Prof. dr hab. n. med. Anna Wasilewska. Zakażenia układu moczowego u dzieci często

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Prof. dr hab. n. med. Anna Wasilewska. Zakażenia układu moczowego u dzieci często"

Transkrypt

1 Zakażenia układu moczowego u dzieci Prof. dr hab. n. med. Anna Wasilewska Wstęp Zakażenia układu moczowego u dzieci często sygnalizują nieprawidłowości dotyczące układu moczowo-płciowego. Mogą prowadzić do powstawania blizn w nerkach a w następstwie rozwoju nadciśnienia tętniczego nerkopochodnego a nawet przewlekłej choroby nerek. Problemy z rozpoznawaniem ZUM u małych dzieci są związane z niecharakterystyczną symptomatologią oraz koniecznością inwazyjnej diagnostyki (cewnikowanie pęcherza moczowego). 1

2 Zakażenia układu moczowego Zakażenie układu moczowego (ZUM) - definicja Zakażenia odcinka dróg moczowych Zapalenie cewki moczowej Zapalenie pęcherza moczowego Ostre odmiedniczkowe zapalenie nerek (OOZN) ZUM Klasyfikacja: Zakażenie górnych dróg moczowych Ostre odmiedniczkowe zapalenie nerek - gorączka, bakteriuria znamienna, objawy ogólne Zakażenie dolnych dróg moczowych Cewki moczowej/ Pęcherza moczowego - objawy dyzuryczne, brak goraczki lub stan podgoraczkowy, bez objawów ogólnych 2

3 Wniknięcie bakterii Droga wstępujaca Patogeneza Droga wstępujaca - 95% Krwiopochodna Limfatyczna Droga wstępujaca przez cewkę moczową Płęć męska - dłuższa cewka moczowa, substancje produkowane przez gruczoł krokowy Płęć żeńska - krótsza cewka moczowa, kolonizacja bakterii Ryzyko infekcji większe w przypadku zwężeń, obecności ciała obcego Czynniki ryzyka Wiek<1 r.ż. Płęć żeńska Nieobrzezani chłopcy Zaparcia Zaburzenia mikcji Nieodpowiednie stosowanie pieluszek Wady układu moczowo-płciowego Kolonizacja wirulentną E. Coli 3

4 Mechanizm choroby Zwykle infekcja drogą wstępujacą Krótka cewka moczowa u dziewczynek i niemowląt również płci męskiej Brudzenie kałem Turbulentny przepływ moczu Zaburzenia mikcji Wykorzystywanie seksualne/ masturbacja Mechanizm choroby Najczęstsze patogeny: E. coli, Enterococcus, Proteus. Staphylococcus saprophyticus - częsty u dorastających dziewcząt. Droga krwiopochodna - rzadko z wyjątkiem: Noworodki (GBS, E. coli, Listeria) Choroby przewodu pokarmowego z zapaleniem otrzewnej i posocznicą Ciężkie choroby z niewydolnością wielonarzadową Obecność cewnika 4

5 Zapalenie cewki moczowej U niemowląt płci żeńskiej w przebiegu pieluszkowego zapalenia skóry U dorastających dziewcząt i chłopców W okresie przedszkolnych i szkolnym - dziewczynki jako niespecyficzne zapalenie sromu i pochwy kąpiele z bąbelkami Nylonowe majtki (spodenki do jazdy na rowerze, stroje kąpielowe) Niewystarczająca/nieprawi dłowa higiena intymna Używanie zasypek, pudrów, drażniących środków do mycia Dysuria Objawy zapalenia cewki moczowej Niecheć do oddawania moczu Dyskomfort w okolicy krocza, zaczerwienienie Może być związane z podraznieniem pochwy u dziewczynek U starszych chłopców wydzielina z cewki moczowej 5

6 Zapalenie pęcherza moczowego Zwykle przebieg bezgoraczkowy Częstomocz Popuszczanie moczu Objawy dyzuryczne Niechęć do oddawania moczu Ostre odmiedniczkowe zapalenie nerek (OOZN) Zwykle związane z gorączką oraz objawami ogólnymi - stan zapalny obejmujacy miąższ nerek Dzieci młodsze gorączka, drażliwość, wymioty, niechęć do jedzenia (u noworodków nasilona żółtaczka) Dzieci starsze gorączka, objawy ogóne, bół okolicy lędźwiowej i/lub ból brzucha 6

7 OOZN - znaczenie KAŻDE OOZN powoduje powstawanie blizn w nerkach i upośledza ich funkcję Po cukrzycy oraz autoimmunologicznych zapaleniach naczyń, niewykryte i/lub źle leczone OOZN w dzieciństwie są odpowiedzialneowiedzialne za: wiele przypadków schyłkowej niewydolności nerek u dorosłych duży odsetek dializoterapii i transplantacji nerek OOZN - znaczenie Nieleczone zakażenia dróg moczowych u dzieci powoduja w późniejszym okresie zycia: Nadciśnienie tętnicze Upośledzenie funkcji nerek Komplikacje w czasie ciąży 7

8 Objawy Noworodki (<2 m.ż.).) Gorączka Żółtaczka Posocznica Słabe przyrosty masy ciała Wymioty Napady drgawkowe Odwodnienie Goraczka Objawy Dzieci <2r.ż. Wymioty i/lub biegunka Ból brzucha Śłabe przyrosty masy ciała Nieprzyjemny zapach moczu Płacz przy mikcji Brak apetytu, niedożywienie 8

9 Gorączka Objawy dzieci >2r.ż. Wymioty and/or biegunka Ból brzucha Nieprzyjemny zapach moczu Częstomocz Dyzuria Nietrzymanie moczu Badanie przedmiotowe W OOZN Niepokój dziecka Badanie jamy brzusznej Tkliwość j. brzusznej rozlana u niemowląt i dzieci w wieku przedszkolnym Badanie pleców Dodatni o.goldflama 9

10 Badanie przedmiotowe U dzieci z objawami zakażenia układu moczowego MUSZĄ zostać zbadane narządy moczowo-płciowe. Najczęstsze objawy ze strony narządów moczowo- płciowych: Zaczerwienienie sromu (vulvovaginitis)/napletka Możliwa obecność ciała obcego (np. papier toaletowy) Wykorzystywanie seksualne (uszkodzona błona dziewicza) Obrzezanie Zlep warg sromowych Wypadnięcie cewki moczowej Diagnoza NIEZBĘDNY POSIEW MOCZU! Badanie ogólne moczu Objawy kliniczne nie są specyficzne u małych dzieci <2r.ż. 10

11 Pobranie moczu na posiew Pobranie moczu ze środkowego strumienia dozwolone u dzieci kontrolujących mikcję. Mocz pobieramy do jałowego pojemnika po dokładnym oczyszczeniu okolicy ujścia cewki moczowej środkiem antyseptycznym. Pobranie moczu drogą cewnikowania u dzieci nie kontrolujących oddawania moczu. Nakłucie nadłonowe pęcherza moczowego u dzieci <6 m.ż. daje pewność jałowego pobrania moczu. Zebranie moczu 11

12 Nitraty Produkty uboczne metabolizmu glukozy wytwarzane przez E.coli i inne bakterie fermentujące laktozę. Pozytywny wynik na obecność nitratów w moczu duże ryzyko ZUM. Niedostateczna akumulacja u młodych niemowląt, które bardzo często oddaja mocz. Niedostateczna akumulacja również u starszych dzieci z częstomoczem. Osad moczu >10 WBC wpw w osadzie moczu duże ryzyko ZUM. Obecność bakterii w badaniu ogólnym moczu jest częsta i niediagnostyczna (poza moczem pobranym cewnikiem). Barwienie moczu metodą Grama jest również istotne przy rozpoznawaniu ZUM. 12

13 Posiew moczu >100,000 cfu/ ml w posiewie moczu Jakakolwiek ilość bakterii w moczu pobranym drogą nakłucia nadłonowego Posiew moczu Wzrost na podłożu przez 48 godz., ale w przypadku ZUM zwykle jest pozytywny po 24 godzinach. Kolejny dzień (lub dwa) jest potrzebny by zidentyfikować oraz określić lekooporność drobnoustroju chorobotwórczego. W przypadku obecności flory bakteryjnej skóry (S. epi., S. aureus or α-strep.) należy wziąć pod uwagę możliwość zanieczyszczenia z powodu nieprawidłowego pobrania moczu na posiew. 13

14 Badanie ogólne moczu Może być wykonane w próbce moczu pobranego najbardziej wygodną metodą. Gdy wynik wskazuje na ZUM, wymaga jałowego pobrania próbki moczu w celu wykonania posiewu (cewnikiem). Leczenie Krótka antybiotykoterapia - NIE u małych dzieci. Krótka antybiotykoterapia NIE u chłopców. Antybiotykoterapia empiryczna skierowana na typowe mikroorganizmy chorobotwórcze wywołujące ZUM u pacjentów w określonym wieku. Należy wybrać najwęższe spektrum uwzględniając czynniki gospodarza. Modyfikacja antybiotykoterapii po uzyskaniu lekokoporności drobnoustroju chorobotwórczego. 14

