Elektron ma ładunek ujemny! ( Według prawa elektrostatyki, aby atom był elektrycznie obojętny jego pozostała część musi mieć ładunek dodatni.

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Elektron ma ładunek ujemny! ( Według prawa elektrostatyki, aby atom był elektrycznie obojętny jego pozostała część musi mieć ładunek dodatni."

Transkrypt

1 JĄDRO ATOMOWE Rok 89, Joseph John Thomson odkrywa ujemnie naładowaną cząsteczkę elektron. W tym momencie zaprzestano wierzyć, że atom nie jest najmniejszą, niepodzielną cząstką materii. Elektron ma ładunek ujemny! ( Według prawa elektrostatyki, aby atom był elektrycznie obojętny jego pozostała część musi mieć ładunek dodatni.) MODEL ATOMU WEDŁUG THOMSONA *Atom jest dodatnio naładowaną kulą, wewnątrz której rozmieszczone są elektrony. Ładunek wszystkich elektronów jest równy dodatniemu ładunkowi kuli, więc atom jest elektrycznie obojętny.* W 9 nastąpiło obalenie teorii atomu Thomsona. Ernest Rutherford wraz z Hansem Geigerem i Ernestem Marsdenem wykonali pewne doświadczenie, oto schemat:

2 Celem przedstawionego doświadczenia było określenie ilości cząstek α, które przechodzą przez folię. Z doświadczenia wynika, że cała masa atomu musi być skupiona w małej przestrzeni, która Ernest nazwał JĄDREM ATOMOWYM. Posiada ono ładunek dodatni. 94 Ernest Marsden zaobserwował dodatnio naładowaną cząsteczkę, która była lżejsza od jądra helu! Tajemniczą cząsteczkę Rutherford nazwał PROTONEM. Wielkość protonu jest równa wielkości ładunku elektronu. Dalsze badania zaowocowały np. nowym modelem atomu Bohra czy też teorią, że jądro atomowe musi zawierać więcej cząstek niż wskazywałaby liczba krążących wokół jądra elektronów. Liczbę protonów w jądrze nazywamy liczbą atomową i oznaczamy literą Z, lecz liczbę protonów i neutronów w jądrze atomowym nazywamy liczbą masową (oznaczamy jako A ). NUKLEONY protony i neutrony tworzące jądro atomowe. Aby zatem określić liczbę neutronów w jądrze należy od liczby masowej odjąć liczbę atomową: N=A-Z N- liczba neutronów, A liczba masowa, Z liczba atomowa Jądro atomowe zapisujemy często jako: X symbol pierwiastka W przyrodzie występują także izotopy nuklidy o takiej samej liczbie atomowej Z, różniące się jedynie liczbą neutronów N. Atomy izotopów mają taką samą liczbę elektronów więc wykazują takie same własności chemiczne. Ze względu na różną liczbę nukleonów właściwości jądra będą inne. PROMIENIOTWÓRCZOŚĆ NATURALNA

3 895 Wilhelm Roentgen zauważył, iż w wyniku wyładowań w rurze Crookesa powstaje promieniowanie, które przenika przez wiele materiałów, nie oddziałuje z polami elektrycznymi i magnetycznymi. Promieniowanie te nazwano PROMIENIOWANIEM REONTGENOWSKIM, za które zresztą w 90 roku dostał nagrodę Nobla. Odkrycie te spowodowało, iż zaczęto poszukiwać materiały, które mogłyby być źródłem promieni X. Rok po tym odkryciu Antoine Henri Bacquerel zaczął interesować się rudą uranową. Badał jej wpływ na kliszę fotograficzną. Po wywołaniu kliszy, zauważono, że jest ona zaczerniona. Udowodnił tym samym, że ruda uranu emituje promienie samoczynnie. Emitowanie przez uran promieniowanie miało inny charakter niż promieniowanie rentgenowskie. Zjawisko samorzutnej zmiany jąder atomowych w inne, gdzie towarzyszą temu emisja promieniowania nazywamy NATURALNĄ PROMIENIOTWÓRCZOŚCIĄ. Odkryto 3 rodzaje promieniowania: - α -β - ϒ ROZPAD α JĄDRA ATOMOWEGO Promieniowanie α można obserwować w wyniku rozpadu α jądra atomowego, którego liczba masowa jest większa od 83.Rozpada się α i powstaje: - cząsteczka α -nowe jądro atomowe Rozpad α można zapisać w takiej postaci: lub też przedstawić na diagramie, który opisze zależność liczby masowej i liczby atomowej. ROZPAD β JĄDRA ATOMOWEGO Rozpad B, może zachodzić na trzy różne sposoby: PIERWSZY SPOSÓB rozpad - polega on na emisji z jądra atomowego elektronu oraz antyneutrina. Można go zapisać takim równaniem:

4 W trakcie przemiany liczba atomów zaczyna się zwiększać o jeden, ale liczba masowa wciąż jest taka sama. Liczba atomowa może jednak zmniejszyć wartość o jeden. Sytuacja ta jest możliwa, gdy z jądra atomowego zostanie wyemitowany pozyton cząstka o masie równej masie elektronu i ładunku dodatnim o wartości równej wartości ładunku elektronu i antyneutrino. Jądro, które podlega przemianie β następuje emisja elektronu lub pozytonu. Przebieg tych zmian możemy opisać równaniem: a) Dla rozpadu β + : b) Dla rozpadu β : p 0 n e + 0 v 0n p + e + v Ostatni z możliwych rozpadów β nazywany jest wychwytem elektronu. Polega on na absorpcji przez jądra atomowe elektronu poruszającego się wokół jądra. W wyniku wchłonięcia elektronu liczba atomowa zmniejsza się o jeden i emitowane jest neutrino. Oto równanie przebiegu wychwytu: A Z X + e Y + v 0 Z A 0 Wychwyt elektronu jest rozpadem dwuciałowym. PRZEMIANA ϒ JĄDRA ATOMOWEGO 0 0 Ostatnią samoistną przemianą jądra atomowego jest przemiana ϒ. Przemiana jest inna od pozostałych, które wcześniej zostały przedstawione. W wyniku owej przemiany jest emitowany kwant promieniowania elektromagnetycznego. Przemiana polega na emisji kwantu promieniowania elektromagnetycznego z wzbudzonego jądra atomowego. Wtedy właśnie jądro przechodzi do niższego stanu energetycznego. Struktura, wartości liczby masowej i atomowej nie ulegają zmianie. Przemianę ϒ opisuje się równaniem:

5 A Z A Z X X +ϒ W każdej z przemian wytwarzana jest inna ilość energii, dzięki czemu cząsteczki mogą przenikać przez różne substancje. Najmniejsze cząstki α, nie przenikają nawet przez kartkę papieru. Zaś największą energie niosą ze sobą kwanty promieniowania ϒ, które pochłaniane są dopiero przez grubą płytę ołowianą. Rozpady α i β powodują zmianę składu jądra atomowego, więc pierwiastki w wyniku tych przemian mogą po kolei przechodzić z jednego w drugi, tworząc tzw. Rodziny izotopów promieniotwórczych. Wyróżniamy 4 rodziny promieniotwórcze, czyli grupy pierwiastków, w których następujące kolejno po sobie rozpady α i β zmieniają jądro jednego pierwiastka w jądro drugiego: - Rodzina torowa pierwszym jądrem rodziny jest jądro izotopu toru, a ostatnim jądro izotopu ołowiu -Rodzina neptunowa pierwszym jądrem jest jądro izotopu neptunu, ostatnim jądro izotopu bizutu -Rodzina uranowo-radowa - pierwszym jądrem jest jądro izotopu uranu, ostatnim jądro izotopu ołowiu -rodzina uranowo-aktynowa pierwszym jądrem jest jądro izotopu uranu, ostatnim jądro izotopu ołowiu Różne izotopy tego samego pierwiastka mają różne okresy połowicznego rozpadu, więc także różne aktywności. AKTYWNOŚĆ ŚREDNIA ŹRÓDŁA PROMIENIOTWÓRCZEGO stosunek ilości jąder, które uległy rozpadowi N do czasu t, w którym nastąpił rozpad: A= N t A- aktywność N- liczba jąder, które uległy rozpadowi t czas, w którym nastąpił rozpad Jednostką aktywności jest Bekerel ( Bq), czyli : źródło promieniowania ma aktywność Bq, jeśli w czasie s nastąpił rozkład jądra. Aktywność źródła zależy od masy (ilości jąder promieniotwórczych), wiemy także, że aktywność maleje wraz z upływem czasu. Równanie prawa rozpadu promieniotwórczego: N t = λn

