Diagnostyka i leczenie zakażeń układu moczowego u dzieci

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Diagnostyka i leczenie zakażeń układu moczowego u dzieci"

Transkrypt

1 Diagnostyka i leczenie zakażeń układu moczowego u dzieci Opracowane na podstawie artykułu: Diagnosis and management of urinary tract infection in children Gabrielle J. Williams, Elisabeth H. Hodson, David Isaacs, Jonathan C. Craig Journal of Paediatrics and Child Health, 2010;doi: /j x Tłumaczyła dr med Agnieszka Matkowska-Kocjan Konsultowała prof. dr hab. med. Danuta Zwolińska, Katedra i Klinika Nefrologii Pediatrycznej Akademii Medycznej we Wrocławiu Częstość występowania i obraz kliniczny Zakażenie układu moczowego (skrót: ZUM) występuje u około 8% dziewczynek i 2% chłopców do 7. roku życia.na podstawie przeglądu systematycznego 12 badań wykazano, że ZUM rozpoznaje się u około 5% niemowląt (0-2. mż.) zgłaszających się do szpitalnych oddziałów ratunkowych z powodu gorączki bez uchwytnej przyczyny. Wśród ZUM można wyróżnić: bezobjawowy bakteriomocz, zapalenie pęcherza moczowego i ostre odmiedniczkowe zapalenie nerek. U dzieci, u których zakażenie przebiega bez objawów klinicznych, można uzyskać izolowany dodatni wynik posiewu moczu (bezobjawowy bakteriomocz). W takim przypadku nie należy rozpoczynać leczenia, ponieważ antybiotykoterapia może sprzyjać rozwojowi zakażenia objawowego i antybiotykooporności, a ponadto nie przynosi żadnych odległych (długotrwałych) korzyści. Zapalenie pęcherza rozwija się, gdy zakażenie jest ograniczone jedynie do cewki moczowej oraz pęcherza moczowego. W takiej sytuacji u dzieci występują objawy miejscowe, takie jak: zwiększenie częstotliwości mikcji, parcie na mocz, bolesne oddawanie moczu, zmętnienie moczu oraz dyskomfort w dolnych partiach jamy brzusznej. Odmiedniczkowe zapalenie nerek jest niemal zawsze związane z wystąpieniem gorączki, z wyjątkiem niektórych najmłodszych niemowląt. Bardzo rzadko zdarza się, że u dzieci z ZUM wynik posiewu moczu jest ujemny. Zwykle ma to miejsce w przypadku wad układu moczowego (np. zakażenie w obrębie torbieli czy całkowita niedrożność dróg moczowych) lub w przypadku wykonywania posiewu w trakcie antybiotykoterapii. Pobranie moczu do badania Diagnostyka W warunkach domowych mocz do badania pobiera się po umyciu okolicy krocza i dopiero po oddaniu kilkunastu ml moczu bezpośrednio do pojemnika Wiarygodność wyniku badania moczu pobranego za pomocą specjalnych wkładek i pieluszek jest niepewna, ponieważ metodę tę oceniano w niewielu badaniach, a zanieczyszczenie moczu jest większe niż w przypadku innych sposobów. Jeśli jest to niemożliwe - zaleca się użycie wkładki pieluszkowej, cewnikowanie pęcherza moczowego lub nakłucie nadłonowe pod kontrolą USG. W praktyce czyste pobranie moczu jest zwykle metodą pierwszego wyboru, natomiast cewnikowanie lub nakłucie nadłonowe stosuje się dopiero wtedy, gdy pierwszy sposób zawiedzie lub gdy ze względów klinicznych konieczne jest jak najszybsze wykonanie badania.

2 U dzieci, które nie kontrolują jeszcze oddawania moczu, należy go pobrać metodą cewnikowania, nakłucia nadłonowego lub czystą techniką bezpośrednio do pojemnika w trakcie oddawania moczu. Testy przyłóżkowe Badanie moczu z zastosowaniem testów paskowych jest często wykorzystywane do wczesnego ustalania rozpoznawania i wskazań do terapii empirycznej. Największą wartość ma dodatni wynik testu paskowego definiowany jako obecność esterazy leukocytarnej lub azotynów. Zakładając, że częstość występowania (podstawowe ryzyko ZUM wynosi 5%, dodatni wynik jednego z tych testów zwiększa prawdopodobieństwo rozpoznania ZUM do 18%, a ujemny wynik obu testów zmniejsza to ryzyko do około 1%. Innym testem przesiewowym powszechnie stosowanym w diagnostyce ZUM jest badanie mikroskopowe moczu na obecność leukocytów i/lub bakterii. Niektórzy eksperci uważają, że do rozpoznania ZUM konieczne jest stwierdzenie dużej liczby leukocytów w moczu (ropomocz).jednak zgodnie z wytycznymi ropomocz nie jest konieczny do rozpoznania ZUM. Wyniki przeglądu systematycznego wskazują, że wartość diagnostyczna liczby leukocytów w moczu jest podobna do wartości testów paskowych na obecność esterazy leukocytarnej zarówno w przypadku wyników dodatnich, jak i ujemnych. Badanie mikroskopowe w kierunku obecności bakterii ma znacznie większą wartość różnicującą; wartość wyniku dodatniego jest podobna do wykrycia azotynów testem paskowym, natomiast wynik ujemny ma jeszcze nieco większą wartość - prawdopodobieństwo ZUM wynosi wtedy 1%, przy założeniu ryzyka podstawowego na poziomie 5% (jak powyżej).niewielka modyfikacja tej metody, polegająca na użyciu barwienia metodą Grama, daje jeszcze lepsze rezultaty - wynik dodatni oznacza 55% prawdopodobieństwo rozpoznania ZUM, natomiast ujemny zmniejsza to prawdopodobieństwo do 0,3% (przyjmując założenia jak powyżej). Mimo oczywistej większej wartości badania mikroskopowego na obecność bakterii, najnowsze wytyczne dotyczące postępowania w ZUM9 zalecają wykonanie badania mikroskopowego, a następnie podejmowanie decyzji na podstawie łącznej interpretacji liczby leukocytów i bakterii (bez użycia barwienia metodą Grama). Na rycinie 1. przedstawiono proponowany algorytm postępowania.

3

4 Testy paskowe na obecność azotynów i esterazy leukocytarnej są najbardziej przydatne, gdy wyniki obu testów są zgodne. Ze względu na duże ryzyko uzyskania wyników fałszywie dodatnich lub fałszywie ujemnych, w przypadku podejrzenia ZUM zawsze należy wykonać posiew moczu. Do rozpoznania ZUM nie jest konieczne stwierdzenie ropomoczu. Posiew moczu ZUM potwierdza się lub wyklucza na podstawie liczby kolonii bakteryjnych wyhodowanych w posiewie moczu. Tradycyjnie próg diagnostyczny różni się w zależności od metody pobrania moczu, a także w zależności od ośrodka mikrobiologicznego i obowiązujących w nim ustaleń klinicznych. W tabeli 1 przedstawiono interpretację wytycznych American Academy of Pediatrics (AAP). Tabela1. Wartości progowe liczby bakterii w posiewie moczu pobranego różnymi metodami dla rozpoznania ZUM Metoda pobrania Liczba bakterii Liczba gatunków Klasyfikacja moczu (CFU/l) bakterii mocz pobrany w trakcie mikcji (czyste 1 pewne ZUM pobranie, środkowy 1 strumień, woreczek) a 2 mocz pobrany 1 pewne ZUM cewnikiem nakłucie nadłonowe jakakolwiek ilość1 pewne ZUM jakakolwiek ilość 2 a wynik badania moczu pobranego do woreczka uważa się za niewiarygodny (p. komentarz) - przyp. red. ZUM - zakażenie układu moczowego Dzieci w wieku 0-3 miesięcy Leczenie ostrego ZUM W leczeniu ZUM u niemowląt do ukończenia 3. miesiąca życia zazwyczaj stosuje się antybiotyk dożylnie, ponieważ u około 10% pacjentów stwierdza się towarzyszące uogólnione zakażenie..ponadto w tej grupie wiekowej prawdopodobnie większe jest ryzyko współistnienia nieprawidłowości w zakresie układu moczowego (np. zastawki cewki tylnej, zwężenia dróg moczowych), Najczęstszą przyczyną ZUM w tej grupie wiekowej jest zakażenie bakteriami Escherichia coli oraz Enterococcus faecalis. Uzasadnia to empiryczne stosowanie antybiotyków β-laktamowych i aminoglikozydowych, na pr.ykład ampicyliny i gentamycyny, które u noworodków są zazwyczaj lekami pierwszego wyboru. Zgodnie z aktualną praktyką kliniczną, leczenie dożylne zazwyczaj kontynuuje się do momentu ustąpienia objawów ogólnych, a następnie zmienia się antybiotyk na doustny, tak aby całe leczenie trwało 7-14 dni. Dane przemawiające za takim czasem leczenia są słabe, a w praktyce klinicznej terapia przebiega w różny sposób. Dokładne zasady antybiotykoterapii przedstawiono w tabeli.

