Podstawowe informacje o chorobach i raku gruczołu krokowego

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Podstawowe informacje o chorobach i raku gruczołu krokowego"

Transkrypt

1 W TROSCE O PACJENTA CHOREGO NA RAKA GRUCZOŁU KROKOWEGO Ogólnopolski program edukacyjny Podstawowe informacje o chorobach i raku gruczołu krokowego Program realizowany pod patronatem Polskiego Towarzystwa Urologicznego

2 Broszura opracowana przez Komitet Naukowy programu przy Polskim Towarzystwie Urologicznym

3 Gruczoł krokowy (prostata) Gruczoł krokowy (prostata) zlokalizowany jest w miednicy mniejszej, pod pęcherzem moczowym. Przez gruczoł przechodzi cewka moczowa oraz przewody wytryskowe. Zadaniem gruczołu jest produkcja płynu nasiennego, pełni on też funkcję hormonalną. Schemat położenia normalnego gruczołu krokowego pęcherz moczowy cewka sterczowa zwieracz zewnętrzny cewki moczowej gruczoł krokowy (prostata) wzgórek nasienny pęcherzyki nasienne przewody wytryskowe strefa obwodowa gruczołu krokowego w niej najczęściej dochodzi do rozwoju raka 3 Widok czołowy Widok strzałkowy

4 Dolegliwości związane z chorobami gruczołu krokowego Z upływem czasu u mężczyzn pojawiają się dolegliwości związane z chorobami gruczołu krokowego, które pogarszają jakość ich życia. Należą do nich: częste oddawanie moczu, w nocy zaburzające sen a w ciągu dnia utrudniające pracę, trudności w rozpoczęciu oddawania moczu, osłabienie strumienia moczu, co jednocześnie wydłuża czas oddawania moczu, uczucie niepełnego opróżnienia pęcherza, oddawanie moczu na raty, parcia naglące, dolegliwości bólowe oraz pieczenie w trakcie oddawania moczu, które występują okresowo lub stale zatrzymania moczu, co skutkuje koniecznością założenia cewnika do pęcherza. Objawy takie mogą występować w różnych chorobach prostaty, np. zapaleniu, łagodnym przeroście (BPH) oraz raku gruczołu krokowego. Celem ustalenia przyczyny dolegliwości konieczne jest przeprowadzenie badania przez lekarza urologa oraz wykonanie dodatkowych badań.

5 Rak gruczołu krokowego Ryzyko zachorowania na raka gruczołu krokowego Rak gruczołu krokowego jest w Polsce trzecim co do częstości występowania nowotworem złośliwym u mężczyzn. Pod względem częstości zgonów zajmuje trzecie miejsce. Przyczyny zachorowania na raka gruczołu krokowego nie zostały do końca poznane. Ryzyko zachorowania na raka stercza wzrasta z wiekiem. Największą liczbę zachorowań stwierdza się w grupie wiekowej pomiędzy 70 a 75 lat. Czynniki genetyczne mają duże znaczenie, dlatego ryzyko zachorowania na ten nowotwór wzrasta kilkakrotnie w grupie mężczyzn, których ojciec lub brat chorowali na raka stercza. Zaobserwowano również większe występowanie tego nowotworu w grupie mężczyzn rasy afro-amerykańskiej. 5 Uważa się, że spożywanie produktów sojowych, pokarmów zawierających selen, witaminę D, C, E oraz likopen (zawarty w pomidorach), zmniejsza ryzyko zachorowania na raka gruczołu krokowego. Natomiast niektóre związki metali ciężkich, choroby zapalne mogą zwiększać zagrożenie rozwojem tego nowotworu.

6 Objawy raka gruczołu krokowego Objawy raka gruczołu krokowego są niecharakterystyczne. Na wczesnym etapie rozwoju choroby są one podobne do objawów innych chorób gruczołu krokowego. W miarę rozszerzania się raka na otaczające struktury oraz w momencie pojawienia się przerzutów odległych mogą wystąpić zatrzymania moczu, bóle okolicy krocza, bóle kręgosłupa, krwiomocz, krew w nasieniu, zaburzenia wzwodu lub bóle w trakcie oddawania stolca. Zmniejsza się masa ciała, pojawia się zmęczenie, anemia, skąpomocz a następnie bezmocz i ogólne wyniszczenie organizmu.

7 Badania diagnostyczne Badanie przez odbytnicę (per rectum) Podstawowym badaniem wykonywanym przez urologa jest badanie przezodbytnicze gruczołu krokowego (łac. per rectum, ang. DRE digital rectal exam.). Schemat badania per rectum 7 W trakcie tego badania lekarz ocenia orientacyjne rozmiary stercza, przede wszystkim jego konsystencję i nierówności gruczołu krokowego.

8 Oznaczanie PSA Wczesnym przejawem raka gruczołu krokowego może być zwiększenie stężenia swoistego antygenu sterczowego (PSA) w surowicy krwi. Może być ono jednak również podwyższone w stanach zapalnych, a także w następstwie łagodnego przerostu gruczołu krokowego. Pamiętać należy, że podstawą rozpoznania raka jest pobranie wycinków ze stercza celem ich oceny mikroskopowej. W chwili obecnej nie istnieją jednoznaczne normy poziomu PSA. Coraz częściej nowotwór wykrywany jest przy stężeniach poniżej 4,0 ng/ml.

9 Biopsja stercza Kwalifikację do biopsji stercza przeprowadza się na podstawie poziomu stężenia PSA, wieku chorego, wielkości gruczołu krokowego, szybkości narastania poziomu PSA w kolejnych oznaczeniach, obecności zmian wyczuwalnych palcem w badaniu przezodbytniczym, jak również zmian zaobserwowanych w trakcie badania przezodbytniczego USG (TRUS). Schemat badania TRUS 9 gruczoł krokowy igła głowica USG

10 Co dalej? Jeżeli jesteś mężczyzną powyżej 45 roku życia i po przeczytaniu tej ulotki stwierdziłeś, że występuje u Ciebie jeden z opisanych objawów, to zgłoś się do urologa. Wczesne wykrycie raka gruczołu krokowego daje szansę na całkowite wyleczenie.