6 N ilość jąder, które uległy rozpadowi t czas, w którym nastąpił rozpad λ stała proporcjonalności N ilość jąder przed rozpadem λ= N N t Wartość stałej rozpadu promieniotwórczego jest stała dla danego izotopu. Wielkość charakteryzującą izotop jest oprócz aktywności czas połowicznego rozpadu, czyli czas, po którym z początkowej liczby jąder zostanie połowa. Czyli zawsze po upływie czasu połowicznego rozpadu pozostanie połowa jąder tworzących próbkę. Prawo rozpadu promieniotwórczego: N liczba jąder po czasie t N 0 początkowa liczba jąder izotopu t czas trwania rozpadu T 2 czas połowicznego rozpadu N= N 0 ( 2 ) t T 2 T 2 = 0,693 λ WPŁYW PROMIENIOWANIA NA ORGANIZMY ŻYWE Aby uchronić się przed szkodliwym działaniem promieniowania, trzeba określić intensywność oraz miejsca jego występowania. Używamy do tego detektorów promieniowania. Najprostszym detektorem jest klisza fotograficzna. SCYNYLACJA błyski świetlne, powstające przez padające na niektóre substancje bądź przechodzące przez materię cząstki. Owe zjawisko możliwe jest tylko wtedy, gdy cząstki przechodzą przez substancje fluoryzującą. Do rejestracji cząstek stosujemy komory mgłowe i komory pęcherzykowe. Dawką promieniowania jest miara pochłoniętej energii. Została zdefiniowana jako stosunek ilości pochłoniętej energii przez daną masę ciała do masy tego ciała: D= E m D dawka promieniowania

7 E pochłonięta energia m masa ciała pochłaniającego energię Jednostką dawki pochłoniętej jest grej (Gy) Gy = J kg Cząstki powstałe w przemianach promieniotwórczych mają różne energie i wywołują różne skutki w organizmach żywych, wprowadzono wielkość nazwaną równoważnikiem dawki: H=QD H równoważnik dawki D dawka promieniowania Q liczba przypisana danemu rodzajowi promieniowania: dla promieniowania ϒ Q = dla promieniowania α Q=20 Jednostką równoważnika dawki jest siwert ( Sv) Roczną dopuszczalną dawką jest 5 Sv. Przez całe nasze życie organizm jest poddawany działaniu promieniowania. Skutkiem, jest gromadzenie się w nim pierwiastków promieniotwórczych. Węgiel i azot różnią się o liczbą atomową. Neutron zderza się z jądrem azotu znajdującym się w atmosferze powstaje węgiel i wodór. A oto reakcja: N + n C + H Węgiel, który otrzymaliśmy jest niestabilnym izotopem. Potrafi łączyć się z tlenem i tworzyć 4 dwutlenek węgla. Węgiel jak wiemy, znajduje się w roślinach, te natomiast zjadane są C 6 przez inne organizmy, więc można stwierdzić, iż owy węgiel znajduje się we wszystkich organizmach żywych. Ilość promieniotwórczego węgla w organizmach się zmienia, ponieważ węgiel ulega rozpadowi β według równania C N + e 0 ENERGIA WIĄZANIA Aby uzyskać masę jąder atomowych stosuje się spektometry masowe.atom, który jest zjonizowany nadaje się prędkości prostopadłe do linii pola magnetycznego. Zjonizowany atom obdarzony jest ładunkiem elektrycznym, więc w polu magnetycznym nie działa na niego siła Lorentza, która

8 zakrzywia tor ruchu. Siła Lorenza pełni rolę siły dośrodkowej, możemy obliczyć masę zjonizowanego atomu: m = rqb v r promień krzywej, po której porusza się jon q - ładunek jonu B- wartość indukcji pola magnetycznego v prędkość jonu Pierwsze wyniki doświadczeń były dość zaskakujące. Wyznaczone masy jąder różniły się od mas wyznaczonych teoretycznie. To jest właśnie niedobór masy. Pomocą w wyjaśnieniu niedoboru jest wzór Einsteina: E= mc 2 Opisuje on związek między masą a energią. Jak wiemy, niektóre jądra są stabilne, inne nie są. Spowodowane jest to składem jądra, czyli ilością protonów i neutronów. Lecz w ciężkich jądrach neutrony leżące w skrajnych częściach jądra nie będą z sobą oddziaływały ze względy na zbyt duża odległość. By zapobiec rozpadnięciu jądra pod wpływem oddziaływań elektrostatycznych, między protonami w jądrze potrzebna jest dodatkowa energia, która pochodzi z dodatkowych neutronów. Najbardziej stabilne, będą jądra o takiej liczbie atomów, która będzie odpowiadać najmniejszej całkowitej energii jądra. Stan równowagi oddziaływań elektrostatycznego i silnego można zburzyć, przykładowo, gdy w ciężkie jądro uderzy neutron. Równowaga wtedy będzie zachwiana a odległości miedzy neutronami się zwiększą. Jądro się rozpadnie. Proces ten możemy nazwać ROZSZCZEPIENIEM JĄDRA ATOMOWEGO Masa produktu rozszczepiania jądra jest jednak mniejsza niż masa jądra początkowego. Każdy z powstałych neutronów może uderzyć w jedno jądro, w wyniku czego powstaną dwa kolejne nowe jądra i trzy neutrony. Nazywamy to REAKCJĄ ŁANCUCHOWĄ (z każdym kolejnym rozszczepieniem jądra będzie zachodziła bardziej intensywnie). REAKCJE SYNTEZY JĄDROWEJ

9 REAKCJA SYNTEZY jest to reakcja odwrotna do rozszczepienia, polega ona na otrzymaniu cięższego jądro atomowego z dwóch lżejszych. Masa jądra, które powstało dzięki syntezie jest mniejsza od jąder, które się połączyły. Różnica mas została zmieniona na energię, która została uwolniona podczas reakcji. Reakcje syntezy jądrowej warunkują wytwarzanie energii we wnętrzu gwiazd. Istnieje wiele możliwości syntezy jąder zachodzących w gwiazdach. Są to cykle - pontonowo-protonowy -węglanowo-azotowy Pierwszy typ zachodzi w gwiazdach, które są małe bądź średnie, np. Słońce. Cykl protonowo-protonowy dzielimy na 3 etapy a) etap -protony pokonują barierę oddziaływania elektrostatycznego, a przyciągają się dzięki oddziaływaniu jądrowemu: 2 H + H H e + v Jest to deuter, łączy się on z kolejnym protonem i tworzy jądro izotopu helu 3 He 2 3 H + H 2He + ϒ He + He He + H + H Otrzymane jądro jest stabilne, nie potrzebuje dalszych przemian. Powstały także dwa protony, które mogą brać udział w kolejnych reakcjach syntezy. W każdym z etapów wytwarzała się energia, która unosi cząstki promieniowania β, neutrina i kwanty promieniowania ϒ. Cykl węglowo-azotowy zachodzi w gwiazdach gdzie temperatura przekracza K i zawierają domieszki węgla. Cykl składa się z sześciu reakcji. W pierwszym etapie cyklu proton łączy się z jądrem węgla 2 3, tworzy przy tym nietrwałe jądro azotu N C nietrwałe jądro azotu rozpada się 3 3 C + H N + ϒ 3 6 N C + e + v + 0 Nietrwałe jądro węgla łączy się z kolejnym protonem C + H N + ϒ

10 Nietrwałe jądro tlenu rozpada się a wtem O 5 N + e + 0 +v N + H C + He Z czterech protonów powstało jądro helu. To właśnie te reakcje są przyczyną świecenia gwiazd, także tej, dzięki której żyjemy Słońca. Są one więc niezbędne dla żywych organizmów. ENERGETYKA JĄDROWA Rok 938 Otto Hahn i Fritz Strassmann po raz pierwszy doprowadzili do rozszczepienia jądra uranu. Zaledwie 4 lata później po raz pierwszy przeprowadzono kontrolowaną reakcję rozszczepienia jąder uranu. REAKTOR ATOMOWY jest urządzeniem gdzie przeprowadza się kontrolowane reakcje rozszczepienia jąder atomowych. Oto pierwszy reaktor atomowy:

11 To właśnie dzięki energii wytwarzanej podczas reakcji możemy wytwarzać prąd elektryczny. Najważniejszym elementem elektrowni jest reaktor atomowy. Sercem reaktora jest rdzeń. W rdzeniu znajduje się substancja podlegająca rozszczepieniu, tzw. Paliwo jądrowe. Często jako paliwo używa się uranu. Podczas reakcji pod wpływem neutronów rozpada się izotop 235 U. Rdzeń reaktora jest wypełniony substancją, która spowalnia neutrony, które będą mogły brać udział w reakcjach. Zwie się ją moderatorem. Często jest nim woda lub grafit. Ciepło wytwarzane podczas reakcji rozszczepienia jest przenoszone do wymiennika ciepła, w którym oddawane jest wodzie, a ta parując napędza turbinę, która napędza prądnicę. Otrzymywanie energii z wykorzystaniem energii reakcji rozszczepienia jest konkurencyjne w porównaniu z metodami tradycyjnymi. Elektrownie w mniejszym stopniu przyczyniają się do degradacji środowiska niż elektrownie konwencjonalne. Do procesów technologicznych nie wykorzystuje się tlenu i nie przyczyniają się do rozwoju efektu cieplarnianego, ponieważ nie emitują do atmosfery dwutlenku węgla. BOMBA ATOMOWA Początkowo uran w bombie podzielony jest na dwie części, z których każda ma masą mniejszą niż masa krytyczna. Potem obie części się łączy i rozpoczyna się reakcja łańcuchowa, w wyniku której w krótkim czasie wydziela się wielka energia i następnie wybuch. CZĄSTKI ELEMENTARNE MODEL STANDARDOWY wspólny opis dla wszystkich oddziaływań, z wyjątkiem grawitacyjnego.

