IX Kongres Ekonomistów Polskich

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "IX Kongres Ekonomistów Polskich"

Transkrypt

1 IX Kongres Ekonomistów Polskich Dr Justyna Schulz Uniwersytet w Bremie Kongres Ekonomistów 2013 Rola tytułów własności w kreowaniu pieniądza albo skąd wziąć pierwszy milion na inwestycje. Po dwudziestu latach transformacji Polska nadal należy do zadziwiająco dużej liczby państw wschodzących. 1 Gospodarki te nie posiadają na tyle rozwiniętych systemów monetarno-finansowych, aby wygenerować konieczny dla rozwoju kapitał inwestycyjny. Ich finansowanie uzależnione jest od napływu kapitału zagranicznego. Mimo ryzyka związanego z finansowym uzależnieniem wydaje się ono być jak to wyraził między innymi prezes Narodowego Banku Polskiego, Marek Belka w wystąpieniu sejmowym w lipcu 2012r. bezalternatywne: "Jako kraj na dorobku importujemy kapitał z zagranicy, co pozwala przyspieszyć nasz wzrost gospodarczy. Import kapitału zwiększa jednak uzależnienie Polski od sytuacji na międzynarodowych rynkach finansowych, co w czasach kryzysu może stanowić pewien czynnik ryzyka". 2 Skutki uboczne a jednocześnie bezalternatywność polityki rozwoju w oparciu o import kapitału dobitnie sformułowała Jadwiga Staniszkis pokazując mechanizmy tzw. przemocy strukturalnej wynikającej z narzuconego gospodarkom transformującym się modelu liberalnego rozwoju, który skazywał je na peryferyjność. Akceptacja tego modelu wynikała m. in. z braku źródeł wewnętrznego finansowania. 3 Artykuł ten polemizuje z tezą, że import kapitału jest koniecznym warunkiem rozwoju dla gospodarek wschodzących takich jak Polska. Argumentuje, że założenie bezalternatywności wynika z modeli myślenia ekonomicznego, które dominowały w Polsce od ponad 80-ciu lat. Zarówno w marksiźmie jak i w teorii neoklasycznej czy bazujących na niej teoriach instytucjonalnych procesy generowania kapitału inwestycyjnego poprzez kredyt bankowy nie 1 Wolf, M., The pain of rebalancing global growth, F.T. 8 October Staniszkis, J. (2003), Władza globalizacji, Warszawa: Scholar. 1

2 stanowiły integralnej części modelu myślenia ekonomicznego. Niekiedy uważane były wręcz za patologię. Sfera monetarno-finansowa odgrywała w tych koncepcjach jedynie wtórną rolę wobec procesów gospodarki realnej. Kryzys finansowy w USA i w strefie euro zrewidował stosunek do sfery monetarnofinansowej. Reakcje na kryzys w państwach gospodarek rozwiniętych diametralnie odbiegały od modeli teoretycznych i polityki ekonomicznej stosowanej przez państwa wschodzące takie jak Polska. W centrum zainteresowania znalazły się mechanizmy endogenicznie generujące pieniądz zarówno poprzez dzialalność banku centralnego jak i funkcjonowanie systemu bankowego. Analizy teoretyczne skupiają się na problemach jakości i ilości zabezpieczeń, wyceny aktywów, clearingu, zasad bilansowania i wymagań kapitałowych. Są to aspekty dotyczące regulacji prawnych, mających na celu udrażnianie kanałów generowania kapitału poprzez kontrakty kredytowe. Nikt nie mówi o konieczności importu kapitału, ale o regulacjach wzmacniających zdolność kredytobiorczą i kredytodawczą podmiotów ekonomicznych. Nawet bezpośrednie finansowanie papierów rządowych przez banki centralne przestało być tabu. Niektórzy postrzegają główny problem systemu euro w fakcie, że państwa nie mogą monetyzować długu w banku centralnym, co byłoby możliwe, gdyby nie były w unii monetarnej. 4 Celem tego artykułu jest pokazanie, że budowanie zdolności kredytobiorczej jako drogi do wzrostu ekonomicznego nie jest polityką zarezerwowaną jedynie dla gospodarek rozwiniętych, ale stanowi podstawę do stworzenia gospodarki, której rozwój nie jest uzależniony od finansowania zagranicznego. Argumentacja ta bazuje na teorii Ekonomii Własności, 5 której główne założenia będą w skrócie przedstawione w pierwszej części 4 Grauwe, P. de, (2011), Managing a fragile Eurozone, CESifo Forum 2/2011, str Heinsohn, G., Steiger O. (2006), Eigentumsökonomik, Marburg: Metropolis. Wydanie angielski Heinsohn, G., Steiger, O. (2013), Ownership Economics. On the Foundations of Interest, Money, Markets, Business Cycles and Economic Development, London: Routledge. 2

3 artykułu. Następnie dokonana zostanie analiza warunków funkcjonowania systemu ekonomicznego w Polsce z punktu widzenia założeń teorii monetarnych.. Teoria Własności na tle innych nurtów ekonomicznych Upraszczając można wyróżnić dwa nurty myślenia ekonomicznego: pierwszy - opisujący ekonomię jako obszar zaspakajania potrzeb konsumpcyjnych jednostek poprzez wymianę towarów i usług, oraz drugi przedstawiający ekonomię jako obszar zmagań jednostek o płynność i wypłacalność, wykorzystujących lub kreujących w tym celu potrzeby konsumpcyjne. Cechą charakterystyczną pierwszej grupy, do której przynależy ekonomia głównego nurtu oraz jej instytucjonalne odmiany, jest neutralizacja sfery monetarnej. Jak trafnie ujął to profesor Osiatyński ten model myślenia zbudowany jest na tzw. pięciu neutralnościach, które z założenia eliminują wpływy wartości monetarnych/nominalnych na ekonomię. Bieżące dochody nie mają wpływu na konsumpcję, zyski i płynność nie mają wpływu na inwestycje firm, polityka pieniężna nie ma wpływu na rozmiary produkcji i zatrudnienia, a rosnący deficyt budżetowy ogranicza jedynie prywatną konsumpcję. 6 Założenie o neutralności pieniądza było już kwestionowane przez Karola Marksa, który słusznie zauważył, że w monetarnym charakterze stosunków ekonomicznych tkwi źródło kryzysów bezrobocia wynikających z nadprodukcji oraz, że prawa własności są centralną instytucją systemu społeczno-gospodarczego regulującą dystrybucję dochodów, akumulację kapitału, inwestycje jak również hierarchię władzy. Mocną stroną jego analizy było zwrócenie uwagi na fakt, że procesy ekonomiczne sterowane są wielkościami monetarnymi. Słabością analizy była konkluzja uznająca ten stan rzeczy za patologię i postulująca powrót 6 Osiatyński, J. (2008), Wielki spór o podstawy, w: Rzeczpospolita, 15 luty 2008, 3

4 do stanu naturalnego, w którym to potrzeby jednostek stanowią siłę napędową procesów ekonomicznych, a pieniądz jeśli w ogóle pełni jedynie funkcję pomocniczą. Marks konsekwentnie argumentował, że zmiany instytucjonalne w wyniku likwidacji własności prywatnej doprowadzą do rozwiązania problemu nadprodukcji. Nie przewidział jednak, że doprowadzi to również do utraty dynamiki rozwoju i inowacji oraz powstania tzw. gospodarek niedoboru. Model neoklasycznej ekonomii równowagi w odróżnieniu od Marksa abstrahuje od monetarnego charakteru produkcji, sprawczej roli pieniądza oraz władzy inicjowania procesów ekonomicznych wynikającej z praw własności. W zamian oferuje magiczną teorię rynku 7, na którym równowaga powstaje poprzez dopasowywanie ilościowe i ograniczenia budżetowe. Odpowiadając na postawione w tytule pytanie o źródła kapitału inwestycyjnego ten nurt myślenia wskazuje na istniejące oszczędności krajowe lub import kapitału. Teoria ta nie przywiązuje większej wagi do mechanizmu, który z monetarnego punktu widzenia credo systemu kapitalistycznego: The process by which personal credit becomes money is a core institutional element of capitalism. 8 To co różni takich teoretyków ekonomii jak Ralpha Hawtreya, Hicksa, Johna W. Keynesa, Irvinga Fishera, Josepha Schumpetera czy Hymana Minskyego od nurtu stricte neoklasycznego jest odrzucenie założenia o neutralności pieniądza oraz o jego ograniczeniu poprzez nagromadzone oszczędności. Podkreślają oni fakt, że system bankowy kreuje potrzebne na inwestycje środki bez konieczności ich uprzedniego gromadzenia. Z punktu widzenia długiej drogi gospodarki polskiej do stabilizacji monetarnej po okresie socjalistycznego woluntaryzmu nie dziwi sceptycyzm wobec teorii zakładających, że pieniądz może być tworzony z niczego. Zasadnicze jest wtedy pytanie o czynniki dyscyplinujące ten 7 Frydman, R. (2009), Kryzys kapitalizmu?, XVI Debata Tischnerowska, 8 Ingham, G. (2008), Capitalism, Cambridge: Polity Press, p

5 mechanizm. W analizie tych czynników tkwi mocna strona Ekonomii Własności, która odwołuje się ponadto do teoretycznych rozważań Jamesa Steuarta zawartych w Inquiry into the Principles of Political Economy... (1767) czy Waltera Bagehota, autora Lombard Street. A Description of the Money Market (1873). Funkcję dyscyplinującą w tym elastycznym, opartym na woli wolnych jednostek systemie monetarno-finansowym pełnią zabezpieczenia majątkowe, dzięki którym odpowiedzialność ekonomiczna może być zdefiniowana monetarnie i zindywidualizowana. Odpowiadając na postawione w tytule pytanie ten nurt myślenia wskazałby na konieczność zaoferowania zabezpieczenia majątkowego oraz zwróciłby uwagę na warunki, na jakich tytuły własności są aktywowane w systemie bankowym. Bankowy mechanizm generowania pieniądza Analizując mechanizmy generowania pieniądza Ekonomia Własności zwraca uwagę na trzy warunki brzegowe kontraktów kredytowych. Muszą być one spełnione, aby system funkcjonał według sformułowanej przez Adam Smitha zasady, że to nie od przychylności czy humanitarności rzeźnika, piwowara czy piekarza, ale od dbałości o ich własny interes, musi zależeć funkcjonowanie systemu. Zasadą tą jest niebezpieczeństwo utraty zaangażowanego majątku. Poniższy schemat ilustruje kontrakt dłużniczo-wierzycielski, w wyniku którego emitowane są środki płynne. Abbildung1:Kontraktdłużniczo-wierzycielski 5

