Wykład 16: Atomy wieloelektronowe

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Wykład 16: Atomy wieloelektronowe"

Transkrypt

1 Wykład 16: Atomy wieloelektronowe Funkcje falowe Kolejność zapełniania orbitali Energia elektronów Konfiguracja elektronowa Reguła Hunda i zakaz Pauliego Efektywna liczba atomowa Reguły Slatera Wydział Chemii UJ Podstawy chemii -wykład 16/1 dr hab. W. Makowski Funkcje falowe dla atomów wieloelektronowych w równaniu Schrödingera należy uwzględnić wzajemne odpychanie elektronów rozwiązaniem równania Schrödingera jest wieloelektronowa funkcja falowa (określona dla współrzędnych wszystkich elektronów) np. dla He Funkcję wieloelektronową można przedstawić za pomocą funkcji jednoelektronowych, podobnych do orbitali dla atomu wodoru Ĥ = Êk 1+ V1+ Êk+ V+ V Ψ(x, y,z,x, y,z ) 1 Przypisanie elektronów do poszczególnych orbitali (jednoelektronowych funkcji falowych) Wydział Chemii UJ Podstawy chemii -wykład 16/ dr hab. W. Makowski 1

2 Kolejność zapełniania orbitali atomowych zgodnie ze wzrostem energii s s s s s s s p p p p p p d d d d d f f f f z zachowaniem zakazu Pauliego i reguły Hunda Wydział Chemii UJ Podstawy chemii -wykład 16/3 dr hab. W. Makowski Energia elektronów Degeneracja istnienie różnych stanów kwantowych o takiej samej energii np. w atomie H dla n = 4 orbitale (s, p -1, p 0 p 1 ) mają taką samą energię Dla atomów wieloelektronowych obserwuje się zmniejszenie degeneracji poziomów elektronowych - energia elektronów zależy od liczb kwantowych n i l Wydział Chemii UJ Podstawy chemii -wykład 16/4 dr hab. W. Makowski

3 Zakaz Pauliego Zakaz Pauliego i reguła Hunda W atomie nie mogą występować elektrony, które nie różnią się przynajmniej jedną liczbą kwantową. albo Dowolny orbital może być obsadzony przez najwyżej dwa elektrony. Reguła Hunda Orbitale zdegenerowane przyporządkowywane są kolejnym elektronom w taki sposób, by liczba elektronów niesparowanych w stanie podstawowym była możliwie największa. albo Jeżeli w podpowłoce dostępnych jest kilka orbitali, elektrony najpierw obsadzają niezajęte orbitale, zanim w jednym z orbitali utworzą parę. Wydział Chemii UJ Podstawy chemii -wykład 16/5 dr hab. W. Makowski Konfiguracja elektronowa Okres 1 Okres Okres 3 s s s p p Wydział Chemii UJ Podstawy chemii -wykład 16/6 dr hab. W. Makowski 3

4 Konfiguracja elektronowa Okres 4 s d d p Wydział Chemii UJ Podstawy chemii -wykład 16/7 dr hab. W. Makowski Bloki s, p, d i f w układzie okresowym Wydział Chemii UJ Podstawy chemii -wykład 16/8 dr hab. W. Makowski 4

5 Odstępstwa od kolejności zapełniania orbitali atomowych " [ 18 Ar]3d 5 4s 1 " * [ 36 Kr]4d 5 5s 1 [ 18 Ar]3d 10 4s 1 " ) [ 36 Kr]4d 10 5s 1 [ 18 Ar]3d 6 4s [ 18 Ar]3d 7 4s [ 18 Ar]3d 8 4s! "" # [ 36 Kr]4d 7 5s 1 [ 36 Kr]4d 8 5s 1 [ 36 Kr]4d 10 " # " & [ 54 Xe]4f 14 5d 6 6s ' [ 54 Xe]4f 14 5d 7 6s [ 54 Xe]4f 14 5d 9 6s 1 Wydział Chemii UJ Podstawy chemii -wykład 16/9 dr hab. W. Makowski Konfiguracja kationów metali przejściowych - atomy z bloku d najpierw tracą elektrony walencyjne z orbitali s +* [Ar]3d 5 4s +* [Ar]3d 5 + [Ar]3d 6 4s + [Ar]3d 6 +. [Ar]3d 5 + [Ar]3d 7 4s + [Ar]3d 7 +. [Ar]3d 6 + [Ar]3d 10 4s 1 + [Ar]3d 10 + [Ar]3d 9 + [Ar]3d 10 4s + [Ar]3d 10 +) [Kr]4d 10 5s 1 +) [Kr]4d 10 Wydział Chemii UJ Podstawy chemii -wykład 16/10 dr hab. W. Makowski 5

