Z kraju Home news. Chemia. Bioton SA 5,06 3,80 75,10. Boryszew 4,70 4,23 90,00. Ciech 44,30 39,70 89,62. Dębica SA 85,60 82,40 96,26

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Z kraju Home news. Chemia. Bioton SA 5,06 3,80 75,10. Boryszew 4,70 4,23 90,00. Ciech 44,30 39,70 89,62. Dębica SA 85,60 82,40 96,26"

Transkrypt

1 30 Z kraju Z kraju Home news Notowania spółek chemicznych i paliwowych na Warszawskiej Giełdzie Papierów Wartościowych w końcu I półrocza 2019 r. Notowania akcji spółek chemicznych i paliwowych na rynku podstawowym Warszawskiej GPW w końcu 2019 r. w porównaniu z notowaniami w końcu 2018 r. Kurs akcji, zł Spółka Koniec 2018 r. Wartość Koniec 2019 r. Wartość Koniec 2018 r. = 100 Chemia Bioton SA 5,06 3,80 75,10 Boryszew 4,70 4,23 90,00 Ciech 44,30 39,70 89,62 Dębica SA 85,60 82,40 96,26 ERG 44,50 29,60 66,52 Ergis 2,45 3,86 157,55 Global Cosmed 0,95 1,24 130,53 Grupa Azoty 31,18 29,28 93,90 Grupa Azoty Police 13,50 10,50 77,78 Grupa Azoty Puławy 67,60 89,20 131,95 Izoblok 27,00 40,80 151,11 Krakchem 1,10 0,37 33,64 Lenteks 7,40 7,52 101,62 Master Pharm 6,10 5,94 97,38 Miraculum 1,50 1,21 80,67 PCC Exol 1,51 1,84 121,85 PCC Rokita 81,40 48,90 60,07 Plast Box 2,24 2,20 98,21 Polwax 7,60 3,21 42,24 Rawlplug 8,40 8,42 100,24 Sanok Rubber 24,10 19,30 80,08 Sanwil 0,58 0,58 100,00 Selena FM 8,45 15,50 183,43 Selvita 53,80 23,50 43,68 SO Pharma 8,35 8,70 104,19

2 Z kraju 31 Spółka Koniec 2018 r. Wartość Kurs akcji, zł Koniec 2019 r. Wartość Koniec 2018 r. = 100 Śnieżka 77,50 82,00 105,81 Paliwa Grupa Lotos 88,50 83,58 94,44 PGNiG 6,91 4,33 62,66 PKN Orlen 108,15 85,82 79,35 Źródło: GPW 2020; obliczenia własne W końcu 2019 roku wartość akcji dziesięciu spółek chemicznych była większa niż w końcu 2018 roku, piętnaście spółek odnotowało w tym okresie spadek wartości akcji, natomiast wartość akcji jednej spółki pozostała bez zmian. W grupie paliwowej w okresie koniec 2018 r. koniec 2019 r. odnotowano spadek wartości akcji wszystkich spółek giełdowych. W pierwszych miesiącach 2020 r. (wg danych z 6 marca 2020 r.) nastąpił znaczący spadek wartości akcji spółek giełdowych, spowodowany epidemią koronawirusa. Wartość akcji spółek chemicznych w większości przypadków zmniejszyła się od kilku do kilkunastu procent, a spółek paliwowych nawet o około 40%. Na Warszawskiej GPW, według danych z 6 marca 2020 r., notowano łącznie 448 spółek, w tym 342 spółki na rynku podstawowym i 106 spółek na rynku równoległym. Liczba spółek krajowych na obu rynkach wynosiła łącznie 400, a zagranicznych 48 (w tym na rynku podstawowym: spółki krajowe 303; spółki zagraniczne 39, a na rynku równoległym: spółki krajowe 97; spółki zagraniczne 9). Łączna kapitalizacja spółek na obu rynkach Warszawskiej GPW wynosiła ,74 mln zł, z czego ,12 mln zł przypadało na spółki krajowe, a ,62 mln zł na spółki zagraniczne. Przemysł krajowy, w tym przemysł chemiczny, w I III kwartale 2019 r. statystyka Główny Urząd Statystyczny podał w grudniu 2019 r. dane dotyczące nakładów i wyników przemysłu krajowego po trzech kwartałach 2019 r. W przedsiębiorstwach o liczbie pracujących 10 osób i więcej, produkcja sprzedana przemysłu w I III kwartale 2019 r. była o 4,5% wyższa niż przed rokiem. Zwiększenie produkcji obserwowano w większości sekcji przemysłu, największe w dostawach wody, gospodarowaniu ściekami i odpadami, rekultywacji o 9,6% oraz w przetwórstwie przemysłowym o 4,9%. Wzrost produkcji sprzedanej wystąpił w 27 (spośród 34) działach przemysłu. W porównaniu z I III kwartałem 2018 r., w strukturze produkcji sprzedanej zwiększył się udział dostawy wody, gospodarowania ściekami i odpadami oraz rekultywacji z 2,3% do 2,5% oraz przetwórstwa przemysłowego z 87,4% do 87,5%. Zmniejszył się natomiast udział wytwarzania i zaopatrywania w energię elektryczną, gaz, parę wodną i gorącą wodę z 6,9 do 6,7% oraz górnictwa i wydobywania z 3,4 do 3,3%. Wydajność pracy w przemyśle (mierzona produkcją sprzedaną na jednego zatrudnionego) była w I III kwartale 2019 r. o 2,5% wyższa niż przed rokiem. Najwyższy wzrost wydajności pracy odnotowano w dostawie wody, gospodarowaniu ściekami i odpadami; rekultywacji o 6,4%, mniejszy w przetwórstwie przemysłowym o 2,7% oraz górnictwie i wydobywaniu o 1,4%. W wytwarzaniu i zaopatrywaniu w energię elektryczną, gaz, parę wodną i gorącą wodę wydajność pracy zmniejszyła się o 2,3%. Z obserwowanych przez GUS w I III kwartale 2019 r. 298 wyrobów i grup wyrobów przemysłowych produkcja 142 była wyższa niż przed rokiem. Wzrost odnotowano m.in. w produkcji nawozów mineralnych. Mniejsza niż w I III kwartale 2018 r. była produkcja 153 wyrobów i grup wyrobów, w tym zmniejszyła się produkcja węgla brunatnego i akumulatorów do pojazdów samochodowych. Przeciętne miesięczne wynagrodzenie brutto w przemyśle (w przedsiębiorstwach o liczbie zatrudnionych 10 osób i więcej) w I III kwartale 2019 r. wyniosło 5 140,23 zł i było o 6,9% wyższe niż w analogicznym okresie 2018 r. Wzrost wynagrodzeń nastąpił we wszystkich sekcjach przemysłu: w górnictwie i wydobywaniu o 9,0%; w przetwórstwie przemysłowym o 6,9%, w dostawie wody, gospodarowaniu ściekami i odpadami o 6,1%; w wytwarzaniu i zaopatrywaniu w energię elektryczną, gaz, parę wodną i gorącą wodę o 4,6%. W I III kwartale 2019 r. większość wyników finansowych przedsiębiorstw przemysłowych (z liczbą pracujących 50 osób i więcej, prowadzących księgi rachunkowe) były słabsze od uzyskanych przed rokiem. Pogorszyły się podstawowe wskaźniki ekonomiczno finansowe. Odnotowano niższe niż przed rokiem wyniki finansowe brutto i netto w przemyśle. Wynik finansowy brutto wyniósł w I III kwartale 2019 r ,2 mln zł i był niższy o 4% niż nr 1 TOM 24

3 32 Z kraju w analogicznym okresie 2018 r. Najbardziej znaczące pogorszenie tego wyniku odnotowano w górnictwie i wydobywaniu (o 25%), w przetwórstwie przemysłowym wynik brutto pogorszył się o 2,2%. Wynik finansowy netto wyniósł ,8 mln zł i był o 4% gorszy niż w I III kwartale 2018 r. W efekcie szybkiego wzrostu kosztów uzyskania przychodów z całokształtu działalności (o 6,6% w skali roku) niż przychodów z całokształtu działalności (wzrost o 5,9%) pogorszył się wskaźnik poziomu kosztów z 93,5% przed rokiem do 94,1%. Zmniejszyły się również wskaźniki rentowności sprzedaży brutto z 6,2% do 5,9%; rentowności obrotu brutto z 6,5 do 5,9%; rentowności obrotu netto z 5,4% do 4,9%. Liczba przedsiębiorstw rentownych w I III kw r. wyniosła 6 395, a ich udział w produkcji sprzedanej to 87,3%. Liczba przedsiębiorstw deficytowych osiągnęła liczbę 1 649, tj. 20,5 % ogólnej liczby przedsiębiorstw, a ich udział w produkcji sprzedanej wyniósł 12,7%. Koszty przedsiębiorstw deficytowych przekroczyły poziom dochodów o 6%. W I III kwartale 2019 r. nakłady inwestycyjne ogółem przedsiębiorstw przemysłowych wyniosły 61,6 mld zł i były (w cenach bieżących) o 18% wyższe niż przed rokiem. Łączna wartość kosztorysowa inwestycji rozpoczętych w przemyśle w I III kw r. wyniosła 26,5 mld zł i była o 3,6% niższa niż przed rokiem, kiedy notowano wzrost o 6,1%. Produkcja sprzedana w przemyśle chemicznym i w niektórych innych działach przemysłu w trzech kwartałach 2019 r. w porównaniu z trzema kwartałami 2018 r. Działy i grupy przemysłu Produkcja sprzedana w kwartałach I III 2019 r. Wartość, mln zł Kwartały I III 2018 r. = 100 Ogółem ,8 104,5 Górnictwo i wydobywanie ,1 102,5 Przetwórstwo przemysłowe ,9 104,9 Produkcja koksu i produktów rafinacji ropy naftowej ,6 100,2 Produkcja chemikaliów i wyrobów chemicznych ,9 105,9 Produkcja wyrobów farmaceutycznych 8 454,0 101,2 Produkcja wyrobów z gumy i tworzyw sztucznych ,1 107,7 Produkcja metali ,3 98,4 Produkcja wyrobów z metali ,0 106,0 Produkcja komputerów, wyrobów elektronicznych i optycznych ,6 108,0 Produkcja urządzeń elektrycznych ,6 113,8 Produkcja maszyn i urządzeń ,5 102,7 Produkcja samochodów, przyczep i naczep ,3 104,5 Produkcja pozostałego sprzętu transportowego ,5 124,3 Produkcja papieru i wyrobów z papieru ,6 102,8 Dotyczy podmiotów o zatrudnieniu powyżej 9 osób. Źródło: GUS 2019 Zatrudnienie i płace w przemyśle chemicznym i w niektórych innych działach przemysłu po trzech kwartałach 2019 r. w porównaniu z analogicznym okresem 2018 r. Działy i grupy przemysłu Przeciętne zatrudnienie I III kwartał 2019 r. Liczba tys. osób I III kwartał 2018 r. = 100 Średnia płaca miesięczna brutto w I III kw r. Kwota zł I III kwartał 2018 r. = 100 Ogółem 2 771,0 102, ,23 106,9 Górnictwo i wydobywanie 130,6 100, ,37 109,0 Przetwórstwo przemysłowe 2 393,5 102, ,63 106,9

4 Z kraju 33 Działy i grupy przemysłu Przeciętne zatrudnienie I III kwartał 2019 r. Liczba tys. osób I III kwartał 2018 r. = 100 Średnia płaca miesięczna brutto w I III kw r. Kwota zł I III kwartał 2018 r. = 100 Produkcja koksu i produktów rafinacji ropy naftowej 13,8 102, ,54 109,8 Produkcja chemikaliów i wyrobów chemicznych 78,1 102, ,38 105,3 Produkcja wyrobów farmaceutycznych 23,8 101, ,38 107,8 Produkcja wyrobów z gumy i tworzyw sztucznych 210,6 105, ,47 107,2 Produkcja metali 66,2 102, ,55 104,1 Produkcja wyrobów z metali 287,1 103, ,80 107,7 Produkcja komputerów, wyrobów elektronicznych i optycznych 57,5 100, ,78 107,3 Produkcja urządzeń elektrycznych 114,3 102, ,67 105,3 Produkcja maszyn i urządzeń 126,8 101, ,80 105,1 Produkcja samochodów, przyczep i naczep 210,2 103, ,84 105,7 Produkcja pozostałego sprzętu transporterowego 50,2 110, ,82 106,7 Produkcja papieru i wyrobów z papieru 60,1 102, ,15 107,0 Dotyczy podmiotów o zatrudnieniu powyżej 9 osób. Źródło: GUS 2019 Wartość produkcji sprzedanej w okresie I III kwartał 2019 r., w porównaniu z analogicznym okresem 2018 roku, wzrosła we wszystkich działach przemysłu chemicznego; największy wzrost odnotowano w dziale wyrobów z gumy i tworzyw sztucznych (PKD 22). We wszystkich działach przemysłu chemicznego wzrosło również zatrudnienie i średnia miesięczna płaca brutto. Produkcja wyrobów z gumy i tworzyw sztucznych jest nadal działem o najmniejszej miesięcznej płacy w przemyśle chemicznym. Produkcja ważniejszych asortymentów wytwarzanych przez przemysł chemiczny i działy pokrewne w okresie I III kwartał 2019 r. Produkt Jednostka Wielkość produkcji w I III kwartale 2019 r. I III kwartał 2018 r. = 100 Węgiel kamienny tys. t ,6 Węgiel brunatny tys. t ,1 Rudy i koncentraty miedzi tys. t ,5 Siarka (w przeliczeniu na 100%) tys. t ,9 Sól kamienna tys. t ,0 Koks tys. t ,0 Benzyna silnikowa tys. t ,2 Oleje napędowe tys. t ,2 Oleje opałowe tys. t ,6 Kwas siarkowy (w przeliczeniu na 100%) tys. t ,4 Wodorotlenek sodu stały (w przeliczeniu na 96% NaOH) tys. t 50,5 110,1 Etylen tys. t ,5 Propylen tys. t ,1 nr 1 TOM 24

5 34 Z kraju Produkt Jednostka Wielkość produkcji w I III kwartale 2019 r. I III kwartał 2018 r. = 100 Fenol t ,9 Heksano 6 laktam (ε kaprolaktam) tys. t ,7 Amoniak bezwodny tys. t NH ,5 Amoniak w roztworze wodnym tys. t NH 3 77,6 99,0 Nawozy mineralne lub chemiczne w przeliczeniu na czysty składnik (łącznie z wieloskładnikowymi): Azotowe tys. t ,4 Fosforowe tys. t ,9 Potasowe tys. t ,5 Polietylen tys. t ,3 Poli(chlorek winylu) niezmieszany z innymi substancjami tys. t ,8 Polipropylen tys. t ,5 Pestycydy t ,5 Farby, lakiery, sykatywy, masy uszczelniające t ,0 Mydło, produkty organiczne powierzchniowo czynne t ,2 Włókna chemiczne t ,6 Opony (bez opon rowerowych, motocyklowych i bieżnikowanych) w tym: do samochodów osobowych tys. szt ,3 do samochodów ciężarowych i autobusów tys. szt ,8 do ciągników tys. szt ,3 Wykładziny podłogowe, ścienne i sufitowe z tworzyw sztucznych tys. m ,5 Okna z tworzyw sztucznych dla budownictwa tys. szt ,2 Samochody osobowe tys. szt ,1 Pojazdy do transportu publicznego szt ,7 Samochody ciężarowe i ciągniki drogowe do ciągnięcia naczep szt ,6 Źródło: GUS 2019 Udział eksportu w przychodach ze sprzedaży przemysłu chemicznego i niektórych innych działów przemysłu w okresie I III kwartał 2019 r. Działy i grupy przemysłu Przychody netto ze sprzedaży produktów, towarów i materiałów w I III kw r. W tym ze sprzedaży na eksport Udział eksportu w przychodach ze sprzedaży w I III kw mln zł % Ogółem , ,1 40,1 Górnictwo i wydobywanie , ,4 35,4

6 Z kraju 35 Działy i grupy przemysłu Przychody netto ze sprzedaży produktów, towarów i materiałów w I III kw r. W tym ze sprzedaży na eksport Udział eksportu w przychodach ze sprzedaży w I III kw mln zł % Przetwórstwo przemysłowe , ,2 47,1 Produkcja koksu i produktów rafinacji ropy naftowej , ,3 27,8 Produkcja chemikaliów i wyrobów chemicznych , ,9 41,0 Produkcja wyrobów farmaceutycznych , ,3 26,1 Produkcja wyrobów z gumy i tworzyw sztucznych , ,3 53,1 Produkcja metali , ,6 46,6 Produkcja wyrobów z metali , ,1 50,1 Produkcja komputerów, wyrobów elektronicznych i optycznych , ,2 70,4 Produkcja urządzeń elektrycznych , ,2 68,5 Produkcja maszyn i urządzeń , ,6 60,4 Produkcja samochodów, przyczep i naczep , ,8 80,4 Produkcja pozostałego sprzętu transportowego , ,2 73,0 Źródło: GUS 2019 Największy udział eksportu w przychodach netto ze sprzedaży w okresie I III kwartału 2019 r. odnotowano w działach: produkcji samochodów, przyczep i naczep oraz pozostałego sprzętu transportowego, produkcji komputerów i produkcji urządzeń elektrycznych. W działach przemysłu chemicznego udział eksportu był zróżnicowany od najniższego w przemyśle farmaceutycznym (26,1%), poprzez 41,0% w produkcji chemikaliów i wyrobów chemicznych do 53,1% w produkcji wyrobów z gumy i tworzyw sztucznych. Sanok Rubber Company otworzył zakład produkcyjny w Meksyku 22 października 2019 r. odbyło się oficjalne otwarcie zakładu firmy Sanok Rubber Company w Meksyku. W uroczystości inaugurującej działalność Sanoka na rynku meksykańskim wzięli udział: Juan Manuel Carreras gubernator stanu San Luis Potosi, Maciej Ziętara Ambasador Polski w Meksyku, Rafał Grzybowski Wiceprezes Zarządu i Katarzyna Jasińska Dyrektor Segmentu Motoryzacji. Podczas otwarcia zakładu wśród zaproszonych gości obecni byli m.in. klienci Ford, BMW, Webasto oraz dostawcy firmy Sanok Rubber Company. Źródło: Udział firmy Sanok Rubber Company w targach i wystawach W dniach listopada 2019 r. Sanok Rubber Company SA wziął udział jako wystawca w Międzynarodowej Wystawie Targowej Agritechnica 2019 (Hanower, Niemcy). Zaprezentował tam pasy klinowe do maszyn rolniczych pod marką Harvest Belts. Wystawa jest największą imprezą tego rodzaju na świecie, gdzie są prezentowane najnowsze maszyny rolnicze oraz wszelkie produkty związane z sektorem rolnym. W dniach 4 5 lutego 2020 r. Sanok Rubber Company uczestniczył w targach Pharmapack 2020 w Paryżu. Zaprezentował tam szeroką gamę produktów dla przemysłu farmaceutycznego. Źródło: Sprzedaż opon na rynku polskim w 2019 r. Polski Związek Przemysłu Oponiarskiego, na podstawie danych Europejskiego Stowarzyszenia Producentów Opon i Gumy, podał wielkość sprzedaży opon w Polsce w 2019 r. Producenci i importerzy opon odnotowali wzrost sprzedaży w segmencie samochodów SUV (o 11%). Wzrosła także liczba sprzedanych opon do motocykli (o 10%). Utrzymuje się trend wzrostowy dla opon całorocznych; dynamika ich sprzedaży w 2019 r. wyniosła aż 22%. W innych segmentach nastąpiły spadki sprzedaży opon, co świadczy o nasyceniu polskiego rynku. Sprzedaż opon rolniczych spadła o 17%. Źródło: Inwestycje Firestone Industrial Products w Polsce Firestone Industrial Products (jednostka biznesowa wchodząca w skład Bridgestone Corporation) w ramach inwestycji planuje powiększenie istniejącej fabryki w Wolsztynie (województwo wielkopolskie), nr 1 TOM 24