15 Antybiotykoterpia dożylna - wskazania U każdego pacjenta, bez względu na wiek, u którego są cechy toksemii lub ze stwierdzoną neutropenią. Noworodki do wykluczenia bakteriemii, posocznicy lub zapalenia opon m-r.??? U dzieci, które nie tolerują antybiotyków podawanych doustnie. Przy deficytach odporności. Wybór antybiotyku Noworodki Ampicylina i drugi antybiotyk ( zwykle gentamycynayna lub cefotaxym ym) by objąć spektrum Paciorkowców gr. B, Listeria, a także bakterii Gram ujemnych. S. aureus and S. epidermidis mogą powodować OOZN drogą krwiopochodną (dzieci z założonymi dojściami centralnymi, cewnikami itp.) Vancomycynayna wskazana u pacjentów z objawami toksemii lub w przypadku braku odpowiedzi na leczenie wstępne. 15

16 Wybór antybiotyku Starsze niemowlęta i dzieci - E. coli, Klebsiella sp., Proteus sp. są najczęstszymi patogenami Antybiotykoterapia empiryczna oparta na profilu oporności bakterii występujących najczęściej w danym otoczeniu. Leczenie noworodki i młode niemowlęta, z toksemią, odwodnione Niezbędna hospitalizacja i leczenie parenteralne. Leczenie pokrywające szerokie spektrum ampicylina z aminoglikozydem lub cefalosporyna trzeciej generacji. Kontynuowanie antybiotykoterapii dożylnej do ustąpienia gorączki i uzyskania stabilnego stanu pacjenta. Czas leczenia antybiotykiem w sumie 7-14 dni. 16

17 Leczenie pacjenci powyżej 2mż, bez objawów toksemii Leczenie wstępne dożylna lub doustna antybiotykoterapia. Antybiotyki doustne z grupy sulfonamidów, amoksycylina, cefalosporyna drugiej generacji. Przy braku poprawy po dwóch dniach leczenia powtórzyć badania moczu i posiew moczu. Czas leczenia antybiotykiem 7-10 dni. Profilaktyka Amoksycylina mg/kg/dobę Sulfametoksazol/Trimetoprim - u dzieci >6 tygodnia życia Kompetycyjne zahamowanie metabolizmu bilirubiny 2-4 mg/kg/dobę Nitrofurantoina 1-2 mg/kg/dobę 17

18 Profilaktyka U dzieci z podejrzeniem wady nerek, po wstępnej antybiotykoterapii wskazana jest profilaktyka do zakończenia diagnostyki obrazowej Zastosowany antybiotyk musi być wydalany głównie z moczem, przy jego niskich stężeniach w surowicy i w kale (minimalizowanie rozwoju oporności bakteryjnej). Niemowlęta Leczenie doustne gdy: Nie ma cech toksemii Dziecko przyjmuje doustnie płyny i pokarm Pewność, że rodzic zakupi i poda antybiotyk Zapewnimy ambulatoryjną kontrolną ocenę stanu dziecka po godz. (kontakt telefoniczny, możliwość transportu do szpitala, świadomość rodziców) Możliwość dalszych badań obrazowych 18

19 Dzieci i Młodzież Zwykle antybiotykoterapia doustna Bez cech toksemii Możliwość kontrolnej oceny pacjenta Wśród stosowanych antybiotyków są również fluorochinolony (> 14 r.ż). Wady układu moczowego Nieprawidłowości anatomiczne Zastawka cewki tylnej Zwężenie połączenia miedniczkowo- moczowodowego Zwężenie połączenia pęcherzowo- moczowodowego Nerki wielotorbielowate Podwójny UKM Podwójne moczowody Ektopia moczowodu 19

20 Wady funkcjonalne Odpływ pęcherzowo-moczowodowo moczowodowo- nerkowy U niemowląt do 1rż występuje u ponad 50% Zaburzenia mikcji Związek ZUM z Zaparciami Popuszczaniem stolca Moczeniem nocnym i dziennym Badania obrazowe Powinny być wykonywane u dzieci poniżej 2 rż, po przebytym ZUM. Należy wykonać min. 2 badania by zobrazować górne i dolne drogi moczowe. Badanie wykonywane w ostrej fazie choroby jedynie w przypadku braku poprawy po 2 dniach leczenia lub u dzieci ze stwierdzona wadą układu moczowego. 20

21 Badanie ultrasonograficzne Wykonywane m.in. w celu oceny wielkości nerek, poszerzenia układów kielichowo-miedniczkowych, moczowodów, pogrubienia ścian pęcherza moczowego, stwierdzenie uretelocele. Nie może wykluczyć obecności odpływu p-m-n. Nie jest aż tak czułe jak renoscyntygrafia DMSA w przypadku podejrzenia stanu zapalnego lub wykrywania blizn pozapalnych w nerkach. Cystouretrografia mikcyjna (CUM) Pomocna w wykrywaniu odpływu p-m-n i do oceny jego stopnia. Ocenia również cewkę moczową oraz pęcherz moczowy pod kątem ewentualnych nieprawidłowości ważne u chłopców z podejrzeniem zastawki cewki tylnej oraz u dziewcząt z zaburzeniami mikcji. Radioizotopowa cystografia (RNC) również wykrywa odpływy p-m-n ale nie obrazuje tak dobrze jak CUM anatomii dolnych dróg moczowych. Może być stosowana jako badanie kontrolne. 21

22 Renoscyntygrafia (DMSA) Bardzo czułe badanie do oceny ostrego stanu zapalnego w przebiegu OOZN a także bliznowacenia nerek po przebytych ZUM. WAŻNE U gorączkującego, młodego niemowlęcia lub małego dziecka z ostrym odmiedniczkowym zapaleniem nerek należy podejrzewać wadę anatomiczną lub nieprawidłowość funkcjonalną w obrębie układu moczowego. Obecność wady sprzyja rozwojowi OOZN drogą wstępującą. 22

23 Podsumowanie Zakażenia układu moczowego u dzieci są częstą przyczyną gorączki bez określonej przyczyny i mogą dawać następstwa w postaci powstawania blizn w nerkach. Objawy są niespecyficzne. W przypadku podejrzenia ZUM niezbędny jest posiew moczu u małych dzieci najlepiej by był pobrany drogą cewnikowania lub nakłucia nadłonowego. W leczeniu stosowany jest antybiotyk przez 7 do 10 dni. U dzieci poniżej 2rż, po przebytym ZUM, należy wykonać badania obrazowe układu moczowego (USG jamy brzusznej i ew. CUM). Cewnikowanie dzieci 23

24 Wprowadzenie Co należy wiedzieć o cewnikowaniu? Wprowadzenie Mali pacjenci polegają na lekarzu, dlatego należy zapewnić im wysoki standard opieki. Utrzymywanie takiego standardu chroni zarówno dziecko-pacjenta jak i samego lekarza

25 Godność pacjenta Przed przeprowadzeniem zabiegu/badania zawsze należy poprosić pacjenta o wyrażenie na nie zgody. Zapytaj w jaki sposób pacjent chce by badanie zostało wykonane. Należy być świadomym faktu, że cewnikowanie jest bardzo intymnym zabiegiem. Należy traktować młodego pacjenta z poszanowaniem jego godności i zasad, które wyznaje w sposób w jaki sami chcielibyśmy być traktowani. Poszanowanie prywatności pacjenta To badanie narusza prywatność!!! Należy w możliwy sposób szanować prywatność pacjenta. Rodzina, w tym młody pacjent nie muszą rozmawiać o zabiegu z osobami postronnymi. 25

26 Definicja cewnikowania przerywanego. IC (intermittent catheterisation) Cewnikowanie przerywane to wsuwanie cienkiej rurki (cewnika) do pęcherza moczowego w celu uzyskania odpływu moczu. Istotne skróty dotyczące cewnikowania IC (intermittent catheterisation) cewnikowanie przerywane Cewnik jest zakładany przez opiekuna w celu opróżnienia pęcherza. ISC (intermittent self catheterisation) samodzielne cewnikowanie przerywane Cewnikowanie jest wykonywane przez pacjenta. 26

27 Historia cewnikowania. Wykonywane przez starożytne cywilizacje przez tysiącami lat. Używano złota, srebra i..trzciny Ouch! ISC oraz IC po raz pierwszy zastosował Lapides Budowa układu moczowego (męskiego) 2 nerki 2 moczowody 1 pęcherz moczowy 1 cewka moczowa 27