6 Ekranowanie jądra elektrony znajdujące się na wyższych powłokach nie wpływają na oddziaływanie z jądrem elektrony znajdujące się na niższych powłokach zmniejszają przyciąganie przez jądro Wydział Chemii UJ Podstawy chemii -wykład 16/11 dr hab. W. Makowski Postulaty Slatera 1. Zachowujemy orbitale wodoropodobne. Uwzględniamy ekranowanie elektronów zewnętrznych przez wewnętrzne 3. Wprowadzamy efektywną liczbę atomową Z*, czyli efektywny ładunek jądra 4. Zachowujemy wzór na energię elektronu E= Z * * ( Z ) me e 8h ε n = Z S o 4 S - stała ekranowania obliczona na podstawie reguł Slatera Wydział Chemii UJ Podstawy chemii -wykład 16/1 dr hab. W. Makowski 6

7 Efektywna liczba atomowa Wartości Z eff (czyli Z * ) dla pierwiastków lekkich Wydział Chemii UJ Podstawy chemii -wykład 16/13 dr hab. W. Makowski Obliczanie stałej ekranowania Wprowadzamy ugrupowania orbitali (1s) (s p) (3s 3p) (3d) (4s 4p) (4d) (4f) (5s 5p) (5d) (5f) itd Wprowadzamy udziały elektronów w stałej ekranowania dla (nsnp) 0 elektrony z prawej strony 0,35 z tego samego ugrupowania wyjątek 1s udział = 0,3 dla (nd) lub (nf) znika ostatnie rozróżnienie - dla wszystkich wcześniejszych elektronów udział = 1,0 0,85 z ugrupowania (n-1) 1,0 z ugrupowania (n-), (n-3), itd. Wydział Chemii UJ Podstawy chemii -wykład 16/14 dr hab. W. Makowski 7

8 Reguły Slatera przykład 1 Porównanie energii elektronów 3d i 4s w atomie Cu [ 9 Cu]: (1s) (sp) 8 (3s3p) 8 (3d) 10 (4s) 1 dla elektronu 4s S = 10 x 0, x 1,0 = 6,5 Z* = 9 6,5 =,5 dla elektronu 3d S = 9 x 0, x 1,0 + 8 x 1,0 + x 1,0 = 1,15 Z* = 9 1,15 = 7,85 niższa energia! Wydział Chemii UJ Podstawy chemii -wykład 16/15 dr hab. W. Makowski Reguły Slatera przykład Uzasadnienie konfiguracji elektronowej atomu K [ 19 K]: (1s) (sp) 8 (3s3p) 8 3d 1 (1s) (sp) 8 (3s3p) 8 4s 1 hipotetyczna rzeczywista dla elektronu 3d s = 18 x 1,0 = 18 Z* = = 1 dla elektronu 4s s = 8 x 0, x 1,0 = 16,8 Z* = 19 16,8 =, niższa energia! Wydział Chemii UJ Podstawy chemii -wykład 16/16 dr hab. W. Makowski 8

CHEMIA 1. INSTYTUT MEDICUS Kurs przygotowawczy na studia medyczne kierunek lekarski, stomatologia, farmacja, analityka medyczna ATOM.

CHEMIA 1. INSTYTUT MEDICUS Kurs przygotowawczy na studia medyczne kierunek lekarski, stomatologia, farmacja, analityka medyczna ATOM. INSTYTUT MEDICUS Kurs przygotowawczy na studia medyczne kierunek lekarski, stomatologia, farmacja, analityka medyczna tel. 0501 38 39 55 www.medicus.edu.pl CHEMIA 1 ATOM Budowa atomu - jądro, zawierające

Bardziej szczegółowo

Opracowała: mgr inż. Ewelina Nowak

Opracowała: mgr inż. Ewelina Nowak Materiały dydaktyczne na zajęcia wyrównawcze z chemii dla studentów pierwszego roku kierunku zamawianego Inżynieria Środowiska w ramach projektu Era inżyniera pewna lokata na przyszłość Opracowała: mgr

Bardziej szczegółowo

Liczby kwantowe n, l, m l = 0 l =1 l = 2 l = 3

Liczby kwantowe n, l, m l = 0 l =1 l = 2 l = 3 Liczby kwantowe Rozwiązaniem równania Schrödingera są pewne funkcje własne, które można scharakteryzować przy pomocy zestawu trzech liczb kwantowych n, l, m. Liczby kwantowe nie mogą być dowolne, muszą

Bardziej szczegółowo

Wartość n 1 2 3 4 5 6 Symbol literowy K L M N O P

Wartość n 1 2 3 4 5 6 Symbol literowy K L M N O P 3.4 Liczby kwantowe Funkcja falowa jest wyrażeniem matematycznym, które opisuje elektron jako cząstkę o właściwościach falowych a to oznacza, że każdemu z elektronów w atomie możemy przyporządkować jedną

Bardziej szczegółowo

CHEMIA WARTA POZNANIA

CHEMIA WARTA POZNANIA Materiały do zajęć dokształcających z chemii nieorganicznej i fizycznej Wydział Chemii UAM Poznań 2011 Część I Atom jest najmniejszą częścią pierwiastka chemicznego, która zachowuje jego właściwości chemiczne