5 Antybiotykoterapię dożylną należy kontynuować do czasu obniżenia gorączki, a następnie zmienić antybiotyk na doustny. Łącznie leczenie powinno trwać 7-14 dni. Dzieci >3. miesiąca życia z odmiedniczkowym zapaleniem nerek Wiarygodnie potwierdzono dobrą skuteczność antybiotykoterapii doustnej w leczeniu odmiedniczkowego zapalenia nerek. Przyjęcie do szpitala w celu wdrożenia terapii dożylnej należy zarezerwować dla dzieci poważnie chorych (o septycznym przebiegu zakażenia) lub uporczywie wymiotujących. W praktyce klinicznej antybiotyki doustne stosuje się zwykle przez 7-10 dni; taki sam czas leczenia zalecają autorzy najnowszych wytycznych.zalecenia dotyczące leczenia empirycznego ZUM zależą od lekowrażliwości drobnoustrojów w lokalnej populacji. Nasze zalecenia szczegółowo opisano w tabeli 2. Tabela 2. Antybiotykoterapia empiryczna w ZUM (przed identyfikacją drobnoustroju) Obraz kliniczny Antybiotykoterapia cefaleksyna p.o. lub przebieg z gorączką kotrimoksazol p.o. (7-14 dni) cefaleksyna p.o. lub przebieg bez gorączki kotrimoksazol p.o. (3 dni) wiek <1. mż. lub dowolny wiek, ampicylina z gentamycyną i.v. (do gorączka i/lub ciężki przebieg, uzyskania poprawy klinicznej), jeżeli nie toleruje antybiotyku następnie antybiotykoterapia doustnie Ograniczone dane dotyczące domięśniowego podawania antybiotyków sugerują brak różnic pomiędzy terapią sekwencyjną (domięśniowo a następnie doustnie) i tylko doustną. Antybiotyki należy podawać doustnie przez 7-10 dni. Antybiotykoterapia dożylna jest wskazana, jeżeli choroba ma cięższy przebieg lub dziecko nie może przyjmować antybiotyków doustnie. Dzieci >3. miesiąca życia z zapaleniem pęcherza moczowego Krótkotrwała terapia (3-4 dni) jest równie skuteczna w usunięciu bakterii z moczu, jak terapia standardowa (7-14 dni). Raczej nie zaleca się jednorazowego podawania antybiotyku. Badania obrazowe układu moczowego Nieprawidłowości w obrębie układu moczowego zwiększają ryzyko nawracających ZUM lub uszkodzenia nerek. Poszukiwanie takich nieprawidłowości jest jednak uzasadnione tylko wówczas, gdy możliwe będzie wdrożenie postępowania zmniejszającego ryzyko kolejnych ZUM i ich odległych następstw. Wytyczne sugerują wykonywanie badań obrazowych u dzieci z największym ryzykiem uszkodzenia nerek i wad układu moczowego. Do tej grupy należą dzieci z nietypowym ZUM, a więc z ciężkim przebiegiem choroby, z utrudnionym wypływem moczu, z wyczuwalnym guzem/oporem w obrębie jamy brzusznej lub w pęcherzu moczowym, zwiększonym stężeniem kreatyniny, posocznicą, brakiem odpowiedzi na antybiotyk, z zakażeniami wywołanymi przez bakterie inne niż E. coli oraz u dzieci z nawracającymi ZUM. W praktyce pediatrzy zlecają badanie ultrasonograficzne (USG) nerek u większości dzieci po pierwszym epizodzie ZUM, natomiast cystouretrografię mikcyjną oraz scyntygrafię stosują bardziej wybiórczo.

6 USG : badanie jest niedrogie, nieinwazyjne i powszechnie dostępne. Cystouretrografię mikcyjną wykonuje się w poszukiwaniu odpływów pęcherzowomoczowodowych (OPM). Nasilone odpływy (stopień 3-5) stanowią czynnik ryzyka nawracających ZUM.Rutynowe wykonywanie cystouretrografii mikcyjnej u wszystkich dzieci po pierwszym epizodzie ZUM jest nieuzasadnione i nie jest zalecane przez najnowsze wytyczne, ponieważ rozpoznanie OPM nie wpływa na wybór metody leczenia. Jedynym bezsprzecznym wskazaniem do wykonania cystouretrografii mikcyjnej jest podejrzenie uropatii zaporowej w USG, ponieważ w takim przypadku istnieje duże prawdopodobieństwo występowania wad, takich jak zastawki cewki tylnej. Od potwierdzenia lub wykluczenia OPM często zależy decyzja o konieczności dalszego stosowania leczenia profilaktycznego. Scyntygrafia z użyciem DMSA wykonana niezwłocznie po epizodzie ostrego ZUM, pozwala uwidocznić obszary nieprawidłowego miąższu nerek, który prawdopodobnie został uszkodzony w wyniku ZUM. Stwierdzenie przetrwałych nieprawidłowości jest często podstawą do powtórzenia scyntygrafii w ciągu roku lub kilku lat. Scyntygrafia pozwala z dużą czułością (czułość 86%, swoistość 91% w porównaniu z badaniem histologicznym wykryć ostre zmiany w miąższu nerek. Jednak w badaniach z krótkim okresem obserwacji wykazano, że wiele z tych nieprawidłowości ustępuje samoistnie, niezależnie od stosowania profilaktyki antybiotykowej. Wydaje się więc, że wykonanie scyntygrafii po pierwszym epizodzie ZUM przynosi niewielką korzyść. Podejmując decyzję o potrzebie wykonania badań obrazowych układu moczowego, należy również uwzględniać wartości i preferencje lekarza prowadzącego oraz rodziców dziecka. Uproszczone zalecenia obejmują: wykonanie USG jamy brzusznej u wszystkich dzieci wykonanie cystografii mikcyjnej i/lub scyntygrafii z użyciem DMSA u dzieci z nieprawidłowym wynikiem USG nerek. Zapobieganie nawrotom ZUM U około 20% dzieci po przebyciu ZUM dochodzi do nawrotu objawowego zakażenia. Leczenie profilaktyczne pozwala uniknąć kolejnych epizodów ZUM, a także zmniejszyć dyskomfort związany z chorobą i stres w rodzinie.nie wiadomo jednak, jakie jest prawdopodobieństwo, że zapobieganie ZUM pozwoli uniknąć też istotnego klinicznie uszkodzenia nerek. Przypuszczalnie jest ono bardzo małe, ponieważ ryzyko uszkodzenia nerek w następstwie ZUM jest znikome, a korzyść z postępowania profilaktycznego niewielka. Leki przeciwbakteryjne Tradycyjnie dzieciom z OPM lub nawracającymi ZUM podawano lek przeciwbakteryjny w małych dawkach, aby zapobiec kolejnym zakażeniom. Wyniki badań kohortowych obejmujących dzieci wyleczone z ZUM również kwestionują skuteczność tej metody. Mimo to nadal publikowano małe badania porównujące skuteczność profilaktyki przeciwbakteryjnej z niestosowaniem takiej interwencji, które nie wnosiły żadnych rozstrzygnięć, a dodatkowo zwiększały niepewność lekarzy. W 2009 roku opublikowano wyniki dużego badania obejmującego niemal 600 dzieci z OPM i bez OPM, z których wynika, że dzieci otrzymujące przez 12 miesięcy kotrimoksazol w małych dawkach odnoszą niewielką korzyść w porównaniu z grupą placebo. Podejmując decyzję o leczeniu, należy rozważyć korzyści w postaci niewielkiego zmniejszenia ryzyka nawracających objawowych ZUM (z 19 do 13%) i negatywne następstwa w postaci ryzyka rozwoju oporności bakterii przy kolejnym epizodzie