11

Rak gruczołu krokowego

Rak gruczołu krokowego Rak gruczołu krokowego Rak stercza (PCa - prostatic cancer) należy do najczęściej występujących nowotworów złośliwych u mężczyzn. W Polsce pod względem zapadalności ustępuje jedynie rakowi płuca i wyprzedza

Bardziej szczegółowo

Wytyczne postępowania dla lekarzy POZ i lekarzy medycyny pracy w zakresie raka nerki, pęcherza moczowego i prostaty 2011

Wytyczne postępowania dla lekarzy POZ i lekarzy medycyny pracy w zakresie raka nerki, pęcherza moczowego i prostaty 2011 Wytyczne postępowania dla lekarzy POZ i lekarzy medycyny pracy w zakresie raka nerki, pęcherza moczowego i prostaty 2011 Wytyczne postępowania dla lekarzy POZ i lekarzy medycyny pracy w zakresie raka nerki,

Bardziej szczegółowo

Rak prostaty męska sprawa. Dr med. Piotr Machoy

Rak prostaty męska sprawa. Dr med. Piotr Machoy Rak prostaty męska sprawa Dr med. Piotr Machoy Wstęp Rocznie w Europie ok. 10% zgonów u mężczyzn z powodu chorób nowotworowych spowodowanych jest przez raka prostaty Rak prostaty (RS) jest jednym z trzech

Bardziej szczegółowo

Podstawowe wiadomości o nowotworach nerki, pęcherza moczowego i prostaty

Podstawowe wiadomości o nowotworach nerki, pęcherza moczowego i prostaty Podstawowe wiadomości o nowotworach nerki, pęcherza moczowego i prostaty Człowiek najlepsza inwestycja Projekt pn. Opracowanie i wdrożenie programu profilaktycznego w zakresie wczesnego wykrywania nowotworów

Bardziej szczegółowo

Rak gruczołu krokowego - diagnostyka morfologiczna. Zrozumieć PSA

Rak gruczołu krokowego - diagnostyka morfologiczna. Zrozumieć PSA Rak gruczołu krokowego - diagnostyka morfologiczna. Zrozumieć PSA Krzysztof Bardadin Katedra i Zakład Patomorfologii Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego 2 lipiec 2015 Polacy nie gęsi i swój język mają.

Bardziej szczegółowo

Dowiedz się więcej o prostacie Informacje dla mężczyzn

Dowiedz się więcej o prostacie Informacje dla mężczyzn Dowiedz się więcej o prostacie Informacje dla mężczyzn 2 Dowiedz się więcej o prostacie Informacje dla mężczyzn Informacje o ulotce Niniejsza ulotka zawiera wskazówki adresowane do mężczyzn. Wyjaśniamy

Bardziej szczegółowo

Nowotwory układu moczowo-płciowego Rak gruczołu krokowego (prostaty, stercza)

Nowotwory układu moczowo-płciowego Rak gruczołu krokowego (prostaty, stercza) Nowotwory układu moczowo-płciowego Rak gruczołu krokowego (prostaty, stercza) Karolina Skóra Gruczoł krokowy Gruczoł krokowy (prostata) jest częścią męskich narządów moczowo-płciowych. Znajduje się on

Bardziej szczegółowo

Mam haka na raka. Wcześnie wykryty rak prostaty jest całkowicie wyleczalny.

Mam haka na raka. Wcześnie wykryty rak prostaty jest całkowicie wyleczalny. Mam haka na raka Wcześnie wykryty rak prostaty jest całkowicie wyleczalny. Co to jest ra k prosta ty? Jest chorob ą bardzo groźn ą i niestety bardzo częst ą: stanowi jedn ą z głównych przyczyn śmierci.

Bardziej szczegółowo

Rak gruczołu krokowego - materiały informacyjne dla pacjentów. Pytania i odpowiedzi które warto znać.

Rak gruczołu krokowego - materiały informacyjne dla pacjentów. Pytania i odpowiedzi które warto znać. W TROSCE O PACJENTA CHOREGO NA RAKA GRUCZOŁU KROKOWEGO Ogólnopolski program edukacyjny Rak gruczołu krokowego - materiały informacyjne dla pacjentów. Pytania i odpowiedzi które warto znać. Program realizowany

Bardziej szczegółowo

Program profilaktyczny. wczesnego wykrywania raka prostaty. u mężczyzn w wieku 50-65 roku życia. na terenie. Powiatu Lubińskiego 2014-2016

Program profilaktyczny. wczesnego wykrywania raka prostaty. u mężczyzn w wieku 50-65 roku życia. na terenie. Powiatu Lubińskiego 2014-2016 Załącznik nr 3 do uchwały Nr CCXXX/870/2014 Zarządu Powiatu w Lubinie z dnia 15 września 2014 r. Program profilaktyczny wczesnego wykrywania raka prostaty u mężczyzn w wieku 50-65 roku życia na terenie

Bardziej szczegółowo

1. Gruczoł krokowy... 2. 3. Łagodny rozrost gruczołu krokowego.. 3. 3.1. Leczenie łagodnego rozrostu gruczołu krokowego... 5

1. Gruczoł krokowy... 2. 3. Łagodny rozrost gruczołu krokowego.. 3. 3.1. Leczenie łagodnego rozrostu gruczołu krokowego... 5 Spis treści 1. Gruczoł krokowy... 2 2. Przepona moczowo-płciowa... 3 3. Łagodny rozrost gruczołu krokowego.. 3 3.1. Leczenie łagodnego rozrostu gruczołu krokowego... 5 3.1.1. Leczenie farmakologiczne...

Bardziej szczegółowo

Urząd Miasta Bielsko-Biała - um.bielsko.pl Wygenerowano: 2016-06-17/10:16:18

Urząd Miasta Bielsko-Biała - um.bielsko.pl Wygenerowano: 2016-06-17/10:16:18 Europejski Dzień Prostaty obchodzony jest od 2006 roku z inicjatywy Europejskiego Towarzystwa Urologicznego. Jego celem jest zwiększenie społecznej świadomości na temat chorób gruczołu krokowego. Gruczoł

Bardziej szczegółowo

Program profilaktyki raka prostaty.

Program profilaktyki raka prostaty. Program profilaktyki raka prostaty. I. Opis Programu: 1. Przesłanki dla realizacji Programu: Badania przesiewowe w celu wczesnego wykrycia raka stercza są równie waŝną metodą kontroli choroby, jak profilaktyka

Bardziej szczegółowo

STATYSTYKI DOTYCZĄCE RAKA GRUCZOŁU KROKOWEGO

STATYSTYKI DOTYCZĄCE RAKA GRUCZOŁU KROKOWEGO bioprognos OncoPROSTATE Nieinwazyjne badanie krwi umożliwiające zasugerowanie diagnozy u pacjentów z podejrzeniem nowotworu złośliwego gruczołu krokowego oraz ograniczenie liczby nieadekwatnych badań diagnostycznych,

Bardziej szczegółowo

Męska profilaktyka: o czym należy pamiętać

Męska profilaktyka: o czym należy pamiętać Męska profilaktyka: o czym należy pamiętać Statystycznie, na dobrowolne badania kontrolne mężczyźni zgłaszają się zdecydowanie rzadziej, niż kobiety. Niestety profilaktyka w tej części naszego społeczeństwa