6 1. Dłużnik oferuje roszczenie prawne wobec swojego majątku (zastaw, hypoteka, cesja lub zabezpieczenia wynikające z prawa upadłościowego) a w zamian otrzymuje środki płynne (zapis na koncie bankowym). Za upłynnienie majątku płaci kredytodawcy odsetki. 2. Wierzyciel emituje środki płatnicze na rzecz dłużnika. Dla osób trzecich stanowią one wierzytelność banku. Na czas kredytu bank blokuje część swojego kapitału na wypadek przeceny zabezpieczeń dłużnika. Za zablokowany kapitał otrzymuje odsetki. 3. Tytuł dłużny na majątku kredytobiorcy chroni kapitał wierzyciela na wypadek niewypłacalności dłużnika, a zablokowany kapitał własny wierzyciela stanowi gwarancję dla osób trzecich, że wartość wygenerowanych środków płatniczych jest niezależna od powodzenia inwestycji dłużnika. Obustronne zabezpieczenie transakcji indywidualizuje i redukuje ryzyko niewypłacalności. 9 Jest to podstawą do budowania 9 Podstawowym problemem kontraktu monetarnego nie jest bowiem asymetria informacji (Stiglitz, J. E. Weiss, A. (1981), Credit Rationing in Markets with Imperfect Information, w: The American Economic Review, T. 73, Nr 3, str ). Również w sytuacji pełnej informacji kredytobiorca może stracić zdolność spłaty kredytu na skutek czynników od niego niezależnych jak np. pojawienia się nowej technologii, nowych konkurentów, katastrofy czy wypadku przy pracy. Zbieranie informacji na temat dłużnika nie może w związku z tym zastąpić zabezpieczenia majątkowego. W innym przypadku bankructwo dłużnika oznaczałoby równocześnie ruinę wierzyciela. Niestety w programie transformacji gospodarki w Polsce zabrakło zrozumienia dla tej centralnej funkcji tytułów własności. Skutkiem był kryzys systemu bankowego, a następnie jego restrukturyzacja poprzez sprzedaż większości aktywów bankowych zagranicznym instytucjom finansowym. 6

7 zaufania, które stanowi warunek dla zawierania aterytorialnych, apersonalnych i długoterminowych umów monetarnych. Ten mechanizm trafnie opisywał artykuł w Rzeczpospolitej. Inwestorzy skarżyli się na politykę kredytową banków komercyjnych. Argumentowali oni, że muszą udowodnić przed bankiem, że są tak majętni, iż w gruncie rzeczy nie potrzebują kredytu. Ta konstatacja oddaje jednak sedno kredytu - nadanie przez bank płynności majątkowi kredytobiorcy. Warunkiem otrzymania kredytu jest władanie zabezpieczeniem majątkowym w formie wydzielonego majątku lub zbilansowanych i nieobciążonych aktywów. Ten mechanizm pozwala również na zrozumienie toczących się obecnie burzliwych dyskusji na temat reformy systemu finansowego (Basel III). Koncentrują się one na konstrukcji odpowiedzialności majątkowej na wypadek niewypłacalności instytucji finansowych i dotyczą nowych wymagań wobec zabezpieczeń dłużnika i kapitału wierzyciela. Rola ładu własnościowego Tytuły własności mogą zabezpieczać kontrakty kredytowe jedynie wówczas, gdy istnieją w sferze formalno-prawnej. Zasoby bez tytułów prawnych generują dochód poprzez użytkowanie, wynajem czy nawet sprzedaż. Nie można jednak ustanowić tytułu prawnego uprawniającego do windykacji na wypadek braku spłaty zobowiązań, co jest warunkiem do zawarcia kontraktu kredytowego. Bilansowanie zasobów bez posiadania do nich tytułów prawnych tworzy parafrazując de Soto martwe aktywa. 10 Poniższy schemat bilansu ilustruje znaczenie wartości aktywów dla funkcjonowania podmiotów ekonomicznych. To 10 Soto, H. De (2000), The Mystery of Capital. Why Capitalism Triumphs in the West and Fails Everywhere Else, London, et al.: Bantam Press. 7

8 zdolność aktywów do generowania dochodu jest podstawą wyliczania ich wartości, a tym samym pokrywania ryzyka, zdolność kredytobiorczą i potencjał inwestycyjny. Aktywa Majątek Należności (płynność) Pasywa Zobowiązania Kapitał własny (wypłacalność) Nieporozumieniem jest rozróżnianie pomiędzy tytułami własności w sensie formalnoprawnym i ekonomicznym. Własność musi istnieć w postaci prawnego tytułu, aby funkcjonować ekonomicznie. Tytul prawny umożliwia zawieranie transakcji finansowych. Różnica między systemami ekonomicznymi polega na stopniu wkluczenia lub wykluczenia z transakcji kredytowych. W systemach opartych jedynie na regulacjach posiadania bez prawnych tytułów jak np. w socjaliźmie czy feudaliźmie konieczna jest pierwotna akumulacja, import kapitału lub migracja zarobkowa, aby rozpocząć inwestycje. W systemach opartych na prawnie zdefiniowanych prawach własności dostęp do transakcji generowania pieniądza jest szeroko zdywersyfikowany i przysługuje wszystkim władającym poręką majątkową. Z powyższych założeń wynikają konkluzje co do funkcjonowania podmiotów gospodarczych, które zasadniczo odbiegają od teorii dominującego nurtu. Przedsiębiorca: Przedsiębiorca Kapitał inwestycyjny generowany jest poprzez tworzenie roszczeń prawnych wobec majątku. Tym samym poziom inwestycji nie jest ograniczony przez istniejące oszczędności, ale poprzez istnienie tytułów majątkowych, które nie są jeszcze obciążone roszczeniami. Akumulacja kapitału odbywa się w trakcie inwestycji poprzez 8

9 spłatę zobowiązań. Dynamika systemu i jego inowacyjność wynikają z faktu, że inwestor zmuszony jest do wypracowania monetarnego zysku w celu uwolnienia majątku od tytułu dłużnego na rzecz banku. Stres odsetkowy i strach przed utratą zastawionego majątku stanowią główny motor ekonomicznego działania. 11 Im więcej kontraktów dłużniczo-wierzycielskich uwieńczonych jest sukcesem, tym bardziej dynamicznie i innowacyjnie rozwija się gospodarka. Przy czym należy podkreślić fakt, że to nie pieniądz sam w sobie jest czynnikiem rozwoju, ale mechanizm jego generowania. Konstrukcja kontraktów dłużniczo-wierzycielskich zabezpieczenie majątkowe, obciążenie odsetkowe i windykacja na wypadek niewypłacalności tworzy mechanizm do nieustannej inowacji i obniżania kosztów produkcji. Dostęp do kredytu i odpowiedzialność majątkowa konstytuują schumpeteriańskiego przedsiębiorcę jako konstruktywnego destruktora. Bank komercyjny Bank komercyjny Bank komercyjny tworzy kredyt otwierając wkład na koncie przedsiębiorcy. Kredyt zabezpieczony jest niewidocznym w bilansie tytułem prawnym do majątku przedsiębiorcy (hypoteka, dług gruntowy, cesja, weksel, akredytywa) oraz kapitałem własnym banku. Za zablokawany na czas kredytu kapitał własny bank otrzymuje od przedsiębiorcy odsetki. Rekompensują one tzw. premię własnościową czyli zdolność do generowania płynności, która na czas trwania kredytu jest zablokowana. Płacone odsetki 11 Od tych zasad odstąpiono częściowo w ramach ratowania sektora finansowego po wybuchu kryzysu 2008r. Bałtowski słusznie porównuje te praktyki do zasad funkcjonowania przedsiębiorstw socjalistycznych nie podlegających restrykcjom majątkowym. Patrz: Bałtowski, M. (2010), Kryzys finansowy - od neoliberalizmu do (neo) socjalizmu?, 9

10 nie są bowiem ceną pieniądza, ale ceną za zablokowaną premię własnościową. Banki są instytucjami tworzącymi kredyty poprzez nadawanie płynności tytułom majątkowym inwestorów. Dla rozwijania działalności kredytowej potrzebują kapitał własny zabezpieczający cyrkulację wygenerowanych środków płatniczych oraz możliwość transformacji aktywów w środki płynne. Poza wkładami oszczędnościowymi źródłami płynności dla aktywów bankowych jest ich sekurytyzacja, sprzedaż papierów własnych, rynek międzybankowy oraz transakcje refinansowe z bankiem centralnym. Bank centralny Bank centralny Bank centralny podobnie jak banki komercyjne tworzy pieniądz pod zastaw tytułów własności w ramach kontraktów wierzycielsko-dłużnych kredytu dyskontowego lub operacji otwartego rynku. Bank komercyjny zastawia premię własnościową swoich aktywów w banku centralnym za co uzyskuje banknoty, natomiast bank centralny blokuje na czas cyrkulacji banknotów premię własnościową swojego kapitału własnego, za co otrzymuje odsetki. Różnica w stosunku do banku komercyjnego leży w poziomie przejmowanego ryzyka. Banki centralne maksymalnie minimalizują ryzyko dopuszczając do transakcji refinansowych na ogół jedynie płynne, wierzycielskie papiery wartościowe na okres nie dłuższy niż siedem dni. 12 W ten sposób każdy banknot zabezpieczony jest potrójnie przez kapitał emitenta papieru wartościowego, kapitał banku komercyjnego przedkładającego ten papier do refinansowania w banku centralnym oraz przez kapitał własny banku centralnego.jest to tzw. pieniądz wierzycielski. Wbrew ogólnemu przekonaniu również bankowi centralnemu potrzebny jest kapitał własny, aby w wypadku gwałtownej przeceny zabezpieczeń lub 12 O tych zasadach zaczęto explicite dyskutować w chwili odejścia od nich przez główne banki centralne jak Fed, BoJ czy EBC w reakcji na kryzys. EBC zareagował np. na grożącą zapaść finansową akceptując drugorzędne zabezpieczenia, wydłużając kontrakty refinansowe oraz dokonując definitywnych zakupów papierów rządowych na rynkach pierwotnych. Wszystkie te kroki przyczyniały się do przejmowania przez bank centralny dodatkowego ryzyka dewaluacji aktywów, a tym samym braku majątkowego zabezpieczenia emitowanej waluty. 10

