konstruuje się zazwyczaj w formie biznesplanu. Biznesplan 1 (ang. business

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Rozdział I ELEMENTARNE POJĘCIA I PRZEDMIOT EKONOMII

Spis treści. Rozdział I ELEMENTARNE POJĘCIA I PRZEDMIOT EKONOMII Spis treści Rozdział I ELEMENTARNE POJĘCIA I PRZEDMIOT EKONOMII Wstępne określenie przedmiotu ekonomii 7 Ekonomia a inne nauki 9 Potrzeby ludzkie, produkcja i praca, środki produkcji i środki konsumpcji,

Bardziej szczegółowo

Teoria organizacji. Ćwiczenia II. Wyższa Szkoła Logistyki Mgr Weronika Węgielnik

Teoria organizacji. Ćwiczenia II. Wyższa Szkoła Logistyki Mgr Weronika Węgielnik Teoria organizacji Ćwiczenia II Cele organizacji Wg L. Krzyżanowskiego Cel to określony przedmiotowo i podmiotowo przyszły, pożądany stan lub rezultat działania organizacji, możliwy i przewidziany do osiągnięcia

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne z przedmiotu uzupełniającego : ekonomia w praktyce dla klasy II

Wymagania edukacyjne z przedmiotu uzupełniającego : ekonomia w praktyce dla klasy II Wymagania edukacyjne z przedmiotu uzupełniającego : ekonomia w praktyce dla klasy II Zagadnienia 1.1. Etapy projektu 1.2. Projekt badawczy, przedsięwzięcie Konieczny (2) wie na czym polega metoda projektu?

Bardziej szczegółowo

Materiał do użytku wewnętrznego dla studentów PWSZ w Głogowie. Globalny kontekst zarządzania. Otoczenie kulturowe i wielokulturowe

Materiał do użytku wewnętrznego dla studentów PWSZ w Głogowie. Globalny kontekst zarządzania. Otoczenie kulturowe i wielokulturowe Materiał do użytku wewnętrznego dla studentów PWSZ w Głogowie Globalny kontekst zarządzania Otoczenie kulturowe i wielokulturowe Źródło: opracowano na podstawie R.W.Gryffin, Podstawy zarządzania organizacjami.

Bardziej szczegółowo

Wymagania podstawowe (ocena dostateczne) Wymagania rozszerzające (ocena dobra) Dział 1. Metoda projektu zasady pracy Uczeń: określa założenia

Wymagania podstawowe (ocena dostateczne) Wymagania rozszerzające (ocena dobra) Dział 1. Metoda projektu zasady pracy Uczeń: określa założenia Plan wynikowy z wymaganiami edukacyjnymi przedmiotu uzupełniającego: Ekonomia w praktyce dla klas szkół ponadgimnazjalnych autor mgr inż. Jolanta Kijakowska ROK SZKOLNY 2014/15 (klasa II d) Temat (rozumiany

Bardziej szczegółowo

OTOCZENIE MARKETINGOWE

OTOCZENIE MARKETINGOWE OTOCZENIE MARKETINGOWE OTOCZENIE PRZEDSIĘBIORSTWA......to zespół warunków i czynników zewnętrznych, które decydują o powodzeniu lub niepowodzeniu w osiąganiu celów przedsiębiorstwa STRUKTURA UKŁADU RYNKOWEGO

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne przedmiotu uzupełniającego: Ekonomia w praktyce

Wymagania edukacyjne przedmiotu uzupełniającego: Ekonomia w praktyce Wymagania edukacyjne przedmiotu uzupełniającego: Ekonomia w praktyce Temat (rozumiany jako lekcja) 1. Etapy projektu 2. Projekt badawczy, przedsięwzięcie Wymagania konieczne (ocena dopuszczająca) wie na

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne przedmiotu: Ekonomia w praktyce Temat Wymagania - ocena dopuszczająca

