Odpowiedzialność kadry zarządzającej spółek kapitałowych

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Odpowiedzialność kadry zarządzającej spółek kapitałowych"

Transkrypt

1 Pełnienie funkcji w zarządzie spółki akcyjnej lub spółki z o.o. oznacza sprawowanie dużej władzy, możliwość decydowania we wszystkich sprawach spółki. To niemal codziennie podejmowanie decyzji w kluczowych sprawach, dające możliwość realnego wpływania na los samej spółki i prowadzonych projektów. Przepisy bardzo szeroko zakreślają odpowiedzialność członków zarządów spółek. To odpowiedzialność, od której nie można się uchylić, a konsekwencje dla członka zarządu mogą być naprawdę dotkliwe. W niniejszej książce zostały omówione zasady regulujące odpowiedzialność za decyzje podejmowane przy zarządzaniu spółkami kapitałowymi. Przedstawiono w niej zagadnienia odpowiedzialności z punktu widzenia: n prawa cywilnego, n prawa karnego, n zasad rachunkowości, n odpowiedzialności za zobowiązania publicznoprawne, a także reguły rządzące odpowiedzialnością przy upadłości spółek. Przejrzysty podział treści i liczne przykłady ułatwią: właściwą interpretację przepisów, n prawidłowe diagnozowanie ewentualnych problemów oraz n wybór optymalnych, zgodnych z literą prawa rozwiązań. n Publikacja została przygotowana przez zespół doświadczonych praktyków, na co dzień zajmujących się doradzaniem zarządom spółek w prowadzeniu działalności w taki sposób, by przestrzegać obowiązujących przepisów i nie narażać się na odpowiedzialność związaną z pełnieniem funkcji członka zarządu spółki kapitałowej. Odpowiedzialność kadry zarządzającej spółek kapitałowych Odpowiedzialność kadry zarządzającej spółek kapitałowych Ł. Krupa, M. Kuliński, K. Maćkowska, R. Maćkowski, B. Pęczkowski, S. Sikorski, M. Wawer, A. Zołotar Odpowiedzialność kadry zarządzającej spółek kapitałowych Ubezpieczenie Directors and Officers Zobowiązania publicznoprawne Odpowiedzialność za rachunkowość ISBN Odpowiedzialność cywilna Odpowiedzialność karna i karnoskarbowa Prawo upadłościowe i naprawcze cena 119 zł

2 Ł. Krupa, M. Kuliński, K. Maćkowska, R. Maćkowski, B. Pęczkowski, S. Sikorski, M. Wawer, A. Zołotar Odpowiedzialność kadry zarządzającej spółek kapitałowych

3 Odpowiedzialność kadry zarządzającej spółek kapitałowych 1. Wydanie Stan prawny: czerwiec 2014 Autorzy: Łukasz Krupa Michał Kuliński Katarzyna Maćkowska Radosław Maćkowski Bartosz Pęczkowski Sebastian Sikorski Małgorzata Wawer Anna Zołotar Redaktor merytoryczny: Michał Kuliński Wydawca: Paulina Kallas Korekta: Piotr Warsza Projekt okładki: Dariusz Ziach Wydawnictwo C.H.Beck 2014 Wszelkie prawa zastrzeżone. Opinie zawarte w niniejszej publikacji wyrażają osobisty punkt widzenia Autorów. Wydawnictwo C.H.Beck nie ponosi odpowiedzialności za zawarte w niej informacje. Wydawnictwo C.H.Beck Sp. z o.o. ul. Bonifraterska 17, Warszawa tel.: faks: Skład i łamanie: DTP Art Szymon Zaliwski Druk: Totem, Inowrocław ISBN: ISBN e-book:

4 Spis treści Noty biograficzne... Wykaz skrótów... I. Odpowiedzialność cywilna członków organów spółek kapitałowych ubezpieczenie Directors and Officers (D&O) Wprowadzenie Zakres podmiotowy ubezpieczenia Charakter prawny i zakres ubezpieczenia. Główne wyłączenia odpowiedzialności ubezpieczyciela Problematyka czasowego działania ubezpieczenia Koszty ubezpieczenia i sposób zawarcia umowy Wykonywanie umowy ubezpieczenia, wypadek ubezpieczeniowy, specyfika świadczenia ubezpieczeniowego Podsumowanie II. Odpowiedzialność władz spółki kapitałowej za jej zobowiązania publicznoprawne Odpowiedzialność władz spółki kapitałowej za jej zobowiązania podatkowe Wprowadzenie Odpowiedzialność władz spółki kapitałowej za zobowiązania publicznoprawne spółki zasady ogólne Zakres czasowy odpowiedzialności członków zarządu Bezskuteczność egzekucji wobec spółki jako warunek odpowiedzialności członków zarządu za zobowiązania publicznoprawne Możliwość wyłączenia odpowiedzialność członka zarządu (tzw. przesłanki egzoneracyjne) Zgłoszenie (we właściwym czasie) wniosku o ogłoszenie upadłości lub wszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości Niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) bez winy członka zarządu Wskazanie mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części Odpowiedzialność członka zarządu kwestie proceduralne Zakres przedmiotowy odpowiedzialności członków zarządu Odpowiedzialność członków zarządu za składki na ubezpieczenie społeczne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych VII XI III

5 Spis treści 3. Kwestie podatkowe związane z polisami D&O (odpowiedzialności cywilnej członków zarządu) Ubezpieczenie Directors & Officers (D&O) wprowadzenie Problemy podatkowe związane z ubezpieczeniami D&O Gdy członek zarządu jest beneficjentem ubezpieczenia D&O Członek zarządu zatrudniony na podstawie umowy o pracę Członek zarządu powołany oraz jednocześnie zatrudniony umowy o pracę Członek zarządu powołany Gdy członek zarządu nie jest beneficjentem ubezpieczenia D&O III. Odpowiedzialność za rachunkowość Uwagi ogólne, podstawy prawne oraz podmiotowy i przedmiotowy zakres odpowiedzialności kadry kierowniczej w spółkach kapitałowych Pojęcie rachunkowości Źródła prawa bilansowego Zakres podmiotowy i przedmiotowy ustawy o rachunkowości Odpowiedzialność za sprawozdania finansowe i ich cel Rachunek przepływów pieniężnych Rachunek zysków i strat Polityka rachunkowości w firmie jej wprowadzenie i zmiany Wymogi sprawozdawcze, obowiązki związane z badaniem i publikacją sprawozdań finansowych w spółkach kapitałowych oraz odpowiedzialność zarządów w spółkach kapitałowych Uwagi ogólne Wymogi sprawozdawcze w spółkach kapitałowych sporządzenie sprawozdania finansowego Wymogi sprawozdawcze w spółkach kapitałowych podpisanie sprawozdania finansowego Wymogi sprawozdawcze w spółkach kapitałowych zatwierdzenie sprawozdania finansowego Wymogi sprawozdawcze w spółkach kapitałowych badanie sprawozdania finansowego Wymogi sprawozdawcze w spółkach kapitałowych prowadzenie ksiąg rachunkowych Wymogi sprawozdawcze w spółkach kapitałowych złożenie i ogłoszenie sprawozdania finansowego Wymogi sprawozdawcze w spółkach kapitałowych wymogi według MSSF i MSR Wymogi sprawozdawcze w spółkach kapitałowych obowiązek ujawniania transakcji nierynkowych z podmiotami powiązanymi Wymogi sprawozdawcze w spółkach kapitałowych dodatkowe wymogi stawiane zarządom spółek publicznych Obowiązki rady nadzorczej związane ze sprawozdawczością spółki Informacje ogólne Zmiany w zakresie odpowiedzialności cywilnej Odpowiedzialność karna członków rad nadzorczych Współpraca z biegłym rewidentem i odpowiedzialność biegłych rewidentów Współpraca z biegłym rewidentem Warunki i zasady wykonywania czynności rewizji finansowej Odpowiedzialność biegłych rewidentów IV

6 Spis treści 9. Sankcje karne za wykroczenia i przestępstwa przeciwko rachunkowości Uwagi ogólne Odpowiedzialność karna za przestępstwa przeciwko rachunkowości IV. Odpowiedzialność cywilna członków organów spółek kapitałowych wobec spółki Wprowadzenie Odpowiedzialność za czyny przy tworzeniu spółki Odpowiedzialność członków zarządu wobec wierzycieli za pokrycie kapitału zakładowego Odpowiedzialność związana z wkładem niepieniężnym w spółce akcyjnej Odpowiedzialność biegłego rewidenta Odpowiedzialność członków organów za szkody wyrządzone spółce Sprzeczność interesów spółki kapitałowej z interesami członka jej zarządu Odpowiedzialność zarządu w razie bezskutecznej egzekucji wobec spółki z o.o Kompetencje członka rady nadzorczej delegowanego do zarządu Absolutorium a odpowiedzialność V. Odpowiedzialność karna i karnoskarbowa Wprowadzenie Zasady odpowiedzialności karnej i karnoskarbowej istota przestępstwa karnego i karnoskarbowego Pojęcie przestępstwa i przestępstwa karnoskarbowego Podstawowe typy przestępstw podział na stronę przedmiotową i podmiotową Związek przyczynowy Formy popełniania przestępstw Przestępstwa gospodarcze i przestępstwa karnoskarbowe Definicja pojęcia przestępstwa gospodarczego Przedmiot ochrony Katalog czynów zabronionych Przestępstwa gospodarcze związane z nadużyciem zaufania Korupcja gospodarcza Przestępstwa na szkodę wierzycieli Przestępstwa przeciwko mieniu Katalog czynów zabronionych karnoskarbowych Ochrona przed odpowiedzialnością karną Wyłączenie odpowiedzialności za czyny zabronione Okoliczności wyłączające bezprawność Okoliczności wyłączające winę Znikoma społeczna szkodliwość czynu Zaniechanie ukarania sprawcy przestępstw gospodarczych Warunkowe umorzenie postępowania karnego Odstąpienie od wymierzenia kary Zaniechanie ukarania sprawcy przestępstwa karnoskarbowego Odpowiedzialność podmiotów zbiorowych VI. Odpowiedzialność kadry zarządzającej w prawie upadłościowym i naprawczym Wprowadzenie Odpowiedzialność odszkodowawcza Zakres podmiotowy V

7 Spis treści 2.2. Podstawy ogłoszenia upadłości i termin Zasady odpowiedzialności Tryb dochodzenia odszkodowania Zakaz prowadzenia działalności gospodarczej i pełnienia określonych funkcji Podstawy orzeczenia zakazu Zakres podmiotowy, przedmiotowy i czasowy zakazu Postępowanie w sprawie orzeczenia zakazu Odpowiedzialność karna Nieprawdziwość danych Nieujawnianie majątku i ksiąg rachunkowych Wzory pism procesowych Roszczenie odszkodowawcze na podstawie art. 21 ust. 3 PrUpN Pozew o odszkodowanie Wniosek o orzeczenie zakazu prowadzenia działalności gospodarczej i pełnienia funkcji na podstawie art. 373 PrUpN VI