11 niewypłacalności banku komercyjnego nadal zachować sterowność nad emitowanymi banknotami. Prawdziwy pieniądz jest bowiem zawsze roszczeniem wobec majątku emitenta, a nie podatników. Utrata sterowności przejawia się w fakcie braku dobrowolnej akceptacji pieniądza. Drugą barierę stanowi dostępność do solidnych, płynnych, wycenionych rynkowo papierów wartościowych 13. Pracownik najemny Jest to jedyny podmiot ekonomiczny, który otrzymuje pieniądz bez obciążeń majątkowych i odsetkowych na podstawie umowy o pracę. Jego dochód nie jest bezpośrednio związany z uzyskaniem przychodu na rynku. Z drugiej strony pracownik jest najbardziej zagrożony tzw. trzecim stadium biedy: 1. brak własności pod zastaw, 2. brak własności na sprzedaż 3. brak popytu na siłę roboczą. Utrata pracy oznacza utratę ostatniej możliwości generowania środków monetarnych koniecznych do przeżycia. Z tego też względu systemy oparte na prawach własności wymagają komplementarnej polityki socjalnej. Nieruchomości przestają bowiem spełniać per se funkcję socjalną, jaką pełnią w socjaliźmie czy feudaliźmie. Inną odpowiedzią na zagrożenia socjalne było i jest upowszechnianie własności. Polityka ta stanowiła opcję pomiędzy Marksem a liberalnymi teoriami rynkowymi. Przywołać tutaj można encyklikę Leona XIII Laborem excersis, rozwój spółdzielczości i kredytu spółdzielczego, politykę New Deal Roosvelta, program Społecznej Gospodarki Rynkowej w Niemczech powojennych czy niefortunną politykę w USA od lat 1990-tych szerzenia własności wśród grup wykluczonych. 14 Wnioski dla polskiej gospodarki Z punktu widzenia gospodarki wschodzącej takiej jak Polska z powyższych rozważań teoretycznych wynikają trzy istotne aspekty: 13 Steiger, O. (2006), The Enogeneity of Money and The Eurosystem: A Contribution to the Theory of Central Banking, w: Setterfield, M. (wyd.), Complexity, Endogenous Money and Macroeconomic Theory: Essays in Honour of Basil J. Moore, Cheltheham, UK and Northampton Mass.: Edward Elgar, str Mimo krytyki rządowego systemu wspierania własności istniejącego od czasów Roosvelta nie został on zaprzestany, ale jedynie zmodyfikowany co do wymagań wobec zabezpieczeń i dochodów dłużników. 11

12 1. Procesy ekonomiczne są derywatem ładu własnościowego, a ich jakość zależy od wiążącej siły regulacji tego ładu. Transformacja ekonomiczna musi zatem polegać na stworzeniu ładu własnościowego wraz z całą do tego konieczną infrastrukturą umożliwiającą ustanawienie tytułów własności, ich obrót oraz egzekucję. Podstawową barierę dla tworzenia kapitału krajowego stanowią braki w prawnej definicji tytułów własności. Dotyczy to takich obszarów jak bloki spółdzielcze, nieuregulowane księgi wieczyste na Ziemiach Zachodnich czy brak reprywatyzacji. Również nowe regulacje często uniemożliwiają dysponowanie tytułami prawnymi. Ustanawianie prawa użytkowania wieczystego, ochrona lokatorów i dłużników przed windykacją oraz system prawny, nie gwarantujący szybkiej i taniej windykacji należności zmniejsza wartość aktywów majątkowych jako zabezpieczenia. Priorytetem winno być uwłaszczenie obywateli, firm, spółdzielni użytkujących zasoby bez tytułów własności. Konieczne jest też stworzenie funkcjonującej, dostępnej dla obywateli infrastruktury prawnej (księgi wieczyste, kataster, windykacja należności), która gwarantuje sprawny obrót tytułami własności. 2. Celem polityki finansowo-monetarnej winno być wspieranie kontraktów dłużniczowierzycielskich na bazie krajowych tytułów własności. Szczególną rolę odgrywa w tym względzie polityka monetarna banku centralnego. Poprzez wybór akceptowanych zabezpieczeń bank centralny określa pośrednio podmioty, które są predystynowane do inicjowania procesów inwestycyjnych, a tym samym tworzenia dochodu na danym obszarze walutowym. Zabezpieczeniami mogą być nabyte przez bank centralny dewizy albo złoto, co jest obecną praktyką NBP. Mogą to być również i to jest nowością oraz sekretem dynamiki systemów opartych na prawach własności krajowe papiery wartościowe, i to zarówno Skarbu Państwa jak i prywatno-prawnych emitentów. Ta ostatnia forma zabezpieczenia decyduje o tym czy procesy tworzenia dochodu i inwestycji mogą być inicjowane przez krajowych właścicieli, czy dany obszar walutowy uzależniony jest od napływu kapitału zagranicznego. Dopuszczenie papierów wartościowych do transakcji refinansowych z bankiem centralnym gwarantuje emitentom takich papierów wysoką płynność, co stabilizuje wartość tych papierów oraz wpływa na spadek kosztów finansowania. Tym samym bank centralny oddziałowuje na politykę kredytową banków komercyjnych, które z powodu mniejszego ryzyka płynności preferencyjnie traktują transakcje w oparciu o papiery mające zdolność pupilarną. Dla porównania, podstawowymi papierami 12

13 wartościowymi, na których oparta była emisja zachodnio-niemieckiej marki stanowiły zabezpieczone majątkiem weksle handlowe, szczególnie firm produkujących na eksport oraz handlujących z byłą NRD jak również listy zastawne finansujące budownictwo mieszkaniowe i wydatki komunalne. 15 Zdolność pupilarna weksli legła m.in. u podstaw rozwoju silnej finansowo grupy małych i średnich przedsiębiorstw w Niemczech. W systemie Euro dopuszczonych jest ok papierów wartościowych emitentow prywatnych i skarbowych. 16 Papiery te muszą być wysoce płynne, ogólnodostępne, a emitenci cieszyć się opinią wysoko-wypłacalnych. W rozumieniu EBC to właśnie szeroki wachlarz zabezpieczeń dopuszczonych do transakcji z bankiem centralnym gwarantuje równoprawne traktowanie podmiotów ekonomicznych. 17 Polityka odrzucenia krajowych papierów wartościowych jako podstawy emisji pieniądza praktykowana obecnie przez NBP (patrz grafika 1) - hamuje potencjał rozwojowy danego obszaru walutowego. Jest ona uzasadniona jedynie w wypadku, gdy ład prawno-własnościowy nie gwarantuje funkcjonowania zasady odpowiedzialności majątkowej. Jednak w takiej sytuacji problemem danego obszaru walutowego nie jest brak kapitału zagranicznego, ale brak praw umożliwiających generowanie kapitału krajowego. Priorytetem banku centralnego winno być oparcie emisji pieniądza na solidnych, rynkowych papierach wartościowych krajowych emitentów. Jest to podstawa suwerenności gospodarki krajowej, również w warunkach przystąpienia do strefy EURO. 15 Warto zwrócić przy tym uwagę, że listy zastawne są niemieckim wynalazkiem. Po raz pierwszy pojawiły się na Śląsku w 1769r.. Był to instrument pozwalający właścicielom ziemskim pozyskiwanie środków finansowych zabezpieczonych tytułem roszczeniowym wobec majątku. Na ziemiach polskich pierwsze towarzystwa kredytowe emitujące listy zastawnie pojawiły się na w Wielkim Księstwie Poznańskim w 1821r. oraz Królestwie Polskim w 1825r. Patrz: Olszak, A. (2004), Wybrane apekty rozwoju rynku kredytów hipotecznych w Niemczech i w Polsce, w: Materiały i Studia, Zeszyt Nr 182, Warszawa: NBP. 16 Kwestia akceptowalnych zabezpieczeń stanowiła w początkach istnienia strefy euro punkt sporny. Rozwiązano go połowicznie wprowadzając dwie kategorie zabezpieczeń: solidne powszechnie akceptowane zabezpieczenia oraz zabezpieczenia lokalne. Ta druga kategoria została zniesiona w roku. Wraz z kryzysem finansowym i groźbą niewypłacalności Grecji powrócił temat jakości akceptowanych zabezpieczeń. Banki centralne Szwajcarii i Wielkiej Brytanii np. nie akceptują obecnie papierów rządowych Portugalii czy Grecji. 17 EZB Monatsbericht (Mai 2006), Das einheitliche Verzeichnis im Sicherheitenrahmen des Eurosystems, Frankfurt am Main: EZB, str Uderza przy tym różnica w filozofii emisji pieniądza między Fed i np. Bundesbankiem. Fed opiera emisję dolara na definitywnym zakupie papierów rządowych. Tym samym gwarantuje rządowi amerykańskiemu uprzywilejowany dostęp do pieniądza. Bundesbank opierał swoją emisję po 1948r. w dużej mierze na papierach prywatno-prawnych udzielając pod nie kredyt dyskontowy lub zawierając transakcje z prawem odkupu. W ten sposób bliższy był ideałowi równoprawnego traktowania podmiotów ekonomicznych. Należy jednak zauważyć, że prywatne podmioty ekonomiczne w USA mają dzięki rozwojowi rynku kapitałowego nieporównywalne z Europą kontynentalną możliwości refinansowania aktywów. 13

14 3. Priorytetem polityki ekonomicznej winna być rozbudowa pozycji właścicielskiej w skali micro poprzez regulacje prawne likwidujące stan bez-własności oraz w skali macro wzmacniającej pozycję inwestycyjną kraju. Wiąże się to nieodłącznie ze zmianą strategii rozwoju opartego o import na strategię opartą na eksport, i to nie tylko dóbr i usług, ale również kapitału. Eksport kapitału oznacza bowiem nabywanie praw do zagranicznych tytułów własności, udzielanie kredytów kupieckich czy nabywanie praw do transferu dochodu. Transakcje te zwiększają pozycję właścicielską, służą zabezpieczeniu płynności dzięki dodatkowym rynkom zbytu i wypłacalności dzięki nabywaniu praw majątkowych. Umożliwiają tez wpływ na procesy ekonomiczne u zagranicznych kontrahentów. W związku z tym konieczna jest polityka wspierania przedsiębiorstw w podejmowaniu ryzyka inwestycji czy szukania nowych rynków zbytu poprzez stworzenie systemu gwarancji dla przedsiębiorców czy ubezpieczanie ryzyka. Na marginesie można dodać, że trudno znaleźć przykład kraju, który rozwinął się w oparciu o import kapitału bez rozbudowy pozycji inwestycyjnej. Grafika 2 ilustruje pogarszającą się pozycję inwestycyjną Polski. Dysfunkcjonalność ładu własnościowo-monetarnego w Polsce przejawia się w niskim poziomie używania aktywów do generowania kapitału inwestycyjnego. Można to odczytać porównując stopień ukredytowienia gospodarki czy wielkość emisji papierów dłużnych (patrz grafika 3). Szczególnie charakterystyczny jest niski poziom finansowania działalności przedsiębiorczej w Polsce. Małe i średnie przedsiębiorstwa funkcjonują praktycznie poza systemem kredytowym, konkurując głównie poprzez tanią siłą roboczą. Większe inwestycje technologiczne są niemożliwe ze względu na brak zabezpieczeń, lub uważane są za zbyt ryzykowne ze względu na koszty kredytu. Jednocześnie oszczędzający cierpią na chroniczny brak solidnych krajowych długoterminowych papierów wartościowych, które umożliwiłyby budowanie pozycji właścicielskich i zabezpieczenie dochodów na przyszłość. Szukając źródeł i dróg do sukcesu ekonomicznego warto przytoczyć opinię wnikliwego obserwatora systemu gospodarczego W. Bagehota: 14