7 36 Z kraju w której są produkowane elementy zawieszenia pneumatycznego do pojazdów osobowych i ciężarowych. Nowa część zakładu w Wolsztynie zostanie wyposażona w nowoczesne maszyny i urządzenia i spełniać będzie wymagania ISO 8 pod względem czystości. Dzięki rozbudowie firma będzie mogła dostarczać wyroby wielu producentom z branży motoryzacyjnej. Nowy obiekt ma być gotowy do eksploatacji do końca pierwszej połowy 2020 r. Jesienią 2019 r. Firestone otworzył w Chobienicach, niedaleko fabryki w Wolsztynie, nowe centrum dystrybucji o powierzchni magazynowej 10 tys. m 2, z czterema dokami załadunkowymi. Pozwoli to na optymalizację łańcucha dostaw części zamiennych do klientów i dystrybutorów w całej Europie. Źródło: Jubileusz 30 lecia firmy Unisil W październiku 2019 r. zorganizowano w Tarnowie uroczystości związane z jubileuszem 30 lecia Przedsiębiorstwa Innowacyjno Wdrożeniowego Unisil Sp. z o.o. Unisil jest niewielkim zakładem (zatrudniającym ok. 10 osób), który zasługuje na wyróżnienie ze względu na innowacyjny charakter wytwarzanych produktów. Jako jedyna w Polsce i jedna z nielicznych w Europie firma, Unisil produkuje związki krzemoorganiczne typu organofunkcyjnych silanów, siloksanów i silseskwioksanów. Związki te zsyntezowano i opracowano technologię ich produkcji w zespole prof. dr. hab. Bogdana Marcińca z Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Produkcję w Tarnowie (na terenie obecnej Grupy Azoty) rozpoczęto w wynajętych od Zakładów Azotowych budynkach, z użyciem mediów technologicznych i energetycznych dostępnych u gospodarza obiektu. Pierwsze reaktory i aparaty produkcyjne kupiono za część kapitału założycielskiego Spółki. Kapitał zakładowy Spółki wynosił 35 mln zł; głównymi udziałowcami byli UAM w Poznaniu (27%), ZA Tarnów (23%), PZOS Stomil (23%), Huta Stalowa Wola (23%) i akcjonariusze prywatni (4%). Pomysłodawcą powołania Spółki i głównym autorem patentów oraz rozwiązań technologicznych planowanych produktów był prof. dr hab. Bogdan Marciniec. Podczas uruchamiania produkcji związków krzemoorganicznych w Unisilu wykorzystano wiedzę i doświadczenie pracowników Zakładów Azotowych Tarnów, którzy dotychczas pracowali przy produkcji krzemu i jego związków. Unisil był pierwszym uniwersyteckim spin offem na długo przed rządowymi planami rozwoju innowacyjności polskiego przemysłu, a źródło patentów i technologii z UAM pozostaje do dziś jednym z nielicznych tego rodzaju osiągnięć na polskich uniwersytetach. Spółka Unisil w 2019 r. została uhonorowana przez władze Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu tytułem Partnera kluczowego. Unisil współpracuje również z Poznańskim Parkiem Naukowo Technologicznym. W ciągu minionych 30 lat Unisil wdrożył do produkcji kilkadziesiąt różnych związków krzemoorganicznych i był partnerem w realizacji 6 projektów naukowo badawczych KBN i NCBR. Spółka wyprodukowała łącznie ponad t różnych związków krzemoorganicznych o wartości ponad 20 mln zł. W ostatnich latach firma skupiła się (jako druga na świecie) na otrzymywaniu silseskwioksanów. Źródło: Przemysł Chemiczny 2019, 98, nr 12; Firma Wiwax uruchomiła produkcję zmikronizowanych wosków polietylenowych Firma Wiwax sp. z o.o., z siedzibą w Płocku, od kilku lat wytwarza woski polietylenowe, wykorzystując do tego celu małocząsteczkowe produkty uboczne z produkcji polietylenu metodą niskociśnieniową. Zakres stosowania tych wosków był dotychczas ograniczony (środki smarujące i hydrofobizujące). W 2019 roku Wiwax zakończył realizację projektu Wdrożenie na rynek innowacyjnych zmikronizowanych wosków bazujących na niskocząsteczkowych woskach polietylenowych, dofinansowanego przez Państwową Agencję Rozwoju Przedsiębiorczości i uruchomił produkcję tych wosków. Wytwarzane przez Spółkę zmikronizowane woski to wysokojakościowe, innowacyjne produkty, które znajdują zastosowanie w przemyśle poligraficznym, papierniczym i chemicznym, szczególnie w produkcji farb i lakierów oraz wyrobów z gumy i tworzyw sztucznych. Źródło: Przemysł Chemiczny 2019, 98, nr 12; Ciech będzie bardziej zielony Rosnące koszty produkcji energii elektrycznej i zakupu uprawnień do emisji CO 2 stanowią wyzwanie dla firmy chemicznej Ciech, a szczególnie jej segmentu sodowego. Spółka zamierza stopniowo przestawiać się z węgla na gaz oraz wykorzystywać energię i ciepło wytwarzane w spalarni odpadów. Grupa Ciech zużywa corocznie 0,9 1 mln ton węgla. W latach wzrost cen węgla i drożejące uprawnienia do emisji CO 2 miały znaczący wpływ na rentowność segmentu sodowego i całej firmy. Obecnie Grupa zamierza budować turbiny i kotły na gaz. W 2020 roku powstanie kocioł gazowy w Janikowie, a w następnych latach ( ) kolejne jednostki gazowe. Ostatnio Ciech podpisał list intencyjny o współpracy z firmą Remondis Energy & Services, dotyczący budowy spalarni odpadów komunalnych. Energia elektryczna i ciepło wytworzone w wyniku spalania śmieci będą odbierane przez Ciech, dzięki czemu zmniejszy się cena mediów; możliwe jest również ograniczenie emisji CO 2. Rozpoczęcie dostaw ciepła przewiduje się najpóźniej w 2026 r. Partnerzy zakładają odbiór ciepła w okresie 25 lat. Należący do Ciechu zakład w Niemczech już obecnie pozyskuje parę i energię elektryczną z działającej w sąsiedztwie

8 Z kraju spalarni. Ciech redukuje również emisje pyłów NO x i SOx z posiadanych elektrociepłowni i instalacji pieców wapiennych. W latach Spółka zainwestowała 420 mln zł w programy zmniejszenia emisji zanieczyszczeń. Poza inwestycjami środowiskowymi Ciech rozwija też produkcję. Obecnie buduje m.in. warzelnię soli w Niemczech. Jest to największa inwestycja w historii Grupy. Planuje się uruchomienie produkcji pod koniec IV kwartału 2020 r., a pełne moce produkcyjne mają zostać osiągnięte w 2021 r. Zakład będzie wytwarzać 450 tys. ton soli rocznie. Zakładany pierwotnie koszt projektu to 100 mln euro, wydatki mogą być jednak nieco wyższe. Źródło: Uruchomienie Wytwórni Tworzyw Modyfikowanych w Grupie Azoty w Tarnowie 18 grudnia 2019 r. Grupa Azoty Compounding Sp. z o.o., działająca w ramach Segmentu Biznesowego Tworzyw Grupy Azoty, uruchomiła nową Wytwórnię Tworzyw Modyfikowanych o mocy produkcyjnej 50 tys. ton rocznie. Partnerem biznesowym i technologicznym projektu jest niemiecka firma Akro Plastic GmbH. Wytwórnia powstała w ciągu zaledwie 1,5 roku wg najnowszej technologii. Budżet inwestycji wyniósł 100 mln zł. 37 Poprzez modyfikację wytwarzanego w Tarnowie poliamidu oraz innych tworzyw w wytwórni będą powstawać specjalistyczne tworzywa modyfikowane, wykorzystywane m.in. w branży motoryzacyjnej, przemyśle maszynowym, budownictwie, elektronice i produkcji artykułów gospodarstwa domowego. Nowa wytwórnia ma obecnie 4 ciągi produkcyjne o zdolności produkcyjnej od 600 kg do 3 ton na dobę. Inwestycja jest przygotowana do rozbudowy o kolejne 4 ciągi o podobnej zdolności przetwórczej. Obok ciągów produkcyjnych powstały powierzchnie magazynowe surowców do przetwarzania oraz magazyn składowania wytworzonych produktów. Najwyższą jakość tworzyw modyfikowanych zapewnia wykorzystywanie najnowszych dostępnych światowych technologii oraz doświadczona kadra. Oferta tworzyw jest ciągle rozwijana dzięki stałej współpracy z klientami, własnemu zespołowi R&D oraz współpracy z wiodącymi polskimi instytucjami i zespołami naukowo badawczymi. Grupa Azoty od lat kładzie duży nacisk na jakość, innowacje i rozwój, wykorzystując w tym celu laboratoria badawcze, m.in. uruchomione w 2019 r. Centrum Badawczo Rozwojowe w Tarnowie. Źródło: Przemysł Chemiczny 2020, 99, nr 1 Opracowała Beata Jaśkiewicz nr 1 TOM 24

9 38 Ze świata Ze świata World news KAMBODŻA Kambodża ogłasza wzrost eksportu kauczuku o 30% Jak wynika z raportu Ministerstwa Rolnictwa, Leśnictwa i Rybołówstwa, Kambodża wyeksportowała w ubiegłym roku ponad ton kauczuku, co stanowi wzrost o 30% w porównaniu z eksportem ton w roku Raport donosi też, że obrót tym towarem przyniósł 377 mln USD przychodu w zeszłym roku; oznacza to wzrost o 32% w stosunku do 276 mln USD w 2018 r. Khoun Phalla, dyrektor Dyrekcji Generalnej Wydziału Administracyjno Prawnego Kauczuku, oświadczył, że głównym motorem wzrostu branży w ubiegłym roku był zwiększony popyt. Jak powiedział, ceny kauczuku nieznacznie wzrosły, ale nie na tyle, aby odciągnąć konsumentów od tego towaru. Dodał, że średnia cena w zeszłym roku wyniosła 1336 USD za tonę, co oznacza wzrost o 19 USD w stosunku do średniej ceny z 2018 roku. Tylko w grudniu cena wynosiła średnio 1371 USD za tonę, o 44 USD więcej od ceny z listopada ubiegłego roku. Obecnie największym rynkiem dla kambodżańskiego kauczuku są Chiny. Eksportujemy go do nich przez Wietnam. Kou Pally, wicedyrektor Departamentu Rozwoju Kauczuku, poinformował, że Generalna Dyrekcja Kauczuku ogłosiła połączone badania na rodzinnych plantacjach kauczuku w trzech prowincjach, aby lepiej zrozumieć, jak plantatorzy zareagowali na gwałtowny spadek cen kauczuku w ciągu ostatnich dziewięciu lat. Zapowiedział, że badanie skoncentruje się na trzech dominujących regionach produkcji kauczuku w Królestwie: Kampong Cham w prowincji Stung Trang, Snuol w prowincji Kratie i Bakeo w prowincji Ratanakkiri. W międzyczasie, plantatorzy i eksporterzy kauczuku wyrazili obawy, że ceny będą nadal spadać, ponieważ Tajlandia stara się zwiększyć swój eksport kauczuku naturalnego, powiedział Men Sopheak, właściciel i dyrektor Sopheak Nika Investment Agro Industrial Plants Co. Ltd. W listopadzie, tajski minister handlu Jurin Laksanawisit powiedział na konferencji dla dziennikarzy i producentów kauczuku, że w celu zwiększenia dochodów tych ostatnich, Tajlandia zwiększy eksport kauczuku naturalnego po wdrożeniu czteromiesięcznego porozumienia ograniczającego. W marcu Międzynarodowa Trójstronna Rada Kauczuku (ITRC), w skład której wchodzą Tajlandia, Indonezja i Malezja, zgodziła się zmniejszyć eksport kauczuku o około ton od końca maja do końca września, aby podnieść lokalne ceny. Ci trzej sąsiedzi z Południowo Wschodniej Azji, którzy produkują 70% światowego kauczuku naturalnego, w tym okresie zmniejszyli eksport o ton. STANY ZJEDNOCZONE Norma ASTM International Rubber ma na celu poprawę jakości krzemionki Nowa norma ASTM International ma na celu poprawę jakości krzemionki strącanej, która jest stosowana jako napełniacz do gumy. Komitet ds. Materiałów Gumowych i Gumopodobnych (D11) ASTM International opracował nową normę (D8300), w której określono metodę badań umożliwiającą ustalenie, czy stopień przewodności elektrycznej jest odpowiedni dla krzemionki jakości gumowej, stosowanej jako napełniacz wzmacniający w nowoczesnych oponach. W szczególności, Nowa norma przewiduje procedurę określania przewodności elektrycznej w wodnej zawiesinie krzemionki mówi członek ASTM International Jorge Lacayo, ekspert ds. oceny materiałów w Continental Research and Development Tires. Wysokie wartości przewodności elektrycznej są związane ze źródłami jonów z zanieczyszczeń w krzemionce strącanej. JAPONIA Toyo Tire udostępnia filmy wideo na temat swoich technologii rozwoju opon, opracowane w koprodukcji z Discovery Channel Toyo Tire Corporation ogłosiła, że opublikowała na swojej korporacyjnej stronie internetowej serię filmów wideo przedstawiających własne technologie opracowywania opon. Filmy powstały w koprodukcji z Discovery Channel, międzynarodową płatną siecią telewizyjną znaną z programów dokumentalnych o tematyce przyrodniczej, popularnonaukowej

10 Ze świata i technicznej. Discovery Channel, dostępny dla 450 milionów gospodarstw domowych w ponad 170 krajach, jest jednym z najbardziej rozpowszechnionych kanałów abonamentowych na świecie. Ta ciesząca się światową renomą sieć telewizyjna przybliżyła technologie rozwoju Toyo Tire w serii Beyond Future, która rzuca światło na japońskie produkty i dokonania, które kształtują przyszłość. W grudniu ubiegłego roku stworzyła trzy filmy wideo, które pojawiły się na antenie w Japonii i innych krajach azjatyckich, pomagając szerokiej publiczności na całym świecie pogłębić zrozumienie technologii i potencjału inżynieryjnego, jaki posiada Toyo Tire. Aby dotrzeć do jeszcze większej międzynarodowej widowni z filmami wideo na temat trzech kluczowych technologii tworzenia wysokiej jakości opon o wysokich osiągach, Toyo Tire zdecydowało się udostępnić materiał filmowy wyprodukowany w koprodukcji z Discovery Channel na swojej firmowej stronie internetowej. Toyo Tire będzie nadal wykorzystywać swoje unikalne technologie w celu poszerzenia granic technologii opon, aby przyczynić się do rozwoju społeczeństwa mobilnego następnej generacji. Adresy URL filmów: (język japoński) oraz global.com/rd/discovery_ch/ (język angielski). INDIE Pojawienie się zaawansowanych technologii opon wpływa na produkcję kordów i tkanin oponowych Wraz ze wzrostem liczby ludności na świecie i wzrostem poziomu dochodów, szczególnie na obszarach miejskich, gwałtownie rośnie popyt na wszelkiego rodzaju pojazdy. W 2010 roku na całym świecie było ponad 1 miliard pojazdów, a liczba ta stale rośnie w godnym uwagi tempie z każdym kolejnym rokiem. Wraz z rosnącą liczbą pojazdów na całym świecie, przemysł motoryzacyjny, jak również jego branże pokrewne, dokonały ogromnego postępu. W tym kontekście należy koniecznie stwierdzić, że światowy rynek kordów i tkanin oponiarskich rozwija się w szybkim tempie ze względu na gwałtowny wzrost popytu na samochody na całym świecie. Opony są produktem złożonym, składającym się z wielu części i materiałów, które współpracują ze sobą w celu zapewnienia płynnej i bezpiecznej mobilności wszystkich pojazdów. Do kluczowych części opony należą: 39 bieżnik, który ma bezpośredni kontakt z nawierzchnią drogi; osnowa, która tworzy ramę opony i jest odpowiedzialna za utrzymanie ciężaru pojazdu; kordy opon, które zachodzą na siebie w poprzek osnowy i owijają się wokół końca stopki, odpowiedzialnej za przymocowanie opony do koła. Kordy oponowe są podstawowymi elementami wzmacniającymi oponę. Kordy te, wykonane z mocnych, wytrzymałych materiałów lub tkanin, są odpowiedzialne za utrzymanie struktury opony w różnych warunkach fizycznych, co z kolei ułatwia płynną i wygodną jazdę. Opracowane przy użyciu wysokiej jakości przędzy, materiały te mają wiele korzystnych właściwości, w tym dużą wytrzymałość na rozciąganie, odporność na ścieranie, kontrolowane odkształcanie itp. Kordy oponowe są szeroko stosowane w przemyśle oponiarskim, np. w dylatacjach, sprężynach pneumatycznych, produkcji węży gumowych itp. Materiały używane do produkcji kordów oponowych to m.in. poliester, stal, włókno celulozowe i nylon, które są poddawane rygorystycznym procesom wzmacniania i usztywniania w celu uzyskania wytrzymałych kordów i tkanin oponowych. Na przykład nylonowe kordy oponowe są opracowywane przy użyciu przędzy z włókna ciągłego o dużej wytrzymałości na rozciąganie, która jest poddawana różnym procesom skręcania i przetwarzania. Dzięki tym procesom powstają najwyższej jakości kordy oponowe, które są odporne na ścieranie, uderzenia i mają wysokie właściwości przylegania. Światowy rynek kordów i tkanin oponiarskich doświadczy w nadchodzących latach znaczącego wzrostu, będącego wynikiem rozkwitu przemysłu motoryzacyjnego i rozwijających się technologii oponiarskich. W regionie Azji, Australii i Oceanii (APAC) mieszka około 3,9 miliarda ludzi, co stanowi około połowy całej populacji światowej, a powierzchnia tego regionu wynosi 29,3 miliona km 2. Wiodące kraje regionu, w tym Indie i Chiny, to pod względem liczby ludności najszybciej rozwijające się gospodarki. Zakwaterowanie tak dużej liczby ludności, której ogromny wzrost jest przewidywany w przyszłych latach, ma kilka istotnych konsekwencji dla rozwoju gospodarczego regionu, szczególnie w sektorze motoryzacyjnym. Z badań wynika, że według szacunków Indie mają stać się do 2026 r. trzecim co do wielkości rynkiem motoryzacyjnym na świecie. Indyjski przemysł motoryzacyjny odnotował na przestrzeni lat znaczny wzrost, przy czym produkcja pojazdów wzrosła z blisko 29,1 mln w okresie kwiecień 2017 marzec 2018 r. do około 30,9 mln w okresie kwiecień 2018 marzec 2019 r. Wraz z tak szybkim wzrostem produkcji pojazdów rośnie również zapotrzebowanie na wysokiej jakości, wydajne opony, a tym samym na kordy oponowe i tkaniny oponiarskie. Rosnące zapotrzebowanie na wysokiej jakości opony ułatwia rozwój nowych, innowacyjnych technologii ich produkcji. Jednym z przykładów jest pojawienie się hybrydowych kordów nr 1 TOM 24

11 40 Ze świata oponowych. Ten nowy materiał cieszy się w ostatnich latach powszechną akceptacją ze względu na niezliczone zalety i stosunkowo niskie koszty. Kord hybrydowy do opon to połączenie dwóch pojedynczych przędz, które są skręcane razem w celu uzyskania większej wytrzymałości i odporności zmęczeniowej. Kordy hybrydowe charakteryzują się solidnością wynikającą z właściwości każdej oddzielnej przędzy. Kordy te mają wiele zalet, w tym niższe opory toczenia i mniejszą masę wykonanych z nich opon, większą prędkość, większą nośność i wiele innych. Hybrydowe kordy opon wywołały w obecnej sytuacji znaczne poruszenie, ze względu na ich opłacalność i podwyższone osiągi. Do najpopularniejszych materiałów stosowanych w hybrydowych kordach oponowych należą poliester i nylon. Podjęto wiele inicjatyw badawczych w celu zbadania idealnej metody łączenia korzystnych właściwości obu materiałów w jeden hybrydowy kord oponowy. Na przykład, Kordsa opracowała ostatnio rozwiązanie wzmacniania hybrydowego kordu, zwane Twixtra, które ma stanowić alternatywę dla opon UHP poprzez poprawę parametrów opony i regulację zużycia surowców. Portfolio produktów oferowanych przez Twixtrę zawiera małorozmiarowe elementy wzmacniające o wysokim module sprężystości, które mogą poprawić osiągi opony, jednocześnie zmniejszając obawy związane z jej konstrukcją i doborem surowca. Produkty te składają się z połączenia przędz nylonu 6,6 i aramidu o dużym zakresie decyteksów, tworząc nieograniczoną matrycę wzorniczą. Produkt ten jest idealnym przykładem wiedzy eksperckiej firmy Kordsa Global w zakresie projektowania kordów oraz przetwarzania SEC/tkanin z wykorzystaniem innowacyjnych technologii. Jednym z najważniejszych problemów, z jakimi boryka się przemysł oponiarski, jest utylizacja zużytych opon. Tradycyjne opony składają się w dużej mierze z materiałów, które nie ulegają łatwej degradacji i rozkładają się latami. W związku z coraz większą świadomością społeczną dotyczącą rosnącego poziomu zanieczyszczeń i globalnego ocieplenia, preferencje klientów szybko przesuwają się w kierunku bardziej zrównoważonych ekologicznie materiałów do produkcji opon. Producenci zwracają uwagę na to zjawisko również w obecnej sytuacji, a kluczowe podmioty z branży dokonują ogromnych postępów w opracowywaniu biopochodnych i przyjaznych dla środowiska alternatyw dla tradycyjnych materiałów do produkcji opon. Na przykład, Michelin stara się zastąpić prawie 80% kauczuku używanego do produkcji opon surowcami bardziej zrównoważonymi ekologicznie. Inne firmy, takie jak Continental, również podążają za tym przykładem. Continental pracuje obecnie nad opracowaniem alternatywnego dla kauczuku materiału zwanego taraxagum (kauczuku z mniszka), który, jak twierdzi, mógłby zostać wykorzystany do produkcji opon w ciągu pięciu do dziesięciu lat. Chociaż kauczuk naturalny ten może pochodzić z ponad 1200 gatunków roślin, naukowcy w dużej mierze faworyzują mniszka kok sagiz, ponieważ rośnie on krócej niż rok. W procesie produkcji opon od dziesięcioleci preferowaną technologią jest stosowanie rezorcyny, formaldehydu i lateksu do zanurzania. Rozwiązanie to od dawna uważane jest za standard zapewniający silne wiązania kordu tekstylnego i wytrzymałość gumy przez cały okres eksploatacji opony. Obecnie jednak obawy związane z ochroną środowiska rzuciły cień na ten proces, głównie ze względu na zastosowanie dwóch substancji chemicznych, które są uważane za bardzo szkodliwe dla zdrowia. W rzeczywistości, od 2011 r. Narodowy Program Toksykologii USA opisuje formaldehyd jako znany czynnik rakotwórczy dla człowieka. W odpowiedzi na te obawy, Kordsa Technik A.S i Continental A.G. stworzyły nową, zrównoważoną środowiskowo technologię alternatywnego kleju przeznaczonego do łączenia kordów opon z mieszankami gumowymi, która została zaprezentowana na targach Tire Technology Expo 2019 w Hanowerze. Nowa technologia, nazwana Cokoon, eliminuje potrzebę stosowania formaldehydu i rezorcyny do wzmacniania kordów opon, a także może być stosowana w niezliczonych aplikacjach, takich jak mechaniczne wyroby gumowe, np. taśmy przenośnikowe i węże. Kilka strategicznych manewrów podejmowanych przez kluczowych graczy w branży kordów i tkanin oponowych prawdopodobnie będzie miało pozytywny wpływ na rozwój tej branży w nadchodzących latach. Na przykład, w 2018 r. wiodący producent kordu oponowego, Indorama Ventures Public Company Limited przejęła Kordárna Plus A.S., największego producenta kordu oponowego w Europie, posiadającego zakłady produkcyjne w wielu miejscach, w tym na Słowacji i w Czechach. Po przejęciu, spółka Indorama Ventures miała stać się wiodącym producentem kordów oponowych w Europie i drugim co do wielkości na świecie, oferując pełny asortyment kordów oponowych oraz kordów jednostronnych. Przemysł oponiarski rozwijał się przez dziesięciolecia, doświadczając wielu niesamowitych przemian, od opon pełnych do pneumatycznych, od opon diagonalnych do radialnych i wielu innych. Postępy te odegrały zasadniczą rolę w utorowaniu drogi dla rozwoju zaawansowanych technologicznie opon, które charakteryzują się większą efektywnością, dłuższą żywotnością i lepszymi niż kiedykolwiek wcześniej osiągami. Innowacje i postęp w dziedzinie kordu i tkanin, z których wykonane są opony, stanowią zasadniczą część tej drogi i prawdopodobnie przyczynią się do ogromnego postępu w przekształcaniu osiągów samochodów i perspektyw bezpieczeństwa w nadchodzących latach. Opracowali Urszula Pawłowska Kazimierz Dąbrowski