Wymagania edukacyjne przedmiotu: Ekonomia w praktyce Temat Wymagania - ocena dopuszczająca Wymagania edukacyjne przedmiotu: Ekonomia w praktyce Temat Wymagania - ocena dopuszczająca 1.1. Etapy projektu 1.2. Projekt badawczy, przedsięwzięcie wie na czym polega metoda projektu? wymienia etapy

Bardziej szczegółowo

Podstawy decyzji marketingowych. Marketing - studia zaoczne

Podstawy decyzji marketingowych. Marketing - studia zaoczne Podstawy decyzji marketingowych Marketing - studia zaoczne 1 Określenie biznesu Revlon PKP Telewizja Polska SA PWN W kategoriach produktu produkujemy kosmetyki prowadzimy linie kolejowe produkujemy i emitujemy

Bardziej szczegółowo

Od wstępnej koncepcji do biznesplanu. Blok 3

Od wstępnej koncepcji do biznesplanu. Blok 3 Od wstępnej koncepcji do biznesplanu Blok 3 1 Od wstępnej koncepcji do biznes planu Agenda - zakres pojęcia biznes plan Definicje - co to jest biznes plan Funkcje - zastosowania i odbiorcy biznes planu

Bardziej szczegółowo

Bardzo dobra Dobra Dostateczna Dopuszczająca

Bardzo dobra Dobra Dostateczna Dopuszczająca ELEMENTY EKONOMII PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Klasa: I TE Liczba godzin w tygodniu: 3 godziny Numer programu: 341[02]/L-S/MEN/Improve/1999 Prowadzący: T.Kożak- Siara I Ekonomia jako nauka o gospodarowaniu

Bardziej szczegółowo

Działania marketingowe

Działania marketingowe Działania marketingowe Czyli jak sprzedać produkt Urszula Kazalska 1 Marketing Nazwa- od słowa market- rynek. Czyli marketing związany jest z wszelkiego rodzaju interakcjami jakie zachodzą pomiędzy kupującymi

Bardziej szczegółowo

2012 Marketing produktu ekologicznego. dr Marek Jabłoński

2012 Marketing produktu ekologicznego. dr Marek Jabłoński 2012 Marketing produktu ekologicznego dr Marek Jabłoński Od kilku lat ekologia przestaje mieć znaczenie ideologiczne, w zamian za to nabiera wymiaru praktycznego i inżynierskiego. Większość firm na świecie,

Bardziej szczegółowo

Definicja i podstawowe pojęcia marketingu. Podstwawy marketingu

Definicja i podstawowe pojęcia marketingu. Podstwawy marketingu Definicja i podstawowe pojęcia marketingu Podstwawy marketingu Założenie naczelne marketingu firma utrzymuje się z klienta Nieco historii Ujęcie klasyczne Ujęcie nowoczesne odpowiednie planowanie, koordynacja

Bardziej szczegółowo

Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu Wydział Ekonomii, Zarządzania i Turystyki Katedra Marketingu i Zarządzania Gospodarką Turystyczną

Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu Wydział Ekonomii, Zarządzania i Turystyki Katedra Marketingu i Zarządzania Gospodarką Turystyczną Ćwiczenia z Podstaw Marketingu III rok studia niestacjonarne I stopnia na kierunku Zarządzanie Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu Wydział Ekonomii, Zarządzania i Turystyki Katedra Marketingu i Zarządzania

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie w tematykę zarządzania projektami/przedsięwzięciami

Wprowadzenie w tematykę zarządzania projektami/przedsięwzięciami Wprowadzenie w tematykę zarządzania projektami/przedsięwzięciami punkt 2 planu zajęć dr inż. Agata Klaus-Rosińska 1 DEFINICJA PROJEKTU Zbiór działań podejmowanych dla zrealizowania określonego celu i uzyskania

Bardziej szczegółowo

Marketing dr Grzegorz Mazurek

Marketing dr Grzegorz Mazurek Marketing dr Grzegorz Mazurek Orientacja rynkowa jako podstawa marketingu Orientacja przedsiębiorstwa określa co jest głównym przedmiotem uwagi i punktem wyjścia w kształtowaniu działalności przedsiębiorstwa.