Bardziej szczegółowo

Agencja Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji

Agencja Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji Agencja Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji www.aotmit.gov.pl Opinia Prezesa Agencji Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji nr 149/2016 z dnia 12 sierpnia 2016 r. o projekcie programu polityki

Bardziej szczegółowo

Mam haka na raka! edycja 3

Mam haka na raka! edycja 3 Mam haka na raka! edycja 3 Posłuchaj małolata! Sprawdź, czy zdrowa twa prostata! Więcej informacji na: www.mamhaka.zsti.pl 1 SPIS TREŚCI Co to jest prostata? Choroby prostaty... 3 Leczenie..... 7 Profilaktyka

Bardziej szczegółowo

Diagnostyka i klasyfikacja raka gruczołu krokowego

Diagnostyka i klasyfikacja raka gruczołu krokowego Informacje dla pacjentów Język polski 32 Diagnostyka i klasyfikacja raka gruczołu krokowego Podkreślone słowa znajdują się w słowniczku. W większości przypadków rak prostaty przebiega bezobjawowo, co oznacza,

Bardziej szczegółowo

Urologia. Szanowni Państwo,

Urologia. Szanowni Państwo, Szanowni Państwo, Zdaję sobie sprawę, że nie każdego stać na leczenie prywatne, dlatego przez cały czas staram się, zarówno przez swoje staranne, wieloletnie wykształcenie, wiedzę i doświadczenie zawodowe,

Bardziej szczegółowo

ZBYT PÓŹNE WYKRYWANIE RAKA NERKI ROLA LEKARZA PIERWSZEGO KONTAKTU

ZBYT PÓŹNE WYKRYWANIE RAKA NERKI ROLA LEKARZA PIERWSZEGO KONTAKTU ZBYT PÓŹNE WYKRYWANIE RAKA NERKI ROLA LEKARZA PIERWSZEGO KONTAKTU 14 czerwca 2012 r dr n. med. Piotr Tomczak Klinika Onkologii U.M. Poznań Epidemiologia raka nerki RCC stanowi 2 3% nowotworów złośliwych

Bardziej szczegółowo

Agencja Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji

Agencja Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji Agencja Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji www.aotmit.gov.pl Opinia Prezesa Agencji Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji nr 96/2016 z dnia 25 maja 2016 r. o projekcie programu polityki zdrowotnej

Bardziej szczegółowo

Diagnostyka i leczenie nowotworów nerki, pęcherza moczowego i gruczołu krokowego. Zarys Projektu

Diagnostyka i leczenie nowotworów nerki, pęcherza moczowego i gruczołu krokowego. Zarys Projektu Diagnostyka i leczenie nowotworów nerki, pęcherza moczowego i gruczołu krokowego Zarys Projektu Dr n. med. Roman Sosnowski Klinika Nowotworów Układu Moczowego, Centrum Onkologii Projekt współfinansowany

Bardziej szczegółowo

Agencja Oceny Technologii Medycznych

Agencja Oceny Technologii Medycznych Agencja Oceny Technologii Medycznych Opinia Prezesa Agencji Oceny Technologii Medycznych nr 136/2014 z dnia 30 czerwca 2014 r. o projekcie programu Program profilaktyki i wczesnego wykrywania chorób układu

Bardziej szczegółowo

Urologia i nefrologia

Urologia i nefrologia Encyklopedia Pytania Forum Produkty i usługi Wpisz czego szukasz Szukaj Start Zdrowie Choroby i dolegliwości Urologia i nefrologia Urologia i nefrologia Osoby, które cierpią na dolegliwości ze strony układu

Bardziej szczegółowo

Przegląd epidemiologiczny metod diagnostyki i leczenia łagodnego rozrostu stercza na terenie Polski.

Przegląd epidemiologiczny metod diagnostyki i leczenia łagodnego rozrostu stercza na terenie Polski. Przegląd epidemiologiczny metod diagnostyki i leczenia łagodnego rozrostu stercza na terenie Polski. Program MOTO-BIP /PM_L_0257/ Ocena wyników programu epidemiologicznego. Dr n. med. Bartosz Małkiewicz

Bardziej szczegółowo

Agencja Oceny Technologii Medycznych

Agencja Oceny Technologii Medycznych Agencja Oceny Technologii Medycznych Opinia Prezesa Agencji Oceny Technologii Medycznych nr 139/2014 z dnia 30 czerwca 2014 r. o projekcie programu Program profilaktyczny wczesnego wykrywania raka prostaty

Bardziej szczegółowo

na temat BPH RAPORT KOŃCOWY Z PROGRAMU EDUKACYJNEGO

na temat BPH RAPORT KOŃCOWY Z PROGRAMU EDUKACYJNEGO RAPORT KOŃCOWY Z PROGRAMU EDUKACYJNEGO na temat BPH W przypadku jakiegokolwiek prezentowania, udostępniania, bądź rozpowszechniania raportu bądź jego części firma VALEANT Pharmaceuticals International

Bardziej szczegółowo

Informacja do Formularza Kontroli Jakości Nr 1

Informacja do Formularza Kontroli Jakości Nr 1 Formularz Kontroli Jakości Nr Informacja do Formularza Kontroli Jakości Nr Droga Koleżanko, drogi Kolego. Formularz Kontroli Jakości Nr (formularz w kolorze pomarańcowym) zawiera pytania dotyczące anamnezy,

Bardziej szczegółowo

Powiatowy Program Profilaktyczny Wczesnego Wykrywania Raka Prostaty na lata

Powiatowy Program Profilaktyczny Wczesnego Wykrywania Raka Prostaty na lata Załącznik do Uchwały Nr XVIII/187/2012 Rady Powiatu Brzeskiego z dnia 30 sierpnia 2012 r. Powiatowy Program Profilaktyczny Wczesnego Wykrywania Raka Prostaty na lata 2012-2013 BRZESKO 2012 Opracował Zespół

Bardziej szczegółowo

Jakość życia w uro-onkologii

Jakość życia w uro-onkologii Jakość życia w uro-onkologii Dr Roman Sosnowski Urolog Oddział Urologii Laparoskopowej, Szpital im. dr J. Biziela, Bydgoszcz Klinika Nowotworów Układu Moczowego, COI, Warszawa subiektywna obiektywna Jakość

Bardziej szczegółowo

Objawy z dolnych dróg moczowych i diagnostyka. łagodnego powiększenia gruczołu krokowego