12 Nowości techniczne 41 Nowości techniczne Technical news Zaawansowane materiały SWM do wyrobu masek na twarz pomagają rozwiązać problem światowego niedoboru masek Firma SWM International jest gotowa dostarczyć przetwórcom i producentom masek twarzowych zaawansowane materiały włókninowe, które są niezbędne do sprostania globalnemu wyzwaniu, jakim jest epidemia koronawirusa. SWM ma długą tradycję dostarczania wysokiej jakości materiałów integralnych do wyrobu efektywnych masek twarzowych używanych w sektorze dentystycznym i chirurgicznym, jak również w sektorze przemysłowym, powiedział Bart Sistrunk, dyrektor handlowy SWM ds. materiałów do filtracji. Nasze materiały meltblown typu Delpore są szeroko stosowane w maskach twarzowych, ponieważ zapewniają doskonałą oddychalność bez utraty wydajności filtracji bakteryjnej (BFE), a ich lekkość pozwala na wygodne noszenie. Wiodący producent nośników meltblown, SWM oferuje również błonę aperturową Delnet, lekki materiał niewłókninowy, który jest wyciskany, zorientowany i w unikalny sposób wytłaczany do zastosowania jako elastyczna warstwa wierzchnia dla medycznych masek na twarz lub jako komfortowa warstwa barierowa w bandażach na palce. SWM jest przygotowana do nadania priorytetu produkcji materiałów meltblown Delpore i folii aperturowej Delnet dla klientów, którzy potrzebują surowców do produkcji masek na twarz, powiedział Sistrunk. Zobowiązujemy się do stałego wsparcia w czasie obecnego kryzysu zdrowotnego. Continental wprowadza wąż dla winnic i browarów Continental wprowadził na rynek północnoamerykański nowy wąż do napojów, Vintner Reserve 250 EPDM, zaprojektowany pod kątem ulepszenia odporności chemicznej i termicznej, do produkcji wina, piwa i innych napojów. Warunki czyszczenia w końcowej fazie produkcji winiarskiej i browarniczej stale się zmieniają powiedział Laszlo Dobo, menedżer ds. produktów Continental przemysłowych rozwiązań w zakresie płynów. Dzięki zastosowaniu rury EPDM wąż ten ma wyższą odporność chemiczną i termiczną przy czyszczeniu. Rura EPDM ma lepsze właściwości utrzymywania szczelności połączeń przy podwyższonej temperaturze. Zapewnia to bezpieczne środowisko pracy, które jest krytyczne w każdej operacji. Vintner 250 EPDM jest najnowszym członkiem rodziny węży Continental Vintner i charakteryzuje się ciśnieniem roboczym 250 psi (1,7 MPa) oraz współczynnikiem bezpieczeństwa 4:1. Kluczowe cechy rur EPDM to: większa odporność chemiczna i termiczna, zwiększona wytrzymałość i twardość, które ułatwiają lepsze utrzymywanie połączeń w podwyższonej temperaturze oraz zwiększona odporność na ścieranie i ozon. Korzystamy również z tej okazji, aby zoptymalizować nasze portfolio i sprawić, że nazewnictwo węży będzie bardziej spójne i łatwe do identyfikacji, powiedział Laszlo. Nazwa węża będzie się odnosić do ciśnienia roboczego i materiału, z którego wykonano rury. Wąż Vintner 250 EPDM spełnia wymagania przepisów FDA i USDA. Ponadto jest certyfikowany zgodnie z normą 3 A i odpowiednio monogramowany z numerem certyfikatu PolyOne rozwija alternatywne silikonowe elastomery termoplastyczne (TPE) do wyrobu rur medycznych Na targach Medical Design and Manufacturing (MD&M) West, PolyOne zaprezentowała najnowszy produkt klasy medycznej Versaflex HC BT218, stworzony w odpowiedzi na wyzwania związane z dostawami, wynikające z niedoborów silikonu i zamknięć placówek sterylizacyjnych. W 2019 roku FDA wielokrotnie ostrzegała o niedoborach przewodów medycznych i potencjalnych niedoborach wyrobów medycznych w związku ze zmniejszonymi dostawami siloksanu, kluczowego składnika silikonu, oraz zamknięciem wielu zakładów sterylizacji tlenkiem etylenu (EO). Te ograniczenia sprzyjają wyższym cenom, dłuższym okresom realizacji zamówień i zwiększonemu zainteresowaniu alternatywami silikonowymi, takimi jak rury z elastomeru termoplastycznego (TPE). W odpowiedzi, PolyOne opracował Versaflex HC BT218 TPE do zastosowań w produkcji rurek biofarmaceutycznych. Nowy produkt, spełniający krytyczne wymagania w tym zakresie zastosowań, oferuje spawalność, odporność na załamania i wytrzymałość na rozciąganie porównywalną z wiodącymi materiałami medycznymi, w tym silikonem i TPE. Dostępny w handlu w Stanach Zjednoczonych, został zgłoszony do certyfikatów USP VI i ISO ,5. Cieszymy się, że możemy dodać nowy nr 1 TOM 24

13 42 Nowości techniczne wyrób Versaflex do naszego rozszerzającego się zestawu rozwiązań, które umożliwią klientom dalsze dążenie do innowacji produktowych i spełniania wymagań rynku powiedział Jim Mattey, dyrektor ds. marketingu globalnego w firmie PolyOne, zajmujący się materiałami specjalistycznymi. Zobowiązujemy się do wykorzystania naszej wiedzy z zakresu materiałoznawstwa w celu opracowania alternatywnych i zindywidualizowanych rozwiązań, które spełnią wymagania przepisów i będą funkcjonalnie niezbędne do wyrobu ratujących życie urządzeń medycznych, szczególnie w obliczu niepewności na rynku. Versaflex HC BT218 stanowi uzupełnienie szerszej oferty polimerów specjalistycznych PolyOne przeznaczonych dla służby zdrowia, które spełniają rygorystyczne wymogi prawne i są odpowiednie do alternatywnych metod sterylizacji, w tym za pomocą promieniowania gamma i autoklawu. Albright Silicone oferuje teraz druk 3D z silikonu Albright Silicone ogłosiła, że oferuje obecnie drukowanie 3D z silikonu. Firma Albright dodała możliwość drukowania 3D i opracowała specjalny proces formowania 3D silikonu do celów stosunkowo taniego i szybkiego prototypowania. Klienci, którzy potrzebują niewielkiej liczby części do wstępnych testów, ale nie są gotowi na kosztowne oprzyrządowanie metalowe, mogą czerpać korzyści z pracy z maszyną do formowania silikonów, która jest w stanie zapewnić formowanie LSR z drukiem 3D. Ta możliwość drukowania 3D i formowania LSR pomaga w rozwiązaniu problemów klientów, którzy próbują opracować i udowodnić swoją koncepcję przed zainwestowaniem w oprzyrządowanie metalowe, mówi Matt Bont, kierownik produktu w Albright Silicone. Zdaniem Bonta, klienci, którzy wybierają opcje druku 3D, mogą skorzystać z następujących możliwości: formowanie z wykorzystaniem komercyjnych gatunków LSR o twardości od 10 do 80 ShA; niezbędne dopasowanie kolorów; formowanie elementów o skomplikowanych kształtach z podcięciami; wyrób od 2 do 10 części potrzebnych na szybko; formowanie części o wielkości od ok. 1 do 75 mm; testowanie pierwszego etapu z nadrukowywaniem. Nasze możliwości wciąż się rozszerzają dzięki tej technologii i rozwinęliśmy wewnętrzne kompetencje poprzez skuteczne wspieranie wielu odpowiednich projektów klientów. Otrzymaliśmy bardzo pozytywne opinie od naszych klientów na temat części używanych do wstępnych prototypów testowych, wprowadzania produktów na rynek wspólnie z inwestorami oraz jednorazowych części funkcjonalnych, dodał Bont. Dzięki rozdzielczości sięgającej dziesiątych części milimetra, Albright Silicone może teraz drukować szeroką gamę stosunkowo sztywnych elementów z wysokotemperaturowych tworzyw termoplastycznych, aby sprostać wszelkim potrzebom prac badawczo rozwojowych. Mogą one być stosowane jako komponent montażowy lub nadruk na podłożu w procesie odlewania 3D lub w zwykłych procesach formowania, cięcia i montażu produktów LSR firmy Albright. Goodyear wprowadza pełne zarządzanie oponami dla flot aut komercyjnych Aby jeszcze bardziej usprawnić kompleksowe rozwiązania Goodyeara w zakresie godnych zaufania produktów i stworzyć najlepszą ogólnokrajową sieć serwisową, firma Goodyear Tire & Rubber Company wprowadziła Kompleksowe Zarządzanie Oponami dla flot komercyjnych. Łącząc najlepsze w swojej klasie monitorowanie opon, wnikliwość i możliwości serwisowe, Goodyear Tire Management oferuje kompletne rozwiązanie dostosowane do potrzeb floty. Ten pakiet produktów i usług umożliwia firmom skoncentrowanie się na zarządzaniu flotą samochodową i prowadzeniu działalności gospodarczej, a Goodyear monitoruje opony i dostarcza użytecznych i wnikliwych informacji, aby w razie potrzeby aktywować serwis opon. Firmy dużo inwestują w opony. Ich zdolność do dostarczania klientom towarów i usług jest zależna od niezawodnej mobilności mówi Johnny McIntosh, dyrektor ds. zintegrowanych rozwiązań i zarządzania oponami Goodyeara. Złe zarządzanie oponami może mieć wpływ na ogólną żywotność opon, efektywność paliwową i czas sprawności pojazdu. Dlatego właśnie wprowadziliśmy system zarządzania oponami i nadal staramy się pomagać flotom w osiąganiu efektywności operacyjnej i finansowej. Goodyear Tire Optix to cyfrowy zestaw narzędzi do kontroli, który pomaga flotom szybko i dokładnie wykrywać najważniejsze dane dotyczące opon, takie jak ciśnienie powietrza w oponach, głębokość bieżnika i stan zużycia opon. Dzięki alertom w czasie rzeczywistym i szczegółowym wynikom kontroli Goodyear Tire Optix pomaga flotom w optymalizacji ich długoterminowych parametrów eksploatacyjnych. Goodyear CheckPoint, urządzenie typu drive over, umożliwia automatyczną kontrolę ciśnienia w oponach i głębokości bieżnika. Umieszczone przy wjeździe do parku samochodowego, to naziemne urządzenie skanuje przejeżdżające ciężarówki i wydaje ostrzeżenia o konieczności naprawy opon, jeśli wystąpią jakiekolwiek bezpośrednie problemy, które wymagają uwagi. Rozwiązanie to pozwala na efektywną kontrolę dużej liczby pojazdów i oferuje często aktualizowany obraz stanu zdrowia opon. Goodyear TPMS Plus, pokładowy aktywny system monitorowania, ocenia stan opon w czasie rzeczywistym za pomocą unikalnych algorytmów Goodyeara, dostosowanych do potrzeb floty samochodowej. TPMS Plus pomaga flotom w identyfikowaniu krytycznych problemów, takich jak wycieki powietrza z opon i wysokie temperatury, a jednocześnie zapewnia analityczną prognozę konserwacji opon, która pomaga ograniczyć liczbę awarii na drodze związanych z oponami. Goodyear TireReady to kompleksowe rozwiązanie do

14 Nowości techniczne zarządzania oponami, a Goodyear TireReady to program subskrypcji opon opracowany specjalnie na potrzeby konkretnej floty. Goodyear i jego sieć dealerów będą zarządzać całym cyklem życia opony i optymalizować go, począwszy od wyboru nowych opon, poprzez bieżnikowanie, monitorowanie, serwis, analizę i inne czynności. To wszechstronne rozwiązanie pozwala flotom samochodów skoncentrować się na swojej podstawowej działalności, podczas gdy Goodyear zajmuje się oponami. Zarządzanie oponami Goodyeara pomaga flotom w pełni zrozumieć koszty opon i ich parametry mówi McIntosh Floty, które pilotowały system Goodyear Tire Management, ograniczyły wydatki na służby ratownicze, zwiększyły żywotność opon i poprawiły możliwości bieżnikowania. Stale koncentrując się na dostarczaniu flotom komercyjnym innowacyjnych i skutecznych rozwiązań, które umożliwiają im zwiększenie efektywności programów monitorowania opon, Goodyear ma zaszczyt przedstawić program Kompleksowego Zarządzania Oponami. Goodyear wprowadza opony typu Winter- Command Ultra Firma Goodyear Tire & Rubber Company wprowadziła na rynek najmocniejszą jak dotąd oponę zimową Goodyear WinterCommand Ultra. Mówi się, że nowa opona wykazuje się wyjątkowymi osiągami na lodzie i śniegu oraz zajmuje pierwsze miejsce wśród czołowych konkurentów pod względem sterowności na mokrej nawierzchni, przyczepności na zakrętach na mokrej nawierzchni, akwaplaningu w głębokich zakrętach oraz komfortu jazdy. Ta nowa, bezkolcowa opona klasy premium jest dostępna w 53 rozmiarach i oferuje optymalną przyczepność dla kierowców, którzy chcą zmaksymalizować trakcję i zwiększyć siłę ruszania i zatrzymywania się w warunkach zimowych. Według firmy, opona WinterCommand Ultra Goodyeara oferuje najlepsze w swojej klasie osiągi w warunkach zimowych, a jej mieszanka krioadaptacyjna została opracowana z myślą o zwiększeniu elastyczności, aby umożliwić kierowcom jazdę w ekstremalnie niskiej temperaturze. Technologia V Tred z hydrodynamicznymi rowkami zapewnia maksymalne odprowadzanie wody, błota pośniegowego i śniegu bez pogarszania komfortu jazdy. Doskonała jest sterowność i przyspieszenie dzięki technologii ActiveGrip, która zapewnia wyjątkowe prowadzenie i przyczepność na mokrych i błotnistych nawierzchniach, a także dzięki aktywnemu nacinaniu bloków bieżnika i technologii adaptacyjnej SipeGrip, która zapewnia idealną przyczepność w warunkach śliskich nawierzchni, spowodowanych deszczem, śniegiem i lodem. Parametry opony Winter Command Ultra Goodyeara są wynikiem skoncentrowania się przez Goodyeara na rewitalizacji naszej oferty opon zimowych powiedział Ron Henegar, starszy menadżer ds. marketingu produktów w Goodyearze. Inwestowanie w nowe technologie i ukierunkowanie 43 na segment premium sedanów i pojazdów użytkowych z tym produktem daje nam silną linię produktów zimowych, która pomoże napędzać wzrost w segmencie o ogromnym potencjale. Goodyear WinterCommand Ultra będzie dostępna w sprzedaży od trzeciego kwartału 2020 roku w 23 rozmiarach początkowych, obejmujących obręcze o średnicy od 15 do 18 cali i koncentrujących się na sedanach pasażerskich i CUV. W 2021 roku zostanie wprowadzonych około 30 dodatkowych rozmiarów obręczy o średnicach od 18 do 20 cali. Potencjalnie popularne zastosowania w pojazdach mogą obejmować Audi A6, BMW serii 3, Nissan Rogue, Dodge Charger, Volvo XC90 i GMC Acadia. Kraiburg TPE przedstawia wyniki druku 3D z supermiękkiego TPE Kraiburg TPE przeprowadziła szeroko zakrojone testy w celu zbadania przydatności swoich elastomerów termoplastycznych (TPE) do stosowania w wytwarzaniu przyrostowym (AM). Testy wykazały, że prawie wszystkie TPE mogą być przetwarzane z doskonałymi wynikami za pomocą osadzania stopionego materiału (FDM) za pomocą urządzeń Pollen AM. Wytwarzanie przyrostowe stanowi olbrzymi krok w kierunku zmian w świecie przemysłu wytwórczego. To, co kiedyś ograniczało się do prototypów, dziś coraz częściej wykorzystywane jest do produkcji mniejszych serii, a w szczególności części zamiennych. Dzięki stosunkowo prostemu i beznarzędziowemu wyposażeniu urządzeń, nawet skomplikowane części mogą być drukowane szybko i dokładnie w miejscu, w którym są potrzebne. Technologia ta daje ogromny potencjał znacznej oszczędności czasu, pracy i kosztów. Ze względu na ograniczenia fizyczne, większość klasycznych drukarek filamentowych 3D nie nadaje się do obróbki miękkich TPE. Ponadto z prototypów wykonanych ze specjalnych materiałów do druku 3D można wyciągnąć dość ograniczone wnioski w odniesieniu do parametrów uzyskanych z użyciem standardowych mas do formowania wtryskowego lub wytłaczania, mówi dr Thomas Wagner z działu zarządzania produktem EMEA w firmie Kraiburg TPE. Wyzwanie, przed którym stanęliśmy, polegało na dokładnej analizie warunków ramowych dla metody osadzania topionego materiału w odniesieniu do miękkich TPE. Aby znaleźć odpowiednie rozwiązanie, musieliśmy nauczyć się oddzielać ograniczenia techniczne drukarek od tych, które dotyczą materiałów. System wytwarzania przyrostowego z peletów (PAM) firmy Pollen AM, francuskiego producenta drukarek 3D, okazał się być idealną technologią do tego celu. Obecna seria drukarek z granulatu PAM produkuje niezwykle szczegółowe powierzchnie, nawet z bardzo miękkich TPE, i jest w stanie przetwarzać do czterech materiałów jednocześnie. W ten sposób są również możliwe typowe kompozycje wieloskładnikowe z miękkich i twardych komponentów, z TPE w połączeniu z takimi tworzywami sztucznymi jak polipropylen (PP), nr 1 TOM 24