Bardziej szczegółowo

ROZWIJANIE SWOICH POMYSŁÓW

ROZWIJANIE SWOICH POMYSŁÓW ROZWIJANIE SWOICH POMYSŁÓW Jeżeli decydujemy się na założenie nowego biznesu, powinniśmy poświęcić trochę czasu na rozwinięcie naszych pomysłów z tym związanych. Jedną z największych zalet bycia przedsiębiorcą

Bardziej szczegółowo

Szukanie wspólnej wartości (korzyści) w klastrze

Szukanie wspólnej wartości (korzyści) w klastrze Szukanie wspólnej wartości (korzyści) w klastrze Struktura klastrowa M. Porter - klastry to geograficzne koncentracje wzajemnie powiązanych przedsiębiorstw, wyspecjalizowanych dostawców (w tym dostawców

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie do marketingu. mgr Jolanta Tkaczyk

Wprowadzenie do marketingu. mgr Jolanta Tkaczyk Wprowadzenie do marketingu mgr Jolanta Tkaczyk Czym marketing nie jest...czyli dwa błędne spojrzenia na marketing marketing to sprzedaż marketing to dział firmy Czym jest rynek? Rynek (ang. market) - ogół

Bardziej szczegółowo

KRYTERIA WYBORU PROJEKTÓW DLA POSZCZEGÓLNYCH OSI PRIORYTETOWYCH, DZIAŁAŃ I PODDZIAŁAŃ RPO WO 2014-2020 zakres: Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego

KRYTERIA WYBORU PROJEKTÓW DLA POSZCZEGÓLNYCH OSI PRIORYTETOWYCH, DZIAŁAŃ I PODDZIAŁAŃ RPO WO 2014-2020 zakres: Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego KRYTERIA WYBORU PROJEKTÓW DLA POSZCZEGÓLNYCH OSI PRIORYTETOWYCH, DZIAŁAŃ I PODDZIAŁAŃ RPO WO 2014-2020 zakres: Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego OŚ PRIORYTETOWA II RPO WO 2014-2020 KONKURENCYJNA

Bardziej szczegółowo

Planowanie strategiczne w organizacji. Jolanta Żyśko Akademia Wychowania Fizycznego w Warszawie

Planowanie strategiczne w organizacji. Jolanta Żyśko Akademia Wychowania Fizycznego w Warszawie Planowanie strategiczne w organizacji Jolanta Żyśko Akademia Wychowania Fizycznego w Warszawie Podejście menedżerów Nawał zadań operacyjnych Skupienie sie na zarządzaniu strategicznym Rozwój technologii

Bardziej szczegółowo

Otoczenie zewnętrzne organizacji

Otoczenie zewnętrzne organizacji Analiza PEST Otoczenie zewnętrzne organizacji Otoczenie zewnętrzne to to, co znajduje się na zewnątrz niej, poza jej granicami i oddziałuje na nią Umowność rozgraniczenia organizacji i otoczenia: Otoczenie

Bardziej szczegółowo

Wejście na rynek zagraniczny model podejmowania decyzji

Wejście na rynek zagraniczny model podejmowania decyzji Wejście na rynek zagraniczny model podejmowania decyzji Model podejmowania decyzji 1. Analiza zasobów przedsiębiorstwa 2. Analiza rynków docelowych 3. Analiza ryzyka 4. Określenie celów ekspansji zagranicznej

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZANIE MARKĄ. Doradztwo i outsourcing

ZARZĄDZANIE MARKĄ. Doradztwo i outsourcing ZARZĄDZANIE MARKĄ Doradztwo i outsourcing Pomagamy zwiększać wartość marek i maksymalizować zysk. Prowadzimy projekty w zakresie szeroko rozumianego doskonalenia organizacji i wzmacniania wartości marki:

Bardziej szczegółowo

Etapy procesu zaspokajania potrzeb. B. Czynniki wpływające na zachowanie nabywcy. 1. Rozpoznanie potrzeby. 2. Poszukiwanie informacji

Etapy procesu zaspokajania potrzeb. B. Czynniki wpływające na zachowanie nabywcy. 1. Rozpoznanie potrzeby. 2. Poszukiwanie informacji Istota procesu postępowania nabywców Punktem wyjścia wszystkich działań marketingowych jest konsument Postępowanie nabywców dr Grzegorz Mazurek Proces zachowania konsumenta (consumer behavior) można zdefiniować

Bardziej szczegółowo

Biznes plan innowacyjnego przedsięwzięcia

Biznes plan innowacyjnego przedsięwzięcia Biznes plan innowacyjnego przedsięwzięcia 1 Co to jest biznesplan? Biznes plan można zdefiniować jako długofalowy i kompleksowy plan działalności organizacji gospodarczej lub realizacji przedsięwzięcia

Bardziej szczegółowo

Zestawy zagadnień na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia)

Zestawy zagadnień na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia) Zestawy zagadnień na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia) Obowiązuje od 01.10.2014 Zgodnie z Zarządzeniem Rektora ZPSB w sprawie Regulaminu Procedur Dyplomowych, na egzaminie magisterskim

Bardziej szczegółowo

Dopasowanie IT/biznes

Dopasowanie IT/biznes Dopasowanie IT/biznes Dlaczego trzeba mówić o dopasowaniu IT-biznes HARVARD BUSINESS REVIEW, 2008-11-01 Dlaczego trzeba mówić o dopasowaniu IT-biznes http://ceo.cxo.pl/artykuly/51237_2/zarzadzanie.it.a.wzrost.wartosci.html

Bardziej szczegółowo

Analiza strategiczna SWOT innowacyjności gospodarki Małopolski. Kraków, 9 marca 2012 r.

Analiza strategiczna SWOT innowacyjności gospodarki Małopolski. Kraków, 9 marca 2012 r. Analiza strategiczna SWOT innowacyjności gospodarki Małopolski Kraków, 9 marca 2012 r. Etap diagnostyczny Diagnoza pogłębiona (załącznik do RSI WM 2012-2020) Synteza diagnozy część 2 dokumentu RSI Analiza

Bardziej szczegółowo

Zestawy zagadnień na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia drugiego stopnia)

Zestawy zagadnień na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia drugiego stopnia) Zestawy zagadnień na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia drugiego stopnia) Obowiązuje od 01.10.2016 Zgodnie z Zarządzeniem Rektora ZPSB w sprawie Regulaminu Procedur Dyplomowych, na egzaminie

Bardziej szczegółowo

Społecznej odpowiedzialności biznesu można się nauczyć

Społecznej odpowiedzialności biznesu można się nauczyć Społecznej odpowiedzialności biznesu można się nauczyć Maciej Cieślik Korzyści płynące z wprowadzania strategii społecznej odpowiedzialności biznesu w przedsiębiorstwach mają wymiar nie tylko wizerunkowy.

Bardziej szczegółowo

Budowanie przewagi konkurencyjnej Istota, metody, techniki

Budowanie przewagi konkurencyjnej Istota, metody, techniki Budowanie przewagi konkurencyjnej Istota, metody, techniki Opracowanie: Aneta Stosik Nowoczesna organizacja Elastyczna (zdolna do przystosowania się do potrzeb) wg P. Druckera Dynamiczna (Mająca umiejętność

Bardziej szczegółowo

Wsparcie przedsiębiorców w latach 2014-2020 możliwości pozyskania dofinansowania w nowej perspektywie unijnej

Wsparcie przedsiębiorców w latach 2014-2020 możliwości pozyskania dofinansowania w nowej perspektywie unijnej Wsparcie przedsiębiorców w latach 2014-2020 możliwości pozyskania dofinansowania w nowej perspektywie unijnej Iwona Wendel Podsekretarz Stanu Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Warszawa, 22 maja 2014