Objawy z dolnych dróg moczowych i diagnostyka. łagodnego powiększenia gruczołu krokowego Informacje dla pacjentów Język polski 32 Objawy z dolnych dróg moczowych i diagnostyka Objawy Podkreślone słowa znajdują się w słowniczku. Łagodne powiększenie gruczołu krokowego może wpływać na oddawanie

Bardziej szczegółowo

Prostata: kiedy zapobieganie prowadzi do katastrofy

Prostata: kiedy zapobieganie prowadzi do katastrofy Prostata: kiedy zapobieganie prowadzi do katastrofy Choć tak we Francji jak i w Polsce nie było o tym głośno, trzy lata temu w czasopiśmie British Medical Journal opublikowano sensacyjne wyniki badania

Bardziej szczegółowo

Agencja Oceny Technologii Medycznych

Agencja Oceny Technologii Medycznych Agencja Oceny Technologii Medycznych Opinia Prezesa Agencji Oceny Technologii Medycznych nr 224/2014 z dnia 22 września 2014 r. o projekcie programu Zdążyć przed rakiem - program wczesnego wykrywania raka

Bardziej szczegółowo

Agencja Oceny Technologii Medycznych

Agencja Oceny Technologii Medycznych Agencja Oceny Technologii Medycznych Opinia Prezesa Agencji Oceny Technologii Medycznych nr 123/2013 z dnia 13 maja 2013 r. o projekcie programu Program wczesnego wykrywania i zapobiegania rakowi gruczołu

Bardziej szczegółowo

Agencja Oceny Technologii Medycznych

Agencja Oceny Technologii Medycznych Agencja Oceny Technologii Medycznych Opinia Prezesa Agencji Oceny Technologii Medycznych nr 153/2011 z dnia o projekcie programu zdrowotnego Profilaktyka chorób nowotworowych w ramach Programu Zdrowotnego

Bardziej szczegółowo

Klinika Urologii i Onkologii Urologicznej. Pomorskiego Uniwersytetu Medycznego. 70-111 Szczecin, al. Powstańców Wlkp. 72

Klinika Urologii i Onkologii Urologicznej. Pomorskiego Uniwersytetu Medycznego. 70-111 Szczecin, al. Powstańców Wlkp. 72 Klinika Urologii i Onkologii Urologicznej Pomorskiego Uniwersytetu Medycznego 70-111 Szczecin, al. Powstańców Wlkp. 72 tel/fax 91 4661100 / 91 4661101 Rak prostaty PCa (ang. Prostate Cancer) Prostata anatomia

Bardziej szczegółowo

Czym jest nowotwór złośliwy?

Czym jest nowotwór złośliwy? Czym jest nowotwór złośliwy? Nowotwór złośliwy-nowotwór o małym zróżnicowaniu tkanek, za to o skłonności do odrywania się komórek. Nowotwór złośliwy często jest utożsamiany z rakiem, który jest tylko jedną

Bardziej szczegółowo

CZĘŚĆ SZCZEGÓŁOWA NAJCZĘSTSZE NOWOTWORY OBJAWY, ROZPOZNAWANIE I LECZENIE

CZĘŚĆ SZCZEGÓŁOWA NAJCZĘSTSZE NOWOTWORY OBJAWY, ROZPOZNAWANIE I LECZENIE CZĘŚĆ SZCZEGÓŁOWA ROZDZIA 4 NAJCZĘSTSZE NOWOTWORY OBJAWY, ROZPOZNAWANIE I LECZENIE Arkadiusz Jeziorski W Polsce do lekarzy onkologów zgłasza się rocznie ponad 130 tysięcy nowych pacjentów; około 80 tysięcy

Bardziej szczegółowo

WCZESNE OBJAWY CHOROBY NOWOTWOROWEJ U DZIECI

WCZESNE OBJAWY CHOROBY NOWOTWOROWEJ U DZIECI WCZESNE OBJAWY CHOROBY NOWOTWOROWEJ U DZIECI Elżbieta Adamkiewicz-Drożyńska Katedra i Klinika Pediatrii, Hematologii i Onkologii Początki choroby nowotworowej u dzieci Kumulacja wielu zmian genetycznych

Bardziej szczegółowo

Ograniczenia dostępności innowacji w zakresie metody czystego cewnikowania przerywanego.

Ograniczenia dostępności innowacji w zakresie metody czystego cewnikowania przerywanego. Ograniczenia dostępności innowacji w zakresie metody czystego cewnikowania przerywanego. Dr Mariusz Kowalewski 24.11.2011 Page 1 Co to jest czyste cewnikowanie przerywane (CIC)? Czyste cewnikowanie przerywane

Bardziej szczegółowo

Układ moczowo-płciowy

Układ moczowo-płciowy WJ Układ moczowo-płciowy Klasyfikuj prace ogólne dotyczące układu moczowo-płciowego i chorób/zaburzeń układu moczowo-płciowego u dzieci w WS 320-322. Opieka pielęgniarska w chorobach układu moczowo-płciowego

Bardziej szczegółowo

Zarys budowy układu moczowego... 7. Budowa i funkcje pęcherza moczowego... 13

Zarys budowy układu moczowego... 7. Budowa i funkcje pęcherza moczowego... 13 Zarys budowy układu moczowego... 7 Budowa i funkcje pęcherza moczowego... 13 Choroby pęcherza moczowego... 19 Zapalenie pęcherza moczowego i dróg moczowych... 20 Inne infekcje układu moczowego... 26 Kamica

Bardziej szczegółowo

Badania laboratoryjne (i inne) są wykonywane w jednych z najlepszych na świecie laboratoriów.

Badania laboratoryjne (i inne) są wykonywane w jednych z najlepszych na świecie laboratoriów. {jcomments off} BADANIA KLINICZNE 1. W badaniach klinicznych testuje się nowe leki. 2. Badania kliniczne są często jedyną okazją do podjęcia leczenia w przypadku nieskuteczności lub niskiej sktutecznosći

Bardziej szczegółowo

Najczęściej zadawane pytania nt. łagodnego. powiększenia gruczołu krokowego

Najczęściej zadawane pytania nt. łagodnego. powiększenia gruczołu krokowego Informacje dla pacjentów Język polski 37 Najczęściej zadawane pytania nt. łagodnego Podkreślone słowa znajdują się w słowniczku. Poniżej znajduje się lista najczęściej zadawanych pytań dotyczących łagodnego

Bardziej szczegółowo

Ablatherm HIFU. Leczenie raka prostaty wysokoskoncentrowanymi ultradźwiękami INFORMACJE DLA PACJENTA