28 Budowa układu moczowego (męskiego) widok poprzeczny Niebieski - zwieracz Żółty pęcherz i cewka moczowa Czerwony - prostata ISC/IC Jest procedurą czystą a nie sterylną. Może być wykonywany w różnych pozycjach, w miarę możliwości dostosowujemy się do woli pacjenta. Można usuwać mocz cewnikiem bezpośrednio do sedesu, ale to nie zawsze jest możliwe. Ważne by wspierać wybór pacjenta i szanować jego godność. 28

29 Higiena rąk Bardzo istotna!! Należy przestrzegać planu ośmiu kroków i powtarzać je pięć razy. Umyć ręce w opisany sposób. Higiena rąk W razie potrzeby można użyć żelu antybakteryjnego (na czyste ręce). 29

30 Niezbędne narzędzia Odpowiedni cewnik (rozmiar, data ważności, szczelnie zapakowany). Środek poślizgowy Preparaty do mycia rąk Miejsce zapewniające intymność Pojemnik na mocz /toaleta Waciki do oczyszczenia okolicy ujścia cewki moczowej przed i po cewnikowaniu W razie potrzeby czysta podkładka IC - procedura Uzyskanie zgody pacjenta. Zebranie niezbędnego sprzętu. W razie potrzeby udzielenie pacjentowi pomocy przy rozbieraniu się. Użycie środka poślizgowego (instrukcja producenta cewnika). 30

31 Cewnikowanie chłopca Upewnić się, że ujście cewki moczowej zostało oczyszczone i zdezynfekowane przed włożeniem cewnika. Pacjenci mogą preferować pozycję do wykonania cewnikowania. Ustawić penis w pozycji pokazanej na obrazku, w celu wyprostowania cewki moczowej. Wprowadzenie cewnika Wprowadzić powoli cewnik postępując zgodnie z instrukcją producenta. Przerwać, gdy poczuje się opór. Wprowadzać cewnik do uzyskania wypływającego moczu. Należy upewnić się, że pęcherz moczowy został opróżniony. Zbyt duża ilość środka poślizgowego może sprawić, że cewnik będzie śliski. 31

32 Wykorzystaj grawitację! Drenowanie moczu można wykonać do toalety lub pojemnika należy obniżyć końcówkę cewnika. Obserwuj mocz 1. kolor 2. zapach 3. osad 4. ilość 63 Kończenie cewnikowania Pozostawić cewnik do chwili zatrzymania wypływu moczu. Powoli wyjąć cewnik. Oczyścić okolicę ujścia cewki moczowej z resztek środka poślizgowego

33 Po cewnikowaniu Zapewnić pacjentowi komfort. W razie potrzeby pomóć się ubrać. Zapisać wszelkie nieprzewidziane komplikacje. Usunąć zużyty sprzęt (cewnik). Usunięcie cewnika Umieścić w koszu na odpady cewnik a także wszystko, co miało kontakt z płynami ustrojowymi (np. rękawiczki, gaziki). 33

34 Adnotacje dotyczące komplikacji przy cewnikowaniu Każda zmiana dotycząca moczu: Kolor Zapach Ilość Osad Zmętnienie Godzina zabiegu Utrudnienie w założeniu cewnika Porada udzielona pacjentowi (np. proszę więcej wypić) Utrudnienie w odpływie moczu Oznaki uszkodzenia penisa lub cewki moczowej Cewnikowanie chłopca/dziewczynki 68 34

35 Cewnik Foley a 69 35

Diagnostyka i leczenie zakażeń układu moczowego u dzieci

Diagnostyka i leczenie zakażeń układu moczowego u dzieci Diagnostyka i leczenie zakażeń układu moczowego u dzieci Opracowane na podstawie artykułu: Diagnosis and management of urinary tract infection in children Gabrielle J. Williams, Elisabeth H. Hodson, David

Bardziej szczegółowo

ZALECENIA POLSKIEGO TOWARZYSTWA NEFROLOGII DZIECIĘCEJ (PTNFD)

ZALECENIA POLSKIEGO TOWARZYSTWA NEFROLOGII DZIECIĘCEJ (PTNFD) ZALECENIA POLSKIEGO TOWARZYSTWA NEFROLOGII DZIECIĘCEJ (PTNFD) DOTYCZĄCE POSTĘPOWANIA Z DZIECKIEM Z ZAKAŻENIEM UKŁADU MOCZOWEGO Zasady leczenia Grupa Ekspertów PTNFD ZALECENIE 4. Postępowanie z dzieckiem

Bardziej szczegółowo

ZAKAŻENIE DRÓG MOCZOWYCH - ZAPOBIEGANIE I LECZENIE PORADNIK DLA PACJENTEK I PACJENTÓW

ZAKAŻENIE DRÓG MOCZOWYCH - ZAPOBIEGANIE I LECZENIE PORADNIK DLA PACJENTEK I PACJENTÓW Samodzielny Publiczny Wojewódzki Szpital Chirurgii Urazowej im. Dr. Janusza Daaba w Piekarach Śląskich ZAKAŻENIE DRÓG MOCZOWYCH - ZAPOBIEGANIE I LECZENIE PORADNIK DLA PACJENTEK I PACJENTÓW Projekt Edukacji

Bardziej szczegółowo

Zakażenia układu moczowego

Zakażenia układu moczowego Zakażenia układu moczowego Zakażenia układu moczowego SPIS TREŚCI CO TO JEST UKŁAD MOCZOWY? nerka moczowód pęcherz moczowy cewka moczowa zobacz więcej NA CZYM POLEGA ZAKAŻENIE UKŁADU MOCZOWEGO? pałeczka

Bardziej szczegółowo

Etiologia i częstość występowania monosymptomatycznego i niemonosymptomatycznego moczenia nocnego w populacji dzieci polskich

Etiologia i częstość występowania monosymptomatycznego i niemonosymptomatycznego moczenia nocnego w populacji dzieci polskich Etiologia i częstość występowania monosymptomatycznego i niemonosymptomatycznego moczenia nocnego w populacji dzieci polskich dr n. med. Agata Korzeniecka - Kozerska Założenia TRUDNOŚCI Z USTALENIEM CZY

Bardziej szczegółowo

CHOROBY WEWNĘTRZNE CHOROBY UKŁADU MOCZOWEGO

CHOROBY WEWNĘTRZNE CHOROBY UKŁADU MOCZOWEGO CHOROBY WEWNĘTRZNE CHOROBY UKŁADU MOCZOWEGO Dr hab. n. med. Dariusz Moczulski Klinika Chorób Wewnętrznych i Nefrodiabetologii Uniwersytecki Szpital Kliniczny im. WAM ul. Żeromskiego 113, Łódź Objawy chorób

Bardziej szczegółowo

Objawy chorób układu moczowo-płciowego. Seminarium dla studentów III roku interny Izabela Łoń

Objawy chorób układu moczowo-płciowego. Seminarium dla studentów III roku interny Izabela Łoń Objawy chorób układu moczowo-płciowego Seminarium dla studentów III roku interny Izabela Łoń Symptomatologia chorób układu moczowego Związana z układem moczowym pacjent sam moŝe powiązać objaw z układem

Bardziej szczegółowo

Diagnostyka mikrobiologiczna zakażeń krwi Paweł Zwierzewicz

Diagnostyka mikrobiologiczna zakażeń krwi Paweł Zwierzewicz Diagnostyka mikrobiologiczna zakażeń krwi Paweł Zwierzewicz Diagnostyka mikrobiologiczna sepsy oferta firmy biomerieux Automatyczne analizatory do posiewów krwi Automatyczne analizatory do identyfikacji

Bardziej szczegółowo

Podstawowe wiadomości o nowotworach nerki, pęcherza moczowego i prostaty

Podstawowe wiadomości o nowotworach nerki, pęcherza moczowego i prostaty Podstawowe wiadomości o nowotworach nerki, pęcherza moczowego i prostaty Człowiek najlepsza inwestycja Projekt pn. Opracowanie i wdrożenie programu profilaktycznego w zakresie wczesnego wykrywania nowotworów

Bardziej szczegółowo

Zespół ostrego brzucha - syndroma abdomen acutum

Zespół ostrego brzucha - syndroma abdomen acutum Zespół ostrego brzucha - syndroma abdomen acutum Silne dolegliwości bólowe brzucha o wzrastającym nasileniu Obrona mięśniowa Objawy otrzewnowe Zatrzymanie gazów i stolca Wymioty Objawy ogólne: tachykardia,

Bardziej szczegółowo

Pielęgnacja pacjenta z cewnikiem Foleya w domu.

Pielęgnacja pacjenta z cewnikiem Foleya w domu. Pielęgnacja pacjenta z cewnikiem Foleya w domu. Zespół Opieki Zdrowotnej w Końskich Mgr Joanna Marczak Układ moczowy jest delikatny i podatny na infekcje. Zakażenie może pojawić się w każdym jego odcinku.