7 ZUM na lek stosowany profilaktycznie. Podejmując decyzję o rozpoczęciu profilaktycznej antybiotykoterapii, należy uwzględnić podstawowe ryzyko nawrotowego ZUM, uwarunkowania kliniczne i czynniki rodzicielskie. Nie należy jej zlecać rutynowo po niepowikłanym ZUM. Nie zaleca się rutynowo profilaktycznego stosowania leków przeciwbakteryjnych u dzieci po pierwszym epizodzie ZUM. Profilaktyczne podawanie leku przeciwbakteryjnego należy rozważyć u dzieci z grupy dużego ryzyka poważnych lub nawracających zakażeń - u najmłodszych niemowląt, u dzieci z wadami układu moczowego lub nawrotowym ZUM. Reimplantacja i endoskopowe ostrzykiwanie ujść moczowodów w leczeniu OPM U dzieci z OPM można rozważać interwencję chirurgiczną w przypadku nawrotowych ZUM z gorączką i nieskuteczności profilaktycznej antybiotykoterapii i/lub leczenia uzupełniającego. Obrzezanie Nie zaleca się obrzezania po pierwszym epizodzie ZUM. Należy rozważyć obrzezanie u chłopców z nawracającymi epizodami ZUM. Leczenie uzupełniające W niedawno przeprowadzonym przeglądzie wykazano, że w większości badań potwierdzono skuteczność uzupełniających metod leczenia, takich jak witamina A, probiotyki, żurawina, preparaty nasturcji i chrzanu, hipuran metenaminy i UroVaxom. Należy jednak podkreślić, że w większości tych badań uczestniczyły małe, często wyselekcjonowane grupy pacjentów, a jakość samych publikacji jest słaba. Najwięcej danych naukowych dotyczy stosowania produktów żurawiny w profilaktyce nawracających ZUM u kobiet, natomiast istnieje niewiele danych dotyczących ich stosowania u dzieci. Należy więc podkreślać, że nadal mogą wystąpić kolejne epizody ZUM. Koncentrat żurawinowy może nieznacznie zmniejszać ryzyko ZUM. Podsumowanie Rozpoznanie i leczenie ZUM u dzieci oraz ich obserwacja po chorobie stanowią ważne zagadnienia dla pediatrów ogólnych i wymagają podejmowania wielu decyzji. Aspekty dotyczące diagnostyki i leczenia zakażenia o ostrym przebiegu zostały dobrze poznane, dlatego możliwe było opracowanie zaleceń dotyczących pobierania moczu do badania, badań pomocniczych i stosowania antybiotyków. Najnowsze dane naukowe pozwalają sformułować wskazówki dotyczące postępowania profilaktycznego, jednak nadal brakuje wystarczających dowodów na długotrwałe korzyści z rutynowego wykonywania badań obrazowych układu moczowego. Zapamiętaj! Jednym z najważniejszych czynników zmniejszających prawdopodobieństwo wystapienia zakażenia układu moczowego jest wypijanie przez dziecko lub osobę

8 dorosłą odpowiedniej ilości wody - w ilości zależnej od aktywności ruchowej i temperatury otoczenia. Jest to znacznie ważniejsze niż "szklanka mleka" w szkole. Rozważ ZUM u każdego dziecka z gorączką nieznanego pochodzenia lub objawami ze strony układu moczowego. Ujemny wynik testu paskowego i/lub prawidłowa liczba leukocytów w badaniu ogólnym moczu znacznie zmniejszają prawdopodobieństwo rozpoznania ZUM, ale go nie wykluczają. Rutynowe profilaktyczne stosowanie leku przeciwbakteryjnego po pierwszym epizodzie ZUM nie jest uzasadnione. Po pierwszym epizodzie ZUM należy wykonać USG nerek. Od jego wyników zależą dalsze decyzje dotyczące diagnostyki obrazowej.

ZALECENIA POLSKIEGO TOWARZYSTWA NEFROLOGII DZIECIĘCEJ (PTNFD)

ZALECENIA POLSKIEGO TOWARZYSTWA NEFROLOGII DZIECIĘCEJ (PTNFD) ZALECENIA POLSKIEGO TOWARZYSTWA NEFROLOGII DZIECIĘCEJ (PTNFD) DOTYCZĄCE POSTĘPOWANIA Z DZIECKIEM Z ZAKAŻENIEM UKŁADU MOCZOWEGO Zasady leczenia Grupa Ekspertów PTNFD ZALECENIE 4. Postępowanie z dzieckiem

Bardziej szczegółowo

Zakażenia układu moczowego

Zakażenia układu moczowego Zakażenia układu moczowego Zakażenia układu moczowego SPIS TREŚCI CO TO JEST UKŁAD MOCZOWY? nerka moczowód pęcherz moczowy cewka moczowa zobacz więcej NA CZYM POLEGA ZAKAŻENIE UKŁADU MOCZOWEGO? pałeczka

Bardziej szczegółowo

Diagnostyka mikrobiologiczna zakażeń krwi Paweł Zwierzewicz

Diagnostyka mikrobiologiczna zakażeń krwi Paweł Zwierzewicz Diagnostyka mikrobiologiczna zakażeń krwi Paweł Zwierzewicz Diagnostyka mikrobiologiczna sepsy oferta firmy biomerieux Automatyczne analizatory do posiewów krwi Automatyczne analizatory do identyfikacji

Bardziej szczegółowo

Zapalenie ucha środkowego

Zapalenie ucha środkowego Zapalenie ucha środkowego Poradnik dla pacjenta Dr Maciej Starachowski Ostre zapalenie ucha środkowego. Co to jest? Ostre zapalenie ucha środkowego jest rozpoznawane w przypadku zmian zapalnych w uchu

Bardziej szczegółowo

Agencja Oceny Technologii Medycznych

Agencja Oceny Technologii Medycznych Agencja Oceny Technologii Medycznych Opinia Prezesa Agencji Oceny Technologii Medycznych nr 20/2014 z dnia 7 stycznia 2014 r. o projekcie programu Program skutecznego zwalczania infekcji poprzez szybkie

Bardziej szczegółowo

Etiologia i częstość występowania monosymptomatycznego i niemonosymptomatycznego moczenia nocnego w populacji dzieci polskich

Etiologia i częstość występowania monosymptomatycznego i niemonosymptomatycznego moczenia nocnego w populacji dzieci polskich Etiologia i częstość występowania monosymptomatycznego i niemonosymptomatycznego moczenia nocnego w populacji dzieci polskich dr n. med. Agata Korzeniecka - Kozerska Założenia TRUDNOŚCI Z USTALENIEM CZY

Bardziej szczegółowo

Lek. Marcin Polok. Katedra i Klinika Chirurgii i Urologii Dziecięcej UM we Wrocławiu. Ocena skuteczności operacyjnego leczenia wodonercza u dzieci

Lek. Marcin Polok. Katedra i Klinika Chirurgii i Urologii Dziecięcej UM we Wrocławiu. Ocena skuteczności operacyjnego leczenia wodonercza u dzieci Lek. Marcin Polok Katedra i Klinika Chirurgii i Urologii Dziecięcej UM we Wrocławiu Ocena skuteczności operacyjnego leczenia wodonercza u dzieci Rozprawa na stopień doktora nauk medycznych w zakresie medycyny

Bardziej szczegółowo

ZBYT PÓŹNE WYKRYWANIE RAKA NERKI ROLA LEKARZA PIERWSZEGO KONTAKTU

ZBYT PÓŹNE WYKRYWANIE RAKA NERKI ROLA LEKARZA PIERWSZEGO KONTAKTU ZBYT PÓŹNE WYKRYWANIE RAKA NERKI ROLA LEKARZA PIERWSZEGO KONTAKTU 14 czerwca 2012 r dr n. med. Piotr Tomczak Klinika Onkologii U.M. Poznań Epidemiologia raka nerki RCC stanowi 2 3% nowotworów złośliwych

Bardziej szczegółowo

Nowoczesna diagnostyka mikrobiologiczna

Nowoczesna diagnostyka mikrobiologiczna Nowoczesna diagnostyka mikrobiologiczna 1 2 Nowoczesne laboratorium mikrobiologiczne połączenie metod manualnych i automatyzacji Nowoczesne laboratorium mikrobiologiczne To nie tylko sprzęt diagnostyczny,

Bardziej szczegółowo

Definicja INFEKCYJNE ZAPALENIE WSIERDZIA 2015-04-23

Definicja INFEKCYJNE ZAPALENIE WSIERDZIA 2015-04-23 Definicja INFEKCYJNE ZAPALENIE WSIERDZIA II KATEDRA KARDIOLOGII CM UMK 2014 Wewnątrznaczyniowe zakażenie obejmujące struktury serca (np. zastawki, wsierdzie komór i przedsionków), duże naczynia krwionośne

Bardziej szczegółowo

SHL.org.pl SHL.org.pl

SHL.org.pl SHL.org.pl Polityka antybiotykowa w oddziale pediatrycznym Adam Hermann Zespół Kontroli Zakażeń Szpitalnych Stowarzyszenie Higieny Lecznictwa Fundacja Instytut Profilaktyki Zakażeń Adam Hermann Stare Jabłonki 05-07.10.2014r.

Bardziej szczegółowo

Choroby układu moczowego u dzieci

Choroby układu moczowego u dzieci Choroby układu moczowego u dzieci dr n. med. Jolanta Meller Budowa i czynność układu moczowego u dzieci położenie nerek budowa anatomiczna (moczowody, pęcherz moczowy) Funkcje wydalnicza (wydalanie, wchłanianie

Bardziej szczegółowo

Prof. dr hab. n. med. Anna Wasilewska. Zakażenia układu moczowego u dzieci często

Prof. dr hab. n. med. Anna Wasilewska. Zakażenia układu moczowego u dzieci często Zakażenia układu moczowego u dzieci Prof. dr hab. n. med. Anna Wasilewska Wstęp Zakażenia układu moczowego u dzieci często sygnalizują nieprawidłowości dotyczące układu moczowo-płciowego. Mogą prowadzić

Bardziej szczegółowo

Czy wybór antybiotyku jest trudnym pytaniem dla neonatologa?