Ablatherm HIFU. Leczenie raka prostaty wysokoskoncentrowanymi ultradźwiękami INFORMACJE DLA PACJENTA Ablatherm HIFU Leczenie raka prostaty wysokoskoncentrowanymi ultradźwiękami INFORMACJE DLA PACJENTA Ablatherm HIFU biuro@tommymedical.pl Spis treści Wstęp Prostata Czym jest rak? Rak prostaty Ocena i diagnoza

Bardziej szczegółowo

kłucie i pobolewanie w klatce piersiowej powtarzające się zapalenia oskrzeli odpluwanie żółto-białej wydzieliny obecność krwi w plwocinie

kłucie i pobolewanie w klatce piersiowej powtarzające się zapalenia oskrzeli odpluwanie żółto-białej wydzieliny obecność krwi w plwocinie OBJAWY RAKA PŁUC Kaszel(zwłaszcza poranny) Chrypka Duszności Krótki oddech ze świstem Złe samopoczucie Ogólne osłabienie Szybkie męczenie się Brak apetytu Nocne poty kłucie i pobolewanie w klatce piersiowej

Bardziej szczegółowo

BRACHYTERAPIA RAKA GRUCZOŁU KROKOWEGO

BRACHYTERAPIA RAKA GRUCZOŁU KROKOWEGO BRACHYTERAPIA RAKA GRUCZOŁU KROKOWEGO P o r a d n i k d l a P a c j e n t ó w INFORMACJE O PUBLIKACJI Opracowanie tekstu dr hab. n. med. Janusz Skowronek, lek. med. Marek Kanikowski, Piotr Czajka Konsultacja

Bardziej szczegółowo

Europejski Tydzień Walki z Rakiem

Europejski Tydzień Walki z Rakiem 1 Europejski Tydzień Walki z Rakiem 25-31 maj 2014 (http://www.kodekswalkizrakiem.pl/kodeks/) Od 25 do 31 maja obchodzimy Europejski Tydzień Walki z Rakiem. Jego celem jest edukacja społeczeństwa w zakresie

Bardziej szczegółowo

RAZEM ZADBAJMY O ZDROWIE

RAZEM ZADBAJMY O ZDROWIE RAZEM ZADBAJMY O ZDROWIE Barbara Dziuk Prezes Fundacji na Rzecz Zapobiegania i Zwalczania Nowotworów v-ce Prezes Polskiego Komitetu Zwalczania Raka Oddz. Śląski w Gliwicach. Radna Sejmiku Województwa Śląskiego

Bardziej szczegółowo

Zakażenia układu moczowego

Zakażenia układu moczowego Zakażenia układu moczowego Zakażenia układu moczowego SPIS TREŚCI CO TO JEST UKŁAD MOCZOWY? nerka moczowód pęcherz moczowy cewka moczowa zobacz więcej NA CZYM POLEGA ZAKAŻENIE UKŁADU MOCZOWEGO? pałeczka

Bardziej szczegółowo

Etiologia i częstość występowania monosymptomatycznego i niemonosymptomatycznego moczenia nocnego w populacji dzieci polskich

Etiologia i częstość występowania monosymptomatycznego i niemonosymptomatycznego moczenia nocnego w populacji dzieci polskich Etiologia i częstość występowania monosymptomatycznego i niemonosymptomatycznego moczenia nocnego w populacji dzieci polskich dr n. med. Agata Korzeniecka - Kozerska Założenia TRUDNOŚCI Z USTALENIEM CZY

Bardziej szczegółowo

Podstawowe informacje na temat łagodnego. powiększenia gruczołu krokowego

Podstawowe informacje na temat łagodnego. powiększenia gruczołu krokowego Informacje dla pacjentów Język polski Podstawowe informacje na temat łagodnego Podkreślone słowa znajdują się w słowniczku. Czym jest gruczoł krokowy? Gruczoł krokowy, zwany inaczej prostatą lub sterczem,

Bardziej szczegółowo

ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA. Finaster, 5 mg, tabletki powlekane (Finasteridum) <[logo podmiotu odpowiedzialnego]>

ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA. Finaster, 5 mg, tabletki powlekane (Finasteridum) <[logo podmiotu odpowiedzialnego]> ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA Finaster, 5 mg, tabletki powlekane (Finasteridum) Należy zapoznać się z treścią ulotki przed zażyciem leku. - Należy zachować

Bardziej szczegółowo

Urząd Miasta Bielsko-Biała - um.bielsko.pl Wygenerowano: /14:10: listopada - Światowym Dniem Walki z Cukrzycą

Urząd Miasta Bielsko-Biała - um.bielsko.pl Wygenerowano: /14:10: listopada - Światowym Dniem Walki z Cukrzycą 14 listopada - Światowym Dniem Walki z Cukrzycą Cukrzyca jest chorobą, która staje się obecnie jednym z najważniejszych problemów dotyczących zdrowia publicznego. Jest to przewlekły i postępujący proces

Bardziej szczegółowo

Prostata: nie martw się niepotrzebnie

Prostata: nie martw się niepotrzebnie Prostata: nie martw się niepotrzebnie Szanowny Czytelniku, leczenie raka prostaty wymaga przede wszystkim mądrości i refleksji. Należy spokojnie rozważyć wszystkie za i przeciw. Zbyt duże ryzyko wiąże

Bardziej szczegółowo

Rozprawa Doktorska. dr n. med. Waldemar Lasota. Streszczenie:

Rozprawa Doktorska. dr n. med. Waldemar Lasota. Streszczenie: Rozprawa Doktorska dr n. med. Waldemar Lasota Potrzeby promocji zdrowia i profilaktyki w oparciu o epidemiologiczną analizę wybranych cech zdrowotnych i społecznych mężczyzn z łagodnym rozrostem gruczołu

Bardziej szczegółowo

UROLOGIA. broszura edukacyjna opracowana przez Prof. dr hab. n. med. Piotra Radziszewskiego.