15 This efficient and instantly-ready organization [Money Market] gives us an enormous advantage in competition with less advanced countries-less advanced, that is, in this particular respect of credit. In a new trade English capital is instantly at the disposal of persons capable of understanding the new opportunities and of making good use of them. In countries where there is little money to lend, and where that little is lent tardily and reluctantly, enterprising traders are long kept back, because they cannot at once borrow the capital, without which skill and knowledge are useless 18 (podkreślenie J.S.) Podsumowanie Zasadnicza różnica systemowa polega na skali i warunkach, w których możliwe jest endogeniczne aktywowanie tytułów własności w celu uzyskania środków płynnych. Brak kapitału nie stanowi przyczyny lecz symptom peryferyjności. W regionie brakuje możliwości zawierania kontraktów finansowych przez krajowych inwestorów. Wynika to z defektów w definicji i funkcjonowaniu praw własności oraz polityki pieniężnej banków centralnych opartej na refinansowaniu importu kapitału kosztem krajowych papierów wartościowych. Braki te wynikają z koncepcji, które legły u podstaw gospodarczej transformacji. Według teorii neoklasycznej kapitał należy uprzednio zaoszczędzić albo importować z krajów rozwiniętych. W tym modelu nie uwzględnia się podstawowego procesu uzyskiwania kapitału inwestycyjnego, jakim jest zaciąganie kredytów pod zastaw tytułów własności. Warunkiem inwestycji stają się wtedy prawnie zdefiniowane, egzekwowalne i solidne tytuły własności. Sposób kreowania pieniądza na danym obszarze walutowym ma również decydujące znaczenie ustrojowe. Dopiero gwarancja równoprawnego, formalnie zdefiniowanego dostępu do transakcji generowania pieniądza jest podstawą autonomicznego niezależnego od układów politycznych oraz endogenicznego niezależnego od napływu kapitału zagranicznego rozwoju ekonomii. 18 Bagehot, W, (1999), Lombard Street, A Description of the Money Market, New York et al: John Wiley & Sons, Inc. p. 13f. 15

16 O zakończeniu transformacji ustrojowej będzie można mówić wówczas, gdy znowu staną się powszechnie możliwe może na bazie innych instrumentów finansowych transakcje opisane poniżej w żartobliwy sposób w skeczu Sęk : Jest tak: Friedmann ma weksel Szapira z żyrem Glassa, rewindykator jest Barmsztajn... On daje dwadzieścia procent, franko loco towar jest u Lutmana, tylko ten towar jest zajęty przez Honigmanna z powodu weksel Reuberga. Za ten weksel Reuberga można dostać gwarancję od jego teścia Rozencwajga, tylko on jest przepisany na Rozencwajgową, a Rozencwajgowa jest chora... 16

17 Graph 1: Struktura bilansu NBP Źródło: NBP Graph 2: Pozycja monetarna Polski Źródło: NBP 17

18 Graph 3: Pozycja monetarna Polski Źródło: NBP 18

pozorom są to instrumenty dużo bardziej interesujące od akcji, oferujące dużo szersze możliwości zarówno inwestorom,

pozorom są to instrumenty dużo bardziej interesujące od akcji, oferujące dużo szersze możliwości zarówno inwestorom, Obligacje Obligacje Teraz pora zająć się obligacjami.. Wbrew pozorom są to instrumenty dużo bardziej interesujące od akcji, oferujące dużo szersze możliwości zarówno inwestorom, jak i emitentom. Definicja

Bardziej szczegółowo

Rynek kapitałowopieniężny. Wykład 1 Istota i podział rynku finansowego

Rynek kapitałowopieniężny. Wykład 1 Istota i podział rynku finansowego Rynek kapitałowopieniężny Wykład 1 Istota i podział rynku finansowego Uczestnicy rynku finansowego Gospodarstwa domowe Przedsiębiorstwa Jednostki administracji państwowej i lokalnej Podmioty zagraniczne

Bardziej szczegółowo

SYSTEM BANKOWY. Finanse 110630-1165

SYSTEM BANKOWY. Finanse 110630-1165 SYSTEM BANKOWY Finanse Plan wykładu Rodzaje i funkcje bankowości Bankowość centralna Banki komercyjne i inwestycyjne Finanse Funkcje banku centralnego(1) Bank dla państwa Bank dla banków Emisja pieniądza

Bardziej szczegółowo

1 PRZEDMIOT I METODA NAUKI FINANSÓW

1 PRZEDMIOT I METODA NAUKI FINANSÓW Spis treści Wstęp Rozdział 1 PRZEDMIOT I METODA NAUKI FINANSÓW 1.1. Etymologia terminu finanse i główne etapy rozwoju finansów 1.2. Współczesne rozumienie finansów 1.2.1. Ogólna charakterystyka finansów

Bardziej szczegółowo

Finansowanie działalności przedsiebiorstwa. Finanse 110630-1165

Finansowanie działalności przedsiebiorstwa. Finanse 110630-1165 Finansowanie działalności przedsiebiorstwa przedsiębiorstw-definicja Przepływy pieniężne w przedsiębiorstwach Decyzje finansowe przedsiębiorstw Analiza finansowa Decyzje finansowe Krótkoterminowe np. utrzymanie

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Rozdział I ELEMENTARNE POJĘCIA I PRZEDMIOT EKONOMII

Spis treści. Rozdział I ELEMENTARNE POJĘCIA I PRZEDMIOT EKONOMII Spis treści Rozdział I ELEMENTARNE POJĘCIA I PRZEDMIOT EKONOMII Wstępne określenie przedmiotu ekonomii 7 Ekonomia a inne nauki 9 Potrzeby ludzkie, produkcja i praca, środki produkcji i środki konsumpcji,

Bardziej szczegółowo

Globalny kryzys ekonomiczny Geneza, istota, perspektywy

Globalny kryzys ekonomiczny Geneza, istota, perspektywy Globalny kryzys ekonomiczny Geneza, istota, perspektywy prof. dr hab. Piotr Banaszyk, prof. zw. UEP Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu Wydział Gospodarki Międzynarodowej Agenda 1. Przyczyny globalnego

Bardziej szczegółowo

Źródła finansowania działalności gospodarczej

Źródła finansowania działalności gospodarczej Źródła finansowania działalności gospodarczej ŹRÓDŁA FINANSOWANIA DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ ISTOTA FINANSOWANIA DZIAŁALNOŚCI PRZEDSIĘBIORSTWA FINANSOWANIE polega na: pozyskiwaniu środków pieniężnych przez

Bardziej szczegółowo

Budowa i odbudowa zaufania na rynku finansowym. Piotr Szpunar Departament Systemu Finansowego Narodowy Bank Polski

Budowa i odbudowa zaufania na rynku finansowym. Piotr Szpunar Departament Systemu Finansowego Narodowy Bank Polski Budowa i odbudowa zaufania na rynku finansowym Piotr Szpunar Departament Systemu Finansowego Narodowy Bank Polski Aktywa instytucji finansowych w Polsce w latach 2000-2008 (w mld zł) 2000 2001 2002 2003

Bardziej szczegółowo

[AMARA GALBARCZYK JOANNA ŚWIDERSKA

[AMARA GALBARCZYK JOANNA ŚWIDERSKA [AMARA GALBARCZYK JOANNA ŚWIDERSKA :Y Podręcznik akademicki Spis treś«wprowadzenie 11 Rozdział 1 System bankowy w Polsce 13 1.1. Organizacja i funkcjonowanie systemu bankowego 13 1.2. Instytucje centralne

Bardziej szczegółowo

Nauka o finansach. Prowadzący: Dr Jarosław Hermaszewski

Nauka o finansach. Prowadzący: Dr Jarosław Hermaszewski Nauka o finansach Prowadzący: Dr Jarosław Hermaszewski Wykład 2 SYSTEM FINANSOWY Co to jest system finansowy? System finansowy obejmuje rynki pośredników, firmy usługowe oraz inne instytucje wykorzystywane

Bardziej szczegółowo

OGŁOSZENIE O ZMIANIE STATUTU MCI.CreditVentures 2.0. Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego z dnia 27 maja 2015 r.

OGŁOSZENIE O ZMIANIE STATUTU MCI.CreditVentures 2.0. Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego z dnia 27 maja 2015 r. OGŁOSZENIE O ZMIANIE STATUTU MCI.CreditVentures 2.0. Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego z dnia 27 maja 2015 r. Niniejszym, MCI Capital Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych S.A. z siedzibą w Warszawie,

Bardziej szczegółowo

SEKURYTYZACJA WIERZYTELNOŚCI LEASINGOWYCH. Aspekty prawne Przemysław Cichulski Warszawa, 4-5 marca 2008 r.

SEKURYTYZACJA WIERZYTELNOŚCI LEASINGOWYCH. Aspekty prawne Przemysław Cichulski Warszawa, 4-5 marca 2008 r. SEKURYTYZACJA WIERZYTELNOŚCI LEASINGOWYCH Aspekty prawne Przemysław Cichulski Warszawa, 4-5 marca 2008 r. Plan prezentacji Istota sekurytyzacji wierzytelności leasingowych Korzyści z sekurytyzacji wierzytelności

Bardziej szczegółowo

MIROSŁAWA CAPIGA. m #

MIROSŁAWA CAPIGA. m # MIROSŁAWA CAPIGA m # Katowice 2008 SPIS TREŚCI WSTĘP 11 CZĘŚĆ I DWUSZCZEBLOWOŚĆ SYSTEMU BANKOWEGO W POLSCE Rozdział 1 SPECYFIKA SYSTEMU BANKOWEGO 15 1.1. System bankowy jako element rynkowego systemu finansowego

Bardziej szczegółowo

Należności z tytułu oddanych w leasing finansowy rzeczowych aktywów trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych

Należności z tytułu oddanych w leasing finansowy rzeczowych aktywów trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych 01 02 03 04 05 06 09 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA FINANSÓW z dnia 12 grudnia 2001 r. w sprawie określenia wzorcowego planu kont dla banków. (Dz. U. Nr 152, poz. 1727) Na podstawie art. 83 ust. 2 pkt 1 ustawy

Bardziej szczegółowo

Spis treści: Wprowadzenie. Rozdział 1. System bankowy w Polsce Joanna Świderska

Spis treści: Wprowadzenie. Rozdział 1. System bankowy w Polsce Joanna Świderska Bank komercyjny w Polsce. Podręcznik akademicki., Ideą prezentowanej publikacji jest całościowa analiza działalności operacyjnej banków komercyjnych zarówno w aspekcie teoretycznym, jak i w odniesieniu

Bardziej szczegółowo

Darmowy fragment www.bezkartek.pl

Darmowy fragment www.bezkartek.pl t en m l ragek.p f wy kart o rm.bez a D ww w Recenzenci Prof. zw. dr hab. Ewa Kucharska-Stasiak Prof. zw. dr hab. Halina Henzel Opracowanie graficzne i typograficzne Jacek Tarasiewicz Redaktor Jadwiga

Bardziej szczegółowo

Jan Śliwa PODSTAWY FINANSÓW

Jan Śliwa PODSTAWY FINANSÓW Jan Śliwa PODSTAWY FINANSÓW Łódź Warszawa 2011 SPIS TREŚCI WSTĘP... 9 ROZDZIAŁ I. FINANSE PRZEDSIĘBIORSTWA FINANSE SFERY REALNEJ... 13 1. Istota finansów przedsiębiorstwa... 13 1.1. Podstawowe pojęcia...