15 44 Nowości techniczne kopolimer akrylonitryl butadien styren (ABS) lub poliamid (PA). Nasze drukarki PAM zapewniają najkrótszy możliwy czas przebywania materiału, aby uniknąć wpływu na specyficzne zalety miękkich elastomerów, wyjaśnia Didier Fonta, dyrektor operacyjny w Pollen AM. Zapewnia to również doskonałą wytrzymałość na zdzieranie, szczególnie w przypadku zastosowań wieloskładnikowych z elastomerami termoplastycznymi w niskim zakresie twardości. Testy przeprowadzone wspólnie przez Kraiburg TPE i Pollen AM zaowocowały przekonującymi rezultatami, wydrukami o właściwościach mechanicznych, które w zależności od parametrów procesu osiągają do 50% wartości wykazywanych przez porównywalne materiały z formy wtryskowej. Oznacza to, że dostarczane mieszanki TPE są starannie dobierane i przetwarzane, dzięki czemu technologia ta nadaje się zarówno do produkcji próbek demonstracyjnych, jak i funkcjonalnych prototypów, a tym samym pozwala na obniżenie kosztów opracowywania nowych zastosowań. Ponieważ prawie wszystkie elastomery termoplastyczne, które Kraiburg TPE posiada w swoim portfolio, są potencjalnymi materiałami do bezpośredniego przetwarzania na drukarkach z granulatu PAM, nie są potrzebne żadne specjalne mieszanki. Dodatkowo, wszystkie cechy materiałów, a w szczególności ich możliwości przylegania do różnych tworzyw termoplastycznych, są zachowane w druku 3D na drukarkach z granulatu PAM. Pozostałości, które mogą powstać podczas produkcji, mogą zostać poddane recyklingowi w lokalnych strumieniach odpadów. Solvay i PDI Healthcare współpracują przy testach odporności specjalistycznych polimerów na środki dezynfekcyjne Firma Solvay ogłosiła wyniki przeprowadzonego przez PDI Healthcare badania zgodności polimerów Solvay ze środkami do dezynfekcji medycznej. We współpracy z firmą Solvay, PDI Healthcare, lider w dziedzinie produktów i rozwiązań do zapobiegania zakażeniom, przeprowadziła testy wydajnościowe i kosmetyczne na wielu wysokowydajnych polimerach specjalistycznych Solvay. Do testów specjalnych polimerów Solvay wykorzystano kilka środków dezynfekcyjnych PDI, w tym Sani 24, Sani HyPerCide, Sani Prime i Super Sani Cloth. Materiały te są szeroko stosowane w urządzeniach i sprzęcie medycznym, które są narażone na wielokrotne stosowanie agresywnych środków dezynfekujących stosowanych w celu zapobiegania ryzyku szpitalnych zakażeń nabytych (HAI). Szczegółowe wyniki testów można znaleźć na stronie internetowej PDI Healthcare. Na moment tego ogłoszenia 93% polimerów Solvay wykazywało wysoki poziom zachowania wytrzymałości na rozciąganie, a 100% polimerów Solvay wykazywało wysoki poziom zachowania właściwości udarnościowych, które są kluczowymi wskaźnikami odporności na środowiskowe pękanie pod wpływem naprężeń (ESC), potencjalnie wynikające z narażenia na czynniki chemiczne. Testy kosmetyczne nie wykazały żadnych widocznych uszkodzeń powierzchni ani degradacji żadnego z badanych materiałów Solvay. Delikatna równowaga polega na zapewnieniu środków dezynfekcyjnych wystarczająco mocnych, aby wyeliminować szkodliwe bakterie, a jednocześnie wystarczająco łagodnych, aby zachować integralność dezynfekowanych wyrobów medycznych powiedział Sean Gallimore, starszy wiceprezes i dyrektor generalny PDI Healthcare. Nasza współpraca z firmą Solvay jest proaktywnym krokiem w kierunku zapewnienia kompatybilności środków dezynfekcyjnych z polimerami podczas procesu opracowywania wyrobów medycznych, co ostatecznie pomaga placówkom medycznym zmniejszyć ogólny koszt nabycia własności i ryzyko wystąpienia HAI. Testy wydajności PDI Healthcare zostały przeprowadzone na poliftalamidzie Amodel (PPA), polifenylosulfonie Radel (PPSU), polieterosulfonie Veradel (PESU) i polisulfonie Udel (PSU) firmy Solvay, przy czym w najbliższej przyszłości są planowane testy poliarylamidu Ixef (PARA) i wysokiej klasy poliamidu Kalix (HPPA). Testy kosmetyczne zostały przeprowadzone na wszystkich sześciu polimerach Solvay. Podczas każdego z testów materiały Solvay zostały poddane działaniu szeroko stosowanych środków dezynfekcyjnych PDI Healthcare, obejmujących różne rodzaje środków przeciwdrobnoustrojowych. Badania wytrzymałości na rozciąganie i udarności z karbem wg Izoda przeprowadzono zgodnie z normą ASTM D543: Standardowa metoda oceny odporności tworzyw sztucznych na działanie odczynników chemicznych oraz ASTM D638: Standardowa metoda badania właściwości wytrzymałości na rozciąganie tworzyw sztucznych. W przypadku testów kosmetycznych, próbki materiałów, które były wycierane środkami dezynfekcyjnymi 12 razy dziennie przez dwa tygodnie, były oceniane pod kątem zmian na powierzchni przez trzech kontrolerów PDI nie biorących udziału w testach. Firma Solvay stara się pomagać klientom nadążać za trendami w branży ochrony zdrowia, zapewniając szeroki zakres wsparcia, w tym dostarczanie inżynierom i projektantom danych technicznych dotyczących naszych materiałów powiedział Jeff Hrivnak, dyrektor globalny ds. ochrony zdrowia w globalnej jednostce biznesowej Solvay Specialty Polymers. Dane pochodzące z zewnętrznych testów, takich jak testy przeprowadzone na naszych materiałach przez PDI Healthcare, mogą pomóc w przyspieszeniu procesu projektowania, optymalizacji żywotności urządzeń i kontroli kosztów poprzez umożliwienie podejmowania bardziej świadomych decyzji dotyczących wyboru materiałów. Aktywatory przetwarzania Lanxess Vegan zapewniają redukcję emisji CO 2 przy produkcji opon Firma Lanxess, specjalizująca się w chemii specjalistycznej, dodała do swojej oferty produktów Aktiplast

16 Nowości techniczne PP wariant surowca roślinnego. Te aktywatory przetwarzania mieszanek polimerowych są stosowane w produkcji opon i wszelkiego rodzaju technicznych wyrobów gumowych. Linia Aktiplast PP veg, która bazuje na odnawialnych surowcach, została opracowana specjalnie w odpowiedzi na zapotrzebowanie klientów z Azji. W ten sposób jednostka biznesowa Lanxess Rhein Chemie dąży do tego, aby umożliwić przetwórcom gumy zmniejszenie ich śladu węglowego. Międzynarodowy producent opon z Europy wyraził już duże zainteresowanie. W przeciwieństwie do produktu konwencjonalnego, Aktiplast PP veg jest produkowany wyłącznie z olejów roślinnych. Udział surowców odnawialnych w produkcji Aktiplast PP veg wynosi około 90%, dzięki czemu ślad węglowy CO 2 jest znacznie zredukowany. Punktem wyjścia są surowce produkowane z owoców palmy olejowej. Są one bardziej zrównoważone ekologicznie niż palmy kokosowe, rzepak czy słoneczniki, ponieważ zapewniają zdecydowanie najwyższą wydajność oleju z hektara ziemi uprawnej. Aktywator przetwórstwa jest szczególnie odpowiedni dla mieszanek polimerowych na bazie kauczuku naturalnego. Zmniejsza on lepkość mieszanek gumowych i znacznie poprawia zachowanie podczas wtryskiwania i wytłaczania, również w połączeniu z polimerami funkcjonalizowanymi. Według firmy, w zależności od składu mieszanki, produkt poprawia właściwości w zakresie podwulkanizacji, sprzyja wulkanizacji i zapewnia łatwy demontaż formy bez jej zanieczyszczenia. Naukowcy opracowali pierwsze na świecie aerożele na bazie odpadów opon Phys.org informuje, że zespół badaczy z National University of Singapore (NUS) dokonał dużego przełomu technologicznego, przekształcając zużyte opony gumowe w superlekkie aerożele o szerokim zakresie zastosowań. Po raz pierwszy aerożele zostały wytworzone ze zużytych opon gumowych. Nowe gumowe aerożele wykazują godne uwagi właściwości są niezwykle lekkie, wysoce chłonne, bardzo trwałe, a także bardzo skuteczne jako izolacja cieplna i akustyczna. Dzięki przetworzeniu odpadów gumowych na produkty o większej wartości handlowej, ta nowa technologia promuje szersze wykorzystanie zużytych opon i oferuje przyjazny dla środowiska sposób na recykling zużytej gumy. Ta nowatorska technologia została opublikowana w drukowanej wersji czasopisma naukowego Colloids and Surfaces A: Physicochemical and Engineering Aspects we wrześniu 2019 r., a jednocześnie został zgłoszony patent. W dążeniu do zwiększenia wysiłków badawczych zespołu i podniesienia świadomości społecznej na temat recyklingu, Mapletree Investments, wiodący deweloper, kładący duży nacisk na zrównoważony rozwój i ochronę środowiska, przekazał ostatnio firmie NUS kwotę USD. W celu stworzenia gumowych aerożeli, włókna 45 z przetworzonych opon samochodowych są najpierw mieszane z drobniejszymi włóknami. Te drobne włókna gumowe są następnie moczone w wodzie z dodatkiem bardzo małej ilości chemikaliów sieciujących. Następnie mieszanka włókien gumowych i przyjaznych środowisku rozpuszczalników jest równomiernie rozprowadzana za pomocą mieszadła przez 20 minut. Na dalszym etapie jednolity żel suspensyjny jest liofilizowany w temperaturze 50 C przez okres do 12 godzin w celu wytworzenia aerożeli gumowych. Profesor Duong powiedział: Proces produkcji jest prosty, ekonomiczny i przyjazny dla środowiska. Cały proces trwa od 12 do 13 godzin, a wyprodukowanie arkusza aerożelu gumowego o wielkości 1 metra kwadratowego i grubości 1 cm kosztuje mniej niż 10 USD. Proces ten może być również łatwo skalowany do produkcji masowej. To czyni gumowe aerożele atrakcyjnym produktem. Nowe aerożele gumowe stworzone przez zespół NUS mają doskonałe właściwości do wielu zastosowań. Są one niezwykle lekkie i sztywne w porównaniu z piankami komercyjnymi. Są bardzo porowate. Dzięki temu aerożele gumowe są dobrymi absorbentami do usuwania rozlanego oleju. Są one dwa razy bardziej chłonne niż tradycyjne absorbenty, takie jak mata polipropylenowa. Mówi się, że zapewniają doskonałe pochłanianie dźwięku. Aerożele gumowe są o 27% bardziej skuteczne niż komercyjne pochłaniacze piankowe o tej samej grubości. Mówi się też, że zapewniają doskonałą izolację cieplną. Aerożele gumowe mają wysoką odporność na ciepło. Kawałek gumowego aerożelu o grubości jednego cala (2,54 cm) stanowi barierę dla przenikania ciepła, odpowiadającą 25 standardowym szybom okiennym. Wiadomo również, że są one bardzo trwałe. Większość aerożeli jest bardzo krucha i łamliwa (tzn. ma tendencję do rozdrabniania się i proszkowania), ale aerożele gumowe po ściśnięciu mogą powrócić do swojego pierwotnego kształtu. Ta unikalna właściwość sprawia, że nadają się one jako materiał izolacyjny do celów przemysłowych, np. w systemach podwodnych, rafineriach ropy naftowej i budynkach przemysłowych, a także w domach, lodówkach, jak również w artykułach osobistego użytku, takich jak kurtki i wkładki do butów. Po pokryciu ich środkiem chemicznym zwanym metoksytrimetylosilanem, gumowe aerożele stają się niezwykle wodoodporne i mogą być stosowane w celu zapobieżenia korozji lub uszkodzeniu izolacji urządzeń pod wpływem wilgoci. Potencjalne rynki aerożeli są ogromne. Na przykład, hałas i komfort cieplny pojazdów mają kluczowe znaczenie w ich konstrukcji; oczekuje się, że do 2022 r. światowe rynki rozwiązań samochodowych w zakresie izolacji cieplnej i dźwiękowej osiągną poziom 3,2 mld USD. Ponadto oczekuje się, że światowy rynek zarządzania wyciekami ropy naftowej osiągnie 182,7 mld USD do 2025 r., dodał profesor Nhan Phan Thien, który jest starszym członkiem zespołu badawczego. Profesor Duong, profesor Nhan i ich zespół z niecierpliwością oczekują, że nr 1 TOM 24

17 46 Nowości techniczne dzięki współpracy z Mapletree i partnerami branżowymi uda im się skomercjalizować i rozszerzyć zakres tej nowej technologii. Dzięki hojnemu wkładowi Mapletree, zespół NUS będzie mógł przeprowadzić dalsze badania w celu zwiększenia wydajności produkcji aerożeli gumowych, zbadania innych zastosowań, jak również wykorzystania innych rodzajów odpadów do przekształcenia ich w aerożele. Nowa technologia uszczelnień Freudenberga pokazuje, jak właściwie starzeją się uszczelnienia statyczne Uszczelnienia statyczne stosowane w dużych obiektach energetycznych i przemysłowych mogą być trudne do zainstalowania i trudne do wymiany, jak twierdzi firma. Dlatego też muszą one działać bez zarzutu przez okres dłuższy niż 20 lat. Dotychczasowe narzędzia stosowane do obliczania żywotności materiałów uszczelniających dla tego typu zastosowań często prowadziły do tego, że elementy były większe niż jest to faktycznie konieczne. Firma Freudenberg Sealing Technologies opracowała obecnie metodę, która uwzględnia zmiany materiału na poziomie molekularnym przy prognozowaniu długoterminowej trwałości uszczelnień. Nowa metodologia jest bardziej niezawodna niż poprzednie modele i zapewnia mniejsze zużycie materiałów. Uszczelki stosowane w inżynierii zakładowej muszą mieć bardzo długą żywotność. Po ich zainstalowaniu na przykład w celu ochrony wież morskich turbin wiatrowych przed korozją solną klienci (zazwyczaj) wymagają, aby były one doskonale sprawne przez ponad 20 lat. Żywotność uszczelnienia jest ograniczona z jednej strony przez osadzenie lub rozciągnięcie (rozprężenie fizyczne). Z drugiej strony, materiał traci z czasem swoją elastyczność na skutek zmian chemicznych. Pod wpływem tlenu atmosferycznego lub ozonu można zaobserwować dwa podstawowe efekty, które wpływają na starzenie się uszczelek. Po pierwsze, łańcuchy i sieci polimerowe mogą pękać pod wpływem naprężeń mechanicznych, a po drugie, w wyniku procesów utleniania, w sieci mogą powstawać dodatkowe mostki tlenowe. Oba efekty wpływają na ważne właściwości istotne dla uszczelnień, takie jak sztywność, nacisk kontaktowy lub zdolność do odzyskania pierwotnego kształtu po odkształceniu, zwane również odpornością na odkształcenia. Aby określić, czy dany materiał rzeczywiście spełnia wymagania dla danego zastosowania, inżynierowie zazwyczaj przeprowadzają tzw. próby przechowania, w których badana próbka jest poddawana działaniu temperatury znacznie przekraczającej 100 C przez dłuższy czas, zwykle 1000 godzin, w celu oceny starzenia zależnego od temperatury. Inżynierowie zazwyczaj ekstrapolują zmierzone wartości za pomocą równania Arrheniusa, metody nazwanej na cześć szwedzkiego chemika i laureata Nagrody Nobla Svante Augusta Arrheniusa. Równanie to jest wzorem na zależność szybkości reakcji od temperatury, gdzie wzrost temperatury o 10 C prowadzi do podwojenia szybkości reakcji. Pozwala to na przewidywanie za pomocą testów przyspieszonego starzenia w podwyższonej temperaturze. Po wybraniu właściwych parametrów testu, metoda ta działa niezawodnie. Jednak w przypadku braku prawidłowych parametrów, przewidywania dotyczące okresu użytkowania są niedokładne i mogą być sprawdzane tylko za pomocą pomiarów, które wymagają długich okresów testowych. Wymagana była ulepszona metodologia. Eksperci Freudenberga z dziedziny materiałów zastosowali dwojakie podejście do opracowania nowego procesu. Znacząco poprawili oni model żywotności poprzez sprzężenie równań utleniania chemicznego na przykład ataku tlenu na elastomer, z zachowaniem strukturalno mechanicznym materiału. W celu efektywnego obliczenia każdej możliwej geometrii, nowa metoda została oparta na danych numerycznych i wykorzystała komercyjny program bazujący na metodzie elementów skończonych. Obecnie przy użyciu metody Freudenberga jest możliwe obliczenie lokalnych procesów utleniania i ich wpływu na własności mechaniczne materiałów. W tym samym czasie eksperci Freudenberga rozwinęli również metody pomiarowe wykorzystywane do określania parametrów modelu materiałowego, na przykład do obliczania ilości tlenu zużywanego podczas procesu starzenia. Ilość tlenu jest ważnym parametrem dla oszacowania zakresu oddziaływania chemicznego. Dzięki udoskonaleniu metod pomiarowych oraz modelu materiałowego i możliwości zastosowania do trójwymiarowych komponentów, opracowano precyzyjną metodę przewidywania okresu użytkowania, powiedział dr Boris Traber, który jest odpowiedzialny za globalny rozwój materiałów w firmie Freudenberg Sealing Technologies. Proces został opracowany wspólnie z korporacyjnym działem badawczym Freudenberga, Freudenberg Technology Innovation, i po raz pierwszy został zweryfikowany na próbkach materiałów o różnych średnicach. Obecnie jest on wstępnie stosowany m.in. przy budowie morskich turbin wiatrowych. Traber postrzega to jednak jako dopiero początek nowej ery symulacji. W przyszłości będziemy w stanie zapewnić naszym klientom z branży budowy elektrowni niezawodny termin przydatności do użytku nawet w bardzo długich okresach, powiedział. Obecnie jest tworzona biblioteka z modelami dla różnych materiałów i geometrii elementów. Jednocześnie jest rozbudowywana symulacja, tak aby można było obliczyć specyficzne dla danego zastosowania cykle ze zmiennymi temperaturami i obciążeniami mechanicznymi. Denka opracowuje elastomer akrylowy o odporności termicznej do 190 C Denka Co. Ltd. opracowała linię specjalnych elastomerów akrylowych o zdolności do wytrzymywania temperatury do około 190 C. Materiał ten jest obecnie

18 Nowości techniczne poddawany ocenie przez użytkowników i ma szansę pojawić się na rynku w ciągu roku podatkowego Produkcję nowego elastomeru planuje się w zakładzie Denka w Chiba w Ichihara, w prefekturze Chiba. Przy zachowaniu doskonałej odporności na olej i innych właściwości wyrobów z serii Denka ER, nowy materiał wykazał odporność na temperaturę do około 190 C, co do tej pory było trudne do osiągnięcia w przypadku elastomerów akrylowych. Oznacza to poprawę o 15 C w stosunku do istniejącej serii specjalnych elastomerów akrylowych Denka ER, która zapewnia odporność na temperaturę do C, w zależności od konkretnego gatunku. Nowy materiał powstał poprzez zastosowanie technologii projektowych, które Denka stworzyła dla serii Denka ER, jak również technologii firmy w zakresie dokładnej polimeryzacji i łączenia. Idąc dalej, Denka planuje wprowadzić nowy materiał do użytku w środowisku o wysokiej temperaturze, ze szczególnym uwzględnieniem przewodów turbosprężarek do pojazdów napędzanych benzyną. W związku z tym, że rynek motoryzacyjny w ostatnich latach wykazuje tendencję do elektryfikacji, pojazdy napędzane silnikami benzynowymi z turbosprężarkami zaczęły odciągać uwagę od pojazdów napędzanych silnikami wysokoprężnymi. A ponieważ pojazdy napędzane benzyną ewoluują ku mniejszym silnikom, starając się jeszcze bardziej ograniczyć wpływ na środowisko, pojawiło się zapotrzebowanie na gumowe przewody do z turbosprężarek, charakteryzujące się doskonałą odpornością na działanie wysokiej temperatury i umożliwiające uzyskanie wyższej wydajności napędu. Goodyear prezentuje koncepcję samoregenerującej się opony doładowywanej Goodyear recharge ma być rewolucyjną, samoodtwarzającą się oponą koncepcyjną, która może się dostosowywać i zmieniać, aby sprostać indywidualnym potrzebom w zakresie mobilności. Goodyear chce, aby ta opona w jeszcze większym stopniu przyczyniała się do zaspokajania indywidualnych potrzeb klientów w zakresie mobilności mówi Mike Rytokoski, wiceprezes i dyrektor ds. marketingu Goodyear Europe. Głównym elementem koncepcji doładowania opon jest mieszanka bieżnika, którą można doładowywać za pomocą pojedynczych kapsułek, co radykalnie upraszcza proces wymiany opon. Kapsułki te, wypełnione specjalnie dobraną mieszanką płynów, pozwalają na regenerację bieżnika i dostosowanie opony do warunków klimatycznych, drogowych lub po prostu do tego, jak się chce jeździć. Dzięki sztucznej inteligencji stworzony zostałby profil kierowcy, według którego płynna mieszanka zostałaby dostosowana do indywidualnych potrzeb, tworząc mieszankę oponową dopasowaną do każdego człowieka. Sama mieszanka byłaby wykonana z materiału biologicznego i wzmocniona włóknami inspirowanymi jednym z najmocniejszych naturalnych materiałów na świecie, pajęczym jedwabiem. Dzięki temu byłaby niezwykle trwała i w 100% biodegradowalna. 47 Oprócz radykalnego uproszczenia procesu wymiany opon z kapsułkami doładowującymi, bieżnik zostałby wsparty lekką, niepneumatyczną ramą oraz wysokim i wąskim kształtem. Jest to cienka, wytrzymała i niewymagająca konserwacji konstrukcja, która wyeliminowałaby konieczność utrzymywania ciśnienia w oponach oraz przestoje związane z przebiciami. Opona Goodyear recharge to koncepcyjna opona bez kompromisów, zapewniająca spersonalizowaną, zrównoważoną i bezproblemową elektryczną mobilność powiedział Sebastien Fontaine, główny projektant Centrum Innowacji Goodyear w Luksemburgu. Badacze z Uniwersytetu Waterloo stworzyli drukowane w 3D czujniki z gumy grafenowej do noszenia na sobie Naukowcy wykorzystali drukowanie 3D i nanotechnologię do stworzenia trwałego, elastycznego czujnika dla urządzeń, które można nosić na sobie, aby monitorować wszystko, od oznak życia do wyników sportowych. Nowa technologia, opracowana przez inżynierów z Uniwersytetu Waterloo, łączy gumę silikonową z ultracienkimi warstwami grafenu w materiał idealny do wykonywania opasek na rękę lub wkładek w butach do biegania. Kiedy guma ta się wygina lub porusza, sygnały elektryczne są tworzone przez wysoce przewodzący, nanoskalowy grafen osadzony w strukturze plastra miodu. Silikon daje nam elastyczność i trwałość wymaganą do zastosowań biomonitoringu, a dodatek, osadzony w nim grafen, czyni go skutecznym czujnikiem, powiedział Ehsan Toyserkani, dyrektor ds. badań w laboratorium Multi Scale Additive Manufacturing (MSAM) w Waterloo. I to wszystko jest w jednym elemencie. Wykonanie struktury z gumy silikonowej o tak złożonych cechach wewnętrznych jest możliwe tylko przy użyciu najnowocześniejszego druku 3D, znanego również jako wytwarzanie przyrostowe, odpowiednich urządzeń i procesów. Materiał guma grafen jest niezwykle elastyczny i trwały, a ponadto dobrze przewodzi prąd. Może być stosowany w najtrudniejszych warunkach, w ekstremalnych temperaturach i wilgotności, powiedziała Elham Davoodi, doktorantka inżynierii w Waterloo, która kierowała projektem. Może wytrzymać nawet pranie w pralni. Materiał i proces drukowania 3D pozwala na precyzyjne dopasowanie urządzeń do kształtów ciała użytkowników, przy jednoczesnej poprawie komfortu w porównaniu z istniejącymi urządzeniami noszonymi na ciele oraz redukcji kosztów produkcji dzięki prostocie. Toyserkani, profesor inżynierii mechanicznej i mechatronicznej, powiedział, że czujnik gumowo grafenowy może być połączony z elementami elektronicznymi, dzięki czemu możliwe jest tworzenie noszonych na sobie urządzeń, które rejestrują tętno i tempo oddechu, siły wywierane podczas biegu sportowców, pozwalają lekarzom na zdalne monitorowanie pacjentów i mają wiele innych potencjalnych nr 1 TOM 24