Bardziej szczegółowo

Lek. Marcin Polok. Katedra i Klinika Chirurgii i Urologii Dziecięcej UM we Wrocławiu. Ocena skuteczności operacyjnego leczenia wodonercza u dzieci

Lek. Marcin Polok. Katedra i Klinika Chirurgii i Urologii Dziecięcej UM we Wrocławiu. Ocena skuteczności operacyjnego leczenia wodonercza u dzieci Lek. Marcin Polok Katedra i Klinika Chirurgii i Urologii Dziecięcej UM we Wrocławiu Ocena skuteczności operacyjnego leczenia wodonercza u dzieci Rozprawa na stopień doktora nauk medycznych w zakresie medycyny

Bardziej szczegółowo

JAK POBRAĆ MOCZ DO BADANIA MIKROBIOLOGICZNEGO?

JAK POBRAĆ MOCZ DO BADANIA MIKROBIOLOGICZNEGO? JAK POBRAĆ MOCZ DO BADANIA MIKROBIOLOGICZNEGO? 1. Kup w aptece sterylny, plastikowy pojemnik na mocz lub woreczek w przypadku gdy pobierasz mocz od niemowląt. 2. Pobierz pierwszy poranny mocz ( musi on

Bardziej szczegółowo

Układ moczowy metody diagnostyczne

Układ moczowy metody diagnostyczne Układ moczowy metody diagnostyczne Ultrasonografia (USG) Tomografia komputerowa Zdjęcie przeglądowe jamy brzusznej Urografia Angiografia Cystografia mikcyjna Pielografia wstępujaca Tomografia rezonansu

Bardziej szczegółowo

SHL.org.pl SHL.org.pl

SHL.org.pl SHL.org.pl Polityka antybiotykowa w oddziale pediatrycznym Adam Hermann Zespół Kontroli Zakażeń Szpitalnych Stowarzyszenie Higieny Lecznictwa Fundacja Instytut Profilaktyki Zakażeń Adam Hermann Stare Jabłonki 05-07.10.2014r.

Bardziej szczegółowo

Zapalenie ucha środkowego

Zapalenie ucha środkowego Zapalenie ucha środkowego Poradnik dla pacjenta Dr Maciej Starachowski Ostre zapalenie ucha środkowego. Co to jest? Ostre zapalenie ucha środkowego jest rozpoznawane w przypadku zmian zapalnych w uchu

Bardziej szczegółowo

ZAKAŻENIA SZPITALNE. Michał Pytkowski Zdrowie Publiczne III rok

ZAKAŻENIA SZPITALNE. Michał Pytkowski Zdrowie Publiczne III rok ZAKAŻENIA SZPITALNE Michał Pytkowski Zdrowie Publiczne III rok REGULACJE PRAWNE WHO Ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi Rozporządzenie Ministra

Bardziej szczegółowo

LOPERAMID WZF 2 mg, tabletki Loperamidi hydrochloridum

LOPERAMID WZF 2 mg, tabletki Loperamidi hydrochloridum Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta LOPERAMID WZF 2 mg, tabletki Loperamidi hydrochloridum Należy uważnie zapoznać się z treścią ulotki przed zastosowaniem leku, ponieważ zawiera ona

Bardziej szczegółowo

Wytyczne postępowania dla lekarzy POZ i lekarzy medycyny pracy w zakresie raka nerki, pęcherza moczowego i prostaty 2011

Wytyczne postępowania dla lekarzy POZ i lekarzy medycyny pracy w zakresie raka nerki, pęcherza moczowego i prostaty 2011 Wytyczne postępowania dla lekarzy POZ i lekarzy medycyny pracy w zakresie raka nerki, pęcherza moczowego i prostaty 2011 Wytyczne postępowania dla lekarzy POZ i lekarzy medycyny pracy w zakresie raka nerki,

Bardziej szczegółowo

Podstawowe informacje o chorobach i raku gruczołu krokowego

Podstawowe informacje o chorobach i raku gruczołu krokowego W TROSCE O PACJENTA CHOREGO NA RAKA GRUCZOŁU KROKOWEGO Ogólnopolski program edukacyjny Podstawowe informacje o chorobach i raku gruczołu krokowego Program realizowany pod patronatem Polskiego Towarzystwa

Bardziej szczegółowo

Gorączka niejasnego pochodzenia w grupie niemowląt i młodszych dzieci

Gorączka niejasnego pochodzenia w grupie niemowląt i młodszych dzieci wymaga gorączka niejasnego pochodzenia (również FWS fever without source) zarówno przedłużająca się, jak i ostra u dzieci najmłodszych (w wieku poniżej 3 lat). Odrębności symptomatologii wczesnego okresu

Bardziej szczegółowo

dotyczące układu moczowego

dotyczące układu moczowego Zabiegi zabieg 10-1 147 10 dotyczące układu moczowego zabieg 10-1 CEL Pobranie próbki moczu bezpośrednio z pęcherza moczowego. WSKAZANIA 1. Pozyskanie próbki moczu, która nie będzie zanieczyszczona przez

Bardziej szczegółowo

Zapalenia płuc u dzieci. Joanna Lange

Zapalenia płuc u dzieci. Joanna Lange Zapalenia płuc u dzieci Joanna Lange choroba przebiegająca z dusznością, gorączką oraz różnymi objawami osłuchowymi, potwierdzona (zgodnie z definicją kliniczno - radiologiczną) lub nie (zgodnie z definicją

Bardziej szczegółowo

Okresy rozwojowe. Najczęściej występujące objawy chorób u dzieci. płód i noworodek okres niemowlęcy małe dziecko okres dojrzewania

Okresy rozwojowe. Najczęściej występujące objawy chorób u dzieci. płód i noworodek okres niemowlęcy małe dziecko okres dojrzewania Ogólne zasady postępowania z chorym dzieckiem. Interpretacja podstawowych badań dodatkowych. Najczęściej występujące schorzenia w poszczególnych okresach rozwojowych. dr n. med. Jolanta Meller Okresy rozwojowe

Bardziej szczegółowo

Wybrane przypadki medyczne na oddziale chirurgii i onkologii dziecięcej

Wybrane przypadki medyczne na oddziale chirurgii i onkologii dziecięcej Wybrane przypadki medyczne na oddziale chirurgii i onkologii dziecięcej Maria Marciniak Opiekun koła: Dr n. med. Janusz Jabłoński Kierownik kliniki: Prof. dr n med. Ewa Andrzejewska Ostre zespoły brzuszne

Bardziej szczegółowo

FAX : (22) 488 37 70 PILNE

FAX : (22) 488 37 70 PILNE KARTA ZAPALENIA OTRZEWNEJ Nr Przypadku Baxter: Data raportu:... Data otrzymania informacji przez Baxter:... (wypełnia Baxter) (wypełnia Baxter) Proszę wypełnić poniższe pola i odesłać faxem do: Baxter

Bardziej szczegółowo

Urologia i nefrologia

Urologia i nefrologia Encyklopedia Pytania Forum Produkty i usługi Wpisz czego szukasz Szukaj Start Zdrowie Choroby i dolegliwości Urologia i nefrologia Urologia i nefrologia Osoby, które cierpią na dolegliwości ze strony układu

Bardziej szczegółowo

RAPORT KOŃCOWY Z BADANIA OBSERWACYJNEGO

RAPORT KOŃCOWY Z BADANIA OBSERWACYJNEGO RAPORT KOŃCOWY Z BADANIA OBSERWACYJNEGO dotyczącego terapii zakażeń układu moczowego W przypadku jakiegokolwiek prezentowania, udostępniania, bądź rozpowszechniania raportu bądź jego części firma VALEANT

Bardziej szczegółowo

WCZESNE OBJAWY CHOROBY NOWOTWOROWEJ U DZIECI

WCZESNE OBJAWY CHOROBY NOWOTWOROWEJ U DZIECI WCZESNE OBJAWY CHOROBY NOWOTWOROWEJ U DZIECI Elżbieta Adamkiewicz-Drożyńska Katedra i Klinika Pediatrii, Hematologii i Onkologii Początki choroby nowotworowej u dzieci Kumulacja wielu zmian genetycznych

Bardziej szczegółowo

Choroby układu moczowego u dzieci

Choroby układu moczowego u dzieci Choroby układu moczowego u dzieci dr n. med. Jolanta Meller Budowa i czynność układu moczowego u dzieci położenie nerek budowa anatomiczna (moczowody, pęcherz moczowy) Funkcje wydalnicza (wydalanie, wchłanianie

Bardziej szczegółowo

Cewkowo-śródmiąższowe zapalenie nerek

Cewkowo-śródmiąższowe zapalenie nerek Cewkowo-śródmiąższowe zapalenie nerek Krzysztof Letachowicz Katedra i Klinika Nefrologii i Medycyny Transplantacyjnej, Uniwersytet Medyczny we Wrocławiu Kierownik: Prof. dr hab. Marian Klinger Cewkowo-śródmiąższowe

Bardziej szczegółowo

Scyntygrafia nerek. Zakład Medycyny Nuklearnej SP CSK Warszawa

Scyntygrafia nerek. Zakład Medycyny Nuklearnej SP CSK Warszawa Scyntygrafia nerek Zakład Medycyny Nuklearnej SP CSK Warszawa Podział badań scyntygraficznych Scyntygrafia nerek Inne Dynamiczna Statyczna Angioscyntygrafia Pomiar klirensu nerkowego Test z kaptoprilem

Bardziej szczegółowo

SpeediCath Cewnik gotowy do natychmiastowego użycia

SpeediCath Cewnik gotowy do natychmiastowego użycia SpeediCath Cewnik gotowy do natychmiastowego użycia Co to jest cewnikowanie przerywane? Stosowanie cewnika w celu opróżnienia pęcherza moczowego Cewnikowanie przerywane to proces regularnego stosowania

Bardziej szczegółowo

Czy wybór antybiotyku jest trudnym pytaniem dla neonatologa?