Czy wybór antybiotyku jest trudnym pytaniem dla neonatologa? 0/0/205 Czy wybór antybiotyku jest trudnym pytaniem dla neonatologa? Krystyna Bober Olesińska Klinika Neonatologii WUM 2 Struktura oddziałów neonatologicznych na Mazowszu 53 - oddziały Stopień referencyjności

Bardziej szczegółowo

Definicja INFEKCYJNE ZAPALENIE WSIERDZIA

Definicja INFEKCYJNE ZAPALENIE WSIERDZIA INFEKCYJNE ZAPALENIE WSIERDZIA II KATEDRA KARDIOLOGII CM UMK 2014 Definicja Wewnątrznaczyniowe zakażenie obejmujące struktury serca (np. zastawki, wsierdzie komór i przedsionków), duże naczynia krwionośne

Bardziej szczegółowo

Wytyczne postępowania dla lekarzy POZ i lekarzy medycyny pracy w zakresie raka nerki, pęcherza moczowego i prostaty 2011

Wytyczne postępowania dla lekarzy POZ i lekarzy medycyny pracy w zakresie raka nerki, pęcherza moczowego i prostaty 2011 Wytyczne postępowania dla lekarzy POZ i lekarzy medycyny pracy w zakresie raka nerki, pęcherza moczowego i prostaty 2011 Wytyczne postępowania dla lekarzy POZ i lekarzy medycyny pracy w zakresie raka nerki,

Bardziej szczegółowo

Testy dla kobiet w ciąży. Zakażenie HIV i AIDS u dzieci.

Testy dla kobiet w ciąży. Zakażenie HIV i AIDS u dzieci. Testy dla kobiet w ciąży. Zakażenie HIV i AIDS u dzieci. dr n. med. Agnieszka Ołdakowska Klinika Chorób Zakaźnych Wieku Dziecięcego Warszawski Uniwersytet Medyczny Wojewódzki Szpital Zakaźny w Warszawie

Bardziej szczegółowo

CIBA-GEIGY Sintrom 4

CIBA-GEIGY Sintrom 4 CIBA-GEIGY Sintrom 4 Sintrom 4 Substancja czynna: 3-[a-(4-nitrofenylo-)-0- -acetyloetylo]-4-hydroksykumaryna /=acenocoumarol/. Tabletki 4 mg. Sintrom działa szybko i jest wydalany w krótkim okresie czasu.

Bardziej szczegółowo

ZAKAŻENIA SZPITALNE. Michał Pytkowski Zdrowie Publiczne III rok

ZAKAŻENIA SZPITALNE. Michał Pytkowski Zdrowie Publiczne III rok ZAKAŻENIA SZPITALNE Michał Pytkowski Zdrowie Publiczne III rok REGULACJE PRAWNE WHO Ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi Rozporządzenie Ministra

Bardziej szczegółowo

postępowania Ostre zapalenie odmiedniczkowe nerek VII Krajowa Konferencja Szkoleniowa Krakowskiego Oddziału PTP i Medycyny Praktycznej

postępowania Ostre zapalenie odmiedniczkowe nerek VII Krajowa Konferencja Szkoleniowa Krakowskiego Oddziału PTP i Medycyny Praktycznej Zakażenia ż układu moczowego u dzieci - aktualne zasady Jacek A. Pietrzyk VII Krajowa Konferencja Szkoleniowa Krakowskiego Oddziału PTP i Medycyny Praktycznej Kraków, NCK 19-20.09.2008 Zakażenie układu

Bardziej szczegółowo

1965-E. Tanagho-prowadzi badania nad znaczeniem trójkąta pęcherza moczowego w patomechanizmie OPM

1965-E. Tanagho-prowadzi badania nad znaczeniem trójkąta pęcherza moczowego w patomechanizmie OPM Aktualne rekomendacje postępowania z dziećmi z odpływem pęcherzowo- moczowodowym Jacek A. Pietrzyk XII Ogólnopolska Konferencja Polskiego Towarzystwa Nefrologii Dziecięcej Lublin 23-25. 25. 05. 2013 Odpływ

Bardziej szczegółowo

www.korektorzdrowia.pl www.watchhealthcare.eu PORADNIK DLA PACJENTÓW Biopsja

www.korektorzdrowia.pl www.watchhealthcare.eu PORADNIK DLA PACJENTÓW Biopsja www.korektorzdrowia.pl www.watchhealthcare.eu PORADNIK DLA PACJENTÓW Biopsja Rak piersi Najczęściej występujący nowotwór złośliwy u kobiet w Polsce 2004 r. ponad12 000 nowych zachorowań na raka piersi

Bardziej szczegółowo

Zalecenia rekomendowane przez Ministra Zdrowia. KPC - ang: Klebsiella pneumoniae carbapenemase

Zalecenia rekomendowane przez Ministra Zdrowia. KPC - ang: Klebsiella pneumoniae carbapenemase Zalecenia dotyczące postępowania w przypadku identyfikacji w zakładach opieki zdrowotnej szczepów bakteryjnych Enterobacteriaceae wytwarzających karbapenemazy typu KPC * * KPC - ang: Klebsiella pneumoniae

Bardziej szczegółowo

Leczenie przeciwdrobnoustrojowe - wytyczne postępowania w neutropenii

Leczenie przeciwdrobnoustrojowe - wytyczne postępowania w neutropenii Leczenie przeciwdrobnoustrojowe - wytyczne postępowania w neutropenii Zakażenia są częstym powikłaniem i główną przyczyną zgonów pacjentów z nowotworami zarówno krwi jak i narządów litych. Wynikają one

Bardziej szczegółowo

ANEKS III UZUPEŁNIENIA DO CHARAKTERYSTYKI PRODUKTU LECZNICZEGO ORAZ ULOTKI PLA PACJENTA

ANEKS III UZUPEŁNIENIA DO CHARAKTERYSTYKI PRODUKTU LECZNICZEGO ORAZ ULOTKI PLA PACJENTA ANEKS III UZUPEŁNIENIA DO CHARAKTERYSTYKI PRODUKTU LECZNICZEGO ORAZ ULOTKI PLA PACJENTA 42 UZUPEŁNIENIA ZAWARTE W ODPOWIEDNICH PUNKTACH CHARAKTERYSTYKI PRODUKTU LECZNICZEGO DLA PRODUKTÓW ZAWIERAJĄCYCH

Bardziej szczegółowo

CHOROBY WEWNĘTRZNE CHOROBY UKŁADU MOCZOWEGO

CHOROBY WEWNĘTRZNE CHOROBY UKŁADU MOCZOWEGO CHOROBY WEWNĘTRZNE CHOROBY UKŁADU MOCZOWEGO Dr hab. n. med. Dariusz Moczulski Klinika Chorób Wewnętrznych i Nefrodiabetologii Uniwersytecki Szpital Kliniczny im. WAM ul. Żeromskiego 113, Łódź Objawy chorób

Bardziej szczegółowo

Diagnostyka i monitorowanie cukrzycy i chorób nerek

Diagnostyka i monitorowanie cukrzycy i chorób nerek Diagnostyka i monitorowanie cukrzycy i chorób nerek Business Development Manager Konferencja naukowo-szkoleniowa Ryn Badania laboratoryjne w chorobach nerek Wyzwaniem dla współczesnej medycyny jest badanie

Bardziej szczegółowo

I. Cukrzycowa choroba nerek (nefropatia cukrzycowa)

I. Cukrzycowa choroba nerek (nefropatia cukrzycowa) Spis treści 1. Wprowadzenie 13 Wstęp do wydania II 16 I. Cukrzycowa choroba nerek (nefropatia cukrzycowa) 2. Podstawowa charakterystyka struktury i czynności nerek 21 3. Czynniki wpływające na rozwój uszkodzenia

Bardziej szczegółowo

Problemy kostne u chorych ze szpiczakiem mnogim doświadczenia własne

Problemy kostne u chorych ze szpiczakiem mnogim doświadczenia własne Problemy kostne u chorych ze szpiczakiem mnogim doświadczenia własne dr n.med. Piotr Wojciechowski Szpiczak Mnogi Szpiczak Mnogi (MM) jest najczęstszą przyczyną pierwotnych nowotworów kości u dorosłych.