19 48 Nowości techniczne zastosowań. Przy projekcie współpracowali naukowcy z Uniwersytetu Kalifornijskiego w Los Angeles i Uniwersytetu Kolumbii Brytyjskiej. BFGoodrich Tires i Bass Pro Shops prezentują buty wędkarskie, które oferują parametry inspirowane technologią opon Firma BFGoodrich Tires, we współpracy z Bass Pro Shops, wprowadziła buty rybackie, które oferują osiągi inspirowane technologią opon. World Wide Sportsman Grip Current są odpowiedzią na jedne z najtrudniejszych wyzwań stojących przed miłośnikami wędkarstwa, w tym przyczepności na mokrych, śliskich nawierzchniach. Nowe buty, dostępne wyłącznie w sklepach Bass Pro Shops, wykorzystują technologię zaczerpniętą z wieloletnich badań i rozwoju opon BFGoodrich. Buty te zapewniają wędkarzom większy komfort i elastyczność, a także przewidywalną przyczepność na łodziach i przystaniach, bez pozostawiania śladów ścierania. W podeszwach butów znajdują się rowki i lamówki, które umożliwiają boczne odprowadzanie wody spod buta. Technologia ta jest stosowana przez BFGoodrich w celu poprawy osiągów opon na mokrych drogach. Opatentowana mieszanka gumowa, opracowana na podstawie wieloletnich badań nad oponami, poprawia przyczepność butów na mokrych nawierzchniach. BFGoodrich to marka, która pomaga entuzjastom wysokich parametrów robić to, co jest ich pasją powiedział Tom Jupena, dyrektor ds. licencjonowania marki. BFGoodrich zapewnia najwyższe osiągi niezależnie od tego, czy chodzi o wytrzymałe opony do jazdy terenowej, które pomagają wędkarzom dotrzeć do najtrudniej dostępnych miejsc do wędkowania, opony o wysokiej niezawodności na długich trasach, czy też buty, zapewniające bezpieczeństwo na pokładzie łodzi rybackich. Dow wprowadza powłokę silikonową do zastosowań PCB Podczas targów IPC Apex Expo 2020 firma Dow wprowadziła na rynek konforemną powłokę Dowsil CC 8030 o podwójnym utwardzaniu pod wpływem UV i wilgoci, uznawaną za pierwszą w branży bezrozpuszczalnikową powłokę silikonową z systemem podwójnego utwardzania UV i wilgocią, zapewniającą wysoką wydajność. Ta przyjazna dla środowiska technologia silikonowa promuje zrównoważony rozwój, zdrowie i bezpieczeństwo przy jednoczesnej redukcji kosztów przetwarzania poprzez możliwość automatycznego natryskiwania i szybkie, energooszczędne utwardzanie UV. Inne silikony zapewniają utwardzanie promieniami UV, ale żaden z nich nie ma odpowiednio niskiej lepkości dla powłok do natryskiwania i nie zapewnia dodatkowego utwardzania wilgocią dla potrzeb obszarów zacienionych. Nowy produkt Dowsil oferuje również bardziej niezawodną ochronę przed naprężeniami i cyklicznymi zmianami temperatury w porównaniu z konkurencyjnymi materiałami. Dow od dawna jest innowacyjnym liderem i twórcą najnowocześniejszych technologii powlekania konforemnego, które zaspokajają najbardziej palące potrzeby naszych klientów, powiedział Brian J. Chislea, starszy inżynier ds. zastosowań elektronicznych w firmie Dow. Powłoka Dowsil CC 8030 jest tego doskonałym przykładem. Słuchając uważnie naszych klientów, odpowiedzieliśmy tym pierwszym w swoim rodzaju materiałem, który może pomóc producentom elektroniki w osiągnięciu ich celów w zakresie zrównoważonego rozwoju i wydajności, i nie tylko. Powłoka konforemna Dowsil CC 8030 o podwójnym utwardzaniu UV i wilgocią to proekologiczne rozwiązanie chroniące sztywne płytki drukowane (PCB), wrażliwe podzespoły elektroniczne i elementy z drobnymi szczegółami konstrukcyjnymi przed zanieczyszczeniami z powietrza. Ta wysokowydajna powłoka silikonowa nie zawiera rozpuszczalników z grupy benzenu, toluenu, etylobenzenu i ksylenu (BTEX). Nowa powłoka konforemna Dowsil charakteryzuje się również niskim modułem sprężystości dla delikatnych komponentów oraz dużym wydłużeniem dla niezawodnej ochrony przed naprężeniami. Aby zapewnić jeszcze wyższy poziom ochrony PCB, powłoka Dowsil CC 8030 utwardzana UV i wilgocią może być nakładana w wielu warstwach. W porównaniu z wiodącymi powłokami utwardzanymi promieniami UV z akrylowanego uretanu, nowa technologia Dow na bazie silikonu zapewnia doskonałą ochronę przed cyklicznymi zmianami temperatury. Miękka powłoka silikonowa średniej lepkości Dowsil CC 8030 UV o podwójnym mechanizmie utwardzania UV i wilgocią ma właściwości reologiczne, zaprojektowane dla wysokowydajnych powłok natryskowych. Jej technologia podwójnego utwardzania łączy w sobie szybkość i kompletność pokrycia, co pozwala na zmniejszenie pracochłonności w procesie produkcyjnym. Dzięki utwardzaniu promieniami UV przez standardową lampę rtęciową o szerokim spektrum, powłoka Dowsil staje się bezspoinowa po mniej niż 10 sekundach. W porównaniu z komorami termicznymi, które zapewniają utwardzanie w ciągu kilku minut, komory UV są ponadto mniejsze i zużywają mniej energii. Co więcej, dodatkowe utwardzanie alkooksylowe pod wpływem wilgoci w przypadku nowej powłoki dociera do wszystkich zaciemnionych miejsc, do których nie może przenikać światło UV, lub utwardzanie UV może być niepełne. Utwardzanie wilgocią działa również w przypadku grubszej powłoki i nie powoduje dodatkowych naprężeń spowodowanych cyklem termicznym. Lubrizol demonstruje uniepalniacze bezhalogenowe do przewodów i kabli Firma Lubrizol Engineered Polymers poszerzyła swoją ofertę uniepalnionych poliuretanów termoplastycznych (TPU) Estane do produkcji kabli, dzięki

20 Nowości techniczne opracowaniu innowacyjnych, trwałych polimerów o zerowej zawartości halogenów (ZHF). Estane ZHF to nazwa serii TPU, która zawiera kilka nowych rozwiązań w zakresie uniepalniania, spełniających wymagania UL i VDE. Nowe polimery Lubrizol są stosowane w kablach do ładowania pojazdów elektrycznych (EV) i innych specjalistycznych zastosowaniach, takich jak kable do robotyki i komunikacji. Lubrizol oferuje producentom kabli i złączy szeroki wachlarz wysokowydajnych rozwiązań Estane, aby sprostać wymaganiom związanym z mniejszym rozprzestrzenianiem się płomienia, mniejszą toksycznością/dymieniem i niską przenikalnością gazów. Dostępne są gatunki TPU o wysokiej odporności termicznej. TPU firmy Lubrizol nadają się do recyklingu i poprawiają właściwości przetwórcze w produkcji większości kabli. Kraiburg dostarcza przyjazny dla skóry elastomer termoplastyczny do słuchawek ochronnych Protos Austriacka firma Pfanner Schutzbekleidung GmbH stosuje pałąk do swoich słuchawek ochronnych Protos Headset Integral produkowany metodą wtrysku elastomeru termoplastycznego (TPE) od firmy Kraiburg TPE. Mówi się, że materiał ten zapewnia doskonałą przetwarzalność i wysoki komfort noszenia. Od leśnictwa i rolnictwa, przez przemysł i budownictwo drogowe, aż po łowiectwo i ratownictwo lotnicze bezpieczeństwo i higiena pracy to coś więcej niż tylko funkcjonalna niezawodność. Aby ludzie rzeczywiście nosili odpowiedni lub obowiązkowy sprzęt ochrony osobistej, jak powinni, musi on mieć wygodną, lekką i praktyczną konstrukcję. To samo dotyczy również zestawów słuchawkowych do ochrony słuchu, które muszą być tak skonstruowane, aby nie powodować ucisku i podrażnień skóry oraz nie szarpać za włosy użytkownika. Dlatego do pałąka nagłownego zestawu Protos Headset Integral, opracowanego przez Westcam (Mils, Austria) i rozprowadzanego przez Pfanner Schutzbekleidung GmbH (Koblach, Austria), wybrano wysokowydajną mieszankę z serii VS/AD/HM Thermolast K firmy Kraiburg TPE. Oprócz aksamitnej powierzchni (VS), doskonałej przyczepności (AD) i wysokich parametrów mechanicznych (HM), ten zaawansowany technologicznie materiał oferuje również szeroki zakres swobody projektowania i umożliwia ekonomiczną obróbkę. Głównym wyzwaniem było formowanie stosunkowo dużego pałąka nagłownego zestawu słuchawkowego w sposób dokładny wymiarowo i z wysoką powtarzalnością w możliwie najkrótszym czasie cyklu, przy jednoczesnym zapewnieniu czystego, jednorodnego wrażenia bez śladów wlewu, podkreśla Reto Huber, dyrektor zarządzający Huber Kunststoff AG. Doskonała płynność materiału TPE Kraiburg świetnie spełnia te wymagania i zapewnia nieskazitelne powierzchnie bezpośrednio z formy. Stalowy drut sprężynowy, wbudowany w opaskę nagłowną, zapewnia wymagane naprężenie 49 i służy do mocowania z każdej strony klipsów, które mieszczą ramki dla ochronników słuchu. Klipsy są wykonane z kopolimeru akrylonitrylowo butadienowo styrenowego (ABS) z elastomerem termoplastycznym (TPE) formowanym wtryskowo od wewnątrz w celu niezawodnej izolacji głowy od drutu stalowego. Aksamitny i miękki w dotyku TPE sprawia, że opaska i klipsy są niezwykle przyjazne dla użytkownika, bezuciskowe i wygodne w noszeniu. Wybrana mieszanka Kraiburg K łączy w sobie twardość 60 ShA z wysoką wytrzymałością na rozciąganie, zrywanie i pękanie. Odporna na ścieranie powierzchnia jest również długotrwale odporna na działanie łoju, kremów i zwykłych detergentów domowych. Ponadto TPE spełnia wymagania normy ISO dotyczącej zakresu tolerancji dla niedrażniących materiałów do zastosowań mających kontakt ze skórą. Mieliśmy już bardzo dobre doświadczenia z elastomerem termoplastycznym z Kraiburg TPE, który został użyty do przyłbicy hełmu ochronnego Protos Integral, dodaje Martin Greber, szef działu rozwoju w Westcam. TPE w tym urządzeniu służy jako warga amortyzująca i uszczelniająca po wewnętrznej stronie przyłbicy. Jest on połączony z krawędzią przyłbicy, wykonaną z poliamidu, za pomocą wtrysku wielokomponentowego. Wytrzymałość na klejenie w tym twardym/miękkim zastosowaniu została już wielokrotnie sprawdzona w praktyce, dlatego też Thermolast K został od początku zakwalifikowany na krótką listę kombinacji drut/tpe i ABS/TPE w zestawie słuchawkowym. Zestaw słuchawkowy Protos Headset Integral został opracowany specjalnie z myślą o pełnej ochronie ucha, z zaletami modułowej konstrukcji i kompaktowych rozmiarów, z minimalnym odstawaniem podczas noszenia i małym rozmiarem opakowania po złożeniu. Ochronniki słuchu są montowane we własnych oprawkach, mocowanych do klipsów po każdej stronie pałąka nagłownego, a ponadto są zaprojektowane tak, aby pomieścić zauszniki skroniowe opcjonalnych okularów ochronnych Protos, dzięki czemu nie powstają żadne mostki dźwiękowe. Dodatkowe akcesoria obejmują urządzenie komunikacyjne Bluetooth ze stacją ładowania USB, którego technologia jest w pełni zintegrowana z ochronnikami słuchu. Wszystkie materiały, z których wykonany jest zestaw słuchawkowy, zostały idealnie dopasowane do jego funkcji i wyglądu. Związki VS/AD/HM Thermolast K mogą być precyzyjnie barwione i mają doskonały kolor i stabilność przy oddziaływaniu UV, nawet w przypadku szarego koloru pałąka nagłownego Protos. Materiały te są produkowane zgodnie z identycznymi standardami jakości we wszystkich zakładach Kraiburg TPE i są dostępne w ofercie producenta na całym świecie. Opracowali Urszula Pawłowska Kazimierz Dąbrowski nr 1 TOM 24

21 50 Nowości techniczne Patenty Patents Sposób modyfikacji gąbki poliuretanowej nanorurkami węglowymi Pat. nr ; zgł ; ogł ; Zachodniopomorski Uniwersytet Technologiczny w Szczecinie, Szczecin (PL); Cendrowski Krzysztof, Szczecin (PL); Mijowska Ewa, Szczecin (PL) Sposób otrzymywania kopolimerów etylenu Pat. nr ; zgł ; ogł ; Uniwersytet Opolski, Opole (PL); Dziubek Katarzyna, Opole (PL); Czaja Krystyna, Opole (PL); Groch Paweł, Głogówek (PL); Dudziec Beata, Poznań (PL); Marciniec Bogdan, Swarzędz (PL) Kompozycja pianki poliuretanowej do systemu natryskowego Pat. nr ; zgł ; ogł ; Korzeniowski Wacław KLK Invest, Warszawa (PL); Korzeniowski Wacław, Tarnów (PL) Biokompozycja elastomerowa z kauczuku naturalnego przeznaczona na wyroby o polepszonych właściwościach barierowych Pat. nr ; zgł ; ogł ; Politechnika Łódzka, Łódź (PL); Masłowski Marcin, Łódź (PL); Miedzianowska Justyna, Domaniewice (PL); Strąkowska Anna, Łódź (PL); Strzelec Krzysztof, Brzeziny (PL) Kompozycja elastomerowa z karboksylowanego kauczuku butadienowo akrylonitry lowego Pat. nr ; zgł ; ogł ; Centralny Instytut Ochrony Pracy Państwowy Instytut Badawczy, Warszawa (PL); Politechnika Łódzka, Łódź (PL); Instytut Technologii Materiałów Elektronicznych, Warszawa (PL); Politechnika Rzeszowska im. Ignacego Łukasiewicza, Rzeszów (PL); Krzemińska Sylwia, Łódź (PL); Rzymski Władysław, Łódź (PL); Smejda Krzewicka Aleksandra, Łódź (PL); Lipińska Ludwika, Warszawa (PL); Woluntarski Michał, Warszawa (PL); Oleksy Mariusz, Rzeszów (PL) Modyfikowana kompozycja polimerowa Pat. nr ; zgł ; ogł ; Elektrotechnika TAR spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, Wola Rzędzińska (PL); Instytut Inżynierii Materiałów Polimerowych i Barwników, Toruń (PL); Frąszczak Zbigniew, Toruń (PL); Królikowski Bogusław, Toruń (PL) Sposób wytwarzania elastycznego biotworzywa spienionego Pat. nr ; zgł ; ogł ; Instytut Inżynierii Materiałów Polimerowych i Barwników, Toruń (PL); Malinowski Rafał, Raciążek (PL); Janczak Katarzyna, Jabłonowo Pomorskie (PL); Raszkowska Kaczor Aneta, Toruń (PL); Żuk Tomasz, Toruń (PL) Mieszanka do wytwarzania materiałów wibroizolacyjnych do zabezpieczania dróg szynowych i kołowych Pat. nr ; zgł ; ogł ; Instytut Inżynierii Materiałów Polimerowych i Barwników, Toruń (PL); EKO KON spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, Bojano (PL); Dębek Cezary, Warszawa (PL); Adamczyk Jan, Kraków (PL); Targosz Jan, Kraków (PL) Modyfikowana sadza i jej zastosowanie, kompozycja elastomerowa obejmująca modyfikowaną sadzę oraz sposób wytwarzania modyfikowanej sadzy Pat. nr ; zgł ; ogł ; Cabot Corporation, Boston (US); Rumpf Frederick H., Billerica (US); Morris Michael D., Nashua (US); Belmont James A., Acton (US) Dwustronna taśma samoprzylepna Pat. nr ; zgł ; ogł ; Zachodniopomorski Uniwersytet Technologiczny w Szczecinie, Szczecin (PL); Czech Zbigniew, Dobra Szczecińska (PL); Mozelewska Karolina, Lubiesz (PL)

22 Patenty Sposób wytwarzania taśmy samoprzylepnej przewodzącej prąd Pat. nr ; zgł ; ogł ; Zachodniopomorski Uniwersytet Technologiczny w Szczecinie, Szczecin (PL); Czech Zbigniew, Dobra Szczecińska (PL); Antosik Adrian Krzysztof, Tanowo (PL); Pełech Robert, Dobra Szczecińska (PL) Sposób wytwarzania biodegradowalnej folii porowatej oraz jej zastosowanie Pat. nr ; zgł ; ogł ; Instytut Inżynierii Materiałów Polimerowych i Barwników, Toruń (PL); Raszkowska Kaczor Aneta, Toruń (PL); Stasiek Andrzej, Toruń (PL) Rozpuszczalna w wodzie folia polimerowa i sposób wytwarzania rozpuszczalnej w wodzie folii polimerowej Pat. nr ; zgł ; ogł ; Zachodniopomorski Uniwersytet Technologiczny w Szczecinie, Szczecin (PL); Czech Zbigniew, Dobra Szczecińska (PL); Kowalczyk Agnieszka, Szczecin (PL) 51 Kompozyt polimerowy o obniżonej zdolności do elektryzacji i sposób wytwarzania kompozytu polimerowego o obniżonej zdolności do elektryzacji Pat. nr ; zgł ; ogł ; Zachodniopomorski Uniwersytet Technologiczny w Szczecinie, Szczecin (PL); Tartakowski Zenon, Szczecin (PL); Mydłowska Katarzyna, Gorzów Wielkopolski (PL) Wieloelastomerowy kompozyt magnetoreologiczny Pat. nr ; zgł ; ogł ; Instytut Inżynierii Materiałów Polimerowych i Barwników, Toruń (PL); Dębek Cezary, Warszawa (PL); Skalski Paweł, Warszawa (PL) Z Wiadomości Urzędu Patentowego nr 11 12/2019 wybrała Beata Jaśkiewicz nr 1 TOM 24