Bardziej szczegółowo

Wykaz zmian wprowadzonych do statutu KBC LIDERÓW RYNKU Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego w dniu 10 czerwca 2010 r.

Wykaz zmian wprowadzonych do statutu KBC LIDERÓW RYNKU Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego w dniu 10 czerwca 2010 r. Wykaz zmian wprowadzonych do statutu KBC LIDERÓW RYNKU Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego w dniu 10 czerwca 2010 r. art. 12 ust. 2 Statutu Brzmienie dotychczasowe: 2. Cel Subfunduszu Global Partners Kredyt

Bardziej szczegółowo

RYNKI INSTRUMENTY I INSTYTUCJE FINANSOWE RED. JAN CZEKAJ

RYNKI INSTRUMENTY I INSTYTUCJE FINANSOWE RED. JAN CZEKAJ RYNKI INSTRUMENTY I INSTYTUCJE FINANSOWE RED. JAN CZEKAJ Wstęp Część I. Ogólna charakterystyka rynków finansowych 1. Istota i funkcje rynków finansowych 1.1. Pojęcie oraz podstawowe rodzaje rynków 1.1.1.

Bardziej szczegółowo

Forum Małych i Średnich Przedsiębiorstw

Forum Małych i Średnich Przedsiębiorstw 2011 Bezpieczne wejście na nowe rynki zbytu ubezpieczenia kredytowe Forum Małych i Średnich Przedsiębiorstw Jak zostać i pozostać przedsiębiorcą? Zygmunt Kostkiewicz, prezes zarządu KUKE S.A. Warszawa,

Bardziej szczegółowo

Bankowość Zajęcia nr 1

Bankowość Zajęcia nr 1 Motto zajęć: "za złoty dukat co w słońcu błyszczy" Bankowość Zajęcia nr 1 Bankowość centralna, przemiany w pośrednictwie finansowym System bankowy Dwuszczeblowość: bank centralny + banki komercyjne (handlowe);

Bardziej szczegółowo

HISTORIA I WSPÓŁCZESNOŚĆ DŁUGOTERMINOWEGO KREDYTU HIPOTECZNEGO W POLSCE

HISTORIA I WSPÓŁCZESNOŚĆ DŁUGOTERMINOWEGO KREDYTU HIPOTECZNEGO W POLSCE ADAMPBETRASIK / Przy współpracy Andrzeja Laskowskiego HISTORIA I WSPÓŁCZESNOŚĆ DŁUGOTERMINOWEGO KREDYTU HIPOTECZNEGO W POLSCE TWIGGER WARSZAWA 2001 SPIS TREŚCI Wykaz skrótów 9 Słowo wstępne 11 Wprowadzenie,

Bardziej szczegółowo

Unia bankowa skutki dla UE, strefy euro i dla Polski. Warszawa, 29 listopada 2012 r.

Unia bankowa skutki dla UE, strefy euro i dla Polski. Warszawa, 29 listopada 2012 r. Unia bankowa skutki dla UE, strefy euro i dla Polski Warszawa, 29 listopada 2012 r. Unia bankowa skutki dla UE i dla strefy euro Andrzej Raczko Narodowy Bank Polski Strefa euro Strefa euro doświadcza bardzo

Bardziej szczegółowo

Emisja listów zastawnych w Polsce Raport z prac grupy roboczej

Emisja listów zastawnych w Polsce Raport z prac grupy roboczej Emisja listów zastawnych w Polsce Raport z prac grupy roboczej Urząd Komisji Nadzoru Finansowego Departament Regulacji Bankowych, Instytucji Płatniczych i Spółdzielczych Kas Oszczędnościowo-Kredytowych

Bardziej szczegółowo

Rola zdolności kredytowej przedsiębiorstwa w procedurze pozyskiwania kredytu bankowego - studium przypadku. dr Jacek Płocharz

Rola zdolności kredytowej przedsiębiorstwa w procedurze pozyskiwania kredytu bankowego - studium przypadku. dr Jacek Płocharz Rola zdolności kredytowej przedsiębiorstwa w procedurze pozyskiwania kredytu bankowego - studium przypadku dr Jacek Płocharz Warunki działania przedsiębiorstw! Na koniec 2003 roku działało w Polsce 3.581,6

Bardziej szczegółowo

System bankowy i tworzenie wkładów

System bankowy i tworzenie wkładów System bankowy i tworzenie wkładów Wykład nr 4 Wyższa Szkoła Technik Komputerowych i Telekomunikacji w Kielcach 2011-03-29 mgr Wojciech Bugajski 1 Prawo bankowe z dn.27.08.1997 Definicja banku osoba prawna

Bardziej szczegółowo

/I'iio I 80,4. B 375915. Wydaimie III zmkelome. Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne

/I'iio I 80,4. B 375915. Wydaimie III zmkelome. Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne /I'iio I 80,4. o o Wydaimie III zmkelome B 375915 Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne SPIS TREŚCI WPROWADZENIE 15 Rozdział 1 POLSKI SYSTEM BANKOWY 17 1.1. System bankowy jako cząść systemu finansowego 18 1.1.1.

Bardziej szczegółowo

Raport z zakresu adekwatności kapitałowej Podlasko-Mazurskiego Banku Spółdzielczego w Zabłudowie według stanu na dzień 31.12.

Raport z zakresu adekwatności kapitałowej Podlasko-Mazurskiego Banku Spółdzielczego w Zabłudowie według stanu na dzień 31.12. Załącznik do Uchwały Nr 49/2014 Zarządu Podlasko-Mazurskiego Banku Spółdzielczego w Zabłudowie z dnia 10.07.2014r. Raport z zakresu adekwatności kapitałowej Podlasko-Mazurskiego Banku Spółdzielczego w

Bardziej szczegółowo

Pieniądz. Polityka monetarna

Pieniądz. Polityka monetarna Pieniądz. Polityka monetarna Definicja Pieniądz można więc najogólniej zdefiniować jako powszechnie akceptowany w danym kraju środek płatniczy. Istota pieniądza przejawia się w jego funkcjach: środka wymiany

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie finansami przedsiębiorstw

Zarządzanie finansami przedsiębiorstw Zarządzanie finansami przedsiębiorstw Opracowała: Dr hab. Gabriela Łukasik, prof. WSBiF I. OGÓLNE INFORMACJE O PRZEDMIOCIE Cele przedmiotu:: - przedstawienie podstawowych teoretycznych zagadnień związanych

Bardziej szczegółowo

T. Łuczka Kapitał obcy w małym i średnim przedsiębiorstwie. Wybrane aspekty mikro i makroekonomii

T. Łuczka Kapitał obcy w małym i średnim przedsiębiorstwie. Wybrane aspekty mikro i makroekonomii Teresa Łuczka Godziny konsultacji: 12 13.30 poniedziałek 15 16 wtorek p. 306 Strzelecka T. Łuczka Kapitał obcy w małym i średnim przedsiębiorstwie. Wybrane aspekty mikro i makroekonomii WYKŁAD 1 (26.02)

Bardziej szczegółowo

Plan wykładu 8 Równowaga ogólna w małej gospodarce otwartej

Plan wykładu 8 Równowaga ogólna w małej gospodarce otwartej Plan wykładu 8 Równowaga ogólna w małej gospodarce otwartej 1. Model Mundella Fleminga 2. Dylemat polityki gospodarczej małej gospodarki otwartej 3. Skuteczność polityki monetarnej i fiskalnej w warunkach

Bardziej szczegółowo

Kredytowe instrumenty a stabilność finansowa

Kredytowe instrumenty a stabilność finansowa Monografie i Opracowania 563 Paweł Niedziółka Kredytowe instrumenty a stabilność finansowa Warszawa 2009 Szkoła Główna Handlowa w Warszawie OFICYNA WYDAWNICZA Spis treści Indeks skrótów nazw własnych używanych

Bardziej szczegółowo

Bilans płatniczy strefy euro publikuje Europejski Bank Centralny, natomiast bilans płatniczy Unii Europejskiej - Eurostat.

Bilans płatniczy strefy euro publikuje Europejski Bank Centralny, natomiast bilans płatniczy Unii Europejskiej - Eurostat. Bilans płatniczy zestawienie (dochody wpływy kontra wydatki płatności) wszystkich transakcji dokonanych między rezydentami (gospodarką krajową) a nierezydentami (zagranicą) w danym okresie. Jest on sporządzany

Bardziej szczegółowo

Ustawa o finansach publicznych określa dla jst granice zaciągania pożyczek i kredytów oraz zobowiązań.

Ustawa o finansach publicznych określa dla jst granice zaciągania pożyczek i kredytów oraz zobowiązań. Ustawa o finansach publicznych określa dla jst granice zaciągania pożyczek i kredytów oraz zobowiązań. Analiza struktury budżetów jednostek samorządu terytorialnego pozwala na stwierdzenie, iż sfinansowanie

Bardziej szczegółowo

OGŁOSZENIE O ZMIANIE STATUTU MCI.PrivateVentures Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego z dnia 31 lipca 2013 r.