Czy wybór antybiotyku jest trudnym pytaniem dla neonatologa? 0/0/205 Czy wybór antybiotyku jest trudnym pytaniem dla neonatologa? Krystyna Bober Olesińska Klinika Neonatologii WUM 2 Struktura oddziałów neonatologicznych na Mazowszu 53 - oddziały Stopień referencyjności

Bardziej szczegółowo

Czy grozi mi wirusowe zapalenie wątroby typu B?

Czy grozi mi wirusowe zapalenie wątroby typu B? Czy grozi mi wirusowe zapalenie wątroby typu B? Co to jest? Wirus zapalenia wątroby typu B (HBW) powoduje zakażenie wątroby mogące prowadzić do poważnej choroby tego organu. Wątroba jest bardzo ważnym

Bardziej szczegółowo

Problemy przedstawione w prezentowanym przypadku: Odstawienie immunosupresji Przewlekłe odrzucanie Zwiększona immunosupresja Zakażenie

Problemy przedstawione w prezentowanym przypadku: Odstawienie immunosupresji Przewlekłe odrzucanie Zwiększona immunosupresja Zakażenie Problemy przedstawione w prezentowanym przypadku: Odstawienie immunosupresji Przewlekłe odrzucanie Zwiększona immunosupresja Zakażenie Pytania Co było przyczyną zgonu dziecka? 1. Odstawienie leków przez

Bardziej szczegółowo

SHL.org.pl SHL.org.pl

SHL.org.pl SHL.org.pl Najważniejsze zagrożenia epidemiczne w oddziałach dziecięcych w Polsce Dr med. Paweł Grzesiowski STOWARZYSZENIE HIGIENY LECZNICTWA SZPITAL SPECJALISTYCZNY ŚW. ZOFII W WARSZAWIE FUNDACJA INSTYTUT PROFILAKTYKI

Bardziej szczegółowo

Inwazyjna choroba meningokokowa. Posocznica (sepsa) meningokokowa

Inwazyjna choroba meningokokowa. Posocznica (sepsa) meningokokowa Inwazyjna choroba meningokokowa Posocznica (sepsa) meningokokowa Sepsa, posocznica, meningokoki to słowa, które u większości ludzi wzbudzają niepokój. Każdy z nas: rodzic, opiekun, nauczyciel, dorosły

Bardziej szczegółowo

ZBYT PÓŹNE WYKRYWANIE RAKA NERKI ROLA LEKARZA PIERWSZEGO KONTAKTU

ZBYT PÓŹNE WYKRYWANIE RAKA NERKI ROLA LEKARZA PIERWSZEGO KONTAKTU ZBYT PÓŹNE WYKRYWANIE RAKA NERKI ROLA LEKARZA PIERWSZEGO KONTAKTU 14 czerwca 2012 r dr n. med. Piotr Tomczak Klinika Onkologii U.M. Poznań Epidemiologia raka nerki RCC stanowi 2 3% nowotworów złośliwych

Bardziej szczegółowo

ANEKS III UZUPEŁNIENIA DO CHARAKTERYSTYKI PRODUKTU LECZNICZEGO ORAZ ULOTKI PLA PACJENTA

ANEKS III UZUPEŁNIENIA DO CHARAKTERYSTYKI PRODUKTU LECZNICZEGO ORAZ ULOTKI PLA PACJENTA ANEKS III UZUPEŁNIENIA DO CHARAKTERYSTYKI PRODUKTU LECZNICZEGO ORAZ ULOTKI PLA PACJENTA 42 UZUPEŁNIENIA ZAWARTE W ODPOWIEDNICH PUNKTACH CHARAKTERYSTYKI PRODUKTU LECZNICZEGO DLA PRODUKTÓW ZAWIERAJĄCYCH

Bardziej szczegółowo

Aneks III. Zmiany w odpowiednich punktach charakterystyki produktu leczniczego i ulotkach dla pacjenta

Aneks III. Zmiany w odpowiednich punktach charakterystyki produktu leczniczego i ulotkach dla pacjenta Aneks III Zmiany w odpowiednich punktach charakterystyki produktu leczniczego i ulotkach dla pacjenta Uwaga: Konieczna może być późniejsza aktualizacja zmian w charakterystyce produktu leczniczego i ulotce

Bardziej szczegółowo

Nowoczesna diagnostyka mikrobiologiczna

Nowoczesna diagnostyka mikrobiologiczna Nowoczesna diagnostyka mikrobiologiczna 1 2 Nowoczesne laboratorium mikrobiologiczne połączenie metod manualnych i automatyzacji Nowoczesne laboratorium mikrobiologiczne To nie tylko sprzęt diagnostyczny,

Bardziej szczegółowo

6.2 Podsumowanie planu zarządzania ryzykiem dla produktu leczniczego Mupirocin InfectoPharm przeznaczone do publicznej wiadomości

6.2 Podsumowanie planu zarządzania ryzykiem dla produktu leczniczego Mupirocin InfectoPharm przeznaczone do publicznej wiadomości 6.2 Podsumowanie planu zarządzania ryzykiem dla produktu leczniczego Mupirocin InfectoPharm przeznaczone do publicznej wiadomości 6.2.1 Omówienie rozpowszechnienia choroby Infectopharm posiada pozwolenie

Bardziej szczegółowo

Zakażenia układu moczowego. lek. med. Aleksander Targoński

Zakażenia układu moczowego. lek. med. Aleksander Targoński Zakażenia układu moczowego lek. med. Aleksander Targoński Znamienny bakteriomocz 10^3 CFU/ml niepowikłane zapalenie pęcherza 10^4 CFU/ml niepowikłane odmiedniczkowe zapalenie nerek, ZUM u mężczyzny, powikłane

Bardziej szczegółowo

Żywienie pacjenta w opiece paliatywnej przeciwdziałanie zaparciom

Żywienie pacjenta w opiece paliatywnej przeciwdziałanie zaparciom VI WARSZTATY SZKOLENIOWE 29 maja 2015 Żywienie pacjenta w opiece paliatywnej przeciwdziałanie zaparciom Agata Zając Zaspakajanie głodu należy do podstawowych potrzeb człowieka. Jedzenie jest jednak ważne

Bardziej szczegółowo

57.94 Wprowadzenie na stałe cewnika do pęcherza moczowego

57.94 Wprowadzenie na stałe cewnika do pęcherza moczowego ICD9 kod Nazwa 03.31 Nakłucie lędźwiowe 03.311 Nakłucie lędźwiowe w celu pobrania płynu mózgowo-rdzeniowego 100.62 Założenie cewnika do żyły centralnej 23.0103 Porada lekarska 23.0105 Konsultacja specjalistyczna

Bardziej szczegółowo

Copyright for the text by Jadwiga Górnicka, Warszawa 2013 Copyright by Agencja Wydawnicza Jerzy Mostowski, 2013

Copyright for the text by Jadwiga Górnicka, Warszawa 2013 Copyright by Agencja Wydawnicza Jerzy Mostowski, 2013 Copyright for the text by Jadwiga Górnicka, Warszawa 2013 Copyright by Agencja Wydawnicza Jerzy Mostowski, 2013 Zdjęcia na okładce freshidea Fotolia.com pixelplot Fotolia.com Redakcja Monika Marczyk Koordynacja

Bardziej szczegółowo

I. Cukrzycowa choroba nerek (nefropatia cukrzycowa)

I. Cukrzycowa choroba nerek (nefropatia cukrzycowa) Spis treści 1. Wprowadzenie 13 Wstęp do wydania II 16 I. Cukrzycowa choroba nerek (nefropatia cukrzycowa) 2. Podstawowa charakterystyka struktury i czynności nerek 21 3. Czynniki wpływające na rozwój uszkodzenia

Bardziej szczegółowo

2. Kłębuszkowe zapalenie nerek - GLOMERULONEPHRITIS - choroba z autoagresji ( powstawanie przeciwciał skierowanych przeciw własnym tkankom).