12 Istnieją dwie grupy cząstek: a) tworzące materię b)przenoszące oddziaływania *a) leptony i hadrony. -leptony : elektron, mion, cząstka tau cechącharakterystyczną jest posiadanie ujemnego ładunku elektrycznego. Mion i tau mają masę wiele razy większą od masy elektronu. -neutrina: elektronowe, mionowe, neutrino tau ODDZIAŁYWANIA SILNE zasięg porównywalny z wymiarami jądra atomowego, pozwala utrzymać to jądro w całości ODDZIAŁYWANIA SŁABE rozpad cięższych cząstek, w wyniku rozpadu powstają cząstki, których łączna masa jest mniejsza od masy cząstki początkowej. Cząstkami, które przenoszą oddziaływania słabe, są bozony.

Zadanie 3. (2 pkt) Uzupełnij zapis, podając liczbę masową i atomową produktu przemiany oraz jego symbol chemiczny. Th... + α

Zadanie 3. (2 pkt) Uzupełnij zapis, podając liczbę masową i atomową produktu przemiany oraz jego symbol chemiczny. Th... + α Zadanie: 1 (2 pkt) Określ liczbę atomową pierwiastka powstającego w wyniku rozpadów promieniotwórczych izotopu radu 223 88Ra, w czasie których emitowane są 4 cząstki α i 2 cząstki β. Podaj symbol tego

Bardziej szczegółowo

Reakcje jądrowe dr inż. Romuald Kędzierski

Reakcje jądrowe dr inż. Romuald Kędzierski Reakcje jądrowe dr inż. Romuald Kędzierski Wybuch bomby Ivy Mike (fot. National Nuclear Security Administration/Nevada Site Office, domena publiczna) Przemiany jądrowe 1. Spontaniczne (niewymuszone) związane

Bardziej szczegółowo

ODKRYCIE PROMIENIOTWÓRCZOŚCI PROMIENIOWANIE JĄDROWE I JEGO WŁAŚCIWOŚCI

ODKRYCIE PROMIENIOTWÓRCZOŚCI PROMIENIOWANIE JĄDROWE I JEGO WŁAŚCIWOŚCI ODKRYCIE PROMIENIOTWÓRCZOŚCI PROMIENIOWANIE JĄDROWE I JEGO WŁAŚCIWOŚCI Wilhelm Roentgen 1896 Stan wiedzy na rok 1911 1. Elektron masa i ładunek znikomy ułamek masy atomu 2. Niektóre atomy samorzutnie emitują

Bardziej szczegółowo

Zadania powtórkowe do egzaminu maturalnego z chemii Budowa atomu, układ okresowy i promieniotwórczość

Zadania powtórkowe do egzaminu maturalnego z chemii Budowa atomu, układ okresowy i promieniotwórczość strona 1/11 Zadania powtórkowe do egzaminu maturalnego z chemii Budowa atomu, układ okresowy i promieniotwórczość Monika Gałkiewicz Zad. 1 () Przedstaw pełną konfigurację elektronową atomu pierwiastka

Bardziej szczegółowo

Promieniotwórczość NATURALNA

Promieniotwórczość NATURALNA Promieniotwórczość NATURALNA Badając świecenie różnych substancji, zauważyłem, że wszystkie związki uranu wysyłają promieniowanie przenikające przez czarny papier i inne osłony oraz powodują naświetlenie

Bardziej szczegółowo

Promieniowanie jonizujące i metody radioizotopowe. dr Marcin Lipowczan

Promieniowanie jonizujące i metody radioizotopowe. dr Marcin Lipowczan Promieniowanie jonizujące i metody radioizotopowe dr Marcin Lipowczan Budowa atomu 897 Thomson, 0 0 m, kula dodatnio naładowana ładunki ujemne 9 Rutherford, rozpraszanie cząstek alfa na folię metalową,

Bardziej szczegółowo

Podstawowe własności jąder atomowych

Podstawowe własności jąder atomowych Fizyka jądrowa Struktura jądra (stan podstawowy) Oznaczenia, terminologia Promienie jądrowe i kształt jąder Jądra stabilne; warunki stabilności; energia wiązania Jądrowe momenty magnetyczne Modele struktury

Bardziej szczegółowo

Materia i jej powstanie Wykłady z chemii Jan Drzymała

Materia i jej powstanie Wykłady z chemii Jan Drzymała Materia i jej powstanie Wykłady z chemii Jan Drzymała Przyjmuje się, że wszystko zaczęło się od Wielkiego Wybuchu, który nastąpił około 15 miliardów lat temu. Model Wielkiego Wybuch wynika z rozwiązań

Bardziej szczegółowo

BUDOWA ATOMU. Pierwiastki chemiczne

BUDOWA ATOMU. Pierwiastki chemiczne BUDOWA ATOMU Pierwiastki chemiczne p.n.e. Sb Sn n Pb Hg S Ag C Au Fe Cu ()* do XVII w. As (5 r.) P (669 r.) () XVIII w. N Cl Cr Co Y Mn Mo () Ni Pt Te O U H W XIX w. (m.in.) Na Ca Al Si F Cs Ba B Bi I

Bardziej szczegółowo

Zadanie 2 budowa atomu 1. Opisz budowę atomu wodoru.

Zadanie 2 budowa atomu 1. Opisz budowę atomu wodoru. Zadanie 1- struktura materii 1. Z jakich cząstek składa się proton, neutron, elektron? 2. Jakimi własnościami fizycznymi różnią się te cząstki? (masa, ładunek elektryczny) 3. Czy pojedyncze kwarki mogą

Bardziej szczegółowo

Fizyka jądrowa cz. 2. Reakcje jądrowe. Teraz stałem się Śmiercią, niszczycielem światów. Robert Oppenheimer

Fizyka jądrowa cz. 2. Reakcje jądrowe. Teraz stałem się Śmiercią, niszczycielem światów. Robert Oppenheimer Barcelona, Espania, May 204 W-29 (Jaroszewicz) 24 slajdy Na podstawie prezentacji prof. J. Rutkowskiego Reakcje jądrowe Fizyka jądrowa cz. 2 Teraz stałem się Śmiercią, niszczycielem światów Robert Oppenheimer

Bardziej szczegółowo

Atom. Aleksander Gendarz. Cel fizyki: ująć przyrodę jako różne przejawy tego samego zespołu praw. - Richard Feynman

Atom. Aleksander Gendarz. Cel fizyki: ująć przyrodę jako różne przejawy tego samego zespołu praw. - Richard Feynman Atom Aleksander Gendarz Cel fizyki: ująć przyrodę jako różne przejawy tego samego zespołu praw. - Richard Feynman Geneza słowa atom Słowo atom pochodzi z greckiego ἄτομος átomos (od α-, nie- + τέμνω temno,

Bardziej szczegółowo

Energetyka jądrowa. Energetyka jądrowa

Energetyka jądrowa. Energetyka jądrowa Energetyka jądrowa Zasada zachowania energii i E=mc 2 Budowa jąder atomowych i ich energia wiązania Synteza: z gwiazd na Ziemię... Neutrony i rozszczepienie jąder atomowych Reaktory: klasyczne i akceleratorowe

Bardziej szczegółowo

Anna Grych Test z budowy atomu i wiązań chemicznych

Anna Grych Test z budowy atomu i wiązań chemicznych Anna Grych Test z budowy atomu i wiązań chemicznych 1. Uzupełnij tabelkę wpisując odpowiednie dane: Nazwa atomu Liczba nukleonów protonów neutronów elektronów X -... 4 2 Y -... 88 138 Z -... 238 92 W -...