Bardziej szczegółowo

Elementy chemii obliczeniowej i bioinformatyki Zagadnienia na egzamin

Elementy chemii obliczeniowej i bioinformatyki Zagadnienia na egzamin Elementy chemii obliczeniowej i bioinformatyki Zagadnienia na egzamin 1. Zapisz konfigurację elektronową dla atomu helu (dwa elektrony) i wyjaśnij, dlaczego cząsteczka wodoru jest stabilna, a cząsteczka

Bardziej szczegółowo

Podstawy chemii. dr hab. Wacław Makowski. Wykład 1: Wprowadzenie

Podstawy chemii. dr hab. Wacław Makowski. Wykład 1: Wprowadzenie Podstawy chemii dr hab. Wacław Makowski Wykład 1: Wprowadzenie Wspomnienia ze szkoły Elementarz (powtórka z gimnazjum) Układ okresowy Dalsze wtajemniczenia (liceum) Program zajęć Podręczniki Wydział Chemii

Bardziej szczegółowo

Orbitale typu σ i typu π

Orbitale typu σ i typu π Orbitale typu σ i typu π Dwa odpowiadające sobie orbitale sąsiednich atomów tworzą kombinacje: wiążącą i antywiążącą. W rezultacie mogą powstać orbitale o rozkładzie przestrzennym dwojakiego typu: σ -

Bardziej szczegółowo

Poziomy energetyczne powłok i podpowłok elektronowych pierwiastków

Poziomy energetyczne powłok i podpowłok elektronowych pierwiastków Jeżeli zostało dowiedzione, że własności pierwiastków zależą od wartości liczby atomowej Z, to w kolejnym pytaniu możemy zapytać się w jaki sposób konfiguracja elektronowa pierwiastków decyduje o położeniu

Bardziej szczegółowo

Informacje ogólne. 45 min. test na podstawie wykładu Zaliczenie ćwiczeń na podstawie prezentacji Punkty: test: 60 %, prezentacja: 40 %.

Informacje ogólne. 45 min. test na podstawie wykładu Zaliczenie ćwiczeń na podstawie prezentacji Punkty: test: 60 %, prezentacja: 40 %. Informacje ogólne Wykład 28 h Ćwiczenia 14 Charakter seminaryjny zespołu dwuosobowe ~20 min. prezentacje Lista tematów na stronie Materiały do wykładu na stronie: http://urbaniak.fizyka.pw.edu.pl Zaliczenie:

Bardziej szczegółowo

Opracowała: mgr inż. Ewelina Nowak

Opracowała: mgr inż. Ewelina Nowak Materiały dydaktyczne na zajęcia wyrównawcze z chemii dla studentów pierwszego roku kierunku zamawianego Inżynieria Środowiska w ramach projektu Era inżyniera pewna lokata na przyszłość Opracowała: mgr

Bardziej szczegółowo

Notatki do wyk ladu IV (z 27.10.2014)

Notatki do wyk ladu IV (z 27.10.2014) Dla orbitalnego momentu p edu (L): Notatki do wyk ladu IV (z 7.10.014) ˆL ψ nlm = l(l + 1) ψ nlm (1) ˆL z ψ nlm = m ψ nlm () l + 1 możliwych wartości rzutu L z na wyróżniony kierunek w przestrzeni (l -liczba

Bardziej szczegółowo

Modelowanie molekularne

Modelowanie molekularne Modelowanie molekularne metodami chemii kwantowej Dr hab. Artur Michalak Zakład Chemii Teoretycznej Wydział Chemii UJ Wykład 4 http://www.chemia.uj.edu.pl/~michalak/mmod2007/ Podstawowe idee i metody chemii

Bardziej szczegółowo

Dotyczy to zarówno istniejących już związków, jak i związków, których jeszcze dotąd nie otrzymano.

Dotyczy to zarówno istniejących już związków, jak i związków, których jeszcze dotąd nie otrzymano. Chemia teoretyczna to dział chemii zaliczany do chemii fizycznej, zajmujący się zagadnieniami związanymi z wiedzą chemiczną od strony teoretycznej, tj. bez wykonywania eksperymentów na stole laboratoryjnym.

Bardziej szczegółowo

Materiały dodatkowe do zajęć z chemii dla studentów

Materiały dodatkowe do zajęć z chemii dla studentów Materiały dodatkowe do zajęć z chemii dla studentów Opracowała dr Anna Wisła-Świder UKŁAD OKRESOWY PIERWIASTKÓW Układ okresowy pierwiastków to tablica składająca się z poziomych okresów i pionowych grup.