23 52 Zgłoszenia patentowe Zgłoszenia patentowe Patent notifications Układ uplastyczniający Nr zgł ; Politechnika Lubelska, Lublin; Sikora Janusz, Gajdoś Ivan, SK Układ uplastyczniający wytłaczarki, zwłaszcza do tworzyw polimerowych, charakteryzuje się tym, że w pierwszej części cylindra (1) znajduje się tuleja wewnętrzna (2) z zamocowanym do jej końca zwojem. Tuleja wewnętrzna (2) zamocowana jest drugim końcem ońcem do pierwszej części cylindra (1) oraz drugim końcem do drugiej części cylindra (10). Wewnątrz pierwszej części cylindra (1), tulei wewnętrznej (2), pierwszej tulei zewnętrznej (3), drugiej tulei zewnętrznej (6) i drugiej części cylindra (10) znajduje się ślimak (13). (2 zastrzeżenia) Sposób wytwarzania materiałów powlekanych PVC modyfikowanym elastomerami oraz materiał otrzymany tym sposobem Nr zgł ; Sanwil Polska Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, Przemyśl; Krawczuk Monika, Krzywonos Rita Zgłoszenie dotyczy w pierwszym aspekcie sposobu wytwarzania materiałów powlekanych PVC modyfikowanym elastomerami, obejmującego etap pokrywania dzianiny modyfikowanym PVC, charakteryzujący się tym, że odbywa się w następujących po sobie etapach: przygotowanie roztworu kauczuku NBR, przygotowanie pasty PVC-NBR, powlekanie dzianiny pastą PVC-NBR, przygotowanie lakierów, lakierowanie oraz konfekcjonowanie otrzymanego materiału. W drugim aspekcie, zgłoszenie dotyczy materiału powlekanego PVC modyfikowanym elastomerem zawierającego nośnik w postaci dzianiny powlekanej modyfikowanym PVC, charakteryzującego się tym, że materiał ten zawiera dzianinę o splocie 3D powlekaną trzema warstwami PVC-NBR oraz trzy warstwy lakieru wodnego poliuretanowego. (12 zastrzeżeń) który posiada podstawę (1), na której znajduje się część cylindra składająca się z pierwszej nieruchomej części cylindra, z ułożoną z nią współosiowo drugą nieruchomą częścią cylindra, połączonych za pomocą cylindrycznej obudowy (7), pomiędzy którymi znajdują się co najmniej dwie tuleje obrotowe (3a) napędzane przez koło zębate. Wewnątrz części cylindrycznej znajduje się ślimak (6) z uzwojeniem (6a). Charakteryzuje się on tym, że pierwsza nieruchoma część cylindra oraz druga nieruchoma część cylindra połączone są cylindryczną obudową (7) posiadającą co najmniej dwa rowki przelotowe (7a) usytuowane poprzecznie do osi cylindrycznej obudowy (7). Wewnątrz cylindrycznej obudowy (7), w miejscu rowków przelotowych (7a), pomiędzy nieruchomymi częściami cylindra znajdują się co najmniej dwie tuleje obrotowe (3a), ze zwojem (5a) na ich wewnętrznych powierzchniach, z których każda na swoim zewnętrznym obwodzie posiada uzębienie (9a) zazębione z pośrednim kołem zębatym (10a). Na obydwu końcach podstawy (1) zamocowane są siłowniki, a na końcu każdego siłownika zamocowany jest hak (13), który w środkowej części posiada pustą przestrzeń. Boczne części haka zaczepione są o ścianki rowków znajdujących się po obydwu stronach napędzającego koła zębatego (14) osadzonego przesuwnie na wale napędowym (15) silnika, a napędzające koło zębate (14) zazębiane jest z pośrednim kołem zębatym (10a). (4 zastrzeżenia) Aktywny segment układu uplastyczniającego wytłaczarki jednoślimakowej Nr zgł ; Politechnika Lubelska, Lublin; Majewski Łukasz, Sikora Janusz Przedmiotem wynalazku jest aktywny segment układu uplastyczniającego wytłaczarki jednoślimakowej,

24 Zgłoszenia patentowe Sposób wzbogacania, uszlachetniania tworzyw polimerowych w procesie wtrysku i wytłaczania tworzyw sztucznych Nr zgł ; PPT Service spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, Bydgoszcz; Sionkowski Piotr Przedmiotem zgłoszenia jest sposób wzbogacania, uszlachetniania tworzyw polimerowych w procesie wtrysku i wytłaczania tworzyw sztucznych, zwłaszcza polipropylenu (PP), polietylenu o niskiej gęstości (PELD), polietylenu o wysokiej gęstości (PEHD), elastomeru termoplastycznego (TPE), charakteryzujący się tym, że do tworzywa sztucznego w postaci granulatu dodaje się mieszankę dodatków fluoroscencyjnych, po czym zmieszane składniki poddaje procesowi mieszania i uplastyczniania, następnie uplastycznione tworzywo w określonej dawce objętościowej, dobrane w zależności od wagi wyrobu, doprowadza do formy w powtarzających się cyklach, po czym chłodzi formę w pionie i poziomie wodą, przy czym w czasie cyklu chłodzenia prowadzi jednocześnie proces obtryskiwania podstawowego produktu elastycznym tworzywem z domieszką mieszanki fluoroscencyjnej, przy czym przed wtryśnięciem tworzywa do formy w momencie gdy forma jest otwarta następuje pobranie naelektryzowanej etykiety, która zostaje umieszczona w formie za pomocą impulsu elektrycznego wysokonapięciowego, zaś po dodaniu etykiety formę zamyka się i następuje kolejny wtrysk. (1 zastrzeżenie) Kompozycja do wytwarzania sztywnej pianki poliuretanowej o polepszonych właściwościach mechanicznych Nr zgł ; Politechnika Łódzka, Łódź; Członka Sylwia, Sienkiewicz Natalia, Strzelec Krzysztof Przedmiotem zgłoszenia jest kompozycja przeznaczona na sztywną piankę poliuretanową o polepszonych właściwościach mechanicznych, na bazie poliolu, zawierająca oprócz poliolu 4,4 -diizocyjanian difenylometanu, epoksydowany olej roślinny, antypiren, katalizator oraz napełniacz w postaci piór ptasich. (3 zastrzeżenia) Sposób łączenia zwulkanizowanych wyrobów z silikonu litego lub spienionego Nr zgł ; JSF Silikon S. Flak Spółka Jawna, Niepołomice; Flak Stanisław Przedmiotem zgłoszenia jest sposób łączenia zwulkanizowanych wyrobów z silikonu litego HTV lub spienionego MVQ, który polega na uprzednim wytworzeniu mieszaniny ciekłego dwuskładnikowego silikonu LSR z dwóch składników, gdzie jednego składnika 90 97% zawartości wagowych stanowi ciekły silikon LSR, a resztę stanowi inhibitor określany mianem regulatora żywotności np. etynylocykloheksan i katalizator z wykorzystaniem platyny, a drugiego składnika 90 98% zawartości wagowych stanowi również ciekły silikon LSR, a resztę stanowi środek sieciujący np. 53 silan(y) polimeryczne, po czym mieszaninę wprowadza się pomiędzy łączone elementy z silikonu litego HTV lub spienionego MVQ i umieszczone składniki w formie poddaje się sieciowaniu pod wpływem temperatury formy, utrzymywanej w przedziale temperatur od 160 C do 220 C w czasie od 5 do 45 s. (1 zastrzeżenie) Sposób sieciowania i modyfikacji mieszanin chlorosulfonowanego polietylenu z kauczukiem butadienowym Nr zgł ; Politechnika Łódzka, Łódź; Smejda-Krzewicka Aleksandra, Olejnik Anna, Strzelec Krzysztof Przedmiotem zgłoszenia jest sposób sieciowania i modyfikacji mieszanin chlorosulfonowanego polietylenu z kauczukiem butadienowym, w drodze ogrzewania tych mieszanin z substancją sieciującą oraz ze zmiękczaczem i ewentualnie napełniaczem, w czasie wynikającym z oznaczeń wulkametrycznych, który polega na tym, że ogrzewaniu poddaje się mieszaninę zawierającą części wagowych chlorosulfonowanego polietylenu i części wagowych kauczuku butadienowego, stosując jako substancję sieciującą tlenek żelaza(iii) w ilości 1 5 części wagowych na 100 części wagowych mieszaniny obu elastomerów, przy czym mieszaninę ogrzewa się korzystnie w temperaturze 433 K. (5 zastrzeżeń) Sposób wytwarzania pianki poliuretanowej Nr zgł ; Politechnika Krakowska, Kraków; Kurańska Maria, Prociak Aleksander, Michałowski Sławomir Przedmiotem zgłoszenia jest sposób wytwarzania pianki poliuretanowej, który polega na tym, że poliol z oleju spożywczego albo mieszaninę poliolu z oleju spożywczego i poliolu petrochemicznego miesza się z co najmniej dwoma katalizatorami, co najmniej jedną substancją powierzchniowo czynną i wodą, a następnie dodaje się do otrzymanej mieszaniny komponent izocyjanianowy i miesza się całość w sposób mechaniczny lub przy zastosowaniu urządzeń ciśnieniowych. (12 zastrzeżeń) Sposób wytwarzania elastomerowego kompozytu do powlekania płaskich materiałów włókienniczych oraz elastomerowy kompozyt wytworzony tym sposobem Nr zgł ; Instytut Technologii Bezpieczeństwa Moratex, Łódź; Bąba Grzegorz Przedsiębiorstwo Produkcyjno-Handlowo-Usługowe Bochemia, Radom; Bąba Grzegorz, Kucharska-Jastrząbek Agnieszka, Fejdyś Marzena, Drózd Teresa, Kusiak Edyta, Marciniak Krzysztof, Słomka Agnieszka, Pingot Martyna Przedmiotem zgłoszenia jest sposób wytwarzania elastomerowego kompozytu do powlekania płaskich nr 1 TOM 24

25 54 Zgłoszenia patentowe materiałów włókienniczych, na bazie kauczuku bromobutylowego i związków reologicznych oraz elastomerowy kompozyt wytworzony tym sposobem, przeznaczony zwłaszcza na wyroby lub elementy wyrobów o charakterze ochronnym, charakteryzujące się znaczną absorbcją energii uderzenia. Jako związki reologiczne stosuje się ciecze na bazie związków silikonowych o lepkości Pa s lub mieszaninę poliglikoli etylenowych i/lub propylenowych z krzemionką o lepkości Pa s. Elastomerowy kompozyt stanowi kompozycja zawierająca kauczuk bromobutylowy, związki tłumiące, związki sieciujące i regulujące kinetykę sieciowania oraz pomocnicze. (5 zastrzeżeń) Geomaterac z opon oraz sposób wzmacniania podłoża gruntowego lub budowli ziemnych z wykorzystaniem geomateraca Nr zgł ; Politechnika Rzeszowska im. Ignacego Łukasiewicza, Rzeszów; Remost spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, Dębica; Duda Aleksander, Siwowski Tomasz, Siry Józef Geomaterac charakteryzuje się tym, że jego geosiatka ma warstwę dolną (2) oraz warstwę górną (3), a każda warstwa (2 i 3) geosiatki ma pręty ułożone jednokierunkowo, przy czym pręty warstwy górnej (3) są prostopadłe do prętów warstwy dolnej (2). Warstwy (2) geosiatki są ze sobą połączone węzłami swobodnymi. Sposób charakteryzuje się tym, że na podłożu (9) układa się warstwę dolną (2) geosiatki, a następnie na warstwie dolnej (2) układa się warstwę górną (3) prętami prostopadle do prętów warstwy dolnej (2), po czym na geosiatce układa się poziomo opony (5) z jednym odciętym bokiem, przy czym opony ustawia się odciętym bokiem do góry, a następnie zasypuje się kruszywem zasypowym (7). (26 zastrzeżeń) Wytłaczarka ślimakowa do tworzyw poużytkowych Nr zgł ; Sieć Badawcza Łukasiewicz-Instytut Inżynierii Materiałów Polimerowych i Barwników, Toruń; Miszewski Sławomir, Skotarczak Stanisław Przedmiotem zgłoszenia jest wytłaczarka ślimakowa do tworzyw poużytkowych przeznaczona do przetwarzania odpadów z wyrobów z tworzyw spienionych, która składa się z dwóch ślimaków osadzonych współosiowo, przy czym w strefie zasypu (5) ślimak zabierający (1) o głębokim zwoju (3) jest umieszczony w bloku (7), wewnątrz którego znajdują się kanały termostatujące (8), zaś ślimak zasadniczy (2) jest umieszczony w cylindrze (9) z odgazowaniem (4), przy czym średnica zewnętrzna (D1) ślimaka zabierającego (1) jest co najmniej dwukrotnie większa od średnicy zewnętrznej (D2) ślimaka zasadniczego (2), natomiast wysokość (h1) zwoju (3) ślimaka zabierającego (1) jest w przedziale 0,1 do 0,5 jego średnicy zewnętrznej (D1), poza tym w części stożkowej (6) na długości części sprężającej ślimaka zabierającego (1) kąty pochylenia rdzenia i wierzchołków zwoju zawarte są w zakresie od 10 do 60 stopni, przy czym prędkości obrotowe n1 i n2 odpowiednio ślimaków (1 i 2) są niezależnie regulowane względem siebie. (2 zastrzeżenia) Z Biuletynów Urzędu Patentowego nr 23 26/2019 i 1 2/2020 wybrała Beata Jaśkiewicz

Instytut Keralla Research Raport sygnalny Sygn /273

Instytut Keralla Research Raport sygnalny Sygn /273 Instytut Keralla Research Raport sygnalny Sygn. 14.09.2016/273 2016 1.1. Sektor przemysłowy 2015 najważniejsze fakty Jak wynika z danych GUS, produkcja sprzedana w przemyśle w porównaniu do 2014 roku była

Bardziej szczegółowo

Witryna statystyczna chemii 2017/1. Wyniki przemysłu chemicznego Polski w 2016 r.

Witryna statystyczna chemii 2017/1. Wyniki przemysłu chemicznego Polski w 2016 r. Witryna statystyczna chemii 2017/1 Wyniki przemysłu chemicznego Polski w 2016 r. W kwietniu br. Główny Urząd Statystyczny podał najważniejsze końcowe dane dotyczące osiągnięć krajowego przemysłu, w tym

Bardziej szczegółowo

PRODUKT KRAJOWY BRUTTO W III KWARTALE 2014 R. (zgodnie z ESA 2010) NAKŁADY INWESTYCYJNE W OKRESIE I IX 2014 R.

PRODUKT KRAJOWY BRUTTO W III KWARTALE 2014 R. (zgodnie z ESA 2010) NAKŁADY INWESTYCYJNE W OKRESIE I IX 2014 R. PRODUKT KRAJOWY BRUTTO W III KWARTALE 2014 R. (zgodnie z ESA 2010) NAKŁADY INWESTYCYJNE W OKRESIE I IX 2014 R. BADANIE AKTYWNOŚCI EKONOMICZNEJ LUDNOŚCI (BAEL) W III KWARTALE 2014 R. 28 listopada 2014 r.

Bardziej szczegółowo

Komunikat o sytuacji społeczno-gospodarczej województwa opolskiego we wrześniu 2003 roku

Komunikat o sytuacji społeczno-gospodarczej województwa opolskiego we wrześniu 2003 roku Urząd Marszałkowski Województw a Opolskiego Departament Rozwoju Regionalnego Referat Badań i Analiz Strategicznych Komunikat o sytuacji społeczno-gospodarczej województwa opolskiego we wrześniu 2003 roku

Bardziej szczegółowo

Firma Oponiarska Dębica S.A.

Firma Oponiarska Dębica S.A. Firma Oponiarska Dębica S.A. Agenda Firma Oponiarska Dębica S.A. w skrócie Sytuacja na rynku Wyniki finansowe Inne wydarzenia w 1H 2015 r. Podsumowanie 2 Firma Oponiarska Dębica S.A. w skrócie Największy

Bardziej szczegółowo

Potencjał inwestycyjny w polskim sektorze budownictwa energetycznego sięga 30 mld euro

Potencjał inwestycyjny w polskim sektorze budownictwa energetycznego sięga 30 mld euro Kwiecień 2013 Katarzyna Bednarz Potencjał inwestycyjny w polskim sektorze budownictwa energetycznego sięga 30 mld euro Jedną z najważniejszych cech polskiego sektora energetycznego jest struktura produkcji

Bardziej szczegółowo

Opony zimowe Continental do samochodów ciężarowych i autobusów

Opony zimowe Continental do samochodów ciężarowych i autobusów Opony zimowe Continental do samochodów ciężarowych i autobusów Hanower, 30 października 2014 r. Standardowe opony do pojazdów użytkowych w warunkach zimowych często osiągają kres swoich możliwości. Pomimo

Bardziej szczegółowo

List intencyjny o strategicznym partnerstwie między AC SA. a Politechniką Białostocką

List intencyjny o strategicznym partnerstwie między AC SA. a Politechniką Białostocką Informacja prasowa Białystok, 1 grudnia 2012 List intencyjny o strategicznym partnerstwie między AC SA a Politechniką Białostocką W dniu 30.11.2012 r. w siedzibie Politechniki Białostockiej doszło do podpisania

Bardziej szczegółowo

Trendy w robotyzacji przemysłu w Polsce i na świecie.

Trendy w robotyzacji przemysłu w Polsce i na świecie. Trendy w robotyzacji przemysłu w Polsce i na świecie. Potrzeby rozwojowe światowego przemysłu powodują, że globalny popyt na roboty przemysłowe odznacza się tendencją wzrostową. W związku z tym, dynamiczny

Bardziej szczegółowo

SYTUACJA SPOŁECZNO EKONOMICZNA W ŁODZI

SYTUACJA SPOŁECZNO EKONOMICZNA W ŁODZI SYTUACJA I POŁOWA 2017 ŁÓDŹ GRUDZIEŃ 2017 SPIS TREŚCI LUDNOŚĆ WYNAGRODZENIA RYNEK PRACY - ZATRUDNIENIE RYNEK PRACY - BEZROBOCIE PRZEMYSŁ BUDOWNICTWO BUDOWNICTWO MIESZKANIOWE PODMIOTY GOSPODARKI NARODOWEJ

Bardziej szczegółowo

Goodyear FUELMAX GEN-2

Goodyear FUELMAX GEN-2 INFORMACJE O PRODUKTACH Goodyear FUELMAX GEN- Goodyear FUELMAX GEN- to nowa linia opon do samochodów ciężarowych na oś prowadzącą i napędową, przeznaczonych dla flot zajmujących się transportem międzyregionalnym

Bardziej szczegółowo

Działalność innowacyjna w Polsce

Działalność innowacyjna w Polsce GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Urząd Statystyczny w Szczecinie Warszawa, październik 2014 r. Informacja sygnalna WYNIKI BADAŃ GUS AKTYWNOŚĆ INNOWACYJNA Działalność innowacyjna to całokształt działań naukowych,

Bardziej szczegółowo

Rola przemysłu motoryzacyjnego w gospodarce Polski

Rola przemysłu motoryzacyjnego w gospodarce Polski www.pwc.com Rola przemysłu motoryzacyjnego w gospodarce Polski W kontekście "Priorytetów Polityki Przemysłowej 2015-2020+ Wrzesień 2015 r. Raport powstał na zlecenie i przy współpracy ze Związkiem Pracodawców

Bardziej szczegółowo

Branża leasingowa napędza rozwój MŚP. W ubiegłym roku sfinansowała 58,1 mld zł inwestycji

Branża leasingowa napędza rozwój MŚP. W ubiegłym roku sfinansowała 58,1 mld zł inwestycji Branża leasingowa napędza rozwój MŚP. W ubiegłym roku sfinansowała 58,1 mld zł inwestycji data aktualizacji: 2017.02.01 58,1 mld zł wyniosła łączna wartość aktywów sfinansowanych przez firmy leasingowe

Bardziej szczegółowo

SYTUACJA SPOŁECZNO EKONOMICZNA

SYTUACJA SPOŁECZNO EKONOMICZNA SYTUACJA SPOŁECZNO EKONOMICZNA W ŁODZI 2015 R. Łódź lipiec 2016 SPIS TREŚCI Ludność Wynagrodzenia Rynek pracy - zatrudnienie Rynek pracy - bezrobocie Przemysł Budownictwo Budownictwo mieszkaniowe Podmioty

Bardziej szczegółowo

1. PRODUKCJA PRZEMYSŁOWA W PODMIOTACH O LICZBIE PRACUJĄCYCH POWYŻEJ 9 OSÓB...2

1. PRODUKCJA PRZEMYSŁOWA W PODMIOTACH O LICZBIE PRACUJĄCYCH POWYŻEJ 9 OSÓB...2 OPOLSKI SYSTEM INFORMACJI SPOŁECZNO-GOSPODARCZEJ OPOLSKI SYSTEM INFORMACJI SPOŁECZNO-GOSPODARCZEJ WWW.OSISG.OPOLSKIE.PL WWW.OSISG.OPOLSKIE.PL Analiza określająca aktualną sytuację społeczno-gospodarczą

Bardziej szczegółowo

Opona Dunlop SP244 Nowy asortyment opon do naczep do transportu drogowego

Opona Dunlop SP244 Nowy asortyment opon do naczep do transportu drogowego Opona Dunlop SP244 Nowy asortyment opon do naczep do transportu drogowego Opony do naczep SP244 zostały opracowane z myślą o różnych zastosowaniach: począwszy od samochodów ciężarowych dostawczych, poprzez

Bardziej szczegółowo

ROMAN FEDAK Urząd Statystyczny w Zielonej Górze STATYSTYCZNY OBRAZ REGIONU I POGRANICZA POLSKO - NIEMIECKIEGO

ROMAN FEDAK Urząd Statystyczny w Zielonej Górze STATYSTYCZNY OBRAZ REGIONU I POGRANICZA POLSKO - NIEMIECKIEGO ROMAN FEDAK Urząd Statystyczny w Zielonej Górze STATYSTYCZNY OBRAZ REGIONU I POGRANICZA POLSKO - NIEMIECKIEGO KONFERENCJA: Lubuskie Forum Gospodarcze Łagów 24-25 września 2010 r. Opracowanie: Lubuski Ośrodek

Bardziej szczegółowo

SYTUACJA SPOŁECZNO EKONOMICZNA

SYTUACJA SPOŁECZNO EKONOMICZNA SYTUACJA SPOŁECZNO EKONOMICZNA W ŁODZI I POŁOWA 2016 R. Łódź listopad 2016 SPIS TREŚCI Ludność Wynagrodzenia Rynek pracy - zatrudnienie Rynek pracy - bezrobocie Przemysł Budownictwo Budownictwo mieszkaniowe

Bardziej szczegółowo

Firma Oponiarska DĘBICA S.A. Podsumowanie wyników po I kwartale 2011 r. Warszawa, 16 maja 2011 r.