8 Noty biograficzne Łukasz Krupa adwokat, absolwent Wydziału Prawa Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego. Od 2006 r. członek Izby Adwokackiej w Warszawie. Specjalizuje się w prowadzeniu spraw z zakresu szeroko rozumianego prawa karnego, w tym skarbowego i gospodarczego. Partner w kancelarii Krupa, Warzocha i Partnerzy Adwokaci i Radcowie Prawni, w której kieruje działem prawa karnego. Michał Kuliński doktor nauk prawnych Wydział Prawa i Administracji Uniwersytetu Warszawskiego, absolwent Uniwersytetu Warszawskiego Wydział Prawa i Administracji, Centrum Prawa Amerykańskiego przy WPiA UW, Studium Bezpieczeństwa Narodowego przy Instytucie Stosunków Międzynarodowych UW i Biurze Bezpieczeństwa Narodowego. Partner w kancelarii Battara, Bartoszek, Kuliński BBK Spółka Partnerska. Wykładowca w szkole wyższej. Redaktor obecnych na rynku publikacji z zakresu prawa budowlanego oraz zagospodarowania przestrzennego. Katarzyna Maćkowska radca prawny i doradca podatkowy; absolwentka Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Warszawskiego oraz studiów w zakresie francuskiego i europejskiego prawa handlowego ( Master 2 du droit des affaires français et européen ) organizowanych przez Centrum Prawa Francuskiego wraz z Wydziałem Prawa i Administracji UW oraz Université de Poitiers. Posiada 10-letnie doświadczenie zawodowe w zakresie doradztwa podatkowego. Specjalizuje się w prowadzeniu podatkowych spraw spornych, w szczególności w zakresie podatku akcyzowego, VAT oraz podatków dochodowych jako pełnomocnik przed organami podatkowymi, celnymi i kontroli skarbowej oraz w postępowaniach przed sądami administracyjnymi. Autorka i współautorka publikacji dotyczących podatków, w szczególności w sektorze finansowym, współautorka książki Utrzymanie czystości i porządku w gminach. komentarz do ustawy. Prelegentka na seminariach i konferencjach dotyczących zagadnień prawnopodatkowych, w tym dot. odpowiedzialności podatkowej członków zarządu. VII

9 Noty biograficzne Radosław Maćkowski doradca podatkowy i prawnik; absolwent Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Warszawskiego oraz studiów obejmujących prawo amerykańskie, organizowanych przez Centrum Prawa Amerykańskiego wraz z Wydziałem Prawa Uniwersytetu Floryda i Wydziałem Prawa i Administracji UW. Uczestnik kursu stypendialnego na Uniwersytecie w Lund (Szwecja) w zakresie prawa europejskiego (w ramach programu Sokrates/Erasmus). W latach pracował dla kancelarii prawnej działającej pod marką jednej z firm doradczych oraz dla jednej z największych polskich kancelarii. w zakresie doradztwa podatkowego i prawnego dla klientów krajowych i zagranicznych w zakresie VAT, podatku akcyzowego, od nieruchomości, od czynności cywilnoprawnych i in. Pełnomocnik podatników przez organami podatkowymi, celnymi oraz w postępowaniach przed sądami administracyjnymi. Autor i współautor krajowych artykułów o tematyce podatkowej (m.in. w: Rzeczpospolitej, Dzienniku Gazecie Prawnej, Monitorze Podatkowym, Przeglądzie Podatkowym). Obecnie prowadzi własną kancelarię doradztwa podatkowego. Bartosz Pęczkowski biegły rewident w Polsce oraz USA. Amerykański doradca inwestycyjny (CFA Charterholder). Przez ostatnie 15 lat, w ramach pracy w wielu biurach KPMG w Europie Środkowej, Stanach Zjednoczonych i Rosji, prowadził projekty doradcze dla uczestników rynków kapitałowych oraz badania sprawozdań finansowych największych polskich oraz międzynarodowych przedsiębiorstw. Specjalizuje się w aspektach ekonomiki oraz regulacji fuzji i przejęć przedsiębiorstw, ofert publicznych, de-inwestycji oraz restrukturyzacji finansowych przedsiębiorstw. Obecnie służy jako Oficer Inwestycyjny w International Finance Corporation, Grupa Banku Światowego, gdzie kieruje projektami inwestycji w krajach rozwijających się. Absolwent MBA, the Wharton School, University of Pennsylvania, oraz Szkoły Głównej Handlowej. Sebastian Sikorski doktor nauk prawnych, radca prawny, specjalizuje się w zakresie prawa cywilnego oraz finansowego. W latach zajmował stanowisko naczelnika Departamentu Wspierania Przedsiębiorczości Banku Gospodarstwa Krajowego, a następnie dyrektora Departamentu Klienta Instytucjonalnego Invest Bank S.A. Podczas swojej pracy zawodowej współpracował z ministerstwami oraz występował jako ekspert na posiedzeniach komisji Sejmu i Senatu RP. Wieloletni wykładowca uczelni wyższych. Prelegent na licznych konferencjach naukowych, szkoleniowych oraz uczestnik grantu badawczego finansowanego przez Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego realizowanego na Wydziale Prawa Uniwersytetu w Białymstoku. Autor wielu publikacji z zakresu prawa cywilnego i finansowego, dotyczących m.in. prawnych zabezpieczeń wierzytelności oraz zasad finansowania służby zdrowia. Małgorzata Wawer w 2010 r. ukończyła studia prawnicze na Wydziale Prawa i Administracji Wyższej Szkoły Handlu i Prawa im. Ryszarda Łazarskiego w Warszawie (obecnie: Uczelnia Łazarskiego). Jej praca magisterska dotyczyła zagadnień z zakresu tzw. zwolnień grupowych. Ponadto jest absolwentem studiów podyplomowych na kierunku Akademia Spółek w Szkole Głównej Handlowej w Warszawie. VIII

10 Noty biograficzne W latach odbyła aplikację adwokacką przy Okręgowej Radzie Adwokackiej w Warszawie. Od 2014 r. jest adwokatem Izby Adwokackiej w Warszawie. Swoje doświadczenie zawodowe zdobywała w renomowanych warszawskich kancelariach adwokackich oraz adwokacko-radcowskich. Obecnie współpracuje z Krupa, Warzocha i Partnerzy Adwokaci i Radcowie Prawni. Anna Zołotar-Wiśniewska radca prawny w Okręgowej Izbie Radców Prawnych w Warszawie. Od 2005 r. pracuje w Biurze Trybunału Konstytucyjnego, aktualnie na stanowisku starszego radcy orzecznictwa. Asystentka naukowa Sędziego TK. Od 2008 r. współpracuje z Wydawnictwem C. H. Beck. Autorka i współautorka opracowań i artykułów z zakresu prawa konstytucyjnego, publicznego, cywilnego, handlowego i gospodarczego (m.in. współautorka zbiorów wydanych w serii Zbiory Orzecznictwa Becka: Prawo cywilne, Postępowanie cywilne, Konstytucja III RP w tezach orzeczniczych TK i wybranych sądów, współautorka i redaktorka książki Spółki jednostek samorządu terytorialnego, Wydawnictwo Beck Info Biznes 2014 r., współautorka książki Gospodarowanie nieruchomościami w jednostkach sektora finansów publicznych, Wydawnictwo Beck Info Biznes 2013 r., autorka książki Kontrola działalności gospodarczej przedsiębiorcy, Wydawnictwo Beck Info Biznes 2009 r., autorka artykułów do Teczki spółki z o.o. ). IX

11

12 Wykaz skrótów Akty prawne KC... ustawa z r. Kodeks cywilny (t.j. Dz.U. z 2014 r. poz. 121) KK... ustawa z r. Kodeks karny (Dz.U. Nr 88, poz. 553 ze zm.) KKS... ustawa z r. Kodeks karny skarbowy (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 186 ze zm.) KPC... ustawa z r. Kodeks postępowania cywilnego (t.j. Dz.U. z 2014 r. poz. 101) KRO... ustawa z r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 788 ze zm.) KRSU... ustawa z r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz ze zm.) KSCU... ustawa z r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (t.j. Dz.U. z 2010 r. Nr 90, poz. 594 ze zm.) KSH... ustawa z r. Kodeks spółek handlowych (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz ze zm.) OrdPU... ustawa z r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 749 ze zm.) PDOFizU... ustawa z r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 361 ze zm.) PDOPrU... ustawa z r. o podatku dochodowym od osób prawnych (t.j. Dz.U. Nr 74, poz. 397 ze zm.) PrUpN... ustawa z r. Prawo upadłościowe i naprawcze (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz ze zm.) RachU... ustawa z r. o rachunkowości (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 330 ze zm.) XI

13 Wykaz skrótów SAPPr... ustawa z r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.t. Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) SysUbSpołU... ustawa z r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz ze zm.) VATU... ustawa z r. o podatku od towarów i usług (t.j. Dz.U. Nr 177, poz ze zm.) ZNKU... ustawa z r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (t.j. Dz.U. Nr 153, poz ze zm.) Pozostałe skróty FEE... Europejska Federacja Ekspertów Księgowych ZUS... Zakład Ubezpieczeń Społecznych GUS... Główny Urząd Statystyczny GPW... Giełda Papierów Wartościowych PAP... Polska Agencja Prasowa NSA... Naczelny Sąd Administracyjny SN... Sąd Najwyższy WSA... Wojewódzki Sąd Administracyjny XII

14 I. Odpowiedzialność cywilna członków organów spółek kapitałowych ubezpieczenie Directors and Officers (D&O) Sebastian Sikorski Spis treści 1. Wprowadzenie... 2 Geneza ubezpieczenia D&O... 2 D&O w Polsce Zakres podmiotowy ubezpieczenia... 3 Ubezpieczenie spółki... 4 Dwa warianty ubezpieczenia Charakter prawny i zakres ubezpieczenia. Główne wyłączenia odpowiedzialności ubezpieczyciela... 5 Treść umowy Problematyka czasowego działania ubezpieczenia Koszty ubezpieczenia i sposób zawarcia umowy Wykonywanie umowy ubezpieczenia, wypadek ubezpieczeniowy, specyfika świadczenia ubezpieczeniowego Podsumowanie