Bardziej szczegółowo

Streszczenie Celem pracy Materiał :

Streszczenie Celem pracy Materiał : Streszczenie Żywienie pozajelitowe w warunkach domowych (ż.p.d.) umożliwia długotrwałe i prawie normalne życie chorym którzy do niedawna ginęli śmiercią głodową. Najgroźniejszym powikłaniem jest odcewnikowe

Bardziej szczegółowo

VI.2 Podsumowanie planu zarządzania ryzykiem dotyczącego produktu leczniczego Omnisolvan przeznaczone do publicznej wiadomości

VI.2 Podsumowanie planu zarządzania ryzykiem dotyczącego produktu leczniczego Omnisolvan przeznaczone do publicznej wiadomości VI.2 Podsumowanie planu zarządzania ryzykiem dotyczącego produktu leczniczego Omnisolvan przeznaczone do publicznej wiadomości VI.2.1 Omówienie rozpowszechnienia choroby Nadmierne wydzielanie śluzu w drogach

Bardziej szczegółowo

SHL.org.pl SHL.org.pl

SHL.org.pl SHL.org.pl Infekcje układów sterujących pracą serca - podziały, kryteria oceny rozległości infekcji Anna Polewczyk II Klinika Kardiologii Świętokrzyskie Centrum Kardiologii Wydział Nauk o Zdrowiu UJK Kielce Infekcje

Bardziej szczegółowo

LECZENIE PRZEWLEKŁEJ BIAŁACZKI SZPIKOWEJ (ICD-10 C 92.1)

LECZENIE PRZEWLEKŁEJ BIAŁACZKI SZPIKOWEJ (ICD-10 C 92.1) Załącznik B.14. LECZENIE PRZEWLEKŁEJ BIAŁACZKI SZPIKOWEJ (ICD-10 C 92.1) ŚWIADCZENIOBIORCY 1. Leczenie przewlekłej białaczki szpikowej u dorosłych imatinibem 1.1 Kryteria kwalifikacji Świadczeniobiorcy

Bardziej szczegółowo

Gorączka niejasnego pochodzenia w grupie niemowląt i młodszych dzieci

Gorączka niejasnego pochodzenia w grupie niemowląt i młodszych dzieci wymaga gorączka niejasnego pochodzenia (również FWS fever without source) zarówno przedłużająca się, jak i ostra u dzieci najmłodszych (w wieku poniżej 3 lat). Odrębności symptomatologii wczesnego okresu

Bardziej szczegółowo

SLAJDY WYBRANE I ZMODYFIKOWANE POD KĄTEM PREZENTACJI W INTERNECIE

SLAJDY WYBRANE I ZMODYFIKOWANE POD KĄTEM PREZENTACJI W INTERNECIE SUM - WLK 2011 WYKŁAD PIĄTY: BIOSTATYSTYKA C.D. Prof. dr hab. med. Jan E. Zejda! UWAGA! SLAJDY WYBRANE I ZMODYFIKOWANE POD KĄTEM PREZENTACJI W INTERNECIE TREŚĆ WYKŁADU Dokumentowanie efektu (analiza danych

Bardziej szczegółowo

ZAKAŻENIE DRÓG MOCZOWYCH - ZAPOBIEGANIE I LECZENIE PORADNIK DLA PACJENTEK I PACJENTÓW

ZAKAŻENIE DRÓG MOCZOWYCH - ZAPOBIEGANIE I LECZENIE PORADNIK DLA PACJENTEK I PACJENTÓW Samodzielny Publiczny Wojewódzki Szpital Chirurgii Urazowej im. Dr. Janusza Daaba w Piekarach Śląskich ZAKAŻENIE DRÓG MOCZOWYCH - ZAPOBIEGANIE I LECZENIE PORADNIK DLA PACJENTEK I PACJENTÓW Projekt Edukacji

Bardziej szczegółowo

Lipophoral Tablets 150mg. Mediator 150 mg Tabletka Podanie doustne. Benfluorex Qualimed. Mediator 150mg Tabletka Podanie doustne

Lipophoral Tablets 150mg. Mediator 150 mg Tabletka Podanie doustne. Benfluorex Qualimed. Mediator 150mg Tabletka Podanie doustne ANEKS I WYKAZ NAZW WŁASNYCH, POSTAĆ FARMACEUTYCZNA, MOC PRODUKTÓW LECZNICZYCH, DROGA PODANIA, PODMIOTY ODPOWIEDZIALNE POSIADAJĄCE POZWOLENIE NA DOPUSZCZENIE DO OBROTU W PAŃSTWACH CZŁONKOWSKICH (EOG) 1

Bardziej szczegółowo

I. STRESZCZENIE Cele pracy:

I. STRESZCZENIE Cele pracy: I. STRESZCZENIE Przewlekłe zapalenie trzustki (PZT) jest przewlekłym procesem zapalnym, powodującym postępujące i nieodwracalne włóknienie trzustki. Choroba przebiega z okresami remisji i zaostrzeń, prowadząc

Bardziej szczegółowo

Podstawowe informacje o chorobach i raku gruczołu krokowego

Podstawowe informacje o chorobach i raku gruczołu krokowego W TROSCE O PACJENTA CHOREGO NA RAKA GRUCZOŁU KROKOWEGO Ogólnopolski program edukacyjny Podstawowe informacje o chorobach i raku gruczołu krokowego Program realizowany pod patronatem Polskiego Towarzystwa

Bardziej szczegółowo

JAK POBRAĆ MOCZ DO BADANIA MIKROBIOLOGICZNEGO?

JAK POBRAĆ MOCZ DO BADANIA MIKROBIOLOGICZNEGO? JAK POBRAĆ MOCZ DO BADANIA MIKROBIOLOGICZNEGO? 1. Kup w aptece sterylny, plastikowy pojemnik na mocz lub woreczek w przypadku gdy pobierasz mocz od niemowląt. 2. Pobierz pierwszy poranny mocz ( musi on

Bardziej szczegółowo

Przykłady opóźnień w rozpoznaniu chorób nowotworowych u dzieci i młodzieży Analiza przyczyn i konsekwencji

Przykłady opóźnień w rozpoznaniu chorób nowotworowych u dzieci i młodzieży Analiza przyczyn i konsekwencji PROGRAM POPRAWY WCZESNEGO WYKRYWANIA I DIAGNOZOWANIA NOWOTWORÓW U DZIECI W PIĘCIU WOJEWÓDZTWACH POLSKI Przykłady opóźnień w rozpoznaniu chorób nowotworowych u dzieci i młodzieży Analiza przyczyn i konsekwencji

Bardziej szczegółowo

57.94 Wprowadzenie na stałe cewnika do pęcherza moczowego

57.94 Wprowadzenie na stałe cewnika do pęcherza moczowego ICD9 kod Nazwa 03.31 Nakłucie lędźwiowe 03.311 Nakłucie lędźwiowe w celu pobrania płynu mózgowo-rdzeniowego 100.62 Założenie cewnika do żyły centralnej 23.0103 Porada lekarska 23.0105 Konsultacja specjalistyczna

Bardziej szczegółowo

RAPORT KOŃCOWY Z BADANIA OBSERWACYJNEGO

RAPORT KOŃCOWY Z BADANIA OBSERWACYJNEGO RAPORT KOŃCOWY Z BADANIA OBSERWACYJNEGO dotyczącego terapii zakażeń układu moczowego W przypadku jakiegokolwiek prezentowania, udostępniania, bądź rozpowszechniania raportu bądź jego części firma VALEANT

Bardziej szczegółowo

Cewkowo-śródmiąższowe zapalenie nerek

Cewkowo-śródmiąższowe zapalenie nerek Cewkowo-śródmiąższowe zapalenie nerek Krzysztof Letachowicz Katedra i Klinika Nefrologii i Medycyny Transplantacyjnej, Uniwersytet Medyczny we Wrocławiu Kierownik: Prof. dr hab. Marian Klinger Cewkowo-śródmiąższowe

Bardziej szczegółowo

Jednoznaczne ODPOWIEDZI na ważne pytania

Jednoznaczne ODPOWIEDZI na ważne pytania Jednoznaczne ODPOWIEDZI na ważne pytania TEST PRENATALNY HARMONY to nowy test DNA z krwi matki określający ryzyko zespołu Downa. Test Harmony jest bardziej dokładny niż tradycyjne testy i można go wykonywać

Bardziej szczegółowo

Aktualne zasady diagnostyki i leczenia chorób zapalnych jelit

Aktualne zasady diagnostyki i leczenia chorób zapalnych jelit Instytut Pomnik Centrum Zdrowia Dziecka Odział Gastroenterologii, Hepatologii, Zaburzeń Odżywiania i Pediatrii Al. Dzieci Polskich 20, 04-730, Warszawa Aktualne zasady diagnostyki i leczenia chorób zapalnych

Bardziej szczegółowo

Służba Zdrowia nr 24-26 z 23 marca 2000. Znaczenie badań przesiewowych w zwalczaniu raka piersi. Zbigniew Wronkowski, Wiktor Chmielarczyk

Służba Zdrowia nr 24-26 z 23 marca 2000. Znaczenie badań przesiewowych w zwalczaniu raka piersi. Zbigniew Wronkowski, Wiktor Chmielarczyk Służba Zdrowia nr 24-26 z 23 marca 2000 Znaczenie badań przesiewowych w zwalczaniu raka piersi Zbigniew Wronkowski, Wiktor Chmielarczyk Korzystny wpływ skryningu na zmniejszenie umieralności z powodu raka

Bardziej szczegółowo

Informacje dla pacjentów przed badaniem jelita grubego*

Informacje dla pacjentów przed badaniem jelita grubego* Informacje dla pacjentów przed badaniem jelita grubego* Konsultacja: prof. dr hab. n. med. Jarosław Reguła Centrum Onkologii Instytut im. Marii Skłodowskiej-Curie Klinika Gastroenterologii Onkologicznej

Bardziej szczegółowo

Badania pracowniane w chorobach nerek u dzieci. Klinika Kardiologii i Nefrologii Dziecięcej I Katedra Pediatrii Akademia Medyczna w Poznaniu

Badania pracowniane w chorobach nerek u dzieci. Klinika Kardiologii i Nefrologii Dziecięcej I Katedra Pediatrii Akademia Medyczna w Poznaniu Badania pracowniane w chorobach nerek u dzieci Klinika Kardiologii i Nefrologii Dziecięcej I Katedra Pediatrii Akademia Medyczna w Poznaniu Badanie ogólne moczu Barwa Przejrzystość Odczyn Ciężar właściwy

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 20 października 2005 r. (Dz. U. z dnia 28 października 2005 r.)