Firma Oponiarska DĘBICA S.A. Podsumowanie wyników po I kwartale 2011 r. Warszawa, 16 maja 2011 r. Firma Oponiarska DĘBICA S.A. Podsumowanie wyników po I kwartale 2011 r. Warszawa, 16 maja 2011 r. (1) Agenda Executive summary Sytuacja na rynku Skonsolidowane wyniki finansowe Istotne wydarzenia w I kwartale

Bardziej szczegółowo

CSY S.A. Ul. Grunwaldzka Iława Tel.: Fax: IV kwartał 2010

CSY S.A. Ul. Grunwaldzka Iława Tel.: Fax: IV kwartał 2010 CSY S.A. Ul. Grunwaldzka 13 14-200 Iława Tel.: 89 648 21 31 Fax: 89 648 23 32 Email: csy@csy.ilawa.pl IV kwartał 2010 Raport kwartalny z działalności emitenta Iława, 10 luty 2011 SPIS TREŚCI: I. Wybrane

Bardziej szczegółowo

Bilansowe wyniki finansowe podmiotów gospodarczych za 2013 r.

Bilansowe wyniki finansowe podmiotów gospodarczych za 2013 r. Warszawa, 31.10.2014 r. Bilansowe wyniki finansowe podmiotów gospodarczych za 2013 r. Wartość aktywów badanych podmiotów 1) na dzień 31 grudnia 2013 r. wyniosła 2562,2 mld zł (o 5,3% więcej niż na koniec

Bardziej szczegółowo

KATALOG 2013 O P O N Y Z I M O W E

KATALOG 2013 O P O N Y Z I M O W E KATALO 2013 O P O N Y Z I M O W E SAMOCHODY OSOBOWE/SUV/VAN WITAMY W AEOLUS 2 NOWE OPONY AEOLUS DLACZEO OPONY AEOLUS? Producent opon AEOLUS oferuje wysokiej jakości opony osobowe, opony do SUVów i VANów.

Bardziej szczegółowo

Prognoza finansowa Grupy Motoricus S.A. na rok 2012

Prognoza finansowa Grupy Motoricus S.A. na rok 2012 Prognoza finansowa Grupy Motoricus S.A. na rok 2012 Przedstawiona prognoza została sporządzona na okres od 1 stycznia 2012 do 31 grudnia 2012 r. 1. Rynek motoryzacyjny - prognozy tendencji w 2012 r. Rynek

Bardziej szczegółowo

Polska branża motoryzacyjna w II połowie 2012 roku bieżąca kondycja i przewidywania na przyszłość

Polska branża motoryzacyjna w II połowie 2012 roku bieżąca kondycja i przewidywania na przyszłość Polska branża motoryzacyjna w II połowie 2012 roku bieżąca kondycja i przewidywania na przyszłość Branża motoryzacyjna to jeden z największych i najszybciej rozwijających się sektorów polskiej gospodarki.

Bardziej szczegółowo

Klasyfikacja technologii według EUROSTAT

Klasyfikacja technologii według EUROSTAT ul. Moniuszki 7/9 tel. /+42/ 230 15 50 90-101 Łódź fax /+42/ 230 15 51 www.cop.lodzkie.pl cop@cop.lodzkie.pl Załącznik nr 7 do Regulaminu konkursu numer RPLD.02.02.01-IP.02-10-032/18 Klasyfikacja technologii

Bardziej szczegółowo

SYTUACJA SPOŁECZNO EKONOMICZNA W ŁODZI. I POŁOWA 2018 r.

SYTUACJA SPOŁECZNO EKONOMICZNA W ŁODZI. I POŁOWA 2018 r. SYTUACJA SPOŁECZNO EKONOMICZNA W ŁODZI I POŁOWA 2018 r. SPIS TREŚCI 1 LUDNOŚĆ 2 3 4 5 6 7 8 9 10 WYNAGRODZENIA RYNEK PRACY - ZATRUDNIENIE RYNEK PRACY - BEZROBOCIE PRZEMYSŁ BUDOWNICTWO BUDOWNICTWO MIESZKANIOWE

Bardziej szczegółowo

CHARAKTERYSTYKA ŁÓDZKIEGO RYNKU PRACY NA KONIEC GRUDNIA 2009 ROKU

CHARAKTERYSTYKA ŁÓDZKIEGO RYNKU PRACY NA KONIEC GRUDNIA 2009 ROKU CHARAKTERYSTYKA ŁÓDZKIEGO RYNKU PRACY NA KONIEC GRUDNIA 2009 ROKU 1. SYTUACJA WŚRÓD PRACUJĄCYCH W SEKTORZE PRZEDSIĘBIORSTW W ŁODZI, NA KONIEC GRUDNIA 2009 ROKU. Liczba pracujących w sektorze przedsiębiorstw

Bardziej szczegółowo

SYTUACJA SPOŁECZNO EKONOMICZNA W ŁODZI ŁÓDŹ MAJ 2017

SYTUACJA SPOŁECZNO EKONOMICZNA W ŁODZI ŁÓDŹ MAJ 2017 W ŁODZI 2016 ŁÓDŹ MAJ 2017 SPIS TREŚCI LUDNOŚĆ WYNAGRODZENIA RYNEK PRACY - ZATRUDNIENIE RYNEK PRACY - BEZROBOCIE PRZEMYSŁ BUDOWNICTWO BUDOWNICTWO MIESZKANIOWE PODMIOTY GOSPODARKI NARODOWEJ HANDEL BEZPIECZEŃSTWO

Bardziej szczegółowo

Tabela 1. Liczba spółek z udziałem kapitału zagranicznego zarejestrowanych w województwie łódzkim (wg REGON) w VIII r.

Tabela 1. Liczba spółek z udziałem kapitału zagranicznego zarejestrowanych w województwie łódzkim (wg REGON) w VIII r. Projekt Rola bezpośrednich inwestycji zagranicznych w kształtowaniu aktualnego i przyszłego profilu gospodarczego województwa łódzkiego współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego

Bardziej szczegółowo

PRZYKŁADOWE STRONY. Sektor. budowlany. w Polsce 2016 Analiza regionalna. Analiza rynku i prognozy rozwoju na lata

PRZYKŁADOWE STRONY. Sektor. budowlany. w Polsce 2016 Analiza regionalna. Analiza rynku i prognozy rozwoju na lata PRZYKŁADOWE STRONY Sektor budowlany w Polsce 2016 Analiza regionalna Analiza rynku i prognozy rozwoju na lata 2016-2021 RYNEK BUDOWLANY OGÓŁEM Produkcja budowlano-montażowa Największy udział w produkcji

Bardziej szczegółowo

114,6. Statystyka Warszawy Nr 5/2018. Dynamika produkcji budowlano-montażowej INFORMACJE SYGNALNE r.

114,6. Statystyka Warszawy Nr 5/2018. Dynamika produkcji budowlano-montażowej INFORMACJE SYGNALNE r. INFORMACJE SYGNALNE Statystyka Warszawy Nr 5/2018 28.06.2018 r. 114,6 Dynamika produkcji budowlano-montażowej r/r W maju 2018 r. przeciętne zatrudnienie w sektorze przedsiębiorstw było o 2,6% wyższe w

Bardziej szczegółowo

Kogeneracja Trigeneracja

Kogeneracja Trigeneracja enervigotm to zespół wykwalifikowanych inżynierów wyspecjalizowanych w obszarze efektywności energetycznej z wykorzystaniem technologii kogeneracji i trigeneracji. Kogeneracja Trigeneracja Tradycje lotniczne

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Studiów Makroekonomicznych i Finansów Warszawa, 10 września 2013 r. Działalność przedsiębiorstw leasingowych w 2012 roku W badaniu uczestniczyło 125 przedsiębiorstw

Bardziej szczegółowo

Prezentacja prognoz wyników na 2012 r.

Prezentacja prognoz wyników na 2012 r. Prezentacja prognoz wyników na 2012 r. Warszawa, kwiecieo 2012 r. Zakres prezentacji Niniejsza prezentacja opracowana została przez Zarząd spółki Motoricus S.A., w związku z publikacją prognoz wyników

Bardziej szczegółowo

SYTUACJA SPOŁECZNO EKONOMICZNA W ŁODZI 2017 R.

SYTUACJA SPOŁECZNO EKONOMICZNA W ŁODZI 2017 R. SYTUACJA SPOŁECZNO EKONOMICZNA W ŁODZI 2017 R. SPIS TREŚCI 1.LUDNOŚĆ 2. WYNAGRODZENIA 3. RYNEK PRACY - ZATRUDNIENIE 4. RYNEK PRACY - BEZROBOCIE 5. PRZEMYSŁ 6. BUDOWNICTWO 7. BUDOWNICTWO MIESZKANIOWE 8.

Bardziej szczegółowo

Informacja prasowa. BASF: Znaczny wzrost zysku w drugim kwartale, poprawa perspektyw na 2017 r. Drugi kwartał 2017 r.: Perspektywy na 2017 r.

Informacja prasowa. BASF: Znaczny wzrost zysku w drugim kwartale, poprawa perspektyw na 2017 r. Drugi kwartał 2017 r.: Perspektywy na 2017 r. Informacja prasowa BASF: Znaczny wzrost zysku w drugim kwartale, poprawa perspektyw na 2017 r. Drugi kwartał 2017 r.: Sprzedaż: 16,3 mld euro (wzrost o 12%) Zysk (EBIT) przed pozycjami nadzwyczajnymi:

Bardziej szczegółowo

Komunikat na temat uwarunkowań społeczno gospodarczych funkcjonowania przedsiębiorstw w kraju i województwie warmińsko - mazurskim

Komunikat na temat uwarunkowań społeczno gospodarczych funkcjonowania przedsiębiorstw w kraju i województwie warmińsko - mazurskim Komunikat na temat uwarunkowań społeczno gospodarczych funkcjonowania przedsiębiorstw w kraju i województwie warmińsko - mazurskim Kwiecień 2016 1. Rynek pracy w województwie warmińsko-mazurskim Liczba

Bardziej szczegółowo

PREZENTACJA WYNIKOWA za I kwartał 2018 rok. 18 maja 2018

PREZENTACJA WYNIKOWA za I kwartał 2018 rok. 18 maja 2018 PREZENTACJA WYNIKOWA za I kwartał 2018 rok 18 maja 2018 1. PODSUMOWANIE IQ18 2. PRODUKTY I RYNEK 3. BIZNES 4. WYNIKI FINANSOWE Grupa PCC EXOL w I kwartale 2018 roku Grupa zakończyła miniony kwartał zyskiem

Bardziej szczegółowo

ZA5470. Flash Eurobarometer 315 (Attitudes of European Entrepreneurs Towards Eco-innovation) Country Specific Questionnaire Poland

ZA5470. Flash Eurobarometer 315 (Attitudes of European Entrepreneurs Towards Eco-innovation) Country Specific Questionnaire Poland ZA5470 Flash Eurobarometer 315 (Attitudes of European Entrepreneurs Towards Eco-innovation) Country Specific Questionnaire Poland FL315 Attitudes of European entrepreneurs towards eco innovation Flash

Bardziej szczegółowo

LP SEKCJA DZIAŁ GRUPA KLASA PODKLASA NAZWA GRUPOWANIA TYP. 1 SEKCJA C 20 20.1 20.11 20.11.Z Produkcja gazów technicznych Medium-high-technology

LP SEKCJA DZIAŁ GRUPA KLASA PODKLASA NAZWA GRUPOWANIA TYP. 1 SEKCJA C 20 20.1 20.11 20.11.Z Produkcja gazów technicznych Medium-high-technology Lista działalności (wytwórczych i usługowych) z zakresu wysokich i średnio-wysokich technologii LP SEKCJA DZIAŁ GRUPA KLASA PODKLASA NAZWA GRUPOWANIA TYP 1 SEKCJA C 20 20.1 20.11 20.11.Z Produkcja gazów

Bardziej szczegółowo

Podsumowanie wyników spółki za 2018 rok

Podsumowanie wyników spółki za 2018 rok Podsumowanie wyników spółki za 2018 rok Agenda Firma Oponiarska Dębica S.A. w skrócie Sytuacja na rynku Wyniki finansowe Istotne wydarzenia w 2018 r. Podsumowanie 2 Firma Oponiarska Dębica S.A. w skrócie

Bardziej szczegółowo

Bilansowe wyniki finansowe podmiotów gospodarczych za 2015 r.

Bilansowe wyniki finansowe podmiotów gospodarczych za 2015 r. GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Opracowanie sygnalne Warszawa, data 24.10.2016 r. Bilansowe wyniki finansowe podmiotów gospodarczych za 2015 r. Wartość aktywów (pasywów) badanych podmiotów 1 na dzień 31 grudnia

Bardziej szczegółowo

Instytut Keralla Research Raport sygnalny Sygn /271

Instytut Keralla Research Raport sygnalny Sygn /271 Instytut Keralla Research Raport sygnalny Sygn. 13.09.2016/271 2016 1.1. Małe, średnie i duże firmy w 2015 roku Jak wynika z danych GUS, liczba firm zatrudniających w 2015 roku co najmniej 10 osób wyniosła

Bardziej szczegółowo

Lista działalności (wytwórczych i usługowych) z zakresu wysokich i średnio-wysokich technologii

Lista działalności (wytwórczych i usługowych) z zakresu wysokich i średnio-wysokich technologii Lista działalności (wytwórczych i usługowych) z zakresu wysokich i średnio-wysokich technologii LP SEKCJA DZIAŁ GRUPA KLASA PODKLASA NAZWA GRUPOWANIA TYP 1 SEKCJA C 20 20.1 20.11 20.11.Z Produkcja gazów

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK PO ZASTOSOWANIACH MERCEDES-BENZ POJAZDY CIĘŻAROWE I AUTOBUSY MAJ 2018

PRZEWODNIK PO ZASTOSOWANIACH MERCEDES-BENZ POJAZDY CIĘŻAROWE I AUTOBUSY MAJ 2018 PRZEWODNIK PO ZASTOSOWANIACH MERCEDES-BENZ POJAZDY CIĘŻAROWE I AUTOBUSY MAJ 2018 FIRMA BRIDGESTONE EKSCYTUJĄCA DROGA ŚWIATOWEGO LIDERA PRODUKCJI OPON. Na początku lat pięćdziesiątych firma Bridgestone

Bardziej szczegółowo

Oś Priorytetowa 6 RYNEK PRACY Działanie 6.3 Samozatrudnienie i przedsiębiorczość Poddziałanie Samozatrudnienie i przedsiębiorczość

Oś Priorytetowa 6 RYNEK PRACY Działanie 6.3 Samozatrudnienie i przedsiębiorczość Poddziałanie Samozatrudnienie i przedsiębiorczość Załącznik nr 3 do Regulaminu Rekrutacji Sekcje PKD przyporządkowane do branż zidentyfikowanych jako branże o największym potencjale rozwojowym i/lub branż strategicznych dla regionu (w ramach smart specialisation).

Bardziej szczegółowo

Raport na temat działalności eksportowej europejskich przedsiębiorstw z sektora MSP

Raport na temat działalności eksportowej europejskich przedsiębiorstw z sektora MSP Raport na temat działalności Raport na temat działalności eksportowej europejskich przedsiębiorstw z sektora MSP Kierunki eksportu i importu oraz zachowania MSP w Europie Lipiec 2015 European SME Export

Bardziej szczegółowo

Sytuacja społeczno-ekonomiczna w Łodzi

Sytuacja społeczno-ekonomiczna w Łodzi Departament Prezydenta Urząd Miasta Łodzi Biuro Strategii Miasta Sytuacja społeczno-ekonomiczna w Łodzi 2013 rok Łódź MAJ 2014 Spis Treści 1. ŁÓDŹ NA TLE WOJEWÓDZTWA... 3 2. RYNEK PRACY... 5 3. WYNAGRODZENIA...

Bardziej szczegółowo

Do pozytywnych sygnałów płynących

Do pozytywnych sygnałów płynących Przemysł chemiczny ADAM DUDZICZ, LECH WINIOWSKI Wyniki gospodarcze przemysłu chemicznego w Polsce i Unii Europejskiej po I półroczu 2010 W II kwartale 2010 po ostrej zimie nastąpiło silne odbicie wzrostu

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Pracy MONITORING RYNKU PRACY

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Pracy MONITORING RYNKU PRACY Materiały na konferencję prasową w dniu 21 grudnia 2012 r. GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Pracy MONITORING RYNKU PRACY POPYT NA PRACĘ W III KWARTALE 2012 ROKU PODSTAWOWE WYNIKI BADANIA III kwartał

Bardziej szczegółowo

Działalność przedsiębiorstw leasingowych w 2013 roku

Działalność przedsiębiorstw leasingowych w 2013 roku GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Studiów Makroekonomicznych i Finansów Warszawa, 10 września 2014 r. Działalność przedsiębiorstw leasingowych w 2013 roku Badaniem objęte zostały 123 przedsiębiorstwa

Bardziej szczegółowo

Firma Oponiarska DĘBICA S.A.

Firma Oponiarska DĘBICA S.A. Firma Oponiarska DĘBICA S.A. Podsumowanie wyników II kwartału 2008 r. Warszawa, 1 sierpnia 2008 r. T.C. DĘBICA S.A. (1) Agenda Executive summary Sytuacja na rynku oponiarskim Skonsolidowane wyniki finansowe

Bardziej szczegółowo

Departament Prezydenta Urząd Miasta Łodzi. Biuro Strategii Miasta. Sytuacja społeczno-ekonomiczna w Łodzi. I połowa 2013 roku.

Departament Prezydenta Urząd Miasta Łodzi. Biuro Strategii Miasta. Sytuacja społeczno-ekonomiczna w Łodzi. I połowa 2013 roku. Departament Prezydenta Urząd Miasta Łodzi Biuro Strategii Miasta Sytuacja społeczno-ekonomiczna w Łodzi I połowa 2013 roku Łódź listopad 2013 Spis Treści 1. ŁÓDŹ NA TLE WOJEWÓDZTWA... 3 2. RYNEK PRACY...

Bardziej szczegółowo

BRANŻA OKIEN I DRZWI W POLSCE W I PÓŁROCZU 2018 ROKU. Raport CAB dla uczestników OFS2018

BRANŻA OKIEN I DRZWI W POLSCE W I PÓŁROCZU 2018 ROKU. Raport CAB dla uczestników OFS2018 BRANŻA OKIEN I DRZWI W POLSCE W I PÓŁROCZU 2018 ROKU Raport CAB dla uczestników OFS2018 1 OKNA PRODUKCJA PRODUKCJA OKIEN W I półroczu 2018 roku w Polsce wyprodukowano 6,87 mln okien, czyli o 4,8% więcej

Bardziej szczegółowo

Promotech. Rekordowe przychody i nowy etap rozwoju

Promotech. Rekordowe przychody i nowy etap rozwoju Promotech. Rekordowe przychody i nowy etap rozwoju Ponad 54,7 mln zł przychodów osiągnął w 2017 r. białostocki Promotech o 12,6 proc. więcej w stosunku do roku poprzedniego. W najbliższych latach spółka

Bardziej szczegółowo

Międzynarodowe Targi Górnictwa, Przemysłu Energetycznego i Hutniczego KATOWICE 2015. Konferencja: WĘGIEL TANIA ENERGIA I MIEJSCA PRACY.

Międzynarodowe Targi Górnictwa, Przemysłu Energetycznego i Hutniczego KATOWICE 2015. Konferencja: WĘGIEL TANIA ENERGIA I MIEJSCA PRACY. Międzynarodowe Targi Górnictwa, Przemysłu Energetycznego i Hutniczego KATOWICE 2015 Konferencja: WĘGIEL TANIA ENERGIA I MIEJSCA PRACY Wprowadzenie Janusz Olszowski Górnicza Izba Przemysłowo-Handlowa Produkcja

Bardziej szczegółowo

BEST OF EAST FOR EASTER PARTNERSHIP

BEST OF EAST FOR EASTER PARTNERSHIP 5 th International Forum SPECIAL FORUM & EXHIBITION BEST OF EAST FOR EASTER PARTNERSHIP Challenges and Opportunities for Collaboration European Union Poland Eastern Europe Countries November 28-30, 2011

Bardziej szczegółowo

Firma Oponiarska DĘBICA S.A.