15 I. Odpowiedzialność cywilna członków organów spółek kapitałowych ubezpieczenie Wprowadzenie Geneza ubezpieczenia D&O Analizując problematykę odpowiedzialności członków organów spółek kapitałowych, nie sposób pominąć kwestii ubezpieczenia. Istnieje bowiem realne ryzyko wyrządzenia szkody przez osoby pełniące funkcje w tych organach zarówno samej spółce, jak i jej wspólnikom, akcjonariuszom, wierzycielom czy wreszcie osobom trzecim. Ubezpieczenie obejmuje więc wszystkie zachowania, które mogą powodować szkodę, nie zaś tylko działania prowadzące do niewypłacalności spółki wobec jej wierzycieli 1. W praktyce obrotu wykształciło się zatem ubezpieczenie będące rodzajem ubezpieczenia od odpowiedzialności cywilnej 2 przeznaczone dla osób zasiadających w organach zarządzających spółek kapitałowych, zwane również od swojej angielskiej nazwy ubezpieczeniem Directors and Officers (D&O). Ubezpieczenie to powstało w Wielkiej Brytanii już w latach 30. XX wieku lat później rozwinęło się w Stanach Zjednoczonych. Przedsiębiorcy zaczęli dostrzegać korzyści wynikające z tego rodzaju ubezpieczenia. Podjęli zatem działania mające wpłynąć na stanowe organy ustawodawcze, aby wydały akty prawne będące podstawą ubezpieczania się od ryzyka wyrządzenia szkody spółce przez osoby nią zarządzające. Ostatecznie nastąpiło to w 1960 r. poprzez zmianę w interpretacji przepisów prawa. Obecnie Stany Zjednoczone są największym rynkiem dla tego typu ubezpieczeń 3. D&O w Polsce W naszym kraju D&O pojawiło się po transformacji ustrojowej w związku z wejściem na polski rynek koncernów międzynarodowych oferujących menedżerom tego typu ochronę ubezpieczeniową. Następnym krokiem w rozwoju tego rodzaju ubezpieczeń było ich pojawienie się w ofercie ubezpieczycieli działających na naszym rynku 4. Tego typu ubezpieczenie zwane jest w Polsce OC menadżerów, OC członków władz lub dyrekcji spółek kapitałowych, OC członków władz i funkcjonariuszy 5. Dotychczas nie cieszyły się one jednak u nas dużym zainteresowaniem, takim jak w krajach zachodnich. Przyczyn takiego stanu rzeczy było kilka. W piśmiennictwie wskazuje się przede wszystkim na bierną postawę wspólników i akcjonariuszy w dochodzeniu odszkodowania od członków zarządu, niekorzystne rozwiązania podatkowe klasyfikujące składki na ubezpieczenie jako przychód osoby ubezpieczonej przez spółkę, jak również 1 K. Osajda, Odpowiedzialność cywilna członków zarządu za zobowiązania spółki z o.o., Warszawa 2008, s D. Wajda, Ubezpieczenia Directors and Officers (D&O), Prawo spółek 2007, nr 3, s Tamże. 4 D. Walerjan, T. Żak, Odpowiedzialność członków zarządu spółek kapitałowych oraz praktyczne sposoby jej ograniczenia, Warszawa 2010, s A.S. Nartowski, Kilka uwag w kwestii ubezpieczenia D&O w polskich realiach, Nasz Rynek Kapitałowy 2002, nr 6 (138), s. 26 2

16 2. Zakres akres podmiotowy pod iotowy ubezpieczenia relatywnie niewielką wiedzę na temat tego typu ubezpieczenia. 87% najwyższej kadry kierowniczej w Polsce słyszało o ubezpieczeniu D&O, ale stosowną polisę miało jednak tylko 17% z nich wynika z raportu PZU SA dotyczącego D&O opracowanego we wrześniu 2001 r. 1 Połowa z ubezpieczonych nie znała jednak zakresu ochrony, a co dziewiąty nawet swego ubezpieczyciela. Nie bez znaczenia jest także poziom kultury korporacyjnej oraz to, czy właściciel powierzył zarząd niezależnym menadżerom, czy też włada organizacją samodzielnie. Istotna jest także skala działalności przedsiębiorstwa 2. Zmiany zaczęły się w 2008 r., na co wskazują dane opublikowane na stronie internetowej Rzecznika Ubezpieczonych. Wynika z nich, że znacznie wzrosło zainteresowanie tymi ubezpieczeniami, szczególnie w branży budowlanej i sektorze finansowym. Chociaż oczywiście udział składek pochodzących z tych ubezpieczeń pozostaje nadal niewielki na tle innych 3. Roczne składki z tytułu omawianego ubezpieczenia to kilkadziesiąt mln zł, przy około 20 mld zł zebranych ogółem przez ubezpieczycieli majątkowych. Jako powód wzrostu zainteresowania tego rodzaju ubezpieczeniem wskazuje się przede wszystkim kryzys na rynkach finansowych zapoczątkowany właśnie w 2008 r. W szczególności zaś problemy wielu polskich spółek w związku ze stratami spowodowanymi korzystaniem z opcji walutowych Zakres akres podmiotowy pod iotowy ubezpieczenia Ubezpieczenie D&O jest przeznaczone przede wszystkim dla członków zarządu spółek kapitałowych. Ochroną w ramach tego ubezpieczenia mogą być objęte także inne osoby pełniące następującej funkcje: członka rady nadzorczej, członka komisji rewizyjnej, prokurenta, pełnomocnika spółki, pracownicy piastujący wysokie stanowiska np. dyrektorzy spółki 5. Należy w tym miejscu podkreślić, że ubezpieczenie to może obejmować osoby zajmujące wskazane powyżej funkcje w całej grupie kapitałowej. Oczywiście możliwe jest także ograniczenie kręgu osób ubezpieczonych do jednej lub kilku spółek wchodzących w skład takiej grupy. Interesujące jest, że w obecnie występujących na rynku ubezpieczeniach D&O spotykane są również takie, które chronią także członków organów spółek 1 D. Wajda, s P. Bogucki, Ubezpieczenia D&O specjalistyczny produkt dla menadżerów, Gazeta Ubezpieczeniowa 2009, 22 września D. Walerjan, T. Żak, op. cit., s D. Wajda, op. cit., s

17 I. Odpowiedzialność cywilna członków organów spółek kapitałowych ubezpieczenie... niebędących w grupie kapitałowej (jako spółka matka bądź spółka córka), w których to władzach wykonują funkcję osoby jedynie delegowane do tych spółek 1. Ubezpieczenie spółki Z powyższego wynika, że ubezpieczenie D&O zawierane jest zwykle na rzecz osób fizycznych pełniących określone funkcje w spółce. W praktyce zdarza się jednak, że w niektórych warunkach pod pojęciem ubezpieczonego rozumie się także spółkę. Jest to o tyle zrozumiałe, że chroni ono majątek spółki, a ponadto spółka zazwyczaj opłaca składkę 2. Na tym tle interesująca jest kwestia dotycząca likwidatorów spółki. Bez wątpienia z chwilą otwarcia likwidacji ubezpieczyciel ponosi odpowiedzialność za likwidatorów, którymi są zwykle członkowie zarządu art oraz art ustawy z r. Kodeks spółek handlowych (t.j. Dz.U. z 2013 r., poz ze zm.; dalej KSH). Niektórzy ubezpieczyciele w swoich ogólnych warunkach ubezpieczeń wprost wykluczają likwidatorów z zakresu pojęciowego ubezpieczony. Jak słusznie wskazuje się w piśmiennictwie taka praktyka jest o tyle niezrozumiała, że ubezpieczyciel z tytułu ubezpieczenia likwidatorów nie ponosi większego ryzyka, niż to ma miejsce w przypadku ubezpieczenia członków zarządu 3. Dwa warianty ubezpieczenia Podczas analizy kręgu osób, które mogą zostać objęte ubezpieczeniem D&O, należy wskazać na konstrukcję prawną powstającą w przypadku tego ubezpieczenia. Po pierwsze ubezpieczenie to może działać niejako automatycznie. Dzieje się tak, gdy ubezpieczenie swoim zakresem obejmuje krąg osób zajmujących określone funkcje w spółce bez wskazania jednak na to, kto te funkcje w danym czasie pełni. Oczywiście w takim przypadku ubezpieczyciele wymagają zazwyczaj powiadomienia o wystąpieniu zmian w gronie tych osób. Jest to bardzo praktyczne rozwiązanie, ponieważ w ten sposób eliminuje się konieczność zawierania umowy ubezpieczenia D&O przy każdorazowej zmianie w składzie osobowym danego organu spółki. Po drugie ubezpieczenie to może chronić konkretne osoby (wskazane z imienia i nazwiska) zajmujące określone funkcje w spółce 4. Spotykany jest także podział, zgodnie z którym pierwszy ze wskazanych powyżej wariantów określa się jako strukturalny, a drugi jako klasyczny 5. Oczywiście nie trudno się domyśleć, że pierwszy wariant jest korzystniejszy dla ubezpieczającego ze względu na uproszczenie procedury zawierania umowy ubezpieczenia, co ma znaczenie zwłaszcza w przypadku dużej rotacji osób na tych stanowiskach w spółce. Ponadto nie ma w tym przypadku ryzyka, że dana osoba powołana do określo- 1 P. Sukiennik, Produkt na miarę czasów, cz. I., Miesięcznik Ubezpieczeniowy 2011 r., maj, s D. Wajda, Ubezpieczenia..., s Tamże. 4 D. Walerjan, T. Żak, op. cit., s K. Osajda, op. cit., s

18 3. Charakter harakter prawny i zakres ubezpieczenia. Główne łówne wyłączenia wył czenia odpowiedzialności ubezpieczyciela nej funkcji w spółce nie zostanie zaakceptowana przez ubezpieczyciela. Drugi wariant jest korzystniejszy dla ubezpieczyciela, który może dokładnie zweryfikować osobę, na przykład pod względem jej wykształcenia czy doświadczenia zawodowego, co w konsekwencji pozwala lepiej oszacować ryzyko związane z ewentualną koniecznością zapłaty odszkodowania. W praktyce konstrukcja ta może okazać się korzystniejsza również dla samego ubezpieczającego. W przypadku osób o bardzo wysokich kwalifikacjach zawodowych można przecież negocjować składki, zwłaszcza gdy spółka korzysta z wielu innych rodzajów ubezpieczeń u tego samego ubezpieczyciela. W piśmiennictwie interesujący przykład przywołuje D. Wajda, który wskazuje, że objęcie ubezpieczeniem D&O konkretnych osób pełniących określone funkcje w spółce ma również inną zaletę z punktu widzenia ubezpieczyciela. Zmiana członka zarządu czy rady nadzorczej na inną osobę nie musi bowiem być i często nie jest korzystna. W praktyce określona osoba może zostać odwołana z uwagi na zbytnią dociekliwość bądź brak zgody na określone działania. W konsekwencji w spółce może zostać dokonana czystka umożliwiająca wspólnikowi czy akcjonariuszowi większościowemu przeprowadzenie działań, w wyniku których uzyska on określone korzyści, natomiast spółka poniesie stratę 1. Ryzyko ubezpieczyciela byłoby zatem ograniczone, gdyby w przypadku zmian w organach spółki ubezpieczeniem były obejmowane każdorazowo konkretne osoby. Podsumowanie analizy zakresu podmiotowego tego ubezpieczenia prowadzi do wskazania, że to najczęściej spółki wykupują polisy D&O konkretnym osobom. Zdecydowanie rzadziej występuje sytuacja, w której to sam zainteresowany na przykład członek zarządu zawiera umowę ubezpieczenia D&O na wypadek wyrządzenia przez siebie szkody spółce, którą zarządza Charakter harakter prawny i zakres ubezpieczenia. Główne wyłączenia odpowiedzialności ubezpieczyciela Czytelne przedstawienie charakteru ubezpieczenia D&O wymaga odwołania się do podstawowej funkcji, jaką pełni ono w obrocie. Z punktu widzenia osoby ubezpieczonej ubezpieczenie tego typu zapewnia ochronę jej majątku osobistego. Oznacza to, że jeśli zostaną skierowane roszczenia, na przykład przez spółkę wobec członka zarządu objętego ubezpieczeniem D&O, to powstała szkoda zostanie co do zasady naprawiona ze środków pochodzących właśnie z tego ubezpieczenia. Z perspektywy spółki natomiast istnieje wyższy stopień pewności naprawienia szkody. W praktyce bowiem mogłoby się 1 D. Wajda, op. cit., s D. Walerjan, T. Żak, op. cit., s