OGŁOSZENIE O ZMIANIE STATUTU MCI.PrivateVentures Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego z dnia 31 lipca 2013 r. OGŁOSZENIE O ZMIANIE STATUTU MCI.PrivateVentures Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego z dnia 31 lipca 2013 r. Niniejszym, MCI Capital Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych S.A. z siedzibą w Warszawie, ogłasza

Bardziej szczegółowo

SYSTEM FINANSOWY W POLSCE. Redaktorzy naukowi Bogusław Pietrzak Zbigniew Polański Barbara Woźniak. Wydanie*drugie zmienione

SYSTEM FINANSOWY W POLSCE. Redaktorzy naukowi Bogusław Pietrzak Zbigniew Polański Barbara Woźniak. Wydanie*drugie zmienione SYSTEM FINANSOWY W POLSCE Redaktorzy naukowi Bogusław Pietrzak Zbigniew Polański Barbara Woźniak Wydanie*drugie zmienione Wydawnictwo Naukowe PWN Warszawa 2008 Spis treści Przedmowa do drugiego wydania

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA FINANSÓW 1) z dnia 11 sierpnia 2011 r. w sprawie określenia wzorcowego planu kont dla banków

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA FINANSÓW 1) z dnia 11 sierpnia 2011 r. w sprawie określenia wzorcowego planu kont dla banków 1082 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA FINANSÓW 1) z dnia 11 sierpnia 2011 r. w sprawie określenia wzorcowego planu kont dla banków Na podstawie art. 83 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości

Bardziej szczegółowo

OGŁOSZENIE O ZMIANIE STATUTU UNIFUNDUSZE SPECJALISTYCZNEGO FUNDUSZU INWESTYCYJNEGO OTWARTEGO Z DNIA 11 LIPCA 2013 R.

OGŁOSZENIE O ZMIANIE STATUTU UNIFUNDUSZE SPECJALISTYCZNEGO FUNDUSZU INWESTYCYJNEGO OTWARTEGO Z DNIA 11 LIPCA 2013 R. OGŁOSZENIE O ZMIANIE STATUTU UNIFUNDUSZE SPECJALISTYCZNEGO FUNDUSZU INWESTYCYJNEGO OTWARTEGO Z DNIA 11 LIPCA 2013 R. Niniejszym, Union Investment Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych S.A. ogłasza o zmianach

Bardziej szczegółowo

Spis treści: Wstęp. ROZDZIAŁ 1. Istota i funkcje systemu finansowego Adam Dmowski

Spis treści: Wstęp. ROZDZIAŁ 1. Istota i funkcje systemu finansowego Adam Dmowski Rynki finansowe., Książka stanowi kontynuację rozważań nad problematyką zawartą we wcześniejszych publikacjach autorów: Podstawy finansów i bankowości oraz Finanse i bankowość wydanych odpowiednio w 2005

Bardziej szczegółowo

Raport o sytuacji systemu SKOK w I kwartale 2013

Raport o sytuacji systemu SKOK w I kwartale 2013 Raport o sytuacji systemu SKOK w I kwartale 2013 Raport został opracowany w oparciu o dane finansowe kas przekazane do UKNF na podstawie rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 8 stycznia 2013 r. w sprawie

Bardziej szczegółowo

Papiery komercyjne, Bankowe papiery wartościowe. Ernest Zapendowski Maciej Gawarecki

Papiery komercyjne, Bankowe papiery wartościowe. Ernest Zapendowski Maciej Gawarecki Papiery komercyjne, Bankowe papiery wartościowe Ernest Zapendowski Maciej Gawarecki Plan prezentacji Papiery komercyjne Bankowe papiery wartościowe: Listy Zastawne Certyfikaty depozytowe Bony oszczędnościowe

Bardziej szczegółowo

Gospodarka otwarta i bilans płatniczy

Gospodarka otwarta i bilans płatniczy Gospodarka otwarta i bilans płatniczy Zagregowane wydatki w gospodarce otwartej Jeżeli przyjmiemy, że wydatki krajowe na dobra wytworzone w kraju zależą od poziomu dochodu Y oraz realnej stopy procentowej

Bardziej szczegółowo

Uniwersytet w Białymstoku Wydział Ekonomiczno-Informatyczny w Wilnie SYLLABUS na rok akademicki 2009/2010 http://www.wilno.uwb.edu.

Uniwersytet w Białymstoku Wydział Ekonomiczno-Informatyczny w Wilnie SYLLABUS na rok akademicki 2009/2010 http://www.wilno.uwb.edu. SYLLABUS na rok akademicki 009/010 Tryb studiów Studia stacjonarne Kierunek studiów Ekonomia Poziom studiów Pierwszego stopnia Rok studiów/ semestr III / IV Specjalność Bez specjalności Kod katedry/zakładu

Bardziej szczegółowo

Polski eksport ze wsparciem KUKE. Andrzej Rasiński Dyrektor Ds. Sprzedaży KUKE SA w Poznaniu

Polski eksport ze wsparciem KUKE. Andrzej Rasiński Dyrektor Ds. Sprzedaży KUKE SA w Poznaniu Polski eksport ze wsparciem KUKE Andrzej Rasiński Dyrektor Ds. Sprzedaży KUKE SA w Poznaniu Kim jesteśmy? KUKE jest spółką akcyjną z przeważającym udziałem Skarbu Państwa Ministerstwo Finansów 87,85% Bank

Bardziej szczegółowo

Raport o sytuacji systemu SKOK w I kwartale 2014 r.

Raport o sytuacji systemu SKOK w I kwartale 2014 r. Raport o sytuacji systemu SKOK w I kwartale 214 r. Departament Bankowości Spółdzielczej i Spółdzielczych Kas Oszczędnościowo-Kredytowych Warszawa, czerwiec 214 1 Najważniejsze spostrzeżenia i wnioski W

Bardziej szczegółowo

Spis treœci. Księgarnia PWN: Marian Podstawka (red.) - Finanse. Wstêp... 13. 1. Pojêcie i funkcje finansów... 17. 2. Pieni¹dz...

Spis treœci. Księgarnia PWN: Marian Podstawka (red.) - Finanse. Wstêp... 13. 1. Pojêcie i funkcje finansów... 17. 2. Pieni¹dz... Księgarnia PWN: Marian Podstawka (red.) - Finanse Spis treœci Wstêp..................................................... 13 1. Pojêcie i funkcje finansów....................................... 17 1.1.

Bardziej szczegółowo

Kreacja pieniądza: mity i rzeczywistość Czy banki centralne kreują pieniądze? Czy QE to masowe drukowanie pieniędzy?

Kreacja pieniądza: mity i rzeczywistość Czy banki centralne kreują pieniądze? Czy QE to masowe drukowanie pieniędzy? Andrzej Sławiński Kreacja pieniądza: mity i rzeczywistość Czy banki centralne kreują pieniądze? Czy QE to masowe drukowanie pieniędzy? 1. Czy banki centralne emitują pieniądze? Warszawa.gazeta.pl Bilans

Bardziej szczegółowo

ANKIETA do Przewodniczących Komitetów Kredytowych na temat sytuacji na rynku kredytowym

ANKIETA do Przewodniczących Komitetów Kredytowych na temat sytuacji na rynku kredytowym ANKIETA do Przewodniczących Komitetów Kredytowych na temat sytuacji na rynku kredytowym Część 1 - Przedsiębiorstwa Pytania 1-7 dotyczą polityki kredytowej Banku w zakresie kredytów dla przedsiębiorstw

Bardziej szczegółowo

Uwarunkowania rozwoju banków spółdzielczych

Uwarunkowania rozwoju banków spółdzielczych Forum Liderów Banków Spółdzielczych Model polskiej bankowości spółdzielczej w świetle zmian regulacji unijnych Uwarunkowania rozwoju banków spółdzielczych Jerzy Pruski Prezes Zarządu BFG Warszawa, 18 września

Bardziej szczegółowo

Profilaktyka i niwelowanie strat w handlu zagranicznym. Program Rozwoju Eksportu

Profilaktyka i niwelowanie strat w handlu zagranicznym. Program Rozwoju Eksportu Profilaktyka i niwelowanie strat w handlu zagranicznym Program Rozwoju Eksportu Agenda 1. Cele przedsiębiorstw w działaniach eksportowych 2. Ryzyka w handlu zagranicznym 3. Ryzyko sprzedaży z odroczonym

Bardziej szczegółowo

OGŁOSZENIE O ZMIANACH PROSPEKTU INFORMACYJNEGO COMMERCIAL UNION SPECJALISTYCZNY FUNDUSZ INWESTYCYJNY OTWARTY, z dnia 14 stycznia 2009 r.

OGŁOSZENIE O ZMIANACH PROSPEKTU INFORMACYJNEGO COMMERCIAL UNION SPECJALISTYCZNY FUNDUSZ INWESTYCYJNY OTWARTY, z dnia 14 stycznia 2009 r. OGŁOSZENIE O ZMIANACH PROSPEKTU INFORMACYJNEGO COMMERCIAL UNION SPECJALISTYCZNY FUNDUSZ INWESTYCYJNY OTWARTY, z dnia 14 stycznia 2009 r. Na podstawie 28 ust. 4 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 6 listopada

Bardziej szczegółowo

Darmowy fragment www.bezkartek.pl

Darmowy fragment www.bezkartek.pl Darmowy fragment Darmowy fragment Darmowy fragment 4 Spis treści Opracowanie graficzne okładki Jacek Tarasiewicz Redaktor Jadwiga Witecka Opracowanie typograficzne Anna Wojda Copyright by Wydawnictwo Key

Bardziej szczegółowo

Imię, nazwisko i tytuł/stopień KOORDYNATORA (-ÓW) kursu/przedmiotu zatwierdzającego protokoły w systemie USOS dr Arkadiusz Niedźwiecki

Imię, nazwisko i tytuł/stopień KOORDYNATORA (-ÓW) kursu/przedmiotu zatwierdzającego protokoły w systemie USOS dr Arkadiusz Niedźwiecki SYLLABUS na rok akademicki 010/011 Tryb studiów Studia stacjonarne Kierunek studiów Ekonomia Poziom studiów Pierwszego stopnia Rok studiów/ semestr III, semestr letni (semestr szósty) Specjalność Bez specjalności

Bardziej szczegółowo

MAKROEKONOMIA Blok IV. Pieniądz i polityka monetarna

MAKROEKONOMIA Blok IV. Pieniądz i polityka monetarna MAKROEKONOMIA Blok IV Pieniądz i polityka monetarna Krótka historia pieniądza 1. Ekwiwalent towary powszechnie uważane przez daną społeczność za najbardziej przydatne (pecunia pecus). 2. Płacidła z reguły

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA WYPEŁNIANIA FORMULARZY SPRAWOZDAWCZYCH DLA POTRZEB EUROPEJSKIEGO BANKU CENTRALNEGO STATYSTYKA TRANSAKCJI (TRXX)

INSTRUKCJA WYPEŁNIANIA FORMULARZY SPRAWOZDAWCZYCH DLA POTRZEB EUROPEJSKIEGO BANKU CENTRALNEGO STATYSTYKA TRANSAKCJI (TRXX) Wersja z 20121023 INSTRUKCJA WYPEŁNIANIA FORMULARZY SPRAWOZDAWCZYCH DLA POTRZEB EUROPEJSKIEGO BANKU CENTRALNEGO INFORMACJE OGÓLNE STATYSTYKA TRANSAKCJI (TRXX) Podstawą opracowania formularzy sprawozdawczych

Bardziej szczegółowo

Co to są finanse przedsiębiorstwa?