Bardziej szczegółowo

Tworzenie protonów neutronów oraz jąder atomowych

Tworzenie protonów neutronów oraz jąder atomowych Tworzenie protonów neutronów oraz jąder atomowych kwarki, elektrony, neutrina oraz ich antycząstki anihilują aby stać się cząstkami 10-10 s światła fotonami energia kwarków jest już wystarczająco mała

Bardziej szczegółowo

CHEMIA 1. INSTYTUT MEDICUS Kurs przygotowawczy na studia medyczne kierunek lekarski, stomatologia, farmacja, analityka medyczna ATOM.

CHEMIA 1. INSTYTUT MEDICUS Kurs przygotowawczy na studia medyczne kierunek lekarski, stomatologia, farmacja, analityka medyczna ATOM. INSTYTUT MEDICUS Kurs przygotowawczy na studia medyczne kierunek lekarski, stomatologia, farmacja, analityka medyczna tel. 0501 38 39 55 www.medicus.edu.pl CHEMIA 1 ATOM Budowa atomu - jądro, zawierające

Bardziej szczegółowo

Wyk³ady z Fizyki. J¹dra. Zbigniew Osiak

Wyk³ady z Fizyki. J¹dra. Zbigniew Osiak Wyk³ady z Fizyki J¹dra 12 Zbigniew Osiak OZ ACZE IA B notka biograficzna C ciekawostka D propozycja wykonania doświadczenia H informacja dotycząca historii fizyki I adres strony internetowej K komentarz

Bardziej szczegółowo

Nukleony. Nukleony cząstki jądra atomowego suma protonów i neutronów.

Nukleony. Nukleony cząstki jądra atomowego suma protonów i neutronów. JĄDRO ATOMOWE Nukleony Nukleony cząstki jądra atomowego suma protonów i neutronów. A Z X np. dla izotopów wodoru: -jądro najpospolitszego izotopu H (Z=, A=) składa się z jednego protonu: H -jądro deuteru

Bardziej szczegółowo

Wewnętrzna budowa materii

Wewnętrzna budowa materii Atom i układ okresowy Wewnętrzna budowa materii Atom jest zbudowany z jądra atomowego oraz krążących wokół niego elektronów. Na jądro atomowe składają się protony oraz neutrony, zwane wspólnie nukleonami.

Bardziej szczegółowo

Elementy Fizyki Jądrowej. Wykład 5 cząstki elementarne i oddzialywania

Elementy Fizyki Jądrowej. Wykład 5 cząstki elementarne i oddzialywania Elementy Fizyki Jądrowej Wykład 5 cząstki elementarne i oddzialywania atom co jest elementarne? jądro nukleon 10-10 m 10-14 m 10-15 m elektron kwark brak struktury! elementarność... 1897 elektron (J.J.Thomson)

Bardziej szczegółowo

Teoria Wielkiego Wybuchu FIZYKA 3 MICHAŁ MARZANTOWICZ

Teoria Wielkiego Wybuchu FIZYKA 3 MICHAŁ MARZANTOWICZ Teoria Wielkiego Wybuchu Epoki rozwoju Wszechświata Wczesny Wszechświat Epoka Plancka (10-43 s): jedno podstawowe oddziaływanie Wielka Unifikacja (10-36 s): oddzielenie siły grawitacji od reszty oddziaływań

Bardziej szczegółowo

1. Co to jest promieniowanie jonizujące 2. Źródła promieniowania jonizującego 3. Najczęściej spotykane rodzaje promieniowania jonizującego 4.

1. Co to jest promieniowanie jonizujące 2. Źródła promieniowania jonizującego 3. Najczęściej spotykane rodzaje promieniowania jonizującego 4. 1. Co to jest promieniowanie jonizujące 2. Źródła promieniowania jonizującego 3. Najczęściej spotykane rodzaje promieniowania jonizującego 4. Przenikanie promieniowania α, β, γ, X i neutrony 5. Krótka

Bardziej szczegółowo

Budowa jądra atomowego - MODEL

Budowa jądra atomowego - MODEL Budowa jądra atomowego - MODEL - Centralna część atomu (rozmiar: ~10-10 m) - Rozmiar liniowy jąder atomowych ~ 10-15 m - skupiona prawie cała masa - Jądra stabilne (czas życia b. długi), jądra niestabilne

Bardziej szczegółowo

O egzotycznych nuklidach i ich promieniotwórczości

O egzotycznych nuklidach i ich promieniotwórczości O egzotycznych nuklidach i ich promieniotwórczości Marek Pfützner Instytut Fizyki Doświadczalnej Uniwersytet Warszawski Tydzień Kultury w VIII LO im. Władysława IV, 13 XII 2005 Instytut Radowy w Paryżu

Bardziej szczegółowo

Reakcja rozszczepienia

Reakcja rozszczepienia Reakcje jądrowe Reakcja rozszczepienia W reakcji rozszczepienia neutron powoduje rozszczepienie cięższego jądra na dwa lub więcej mniejsze jadra lżejszych pierwiastków oraz kilka neutronów. Podczas tej

Bardziej szczegółowo

Synteza jądrowa (fuzja) FIZYKA 3 MICHAŁ MARZANTOWICZ

Synteza jądrowa (fuzja) FIZYKA 3 MICHAŁ MARZANTOWICZ Synteza jądrowa (fuzja) Cykl życia gwiazd Narodziny gwiazd: obłok molekularny Rozmiary obłoków (Giant Molecular Cloud) są rzędu setek lat świetlnych. Masa na ogół pomiędzy 10 5 a 10 7 mas Słońca. W obłoku

Bardziej szczegółowo

VI. CELE OPERACYJNE, CZYLI PLAN WYNIKOWY

VI. CELE OPERACYJNE, CZYLI PLAN WYNIKOWY 12 1. Grawitacja 1 O odkryciach Kopernika, Keplera i o geniuszu Newtona. Prawo powszechnej grawitacji VI. CELE OPERACYJNE, CZYLI PLAN WYNIKOWY opowiedzieć o odkryciach Kopernika, Keplera i Newtona, opisać

Bardziej szczegółowo

Oblicz częstotliwość z jaką obracają się koła samochodu jadącego z prędkością 72 ich promień 0,3 m.

Oblicz częstotliwość z jaką obracają się koła samochodu jadącego z prędkością 72 ich promień 0,3 m. Grawitacja Zad.1. Uzupełnij zdania: Metoda...wykorzystuje fakt przesuwania się gwiazd bliższych na tle dalszych....to odległość do gwizdy, której paralaksa półroczna wynosi 1 sekundę łuku. unkt na eliptycznej

Bardziej szczegółowo

Od Wielkiego Wybuchu do Gór Izerskich. Tomasz Mrozek Instytut Astronomiczny UWr Zakład Fizyki Słońca CBK PAN

Od Wielkiego Wybuchu do Gór Izerskich. Tomasz Mrozek Instytut Astronomiczny UWr Zakład Fizyki Słońca CBK PAN Od Wielkiego Wybuchu do Gór Izerskich Tomasz Mrozek Instytut Astronomiczny UWr Zakład Fizyki Słońca CBK PAN Góry Izerskie Góry Izerskie Góry Izerskie Góry Izerskie Góry Izerskie Góry Izerskie Góry Izerskie

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA NA POSZCZEGÓLNE OCENY Z FIZYKI DO KLASY PIERWSZEJ SZKOŁY PONADGIMNAZJALNEJ DO CYKLU ŚWIAT FIZYKI

WYMAGANIA NA POSZCZEGÓLNE OCENY Z FIZYKI DO KLASY PIERWSZEJ SZKOŁY PONADGIMNAZJALNEJ DO CYKLU ŚWIAT FIZYKI WYMAGANIA NA POSZCZEGÓLNE OCENY Z FIZYKI DO KLASY PIERWSZEJ SZKOŁY PONADGIMNAZJALNEJ DO CYKLU ŚWIAT FIZYKI Lp. 1 Trochę historii, czyli o odkryciach Kopernika, Keplera i o geniuszu Newtona. O Newtonie

Bardziej szczegółowo

STRUKTURA MATERII PO WIELKIM WYBUCHU

STRUKTURA MATERII PO WIELKIM WYBUCHU Wykład I STRUKTURA MATERII -- -- PO WIELKIM WYBUCHU Człowiek zajmujący się nauką nigdy nie zrozumie, dlaczego miałby wierzyć w pewne opinie tylko dlatego, że znajdują się one w jakiejś książce. (...) Nigdy

Bardziej szczegółowo

Warszawski Konkurs Chemiczny ATOM i CZĄSTECZKA

Warszawski Konkurs Chemiczny ATOM i CZĄSTECZKA Warszawski Konkurs Chemiczny ATOM i CZĄSTECZKA ETAP I (szkolny) - 17.02.2015 r. KOD UCZNIA:.. Część I-test Zadanie 1 Zadanie 2 Zadanie 3 Łącznie / 20 / 9 / 3 / 4./36 Drogi gimnazjalisto! Konkurs, do którego

Bardziej szczegółowo

I edycja Konkursu Chemicznego im. Ignacego Łukasiewicza dla uczniów szkół gimnazjalnych. rok szkolny 2014/2015 ZADANIA.