19 I. Odpowiedzialność cywilna członków organów spółek kapitałowych ubezpieczenie... okazać, że majątek osobisty członka organu spółki lub osoby działającej w jej imieniu jest niewystarczający do pokrycia szkody dla samej spółki, bądź w sytuacji, kiedy spółka pokrywa szkody wobec osób trzecich za działania członka swojego organu lub pełnomocnika czy prokurenta, a następnie kieruje przeciw nim roszczenie regresowe 1. Patrząc na ubezpieczenie D&O przez pryzmat produktów ubezpieczeniowych oferowanych na rynku, należy stwierdzić, że ubezpieczenie to zawiera w sobie elementy różnych ich rodzajów. Tytułem przykładu można tutaj wskazać ubezpieczenie ochrony prawnej czy też ubezpieczenie typu assistance 2. Takie konstruowanie poszczególnych rodzajów ubezpieczeń jest oczywiście dopuszczalne przede wszystkim z punktu widzenia swobody umów wyrażonej na gruncie art ustawy z r. Kodeks cywilny (t.j. Dz.U. z 2014 r. poz. 121; dalej KC). Nie zmienia to jednak faktu, że z prawnego punktu widzenia ubezpieczenia D&O jest umową ubezpieczenia w rozumieniu przepisów KC. Oznacza to, że na podstawie umowy ubezpieczenia dany ubezpieczyciel zobowiązuje się spełnić określone świadczenie, tj. zapłacić odszkodowanie. Realizacja następuje w sytuacji wystąpienia zdarzenia (wypadku ubezpieczeniowego) przewidzianego w umowie ubezpieczenia, którego następstwem jest powstanie szkody. Natomiast ubezpieczający zobowiązany jest do zapłacenia składki. W tym miejscu należy wskazać, że w przypadku umowy ubezpieczenia D&O jej przedmiotem jest odpowiedzialność cywilna ponoszona przez ubezpieczonego za szkody wyrządzone osobom trzecim w tym w szczególności spółce w związku z nienależytym wykonywaniem powierzonych obowiązków. Osoba ubezpieczona ponosi odpowiedzialność cywilną zarówno zgodnie z prawem powszechnie obowiązującym zwłaszcza w KSH, KC, Kodeksie pracy czy też ustawie o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, jak i aktami wewnętrznymi, tj. umową bądź statutem spółki lub też jej regulaminem. Podstawowe znaczenie dla członków organów spółek kapitałowych będą miały dwa przepisy. W przypadku spółki z ograniczoną odpowiedzialnością będzie to przepis art KSH. Natomiast w przypadku spółki akcyjnej art. 483 KSH. Przepisy te wskazują członków organów spółki oraz likwidatorów jako odpowiedzialnych za szkodę wyrządzoną sprzecznym z prawem działaniem bądź zaniechaniem, o ile można przypisać im winę. W piśmiennictwie wątpliwości budzi natomiast możliwość objęcia ubezpieczeniem D&O odpowiedzialności członka zarządu wynikającego na przykład z przepisu art. 299 KSH, a więc w przypadku, kiedy odpowiedzialność członka zarządu nie ma charakteru odszkodowawczego. Ubezpieczeniem D&O co do zasady można objąć działania bądź zaniechania wywołujące szkodę. Tymczasem objęcie odpowiedzialnością ubezpieczyciela przypadku określonego w przywołanym przepisie art. 299 KSH powoduje wręcz gwarancyjny charakter odpowiedzialności. Dlatego przyjmuje się, że odpowiedzialność za 1 Tamże, s P. Sukiennik, op. cit., s

20 3. Charakter harakter prawny i zakres ubezpieczenia. Główne łówne wyłączenia wył czenia odpowiedzialności ubezpieczyciela tego typu sytuacje powinna być jednoznacznie i bardzo wyraźnie określona w umowie ubezpieczenia D&O 1. Zasada swobody umów działa również w drugą stronę. Istnieje więc możliwość ograniczenia odpowiedzialności ubezpieczyciela poprzez wprowadzenie do treści samej umowy bądź też do tzw. ogólnych warunków umów (stanowiących integralną jej część) określonych wyłączeń odpowiedzialności. Trudno jest jednak wskazać wyczerpująco katalog warunków, które rzutują na zakres odpowiedzialności ubezpieczyciela wynikających z umów D&O. Jest to uwarunkowane dwoma czynnikami. Po pierwsze liczbą ubezpieczycieli mających w swojej ofercie tego typu ubezpieczenie. Po drugie potrzebami klienta dotyczącymi m.in. negocjowania warunków umów, ze względu na bardzo indywidualny charakter ubezpieczenia D&O. Można jedynie przykładowo wskazać najczęściej występujące w praktyce wyłączenia odpowiedzialności ubezpieczyciela. Co do zasady wyłączone z tego typu odpowiedzialności będą szkody na osobie, tj. spowodowanie śmierci, uszkodzenia ciała czy też rozstroju zdrowia. Wyłączeniu będą podlegać również szkody wyrządzone w wyniku umyślnego działania bądź zaniechania w związku z popełnieniem przestępstwa lub wykroczenia. Oczywiście, jak słusznie wskazuje się w piśmiennictwie, wina umyślna powinna w takim przypadku być stwierdzona prawomocnym wyrokiem sądu 2. Odpowiedzialność ubezpieczyciela z ubezpieczenia D&O najczęściej nie obejmie także kar sądowych i administracyjnych, grzywien czy też zobowiązań podatkowych 3. Co ciekawe ubezpieczenie D&O nie obejmuje także co do zasady rozszerzonego zakresu odpowiedzialności wynikającego z kontraktu menadżerskiego zawartego pomiędzy członkiem zarządu a spółką za niezrealizowanie określonych w nim celów. W tym kontekście znaczenie mogą również mieć aspekty formalne związane z realizacją umowy ubezpieczenia na etapie zapłaty odszkodowania. W ramach postanowień umowy ubezpieczyciel można uwarunkować swoją odpowiedzialność od obowiązku niezwłocznego poinformowania o wyrządzeniu szkody bądź też podjęcia działań odpierających roszczenie poszkodowanego 4. Treść umowy Podczas analizy zakresu odpowiedzialności ubezpieczyciela wynikającego z ubezpieczenia D&O z punktu widzenia zdarzeń, jakie mogą być objęte tym ubezpieczeniem, nieodzowne jest wskazanie pewnych elementów umowy. Cechą charakterystyczną umów ubezpieczenia D&O jest bowiem ich podział na sekcje (klauzule) oznaczone zazwyczaj wielkimi literami A, B, C itd. Tego typu oznaczenia zostały wprowadzone dla łatwiej- 1 D. Walerjan, T. Żak, op. cit., s. 204; K. Osajda, op. cit., s D. Wajda, op. cit., s D. Walerjan, T. Żak, op. cit., s Tamże, s

I. Odpowiedzialność cywilna członków organów spółek kapitałowych ubezpieczenie Directors and Officers (D&O)

I. Odpowiedzialność cywilna członków organów spółek kapitałowych ubezpieczenie Directors and Officers (D&O) I. Odpowiedzialność cywilna członków organów spółek kapitałowych ubezpieczenie Directors and Officers (D&O) Sebastian Sikorski Spis treści. Wprowadzenie... Geneza ubezpieczenia D&O... D&O w Polsce....

Bardziej szczegółowo

Odpowiedzialność za sprawozdawczość finansową firmy.

Odpowiedzialność za sprawozdawczość finansową firmy. Odpowiedzialność za sprawozdawczość finansową firmy. Agenda 1. Odpowiedzialność organów zarządzających i nadzorczych 1.1. Organy odpowiedzialne. 1.2. Pojęcie kierownika jednostki. 1.3. Zakres odpowiedzialności.

Bardziej szczegółowo

Odpowiedzialność członków zarządu spółek kapitałowych oraz praktyczne sposoby jej ograniczenia. Dorota Walerjan, Tomasz Żak

Odpowiedzialność członków zarządu spółek kapitałowych oraz praktyczne sposoby jej ograniczenia. Dorota Walerjan, Tomasz Żak Odpowiedzialność członków zarządu spółek kapitałowych oraz praktyczne sposoby jej ograniczenia. Dorota Walerjan, Tomasz Żak Problematyka odpowiedzialności członków zarządu zyskała ostatnio na popularności,

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI Wykaz skrótów...15 Część I. Zagadnienia podstawowe...21 Rozdział I. Istota spółki z ograniczoną odpowiedzialnością...21 1.

SPIS TREŚCI Wykaz skrótów...15 Część I. Zagadnienia podstawowe...21 Rozdział I. Istota spółki z ograniczoną odpowiedzialnością...21 1. 7 Wykaz skrótów...15 Część I. Zagadnienia podstawowe...21 Rozdział I. Istota spółki z ograniczoną odpowiedzialnością...21 1. Pojęcie spółki z ograniczoną odpowiedzialnością...21 2. Cel i charakter prawny

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Część I. Prawnokarna ochrona obrotu gospodarczego

Spis treści. Część I. Prawnokarna ochrona obrotu gospodarczego Wykaz skrótów... 13 Wstęp... 17 Część I. Prawnokarna ochrona obrotu gospodarczego Wprowadzenie... 21 Rozdział I. Obrót gospodarczy w kodeksowym prawie karnym... 36 1. Przestępstwa menadżerów (nadużycie

Bardziej szczegółowo

Spis treści: Rozdział 1. Rodzaje spółek osobowych

Spis treści: Rozdział 1. Rodzaje spółek osobowych Spółki osobowe. Prawo spółek. Prawo podatkowe i bilansowe. Sebastian Kuros, Monika Toczek, Anna Kuraś Spółki osobowe stają się coraz popularniejszą formą prowadzenia działalności gospodarczej. Wynika to

Bardziej szczegółowo

SKUTKI UKŁADU W POSTĘPOWANIU UPADŁOŚCIOWYM

SKUTKI UKŁADU W POSTĘPOWANIU UPADŁOŚCIOWYM MONOGRAFIE PRAWNICZE SKUTKI UKŁADU W POSTĘPOWANIU UPADŁOŚCIOWYM ŁUKASZ SZUSTER Wydawnictwo C.H.Beck MONOGRAFIE PRAWNICZE ŁUKASZ SZUSTER SKUTKI UKŁADU W POSTĘPOWANIU UPADŁOŚCIOWYM Polecamy nasze publikacje

Bardziej szczegółowo

UBEZPIECZENIA NADWYŻKOWE ODPOWIEDZIALNOŚCI CYWILNEJ RADCÓW PRAWNYCH NA ROK 2011 (zawierane indywidualnie)

UBEZPIECZENIA NADWYŻKOWE ODPOWIEDZIALNOŚCI CYWILNEJ RADCÓW PRAWNYCH NA ROK 2011 (zawierane indywidualnie) INFORMATOR UBEZPIECZENIA NADWYŻKOWE ODPOWIEDZIALNOŚCI CYWILNEJ RADCÓW PRAWNYCH NA ROK 2011 (zawierane indywidualnie) W ramach Umowy Generalnej zawartej z PZU S.A. I AXA TuiR S.A. obowiązującej w roku 2011

Bardziej szczegółowo

A U D I T I N G & C O N S U L T I N G

A U D I T I N G & C O N S U L T I N G Audyt Ryzyka Zarządu RACHUNKOWOŚĆ ~ PODATKI ~ ZOBOWIĄZANIA FINANSOWE A U D I T I N G & C O N S U L T I N G Biuro Audytu ul. 2, 0-0 Warszawa, tel. (22) 826 32 78, 826 96 12, fax (22) 826 91 65 http:// www.wessly.pl,

Bardziej szczegółowo

Program. Ubezpieczony znaczy zabezpieczony?