Bardziej szczegółowo

Finanse i Rachunkowość

Finanse i Rachunkowość Wydział Nauk Ekonomicznych i Technicznych Państwowej Szkoły Wyższej im. Papieża Jana Pawła II w Białej Podlaskiej Zestaw pytań do egzaminu licencjackiego na kierunku Finanse i Rachunkowość 1 Zestaw pytań

Bardziej szczegółowo

Systematyka ryzyka w działalności gospodarczej

Systematyka ryzyka w działalności gospodarczej Systematyka ryzyka w działalności gospodarczej Najbardziej ogólna klasyfikacja kategorii ryzyka EFEKT Całkowite ryzyko dzieli się ze względu na kształtujące je czynniki na: Ryzyko systematyczne Ryzyko

Bardziej szczegółowo

SZKOLENIE BADANIE SATYSFAKCJI KLIENTA I ZARZĄDZANIE SATYSFAKCJĄ KLIENTA W PRZEDSIĘBIORSTWIE

SZKOLENIE BADANIE SATYSFAKCJI KLIENTA I ZARZĄDZANIE SATYSFAKCJĄ KLIENTA W PRZEDSIĘBIORSTWIE SZKOLENIE ROZWIĄZANIA W ZAKRESIE ROZWOJU KAPITAŁU LUDZKIEGO PRZEDSIĘBIORSTW BADANIE SATYSFAKCJI KLIENTA I ZARZĄDZANIE SATYSFAKCJĄ KLIENTA W WPROWADZENIE W dobie silnej konkurencji oraz wzrastającej świadomości

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie łańcuchem dostaw

Zarządzanie łańcuchem dostaw Społeczna Wyższa Szkoła Przedsiębiorczości i Zarządzania kierunek: Zarządzanie i Marketing Zarządzanie łańcuchem dostaw Wykład 1 Opracowanie: dr Joanna Krygier 1 Zagadnienia Wprowadzenie do tematyki zarządzania

Bardziej szczegółowo

Raport na temat działalności eksportowej europejskich przedsiębiorstw z sektora MSP

Raport na temat działalności eksportowej europejskich przedsiębiorstw z sektora MSP Raport na temat działalności Raport na temat działalności eksportowej europejskich przedsiębiorstw z sektora MSP Kierunki eksportu i importu oraz zachowania MSP w Europie Lipiec 2015 European SME Export

Bardziej szczegółowo

KONKURENCJA W HANDLU PROF. HALINA SZULCE KONKURENCJA W HANDLU

KONKURENCJA W HANDLU PROF. HALINA SZULCE KONKURENCJA W HANDLU KONKURENCJA W HANDLU ISTOTA KONKURENCJI 2 Konkurencja w handlu i usługach jest siłą napędową rozwoju i podwyższania jakości Istotą konkurencji jest występowanie dużej liczby przedsiębiorstw na danym rynku

Bardziej szczegółowo

Analiza sytuacji marketingowej

Analiza sytuacji marketingowej Analiza sytuacji marketingowej dr Bartłomiej Kurzyk OFERTA KONKURENCJI POTRZEBY KLIENTÓW ZDOLNOŚCI FIRMY 1 1. Podsumowanie wprowadzające 2. Analiza sytuacji marketingowej 3. Analiza szans i zagrożeń 4.