UROLOGIA. broszura edukacyjna opracowana przez Prof. dr hab. n. med. Piotra Radziszewskiego. UROLOGIA broszura edukacyjna opracowana przez Prof. dr hab. n. med. Piotra Radziszewskiego. Łagodny rozrost gruczołu krokowego i objawy z nim związane Powiększenie gruczołu krokowego znajduje się na 4

Bardziej szczegółowo

Mężczyzna 45+ Projekt realizowany jest przez Departament Polityki Zdrowotnej Ministerstwa Zdrowia w latach 2010-2013

Mężczyzna 45+ Projekt realizowany jest przez Departament Polityki Zdrowotnej Ministerstwa Zdrowia w latach 2010-2013 Mężczyzna 45+ Projekt realizowany jest przez Departament Polityki Zdrowotnej Ministerstwa Zdrowia w latach 2010-2013 Partnerem projektu jest Centrum Onkologii Instytut im. Marii Skłodowskiej Curie w Warszawie

Bardziej szczegółowo

Agencja Oceny Technologii Medycznych

Agencja Oceny Technologii Medycznych Agencja Oceny Technologii Medycznych Opinia Prezesa Agencji Oceny Technologii Medycznych Nr 58/2011 z dnia o programie zdrowotnym Program badań przesiewowych w kierunku wczesnego wykrywania zmian przednowotworowych

Bardziej szczegółowo

Rak pęcherza moczowego nowotwór zapomniany? RAPORT

Rak pęcherza moczowego nowotwór zapomniany? RAPORT moczowego nowotwór zapomniany? RAPORT Warszawa 2014 moczowego nowotwór zapomniany? moczowego podstawowe informacje ak pęcherza moczowego jest piątym pod względem częstości roz- R poznawania nowotworem

Bardziej szczegółowo

POSTĘPOWANIE W CUKRZYCY I OPIEKA NAD DZIECKIEM W PLACÓWKACH OŚWIATOWYCH

POSTĘPOWANIE W CUKRZYCY I OPIEKA NAD DZIECKIEM W PLACÓWKACH OŚWIATOWYCH POSTĘPOWANIE W CUKRZYCY I OPIEKA NAD DZIECKIEM W PLACÓWKACH OŚWIATOWYCH CUKRZYCA.? cukrzyca to grupa chorób metabolicznych charakteryzujących się hiperglikemią (podwyższonym poziomem cukru we krwi) wynika

Bardziej szczegółowo

RAK PĘCHERZA MOCZOWEGO NOWOTWÓR ZAPOMNIANY? RAPORT

RAK PĘCHERZA MOCZOWEGO NOWOTWÓR ZAPOMNIANY? RAPORT RAK PĘCHERZA MOCZOWEGO NOWOTWÓR ZAPOMNIANY? RAPORT WARSZAWA 2014 RAK PĘCHERZA MOCZOWEGO NOWOTWÓR ZAPOMNIANY? ak pęcherza moczowego jest piątym pod względem częstości rozpoznawania nowotworem złośli- R

Bardziej szczegółowo

Postępowanie z Pacjentem w przypadku nosicielstwa mutacji w genach BRCA1/2, CHEK2, NOD2

Postępowanie z Pacjentem w przypadku nosicielstwa mutacji w genach BRCA1/2, CHEK2, NOD2 Postępowanie z Pacjentem w przypadku nosicielstwa mutacji w genach BRCA1/2, CHEK2, NOD2 PANEL NOWOTWORY, NOWOTWÓR PIERSI, PROSTATA Dr n. med. Karolina Ochman Gdańsk. 17 listopada 2012 1 Mutacja genu BRCA1/2

Bardziej szczegółowo

Niniejsza broszura zawiera informacje na temat sposobów diagnozowania i leczenia raka prostaty (gruczołu krokowego, stercza).

Niniejsza broszura zawiera informacje na temat sposobów diagnozowania i leczenia raka prostaty (gruczołu krokowego, stercza). Prostate cancer: Polish Rak prostaty (gruczołu krokowego, stercza) Niniejsza broszura zawiera informacje na temat sposobów diagnozowania i leczenia raka prostaty (gruczołu krokowego, stercza). W języku

Bardziej szczegółowo

Leczenie pęcherza nadreaktywnego

Leczenie pęcherza nadreaktywnego Leczenie pęcherza nadreaktywnego Trening pęcherza Leczenie zachowawcze stosowane w przypadku pęcherza nadreaktywnego cieszy się uznaniem lekarzy i pacjentów i stanowi zarówno alternatywę, jak i uzupełnienie

Bardziej szczegółowo

Personalizowana profilaktyka nowotworów

Personalizowana profilaktyka nowotworów Personalizowana profilaktyka nowotworów Prof. dr hab. med. Krystian Jażdżewski Zakład Medycyny Genomowej, Warszawski Uniwersytet Medyczny Centrum Nowych Technologii, Uniwersytet Warszawski Warsaw Genomics,

Bardziej szczegółowo

WIEDZA DLA ZDROWIA NOWOTWORY PROSTATY

WIEDZA DLA ZDROWIA NOWOTWORY PROSTATY Radiology Therapeutic Center Poland Centrum Radioterapii Amethyst w Krakowie os. Złotej Jesieni 1 31-826 Kraków tel: 12 3408134, 12 3408135 amethyst-rtcp.pl Szpital Specjalistyczny im. Ludwika Rydygiera

Bardziej szczegółowo

Profilaktyka Raka Piersi i Raka Szyjki Macicy prezentacja dla uczniów szkół gimnazjalnych i ponadgimnazjalnych

Profilaktyka Raka Piersi i Raka Szyjki Macicy prezentacja dla uczniów szkół gimnazjalnych i ponadgimnazjalnych Profilaktyka Raka Piersi i Raka Szyjki Macicy prezentacja dla uczniów szkół gimnazjalnych i ponadgimnazjalnych 2015-02-03 1 opracowała: Agnieszka Podlaszczak Powiatowa Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna

Bardziej szczegółowo

MAM HAKA NA CHŁONIAKA

MAM HAKA NA CHŁONIAKA MAM HAKA NA CHŁONIAKA CHARAKTERYSTYKA OGÓLNA Chłoniaki są to choroby nowotworowe, w których następuje nieprawidłowy wzrost komórek układu limfatycznego (chłonnego). Podobnie jak inne nowotwory, chłoniaki

Bardziej szczegółowo

Rak piersi to najpowszechniej występujący nowotwór kobiecy w Polsce czy nauka poznała przyczyny powstawania tego nowotworu?

Rak piersi to najpowszechniej występujący nowotwór kobiecy w Polsce czy nauka poznała przyczyny powstawania tego nowotworu? Rak piersi to najpowszechniej występujący nowotwór kobiecy w Polsce czy nauka poznała przyczyny powstawania tego nowotworu? Wiele czynników na które mamy bezpośredni wpływ, zwiększa ryzyko zachorowania

Bardziej szczegółowo

jelit i tumori w Walii intestinali in Galles

jelit i tumori w Walii intestinali in Galles Badania Interventi przesiewowe di screening per jelit i tumori w Walii intestinali in Galles 3 www.bowelscreeningwales.org.uk Badania przesiewowe jelit w Walii Po co badania przesiewowe w kierunku raka

Bardziej szczegółowo

DZIEŃ. 50-69 lat. 20-49 lat EUROPEJSKI. Walki z Rakiem Piersi

DZIEŃ. 50-69 lat. 20-49 lat EUROPEJSKI. Walki z Rakiem Piersi Europejski Dzień (Breast Health Day) to ustanowione 15 października święto, którego istotą jest przypominanie i uświadamianie o tym jak zapobiegać występowaniu nowotworów piersi oraz o olbrzymim znaczeniu

Bardziej szczegółowo

Sztum, dnia 10 lutego 2015r.