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 20 października 2005 r. (Dz. U. z dnia 28 października 2005 r.) Dz.U.05.214.1816 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 20 października 2005 r. w sprawie zakresu zadań lekarza, pielęgniarki i położnej podstawowej opieki zdrowotnej (Dz. U. z dnia 28 października

Bardziej szczegółowo

Przeziębienia - badanie ankietowe dotyczące zagadnień związanych z infekcjami sezonowymi.

Przeziębienia - badanie ankietowe dotyczące zagadnień związanych z infekcjami sezonowymi. Raport z badania ankietowego Przeziębienia - badanie ankietowe dotyczące zagadnień związanych z infekcjami sezonowymi. Strona 1/32 Spis treści Komentarz autora..................................................

Bardziej szczegółowo

TEMAT: Pozytywny wynik testu diagnostycznego czy zawsze wyrok?

TEMAT: Pozytywny wynik testu diagnostycznego czy zawsze wyrok? 1 TEMAT: Pozytywny wynik testu diagnostycznego czy zawsze wyrok? Imię i nazwisko ucznia Klasa.. I. Fragment tekstu opisującego dokumenty niezbędne do otrzymania wizy bezterminowej, uprawniającej do przekroczenia

Bardziej szczegółowo

ANKIETA dla osób chorych, leczących się na boreliozę oraz wyleczonych

ANKIETA dla osób chorych, leczących się na boreliozę oraz wyleczonych ANKIETA dla osób chorych, leczących się na boreliozę oraz wyleczonych Głównym celem tej ankiety jest porównanie skuteczności leczenia standardowego i niestandardowego. Ponadto analizie poddane zostaną

Bardziej szczegółowo

Farmakoekonomika podstawy. Paweł Petryszyn Katedra i Zakład Farmakologii Klinicznej UM we Wrocławiu

Farmakoekonomika podstawy. Paweł Petryszyn Katedra i Zakład Farmakologii Klinicznej UM we Wrocławiu Farmakoekonomika podstawy Paweł Petryszyn Katedra i Zakład Farmakologii Klinicznej UM we Wrocławiu Dyrektywa przejrzystości z 1988 r. Obowiązek uzasadniania podjętych decyzji dotyczących cen i refundacji

Bardziej szczegółowo

Pakiet onkologiczny. w podstawowej opiece zdrowotnej

Pakiet onkologiczny. w podstawowej opiece zdrowotnej Pakiet onkologiczny w podstawowej opiece zdrowotnej Agnieszka Jankowska-Zduńczyk Specjalista medycyny rodzinnej Konsultant krajowy w dziedzinie medycyny rodzinnej Profilaktyka chorób nowotworowych Pakiet

Bardziej szczegółowo

Inwazyjna choroba meningokokowa. Posocznica (sepsa) meningokokowa

Inwazyjna choroba meningokokowa. Posocznica (sepsa) meningokokowa Inwazyjna choroba meningokokowa Posocznica (sepsa) meningokokowa Sepsa, posocznica, meningokoki to słowa, które u większości ludzi wzbudzają niepokój. Każdy z nas: rodzic, opiekun, nauczyciel, dorosły

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 2 do procedury opracowywania i okresowego przeglądu programów kształcenia II WYDZIAŁ LEKARSKI. Rok: IV.

Załącznik nr 2 do procedury opracowywania i okresowego przeglądu programów kształcenia II WYDZIAŁ LEKARSKI. Rok: IV. 1. Metryczka Nazwa Wydziału: Program kształcenia (Kierunek studiów, poziom i profil kształcenia, forma studiów np.: Zdrowie publiczne I stopnia profil praktyczny, studia stacjonarne): Rok akademicki: 2015/2016

Bardziej szczegółowo

Testy wysiłkowe w wadach serca

Testy wysiłkowe w wadach serca XX Konferencja Szkoleniowa i XVI Międzynarodowa Konferencja Wspólna SENiT oraz ISHNE 5-8 marca 2014 roku, Kościelisko Testy wysiłkowe w wadach serca Sławomira Borowicz-Bieńkowska Katedra Rehabilitacji

Bardziej szczegółowo

Scyntygrafia nerek. Zakład Medycyny Nuklearnej SP CSK Warszawa

Scyntygrafia nerek. Zakład Medycyny Nuklearnej SP CSK Warszawa Scyntygrafia nerek Zakład Medycyny Nuklearnej SP CSK Warszawa Podział badań scyntygraficznych Scyntygrafia nerek Inne Dynamiczna Statyczna Angioscyntygrafia Pomiar klirensu nerkowego Test z kaptoprilem

Bardziej szczegółowo

David Levy. P raktyczna OPIEKA DIABETOLOGICZNA

David Levy. P raktyczna OPIEKA DIABETOLOGICZNA David Levy P raktyczna OPIEKA DIABETOLOGICZNA David Levy m d P raktyczna OPIEKA DIABETOLOGICZNA Redakcja naukowa tłumaczenia prof. dr hab. n. med. W ALDEM AR KARNAFEL Z języka angielskiego tłumaczyła dr

Bardziej szczegółowo

Efektywna kontrola chorych po leczeniu nowotworów jąder

Efektywna kontrola chorych po leczeniu nowotworów jąder Efektywna kontrola chorych po leczeniu nowotworów jąder Marzena Wełnicka-Jaśkiewicz Klinika Onkologii i Radioterapii Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego Efektywna kontrola ścisła obserwacja po leczeniu

Bardziej szczegółowo

NIFTY TM Nieinwazyjny, Genetyczny Test Prenataly określający ryzyko wystąpienia zespołu Downa, Edwardsa i Patau

NIFTY TM Nieinwazyjny, Genetyczny Test Prenataly określający ryzyko wystąpienia zespołu Downa, Edwardsa i Patau NIFTY TM Nieinwazyjny, Genetyczny Test Prenataly określający ryzyko wystąpienia zespołu Downa, Edwardsa i Patau Nieinwazyjne badania prenatalne, polegające na ocenia parametrów biochemicznych, takie jak

Bardziej szczegółowo

6.2. Podsumowanie planu zarządzania ryzykiem dotyczącego produktu leczniczego DUOKOPT przeznaczone do wiadomości publicznej

6.2. Podsumowanie planu zarządzania ryzykiem dotyczącego produktu leczniczego DUOKOPT przeznaczone do wiadomości publicznej 6.2. Podsumowanie planu zarządzania ryzykiem dotyczącego produktu leczniczego DUOKOPT przeznaczone do wiadomości publicznej 6.2.1. Podsumowanie korzyści wynikających z leczenia Co to jest T2488? T2488

Bardziej szczegółowo

Kliniczne i kosztowe skutki stosowania antybiotykoterapii w polskim szpitalu

Kliniczne i kosztowe skutki stosowania antybiotykoterapii w polskim szpitalu Kliniczne i kosztowe skutki stosowania antybiotykoterapii w polskim szpitalu Rafał Niżankowski prof. dr hab. med, EconMed Europe Michał Seweryn dr n ekon, Instytut Zdrowia Publicznego UJ IX Sympozjum EBHC,

Bardziej szczegółowo

Wnioski naukowe. Ogólne podsumowanie oceny naukowej preparatu Tienam i nazwy produktów związanych (patrz Aneks I)

Wnioski naukowe. Ogólne podsumowanie oceny naukowej preparatu Tienam i nazwy produktów związanych (patrz Aneks I) Aneks II Wnioski naukowe i podstawy do zmiany charakterystyki produktu leczniczego, oznakowania opakowań i ulotki dla pacjenta przedstawione przez Europejską Agencję Leków 7 Wnioski naukowe Ogólne podsumowanie

Bardziej szczegółowo

Co nowego w diagnostyce chorób nerek i w patogenezie i leczeniu zakażeń układu moczowego?