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK DO PRZYGOTOWANIA PLANU DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ

PRZEWODNIK DO PRZYGOTOWANIA PLANU DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ PRZEWODNIK DO PRZYGOTOWANIA PLANU DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ CZYM JEST PLAN DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ (BIZNES-PLAN), I DO CZEGO JEST ON NAM POTRZEBNY? Plan działalności gospodarczej jest pisemnym dokumentem,

Bardziej szczegółowo

Badania marketingowe 2013_2. Krzysztof Cybulski Katedra Marketingu Wydział Zarządzania Uniwersytet Warszawski

Badania marketingowe 2013_2. Krzysztof Cybulski Katedra Marketingu Wydział Zarządzania Uniwersytet Warszawski Badania marketingowe 2013_2 Krzysztof Cybulski Katedra Marketingu Wydział Zarządzania Uniwersytet Warszawski Ramowy program konwersatorium 1. System informacji rynkowej i jego składowe 2. Istota oraz klasyfikacja

Bardziej szczegółowo

Andrzej Sobczyk PLANOWANIE STRATEGICZNE ANALIZA EKONOMICZNO-SPOŁECZNA

Andrzej Sobczyk PLANOWANIE STRATEGICZNE ANALIZA EKONOMICZNO-SPOŁECZNA Andrzej Sobczyk PLANOWANIE STRATEGICZNE ANALIZA EKONOMICZNO-SPOŁECZNA PLANOWANIE STRATEGICZNE ANALIZA EKONOMICZNO-SPOŁECZNA Terytorium i mieszkańcy Jeżeli rozwój lokalny dotyczy zarówno jednostek, jak

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie usługami. Projektowanie i wdrażanie Bill Hollins, Sadie Shinkins

Zarządzanie usługami. Projektowanie i wdrażanie Bill Hollins, Sadie Shinkins Zarządzanie usługami. Projektowanie i wdrażanie Bill Hollins, Sadie Shinkins Usługi odgrywają istotną rolę w gospodarce krajów rozwiniętych. W Europie i USA już 80% pracowników jest zatrudnionych w tym

Bardziej szczegółowo

dla rozwoju innowacyjnej gospodarki Projekt współfinansowany przez Unię Europejską ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego

dla rozwoju innowacyjnej gospodarki Projekt współfinansowany przez Unię Europejską ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego MACIERZ BCG ANALIZA I INTERPRETACJA dla rozwoju innowacyjnej gospodarki Projekt współfinansowany przez Unię Europejską ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego Jesteś producentem telewizorów.

Bardziej szczegółowo

Wielkopolski klaster chemiczny jednostek naukowo-badawczych oraz przedsiębiorstw jest projektem realizowanym w ramach Działania 2.

Wielkopolski klaster chemiczny jednostek naukowo-badawczych oraz przedsiębiorstw jest projektem realizowanym w ramach Działania 2. Wielkopolski klaster chemiczny jednostek naukowo-badawczych oraz przedsiębiorstw jest projektem realizowanym w ramach Działania 2.6 Regionalne Strategie Innowacyjne i transfer wiedzy Zintegrowanego Programu

Bardziej szczegółowo

Screening i ranking technologii

Screening i ranking technologii Screening i ranking technologii Maciej Psarski Uniwersytet Łódzki Centrum Transferu Technologii Screening i ranking Selekcja idei, technologii, opcji, możliwości, rynków, Na wczesnych etapach rozwoju przedsięwzięcia

Bardziej szczegółowo

Dopasowanie IT/biznes

Dopasowanie IT/biznes Dopasowanie IT/biznes Dlaczego trzeba mówić o dopasowaniu IT-biznes HARVARD BUSINESS REVIEW, 2008-11-01 Dlaczego trzeba mówić o dopasowaniu IT-biznes http://ceo.cxo.pl/artykuly/51237_2/zarzadzanie.it.a.wzrost.wartosci.html

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie kadrami. Opracowanie: Aneta Stosik

Zarządzanie kadrami. Opracowanie: Aneta Stosik Zarządzanie kadrami Opracowanie: Aneta Stosik Zarządzanie kadrami - definicje Zbiór działań związanych z ludźmi, ukierunkowanych na osiąganie celów organizacji i zaspokojenie potrzeb pracowników Proces

Bardziej szczegółowo

Plan dydaktyczny EKONOMIKA. Klasa IV nr programu 341[02]/MEN/2008.05.20. Rok szkolny... WYNIK FINANSOWY, SYSTEM FINANSOWY PODMIOTU GOSPODARCZEGO CD.