2. Kłębuszkowe zapalenie nerek - GLOMERULONEPHRITIS - choroba z autoagresji ( powstawanie przeciwciał skierowanych przeciw własnym tkankom). PIELĘGNACJA W SCHORZENIACH UKŁADU MOCZOWEGO CZĘŚCIEJ WYSTEPUJĄCE JEDNOSTKI CHOROBOWE: 1. Zapalenie pęcherza moczowego - CYSTITIS 2. Kłębuszkowe zapalenie nerek - GLOMERULONEPHRITIS - choroba z autoagresji

Bardziej szczegółowo

Diagnostyka i leczenie nowotworów nerki, pęcherza moczowego i gruczołu krokowego. Zarys Projektu

Diagnostyka i leczenie nowotworów nerki, pęcherza moczowego i gruczołu krokowego. Zarys Projektu Diagnostyka i leczenie nowotworów nerki, pęcherza moczowego i gruczołu krokowego Zarys Projektu Dr n. med. Roman Sosnowski Klinika Nowotworów Układu Moczowego, Centrum Onkologii Projekt współfinansowany

Bardziej szczegółowo

Zasady autologicznej terapii komórkowej w leczeniu schorzeń ortopedycznych u psów

Zasady autologicznej terapii komórkowej w leczeniu schorzeń ortopedycznych u psów Strona 1 z 1 STANDARDOWA PROCEDURA OPERACYJNA Tytuł: Zasady autologicznej terapii komórkowej w leczeniu schorzeń ortopedycznych u psów SOP obowiązuje od: 05.06.2014 Data ważności: 31.10.2014 Zastępuje

Bardziej szczegółowo

Aktualne zasady diagnostyki i leczenia chorób zapalnych jelit

Aktualne zasady diagnostyki i leczenia chorób zapalnych jelit Instytut Pomnik Centrum Zdrowia Dziecka Odział Gastroenterologii, Hepatologii, Zaburzeń Odżywiania i Pediatrii Al. Dzieci Polskich 20, 04-730, Warszawa Aktualne zasady diagnostyki i leczenia chorób zapalnych

Bardziej szczegółowo

Radiologia pediatryczna. Radiologia pediatryczna. Ośrodkowy układ nerwowy u dzieci. dr n. med. Jolanta Meller

Radiologia pediatryczna. Radiologia pediatryczna. Ośrodkowy układ nerwowy u dzieci. dr n. med. Jolanta Meller Radiologia pediatryczna dr n. med. Jolanta Meller Radiologia pediatryczna Odrębności radiologii pediatrycznej dotyczą przede wszystkim wskazań do badania, algorytmów procesu rozpoznawczego, a w niektórych

Bardziej szczegółowo

ZAKAŻENIA ROTAWIRUSAMI. Oddział Oświaty Zdrowotnej i Promocji Zdrowia Powiatowa Stacja Sanitarno Epidemiologiczna w Lublinie

ZAKAŻENIA ROTAWIRUSAMI. Oddział Oświaty Zdrowotnej i Promocji Zdrowia Powiatowa Stacja Sanitarno Epidemiologiczna w Lublinie ZAKAŻENIA ROTAWIRUSAMI Oddział Oświaty Zdrowotnej i Promocji Zdrowia Powiatowa Stacja Sanitarno Epidemiologiczna w Lublinie Czym są rotawirusy? Rotawirusy(łac.rota = koło) grupawirusównależących do rodziny

Bardziej szczegółowo

ŚRÓDMIĄŻSZOWE ZAPALENIA NEREK

ŚRÓDMIĄŻSZOWE ZAPALENIA NEREK ŚRÓDMIĄŻSZOWE ZAPALENIA NEREK Grupa chorób o różnorodnej etiologii charakteryzującej się występowaniem zmian morfologicznych, które wyjściowo obecne są wyłącznie w tkance śródmiąższowej proces zapalny

Bardziej szczegółowo

Jak przygotować się do badania laboratoryjnego? Badanie krwi

Jak przygotować się do badania laboratoryjnego? Badanie krwi Badanie krwi Zalecana pora pobierania krwi do badań laboratoryjnych to 7 00 9 00 rano. Pacjent powinien być na czczo, czyli dwanaście godzin przed planowanym pobraniem krwi nie należy jeść, pić, z wyjątkiem

Bardziej szczegółowo

Diagnostyka ogólna chorób wewnętrznych. Klinika Hipertensjologii i Chorób Wewnętrznych

Diagnostyka ogólna chorób wewnętrznych. Klinika Hipertensjologii i Chorób Wewnętrznych Diagnostyka ogólna chorób wewnętrznych Klinika Hipertensjologii i Chorób Wewnętrznych Piśmiennictwo: Szczeklik E. Diagnostyka ogólna chorób wewnętrznych. PZWL 1979 Bolechowski F. Podstawy ogólnej diagnostyki

Bardziej szczegółowo

Zaburzenia gospodarki wapniowo-fosforanowej i diagnostyka kamicy dróg moczowych u dzieci. Kierownik Kliniki: Prof. dr hab.

Zaburzenia gospodarki wapniowo-fosforanowej i diagnostyka kamicy dróg moczowych u dzieci. Kierownik Kliniki: Prof. dr hab. Zaburzenia gospodarki wapniowo-fosforanowej i diagnostyka kamicy dróg moczowych u dzieci. Kierownik Kliniki: Prof. dr hab. Anna Wasilewska Metabolizm wapnia i fosforu Zaburzenia gospodarki wapniowej organizmu

Bardziej szczegółowo

Pobieranie, transport i przechowywanie materiału biologicznego do badań mikrobiologicznych

Pobieranie, transport i przechowywanie materiału biologicznego do badań mikrobiologicznych Pobieranie, transport i przechowywanie materiału biologicznego do badań mikrobiologicznych Instrukcje ogólne Wszystkie materiały diagnostyczne powinny być pobrane przed podaniem choremu antybiotyków lub

Bardziej szczegółowo

ZAŚWIADCZENIE LEKARSKIE

ZAŚWIADCZENIE LEKARSKIE Pieczęć zakładu opieki zdrowotnej albo lekarza wykonującego indywidualną praktykę lekarską lub indywidualną specjalistyczną praktykę lekarską ZAŚWIADCZENIE LEKARSKIE Nazwisko i imię osoby ubiegającej się

Bardziej szczegółowo

Leczenie przeciwdrobnoustrojowe - wytyczne postępowania w neutropenii

Leczenie przeciwdrobnoustrojowe - wytyczne postępowania w neutropenii Leczenie przeciwdrobnoustrojowe - wytyczne postępowania w neutropenii Zakażenia są częstym powikłaniem i główną przyczyną zgonów pacjentów z nowotworami zarówno krwi jak i narządów litych. Wynikają one

Bardziej szczegółowo

Spis treści 1. Wprowadzenie 2. Etyczne i systemowe uwarunkowania koncepcji pielęgnowania w praktyce opiekuna medycznego

Spis treści 1. Wprowadzenie 2. Etyczne i systemowe uwarunkowania koncepcji pielęgnowania w praktyce opiekuna medycznego Spis treści 1. Wprowadzenie Elżbieta Szwałkiewicz... 13 1.1. Co zawiera przewodnik zawodowy?... 13 1.2. Opiekun medyczny charakterystyka zawodu... 15 1.3. Zakres kompetencji zawodowych opiekuna medycznego...

Bardziej szczegółowo

Definicja INFEKCYJNE ZAPALENIE WSIERDZIA 2015-04-23

Definicja INFEKCYJNE ZAPALENIE WSIERDZIA 2015-04-23 Definicja INFEKCYJNE ZAPALENIE WSIERDZIA II KATEDRA KARDIOLOGII CM UMK 2014 Wewnątrznaczyniowe zakażenie obejmujące struktury serca (np. zastawki, wsierdzie komór i przedsionków), duże naczynia krwionośne

Bardziej szczegółowo

Zaawansowany. Zaliczenie pierwszego semestru z anatomii i z patologii

Zaawansowany. Zaliczenie pierwszego semestru z anatomii i z patologii 1 Kierunek: PILĘGNIARSTWO Nazwa przedmiotu Chirurgia i pielęgniarstwo chirurgiczne Kod przedmiotu Poziom przedmiotu Rok studiów Semestr Liczba punktów Metody nauczania Język wykładowy Imię i nazwisko wykładowcy

Bardziej szczegółowo

1965-E. Tanagho-prowadzi badania nad znaczeniem trójkąta pęcherza moczowego w patomechanizmie OPM

1965-E. Tanagho-prowadzi badania nad znaczeniem trójkąta pęcherza moczowego w patomechanizmie OPM Aktualne rekomendacje postępowania z dziećmi z odpływem pęcherzowo- moczowodowym Jacek A. Pietrzyk XII Ogólnopolska Konferencja Polskiego Towarzystwa Nefrologii Dziecięcej Lublin 23-25. 25. 05. 2013 Odpływ

Bardziej szczegółowo

Urografia. Co to jest?