Co nowego w diagnostyce chorób nerek i w patogenezie i leczeniu zakażeń układu moczowego? Co nowego w diagnostyce chorób nerek i w patogenezie i leczeniu zakażeń układu moczowego? Maria Roszkowska-Blaim Katedra i Klinika Pediatrii i Nefrologii WUM, Warszawa X Sympozjum PTNefD, Poznań, 14-15

Bardziej szczegółowo

Badania. przesiewowe stosowane w celu wczesnego wykrycia raka jelita grubego. zalecenia National Comprehensive Cancer Network (NCCN)

Badania. przesiewowe stosowane w celu wczesnego wykrycia raka jelita grubego. zalecenia National Comprehensive Cancer Network (NCCN) Badania przesiewowe stosowane w celu wczesnego wykrycia raka jelita grubego zalecenia National Comprehensive Cancer Network (NCCN) Badania przesiewowe stosowane w celu wykrycia raka jelita grubego Ocena

Bardziej szczegółowo

Zespół ostrego brzucha - syndroma abdomen acutum

Zespół ostrego brzucha - syndroma abdomen acutum Zespół ostrego brzucha - syndroma abdomen acutum Silne dolegliwości bólowe brzucha o wzrastającym nasileniu Obrona mięśniowa Objawy otrzewnowe Zatrzymanie gazów i stolca Wymioty Objawy ogólne: tachykardia,

Bardziej szczegółowo

CZĘŚĆ SZCZEGÓŁOWA NAJCZĘSTSZE NOWOTWORY OBJAWY, ROZPOZNAWANIE I LECZENIE

CZĘŚĆ SZCZEGÓŁOWA NAJCZĘSTSZE NOWOTWORY OBJAWY, ROZPOZNAWANIE I LECZENIE CZĘŚĆ SZCZEGÓŁOWA ROZDZIA 4 NAJCZĘSTSZE NOWOTWORY OBJAWY, ROZPOZNAWANIE I LECZENIE Arkadiusz Jeziorski W Polsce do lekarzy onkologów zgłasza się rocznie ponad 130 tysięcy nowych pacjentów; około 80 tysięcy

Bardziej szczegółowo

Opis struktury zagadnień rozważanych w obszarach badawczych projektu Quality of Life w czasie spotkania #1 Perspektywa Dynamiki Systemów

Opis struktury zagadnień rozważanych w obszarach badawczych projektu Quality of Life w czasie spotkania #1 Perspektywa Dynamiki Systemów Opis struktury zagadnień rozważanych w obszarach badawczych projektu Quality of Life w czasie spotkania #1 Perspektywa Dynamiki Systemów Elementy określone przez liderów sekcji w obszarze Biotechnologia

Bardziej szczegółowo

Badania. przesiewowe stosowane w celu wczesnego wykrycia raka sutka. zalecenia National Comprehensive Cancer Network (NCCN)

Badania. przesiewowe stosowane w celu wczesnego wykrycia raka sutka. zalecenia National Comprehensive Cancer Network (NCCN) Badania przesiewowe stosowane w celu wczesnego wykrycia raka sutka zalecenia National Comprehensive Cancer Network (NCCN) Cel wykonywania badań przesiewowych Jak powinna postępować każda kobieta? U jakich

Bardziej szczegółowo

Andrzej Haliński. Leczenie kamicy moczowej u dzieci metodą endoskopii i metodą ESWL. Andrzej Haliński

Andrzej Haliński. Leczenie kamicy moczowej u dzieci metodą endoskopii i metodą ESWL. Andrzej Haliński Andrzej Haliński Leczenie kamicy moczowej u dzieci metodą endoskopii i metodą ESWL Andrzej Haliński Ureterorenoskopia i lithotrypsja z użyciem lasera holmowego w leczeniu kamicy moczowodowej u dzieci.

Bardziej szczegółowo

Diagnostyka i leczenie nowotworów nerki, pęcherza moczowego i gruczołu krokowego. Zarys Projektu

Diagnostyka i leczenie nowotworów nerki, pęcherza moczowego i gruczołu krokowego. Zarys Projektu Diagnostyka i leczenie nowotworów nerki, pęcherza moczowego i gruczołu krokowego Zarys Projektu Dr n. med. Roman Sosnowski Klinika Nowotworów Układu Moczowego, Centrum Onkologii Projekt współfinansowany

Bardziej szczegółowo

www.pediatric-rheumathology.printo.it CHOROBA Z LYME

www.pediatric-rheumathology.printo.it CHOROBA Z LYME www.pediatric-rheumathology.printo.it CHOROBA Z LYME Co to jest? Choroba z Lyme jest jedną z chorób wywołanych przez bakterię Borrelia burgdorferi (Borelioza). Bakteria przekazywana jest poprzez ukąszenie

Bardziej szczegółowo

12 SQ-HDM Grupa farmakoterapeutyczna: Wyciągi alergenowe, kurz domowy; Kod ATC: V01AA03

12 SQ-HDM Grupa farmakoterapeutyczna: Wyciągi alergenowe, kurz domowy; Kod ATC: V01AA03 SUBSTANCJA CZYNNA (INN) GRUPA FARMAKOTERAPEUTYCZNA (KOD ATC) PODMIOT ODPOWIEDZIALNY NAZWA HANDLOWA PRODUKTU LECZNICZEGO, KTÓREGO DOTYCZY PLAN ZARZĄDZANIA RYZYKIEM 12 SQ-HDM Grupa farmakoterapeutyczna:

Bardziej szczegółowo

Podsumowanie danych o bezpieczeństwie stosowania produktu leczniczego Demezon

Podsumowanie danych o bezpieczeństwie stosowania produktu leczniczego Demezon VI.2 VI.2.1 Podsumowanie danych o bezpieczeństwie stosowania produktu leczniczego Demezon Omówienie rozpowszechnienia choroby Deksametazonu sodu fosforan w postaci roztworu do wstrzykiwań stosowany jest

Bardziej szczegółowo

Terapeutyczne Programy Zdrowotne 2008 Zapobieganie krwawieniom u dzieci z hemofilią A i B.

Terapeutyczne Programy Zdrowotne 2008 Zapobieganie krwawieniom u dzieci z hemofilią A i B. załącznik nr 5 do zarządzenia 45/2008/DGL z dnia 7 lipca 2008 r. załącznik nr 33 do zarządzenia Nr 36/2008/DGL Prezesa NFZ z dnia 19 czerwca 2008 r. Nazwa programu: ZAPOBIEGANIE KRWAWIENIOM U DZIECI Z

Bardziej szczegółowo

PROGRAM NAUCZANIA PRZEDMIOTU OBOWIĄZKOWEGO NA WYDZIALE LEKARSKIM I ROK AKADEMICKI 2014/2015 PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY dla studentów V roku

PROGRAM NAUCZANIA PRZEDMIOTU OBOWIĄZKOWEGO NA WYDZIALE LEKARSKIM I ROK AKADEMICKI 2014/2015 PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY dla studentów V roku PROGRAM NAUCZANIA PRZEDMIOTU OBOWIĄZKOWEGO NA WYDZIALE LEKARSKIM I ROK AKADEMICKI 2014/2015 PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY dla studentów V roku 1. NAZWA PRZEDMIOTU : Nefrologia 2. NAZWA JEDNOSTKI (jednostek )

Bardziej szczegółowo

LECZENIE CHOROBY LEŚNIOWSKIEGO - CROHNA (chlc) (ICD-10 K 50)

LECZENIE CHOROBY LEŚNIOWSKIEGO - CROHNA (chlc) (ICD-10 K 50) Załącznik B.32. LECZENIE CHOROBY LEŚNIOWSKIEGO - CROHNA (chlc) (ICD-10 K 50) ZAKRES ŚWIADCZENIA GWARANTOWANEGO ŚWIADCZENIOBIORCY SCHEMAT DAWKOWANIA LEKÓW W PROGRAMIE BADANIA DIAGNOSTYCZNE WYKONYWANE W

Bardziej szczegółowo

SZCZEPIENIA OCHRONNE U DOROSŁYCH lek. Kamil Chudziński Klinika Anestezjologii i Intensywnej Terapii CSK MSW w Warszawie 10.11.2015 Szczepionki Zabite lub żywe, ale odzjadliwione drobnoustroje/toksyny +

Bardziej szczegółowo

Pilotażowy Program Profilaktyki Zakażeń HCV

Pilotażowy Program Profilaktyki Zakażeń HCV Pilotażowy Program Profilaktyki Zakażeń HCV HCV zidentyfikowany w 1989 roku należy do rodziny Flaviviridae zawiera jednoniciowy RNA koduje białka strukturalne i niestrukturalne (co najmniej 10) ma 6 podstawowych

Bardziej szczegółowo

Radioterapia w leczeniu raka pęcherza moczowego - zalecenia

Radioterapia w leczeniu raka pęcherza moczowego - zalecenia Radioterapia w leczeniu raka pęcherza moczowego - zalecenia Radioterapia w leczeniu raka pęcherza moczowego może być stosowana łącznie z leczeniem operacyjnym chemioterapią. Na podstawie literatury anglojęzycznej

Bardziej szczegółowo

Narodowy Instytut Leków ul. Chełmska 30/34, 00-725 Warszawa Tel. 022 851-46-70, Fax. 022 841-29-49 www.korld.edu.pl Warszawa, dn. 21.10.2009r.