Bardziej szczegółowo

Zaliczenie przedmiotu: 17.12.2010 21.01.2011. - ocena pozytywna z ćwiczeń jest warunkiem koniecznym przystąpienia do egzaminu

Zaliczenie przedmiotu: 17.12.2010 21.01.2011. - ocena pozytywna z ćwiczeń jest warunkiem koniecznym przystąpienia do egzaminu 1. J. D. aserio, M.. Roberts EMIA RGANIZNA, PWN Warszawa, 1969 2. R. T.Morrison, R. N. Boyd EMIA RGANIZNA, PWN Warszawa, 1997 3. J. McMurry EMIA RGANIZNA, PWN Warszawa, 2002 4. R. M.Silverstein,. X. Webster,

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenia audytoryjne z chemii ogólnej i nieorganicznej

Ćwiczenia audytoryjne z chemii ogólnej i nieorganicznej Przygotowanie materiału współfinansowanego przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Ćwiczenia audytoryjne z chemii ogólnej i nieorganicznej Autorzy Aleksandra Dąbrowska Henryk

Bardziej szczegółowo

CHEMIA KWANTOWA MONIKA MUSIA L METODA HÜCKLA. Ćwiczenia. http://zcht.mfc.us.edu.pl/ mm

CHEMIA KWANTOWA MONIKA MUSIA L METODA HÜCKLA. Ćwiczenia. http://zcht.mfc.us.edu.pl/ mm CHEMIA KWANTOWA MONIKA MUSIA L METODA HÜCKLA Ćwiczenia Zwi azki organiczne zawieraj ace uk lady π-elektronowe Sprzȩżony uk lad wi azań podwójnych: -C=C-C=C-C=C-C=C- Skumulowany uk lad wi azań podwójnych:

Bardziej szczegółowo

Test sprawdzający z chemii do klasy I LO i technikum z działu Budowa atomu i wiązania chemiczne

Test sprawdzający z chemii do klasy I LO i technikum z działu Budowa atomu i wiązania chemiczne Anna Grych Test sprawdzający z chemii do klasy I LO i technikum z działu Budowa atomu i wiązania chemiczne Informacja do zadań -7 75 Dany jest pierwiastek 33 As. Zadanie. ( pkt) Uzupełnij poniższą tabelkę.

Bardziej szczegółowo

KOMPENDIUM Z CHEMII CZĘŚĆ 1. Autorzy: Lech Chmurzyński Marianna Nesterowicz

KOMPENDIUM Z CHEMII CZĘŚĆ 1. Autorzy: Lech Chmurzyński Marianna Nesterowicz Publikacja współfinansowana przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego KOMPENDIUM Z CHEMII CZĘŚĆ 1 Autorzy: Lech Chmurzyński Marianna Nesterowicz Gdańsk 2009 SPIS TREŚCI ROZDZIAŁ

Bardziej szczegółowo

Fizyka 3.3. dr hab. Ewa Popko, prof. P.Wr. www.if.pwr.wroc.pl/~popko ewa.popko@pwr.wroc.pl p.231a

Fizyka 3.3. dr hab. Ewa Popko, prof. P.Wr. www.if.pwr.wroc.pl/~popko ewa.popko@pwr.wroc.pl p.231a Fizyka 3.3 dr hab. Ewa Popko, prof. P.Wr. www.if.pwr.wroc.pl/~popko ewa.popko@pwr.wroc.pl p.31a Fizyka 3.3 Literatura 1.J.Hennel Podstawy elektroniki półprzewodnikowej WNT Warszawa 1995..W.Marciniak Przyrządy

Bardziej szczegółowo

Dlaczego sacharoza (cukier trzcinowy) topi się w temperaturze 185 C, podczas

Dlaczego sacharoza (cukier trzcinowy) topi się w temperaturze 185 C, podczas 1 Wiązania chemiczne i zjawisko izomerii Dlaczego sacharoza (cukier trzcinowy) topi się w temperaturze 185 C, podczas gdy chlorek sodowy (sól kuchenna) topi się w znacznie wyższej temperaturze, bo w 801

Bardziej szczegółowo

Wewnętrzna budowa materii

Wewnętrzna budowa materii Atom i układ okresowy Wewnętrzna budowa materii Atom jest zbudowany z jądra atomowego oraz krążących wokół niego elektronów. Na jądro atomowe składają się protony oraz neutrony, zwane wspólnie nukleonami.

Bardziej szczegółowo

Warszawski Uniwersytet Medyczny Wydział Farmaceutyczny Zakład Bioanalizy i Analizy Leków ul. Banacha 1, 02-097 Warszawa

Warszawski Uniwersytet Medyczny Wydział Farmaceutyczny Zakład Bioanalizy i Analizy Leków ul. Banacha 1, 02-097 Warszawa Warszawski Uniwersytet Medyczny Wydział Farmaceutyczny Zakład Bioanalizy i Analizy Leków ul. Banacha 1, 02-097 Warszawa Kierownik Zakładu Prof. nadzw. dr hab. Piotr Wroczyński Prof. dr hab. Zigniew Fijałek

Bardziej szczegółowo

PRAWO OKRESOWOŚCI. 1.131. Liczba co najmniej częściowo obsadzonych powłok elektronowych decyduje o przynależności pierwiastka

PRAWO OKRESOWOŚCI. 1.131. Liczba co najmniej częściowo obsadzonych powłok elektronowych decyduje o przynależności pierwiastka PRAWO OKRESOWOŚCI 1.125. D. Mendelejew sformułował swoje prawo w następujący sposób: Właściwości fizyczne i chemiczne pierwiastków zmieniają się okresowo w zależności od A) liczby protonów w jądrze atomowym.