Co to są finanse przedsiębiorstwa? Akademia Młodego Ekonomisty Finansowanie działalności przedsiębiorstwa Sposoby finansowania działalności przedsiębiorstwa Kornelia Bem - Kozieł Wyższa Szkoła Ekonomii i Prawa w Kielcach 10 października

Bardziej szczegółowo

Rola banku w gospodarce Po co potrzebne są banki? Katarzyna Szarkowska-Ludew

Rola banku w gospodarce Po co potrzebne są banki? Katarzyna Szarkowska-Ludew Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Rola banku w gospodarce Po co potrzebne są banki? Katarzyna Szarkowska-Ludew Uniwersytet w Białymstoku 5 grudnia 2013 r. O czym będziemy rozmawiać? 1.Jak powstały banki?

Bardziej szczegółowo

Warunki rozwoju mieszkaniowego budownictwa czynszowego

Warunki rozwoju mieszkaniowego budownictwa czynszowego Warunki rozwoju mieszkaniowego budownictwa czynszowego Norbert Jeziolowicz II Europejski Kongres Finansowy Sopot, 25 maja 2012 r. Program mieszkaniowego budownictwa czynszowego powinien mieć na uwadze:

Bardziej szczegółowo

Bankowość Zbigniew Dobosiewicz

Bankowość Zbigniew Dobosiewicz Bankowość Zbigniew Dobosiewicz Autor, Zbigniew Dobosiewicz, przedstawił najważniejsze problemy bankowości, ujęte w sposób syntetyczny, a w niektórych przypadkach bardzo skrótowy. W praktyce każdy rozdział,

Bardziej szczegółowo

18. Zasady działania banków zapewniające bezpieczeństwo wkładów określa:

18. Zasady działania banków zapewniające bezpieczeństwo wkładów określa: 1. Bank może przyjmować wpłaty zamknięte od klientów, którzy: a) są bankowi dobrze znani b) wpłacają systematycznie duże kwoty c) mają podpisaną specjalną umowę d) mają rachunek w innym banku 3. Kredyt

Bardziej szczegółowo

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej WYTYCZNE

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej WYTYCZNE 6.9.2014 L 267/9 WYTYCZNE WYTYCZNE EUROPEJSKIEGO BANKU CENTRALNEGO z dnia 3 czerwca 2014 r. zmieniające wytyczne EBC/2013/23 dotyczące statystyki finansowej sektora instytucji rządowych i samorządowych

Bardziej szczegółowo

Aspekty prawne inwestowania nadwyżek operacyjnych. i budżetowych przez Jednostki Samorządu Terytorialnego.

Aspekty prawne inwestowania nadwyżek operacyjnych. i budżetowych przez Jednostki Samorządu Terytorialnego. Aspekty prawne inwestowania nadwyżek operacyjnych i budżetowych przez Jednostki Samorządu Terytorialnego. Tło legislacyjne dla rozważań nad sposobami efektywnego lokowania nadwyżek środków pieniężnych

Bardziej szczegółowo

Za rok obrotowy od 1 stycznia do 31 grudnia 2013 r.

Za rok obrotowy od 1 stycznia do 31 grudnia 2013 r. Fundusz PKO Światowy Fundusz Walutowy specjalistyczny fundusz inwestycyjny otwarty Opinia niezależnego biegłego rewidenta List do Uczestników Funduszu Połączone sprawozdanie finansowe Oświadczenie Banku

Bardziej szczegółowo

Informacja nt. Polityki inwestycyjnej KDPW_CCP S.A.

Informacja nt. Polityki inwestycyjnej KDPW_CCP S.A. Informacja nt. Polityki inwestycyjnej KDPW_CCP S.A. 21.08.2014 1. KDPW_CCP zgodnie ze swoją Polityką inwestycyjną przyjętą w drodze uchwały Zarządu KDPW_CCP S.A. inwestuje następujące rodzaje aktywów:

Bardziej szczegółowo

Raport o sytuacji systemu SKOK w I półroczu 2014 r.

Raport o sytuacji systemu SKOK w I półroczu 2014 r. Raport o sytuacji systemu SKOK w I półroczu 2014 r. Departament Bankowości Spółdzielczej i Spółdzielczych Kas Oszczędnościowo-Kredytowych Warszawa, wrzesień 2014 1 Najważniejsze spostrzeżenia i wnioski

Bardziej szczegółowo

WYSZCZEGÓLNIENIE. za okres sprawozdawczy od... do... Stan na ostatni dzień okresu sprawozdawczego. 1 Ol. 1.1 Kapitał (fundusz) podstawowy

WYSZCZEGÓLNIENIE. za okres sprawozdawczy od... do... Stan na ostatni dzień okresu sprawozdawczego. 1 Ol. 1.1 Kapitał (fundusz) podstawowy Dziennik Ustaw Nr 110-6722 - Poz. 1270 Załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 1999 r. (poz. 1270) SPRAWOZDANIE MIESIĘCZNE MRF-01 O STANIE KAPITAŁU NETTO, STOPIE ZABEZPIECZENIA, POZIOMIE

Bardziej szczegółowo

Bilans płatniczy Polski w lipcu 2015 r.

Bilans płatniczy Polski w lipcu 2015 r. Warszawa, dnia 14 września 2015 r. Bilans płatniczy Polski w lipcu 2015 r. Miesięczny bilans płatniczy został oszacowany przy wykorzystaniu danych z miesięcznych i kwartalnych sprawozdań polskich podmiotów

Bardziej szczegółowo

Ewolucja rynku obligacji korporacyjnych. Jacek A. Fotek 29 września 2014 r.

Ewolucja rynku obligacji korporacyjnych. Jacek A. Fotek 29 września 2014 r. Ewolucja rynku obligacji korporacyjnych Jacek A. Fotek 29 września 2014 r. Trendy i możliwości Perspektywa makroekonomiczna - wysoki potencjał wzrostu w Polsce Popyt na kapitał - Wzrost zapotrzebowania

Bardziej szczegółowo

BILANS PŁATNICZY. Aktywa (Kredyt +) Pasywa (Debet -) 1. Eksport towarów i usług. 1. Import towarów i usług. 2. Dary i przekazy jednostronne

BILANS PŁATNICZY. Aktywa (Kredyt +) Pasywa (Debet -) 1. Eksport towarów i usług. 1. Import towarów i usług. 2. Dary i przekazy jednostronne BILANS PŁATNICZY Aktywa (Kredyt +) Pasywa (Debet -) 1. Eksport towarów i usług. 1. Import towarów i usług. 2. Dary i przekazy jednostronne 2. Dary i przekazy jednostronne dla otrzymane z zagranicy. zagranicy.

Bardziej szczegółowo

Raport o stabilności systemu finansowego Grudzień 2012 r. Departament Systemu Finansowego 1

Raport o stabilności systemu finansowego Grudzień 2012 r. Departament Systemu Finansowego 1 Raport o stabilności systemu finansowego Grudzień 2012 r. Departament Systemu Finansowego 1 Raport o stabilności finansowej Raport jest elementem polityki informacyjnej NBP przyczyniającym się do realizacji

Bardziej szczegółowo

WSZYSTKIE SPECJALNOŚCI

WSZYSTKIE SPECJALNOŚCI Wojskowa Akademia Techniczna Wydział Cybernetyki F I N A N S E Rodzaj studiów: NIESTACJONARNE STUDIA LICENCJACKIE Kierunek: ZARZĄDZANIE Specjalność: WSZYSTKIE SPECJALNOŚCI 1. ROZLICZENIE GODZINOWE Semestr

Bardziej szczegółowo

RYNEK FINANSOWY W POLSCE - WYBRANE PROBLEMY

RYNEK FINANSOWY W POLSCE - WYBRANE PROBLEMY GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Rzecznik Prasowy Prezesa GUS seminarium naukowe pod patronatem naukowym prof. dr hab. Józefa Oleńskiego Prezesa GUS RYNEK FINANSOWY W POLSCE - WYBRANE PROBLEMY prof. nadzw. dr

Bardziej szczegółowo

TEST WIEDZY EKONOMICZNEJ nr 4

TEST WIEDZY EKONOMICZNEJ nr 4 TEST WIEDZY EKONOMICZNEJ nr 4 TEST WYBORU (1 pkt za prawidłową odpowiedź) Przeczytaj uważnie pytania, wybierz jedną poprawną odpowiedź spośród podanych i zakreśl ją znakiem X. Czas pracy 30 minut. 1. Bankiem

Bardziej szczegółowo

Obligacje gminne szansą na przetrwanie kryzysu przez jednostki samorządu terytorialnego.

Obligacje gminne szansą na przetrwanie kryzysu przez jednostki samorządu terytorialnego. Wydział Organizacji i Zarządzania PŁ Katedra Ekonomii Koło Naukowe Cash Flow Obligacje gminne szansą na przetrwanie kryzysu przez jednostki samorządu terytorialnego. mgr Monika Mordzak Dr. Rafał Wójcikowski

Bardziej szczegółowo

Omówienie programu nauczania Przedmiotowy system oceniania. Pojęcie finansów. Definiowanie pojęcia finansów publicznych i prywatnych

Omówienie programu nauczania Przedmiotowy system oceniania. Pojęcie finansów. Definiowanie pojęcia finansów publicznych i prywatnych Zakres treści z przedmiotu Finanse Klasa 2TE1, 2TE2 LP Temat Zakres treści 1 Lekcja organizacyjna Omówienie programu nauczania Przedmiotowy system oceniania 1 Pojęcie finansów Definiowanie pojęcia finansów

Bardziej szczegółowo

Opis: Spis treści: Tytuł: Papiery wartościowe na rynku pieniężnym i kapitałowym. Autorzy: Sławomir Antkiewicz

Opis: Spis treści: Tytuł: Papiery wartościowe na rynku pieniężnym i kapitałowym. Autorzy: Sławomir Antkiewicz Tytuł: Papiery wartościowe na rynku pieniężnym i kapitałowym. Autorzy: Sławomir Antkiewicz Opis: Wraz z rozwojem rynku kapitałowego i pieniężnego w Polsce rośnie znaczenie znajomości konstrukcji i stosowania

Bardziej szczegółowo

KURS DORADCY FINANSOWEGO

KURS DORADCY FINANSOWEGO KURS DORADCY FINANSOWEGO Przykładowy program szkolenia I. Wprowadzenie do planowania finansowego 1. Rola doradcy finansowego Definicja i cechy doradcy finansowego Oczekiwania klienta Obszary umiejętności