Program. Ubezpieczony znaczy zabezpieczony? Program Ubezpieczony znaczy zabezpieczony? Na co zwrócić szczególną uwagę przy lekturze ogólnych warunków ubezpieczenia (na przykładzie ubezpieczenia nieruchomości, OC przedsiębiorcy, ubezpieczenia D&O,

Bardziej szczegółowo

Spis treści Rozdział I. Ogólna charakterystyka spółek kapitałowych 1. Podstawy wyodrębnienia spółek kapitałowych

Spis treści Rozdział I. Ogólna charakterystyka spółek kapitałowych 1. Podstawy wyodrębnienia spółek kapitałowych str. Przedmowa.................................................... V Wykaz skrótów................................................. XIII Rozdział I. Ogólna charakterystyka spółek kapitałowych............

Bardziej szczegółowo

Ubezpieczenia gospodarcze (majątkowe i osobowe) są jeszcze niedocenianym elementem działalności wielu zamawiających.

Ubezpieczenia gospodarcze (majątkowe i osobowe) są jeszcze niedocenianym elementem działalności wielu zamawiających. Ubezpieczenia gospodarcze (majątkowe i osobowe) są jeszcze niedocenianym elementem działalności wielu zamawiających. Ubezpieczenia gospodarcze (majątkowe i osobowe) są jeszcze niedocenianym elementem działalności

Bardziej szczegółowo

Międzynarodowe Standardy Sprawozdawczości Finansowej. Cel

Międzynarodowe Standardy Sprawozdawczości Finansowej. Cel Międzynarodowe Standardy Sprawozdawczości Finansowej Cel Celem Podyplomowych Studiów Międzynarodowe Standardy Sprawozdawczości Finansowej jest umożliwienie zdobycia aktualnej wiedzy z zakresu międzynarodowych

Bardziej szczegółowo

Zarząd w spółce z o.o.

Zarząd w spółce z o.o. biblioteczka spółki z o.o. Zarząd w spółce z o.o. ZASADY FUNKCJONOWANIA ZARZĄD W SPÓŁCE Z O.O. Zasady funkcjonowania Autorzy: Michał Kuryłek, radca prawny Anna Żak, adwokat Tymon Betlej, konsultant w spółkach

Bardziej szczegółowo

Projekt ustawy o doradztwie odszkodowawczym

Projekt ustawy o doradztwie odszkodowawczym ZAKRES REGULACJI Projektowana ustawa powinna regulować co najmniej następujące zagadnienia: 1. warunki i zasady wykonywania doradztwa, 2. organizacje samorządu doradców zawód doradcy odszkodowawczego NIE

Bardziej szczegółowo

Ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej władz spółek kapitałowych

Ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej władz spółek kapitałowych KONRAD ALABRUDZINSKI BROKERZY UBEZPIECZENIOWI I REASKURACYJNI KONRAD ALABRUDZIŃSKI Ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej władz spółek kapitałowych KONRAD ALABRUDZINSKI k.a@alabrudzinski.pl www.alabrudzinski.pl

Bardziej szczegółowo

CENTRUM SZKOLENIOWE DACPOL

CENTRUM SZKOLENIOWE DACPOL Tytuł: Prawne aspekty funkcjonowania sklepów i platform internetowych w świetle zmian w prawach konsumenta Organizator: Centrum Szkoleniowe Partner merytoryczny: Kancelaria Prawnicza PATRIMONIUM Termin:

Bardziej szczegółowo

Zbyszko Przybylski Poznań 2013. Czyli o czym należy pamiętać

Zbyszko Przybylski Poznań 2013. Czyli o czym należy pamiętać Czyli o czym należy pamiętać OSIĄGNIĘCIE PROGU RENTOWNOŚCI CECHY CHARAKTERYSTYCZNE MODELU PRZEKSZTAŁCENIA SPZOZ Wyeliminowanie procesu likwidacji SPZOZ Automatyczne przejęcie wszystkich praw i obowiązków

Bardziej szczegółowo

TaxWeek. Przegląd nowości podatkowych. Nr 19, 28 maja 2014. Kontakt

TaxWeek. Przegląd nowości podatkowych. Nr 19, 28 maja 2014. Kontakt TaxWeek Przegląd nowości podatkowych Nr 19, 28 maja 2014 Kontakt Aleksandra Bembnista Knowledge Management tel. +48 58 552 9008 a leksandra.bembnista@pl.pwc.com www.pwc.pl www.taxonline.pl Tax Week jest

Bardziej szczegółowo

Program. Odpowiedzialność członków zarządu w spółkach kapitałowych 25.06.2013. Cele szkolenia

Program. Odpowiedzialność członków zarządu w spółkach kapitałowych 25.06.2013. Cele szkolenia Program Odpowiedzialność członków zarządu w spółkach kapitałowych Cele szkolenia Celem szkolenia jest zapoznanie się z zakresem odpowiedzialności członków zarządu. 25.06.2013 Godziny szkolenia: 10.00 14.30

Bardziej szczegółowo

KOMPLEKSOWA OCHRONA ZAWODU ADWOKATA

KOMPLEKSOWA OCHRONA ZAWODU ADWOKATA KOMPLEKSOWA OCHRONA ZAWODU ADWOKATA Przewodnik po ubezpieczeniach dostępnych dla członków Izb Adwokackich w ramach umowy Generalnej NRA - PZU SA, TUiR Warta SA Umowa Generalna w sprawie programu ubezpieczeniowego

Bardziej szczegółowo

Marketing wyrobów medycznych oraz zasady współpracy i sponsorowania pracowników służby zdrowia w latach 2016 2018

Marketing wyrobów medycznych oraz zasady współpracy i sponsorowania pracowników służby zdrowia w latach 2016 2018 Marketing wyrobów medycznych oraz zasady współpracy i sponsorowania pracowników służby zdrowia w latach 2016 2018 Informacje o usłudze Numer usługi 2016/05/20/7060/9588 Cena netto 1 200,00 zł Cena brutto

Bardziej szczegółowo

Publikujemy cz. II artykułu na temat odpowiedzialności karnej członków zarządu sp. z o.o.

Publikujemy cz. II artykułu na temat odpowiedzialności karnej członków zarządu sp. z o.o. Publikujemy cz. II artykułu na temat odpowiedzialności karnej członków zarządu sp. z o.o. Przypomnijmy: spółka z o.o. jest spółką handlową, nabywającą osobowość prawną z chwilą wpisu do Krajowego Rejestru

Bardziej szczegółowo

S i e m i a n o w s k i M i e t l a r e k & P a r t n e r z y

S i e m i a n o w s k i M i e t l a r e k & P a r t n e r z y S i e m i a n o w s k i M i e t l a r e k & P a r t n e r z y K a n c e l a r i a A d w o k a t ó w i R a d c ó w P r a w n y c h 61-730 Poznań, ul. Młyńska 13/9, tel. +48 61 852 41 04, fax +48 61 852

Bardziej szczegółowo

Publikujemy cz. I artykułu na temat odpowiedzialności karnej członków zarządu sp. z o.o.

Publikujemy cz. I artykułu na temat odpowiedzialności karnej członków zarządu sp. z o.o. Publikujemy cz. I artykułu na temat odpowiedzialności karnej członków zarządu sp. z o.o. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością jest spółką handlową, nabywającą osobowość prawną z chwilą wpisu do Krajowego

Bardziej szczegółowo

Zarząd w spółce z o.o.

Zarząd w spółce z o.o. biblioteczka spółki z o.o. Zarząd w spółce z o.o. ZASADY FUNKCJONOWANIA ZARZĄD W SPÓŁCE Z O.O. Zasady funkcjonowania Autorzy: Michał Kuryłek, radca prawny Anna Żak, adwokat Tymon Betlej, konsultant w spółkach

Bardziej szczegółowo

Mamy zaszczyt zaprosić Państwa na szkolenie pt.: Kapitały w spółkach prawa handlowego. Aspekty prawne, podatkowe i księgowe

Mamy zaszczyt zaprosić Państwa na szkolenie pt.: Kapitały w spółkach prawa handlowego. Aspekty prawne, podatkowe i księgowe Mamy zaszczyt zaprosić Państwa na szkolenie pt.: Kapitały w spółkach prawa handlowego. Aspekty prawne, podatkowe i księgowe Wrocław 22 czerwca 2010 r. Spółka wraz z Avanta Audit Sp. z o.o. oraz IURICO

Bardziej szczegółowo

Instytut Rachunkowosci i Podatków

Instytut Rachunkowosci i Podatków Instytut Rachunkowosci i Podatków Program: Dzień 1 Wykładowcy: Firma Audytorska Ernst & Young (Dział Audytu i Doradztwa Gospodarczego). Przedsiębiorstwo energetyczne w sferze prawa bilansowego 1. Procesy

Bardziej szczegółowo

AKADEMIA WIEDZY. Zamknięcie roku 2011. Cel: Korzyści:

AKADEMIA WIEDZY. Zamknięcie roku 2011. Cel: Korzyści: AKADEMIA WIEDZY Zamknięcie roku 2011 Cel: Omówienie zagadnień związanych z zamknięciem roku 2011, biorąc pod uwagę zarówno aspekt rachunkowy jak i podatkowy. W pierwszym dniu szkolenia skupimy się na części

Bardziej szczegółowo

Spółka jawna. Zagadnienia praktyczne. Monika Nieradka-Bernaciak, Joanna Rodek, Szymon Zięba, Agnieszka Roguska-Kikoła

Spółka jawna. Zagadnienia praktyczne. Monika Nieradka-Bernaciak, Joanna Rodek, Szymon Zięba, Agnieszka Roguska-Kikoła Spółka jawna. Zagadnienia praktyczne. Monika Nieradka-Bernaciak, Joanna Rodek, Szymon Zięba, Agnieszka Roguska-Kikoła Publikacja adresowana jest przede wszystkim do przedsiębiorców, którzy prowadzą bądź

Bardziej szczegółowo

Aktualne umowy gospodarcze. Wzory umów, komentarze, orzecznictwo

Aktualne umowy gospodarcze. Wzory umów, komentarze, orzecznictwo Spis treści publikacji Aktualne umowy gospodarcze Wzory umów, komentarze, orzecznictwo Moduł: Umowy spółek 1 Umowa spółki z ograniczoną odpowiedzialnością 1.1 Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w

Bardziej szczegółowo

Spółki podmiotów leczniczych na tle innych spółek prawa handlowego

Spółki podmiotów leczniczych na tle innych spółek prawa handlowego Spółki podmiotów leczniczych na tle innych spółek prawa handlowego Ewa Kowalska I Działalność lecznicza jako działalność regulowana Co to jest działalność regulowana? Działalność regulowana to działalność

Bardziej szczegółowo

Wykaz skrótów... Słownik pojęć... Wprowadzenie...