Bardziej szczegółowo

Spis treści. 1. Wstęp... 17. 2. Masa i rozmiary atomu... 21. 3. Izotopy... 45. Przedmowa do wydania szóstego... 13

Spis treści. 1. Wstęp... 17. 2. Masa i rozmiary atomu... 21. 3. Izotopy... 45. Przedmowa do wydania szóstego... 13 5 Spis treści Przedmowa do wydania szóstego........................................ 13 Przedmowa do wydania czwartego....................................... 14 Przedmowa do wydania pierwszego.......................................

Bardziej szczegółowo

Atomy w zewnętrznym polu magnetycznym i elektrycznym

Atomy w zewnętrznym polu magnetycznym i elektrycznym Atomy w zewnętrznym polu magnetycznym i elektrycznym 1. Kwantowanie przestrzenne momentów magnetycznych i rezonans spinowy 2. Efekt Zeemana (normalny i anomalny) oraz zjawisko Paschena-Backa 3. Efekt Starka

Bardziej szczegółowo

V KONKURS CHEMICZNY 23.X. 2007r. DLA UCZNIÓW GIMNAZJÓW WOJEWÓDZTWA ŚWIĘTOKRZYSKIEGO Etap I ... ... czas trwania: 90 min Nazwa szkoły

V KONKURS CHEMICZNY 23.X. 2007r. DLA UCZNIÓW GIMNAZJÓW WOJEWÓDZTWA ŚWIĘTOKRZYSKIEGO Etap I ... ... czas trwania: 90 min Nazwa szkoły V KONKURS CHEMICZNY 23.X. 2007r. DLA UCZNIÓW GIMNAZJÓW WOJEWÓDZTWA ŚWIĘTOKRZYSKIEGO Etap I...... Imię i nazwisko ucznia ilość pkt.... czas trwania: 90 min Nazwa szkoły... maksymalna ilość punk. 33 Imię

Bardziej szczegółowo

Wykład 2. 4. Ładunki elektryczne

Wykład 2. 4. Ładunki elektryczne Wykład 2 4. Ładunki elektryczne Czym są ładunki elektryczne? Odpowiedź na to pytanie jest tak trudne, jak odpowiedź na pytanie, czym jest masa. Istnienie ładunków w przyrodzie jest faktem, który musimy

Bardziej szczegółowo

Scenariusz lekcji otwartej z chemii w klasie II gimnazjum.

Scenariusz lekcji otwartej z chemii w klasie II gimnazjum. Scenariusz lekcji otwartej z chemii w klasie II gimnazjum. Opracowała: Marzena Bień Termin realizacji: Czas realizacji: 45 minut. Temat: Chemia a budowa atomów. Cel ogólny: Usystematyzowanie wiadomości

Bardziej szczegółowo

CHEMIA klasa 1 Wymagania programowe na poszczególne oceny do Programu nauczania chemii w gimnazjum. Chemia Nowej Ery.

CHEMIA klasa 1 Wymagania programowe na poszczególne oceny do Programu nauczania chemii w gimnazjum. Chemia Nowej Ery. CHEMIA klasa 1 Wymagania programowe na poszczególne oceny do Programu nauczania chemii w gimnazjum. Chemia Nowej Ery. Dział - Substancje i ich przemiany WYMAGANIA PODSTAWOWE stosuje zasady bezpieczeństwa

Bardziej szczegółowo

Wszechświat cząstek elementarnych WYKŁAD 5

Wszechświat cząstek elementarnych WYKŁAD 5 Wszechświat cząstek elementarnych WYKŁAD 5 Maria Krawczyk, Wydział Fizyki UW 17.III.2010 Oddziaływania: elektromagnetyczne i grawitacyjne elektromagnetyczne i silne (kolorowe) Biegnące stałe sprzężenia:

Bardziej szczegółowo

KONKURS PRZEDMIOTOWY Z CHEMII DLA UCZNIÓW GIMNAZJÓW 2008/2009

KONKURS PRZEDMIOTOWY Z CHEMII DLA UCZNIÓW GIMNAZJÓW 2008/2009 ...... kod pracy ucznia pieczątka nagłówkowa szkoły Drogi Uczniu, KONKURS PRZEDMIOTOWY Z CHEMII DLA UCZNIÓW GIMNAZJÓW 2008/2009 Witaj na I etapie konkursu chemicznego. Przeczytaj uważnie instrukcję i postaraj

Bardziej szczegółowo

Zadanie 2. (1 pkt) Uzupełnij tabelę, wpisując wzory sumaryczne tlenków w odpowiednie kolumny. CrO CO 2 Fe 2 O 3 BaO SO 3 NO Cu 2 O