I edycja Konkursu Chemicznego im. Ignacego Łukasiewicza dla uczniów szkół gimnazjalnych. rok szkolny 2014/2015 ZADANIA. I edycja Konkursu Chemicznego im. Ignacego Łukasiewicza dla uczniów szkół gimnazjalnych rok szkolny 2014/2015 ZADANIA ETAP I (szkolny) Zadanie 1 Wapień znajduje szerokie zastosowanie jako surowiec budowlany.

Bardziej szczegółowo

Wszechświat cząstek elementarnych WYKŁAD 5

Wszechświat cząstek elementarnych WYKŁAD 5 Wszechświat cząstek elementarnych WYKŁAD 5 Maria Krawczyk, Wydział Fizyki UW 17.III.2010 Oddziaływania: elektromagnetyczne i grawitacyjne elektromagnetyczne i silne (kolorowe) Biegnące stałe sprzężenia:

Bardziej szczegółowo

Układ okresowy pierwiastków

Układ okresowy pierwiastków strona 1/8 Układ okresowy pierwiastków Dorota Lewandowska, Anna Warchoł, Lidia Wasyłyszyn Treść podstawy programowej: Teoria atomistyczno-cząsteczkowa, nieciągłość budowy materii. Układ okresowy pierwiastków

Bardziej szczegółowo

FIZYKA Podręcznik: Fizyka i astronomia dla każdego pod red. Barbary Sagnowskiej, wyd. ZamKor.

FIZYKA Podręcznik: Fizyka i astronomia dla każdego pod red. Barbary Sagnowskiej, wyd. ZamKor. DKOS-5002-2\04 Anna Basza-Szuland FIZYKA Podręcznik: Fizyka i astronomia dla każdego pod red. Barbary Sagnowskiej, wyd. ZamKor. WYMAGANIA NA OCENĘ DOPUSZCZAJĄCĄ DLA REALIZOWANYCH TREŚCI PROGRAMOWYCH Kinematyka

Bardziej szczegółowo

Wyższy Urząd Górniczy. Zagrożenie radiacyjne w podziemnych wyrobiskach górniczych

Wyższy Urząd Górniczy. Zagrożenie radiacyjne w podziemnych wyrobiskach górniczych Wyższy Urząd Górniczy Zagrożenie radiacyjne w podziemnych wyrobiskach górniczych Zagrożenie radiacyjne w podziemnych wyrobiskach górniczych Katowice 2011 Copyright by Wyższy Urząd Górniczy, Katowice 2011

Bardziej szczegółowo

Promieniowanie w środowisku człowieka

Promieniowanie w środowisku człowieka Promieniowanie w środowisku człowieka Jeżeli przyjrzymy się szczegółom mapy nuklidów zauważymy istniejące w przyrodzie w stosunkowo dużych ilościach nuklidy nietrwałe. Ich czasy zaniku są duże, większe

Bardziej szczegółowo

Seminarium. -rozpad α -oddziaływanie promienowania z materią -liczniki scyntylacyjne. Konrad Tudyka

Seminarium. -rozpad α -oddziaływanie promienowania z materią -liczniki scyntylacyjne. Konrad Tudyka Seminarium -rozpad α -oddziaływanie promienowania z materią -liczniki scyntylacyjne Konrad Tudyka 1 W 1908r. Rutheford zatopił niewielka ilość 86 Rn w szklanym naczyniu o ciękich sciankach (przenikliwych

Bardziej szczegółowo

FIZYKA JĄDRA ATOMOWEGO

FIZYKA JĄDRA ATOMOWEGO FIZYKA JĄDRA ATOMOWEGO Ato Jest to najniejszy, niepodzielny etodai cheicznyi składnik aterii. Atoy składają się z jądra i otaczających to jądro elektronów. Elektron Ładunek: Masa: qe e 19 = e ( e = 1,

Bardziej szczegółowo

ELEKTROWNIE. Czyste energie 2014-01-20. Energetyka jądrowa. Damazy Laudyn Maciej Pawlik Franciszek Strzelczyk

ELEKTROWNIE. Czyste energie 2014-01-20. Energetyka jądrowa. Damazy Laudyn Maciej Pawlik Franciszek Strzelczyk Czyste energie wykład 11 Energetyka jądrowa dr inż. Janusz Teneta Wydział EAIiIB Katedra Automatyki i Inżynierii Biomedycznej AGH Kraków 2014 ELEKTROWNIE Damazy Laudyn Maciej Pawlik Franciszek Strzelczyk

Bardziej szczegółowo

Dział: 7. Światło i jego rola w przyrodzie.

Dział: 7. Światło i jego rola w przyrodzie. Dział: 7. Światło i jego rola w przyrodzie. TEMATY I ZAKRES TREŚCI NAUCZANIA Fizyka klasa 3 LO Nr programu: DKOS-4015-89/02 Moduł Dział - Temat L. Zjawisko odbicia i załamania światła 1 Prawo odbicia i

Bardziej szczegółowo

NMR (MAGNETYCZNY REZONANS JĄDROWY) dr Marcin Lipowczan

NMR (MAGNETYCZNY REZONANS JĄDROWY) dr Marcin Lipowczan NMR (MAGNETYCZNY REZONANS JĄDROWY) dr Marcin Lipowczan Spis zagadnień Fizyczne podstawy zjawiska NMR Parametry widma NMR Procesy relaksacji jądrowej Metody obrazowania Fizyczne podstawy NMR Proton, neutron,

Bardziej szczegółowo

MATERIAŁ SZKOLENIOWY SZKOLENIE WSTĘPNE PRACOWNIKA ZATRUDNIONEGO W NARAŻENIU NA PROMIENIOWANIE JONIZUJĄCE. Ochrona Radiologiczna - szkolenie wstępne 1

MATERIAŁ SZKOLENIOWY SZKOLENIE WSTĘPNE PRACOWNIKA ZATRUDNIONEGO W NARAŻENIU NA PROMIENIOWANIE JONIZUJĄCE. Ochrona Radiologiczna - szkolenie wstępne 1 MATERIAŁ SZKOLENIOWY SZKOLENIE WSTĘPNE PRACOWNIKA ZATRUDNIONEGO W NARAŻENIU NA PROMIENIOWANIE JONIZUJĄCE Ochrona Radiologiczna - szkolenie wstępne 1 Cel szkolenia wstępnego: Zgodnie z Ustawą Prawo Atomowe

Bardziej szczegółowo

Ładunek elektryczny. Ładunek elektryczny jedna z własności cząstek elementarnych

Ładunek elektryczny. Ładunek elektryczny jedna z własności cząstek elementarnych Ładunek elektryczny Ładunek elektryczny jedna z własności cząstek elementarnych http://pl.wikipedia.org/wiki/%c5%81a dunek_elektryczny ładunki elektryczne o takich samych znakach się odpychają a o przeciwnych

Bardziej szczegółowo

XLI Zjazd Fizykow Polskich, Lublin 05.09.2011. 1 Seabrook, New Hampshire, USA

XLI Zjazd Fizykow Polskich, Lublin 05.09.2011. 1 Seabrook, New Hampshire, USA Popularyzacja wiedzy o oddziaływaniach jądrowych i interaktywna wystawa Atomowa Eureka - E=mc2 Mariusz P. Dąbrowski i Jerzy Stelmach, Instytut Fizyki, Uniwersytet Szczeciński XLI Zjazd Fizykow Polskich,

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne z fizyki dla klas pierwszych w roku szkolnym 2016/2017

Wymagania edukacyjne z fizyki dla klas pierwszych w roku szkolnym 2016/2017 I Liceum Ogólnokształcące im. Bartłomieja Nowodworskiego w Krakowie Wymagania edukacyjne z fizyki dla klas pierwszych w roku szkolnym 2016/2017 Ocena celująca Ocenę tę otrzymuje uczeń, którego wiedza i

Bardziej szczegółowo

V KONKURS CHEMICZNY 23.X. 2007r. DLA UCZNIÓW GIMNAZJÓW WOJEWÓDZTWA ŚWIĘTOKRZYSKIEGO Etap I ... ... czas trwania: 90 min Nazwa szkoły

V KONKURS CHEMICZNY 23.X. 2007r. DLA UCZNIÓW GIMNAZJÓW WOJEWÓDZTWA ŚWIĘTOKRZYSKIEGO Etap I ... ... czas trwania: 90 min Nazwa szkoły V KONKURS CHEMICZNY 23.X. 2007r. DLA UCZNIÓW GIMNAZJÓW WOJEWÓDZTWA ŚWIĘTOKRZYSKIEGO Etap I...... Imię i nazwisko ucznia ilość pkt.... czas trwania: 90 min Nazwa szkoły... maksymalna ilość punk. 33 Imię