Urografia. Co to jest? Urografia Urografia jest to badanie polegające na wykonaniu specjalego prześwietlenia RTG całego układu moczowego tzn. nerek, moczowodów oraz pęcherza moczowego. W jakim celu jest wykonywane? Za pomocą

Bardziej szczegółowo

JAK DZIAŁA WĄTROBA? Wątroba spełnia cztery funkcje. Najczęstsze przyczyny chorób wątroby. Objawy towarzyszące chorobom wątroby

JAK DZIAŁA WĄTROBA? Wątroba spełnia cztery funkcje. Najczęstsze przyczyny chorób wątroby. Objawy towarzyszące chorobom wątroby SPIS TREŚCI JAK DZIAŁA WĄTROBA? Wątroba spełnia cztery funkcje Wątroba jest największym narządem wewnętrznym naszego organizmu. Wątroba jest kluczowym organem regulującym nasz metabolizm (każda substancja

Bardziej szczegółowo

ZAKAŻENIA UKŁADU MOCZOWEGO (ZUM)

ZAKAŻENIA UKŁADU MOCZOWEGO (ZUM) ZAKAŻENIA UKŁADU MOCZOWEGO (ZUM) Epidemiologia Zakażenia układu moczowego (ZUM) stanowią około 10-20% wszystkich zakażeń pozaszpitalnych i około 40-50% zakażeń szpitalnych. Według statystyk bakteriomocz

Bardziej szczegółowo

Zarys budowy układu moczowego... 7. Budowa i funkcje pęcherza moczowego... 13

Zarys budowy układu moczowego... 7. Budowa i funkcje pęcherza moczowego... 13 Zarys budowy układu moczowego... 7 Budowa i funkcje pęcherza moczowego... 13 Choroby pęcherza moczowego... 19 Zapalenie pęcherza moczowego i dróg moczowych... 20 Inne infekcje układu moczowego... 26 Kamica

Bardziej szczegółowo

Zakażenia układu moczowego u dzieci

Zakażenia układu moczowego u dzieci Zakażenia układu moczowego u dzieci Autor: Monika Starowicz 08.10.2006. Zmieniony 08.10.2006. Stowarzyszenie Uronef - Nasze Dzieci Opracowanie ma na celu przybliżyć specyfikę choroby spowodowanej obecnością

Bardziej szczegółowo

Informacja do Formularza Kontroli Jakości Nr 1

Informacja do Formularza Kontroli Jakości Nr 1 Formularz Kontroli Jakości Nr Informacja do Formularza Kontroli Jakości Nr Droga Koleżanko, drogi Kolego. Formularz Kontroli Jakości Nr (formularz w kolorze pomarańcowym) zawiera pytania dotyczące anamnezy,

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Część I Choroby układu krążenia 1 Wendy A. Ware. Część II Choroby układu oddechowego 137 Eleanor C. Hawkins

Spis treści. Część I Choroby układu krążenia 1 Wendy A. Ware. Część II Choroby układu oddechowego 137 Eleanor C. Hawkins Spis treści Część I Choroby układu krążenia 1 Wendy A. Ware 1 Badanie układu krążenia 2 2 Badania dodatkowe stosowane w chorobach układu krążenia 8 3 Leczenie zastoinowej niewydolności serca 29 4 Zaburzenia

Bardziej szczegółowo

Pobranie i transport materiału biologicznego do badań mikologicznych

Pobranie i transport materiału biologicznego do badań mikologicznych Pobranie i transport materiału biologicznego do badań mikologicznych Diagnostyka grzybic układowych 1. Plwocina 1.1. Przygotowanie pacjenta przed pobraniem materiału Protezy, dostawki uzębienia należy

Bardziej szczegółowo

Kombinacja podstawowa dla rejonu ogrzewacza dolnego (układ moczowo-płciowy)

Kombinacja podstawowa dla rejonu ogrzewacza dolnego (układ moczowo-płciowy) dla rejonu ogrzewacza dolnego (układ moczowo-płciowy) Ogrzewacz dolny jest odpowiedzialny za funkcje rozrodcze i wydalanie. Obejmuje podbrzusze i rejon narządów płciowych. Objawy: utrata energii, łatwa

Bardziej szczegółowo

SHL.org.pl SHL.org.pl

SHL.org.pl SHL.org.pl Krystyna Paszko Monitorowanie patogenów alarmowych w Szpitalu św. Wojciecha w Gdańsku nowe przepisy i ich konsekwencje dla monitorowania patogenów alarmowych XII Konferencja naukowo-szkoleniowa SHL Stare

Bardziej szczegółowo

Zakażenia w chirurgii.

Zakażenia w chirurgii. Zakażenia w chirurgii. Rola personelu pielęgniarskiego. 10 Wojskowy Szpital Kliniczny z Polikliniką SPZOZ Cacałowska Dorota Zakażenia Zakażenia w chirurgii stanowią istotny problem współczesnej medycyny,

Bardziej szczegółowo

ANEKS III UZUPEŁNIENIA DO CHARAKTERYSTYKI PRODUKTU LECZNICZEGO ORAZ ULOTKI PLA PACJENTA

ANEKS III UZUPEŁNIENIA DO CHARAKTERYSTYKI PRODUKTU LECZNICZEGO ORAZ ULOTKI PLA PACJENTA ANEKS III UZUPEŁNIENIA DO CHARAKTERYSTYKI PRODUKTU LECZNICZEGO ORAZ ULOTKI PLA PACJENTA 25 UZUPEŁNIENIA ZAWARTE W ODPOWIEDNICH PUNKTACH CHARAKTERYSTYKI PRODUKTU LECZNICZEGO DLA PRODUKTÓW ZAWIERAJĄCYCH

Bardziej szczegółowo

postępowania Ostre zapalenie odmiedniczkowe nerek VII Krajowa Konferencja Szkoleniowa Krakowskiego Oddziału PTP i Medycyny Praktycznej

postępowania Ostre zapalenie odmiedniczkowe nerek VII Krajowa Konferencja Szkoleniowa Krakowskiego Oddziału PTP i Medycyny Praktycznej Zakażenia ż układu moczowego u dzieci - aktualne zasady Jacek A. Pietrzyk VII Krajowa Konferencja Szkoleniowa Krakowskiego Oddziału PTP i Medycyny Praktycznej Kraków, NCK 19-20.09.2008 Zakażenie układu

Bardziej szczegółowo

Prowadzący: dr hab. med. Stanisław MALINGER prof. PWSZ dr Grażyna BĄCZYK mgr piel. Justyna Skrzyńska

Prowadzący: dr hab. med. Stanisław MALINGER prof. PWSZ dr Grażyna BĄCZYK mgr piel. Justyna Skrzyńska Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Gnieźnie Instytut Nauk o Zdrowiu Kierunek - Pielęgniarstwo Studia niestacjonarne

Bardziej szczegółowo

BADANIA KLINICZNE Smart X ide 2 V 2 LR. Zastosowanie leczenia laserem CO2 w atrofii pochwy, rozluźnieniu pochwy oraz nietrzymaniu moczu

BADANIA KLINICZNE Smart X ide 2 V 2 LR. Zastosowanie leczenia laserem CO2 w atrofii pochwy, rozluźnieniu pochwy oraz nietrzymaniu moczu BADANIA KLINICZNE Smart X ide 2 V 2 LR Zastosowanie laserem CO2 w atrofii, rozluźnieniu oraz nietrzymaniu moczu Zastosowanie laserem CO2 w atrofii, rozluźnieniu oraz nietrzymaniu moczu. Dr. Stefano Salvatore

Bardziej szczegółowo

Co to jest cukrzyca?