Zadanie 2. (1 pkt) Uzupełnij tabelę, wpisując wzory sumaryczne tlenków w odpowiednie kolumny. CrO CO 2 Fe 2 O 3 BaO SO 3 NO Cu 2 O Test maturalny Chemia ogólna i nieorganiczna Zadanie 1. (1 pkt) Uzupełnij zdania. Pierwiastek chemiczny o liczbie atomowej 16 znajduje się w.... grupie i. okresie układu okresowego pierwiastków chemicznych,

Bardziej szczegółowo

Elektrostatyka, część pierwsza

Elektrostatyka, część pierwsza Elektrostatyka, część pierwsza ZADANIA DO PRZEROBIENIA NA LEKJI 1. Dwie kulki naładowano ładunkiem q 1 = 1 i q 2 = 3 i umieszczono w odległości r = 1m od siebie. Oblicz siłę ich wzajemnego oddziaływania.

Bardziej szczegółowo

Układ okresowy pierwiastków

Układ okresowy pierwiastków strona 1/8 Układ okresowy pierwiastków Dorota Lewandowska, Anna Warchoł, Lidia Wasyłyszyn Treść podstawy programowej: Teoria atomistyczno-cząsteczkowa, nieciągłość budowy materii. Układ okresowy pierwiastków

Bardziej szczegółowo

Projekt FPP "O" Kosma Jędrzejewski 13-12-2013

Projekt FPP O Kosma Jędrzejewski 13-12-2013 Projekt FPP "O" Kosma Jędrzejewski --0 Projekt polega na wyznaczeniu charakterystyk gęstości stanów nośników ładunku elektrycznego w obszarze aktywnym lasera półprzewodnikowego GaAs. Wyprowadzenie wzoru

Bardziej szczegółowo

Elektrochemia Wydział SiMR, kierunek IPEiH II rok I stopnia studiów, semestr IV. Treść wykładu

Elektrochemia Wydział SiMR, kierunek IPEiH II rok I stopnia studiów, semestr IV. Treść wykładu Elektrochemia Wydział SiMR, kierunek IPEiH II rok I stopnia studiów, semestr IV dr inż. Leszek Niedzicki Sprawy organizacyjne 30 godzin wykładu Zaliczenie na ostatnim wykładzie Poprawa (jeśli będzie potrzebna)

Bardziej szczegółowo

EGZAMIN MATURALNY CHEMIA. Poziom rozszerzony ZBIÓR ZADAŃ. Materiały pomocnicze dla uczniów i nauczycieli

EGZAMIN MATURALNY CHEMIA. Poziom rozszerzony ZBIÓR ZADAŃ. Materiały pomocnicze dla uczniów i nauczycieli EGZAMIN MATURALNY CHEMIA Poziom rozszerzony ZBIÓR ZADAŃ Materiały pomocnicze dla uczniów i nauczycieli Centralna Komisja Egzaminacyjna 2015 Publikacja opracowana przez zespół koordynowany przez dr Małgorzatę

Bardziej szczegółowo

Kierunek i poziom studiów: Biotechnologia, pierwszy Sylabus modułu: Chemia ogólna (1BT_05)

Kierunek i poziom studiów: Biotechnologia, pierwszy Sylabus modułu: Chemia ogólna (1BT_05) Uniwersytet Śląski w Katowicach str. 1 Kierunek i poziom studiów: Biotechnologia, pierwszy Sylabus modułu: Chemia ogólna (1BT_05) 1. Informacje ogólne koordynator modułu/wariantu rok akademicki 2014/2015

Bardziej szczegółowo

Wojewódzki Konkurs Przedmiotowy z Chemii dla uczniów gimnazjów województwa kujawsko-pomorskiego w roku szkolnym 2014/2015

Wojewódzki Konkurs Przedmiotowy z Chemii dla uczniów gimnazjów województwa kujawsko-pomorskiego w roku szkolnym 2014/2015 Wojewódzki Konkurs Przedmiotowy z Chemii dla uczniów gimnazjów województwa kujawsko-pomorskiego w roku szkolnym 2014/2015 KOD UCZNIA Etap: Data: Czas pracy: szkolny 22 listopada 2014 r. 60 minut Informacje

Bardziej szczegółowo

Propozycja planu wynikowego Chemia Nowej Ery - klasa 1 gimnazjum

Propozycja planu wynikowego Chemia Nowej Ery - klasa 1 gimnazjum Propozycja planu wynikowego Chemia Nowej Ery - klasa 1 gimnazjum Tytuł rozdziału w podręczniku Temat lekcji Wstęp 1. Wprowadzenie chemia jako nauka przyrodnicza Szkło laboratoryjne Sprzęt laboratoryjny

Bardziej szczegółowo

Tematy i zakres treści z chemii dla klasy 2 TA

Tematy i zakres treści z chemii dla klasy 2 TA Tematy i zakres treści z chemii dla klasy 2 TA Temat lekcji Anna Kulaszewicz 2 godziny tygodniowo- I semestr zakres podstawowy Treści nauczania 1. Zapoznanie z przedmiotowym systemem oceniania i wymaganiami

Bardziej szczegółowo

Litowce i berylowce- lekcja powtórzeniowa, doświadczalna.