Wykaz skrótów... Słownik pojęć... Wprowadzenie... Wykaz skrótów... Słownik pojęć... Wprowadzenie... XI XIII XVII Rozdział I. Istota odpowiedzialności odszkodowawczej... 1 1. Funkcje odpowiedzialności odszkodowawczej... 1 2. Reżimy odpowiedzialności odszkodowawczej...

Bardziej szczegółowo

Program. Delegowanie Polaków do Niemiec (Unii Europejskiej) i Niemców (Osób z UE) do Polski aspekty podatkowe i prawne.

Program. Delegowanie Polaków do Niemiec (Unii Europejskiej) i Niemców (Osób z UE) do Polski aspekty podatkowe i prawne. Program Delegowanie Polaków do Niemiec (Unii Europejskiej) i Niemców (Osób z UE) do Polski aspekty podatkowe i prawne Cele szkolenia Celem szkolenia jest zaprezentowanie podstawowych informacji dotyczących

Bardziej szczegółowo

Odpowiedzialność członków rad nadzorczych a podatki w sprawozdaniu finansowym

Odpowiedzialność członków rad nadzorczych a podatki w sprawozdaniu finansowym Odpowiedzialność członków rad nadzorczych a podatki w sprawozdaniu finansowym Forum Rad Nadzorczych Warszawa, 20 maja 2010 Agenda 1 Odpowiedzialność karno skarbowa za rozliczenia podatkowe 2 Odpowiedzialność

Bardziej szczegółowo

Załączniki Dokument Informacyjny - 121 -

Załączniki Dokument Informacyjny - 121 - - 121 - - 122 - - 123 - - 124 - - 125 - - 126 - - 127 - - 128 - 6.3. Definicje i objaśnienia skrótów Akcje, Akcje Emitenta Autoryzowany Doradca Bank BPS S.A. Giełda, GPW, Giełda Papierów Wartościowych

Bardziej szczegółowo

Spółki osobowe. Spółka cywilna (kodeks cywilny) Spółka jawna Spółka partnerska Spółka komandytowa Spółka komandytowo-akcyjna 2015-03-27

Spółki osobowe. Spółka cywilna (kodeks cywilny) Spółka jawna Spółka partnerska Spółka komandytowa Spółka komandytowo-akcyjna 2015-03-27 SPÓŁKI OSOBOWE Spółki osobowe 2 Spółka cywilna (kodeks cywilny) Spółka jawna Spółka partnerska Spółka komandytowa Spółka komandytowo-akcyjna dr Marcin Podleś Definicja 3 Spółką jawną jest spółka osobowa,

Bardziej szczegółowo

Rejestracja zmian w spółce w KRS

Rejestracja zmian w spółce w KRS biblioteczka spółki z o.o. Rejestracja zmian w spółce w KRS BEZ BŁĘDÓW I ZBĘDNYCH KOSZTÓW Rejestracja zmian w spółce w KRS Bez błędów i zbędnych kosztów Autorzy: Michał Kuryłek, radca prawny Maciej Szupłat,

Bardziej szczegółowo

Ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej architektów

Ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej architektów K O N R KONRAD A D A L A B ALABRUDZINSKI RUDZIŃSKI BROKERZYBROKERZY UBEZPIECZENIOWI I REASEKURACYJNI UBEZPIECZENIOWI I Ossów, 26 sierpnia 2014 REASEKURACYJNI ul. Rozwadowskiego 35c, 05-230 Ossów Tel. +48

Bardziej szczegółowo

Różnice kursowe. - rozliczanie podatkowych różnic kursowych. Warsztaty portalu TaxFin.pl. 4 październik 2011 r., Hotel Marriott, Warszawa.

Różnice kursowe. - rozliczanie podatkowych różnic kursowych. Warsztaty portalu TaxFin.pl. 4 październik 2011 r., Hotel Marriott, Warszawa. Warsztaty portalu TaxFin.pl Różnice kursowe - rozliczanie podatkowych różnic kursowych 4 październik 2011 r., Hotel Marriott, Warszawa Partnerzy: Prowadzący: Katarzyna Klimkiewicz, partner kancelarii TPA

Bardziej szczegółowo

Samochód w firmie kompendium wiedzy po roku obowiązywania zmian VAT, CIT, PIT

Samochód w firmie kompendium wiedzy po roku obowiązywania zmian VAT, CIT, PIT Warsztaty portalu TaxFin.pl Samochód w firmie kompendium wiedzy po roku obowiązywania zmian VAT, CIT, PIT 9 Lipca 2015 r., JM HOTEL, Warszawa Prelegent: Radosław Żuk, Redaktor Naczelny portalu TaxFin.pl

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI WYKAZ SKRÓTÓW 15 WPROWADZENIE 17

SPIS TREŚCI WYKAZ SKRÓTÓW 15 WPROWADZENIE 17 SPIS TREŚCI WYKAZ SKRÓTÓW 15 WPROWADZENIE 17 Rozdział I PROCEDURA UTWORZENIA SPÓŁKI Z OGRANICZONĄ ODPOWIEDZIALNOŚCIĄ 19 1. Istota spółki z o.o 19 2. Założyciele spółki (wspólnicy) 21 3. Umowa spółki 23

Bardziej szczegółowo

23 września 2010, Warszawa

23 września 2010, Warszawa , Warszawa Zatrudnianie członków zarządu spółek kapitałowych Aleksandra Minkowicz-Flanek Radca prawny Counsel PwC Legal Dostępne formy zatrudnienia Uchwała (może być uzupełniona umową o zachowaniu poufności

Bardziej szczegółowo

Kancelaria Prawna LexArt Iwona Kamińska ul. Broniewskiego 17 lok. 1 87-100 TORUŃ tel. 605 992 994 e-mail: sekretariat@kancelarialexart.

Kancelaria Prawna LexArt Iwona Kamińska ul. Broniewskiego 17 lok. 1 87-100 TORUŃ tel. 605 992 994 e-mail: sekretariat@kancelarialexart. Kancelaria Prawna LexArt Iwona Kamińska ul. Broniewskiego 17 lok. 1 87-100 TORUŃ tel. 605 992 994 e-mail: sekretariat@kancelarialexart.pl Szanowni Państwo Mamy przyjemność zaprezentować Państwu ofertę

Bardziej szczegółowo

Podstawy prawne obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej inżynierów budownictwa:

Podstawy prawne obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej inżynierów budownictwa: Podstawy prawne obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej inżynierów budownictwa: - Ustawa z dnia 15 grudnia 2000 r. o samorządach zawodowych architektów oraz inżynierów budownictwa (Dz.U.

Bardziej szczegółowo

IPTPB2/436-17/11-4/KR 2011.07.08. Dyrektor Izby Skarbowej w Łodzi

IPTPB2/436-17/11-4/KR 2011.07.08. Dyrektor Izby Skarbowej w Łodzi IPTPB2/436-17/11-4/KR 2011.07.08 Dyrektor Izby Skarbowej w Łodzi Czy jeżeli wspólnicy zapłacą Spółce odsetki na poziomie rynkowym ok. 10-12%, Spółka będzie mogła pożyczyć wspólnikom środki finansowe na

Bardziej szczegółowo

Spółka komandytowo-akcyjna atrakcyjna alternatywa dla biznesu

Spółka komandytowo-akcyjna atrakcyjna alternatywa dla biznesu Spółka komandytowo-akcyjna atrakcyjna alternatywa dla biznesu Strona 1 Wśród wielu prawnych form prowadzenia działalności gospodarczej w Polsce warto przyjrzeć się bliżej mało znanej przez przedsiębiorców

Bardziej szczegółowo

Kto odpowiada za nieprawidłowe prowadzenie ksiąg rachunkowych. Maciej Jurczyga

Kto odpowiada za nieprawidłowe prowadzenie ksiąg rachunkowych. Maciej Jurczyga Kto odpowiada za nieprawidłowe prowadzenie ksiąg rachunkowych Maciej Jurczyga Członkowie zarządów oraz wspólnicy spółek ponoszą bardzo szeroką odpowiedzialność za działania przedsiębiorstwa w sferze prowadzenia

Bardziej szczegółowo

Program. Co każdy manager powinien wiedzieć o prawie pracy

Program. Co każdy manager powinien wiedzieć o prawie pracy Program Co każdy manager powinien wiedzieć o prawie pracy Wybrane formy angaży czasowych. Zatrudnianie pracowników tymczasowych i praktykantów. Elastyczne kształtowanie umowy o pracę. Compliance w prawie

Bardziej szczegółowo

Maciej Geromin adw. Bartosz Groele SSR Janusz Płoch

Maciej Geromin adw. Bartosz Groele SSR Janusz Płoch A CJ N IA! RA I A ŚC W G KO JA Szkolenie UPADŁOŚĆ KONSUMENCKA liberalizacja przepisów a prawa konsumenta teraz łatwiej ogłosić upadłość! WIEDZA Z PIERWSZEJ RĘKI! WYBITNI EKSPERCI: Maciej Geromin adw. Bartosz

Bardziej szczegółowo

Zmiany w prawie upadłościowym i nowe prawo restrukturyzacyjne doświadczenia praktyki

Zmiany w prawie upadłościowym i nowe prawo restrukturyzacyjne doświadczenia praktyki Zmiany w prawie upadłościowym i nowe prawo restrukturyzacyjne doświadczenia praktyki Warszawa, 7-8 grudnia 2015 r. Hotel Mercure Centrum sala Etiuda, ul. Złota 48/54 Partnerem merytorycznym seminarium

Bardziej szczegółowo

Porównanie zakresu ubezpieczenia OC za produkt u przykładowych ubezpieczycieli

Porównanie zakresu ubezpieczenia OC za produkt u przykładowych ubezpieczycieli Porównanie zakresu ubezpieczenia OC za produkt u przykładowych ubezpieczycieli Zakres ubezpieczenia PTU S.A. 1 PZU S.A. 2 Commercial Union 3 Hestia 4 Przedmiot ochrony Ochroną objęte są wypadki ubezpieczeniowe,

Bardziej szczegółowo

Rozdział I. Źródła odpowiedzialności

Rozdział I. Źródła odpowiedzialności Spis treści Przedmowa Wykaz skrótów Wprowadzenie Rozdział I. Źródła odpowiedzialności Rozdział II. Historia odpowiedzialności ő 2. Powstanie zobowiązań - historia II. Kodeks zobowiązań III. Prawo upadłościowe

Bardziej szczegółowo

Ta oferta jest dla Ciebie!!!

Ta oferta jest dla Ciebie!!! Prowadzisz działalność w formie spółki kapitałowej? Ta oferta jest dla Ciebie!!! Szanowni Państwo, Rosnąca świadomość swoich praw, zaostrzenie przepisów a także zwiększona liczba kontroli niezliczonej

Bardziej szczegółowo

Spis treści Rozdział I. Systematyka i źródła prawa spółek 1. Pojęcie i systematyka prawa spółek 2. Źródła prawa spółek

Spis treści Rozdział I. Systematyka i źródła prawa spółek 1. Pojęcie i systematyka prawa spółek 2. Źródła prawa spółek Przedmowa..................................................... V Wykaz skrótów.................................................. XV Rozdział I. Systematyka i źródła prawa spółek.......................