Plan dydaktyczny EKONOMIKA. Klasa IV nr programu 341[02]/MEN/2008.05.20. Rok szkolny... WYNIK FINANSOWY, SYSTEM FINANSOWY PODMIOTU GOSPODARCZEGO CD. Plan dydaktyczny EKONOMIKA Klasa IV nr programu 341[02]/MEN/2008.05.20 Rok szkolny... Lp. Temat zajęć Uczeń zna, wie, rozumie Przewidywane osiągnięcia ucznia Uczeń potrafi Uwagi 1 Zapoznanie z programem

Bardziej szczegółowo

Metody określania celów rynkowych i ustalania pozycji konkurencyjnej firmy na danym rynku

Metody określania celów rynkowych i ustalania pozycji konkurencyjnej firmy na danym rynku Metody określania celów rynkowych i ustalania pozycji konkurencyjnej firmy na danym rynku Metody określania celów rynkowych i ustalania pozycji konkurencyjnej Title of the presentation firmy na danym Date

Bardziej szczegółowo

STANDARD ŚWIADCZENIA USŁUGI SYSTEMOWEJ KSU W ZAKRESIE SZYBKIEJ OPTYMALIZACJI ZARZĄDZANIA FINANSAMI PRZEDSIEBIORSTWA

STANDARD ŚWIADCZENIA USŁUGI SYSTEMOWEJ KSU W ZAKRESIE SZYBKIEJ OPTYMALIZACJI ZARZĄDZANIA FINANSAMI PRZEDSIEBIORSTWA STANDARD ŚWIADCZENIA USŁUGI SYSTEMOWEJ KSU W ZAKRESIE SZYBKIEJ OPTYMALIZACJI ZARZĄDZANIA FINANSAMI PRZEDSIEBIORSTWA dla mikro- i małych przedsiębiorców Opracowane przez: Departament Rozwoju Instytucji

Bardziej szczegółowo

Liczba godzin Punkty ECTS Sposób zaliczenia

Liczba godzin Punkty ECTS Sposób zaliczenia Wydział: Zarządzanie i Finanse Nazwa kierunku kształcenia: Zarządzanie Rodzaj przedmiotu: podstawowy Opiekun: dr Robert Nowacki Poziom studiów (I lub II stopnia): I stopnia Tryb studiów: Niestacjonarne

Bardziej szczegółowo

I oś priorytetowa Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Zachodniopomorskiego 2014-2020. Szczecinek, 24 września 2015r.

I oś priorytetowa Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Zachodniopomorskiego 2014-2020. Szczecinek, 24 września 2015r. I oś priorytetowa Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Zachodniopomorskiego 2014-2020 Szczecinek, 24 września 2015r. GOSPODARKA- INNOWACJE- NOWOCZESNE TECHNOLOGIE Celem głównym OP 1 jest podniesienie

Bardziej szczegółowo

Konkurs dla studentów AME Kulinarne Mission Impossible Etap 2

Konkurs dla studentów AME Kulinarne Mission Impossible Etap 2 Konkurs dla studentów AME Kulinarne Mission Impossible Etap 2 Do niedawna uwaga przedsiębiorców (funkcjonujących na rynkach zagranicznych lub zamierzających na nie wejść) skupiała się głównie na czynnikach

Bardziej szczegółowo

Możliwości zwiększania efektywności wykorzystania zasobów polskich MSP EDIT VALUE nowoczesne narzędzie wspierające decyzje gospodarcze

Możliwości zwiększania efektywności wykorzystania zasobów polskich MSP EDIT VALUE nowoczesne narzędzie wspierające decyzje gospodarcze Możliwości zwiększania efektywności wykorzystania zasobów polskich MSP EDIT VALUE nowoczesne narzędzie wspierające decyzje gospodarcze 16.10. 2014, Konstantynów Łódzki AGENDA EDIT VALUE TOOL Narzędzie