Bardziej szczegółowo

Na ocenę dostateczną uczeń potrafi: Na ocenę bardzo dobrą uczeń potrafi: 1,2 Kopernik, Galileusz,

Na ocenę dostateczną uczeń potrafi: Na ocenę bardzo dobrą uczeń potrafi: 1,2 Kopernik, Galileusz, Plan wynikowy fizyka podstawowa klasa 1 Liceum Ogólnokształcącego Sportowego 1. Grawitacja Lp. Temat lekcji Na ocenę dopuszczającą 1,2 Kopernik, Galileusz, Kepler, Newton- czyli jak poruszają się planety

Bardziej szczegółowo

Fizyka cząstek elementarnych warsztaty popularnonaukowe

Fizyka cząstek elementarnych warsztaty popularnonaukowe Fizyka cząstek elementarnych warsztaty popularnonaukowe Spotkanie 3 Porównanie modeli rozpraszania do pomiarów na Wielkim Zderzaczu Hadronów LHC i przyszłość fizyki cząstek Rafał Staszewski Maciej Trzebiński

Bardziej szczegółowo

Elektrostatyka, część pierwsza

Elektrostatyka, część pierwsza Elektrostatyka, część pierwsza ZADANIA DO PRZEROBIENIA NA LEKJI 1. Dwie kulki naładowano ładunkiem q 1 = 1 i q 2 = 3 i umieszczono w odległości r = 1m od siebie. Oblicz siłę ich wzajemnego oddziaływania.

Bardziej szczegółowo

Propozycja planu wynikowego Chemia Nowej Ery - klasa 1 gimnazjum

Propozycja planu wynikowego Chemia Nowej Ery - klasa 1 gimnazjum Propozycja planu wynikowego Chemia Nowej Ery - klasa 1 gimnazjum Tytuł rozdziału w podręczniku Temat lekcji Wstęp 1. Wprowadzenie chemia jako nauka przyrodnicza Szkło laboratoryjne Sprzęt laboratoryjny

Bardziej szczegółowo

Reakcje syntezy lekkich jąder

Reakcje syntezy lekkich jąder Reakcje syntezy lekkich jąder 1. Synteza jąder lekkich w gwiazdach 2. Warunki wystąpienia procesu syntezy 3. Charakterystyka procesu syntezy 4. Kontrolowana reakcja syntezy termojądrowej 5. Zasada konstrukcji

Bardziej szczegółowo

Wojewódzki Konkurs Przedmiotowy z Chemii dla uczniów gimnazjów województwa śląskiego w roku szkolnym 2014/2015

Wojewódzki Konkurs Przedmiotowy z Chemii dla uczniów gimnazjów województwa śląskiego w roku szkolnym 2014/2015 Wojewódzki Konkurs Przedmiotowy z Chemii dla uczniów gimnazjów województwa śląskiego w roku szkolnym 2014/2015 PRZYKŁADOWE ROZWIĄZANIA WRAZ Z PUNKTACJĄ Maksymalna liczba punktów możliwa do uzyskania po

Bardziej szczegółowo

POLITECHNIKA ŚLĄSKA WYDZIAŁ CHEMICZNY OZNACZANIE AKTYWNOŚCI, OKRESU PÓŁTRWANIA I MAKSYMALNEJ ENERGII PROMIENIOWANIA

POLITECHNIKA ŚLĄSKA WYDZIAŁ CHEMICZNY OZNACZANIE AKTYWNOŚCI, OKRESU PÓŁTRWANIA I MAKSYMALNEJ ENERGII PROMIENIOWANIA POLITECHNIKA ŚLĄSKA WYDZIAŁ CHEMICZNY KATEDRA FIZYKOCHEMII I TECHNOLOGII POLIMERÓW OZNACZANIE AKTYWNOŚCI, OKRESU PÓŁTRWANIA I MAKSYMALNEJ ENERGII PROMIENIOWANIA Opiekun ćwiczenia: Jerzy Żak Miejsce ćwiczenia:

Bardziej szczegółowo

2. Metody, których podstawą są widma atomowe 32

2. Metody, których podstawą są widma atomowe 32 Spis treści 5 Spis treści Przedmowa do wydania czwartego 11 Przedmowa do wydania trzeciego 13 1. Wiadomości ogólne z metod spektroskopowych 15 1.1. Podstawowe wielkości metod spektroskopowych 15 1.2. Rola

Bardziej szczegółowo

MAGNETYZM, INDUKCJA ELEKTROMAGNETYCZNA. Zadania MODUŁ 11 FIZYKA ZAKRES ROZSZERZONY

MAGNETYZM, INDUKCJA ELEKTROMAGNETYCZNA. Zadania MODUŁ 11 FIZYKA ZAKRES ROZSZERZONY MODUŁ MAGNETYZM, INDUKCJA ELEKTROMAGNETYCZNA OPRACOWANE W RAMACH PROJEKTU: FIZYKA ZAKRES ROZSZERZONY WIRTUALNE LABORATORIA FIZYCZNE NOWOCZESNĄ METODĄ NAUCZANIA. PROGRAM NAUCZANIA FIZYKI Z ELEMENTAMI TECHNOLOGII

Bardziej szczegółowo

Najbardziej rozpowszechniony pierwiastek we Wszechświecie, Stanowi główny składnik budujący gwiazdy,

Najbardziej rozpowszechniony pierwiastek we Wszechświecie, Stanowi główny składnik budujący gwiazdy, Położenie pierwiastka w UKŁADZIE OKRESOWYM Nazwa Nazwa łacińska Symbol Liczba atomowa 1 Wodór Hydrogenium Masa atomowa 1,00794 Temperatura topnienia -259,2 C Temperatura wrzenia -252,2 C Gęstość H 0,08988

Bardziej szczegółowo

Elementy fizyki atomowej i jądrowej

Elementy fizyki atomowej i jądrowej Elementy fizyki atomowej i jądrowej Spis treści!. Widma promieniowania.. Budowa atomu. Model Bohra. 3. Zjawisko fotoelektryczne zewnętrzne. 4. Budowa jądra atomowego. Siły jądrowe. 5. Energia wiązania

Bardziej szczegółowo

Lekcja 81. Temat: Widma fal.

Lekcja 81. Temat: Widma fal. Temat: Widma fal. Lekcja 81 WIDMO FAL ELEKTROMAGNETCZNYCH Fale elektromagnetyczne można podzielić ze względu na częstotliwość lub długość, taki podział nazywa się widmem fal elektromagnetycznych. Obejmuje

Bardziej szczegółowo

Wyznaczanie czasu połowicznego zaniku izotopu promieniotwórczego

Wyznaczanie czasu połowicznego zaniku izotopu promieniotwórczego Ćwiczenie 8 Wyznaczanie czasu połowicznego zaniku izotopu promieniotwórczego 8.. Zasada ćwiczenia Celem ćwiczenia jest wyznaczenie czasu połowicznego zaniku izotopu promieniotwórczego Ba-37m (izotop wtórny)

Bardziej szczegółowo

Szczegółowe kryteria oceniania z fizyki w gimnazjum kl. II

Szczegółowe kryteria oceniania z fizyki w gimnazjum kl. II Szczegółowe kryteria oceniania z fizyki w gimnazjum kl. II Semestr I Elektrostatyka Ocenę dopuszczającą otrzymuje uczeń, który: Wie że materia zbudowana jest z cząsteczek Wie że cząsteczki składają się

Bardziej szczegółowo

TYPY REAKCJI CHEMICZNYCH

TYPY REAKCJI CHEMICZNYCH 1 REAKCJA CHEMICZNA: TYPY REAKCJI CHEMICZNYCH REAKCJĄ CHEMICZNĄ NAZYWAMY PROCES, W WYNIKU KTÓREGO Z JEDNYCH SUBSTANCJI POWSTAJĄ NOWE (PRODUKTY) O INNYCH WŁAŚCIWOŚCIACH NIŻ SUBSTANCJE WYJŚCIOWE (SUBSTRATY)

Bardziej szczegółowo

SUBSTANCJE CHEMICZNE I ICH PRZEMIANY

SUBSTANCJE CHEMICZNE I ICH PRZEMIANY DOPUSZCZAJĄCĄ DZIAŁ SUBSTANCJE CHEMICZNE I ICH PRZEMIANY -zna zasady bhp obowiązujące w pracowni chemicznej -nazywa sprzęt i szkło laboratoryjne używane w pracowni chemicznej -wie, że substancje charakteryzują

Bardziej szczegółowo

FIZYKA-egzamin opracowanie pozostałych pytań

FIZYKA-egzamin opracowanie pozostałych pytań FIZYKA-egzamin opracowanie pozostałych pytań Andrzej Przybyszewski Michał Witczak Marcin Talarek. Definicja pracy na odcinku A-B 2. Zdefiniować różnicę energii potencjalnych gdy ciało przenosimy z do B