Co to jest cukrzyca? Co to jest cukrzyca? Schemat postępowania w cukrzycy Wstęp Cukrzyca to stan, w którym organizm nie może utrzymać na odpowiednim poziomie stężenia glukozy (cukru) we krwi. Glukoza jest głównym źródłem energii

Bardziej szczegółowo

SCHORZENIA POCHWY I ICH ZAPOBIEGANIE. Poradnik dla pacjentki o diagnozowaniu i leczeniu chorób pochwy

SCHORZENIA POCHWY I ICH ZAPOBIEGANIE. Poradnik dla pacjentki o diagnozowaniu i leczeniu chorób pochwy SCHORZENIA POCHWY I ICH ZAPOBIEGANIE Poradnik dla pacjentki o diagnozowaniu i leczeniu chorób pochwy Praktycznie każda kobieta odczuwa czasami dolegliwości w obrębie intymnych części ciała. Wpływają one

Bardziej szczegółowo

Definicja INFEKCYJNE ZAPALENIE WSIERDZIA

Definicja INFEKCYJNE ZAPALENIE WSIERDZIA INFEKCYJNE ZAPALENIE WSIERDZIA II KATEDRA KARDIOLOGII CM UMK 2014 Definicja Wewnątrznaczyniowe zakażenie obejmujące struktury serca (np. zastawki, wsierdzie komór i przedsionków), duże naczynia krwionośne

Bardziej szczegółowo

WNIOSEK O WYDANIE SKIEROWANIA DO ZAKŁADU OPIEKUŃCZO- LECZNICZEGO/ZAKŁADU PIELĘGNACYJNO-OPIEKUŃCZEGO

WNIOSEK O WYDANIE SKIEROWANIA DO ZAKŁADU OPIEKUŃCZO- LECZNICZEGO/ZAKŁADU PIELĘGNACYJNO-OPIEKUŃCZEGO WNIOSEK O WYDANIE SKIEROWANIA DO ZAKŁADU OPIEKUŃCZO- LECZNICZEGO/ZAKŁADU PIELĘGNACYJNO-OPIEKUŃCZEGO DANE ŚWIADCZENIOBIORCY: Imię i nazwisko..... Podpis świadczeniobiorcy WYWIAD PIELĘGNIARSKI I ZAŚWIADCZENIE

Bardziej szczegółowo

Grant NCN 2011/03/B/ST7/03649. Reguły systemu wsparcia decyzji: wskazania/przeciwskazania trombolizy

Grant NCN 2011/03/B/ST7/03649. Reguły systemu wsparcia decyzji: wskazania/przeciwskazania trombolizy Grant NCN 2011/03/B/ST7/03649 Reguły systemu wsparcia decyzji: wskazania/przeciwskazania trombolizy Kryterium Dane (jakie) Dane (źródło) Reguła Moduł wiek wiek pacjent/osoba > 18 lat (włączająca) kliniczne

Bardziej szczegółowo

Zakażenia w Oddziałach Intensywnej Terapii SEPSA Możliwe miejsca zakażenia Czynniki patogenne Bakterie G dodatnie, G ujemne Bakterie beztlenowe Grzyby Wirusy Pierwotniaki Zakażenia szpitalne Występują

Bardziej szczegółowo

zasady prawidłowego pobierania moczu do badania

zasady prawidłowego pobierania moczu do badania badanie ogólne moczu zasady prawidłowego pobierania moczu do badania 1. mocz do badania pobiera się rano, po przebudzeniu (mocz nocny) 2. dokładnie umyć okolice narządów płciowych 3. kobieta powinna jedna

Bardziej szczegółowo

Andrzej Haliński. Leczenie kamicy moczowej u dzieci metodą endoskopii i metodą ESWL. Andrzej Haliński

Andrzej Haliński. Leczenie kamicy moczowej u dzieci metodą endoskopii i metodą ESWL. Andrzej Haliński Andrzej Haliński Leczenie kamicy moczowej u dzieci metodą endoskopii i metodą ESWL Andrzej Haliński Ureterorenoskopia i lithotrypsja z użyciem lasera holmowego w leczeniu kamicy moczowodowej u dzieci.

Bardziej szczegółowo

Lp. Zakres świadczonych usług i procedur Uwagi

Lp. Zakres świadczonych usług i procedur Uwagi Choroby układu nerwowego 1 Zabiegi zwalczające ból i na układzie współczulnym * X 2 Choroby nerwów obwodowych X 3 Choroby mięśni X 4 Zaburzenia równowagi X 5 Guzy mózgu i rdzenia kręgowego < 4 dni X 6

Bardziej szczegółowo

Michał Brzewski, Andrzej Marciński, Agnieszka Biejat Zakład Radiologii Pediatrycznej Akademii Medycznej w Warszawie

Michał Brzewski, Andrzej Marciński, Agnieszka Biejat Zakład Radiologii Pediatrycznej Akademii Medycznej w Warszawie DIAGNOSTYKA CHORÓB NARZĄDÓW MIEDNICY MNIEJSZEJ U DZIEWCZĄT Michał Brzewski, Andrzej Marciński, Agnieszka Biejat Zakład Radiologii Pediatrycznej Akademii Medycznej w Warszawie 1 2 2 Cele wykładu Zaprezentowanie

Bardziej szczegółowo

SKIEROWANIE DO ZAKŁADU OPIEKUŃCZO LECZNICZEGO

SKIEROWANIE DO ZAKŁADU OPIEKUŃCZO LECZNICZEGO WNIOSEK O WYDANIE SKIEROWANIA DO ZAKŁADU OPIEKUŃCZO LECZNICZEGO DANE ŚWIADCZENIOBIORCY: Imię i nazwisko Adres zamieszkania Nr PESEL a przypadku jego braku nr dokumentu potwierdzającego tożsamość. Miejscowość,

Bardziej szczegółowo

SZCZEPIENIA OCHRONNE U DOROSŁYCH lek. Kamil Chudziński Klinika Anestezjologii i Intensywnej Terapii CSK MSW w Warszawie 10.11.2015 Szczepionki Zabite lub żywe, ale odzjadliwione drobnoustroje/toksyny +

Bardziej szczegółowo

MATOSET : oferta setów do procedur

MATOSET : oferta setów do procedur 2013 MATOSET : oferta setów do procedur CEWNIKOWANIE BZMM TZMO SA 2011-02-01 aktualizacja 11.04.2013 1 Spis treści I. OPIS PROCEDURY i MIEJSCE ZASTOSOWANIA... 3 II. SKŁAD I ZDJĘCIE SETU ORAZ PRZEBIEG PROCEDURY...

Bardziej szczegółowo

Walczymy z rakiem buuu rakiem! Pod honorowym patronatem Rzecznika Praw Dziecka

Walczymy z rakiem buuu rakiem! Pod honorowym patronatem Rzecznika Praw Dziecka Walczymy z rakiem buuu rakiem! Pod honorowym patronatem Rzecznika Praw Dziecka Drodzy Rodzice! W ostatnich latach wyleczalność nowotworów u dzieci i młodzieży wzrosła aż do 70-80%, a w przypadku ostrej

Bardziej szczegółowo

Pozaszpitalne zapalenia płuc u dzieci

Pozaszpitalne zapalenia płuc u dzieci Pozaszpitalne zapalenia płuc u dzieci Katarzyna Krenke Klinika Pneumonologii i Alergologii Wieku Dziecięcego Warszawski Uniwersytet Medyczny Thorax 2011;66: suppl. 2 Zapalenia płuc - etiologia Nowe czynniki

Bardziej szczegółowo

Testy dla kobiet w ciąży. Zakażenie HIV i AIDS u dzieci.

Testy dla kobiet w ciąży. Zakażenie HIV i AIDS u dzieci. Testy dla kobiet w ciąży. Zakażenie HIV i AIDS u dzieci. dr n. med. Agnieszka Ołdakowska Klinika Chorób Zakaźnych Wieku Dziecięcego Warszawski Uniwersytet Medyczny Wojewódzki Szpital Zakaźny w Warszawie

Bardziej szczegółowo

marketinginformacja Diagnostyka weterynaryjna Szybkie testy dla rolnictwa +++ dostępne w SalesPlusie +++

marketinginformacja Diagnostyka weterynaryjna Szybkie testy dla rolnictwa +++ dostępne w SalesPlusie +++ marketinginformacja Data 24.10.2014 Numer Autor MI_FS_13_2014_Testy weterynaryjne Philipp Peters Diagnostyka weterynaryjna Szybkie testy dla rolnictwa +++ dostępne w SalesPlusie +++ Dzięki szybkim testom

Bardziej szczegółowo

Hipoglikemia. przyczyny, objawy, leczenie. Beata Telejko

Hipoglikemia. przyczyny, objawy, leczenie. Beata Telejko Hipoglikemia przyczyny, objawy, leczenie Beata Telejko Klinika Endokrynologii, Diabetologii i Chorób Wewnętrznych Uniwersytetu Medycznego w Białymstoku Definicja hipoglikemii w cukrzycy Zespół objawów

Bardziej szczegółowo

Pakiet onkologiczny. w podstawowej opiece zdrowotnej

Pakiet onkologiczny. w podstawowej opiece zdrowotnej Pakiet onkologiczny w podstawowej opiece zdrowotnej Agnieszka Jankowska-Zduńczyk Specjalista medycyny rodzinnej Konsultant krajowy w dziedzinie medycyny rodzinnej Profilaktyka chorób nowotworowych Pakiet

Bardziej szczegółowo

Oddział Pediatryczny - ARION Szpitale sp. z o.o. Zespół Opieki Zdrowotnej w Biłgoraju

Oddział Pediatryczny - ARION Szpitale sp. z o.o. Zespół Opieki Zdrowotnej w Biłgoraju Nazwa świadczenia A59 bóle głowy A87b inne choroby układu nerwowego < 18 r.ż. C56 poważne choroby gardła, uszu i nosa C57 inne choroby gardła, uszu i nosa C56b poważne choroby gardła, uszu i nosa < 18

Bardziej szczegółowo