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Pokonać konkurentów rynkowe strategie przedsiębiorstw

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Pokonać konkurentów rynkowe strategie przedsiębiorstw Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Pokonać konkurentów rynkowe strategie przedsiębiorstw Warsztaty: Niskie koszty a wysoka jakość Magda Ławicka Małgorzata Smolska Uniwersytet Szczeciński 14 kwiecień 2016

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie łańcuchem dostaw

Zarządzanie łańcuchem dostaw Społeczna Wyższa Szkoła Przedsiębiorczości i Zarządzania kierunek: Logistyka Zarządzanie łańcuchem dostaw Wykład 3 Opracowanie: dr Joanna Krygier 1 Omówione zagadnienia Międzyorganizacyjne relacje logistyczne

Bardziej szczegółowo

We create chemistry. Nasza strategia korporacyjna

We create chemistry. Nasza strategia korporacyjna We create chemistry Nasza strategia korporacyjna Filozofia firmy BASF Od czasu założenia firmy w roku 1865, nasz rozwój jest odpowiedzią na zmiany zachodzące w otaczającym nas świecie. W naszym wyobrażeniu

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. Wprowadzenie... 9

SPIS TREŚCI. Wprowadzenie... 9 SPIS TREŚCI Wprowadzenie... 9 ROZDZIAŁ I Teoretyczne ujęcie innowacji... 11 1. Innowacje-proces innowacyjny-konkurencyjność... 11 2. System innowacyjny na poziomie regionu... 15 3. System innowacyjny a

Bardziej szczegółowo

Marketing. Marketing-mix. Cena w marketingu. Wykład V. Klasyfikacja środków konkurencji wg McCarthy ego - 4 P. dr Grzegorz Mazurek.

Marketing. Marketing-mix. Cena w marketingu. Wykład V. Klasyfikacja środków konkurencji wg McCarthy ego - 4 P. dr Grzegorz Mazurek. Marketing Wykład V dr Grzegorz Mazurek Marketing-mix Klasyfikacja środków konkurencji wg McCarthy ego - 4 P PRODUKT (product) CENA (price) DYSTRYBUCJA (place) PROMOCJA (promotion) 7 (P) (+ Process, Personnel,

Bardziej szczegółowo

Biznesplan. Budowa biznesplanu

Biznesplan. Budowa biznesplanu BIZNESPLAN Biznesplan dokument zawierający ocenę opłacalności przedsięwzięcia gospodarczego [. Sporządzany na potrzeby wewnętrzne przedsiębiorstwa, jest także narzędziem komunikacji zewnętrznej m.in. w

Bardziej szczegółowo

2.2 Poznajcie mnie autoprezentacja mocnych stron

2.2 Poznajcie mnie autoprezentacja mocnych stron Rozkład materiału Program: Ekonomia Stosowana Podręcznik: praca zbiorowa, kierownik zespołu dr Jarosław Neneman, Ekonomia Stosowana", wyd. FMP, Warszawa Tematyka zajęć dydaktycznych Treści nauczania wymagania

Bardziej szczegółowo

Spis treêci. www.wsip.com.pl

Spis treêci. www.wsip.com.pl Spis treêci Jak by tu zacząć, czyli: dlaczego ekonomia?........................ 9 1. Podstawowe pojęcia ekonomiczne.............................. 10 1.1. To warto wiedzieć już na początku.............................

Bardziej szczegółowo

STRATEGIA. wprowadzania nowych produktów na rynki docelowe: Chiny, Tajlandia, Turcja, Litwa

STRATEGIA. wprowadzania nowych produktów na rynki docelowe: Chiny, Tajlandia, Turcja, Litwa STRATEGIA wprowadzania nowych produktów na rynki docelowe: Chiny, Tajlandia, Turcja, Litwa Gdańsk, kwiecień 2014 Opracowanie wykonała pracowania marketingowa SBM Sławomir Błażewicz 80-434 Gdańsk, ul. Danusi

Bardziej szczegółowo