Narodowy Instytut Leków ul. Chełmska 30/34, 00-725 Warszawa Tel. 022 851-46-70, Fax. 022 841-29-49 www.korld.edu.pl Warszawa, dn. 21.10.2009r. Narodowy Instytut Leków ul. Chełmska 30/34, 00-725 Warszawa Tel. 022 851-46-70, Fax. 022 841-29-49 www.korld.edu.pl Warszawa, dn. 21.10.2009r. Wytyczne postępowania w przypadku wykrycia szczepów pałeczek

Bardziej szczegółowo

ANEKS III UZUPEŁNIENIA DO CHARAKTERYSTYKI PRODUKTU LECZNICZEGO ORAZ ULOTKI PLA PACJENTA

ANEKS III UZUPEŁNIENIA DO CHARAKTERYSTYKI PRODUKTU LECZNICZEGO ORAZ ULOTKI PLA PACJENTA ANEKS III UZUPEŁNIENIA DO CHARAKTERYSTYKI PRODUKTU LECZNICZEGO ORAZ ULOTKI PLA PACJENTA 25 UZUPEŁNIENIA ZAWARTE W ODPOWIEDNICH PUNKTACH CHARAKTERYSTYKI PRODUKTU LECZNICZEGO DLA PRODUKTÓW ZAWIERAJĄCYCH

Bardziej szczegółowo

Aneks II Zmiany w drukach informacyjnych produktów leczniczych zarejestrowanych w procedurze narodowej

Aneks II Zmiany w drukach informacyjnych produktów leczniczych zarejestrowanych w procedurze narodowej Aktualizacja ChPL i ulotki dla produktów leczniczych zawierających jako substancję czynną immunoglobulinę anty-t limfocytarną pochodzenia króliczego stosowaną u ludzi [rabbit anti-human thymocyte] (proszek

Bardziej szczegółowo

Terapeutyczne Programy Zdrowotne 2008 Profilaktyka i terapia krwawień u dzieci z hemofilią A i B.

Terapeutyczne Programy Zdrowotne 2008 Profilaktyka i terapia krwawień u dzieci z hemofilią A i B. Załącznik nr do zarządzenia Nr./2008/DGL Prezesa NFZ Nazwa programu: PROFILAKTYKA I TERAPIA KRWAWIEŃ U DZIECI Z HEMOFILIĄ A I B. ICD- 10 D 66 Dziedziczny niedobór czynnika VIII D 67 Dziedziczny niedobór

Bardziej szczegółowo

PROBIOTYKI panaceum dla noworodka ZALECAĆ CZY NIE

PROBIOTYKI panaceum dla noworodka ZALECAĆ CZY NIE PROBIOTYKI panaceum dla noworodka ZALECAĆ CZY NIE Dr hab.n.med. Andrea Horvath Klinika Pediatrii WUM Czy to są probiotyki? Żywe bakterie kiszonki jogurt naturalny kwas chlebowy Mikroorganizmy Organizm

Bardziej szczegółowo

Rada Przejrzystości. Agencja Oceny Technologii Medycznych

Rada Przejrzystości. Agencja Oceny Technologii Medycznych Agencja Oceny Technologii Medycznych Rada Przejrzystości Stanowisko Rady Przejrzystości nr 29/2012 z dnia 11 czerwca 2012 r. w sprawie zasadności finansowania środka spożywczego specjalnego przeznaczenia

Bardziej szczegółowo

Intensywna Opieka Pulmonologiczna spojrzenie intensywisty

Intensywna Opieka Pulmonologiczna spojrzenie intensywisty Intensywna Opieka Pulmonologiczna spojrzenie intensywisty Wojciech Gaszyński Katedra Anestezjologii i Intensywnej Terapii Uniwersytetu Medycznego w Łodzi Posiedzenie Rady Naukowej przy Ministrze Zdrowia

Bardziej szczegółowo

Meningokoki trzeba myśleć na zapas

Meningokoki trzeba myśleć na zapas Meningokoki trzeba myśleć na zapas prof. dr hab. med. Jacek Wysocki dr n. med. Ilona Małecka Katedra i Zakład Profilaktyki Zdrowotnej Uniwersytet Medyczny im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu Specjalistyczny

Bardziej szczegółowo

Dysplazja stawu biodrowego u dzieci przemijające zagrożenie

Dysplazja stawu biodrowego u dzieci przemijające zagrożenie Innowacje w ortopedii i terapii osteoporozy, Warszawa 11.01.2013 Jarosław Czubak Dysplazja stawu biodrowego u dzieci przemijające zagrożenie Rozwój poradni preluksacyjnych Badania ultrasonograficzne stawów

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Część I Choroby układu krążenia 1 Wendy A. Ware. Część II Choroby układu oddechowego 137 Eleanor C. Hawkins

Spis treści. Część I Choroby układu krążenia 1 Wendy A. Ware. Część II Choroby układu oddechowego 137 Eleanor C. Hawkins Spis treści Część I Choroby układu krążenia 1 Wendy A. Ware 1 Badanie układu krążenia 2 2 Badania dodatkowe stosowane w chorobach układu krążenia 8 3 Leczenie zastoinowej niewydolności serca 29 4 Zaburzenia

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 15 września 2011 r.

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 15 września 2011 r. ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 15 września 2011 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu ambulatoryjnej opieki specjalistycznej Na podstawie art. 31d ustawy

Bardziej szczegółowo

Nazwa programu: LECZENIE PIERWOTNYCH NIEDOBORÓW ODPORNOŚCI U DZIECI

Nazwa programu: LECZENIE PIERWOTNYCH NIEDOBORÓW ODPORNOŚCI U DZIECI Załącznik nr 11 do Zarządzenia Nr 41/2009 Prezesa NFZ z dnia 15 września 2009 roku Nazwa programu: LECZENIE PIERWOTNYCH NIEDOBORÓW ODPORNOŚCI U DZIECI ICD 10 D80 w tym D80.0, D80.1, D80.3, D80.4, D80.5,

Bardziej szczegółowo

S T R O N C.FORMULARZ ŚWIADOMEJ ZGODY NA OPERACJĘ. Ii. ZLECENIA POOPERACYJNE G. DODATKOWA KARTA CODZIENNYCH OBSERWACJI H. KARTA ZNIECZULENIA

S T R O N C.FORMULARZ ŚWIADOMEJ ZGODY NA OPERACJĘ. Ii. ZLECENIA POOPERACYJNE G. DODATKOWA KARTA CODZIENNYCH OBSERWACJI H. KARTA ZNIECZULENIA (podpis) LEKARZ PROWADZĄCY DATA Rp. ZALECENIA DLA PACJENTKI (data) DOKUMENTACJĘ INDYWIDUALNĄ ZEWNĘTRZNĄ OTRZYMAŁAM str. 12 SPIS ZAŁĄCZNIKÓW ZUS ZLA S. R. P. O. N. M. L. STATYSTYKA MEDYCZNA DOKUMENTACJĘ

Bardziej szczegółowo

Maria Katarzyna Borszewska- Kornacka Klinika Neonatologii i Intensywnej Terapii Noworodka Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego

Maria Katarzyna Borszewska- Kornacka Klinika Neonatologii i Intensywnej Terapii Noworodka Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego Maria Katarzyna Borszewska- Kornacka Klinika Neonatologii i Intensywnej Terapii Noworodka Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego 1.ZARZĄDZENIE MINISTRA 2.REKOMENDACJE TOWARZYSTW NAUKOWYCH 3.OPINIE EKSPERTÓW

Bardziej szczegółowo

S T R E S Z C Z E N I E

S T R E S Z C Z E N I E STRESZCZENIE Cel pracy: Celem pracy jest ocena wyników leczenia napromienianiem chorych z rozpoznaniem raka szyjki macicy w Świętokrzyskim Centrum Onkologii, porównanie wyników leczenia chorych napromienianych

Bardziej szczegółowo

Aneks II. Niniejsza Charakterystyka Produktu Leczniczego oraz ulotka dla pacjenta stanowią wynik procedury arbitrażowej.

Aneks II. Niniejsza Charakterystyka Produktu Leczniczego oraz ulotka dla pacjenta stanowią wynik procedury arbitrażowej. Aneks II Zmiany dotyczące odpowiednich punktów Charakterystyki Produktu Leczniczego oraz ulotki dla pacjenta przedstawione przez Europejską Agencję Leków (EMA) Niniejsza Charakterystyka Produktu Leczniczego

Bardziej szczegółowo

Poradnia Immunologiczna

Poradnia Immunologiczna Poradnia Immunologiczna Centrum Onkologii Ziemi Lubelskiej im. św. Jana z Dukli Lublin, 2011 Szanowni Państwo, Uprzejmie informujemy, że w Centrum Onkologii Ziemi Lubelskiej im. św. Jana z Dukli funkcjonuje

Bardziej szczegółowo

PLACEBO JAKO PROBLEM ETYCZNY PRZY OCENIE BADAŃ KLINICZNYCH

PLACEBO JAKO PROBLEM ETYCZNY PRZY OCENIE BADAŃ KLINICZNYCH PLACEBO JAKO PROBLEM ETYCZNY PRZY OCENIE BADAŃ KLINICZNYCH W badaniach nowych leków placebo - nieomal standardem. zasady dopuszczające jego stosowanie u ludzi por. Deklaracja Helsińska dyrektywy Unii Europejskiej

Bardziej szczegółowo