Firma Oponiarska DĘBICA S.A. Firma Oponiarska DĘBICA S.A. Podsumowanie wyników I kwartału 2008 r. Warszawa, 29 kwietnia 2008 r. T.C. DĘBICA S.A. (1) Agenda Executive summary Sytuacja na rynku Skonsolidowane wyniki finansowe Perspektywy

Bardziej szczegółowo

Trzecia generacja opon Continental do transportu towarów

Trzecia generacja opon Continental do transportu towarów Trzecia generacja opon Continental do transportu towarów Hanower, 23 września 2014 r. Rodzina produktów Conti EcoPlus do użytkowania na autostradach Conti Hybrid na potrzeby transportu regionalnego Conti

Bardziej szczegółowo

Prezentacja wynikowa Grupa PCC Rokita. 3 listopada 2016 r.

Prezentacja wynikowa Grupa PCC Rokita. 3 listopada 2016 r. Prezentacja wynikowa Grupa PCC Rokita 3 listopada 2016 r. Grupa PCC Rokita Podsumowanie trzech kwartałów 2016 Bardzo dobre wyniki Inwestycje Wybrane dane finansowe GRUPA PCC ROKITA Rentowny producent wyrobów

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Pracy i Warunków Życia POPYT NA PRACĘ W I PÓŁROCZU 2008 ROKU

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Pracy i Warunków Życia POPYT NA PRACĘ W I PÓŁROCZU 2008 ROKU GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Pracy i Warunków Życia MONITORING RYNKU PRACY POPYT NA PRACĘ W I PÓŁROCZU 2008 ROKU Uwagi ogólne Od 2007 roku badanie popytu na pracę ma charakter reprezentacyjny

Bardziej szczegółowo

WITRYNA STATYSTYCZNA CHEMII 2017/2

WITRYNA STATYSTYCZNA CHEMII 2017/2 WITRYNA STATYSTYCZNA CHEMII 2017/2 Wyniki branż przemysłu chemicznego w 2016 roku W poprzednich miesiącach GUS ogłosił szereg danych statystycznych odnośnie do wyników, jakie osiągnął przemysł, w tym przemysł

Bardziej szczegółowo

w drodze na NewConnect

w drodze na NewConnect w drodze na NewConnect Siedziba: Dąbrowa Górnicza Strona internetowa: www.bioerg.pl Kapitał zakładowy: 850.000 zł Łączna liczba akcji: 8.500.000 Nowa emisja: 8.500.000 akcji Cena emisyjna: 0,40 zł za akcję

Bardziej szczegółowo

Jakie będą ceny środków produkcji dla rolnictwa?

Jakie będą ceny środków produkcji dla rolnictwa? https://www. Jakie będą ceny środków produkcji dla rolnictwa? Autor: Ewa Ploplis Data: 5 czerwca 2017 Podwyższone ceny środków produkcji dla rolnictwa są wynikiem obserwowanego sezonowego wzrostu popytu

Bardziej szczegółowo

KOMUNIKAT PRASOWY PRZEDZIAŁ CENOWY DLA AKCJI KOMPUTRONIK S.A. USTALONY NA POZIOMIE OD 35 ZŁ DO 39,10 ZŁ

KOMUNIKAT PRASOWY PRZEDZIAŁ CENOWY DLA AKCJI KOMPUTRONIK S.A. USTALONY NA POZIOMIE OD 35 ZŁ DO 39,10 ZŁ KOMUNIKAT PRASOWY 22 czerwca 2007 PRZEDZIAŁ CENOWY DLA AKCJI KOMPUTRONIK S.A. USTALONY NA POZIOMIE OD 35 ZŁ DO 39,10 ZŁ Przedział Ceny Emisyjnej Akcji Serii C oraz Ceny Sprzedaży Akcji Sprzedawanych w

Bardziej szczegółowo

Energetyka odnawialna w procesie inwestycyjnym budowy zakładu. Znaczenie energii odnawialnej dla bilansu energetycznego

Energetyka odnawialna w procesie inwestycyjnym budowy zakładu. Znaczenie energii odnawialnej dla bilansu energetycznego Energetyka odnawialna w procesie inwestycyjnym budowy zakładu Znaczenie energii odnawialnej dla bilansu energetycznego Znaczenie energii odnawialnej dla bilansu energetycznego Wzrost zapotrzebowania na

Bardziej szczegółowo

Firma Oponiarska Dębica S.A.

Firma Oponiarska Dębica S.A. Firma Oponiarska Dębica S.A. Agenda Firma Oponiarska Dębica S.A. w skrócie Sytuacja na rynku Wyniki finansowe Inne wydarzenia w III kwartale 2015 r. Podsumowanie 2 Firma Oponiarska Dębica S.A. w skrócie

Bardziej szczegółowo

URZĄD STATYSTYCZNY W SZCZECINIE

URZĄD STATYSTYCZNY W SZCZECINIE URZĄD STATYSTYCZNY W SZCZECINIE Opracowania sygnalne Szczecin, styczeń 2010 r. DZIAŁALNOŚĆ INNOWACYJNA PRZEDSIĘBIORSTW W LATACH 2006-2008 W WOJEWÓDZTWIE ZACHODNIOPOMORSKIM Wyniki badania działalności innowacyjnej

Bardziej szczegółowo

CHARAKTERYSTYKA ŁÓDZKIEGO RYNKU PRACY NA KONIEC WRZEŚNIA 2009 ROKU

CHARAKTERYSTYKA ŁÓDZKIEGO RYNKU PRACY NA KONIEC WRZEŚNIA 2009 ROKU CHARAKTERYSTYKA ŁÓDZKIEGO RYNKU PRACY NA KONIEC WRZEŚNIA 2009 ROKU 1. SYTUACJA WŚRÓD PRACUJĄCYCH W SEKTORZE PRZEDSIĘBIORSTW W ŁODZI, NA KONIEC WRZEŚNIA 2009 ROKU. Liczba pracujących w sektorze przedsiębiorstw

Bardziej szczegółowo

EWE energia przyszłości. EWE. Nasza energia. Wasza przedsiębiorczość.

EWE energia przyszłości. EWE. Nasza energia. Wasza przedsiębiorczość. EWE energia przyszłości EWE. Nasza energia. Wasza przedsiębiorczość. Witamy w EWE! Do prowadzenia biznesu potrzebna jest energia. Zarówno w przenośni, jak i dosłownie bez jej dostaw przedsiębiorstwo nie

Bardziej szczegółowo

TECHNOLOGIA RECYKLINGU TECNOFER

TECHNOLOGIA RECYKLINGU TECNOFER TECHNOLOGIA RECYKLINGU TECNOFER ZAPRASZAMY DO ŚWIATA TECNOFER Polityka naszej firmy odzwierciedla pewne wartości takie jak odwaga i intelektualna dociekliwość, które są inspiracją dla egzystencji oraz

Bardziej szczegółowo

TECHNOLOGIA RECYKLINGU TECNOFER

TECHNOLOGIA RECYKLINGU TECNOFER TECHNOLOGIA RECYKLINGU TECNOFER ZAPRASZAMY DO ŚWIATA TECNOFER W obliczu wyzwań o ochronę środowiska - emisje zanieczyszczeń, zmiany klimatyczne, ograniczona dostępność wody, inne zasoby nieodnawialne i

Bardziej szczegółowo

Raport kwartalny z działalności emitenta

Raport kwartalny z działalności emitenta CSY S.A. Ul. Grunwaldzka 13 14-200 Iława Tel.: 89 648 21 31 Fax: 89 648 23 32 Email: csy@csy.ilawa.pl III kwartał 2012 Raport kwartalny z działalności emitenta Iława, 14 listopada 2012 SPIS TREŚCI: I.

Bardziej szczegółowo

Kim jesteśmy. Struktura akcjonariatu PKN ORLEN na dzień 31 grudnia 2008 roku. Struktura akcjonariatu PKN ORLEN na dzień 22 lipca 2009 roku

Kim jesteśmy. Struktura akcjonariatu PKN ORLEN na dzień 31 grudnia 2008 roku. Struktura akcjonariatu PKN ORLEN na dzień 22 lipca 2009 roku rob_pl_o_nas_kim_jestesmy_2008 Kim jesteśmy Jesteśmy jedną z największych korporacji przemysłu naftowego w Europie Środkowo-Wschodniej. Zajmujemy się przerobem ropy naftowej na benzyny bezołowiowe, olej

Bardziej szczegółowo

PRZYKŁADOWE STRONY. Sektor. budowlany. w Polsce, I połowa Analiza rynku i prognozy rozwoju na lata

PRZYKŁADOWE STRONY. Sektor. budowlany. w Polsce, I połowa Analiza rynku i prognozy rozwoju na lata PRZYKŁADOWE STRONY Sektor budowlany w Polsce, I połowa 2016 Analiza rynku i prognozy rozwoju na lata 2016-2021 OGÓLNA SYTUACJA NA POLSKIM RYNKU BUDOWLANYM Wielkość rynku budowlanego Po jednocyfrowych spadkach

Bardziej szczegółowo

Wyniki Grupy PEKAES w III kwartale 2014 r. 13 listopada 2014 r.

Wyniki Grupy PEKAES w III kwartale 2014 r. 13 listopada 2014 r. Wyniki Grupy PEKAES w III kwartale r. 13 listopada r. AGENDA Kluczowe informacje za III kwartał roku Otoczenie ekonomiczne PEKAES Wyniki finansowe za III kwartał roku Informacje dodatkowe 2 PEKAES w III

Bardziej szczegółowo

CHARAKTERYSTYKA ŁÓDZKIEGO RYNKU PRACY NA DZIEŃ 30 CZERWCA 2011 ROKU

CHARAKTERYSTYKA ŁÓDZKIEGO RYNKU PRACY NA DZIEŃ 30 CZERWCA 2011 ROKU CHARAKTERYSTYKA ŁÓDZKIEGO RYNKU PRACY NA DZIEŃ 30 CZERWCA 2011 ROKU I. SYTUACJA WŚRÓD PRACUJĄCYCH W SEKTORZE PRZEDSIĘBIORSTW W ŁODZI, NA KONIEC CZERWCA 2011 ROKU. Liczba ogółem pracujących w sektorze przedsiębiorstw

Bardziej szczegółowo

PZPO: Jak wybrać dobre opony?

PZPO: Jak wybrać dobre opony? PZPO: Jak wybrać dobre opony? data aktualizacji: 2018.03.14 Jak dobrać opony do rodzaju samochodu? Co oznaczają symbole i etykiety na oponach? Dlaczego opony używane to hazard na drodze? Jak obniżyć poziom

Bardziej szczegółowo

Wartości opałowe (WO) i wskaźniki emisji CO 2 (WE) w roku 2006 do raportowania w ramach Wspólnotowego Systemu Handlu Uprawnieniami do Emisji za rok

Wartości opałowe (WO) i wskaźniki emisji CO 2 (WE) w roku 2006 do raportowania w ramach Wspólnotowego Systemu Handlu Uprawnieniami do Emisji za rok Wartości opałowe (WO) i wskaźniki emisji CO 2 (WE) w roku 2006 do raportowania w ramach Wspólnotowego Systemu Handlu Uprawnieniami do Emisji za rok 2009 Prezentowane tabele zawierają dane na temat wartości

Bardziej szczegółowo

Wpływ robotyzacji na konkurencyjność polskich przedsiębiorstw. Krzysztof Łapiński. Warszawa, 20 września 2016 r. Świat

Wpływ robotyzacji na konkurencyjność polskich przedsiębiorstw. Krzysztof Łapiński. Warszawa, 20 września 2016 r. Świat Wpływ robotyzacji na konkurencyjność polskich przedsiębiorstw Krzysztof Łapiński Warszawa, 2 września 216 r. Świat Globalna sprzedaż robotów przemysłowych w latach 21 215 (w tys. sztuk) 3 25 2 15 1 5 78

Bardziej szczegółowo

POMPY CIEPŁA Analiza rynku Wykres 1

POMPY CIEPŁA Analiza rynku Wykres 1 POMPY CIEPŁA Analiza rynku W Polsce dominującą rolę w produkcji energii elektrycznej odgrywa węgiel ( jego udział w globalnej wielkości mocy zainstalowanej w naszym kraju w 2005 roku wynosił 95%). Struktura

Bardziej szczegółowo

naniosłem drobne poprawki: Podsumowanie wyników spółki za 2015 rok

naniosłem drobne poprawki: Podsumowanie wyników spółki za 2015 rok naniosłem drobne poprawki: Podsumowanie wyników spółki za 2015 rok naniosłem drobne poprawki: Agenda Firma Oponiarska Dębica S.A. w skrócie Sytuacja na rynku Wyniki finansowe Istotne wydarzenia w 2015

Bardziej szczegółowo

LISTA WSKAŹNIKÓW OGÓLNYCH I ICH DEKOMPOZYCJA

LISTA WSKAŹNIKÓW OGÓLNYCH I ICH DEKOMPOZYCJA Pole C Gospodarstwo, kapitał, kreatywność, technologie LISTA WSKAŹNIKÓW OGÓLNYCH I ICH DEKOMPOZYCJA przygotowana przez Warszawa, 25 lipca 2005 r. Wstęp Niniejszy dokument prezentuje listę wskaźników ogólnych

Bardziej szczegółowo

Handel zagraniczny Polska-Japonia :48:49

Handel zagraniczny Polska-Japonia :48:49 Handel zagraniczny Polska-Japonia 2013-09-02 07:48:49 2 W 2012 r. w handlu pomiędzy Polską i Japonią odnotowano znaczny spadek obrotów do poziomu 2,7 mld USD (w porównaniu z 3,3 mld USD w 2011 r.). Wynik

Bardziej szczegółowo

Przemysł spożywczy w Polsce analiza z wykorzystaniem tablic przepływów międzygałęziowych

Przemysł spożywczy w Polsce analiza z wykorzystaniem tablic przepływów międzygałęziowych Przemysł spożywczy w Polsce analiza z wykorzystaniem tablic przepływów międzygałęziowych Zakład Ekonomiki Przemysłu Spożywczego Warszawa, 21 kwietnia 2017 r. Plan wystąpienia Bilans tworzenia i rozdysponowania

Bardziej szczegółowo

Raport kwartalny z działalności emitenta

Raport kwartalny z działalności emitenta CSY S.A. Ul. Grunwaldzka 13 14-200 Iława Tel.: 89 648 21 31 Fax: 89 648 23 32 Email: csy@csy.ilawa.pl I kwartał 2012 Raport kwartalny z działalności emitenta Iława, 14 maja 2012 SPIS TREŚCI: I. Wybrane

Bardziej szczegółowo

Informacja prasowa. Sprzedaż i zysk BASF znacznie wzrosły w trzecim kwartale 2017 roku. III kwartał 2017:

Informacja prasowa. Sprzedaż i zysk BASF znacznie wzrosły w trzecim kwartale 2017 roku. III kwartał 2017: Informacja prasowa Sprzedaż i zysk BASF znacznie wzrosły w trzecim kwartale 2017 roku III kwartał 2017: 25 października 2017 Kontakt Wojciech Krzywicki Tel.: 22 5709-740 wojciech.krzywicki@basf.com Sprzedaż

Bardziej szczegółowo

ORZEŁ S.A. prowadzi działalność na rynku recyklingu opon od 2002 roku. Aktywność ta dotyczy takich obszarów jak:

ORZEŁ S.A. prowadzi działalność na rynku recyklingu opon od 2002 roku. Aktywność ta dotyczy takich obszarów jak: O FIRMIE ORZEŁ S.A. prowadzi działalność na rynku recyklingu opon od 2002 roku. Aktywność ta dotyczy takich obszarów jak: - rynek opon zużytych jako surowiec używany przez Zakład Produkcji Granulatu Gumowego;

Bardziej szczegółowo

Poznaj Segment OXO. Kędzierzyn-Koźle, czerwiec 2018

Poznaj Segment OXO. Kędzierzyn-Koźle, czerwiec 2018 Poznaj Segment OXO Kędzierzyn-Koźle, czerwiec 2018 Grupa Azoty S.A. Jesteśmy częścią Grupy Azoty Grupa Azoty S.A. Grupy Azoty najważniejsze spółki Grupa Azoty S.A. w skrócie Jedna z największych firm chemicznych

Bardziej szczegółowo

w mld USD MOFCOM UNCTAD SAFE Źródło: Opracowanie własne na podstawie danych MOFCOM, UNCTAD i SAFE.

w mld USD MOFCOM UNCTAD SAFE Źródło: Opracowanie własne na podstawie danych MOFCOM, UNCTAD i SAFE. A. BEZPOŚREDNI 1. Poprzez działalność produkcyjną lub usługową import technologii ze spółki macierzystej i wykorzystywanie jej w procesie produkcyjnym prowadzenie działalności w branżach wysokiej techniki

Bardziej szczegółowo

Elektroenergetyka w Polsce Z wyników roku 2013 i nie tylko osądy bardzo autorskie

Elektroenergetyka w Polsce Z wyników roku 2013 i nie tylko osądy bardzo autorskie Elektroenergetyka w Polsce 2014. Z wyników roku 2013 i nie tylko osądy bardzo autorskie Autor: Herbert Leopold Gabryś ("Energetyka" - czerwiec 2014) Na sytuację elektroenergetyki w Polsce w decydujący

Bardziej szczegółowo

Elektryczny autobus owocem współpracy PW i konsorcjum Polski E-BUS.

Elektryczny autobus owocem współpracy PW i konsorcjum Polski E-BUS. Elektryczny autobus owocem współpracy PW i konsorcjum Polski E-BUS. Politechnika Warszawska podpisała umowę z Konsorcjum Polski E- BUS, reprezentowanym przez URSUS BUS S.A., na opracowanie projektu bezemisyjnego,

Bardziej szczegółowo

Łatwy dostęp do potrzebnych informacji.

Łatwy dostęp do potrzebnych informacji. Łatwy dostęp do potrzebnych informacji. Pozyskiwanie większej ilości istotnych informacji mniejszym kosztem. Ta myśl napędza naszą innowacyjność od początku istnienia firmy Frauscher. Aby zapewnić łatwy

Bardziej szczegółowo

Regionalna Strategia Innowacji Województwa Kujawsko-Pomorskiego Inteligentne specjalizaje

Regionalna Strategia Innowacji Województwa Kujawsko-Pomorskiego Inteligentne specjalizaje Regionalna Strategia Innowacji Województwa Kujawsko-Pomorskiego Inteligentne specjalizaje Toruń, 13.12.2012 Co oznacza inteligentna specjalizacja? Inteligentna specjalizacja to: identyfikowanie wyjątkowych

Bardziej szczegółowo

Komisja Papierów Wartościowych i Giełd

Komisja Papierów Wartościowych i Giełd 1 SKRÓCONE SPRAWOZDANIE FINANSOWE 2 3 4 INFORMACJA DODATKOWA DO RAPORTU ZA I KWARTAL 2006 (zgodnie z 91 ust. 4 Rozporządzenia Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 października 2005 r. - Dz. U. Nr 209,

Bardziej szczegółowo

Firma Oponiarska Dębica S.A.

Firma Oponiarska Dębica S.A. Firma Oponiarska Dębica S.A. Agenda Executive summary Sytuacja na rynku Skonsolidowane wyniki finansowe Istotne wydarzenia w IV kw. 2012 r. Opony UHP z Dębicy 2 Executive Summary Zysk netto w wysokości

Bardziej szczegółowo

CHARAKTERYSTYKA ŁÓDZKIEGO RYNKU PRACY NA DZIEŃ 31 MARCA 2011 ROKU

CHARAKTERYSTYKA ŁÓDZKIEGO RYNKU PRACY NA DZIEŃ 31 MARCA 2011 ROKU CHARAKTERYSTYKA ŁÓDZKIEGO RYNKU PRACY NA DZIEŃ 31 MARCA 2011 ROKU I. SYTUACJA WŚRÓD PRACUJĄCYCH W SEKTORZE PRZEDSIĘBIORSTW W ŁODZI, NA KONIEC MARCA 2011 ROKU Liczba ogółem pracujących w sektorze przedsiębiorstw

Bardziej szczegółowo

Wykres 1 EBIT i EBITDA w pierwszym kwartale lat 2010, 2011 i 2012

Wykres 1 EBIT i EBITDA w pierwszym kwartale lat 2010, 2011 i 2012 KOMENTARZ ZARZĄDU NA TEMAT CZYNNIKÓW I ZDARZEŃ KTÓRE MIAŁY WPŁYW NA OSIĄGNIETE WYNIKI FINANSOWE Niniejszy raport prezentuje wybrane dane bilansu oraz rachunku zysków i strat, przepływy pieniężne i wskaźniki

Bardziej szczegółowo

Obraz regionalnego rynku pracy w świetle danych GUS oraz badań własnych pracodawców

Obraz regionalnego rynku pracy w świetle danych GUS oraz badań własnych pracodawców Spotkanie robocze z pracownikami PUP odpowiedzialnymi za realizację badań pracodawców w w ramach projektu Rynek Pracy pod Lupą Obraz regionalnego rynku pracy w świetle danych GUS oraz badań własnych pracodawców

Bardziej szczegółowo