Bardziej szczegółowo

Część I. WPROWADZENIE DO BANKOWOŚCI KORPORACYJNEJ. Rozdział 1. Wprowadzenie do bankowości korporacyjnej

Część I. WPROWADZENIE DO BANKOWOŚCI KORPORACYJNEJ. Rozdział 1. Wprowadzenie do bankowości korporacyjnej Spis treści Wstęp Część I. WPROWADZENIE DO BANKOWOŚCI KORPORACYJNEJ Rozdział 1. Wprowadzenie do bankowości korporacyjnej 1.1. Bank jako pośrednik finansowy i dostawca płynności 1.2. Segmentacja działalności

Bardziej szczegółowo

FINANSE PRZEDSIĘBIORSTWA 2

FINANSE PRZEDSIĘBIORSTWA 2 FINANSE PRZEDSIĘBIORSTWA 2 Wstęp Książka przedstawia wybrane kluczowe zagadnienia dotyczące finansowych aspektów funkcjonowania przedsiębiorstwa w obecnych, złożonych warunkach gospodarczych. Są to problemy

Bardziej szczegółowo

ZŁOTA PRZYSZŁOŚĆ POSTANOWIENIA OGÓLNE

ZŁOTA PRZYSZŁOŚĆ POSTANOWIENIA OGÓLNE Zasady Działania Funduszy i Planów Inwestycyjnych Załącznik do Ogólnych Warunków Ubezpieczenia Indywidualne Ubezpieczenie na Życie z Ubezpieczeniowym Funduszem Kapitałowym ZŁOTA PRZYSZŁOŚĆ POSTANOWIENIA

Bardziej szczegółowo

Sektor bankowy w Europie. Co zmienił kryzys? Warszawa, 16 maja 2013 r.

Sektor bankowy w Europie. Co zmienił kryzys? Warszawa, 16 maja 2013 r. Sektor bankowy w Europie. Co zmienił kryzys? Warszawa, 16 maja 2013 r. Czy kryzys finansowy wymusi zmiany w dotychczasowych modelach biznesowych europejskich banków? Maciej Stańczuk Polski Bank Przedsiębiorczości

Bardziej szczegółowo

Wyniki finansowe banków w I półroczu 2013 r. 1

Wyniki finansowe banków w I półroczu 2013 r. 1 GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Studiów Makroekonomicznych i Finansów Warszawa, 24 września 2013 r. Wyniki finansowe banków w I półroczu 2013 r. 1 W końcu czerwca 2013 r. działalność operacyjną prowadziły

Bardziej szczegółowo

Część IV. Pieniądz elektroniczny

Część IV. Pieniądz elektroniczny s. 51, tabela elektroniczne instrumenty płatnicze karty płatnicze instrumenty pieniądza elektronicznego s. 71 Część IV. Pieniądz elektroniczny utrata aktualności Nowa treść: Część IV. Pieniądz elektroniczny

Bardziej szczegółowo

Transformacja systemowa w Polsce Plan L.Balcerowicza Dr Gabriela Przesławska

Transformacja systemowa w Polsce Plan L.Balcerowicza Dr Gabriela Przesławska Transformacja systemowa w Polsce Plan L.Balcerowicza Dr Gabriela Przesławska Uniwersytet Wrocławski Instytut Nauk Ekonomicznych Zakład Polityki Gospodarczej Sytuacja gospodarcza Polski w 1989 r. W 1989

Bardziej szczegółowo

WNIOSEK O UDZIELENIE HIPOTECZNEGO KREDYTU KONSUMPCYJNEGO

WNIOSEK O UDZIELENIE HIPOTECZNEGO KREDYTU KONSUMPCYJNEGO Załącznik nr 1 Bank Spółdzielczy w. Oddział w... BANK SPÓŁDZIELCZY W OLECKU ZRZESZENIE BANKU POLSKIEJ SPÓŁDZIELCZOŚCI Nr wniosku kredytowego... WNIOSEK O UDZIELENIE HIPOTECZNEGO KREDYTU KONSUMPCYJNEGO

Bardziej szczegółowo

Gwarancja de minimis

Gwarancja de minimis Gwarancja de minimis wsparcie dla mikro-, małych i średnich przedsiębiorstw Bank Gospodarstwa Krajowego, utworzony w 1924 r., jest jedynym bankiem państwowym w Polsce Misją BGK jest sprawna i efektywna

Bardziej szczegółowo

Katedra Prawa Finansowego Wydział Prawa i Administracji UMCS USTALANIE WYSOKOŚCI STÓP PROCENTOWYCH PRZEZ NARODOOWY BANK POLSKI

Katedra Prawa Finansowego Wydział Prawa i Administracji UMCS USTALANIE WYSOKOŚCI STÓP PROCENTOWYCH PRZEZ NARODOOWY BANK POLSKI Katedra Prawa Finansowego Wydział Prawa i Administracji UMCS USTALANIE WYSOKOŚCI STÓP PROCENTOWYCH PRZEZ NARODOOWY BANK POLSKI Art. 227 ust. 1 Konstytucji Centralnym bankiem państwa jest Narodowy Bank

Bardziej szczegółowo

OGŁOSZENIE O ZMIANIE STATUTU UNIOBLIGACJE HIGH YIELD FUNDUSZU INWESTYCYJNEGO ZAMKNIĘTEGO Z DNIA 23 CZERWCA 2016 R.

OGŁOSZENIE O ZMIANIE STATUTU UNIOBLIGACJE HIGH YIELD FUNDUSZU INWESTYCYJNEGO ZAMKNIĘTEGO Z DNIA 23 CZERWCA 2016 R. OGŁOSZENIE O ZMIANIE STATUTU UNIOBLIGACJE HIGH YIELD FUNDUSZU INWESTYCYJNEGO ZAMKNIĘTEGO Z DNIA 23 CZERWCA 2016 R. Niniejszym, Union Investment Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych S.A. ogłasza o zmianie

Bardziej szczegółowo

KAPITAŁOWA STRATEGIA PRZEDISĘBIORSTWA JAN SOBIECH (REDAKTOR NAUKOWY)

KAPITAŁOWA STRATEGIA PRZEDISĘBIORSTWA JAN SOBIECH (REDAKTOR NAUKOWY) KAPITAŁOWA STRATEGIA PRZEDISĘBIORSTWA JAN SOBIECH (REDAKTOR NAUKOWY) SPIS TREŚCI WSTĘP...11 CZĘŚĆ PIERWSZA. STRUKTURA ŹRÓDEŁ KAPITAŁU PRZEDSIĘBIORSTWA...13 Rozdział I. PRZEDSIĘBIORSTWO JAKO ORGANIZACJA

Bardziej szczegółowo

Rynkowy system finansowy Marian Górski

Rynkowy system finansowy Marian Górski Rynkowy system finansowy Marian Górski Podręcznik obejmuje całościową analizę rynkowego systemu finansowego, który wraz z sektorem finansów publicznych tworzy system finansowy gospodarki. Autor podzielił

Bardziej szczegółowo

Wykład 20: Model Mundella-Fleminga, część II (sztywne kursy walutowe) Gabriela Grotkowska

Wykład 20: Model Mundella-Fleminga, część II (sztywne kursy walutowe) Gabriela Grotkowska Międzynarodowe Stosunki Ekonomiczne Makroekonomia gospodarki otwartej i finanse międzynarodowe Wykład 20: Model Mundella-Fleminga, część II (sztywne kursy walutowe) Gabriela Grotkowska Plan wykładu Wprowadzenie

Bardziej szczegółowo

OPIS FUNDUSZY OF/ULS2/1/2014

OPIS FUNDUSZY OF/ULS2/1/2014 OPIS FUNDUSZY OF/ULS2/1/2014 SPIS TREŚCI ROZDZIAŁ 1. POSTANOWIENIA OGÓLNE 3 ROZDZIAŁ 2. POLITYKA INWESTYCYJNA I OPIS RYZYKA UFK PORTFEL DŁUŻNY 3 ROZDZIAŁ 3. POLITYKA INWESTYCYJNA I OPIS RYZYKA UFK PORTFEL

Bardziej szczegółowo

Zagadnienia na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia)

Zagadnienia na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia) Zagadnienia na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia) obowiązuje od 01.01.2016 Zgodnie z Zarządzeniem Rektora ZPSB w sprawie Regulaminu Procedur Dyplomowych, na egzaminie magisterskim

Bardziej szczegółowo

Makroekonomia David Begg, Stanley Fisher, Gianluigi Vernasca, Rudiger Dornbusch

Makroekonomia David Begg, Stanley Fisher, Gianluigi Vernasca, Rudiger Dornbusch Makroekonomia David Begg, Stanley Fisher, Gianluigi Vernasca, Rudiger Dornbusch Makroekonomia jest najczęściej używanym podręcznikiem na pierwszych latach studiów ekonomicznych w większości polskich uczelni.

Bardziej szczegółowo

BZ WBK LEASING S.A. 07-03-2014 Kowary

BZ WBK LEASING S.A. 07-03-2014 Kowary BZ WBK LEASING S.A. 07-03-2014 Kowary Spis treści 1. Kim jesteśmy 2. Zalety leasingu jako formy finansowania 3. Leasing operacyjny, leasing finansowy 3. Co oferujemy Klientowi 4. Przewagi konkurencyjne

Bardziej szczegółowo

Ogłoszenie o zmianie statutu DFE Pocztylion Plus

Ogłoszenie o zmianie statutu DFE Pocztylion Plus Ogłoszenie o zmianie statutu DFE Pocztylion Plus Warszawa, 2014-07-18 Na podstawie 42 pkt 4 statutu Dobrowolnego Funduszu Emerytalnego Pocztylion Plus ( Fundusz ) Pocztylion-Arka Powszechne Towarzystwo

Bardziej szczegółowo

Programy wspierania kredytobiorców hipotecznych w wybranych krajach

Programy wspierania kredytobiorców hipotecznych w wybranych krajach Programy wspierania kredytobiorców hipotecznych CHORWACJA Wobec kredytów we franku szwajcarskim władze zamroziły na jeden rok kurs kuny do franka (na poziomie 6,39, czyli sprzed decyzji SNB o uwolnieniu

Bardziej szczegółowo

Klasyfikacje ryzyka w działalności bankowej. dr Grzegorz Kotliński, Katedra Bankowości AE w Poznaniu

Klasyfikacje ryzyka w działalności bankowej. dr Grzegorz Kotliński, Katedra Bankowości AE w Poznaniu 1 Klasyfikacje ryzyka w działalności bankowej 2 Porozmawiajmy o wystąpieniach Wystąpienia na temat: Afera Art B Upadek Banku Staropolskiego SA w Poznaniu Upadek banku Barings Upadek Banku Allfirst Upadek

Bardziej szczegółowo