Sztum, dnia 10 lutego 2015r. Konferencja inaugurująca projekt pn. Uprzedź nowotwór i ciesz się życiem - efektywna profilaktyka chorób nowotworowych oraz promocja zdrowego stylu życia w powiecie sztumskim finansowany w ramach Programu

Bardziej szczegółowo

RAK PĘCHERZA MOCZOWEGO NOWOTWÓR ZAPOMNIANY? RAPORT

RAK PĘCHERZA MOCZOWEGO NOWOTWÓR ZAPOMNIANY? RAPORT RAK PĘCHERZA MOCZOWEGO NOWOTWÓR ZAPOMNIANY? RAPORT WARSZAWA 2014 RAK PĘCHERZA MOCZOWEGO NOWOTWÓR ZAPOMNIANY? ak pęcherza moczowego jest piątym pod względem częstości roz- R poznawania nowotworem złośliwym

Bardziej szczegółowo

Objawy chorób układu moczowo-płciowego. Seminarium dla studentów III roku interny Izabela Łoń

Objawy chorób układu moczowo-płciowego. Seminarium dla studentów III roku interny Izabela Łoń Objawy chorób układu moczowo-płciowego Seminarium dla studentów III roku interny Izabela Łoń Symptomatologia chorób układu moczowego Związana z układem moczowym pacjent sam moŝe powiązać objaw z układem

Bardziej szczegółowo

Badanie efektywności wibroakustycznej metody leczenia w kompleksowej terapii chorych na przerost gruczołu krokowego

Badanie efektywności wibroakustycznej metody leczenia w kompleksowej terapii chorych na przerost gruczołu krokowego Wojskowa Akademia Medyczna im. S.M. Kirowa, Sankt Petersburg, Rosja prof. dr n. med. Siergiej Borysowicz Pietrow, dr n. med. Nikołaj Siemionowicz Lewkowskij, dr n. med. Anatolij Iwanowicz Kurtow, dr n.

Bardziej szczegółowo

Opinia Prezesa Agencji Oceny Technologii Medycznych nr 98/2011 z dnia o programie zdrowotnym

Opinia Prezesa Agencji Oceny Technologii Medycznych nr 98/2011 z dnia o programie zdrowotnym Agencja Oceny Technologii Medycznych Opinia Prezesa Agencji Oceny Technologii Medycznych nr 98/2011 z dnia o programie zdrowotnym Profilaktyka w walce z rakiem szyjki macicy i prostaty w gminie w latach

Bardziej szczegółowo

Znaczenie obecności schorzeń towarzyszących łagodnemu rozrostowi stercza w podejmowaniu decyzji terapeutycznych przez polskich urologów.

Znaczenie obecności schorzeń towarzyszących łagodnemu rozrostowi stercza w podejmowaniu decyzji terapeutycznych przez polskich urologów. Znaczenie obecności schorzeń towarzyszących łagodnemu rozrostowi stercza w podejmowaniu decyzji terapeutycznych przez polskich urologów. Program DAL-SAFE /ALFUS_L_01798/ Ocena wyników programu epidemiologicznego.

Bardziej szczegółowo

PL-Jaworzno: Usługi zdrowotne świadczone dla firm 2009/S 88-126790 OGŁOSZENIE O UDZIELENIU ZAMÓWIENIA ZAMÓWIENIA SEKTOROWE

PL-Jaworzno: Usługi zdrowotne świadczone dla firm 2009/S 88-126790 OGŁOSZENIE O UDZIELENIU ZAMÓWIENIA ZAMÓWIENIA SEKTOROWE 1/7 PL-Jaworzno: Usługi zdrowotne świadczone dla firm 2009/S 88-126790 OGŁOSZENIE O UDZIELENIU ZAMÓWIENIA ZAMÓWIENIA SEKTOROWE SEKCJA I: PODMIOT ZAMAWIAJĄCY I.1) NAZWA, ADRESY I PUNKTY KONTAKTOWE: Południowy

Bardziej szczegółowo

Ripetizione Powtórne badanie del test przesiewowe di screening per w kierunku i tumori raka intestinali jelit 6 www.bowelscreeningwales.org.uk Powtórne badanie przesiewowe w kierunku raka jelit Ta broszura

Bardziej szczegółowo

Od około 40 roku Ŝycia prostata zaczyna się powiększać. Jej wzrost, z biegiem lat prowadzi w końcu do wystąpienia dolegliwości.

Od około 40 roku Ŝycia prostata zaczyna się powiększać. Jej wzrost, z biegiem lat prowadzi w końcu do wystąpienia dolegliwości. Drogi Czytelniku, Choroby prostaty to męska sprawa. Tylko męskie ciało posiada prostatę, zwaną w języku potocznym gruczołem krokowym (ew. sterczem). W młodym wieku męŝczyźni nie zdają sobie sprawy z obecności

Bardziej szczegółowo

Badania przesiewowe w kierunku raka jelit. www.bowelscreeningwales.org.uk

Badania przesiewowe w kierunku raka jelit. www.bowelscreeningwales.org.uk Badania przesiewowe w kierunku raka jelit 1 www.bowelscreeningwales.org.uk Badania przesiewowe w kierunku raka jelit Ta broszura informuje o badaniach przesiewowych w kierunku raka jelit w Walii. Dalsze

Bardziej szczegółowo

Człowiek najlepsza inwestycja

Człowiek najlepsza inwestycja Człowiek najlepsza inwestycja Opracowanie i wdrożenie programu profilaktycznego w zakresie wczesnego wykrywania nowotworów układu moczowo-płciowego u pracujących mężczyzn w wieku od 45 roku życia (45+)

Bardziej szczegółowo

EPIDEMIOLOGIA I PROFILAKTYKA WYBRANYCH NOWOTWORÓW ZŁOŚLIWYCH

EPIDEMIOLOGIA I PROFILAKTYKA WYBRANYCH NOWOTWORÓW ZŁOŚLIWYCH EPIDEMIOLOGIA I PROFILAKTYKA WYBRANYCH NOWOTWORÓW ZŁOŚLIWYCH Sylwia Grodecka-Gazdecka Katedra Onkologii AM w Poznaniu 2007 Powstanie nowotworu jest wypadkową predyspozycji genetycznych oraz stopnia narażenia

Bardziej szczegółowo

Rodzinna gorączka śródziemnomorska

Rodzinna gorączka śródziemnomorska www.printo.it/pediatric-rheumatology/pl/intro Rodzinna gorączka śródziemnomorska Wersja 2016 2. DIAGNOZA I LECZENIE 2.1 Jak diagnozuje się tę chorobę? Zasadniczo stosuje się następujące podejście: Podejrzenie

Bardziej szczegółowo

Nowotwory kobiece narządu płciowego: diagnostyka i terapia

Nowotwory kobiece narządu płciowego: diagnostyka i terapia Nowotwory kobiece narządu płciowego: diagnostyka i terapia Zachorowania i zgony na nowotwory złośliwe narzadu płciowego u kobiet w Polsce w latach 1987, 1996, 3 i szacunkowe na 1 r. 1987 1996 3 1 Zachorowania

Bardziej szczegółowo

Problemy zdrowotne nerek i pęcherza moczowego.