Bardziej szczegółowo

Jak działają detektory. Julia Hoffman# Southern Methodist University# Instytut Problemów Jądrowych

Jak działają detektory. Julia Hoffman# Southern Methodist University# Instytut Problemów Jądrowych Jak działają detektory Julia Hoffman# Southern Methodist University# Instytut Problemów Jądrowych LHC# Wiązka to pociąg ok. 2800 paczek protonowych Każda paczka składa się. z ok. 100 mln protonów 160km/h

Bardziej szczegółowo

mgr Roman Rusin nauczyciel fizyki w Zespole Szkół Ponadgimnazjalnych Nr 1 w Kwidzynie

mgr Roman Rusin nauczyciel fizyki w Zespole Szkół Ponadgimnazjalnych Nr 1 w Kwidzynie Indywidualny plan nauczania z przedmiotu Fizyka, opracowany na podstawie programu,,ciekawi świata autorstwa Adama Ogazy, nr w Szkolnym Zestawie Programów Nauczania 12/NPP/ZSP1/2012 dla kl. I TL a na rok

Bardziej szczegółowo

Gwiazdy neutronowe. Michał Bejger,

Gwiazdy neutronowe. Michał Bejger, Gwiazdy neutronowe Michał Bejger, 06.04.09 Co to jest gwiazda neutronowa? To obiekt, którego jedna łyżeczka materii waży tyle ile wszyscy ludzie na Ziemi! Gwiazda neutronowa: rzędy wielkości Masa: ~1.5

Bardziej szczegółowo

Własności promieniowania jądrowego i jego wpływ na organizmy Ŝywe.

Własności promieniowania jądrowego i jego wpływ na organizmy Ŝywe. Własności promieniowania jądrowego i jego wpływ na organizmy Ŝywe. Plan referatu 1. Trochę historii 2. Promieniowanie jądrowe 3. Promieniowanie alfa - Pojęcie - Właściwości - Znaczenie w środowisku - Reakcja

Bardziej szczegółowo

Rozmycie pasma spektralnego

Rozmycie pasma spektralnego Rozmycie pasma spektralnego Rozmycie pasma spektralnego Z doświadczenia wiemy, że absorpcja lub emisja promieniowania przez badaną substancję występuje nie tylko przy częstości rezonansowej, tj. częstości

Bardziej szczegółowo

Akademickie Centrum Czystej Energii. Ogniwo paliwowe

Akademickie Centrum Czystej Energii. Ogniwo paliwowe Ogniwo paliwowe 1. Zagadnienia elektroliza, prawo Faraday a, pierwiastki galwaniczne, ogniwo paliwowe 2. Opis Główną częścią ogniwa paliwowego PEM (Proton Exchange Membrane) jest membrana złożona z katody

Bardziej szczegółowo

Opracowała: mgr inż. Ewelina Nowak

Opracowała: mgr inż. Ewelina Nowak Materiały dydaktyczne na zajęcia wyrównawcze z chemii dla studentów pierwszego roku kierunku zamawianego Inżynieria Środowiska w ramach projektu Era inżyniera pewna lokata na przyszłość Opracowała: mgr

Bardziej szczegółowo

Podróż do początków Wszechświata: czyli czym zajmujemy się w laboratorium CERN

Podróż do początków Wszechświata: czyli czym zajmujemy się w laboratorium CERN Podróż do początków Wszechświata: czyli czym zajmujemy się w laboratorium CERN mgr inż. Małgorzata Janik - majanik@cern.ch mgr inż. Łukasz Graczykowski - lgraczyk@cern.ch Zakład Fizyki Jądrowej, Wydział

Bardziej szczegółowo

S16. Elektryzowanie ciał

S16. Elektryzowanie ciał S16. Elektryzowanie ciał ZADANIE S16/1: Naelektryzowanie plastikowego przedmiotu dodatnim ładunkiem polega na: a. dostarczeniu protonów, b. odebraniu części elektronów, c. odebraniu wszystkich elektronów,

Bardziej szczegółowo

Przedmiotowy system oceniania z fizyki zakres podstawowy

Przedmiotowy system oceniania z fizyki zakres podstawowy Przedmiotowy system oceniania z fizyki zakres podstawowy Celem nauczania jest kształtowanie kompetencji kluczowych, niezbędnych człowiekowi w dorosłym życiu, niezależnie od rodzaju wykształcenia i wykonywanego

Bardziej szczegółowo

Człowiek a środowisko

Człowiek a środowisko 90-242 ŁÓDŹ ul. Kopcińskiego 5/11 tel: 0-42 678-19-20; 0-42 678-57-22 http://zsp15.ldi.pl ZESPÓŁ SZKÓŁ PONADGIMNAZJALNYCH NR 15 Człowiek a środowisko 90-242 ŁÓDŹ ul. Kopcińskiego 5/11 tel: 0-42 678-19-20;

Bardziej szczegółowo

Temat: Ruch cząstek naładowanych w polu magnetycznym. 1. Cele edukacyjne. a) kształcenia. Scenariusz lekcji

Temat: Ruch cząstek naładowanych w polu magnetycznym. 1. Cele edukacyjne. a) kształcenia. Scenariusz lekcji Scenariusz lekcji Klasa: II LP Czas lekcji: 1 godzina lekcyjna Temat: Ruch cząstek naładowanych w polu 1. Cele edukacyjne a) kształcenia Wiadomości: zna pojęcie siły Lorentza wskazuje wielkości, od których

Bardziej szczegółowo

Cząstki elementarne. Ćwiczenie 102

Cząstki elementarne. Ćwiczenie 102 Ćwiczenie 10 Cząstki elementarne Cel ćwiczenia Analiza oddziaływań cząstek elementarnych na zdjęciach z komory pęcherzykowej. Sprawdzenie prawa zachowania ładunku i szacowanie energii w procesie wielorodnej

Bardziej szczegółowo

Wszechświat cząstek elementarnych dla przyrodników WYKŁAD 2

Wszechświat cząstek elementarnych dla przyrodników WYKŁAD 2 Wszechświat cząstek elementarnych dla przyrodników WYKŁAD 2 Maria Krawczyk, Wydział Fizyki UW Jak badamy cząstki elementarne? 2010/11(z) Ewolucja Wszech'swiata czas,energia,temperatura Detekcja cząstek

Bardziej szczegółowo

PODSTAWY TECHNOLOGII OGÓLNEJ wykład 3 PROCESY RADIACYJNE

PODSTAWY TECHNOLOGII OGÓLNEJ wykład 3 PROCESY RADIACYJNE PODSTAWY TECHNOLOGII OGÓLNEJ wykład 3 PROCESY RADIACYJNE Procesy radiacyjne a procesy fotochemiczne Procesy radiacyjne Trochę historii Teoretyczne podstawy procesu Źródła promieniowania Zalety i ograniczenia

Bardziej szczegółowo

1. Jądro atomowe. 1.1. Jądro atomowe jako element struktury materii

1. Jądro atomowe. 1.1. Jądro atomowe jako element struktury materii 1. Jądro atomowe Jądro atomowe w prezentacji Instytutu Fizyki Jądrowej PAN w Krakowie; zob. http://popul.ifj.edu.pl/badania/2/zobacz.html 1.1. Jądro atomowe jako element struktury materii Pozycja jądra

Bardziej szczegółowo

Podstawowe pojęcia i prawa chemiczne, Obliczenia na podstawie wzorów chemicznych

Podstawowe pojęcia i prawa chemiczne, Obliczenia na podstawie wzorów chemicznych Podstawowe pojęcia i prawa chemiczne, Obliczenia na podstawie wzorów chemicznych 1. Wielkości i jednostki stosowane do wyrażania ilości materii 1.1 Masa atomowa, cząsteczkowa, mol Masa atomowa Atomy mają

Bardziej szczegółowo

Przedmiotowy system oceniania z chemii kl. 1

Przedmiotowy system oceniania z chemii kl. 1 Wymagania programowe z chemii dla klasy I Substancje chemiczne i ich przemiany ocena Wymagania Uczeń : Dopuszczająca zna zasady prawidłowego i bezpiecznego zachowania się w pracowni chemicznej wyjaśnia

Bardziej szczegółowo

ELEKTRYZOWANIE CIAŁ ZASADA ZACHOWANIA ŁADUNKU

ELEKTRYZOWANIE CIAŁ ZASADA ZACHOWANIA ŁADUNKU ELEKTRYZOWANIE CIAŁ ZASADA ZACHOWANIA ŁADUNKU Autorzy: Gabriela Jaromin Martyna Andreew Justyna Kramarczyk Daria Chmiel Arkadiusz Koziarz KL. II BCH KILKA SŁÓW O HISTORII Elektrostatyka jest to dział fizyki

Bardziej szczegółowo

Fizyka - zakres materiału oraz kryteria oceniania (w zakresie podstawowym na IV etapie edukacyjnym).