Bardziej szczegółowo

statystyka: - ponad 10 tysięcy - ok. 3% wszystkich spółek handlowych

statystyka: - ponad 10 tysięcy - ok. 3% wszystkich spółek handlowych SPÓŁKA AKCYJNA - definicja - brak ustawowej definicji - opierając się na jej istotnych cechach, spółkę tę można opisać jako: prywatnoprawną organizację o strukturze korporacyjnej z osobowością prawną działającą

Bardziej szczegółowo

CASE STUDY. www.proability.pl ZAGADNIENIA GŁÓWNE PROWADZĄCY. zgloszenia@proability.pl

CASE STUDY. www.proability.pl ZAGADNIENIA GŁÓWNE PROWADZĄCY. zgloszenia@proability.pl ZAGADNIENIA GŁÓWNE PROWADZĄCY Cechy definicyjne mobbingu w praktyce Charakter odpowiedzialności pracodawcy w sprawach o mobbing Praktyczna identyfikacja mobbingu Mobbing w sądzie roszczenia wynikające

Bardziej szczegółowo

Opinia do ustawy o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej. (druk nr 1065)

Opinia do ustawy o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej. (druk nr 1065) Warszawa, dnia 22 września 2015 r. Opinia do ustawy o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej (druk nr 1065) I. Cel i przedmiot ustawy Ustawa z dnia 11 września 2015 r. o działalności ubezpieczeniowej

Bardziej szczegółowo

Program Podatkowe aspekty obrotu towarowego między Polską a Niemcami

Program Podatkowe aspekty obrotu towarowego między Polską a Niemcami Program Podatkowe aspekty obrotu towarowego między Polską a Niemcami Termin 13 / 11 / 2014, godz. 10.00 16.30 Miejsce Biuro Regionalne AHK Polska w Gliwicach, Rynek 6 Cele szkolenia Celem tego seminarium

Bardziej szczegółowo

1.ROCZNE OBOWIĄZKI W SPÓŁKACH KAPITAŁOWYCH

1.ROCZNE OBOWIĄZKI W SPÓŁKACH KAPITAŁOWYCH 1.ROCZNE OBOWIĄZKI W SPÓŁKACH KAPITAŁOWYCH Denys Kendzerskyy, Krzysztof Olbrycht 1) Wraz z końcem roku obrotowego powstają konkretne roczne obowiązki sprawozdawcze dla przedsiębiorców. W artykule omawiamy

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr 107/IX/2014. Krajowej Rady Radców Prawnych. z dnia 11 grudnia 2014 r.

Uchwała Nr 107/IX/2014. Krajowej Rady Radców Prawnych. z dnia 11 grudnia 2014 r. Uchwała Nr 107/IX/2014 Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia 11 grudnia 2014 r. w sprawie wykazu aktów prawnych, których znajomość jest wymagana od aplikanta na zajęciach z poszczególnych przedmiotów

Bardziej szczegółowo

w w w. t a t a r a. c o m. p l

w w w. t a t a r a. c o m. p l www.tatara.com.pl Wstęp Kancelaria Prawa Restrukturyzacyjnego i Upadłościowego Tatara i Współpracownicy Nasza Kancelaria specjalizuje się w obsłudze prawnej szeroko pojętych procesów restrukturyzacyjnych.

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Przedmowa... Wykaz skrótów...

Spis treści. Przedmowa... Wykaz skrótów... Przedmowa... Wykaz skrótów... XI XIII Część I. Przepisy ogólne KSH... 1 1. Postępowanie zabezpieczające w sprawach korporacyjnych... 1 2. Zbycie ogółu praw i obowiązków w spółce osobowej... 3 3. Zajęcie

Bardziej szczegółowo

KOMENTARZE BECKA. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością

KOMENTARZE BECKA. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością KOMENTARZE BECKA Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Polecamy nasze publikacje z serii Komentarze Becka: Zygmunt Niewiadomski (red.) PLANOWANIE I ZAGOSPODAROWANIE PRZESTRZENNE. KOMENTARZ, wyd. 5 Marzena

Bardziej szczegółowo

Spis treści Komentarz

Spis treści Komentarz Przedmowa............................................. Wykaz skrótów.......................................... XIII Wykaz literatury......................................... XIX Komentarz............................................

Bardziej szczegółowo

ISTOTA UBEZPIECZENIA OCHRONY PRAWNEJ

ISTOTA UBEZPIECZENIA OCHRONY PRAWNEJ ISTOTA UBEZPIECZENIA OCHRONY PRAWNEJ Jakub Nawracała radca prawny Bartłomiej Janyga radca prawny Co to jest ubezpieczenie ochrony prawnej? Ubezpieczenie ochrony prawnej chroni przed ryzykiem prowadzenia

Bardziej szczegółowo

SPRAWDZONE ROZWIĄZANIA W UBEZPIECZENIU PROSPEKTU EMISYJNEGO. Nie ryzykuj zarządzając ryzykiem

SPRAWDZONE ROZWIĄZANIA W UBEZPIECZENIU PROSPEKTU EMISYJNEGO. Nie ryzykuj zarządzając ryzykiem SPRAWDZONE ROZWIĄZANIA W UBEZPIECZENIU PROSPEKTU EMISYJNEGO Nie ryzykuj zarządzając ryzykiem Odpowiedzialność cywilna wynikająca z publicznej emisji papierów wartościowych Publiczna emisja papierów wartościowych

Bardziej szczegółowo

SPRAWOZDANIE RADY NADZORCZEJ GPM VINDEXUS S.A. ZA 2013 R.

SPRAWOZDANIE RADY NADZORCZEJ GPM VINDEXUS S.A. ZA 2013 R. Załącznik do uchwały nr 1/20/05/2014 SPRAWOZDANIE RADY NADZORCZEJ GPM VINDEXUS S.A. ZA 2013 R. Sprawozdanie z działalności Rady Nadzorczej Giełdy Praw Majątkowych Vindexus S.A. wraz z oceną pracy Rady

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN RADY NADZORCZEJ NWAI DOM MAKLERSKI SPÓŁKA AKCYJNA

REGULAMIN RADY NADZORCZEJ NWAI DOM MAKLERSKI SPÓŁKA AKCYJNA REGULAMIN RADY NADZORCZEJ NWAI DOM MAKLERSKI SPÓŁKA AKCYJNA I. Postanowienia ogólne 1. Rada Nadzorcza ( Rada ) NWAI Dom Maklerski S.A. z siedzibą w Warszawie ( Spółka ), działa na podstawie przepisów Kodeksu

Bardziej szczegółowo

Polska-Gdańsk: Roboty budowlane 2014/S 078-134424

Polska-Gdańsk: Roboty budowlane 2014/S 078-134424 1/9 Niniejsze ogłoszenie w witrynie TED: http://ted.europa.eu/udl?uri=ted:notice:134424-2014:text:pl:html Polska-Gdańsk: Roboty budowlane 2014/S 078-134424 Gdański Uniwersytet Medyczny, ul. M. Skłodowskiej-Curie

Bardziej szczegółowo

25.02.2015r. (godz. 15.00-18.45) prowadzący: adw. Marian Jagielski, adw. Magdalena Filipowicz KRS, Spółka zo.o- praktyczne aspekty funkcjonowania

25.02.2015r. (godz. 15.00-18.45) prowadzący: adw. Marian Jagielski, adw. Magdalena Filipowicz KRS, Spółka zo.o- praktyczne aspekty funkcjonowania Plan na rok 2015 szkolenia aplikantów adwokackich III roku (Prawo gospodarczo handlowe, Prawo gospodarcze publiczne, Prawo Europejskie, Prawo administracyjne, Postępowanie administracyjne, Postępowanie

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sygn. akt I UK 183/13 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 20 sierpnia 2014 r. SSN Małgorzata Wrębiakowska-Marzec (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Beata Gudowska SSN

Bardziej szczegółowo

Pytania egzaminacyjne z prawa handlowego (dla studentów IV roku Administracji studiów niestacjonarnych i stacjonarnych)

Pytania egzaminacyjne z prawa handlowego (dla studentów IV roku Administracji studiów niestacjonarnych i stacjonarnych) Pytania egzaminacyjne z prawa handlowego (dla studentów IV roku Administracji studiów niestacjonarnych i stacjonarnych). 1. Prawo handlowe pojęcie i systematyka. 2. Miejsce prawa handlowego w systemie

Bardziej szczegółowo

PODATEK OD NIERUCHOMOŚCI - OPTYMALIZACJA

PODATEK OD NIERUCHOMOŚCI - OPTYMALIZACJA PODATEK OD NIERUCHOMOŚCI - OPTYMALIZACJA PODATEK OD NIERUCHOMOŚCI ISTOTNE ZOBOWIĄZANIE Podatek od nieruchomości, w przypadku podmiotów dysponujących znacznym majątkiem trwałym, stanowi niejednokrotnie

Bardziej szczegółowo

Ogłoszenie Rady Nadzorczej Spółki Polskie Inwestycje Rozwojowe.S.A. z siedzibą w Warszawie. o wszczęciu postępowania kwalifikacyjnego na stanowisko

Ogłoszenie Rady Nadzorczej Spółki Polskie Inwestycje Rozwojowe.S.A. z siedzibą w Warszawie. o wszczęciu postępowania kwalifikacyjnego na stanowisko Ogłoszenie Rady Nadzorczej Spółki Polskie Inwestycje Rozwojowe.S.A. z siedzibą w Warszawie o wszczęciu postępowania kwalifikacyjnego na stanowisko Wiceprezesa Zarządu RADA NADZORCZA na podstawie przepisów

Bardziej szczegółowo

NOWE TRENDY W REALIZACJI POLITYKI ORGANÓW SKARBOWYCH DOTYCZĄCE UJAWNIANIA ŹRÓDEŁ DOCHODÓW ZAGROŻENIA I PRZECIWDZIAŁANIE

NOWE TRENDY W REALIZACJI POLITYKI ORGANÓW SKARBOWYCH DOTYCZĄCE UJAWNIANIA ŹRÓDEŁ DOCHODÓW ZAGROŻENIA I PRZECIWDZIAŁANIE 29 LISTOPADA 2012 HOTEL SHERATON POZNAŃ NOWE TRENDY W REALIZACJI POLITYKI ORGANÓW SKARBOWYCH DOTYCZĄCE UJAWNIANIA ŹRÓDEŁ DOCHODÓW ZAGROŻENIA I PRZECIWDZIAŁANIE PRAWIDŁOWE PRZYGOTOWANIE PODATNIKA PRZED

Bardziej szczegółowo

Wstęp. 1. Jakie umowy i kiedy zawierać z członkami zarządu

Wstęp. 1. Jakie umowy i kiedy zawierać z członkami zarządu 1 S trona Wstęp Niniejsze opracowanie poświęcone jest przedstawieniu często spotykanego w praktyce korporacyjnej zagadnienia jednoczesnego zawierania z osobami piastującymi kierownicze stanowiska w spółce

Bardziej szczegółowo

Pytania egzaminacyjne z prawa handlowego (dla studentów IV i V roku Prawa studiów niestacjonarnych).