Problemy zdrowotne nerek i pęcherza moczowego. Problemy zdrowotne nerek i pęcherza moczowego. Przewlekła Niewydolność nerek i nietrzymanie moczu postrzegane są przez przedstawicieli Międzynarodowej Organizacji Zdrowia (WHO) jako jeden z ważniejszych,

Bardziej szczegółowo

Anatomia nerek i miednicy w badaniu USG

Anatomia nerek i miednicy w badaniu USG Anatomia nerek i miednicy w badaniu USG Anna Torres clinical_anat@imul.pl Chair of Anatomy, Department of Didac;cs and Medical Simula;on, imul.pl; www.csmlublin.pl Plan na dziś Wiedza Przekroje anatomiczne

Bardziej szczegółowo

NOWOTWORY SKÓRY. W USA około 20% populacji zachoruje nowotwory skóry.

NOWOTWORY SKÓRY. W USA około 20% populacji zachoruje nowotwory skóry. NOWOTWORY SKÓRY Nowotwory skóry są zmianami zlokalizowanymi na całej powierzchni ciała najczęściej w miejscach, w których nastąpiło uszkodzenie skóry. Najważniejszym czynnikiem etiologicznym jest promieniowanie

Bardziej szczegółowo

Konspekt wykładu z dn. 25.09.2003r. 1. Chory z rozrostem stercza w gabinecie lekarza rodzinnego Roland Dadej (Fellow of the European Board of

Konspekt wykładu z dn. 25.09.2003r. 1. Chory z rozrostem stercza w gabinecie lekarza rodzinnego Roland Dadej (Fellow of the European Board of Konspekt wykładu z dn. 25.09.2003r. 1. Chory z rozrostem stercza w gabinecie lekarza rodzinnego Roland Dadej (Fellow of the European Board of Urology) z Katedry i Kliniki Urologii Akademii Medycznej im.

Bardziej szczegółowo

PAMIĘTAJ O ZDROWIU! ZBADAJ SIĘ

PAMIĘTAJ O ZDROWIU! ZBADAJ SIĘ PAMIĘTAJ O ZDROWIU! ZBADAJ SIĘ Przewodnik po programach profilaktycznych finansowanych przez NFZ Lepiej zapobiegać niż leczyć Program profilaktyki chorób układu krążenia Choroby układu krążenia są główną

Bardziej szczegółowo

Nowotwory gruczołu krokowego skala problemu. Dr n med. Urszula Wojciechowska

Nowotwory gruczołu krokowego skala problemu. Dr n med. Urszula Wojciechowska Nowotwory gruczołu krokowego skala problemu Dr n med. Urszula Wojciechowska Rak gruczołu krokowego na świecie Rak gruczołu krokowego jest drugim najczęściej diagnozowanym rakiem i piątą co do częstości

Bardziej szczegółowo

GMINNY PROGRAM ZDROWOTNY NA LATA

GMINNY PROGRAM ZDROWOTNY NA LATA Załącznik do uchwały Nr XXVII/266/08 Rady Miejskiej Cieszyna z dnia 30 października 2008 roku GMINNY PROGRAM ZDROWOTNY NA LATA 2009-2010 I. Wstęp i założenia ogólne programu Ochrona zdrowia zgodnie z art.

Bardziej szczegółowo

PROFILAKTYKA SCHORZEŃ PIERSI

PROFILAKTYKA SCHORZEŃ PIERSI PROFILAKTYKA SCHORZEŃ PIERSI Lek. Dominika Jasińska-Stasiaczek www.domhome.pl http://www.echirurgia.pl/sutek/koliste_ruchy.htm CO TO JEST ZMIANA W PIERSI? Pierś zbudowana jest z tkanki gruczołowej, tłuszczowej

Bardziej szczegółowo

Programy zdrowotne zapobiegania i wykrywania nowotworów na terenie działania ZZOZ w Oświęcimiu

Programy zdrowotne zapobiegania i wykrywania nowotworów na terenie działania ZZOZ w Oświęcimiu Programy zdrowotne zapobiegania i wykrywania nowotworów na terenie działania ZZOZ w Oświęcimiu dr n.. med. Andrzej Jakubowski mł. asyst. piel. Halina Pelc Zespół Zakładów Opieki Zdrowotnej obejmuje opieką

Bardziej szczegółowo

Nowotwory złośliwe w województwie pomorskim,

Nowotwory złośliwe w województwie pomorskim, Nowotwory złośliwe w województwie pomorskim, ze szczególnym uwzględnieniem raka płuca Prof. Jan Skokowski - prezes Stowarzyszenia Walki z Rakiem Płuca Źródło: Pomorski Rejestr Nowotworów, Gdańsk 2014 Lista

Bardziej szczegółowo

Rozrywka. Jedz owoce i warzywa, nie poniesiesz straty. Żeby kiedyś nie doświadczyć co to rak prostaty!

Rozrywka. Jedz owoce i warzywa, nie poniesiesz straty. Żeby kiedyś nie doświadczyć co to rak prostaty! Rozrywka 12 Jedz owoce i warzywa, nie poniesiesz straty. Żeby kiedyś nie doświadczyć co to rak prostaty! EkoPopulus miesięcznik szkolnych ekozespołów Zespołu Szkół Ponadgimnazjalnych w Dobrodzieniu numer

Bardziej szczegółowo

ZMIANY W ORGANIZMIE SPOWODOWANE PICIEM ALKOHOLU

ZMIANY W ORGANIZMIE SPOWODOWANE PICIEM ALKOHOLU ZMIANY W ORGANIZMIE SPOWODOWANE PICIEM ALKOHOLU ( na podstawie artykułu zamieszczonego na portalu internetowym www.wp.pl zebrał i opracował administrator strony www.atol.org.pl ) Przewlekłe nadużywanie

Bardziej szczegółowo