Fizyka - zakres materiału oraz kryteria oceniania (w zakresie podstawowym na IV etapie edukacyjnym). Fizyka - zakres materiału oraz kryteria oceniania (w zakresie podstawowym na IV etapie edukacyjnym). TREŚCI KSZTAŁCENIA 1. Grawitacja Trochę historii, czyli o odkryciach Kopernika, Keplera i o geniuszu

Bardziej szczegółowo

A. 0,3 N B. 1,5 N C. 15 N D. 30 N. Posługiwać się wzajemnym związkiem między siłą, a zmianą pędu Odpowiedź

A. 0,3 N B. 1,5 N C. 15 N D. 30 N. Posługiwać się wzajemnym związkiem między siłą, a zmianą pędu Odpowiedź Egzamin maturalny z fizyki z astronomią W zadaniach od 1. do 10. należy wybrać jedną poprawną odpowiedź i wpisać właściwą literę: A, B, C lub D do kwadratu obok słowa:. m Przyjmij do obliczeń, że przyśpieszenie

Bardziej szczegółowo

Spektroskop, rurki Plückera, cewka Ruhmkorffa, aparat fotogtaficzny, źródło prądu

Spektroskop, rurki Plückera, cewka Ruhmkorffa, aparat fotogtaficzny, źródło prądu Imię i nazwisko ucznia Nazwa i adres szkoły Imię i nazwisko nauczyciela Tytuł eksperymentu Dział fizyki Potrzebne materiały do doświadczeń Kamil Jańczyk i Mateusz Kowalkowski I Liceum Ogólnokształcące

Bardziej szczegółowo

Szczegółowe wymagania edukacyjne z fizyki do nowej podstawy programowej.

Szczegółowe wymagania edukacyjne z fizyki do nowej podstawy programowej. Szczegółowe wymagania edukacyjne z fizyki do nowej podstawy programowej. Zagadnienie podstawowy Uczeń: ponadpodstawowy Uczeń: Numer zagadnienia z Podstawy programowej ASTRONOMIA I GRAWITACJA Z daleka i

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZ LEKCJI FIZYKI Z WYKORZYSTANIEM FILMU OSWOIĆ PROMIENIOTWÓRCZOŚĆ.

SCENARIUSZ LEKCJI FIZYKI Z WYKORZYSTANIEM FILMU OSWOIĆ PROMIENIOTWÓRCZOŚĆ. SCENARIUSZ LEKCJI FIZYKI Z WYKORZYSTANIEM FILMU OSWOIĆ PROMIENIOTWÓRCZOŚĆ. SPIS TREŚCI: I. Wprowadzenie. II. Części lekcji. 1. Część wstępna. 2. Część realizacji. 3. Część podsumowująca. III. Karty pracy.

Bardziej szczegółowo

41P POWTÓRKA FIKCYJNY EGZAMIN MATURALNY Z FIZYKI I ASTRONOMII. POZIOM PODSTAWOWY (od początku do końca)

41P POWTÓRKA FIKCYJNY EGZAMIN MATURALNY Z FIZYKI I ASTRONOMII. POZIOM PODSTAWOWY (od początku do końca) Włodzimierz Wolczyński 41P POWTÓRKA FIKCYJNY EGZAMIN MATURALNY Z FIZYKI I ASTRONOMII POZIOM PODSTAWOWY (od początku do końca) Rozwiązanie zadań należy zapisać w wyznaczonych miejscach pod treścią zadania

Bardziej szczegółowo

Rozszczepienie jądra atomowego

Rozszczepienie jądra atomowego Rozszczepienie jądra atomowego W przypadku izotopów 235 U i 239 Pu energia wzbudzenia jądra po wychwycie neutronu jest większa od wysokości bariery, którą trzeba pokonać aby nastąpiło rozszczepienie. Izotop

Bardziej szczegółowo

Elektrostatyka ŁADUNEK. Ładunek elektryczny. Dr PPotera wyklady fizyka dosw st podypl. n p. Cząstka α

Elektrostatyka ŁADUNEK. Ładunek elektryczny. Dr PPotera wyklady fizyka dosw st podypl. n p. Cząstka α Elektrostatyka ŁADUNEK elektron: -e = -1.610-19 C proton: e = 1.610-19 C neutron: 0 C n p p n Cząstka α Ładunek elektryczny Ładunek jest skwantowany: Jednostką ładunku elektrycznego w układzie SI jest

Bardziej szczegółowo

EGZAMIN MATURALNY Z FIZYKI I ASTRONOMII

EGZAMIN MATURALNY Z FIZYKI I ASTRONOMII ARKUSZ ZAWIERA INFORMACJE PRAWNIE CHRONIONE DO MOMENTU ROZPOCZĘCIA EGZAMINU! Miejsce na naklejkę MFA-P1_1P-092 EGZAMIN MATURALNY Z FIZYKI I ASTRONOMII MAJ ROK 2009 POZIOM PODSTAWOWY Czas pracy 120 minut

Bardziej szczegółowo

PROMIENIOWANIE JONIZUJĄCE OCHRONA RADIOLOGICZNA

PROMIENIOWANIE JONIZUJĄCE OCHRONA RADIOLOGICZNA PROMIENIOWANIE JONIZUJĄCE OCHRONA RADIOLOGICZNA Wstęp Kwestie związane ze stosowaniem źródeł promieniowania jonizującego, substancji radioaktywnych, a także przemysłem jądrowym, wciąż łączą się z tematem

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie nr 96: Dozymetria promieniowania γ

Ćwiczenie nr 96: Dozymetria promieniowania γ Wydział PRACOWNIA FIZYCZNA WFiIS AGH Imię i nazwisko 1. 2. Temat: Rok Grupa Zespół Nr ćwiczenia Data wykonania Data oddania Zwrot do popr. Data oddania Data zaliczenia OCENA Ćwiczenie nr 96: Dozymetria

Bardziej szczegółowo

Maria Krawczyk, Wydział Fizyki UW. Neutrina i ich mieszanie

Maria Krawczyk, Wydział Fizyki UW. Neutrina i ich mieszanie Wszechświat cząstek elementarnych dla przyrodników WYKŁAD 12 21.12.2010 Maria Krawczyk, Wydział Fizyki UW Neutrina i ich mieszanie Neutrinos: Ghost Particles of the Universe F. Close polecam wideo i audio

Bardziej szczegółowo

LABORATORIUM FIZYKI PAŃSTWOWEJ WYŻSZEJ SZKOŁY ZAWODOWEJ W NYSIE. Ćwiczenie nr 2 Temat: Wyznaczenie współczynnika elektrochemicznego i stałej Faradaya.

LABORATORIUM FIZYKI PAŃSTWOWEJ WYŻSZEJ SZKOŁY ZAWODOWEJ W NYSIE. Ćwiczenie nr 2 Temat: Wyznaczenie współczynnika elektrochemicznego i stałej Faradaya. LABOATOIUM FIZYKI PAŃSTWOWEJ WYŻSZEJ SZKOŁY ZAWODOWEJ W NYSIE Ćwiczenie nr Temat: Wyznaczenie współczynnika elektrochemicznego i stałej Faradaya.. Wprowadzenie Proces rozpadu drobin związków chemicznych

Bardziej szczegółowo

KRYTERIA OCENIANIA ODPOWIEDZI Próbna Matura z OPERONEM Fizyka Poziom rozszerzony. Listopad 2015

KRYTERIA OCENIANIA ODPOWIEDZI Próbna Matura z OPERONEM Fizyka Poziom rozszerzony. Listopad 2015 kod wewnątrz Zadanie 1. (0 1) KRYTERIA OCENIANIA ODPOWIEDZI Próbna Matura z OPERONEM Fizyka Poziom rozszerzony Listopad 2015 Vademecum Fizyka fizyka ZAKRES ROZSZERZONY VADEMECUM MATURA 2016 Zacznij przygotowania

Bardziej szczegółowo

Test diagnostyczny. Dorota Lewandowska, Lidia Wasyłyszyn, Anna Warchoł. Część A (0 5) Standard I

Test diagnostyczny. Dorota Lewandowska, Lidia Wasyłyszyn, Anna Warchoł. Część A (0 5) Standard I strona 1/9 Test diagnostyczny Dorota Lewandowska, Lidia Wasyłyszyn, Anna Warchoł Część A (0 5) Standard I 1. Przemianą chemiczną nie jest: A. mętnienie wody wapiennej B. odbarwianie wody bromowej C. dekantacja

Bardziej szczegółowo