Pytania egzaminacyjne z prawa handlowego (dla studentów IV i V roku Prawa studiów niestacjonarnych). Pytania egzaminacyjne z prawa handlowego (dla studentów IV i V roku Prawa studiów niestacjonarnych). 1. Prawo handlowe pojęcie i systematyka. 2. Miejsce prawa handlowego w systemie prawa. 3. Pojęcie przedsiębiorcy

Bardziej szczegółowo

27 stycznia 2016. www.proability.pl PROWADZĄCY ZAGADNIENIA GŁÓWNE. zgloszenia@proability.pl

27 stycznia 2016. www.proability.pl PROWADZĄCY ZAGADNIENIA GŁÓWNE. zgloszenia@proability.pl ZAGADNIENIA GŁÓWNE PROWADZĄCY Najnowsze i nadchodzące zmiany prawne w kontekście prawa budowlanego Problematyczne zagadnienia ustalenia kręgu stron postępowania w sprawie pozwolenia na budowę Odstąpienie

Bardziej szczegółowo

Upadłość spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, a zwołanie i kompetencje walnego zgromadzenia wspólników.

Upadłość spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, a zwołanie i kompetencje walnego zgromadzenia wspólników. Upadłość spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, a zwołanie i kompetencje walnego zgromadzenia wspólników. Co się dzieje z kwestią Walnego Zgromadzenia Wspólników, jeśli ogłoszono upadłość obejmująca

Bardziej szczegółowo

Odpowiedzialność za zobowiązania w spółkach prawa handlowego

Odpowiedzialność za zobowiązania w spółkach prawa handlowego Odpowiedzialność za zobowiązania w spółkach prawa handlowego Jednym z podstawowych kryteriów decydujących o wyborze formy prawnej prowadzenia działalności gospodarczej jest kwestia odpowiedzialności przedsiębiorcy

Bardziej szczegółowo

Krajowe i zagraniczne podróże służbowe po nowelizacji przepisów

Krajowe i zagraniczne podróże służbowe po nowelizacji przepisów Szkolenie portalu TaxFin.pl Krajowe i zagraniczne podróże służbowe po nowelizacji przepisów 14 maja 2013 r., Hotel Marriott, Warszawa Partner merytoryczny: Opis spotkania: Z dniem 1 marca 2013 r. wchodzą

Bardziej szczegółowo

Członek Zarządu. Prezes Zarządu. Członek Zarządu. Powoływany na stanowisko Prezesa Zarządu nieprzerwanie od 2005 roku

Członek Zarządu. Prezes Zarządu. Członek Zarządu. Powoływany na stanowisko Prezesa Zarządu nieprzerwanie od 2005 roku Prezes Zarządu Powoływany na stanowisko Prezesa Zarządu nieprzerwanie od 2005 roku Absolwent Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Wrocławskiego. W latach 1993-1996 aplikacja radcowska w Wałbrzychu.

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wykaz skrótów...

Spis treści. Wykaz skrótów... Wykaz skrótów... XI Część I. Umowy i pisma w sprawach handlowych... 1 Rozdział 1. Spółka jawna... 1 1. Umowa spółki jawnej... 3 2. Przekształcenie spółki cywilnej w spółkę jawną... 8 3. Uchwała wspólników

Bardziej szczegółowo

www.proability.pl 15 marca 2016 PROWADZĄCY ZAGADNIENIA GŁÓWNE zgloszenia@proability.pl

www.proability.pl 15 marca 2016 PROWADZĄCY ZAGADNIENIA GŁÓWNE zgloszenia@proability.pl ZAGADNIENIA GŁÓWNE PROWADZĄCY Odroczenie utraty mocy obowiązującej przepisów o BTE, wątpliwości interpretacyjne i orzecznictwo Dochodzenie należności przez banki po likwidacji BTE Bartosz Sierakowski,

Bardziej szczegółowo

CENTRUM SZKOLENIOWE DACPOL

CENTRUM SZKOLENIOWE DACPOL Tytuł: Zasady współpracy przedsiębiorcy ze związkami zawodowymi. Organizator: Centrum Szkoleniowe Partner merytoryczny: Orłowski-Patulski-Walczak Sp. z o.o. Termin: 16-09-2015 Zakres: A. STATUS ZWIĄZKU

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie i systematyka podręcznika str. 11. Rozdział 1 Rozpoczęcie działalności gospodarczej str. 13

Wprowadzenie i systematyka podręcznika str. 11. Rozdział 1 Rozpoczęcie działalności gospodarczej str. 13 Spis treści Wprowadzenie i systematyka podręcznika str. 11 Rozdział 1 Rozpoczęcie działalności gospodarczej str. 13 1.1. Prawo gospodarcze str. 15 1.1.1. Działalność gospodarcza str. 15 1.1.2. Prawo gospodarcze

Bardziej szczegółowo

Nr referencyjny nadany sprawie przez Zamawiającego RDiZ- 2710. 7.2013 OŚWIADCZAM(Y), ŻE:

Nr referencyjny nadany sprawie przez Zamawiającego RDiZ- 2710. 7.2013 OŚWIADCZAM(Y), ŻE: Załącznik nr 2 wzór oświadczenia wykonawcy o spełnianiu warunków udziału w postępowaniu na podstawie w art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. Prawo zamówień publicznych (tekst jednolity Dz. U.

Bardziej szczegółowo

Na egzamin! HANDLOWE w pigułce. szybko zwięźle i na temat. Wydawnictwo C.H. Beck

Na egzamin! HANDLOWE w pigułce. szybko zwięźle i na temat. Wydawnictwo C.H. Beck Na egzamin! PRAWO HANDLOWE w pigułce szybko zwięźle i na temat Wydawnictwo C.H. Beck PRAWO HANDLOWE w pigułce Inne w tej serii: Prawo rzymskie w pigułce Prawo finansowe w pigułce Prawo gospodarcze publiczne

Bardziej szczegółowo

Optymalizacja podatkowa

Optymalizacja podatkowa Konferencja portalu TaxFin.pl Optymalizacja podatkowa 9 czerwca 2011 r., Hotel Marriott, Warszawa Partnerzy: Prowadzący: Paweł Mazurkiewicz, doradca podatkowy, partner MDDP. Przed podjęciem współpracy

Bardziej szczegółowo

PREZENTACJA usług doradztwa podatkowego

PREZENTACJA usług doradztwa podatkowego PREZENTACJA usług doradztwa podatkowego O Firmie Spółka INDEPENDENT TAX ADVISERS Doradztwo Podatkowe Sp. z o.o. rozpoczęła działalność w zakresie świadczenia usług doradztwa podatkowego w lutym 2004 roku.

Bardziej szczegółowo

Pytania egzaminacyjne z prawa handlowego dla studentów IV roku prawa studia dzienne I semestr roku akademickiego 2010/2011

Pytania egzaminacyjne z prawa handlowego dla studentów IV roku prawa studia dzienne I semestr roku akademickiego 2010/2011 Dr hab. Andrzej Herbet Katedra Prawa Handlowego Wydział Prawa, Prawa Kanonicznego i Administracji KUL Pytania egzaminacyjne z prawa handlowego dla studentów IV roku prawa studia dzienne I semestr roku

Bardziej szczegółowo

Prawo upadłościowe i naprawcze

Prawo upadłościowe i naprawcze Akademia Prawa Robert Lewandowski Przemysław Wołowski Prawo upadłościowe i naprawcze 2. wydanie C.H.Beck AKADEMIA PRAWA Prawo upadłościowe i naprawcze W sprzedaży: S. Gurgul PRAWO UPADŁOŚCIOWE I NAPRAWCZE,

Bardziej szczegółowo

Konferencja portalu TaxFin.pl. Fuzje i przejęcia. 26 kwietnia 2012 r. Hotel Marriott, Warszawa. Partnerzy: www.taxfin.pl

Konferencja portalu TaxFin.pl. Fuzje i przejęcia. 26 kwietnia 2012 r. Hotel Marriott, Warszawa. Partnerzy: www.taxfin.pl Konferencja portalu TaxFin.pl Fuzje i przejęcia 26 kwietnia 2012 r. Hotel Marriott, Warszawa Partnerzy: Prowadzący: Joanna Wierzejska, doradca podatkowy, partner kancelarii Domański Zakrzewski Palinka

Bardziej szczegółowo

Zagadnienia poruszane na ćwiczeniach w semestrze zimowym STUDIA STACJONARNE

Zagadnienia poruszane na ćwiczeniach w semestrze zimowym STUDIA STACJONARNE PRAWO HANDLOWE dr Bartłomiej Gliniecki Zagadnienia poruszane na ćwiczeniach w semestrze zimowym STUDIA STACJONARNE wszystkie wskazane pozycje literatury dostępne są w Bibliotece UG w razie dostępności

Bardziej szczegółowo

Licencjonowani zarządcy nieruchomości podlegają obowiązkowi ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej z tytułu wykonywania czynności zawodowych.

Licencjonowani zarządcy nieruchomości podlegają obowiązkowi ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej z tytułu wykonywania czynności zawodowych. W Polsce jest ok. 15 tys. licencjonowanych zarządców nieruchomości; podlegają oni obowiązkowi ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej z tytułu czynności zawodowych. Licencjonowani zarządcy nieruchomości

Bardziej szczegółowo

Emporium Group Sp. z o.o. NIP: 8971764595 Departament księgowości ul. Rynek 39/40 REGON: 021310610 ul. Kilioskiego 28 50-102 Wrocław KRS: 0000361420

Emporium Group Sp. z o.o. NIP: 8971764595 Departament księgowości ul. Rynek 39/40 REGON: 021310610 ul. Kilioskiego 28 50-102 Wrocław KRS: 0000361420 Kompleksowe usługi księgowe: Prowadzenie pełnej księgowości (księgi rachunkowe) Prowadzenie książki przychodów i rozchodów (KPiR) Ryczałt Rozliczenia ZUS i VAT Kadry Płace Zeznania podatkowe Ewidencje

Bardziej szczegółowo

PROFESJONALIZM BUDUJE ZAUFANIE

PROFESJONALIZM BUDUJE ZAUFANIE PROFESJONALIZM BUDUJE ZAUFANIE AUDYT Dzięki realizowanym przez nas usługom audytu, otrzymacie Państwo, wydaną zgodnie z obowiązującymi przepisami ocenę wiarygodności informacji finansowych wyrażoną w formie

Bardziej szczegółowo

Mieczysław Prystupa. WYCENA NIERUCHOMOŚCI I PRZEDSIĘBIORSTW w podejściu kosztowym

Mieczysław Prystupa. WYCENA NIERUCHOMOŚCI I PRZEDSIĘBIORSTW w podejściu kosztowym Mieczysław Prystupa WYCENA NIERUCHOMOŚCI I PRZEDSIĘBIORSTW w podejściu kosztowym Warszawa 2012 Recenzenci prof. zw. dr hab. Stanisław Kasiewicz prof. nadzw. dr hab. Elżbieta Mączyńska Korekta Paulina Chmielak

Bardziej szczegółowo