Litowce i berylowce- lekcja powtórzeniowa, doświadczalna. Doświadczenie 1 Tytuł: Badanie właściwości sodu Odczynnik: Sód metaliczny Szkiełko zegarkowe Metal lekki o srebrzystej barwie Ma metaliczny połysk Jest bardzo miękki, można kroić go nożem Inne właściwości

Bardziej szczegółowo

Układ okresowy to podstawa

Układ okresowy to podstawa Układ okresowy to podstawa Chemia jest uważana za jeden z trudniejszych przedmiotów szkolnych. Bardzo często uczniowie nie zdają sobie sprawy, że tak jak nie można opanować matematyki bez znajomości tabliczki

Bardziej szczegółowo

Plan dydaktyczny do serii Chemia Nowej Ery wg programu nauczania autorstwa T. Kulawik i M. Litwin, zmodyfikowany przez K. Bieniek

Plan dydaktyczny do serii Chemia Nowej Ery wg programu nauczania autorstwa T. Kulawik i M. Litwin, zmodyfikowany przez K. Bieniek Plan dydaktyczny do serii Chemia Nowej Ery wg programu nauczania autorstwa T. Kulawik i M. Litwin, zmodyfikowany przez K. Bieniek Tytuł rozdziału w podręczniku Temat lekcji i treści nauczania Termin Wymagania

Bardziej szczegółowo

Małopolski Konkurs Chemiczny dla Gimnazjalistów

Małopolski Konkurs Chemiczny dla Gimnazjalistów Kod ucznia Małopolski Konkurs Chemiczny dla Gimnazjalistów Etap I (szkolny) Wypełnia komisja konkursowa Zadanie Liczba punktów Podpis oceniającego Liczba punktów po weryfikacji 1. 2. 3. 4. 5. Suma 12 8

Bardziej szczegółowo

XI. REALIZACJA FIZYCZNA OBLICZEŃ KWANTOWYCH Janusz Adamowski

XI. REALIZACJA FIZYCZNA OBLICZEŃ KWANTOWYCH Janusz Adamowski XI. REALIZACJA FIZYCZNA OBLICZEŃ KWANTOWYCH Janusz Adamowski 1 Rysunek 1: Elektrody (bramki) definiujące elektrostatyczną boczną kropkę kwantową. Fotografia otrzymana przy użyciu elektronowego mikroskopu

Bardziej szczegółowo

Procentowa zawartość sodu (w molu tej soli są dwa mole sodu) wynosi:

Procentowa zawartość sodu (w molu tej soli są dwa mole sodu) wynosi: Stechiometria Każdą reakcję chemiczną można zapisać równaniem, które jest jakościową i ilościową charakterystyką tej reakcji. Określa ono bowiem, jakie pierwiastki lub związki biorą udział w danej reakcji

Bardziej szczegółowo

TEORIA FUNKCJONA LÓW. (Density Functional Theory - DFT) Monika Musia l

TEORIA FUNKCJONA LÓW. (Density Functional Theory - DFT) Monika Musia l TEORIA FUNKCJONA LÓW GȨSTOŚCI (Density Functional Theory - DFT) Monika Musia l PRZEDMIOT BADAŃ Uk lad N elektronów + K j ader atomowych Przybliżenie Borna-Oppenheimera Zamiast funkcji falowej Ψ(r 1,σ 1,r

Bardziej szczegółowo

Kierunek i poziom studiów: Chemia poziom pierwszy Sylabus modułu: Podstawy Chemii A 0310-CH-S1-002

Kierunek i poziom studiów: Chemia poziom pierwszy Sylabus modułu: Podstawy Chemii A 0310-CH-S1-002 Uniwersytet Śląski w Katowicach str. 1 Kierunek i poziom studiów: Chemia poziom pierwszy Sylabus modułu: Podstawy Chemii A 0310-CH-S1-002 1. Informacje ogólne koordynator modułu Prof. dr hab. Teresa Kowalska

Bardziej szczegółowo

Gra w okręty - scenariusz lekcji chemii w gimnazjum

Gra w okręty - scenariusz lekcji chemii w gimnazjum Gra w okręty - scenariusz lekcji chemii w gimnazjum UKŁAD OKRESOWY BOGATE ŹRÓDŁO WIEDZY O PIERWIASTKACH CHEMICZNYCH Opracowanie: Aneta Karwacka - Kalinowska 1 Temat: Układ okresowy bogate źródło wiedzy

Bardziej szczegółowo

BUDOWA ATOMU 1. Wymień 3 korzyści płynące z zastosowania pierwiastków promieniotwórczych. 2. Dokończ reakcję i nazwij powstałe pierwiastki:

BUDOWA ATOMU 1. Wymień 3 korzyści płynące z zastosowania pierwiastków promieniotwórczych. 2. Dokończ reakcję i nazwij powstałe pierwiastki: BUDOWA ATOMU 1. Wymień 3 korzyści płynące z zastosowania pierwiastków promieniotwórczych. 2. Dokończ reakcję i nazwij powstałe pierwiastki: 235 4 92 U + 2 He 198. 79 Au + ß - 3. Spośród atomów wybierz

Bardziej szczegółowo

CZĘŚĆ I CHEMIA NIEORGANICZNA

CZĘŚĆ I CHEMIA NIEORGANICZNA Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego MATERIAŁY DYDAKTYCZNE DLA STUDENTÓW KIERUNKÓW ZAMAWIANYCH UCZESTNICZĄCYCH W ZAJĘCIACH WYRÓWNAWCZYCH W RAMACH

Bardziej szczegółowo

EGZAMIN MATURALNY Z CHEMII MAJ 2013 POZIOM ROZSZERZONY. Czas pracy: 150 minut. Liczba punktów do uzyskania: 60 WPISUJE ZDAJĄCY

EGZAMIN MATURALNY Z CHEMII MAJ 2013 POZIOM ROZSZERZONY. Czas pracy: 150 minut. Liczba punktów do uzyskania: 60 WPISUJE ZDAJĄCY Centralna Komisja Egzaminacyjna Arkusz zawiera informacje prawnie chronione do momentu rozpoczęcia egzaminu. Układ graficzny CKE 2010 KOD WPISUJE ZDAJĄCY PESEL Miejsce na naklejkę z kodem EGZAMIN MATURALNY

Bardziej szczegółowo

CZĄSTECZKA (VB) Dogodną i użyteczną metodę przewidywania kształtu cząsteczki stanowi koncepcja hybrydyzacji.

CZĄSTECZKA (VB) Dogodną i użyteczną metodę przewidywania kształtu cząsteczki stanowi koncepcja hybrydyzacji. ZĄSTEZKA (VB) Dogodną i użtecną metodę prewidwania kstałtu cąstecki stanowi koncepcja hbrdacji YBRYDYZAJA - wmiesanie funkcji falowch, tworenie orbitali miesanch orbitali atomowch mającch najcęściej tę

Bardziej szczegółowo

Test diagnostyczny. Dorota Lewandowska, Lidia Wasyłyszyn, Anna Warchoł. Część A (0 5) Standard I

Test diagnostyczny. Dorota Lewandowska, Lidia Wasyłyszyn, Anna Warchoł. Część A (0 5) Standard I strona 1/9 Test diagnostyczny Dorota Lewandowska, Lidia Wasyłyszyn, Anna Warchoł Część A (0 5) Standard I 1. Przemianą chemiczną nie jest: A. mętnienie wody wapiennej B. odbarwianie wody bromowej C. dekantacja

Bardziej szczegółowo

Obliczenia stechiometryczne, bilansowanie równań reakcji redoks

Obliczenia stechiometryczne, bilansowanie równań reakcji redoks Obliczenia stechiometryczne, bilansowanie równań reakcji redoks Materiały pomocnicze do zajęć wspomagających z chemii opracował: dr Błażej Gierczyk Wydział Chemii UAM Obliczenia stechiometryczne Podstawą

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE NIEZBĘDNE DO UZYSKANIA POSZCZEGÓLNYCH ŚRÓDROCZNYCH I ROCZNYCH OCEN KLASYFIKAYJNYCH Z CHEMII. DLA KL I GIMNAZJUM w ZS NR 3

WYMAGANIA EDUKACYJNE NIEZBĘDNE DO UZYSKANIA POSZCZEGÓLNYCH ŚRÓDROCZNYCH I ROCZNYCH OCEN KLASYFIKAYJNYCH Z CHEMII. DLA KL I GIMNAZJUM w ZS NR 3 Marzena Pogoda, Aleksandra Konieczna WYMAGANIA EDUKACYJNE NIEZBĘDNE DO UZYSKANIA POSZCZEGÓLNYCH ŚRÓDROCZNYCH I ROCZNYCH OCEN KLASYFIKAYJNYCH Z CHEMII DLA KL I GIMNAZJUM w ZS NR 3 W WODZISŁAWIU ŚL. WYNIKAJĄCYCH

Bardziej szczegółowo

przedstawia zarys historii

przedstawia zarys historii PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA NA LEKCJACH CHEMII W KLASIE I GIMNAZJUM Dział 1. ŚWIAT SUBSTANCJI dopuszczającą dostateczną dobrą bardzo dobrą celującą podaje przykłady obecności chemii w swoim życiu; wymienia

Bardziej szczegółowo

Mechanizm dehydratacji alkoholi

Mechanizm dehydratacji alkoholi Wykład 5 Mechanizm dehydratacji alkoholi I. Protonowanie II. odszczepienie cząsteczki wody III. odszczepienie protonu Etap 1 Reakcje alkenów Najbardziej reaktywne jest wiązanie podwójne, lub jego sąsiedztwo

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE Nazwa przedmiotu: Kierunek: inżynieria środowiska Rodzaj przedmiotu: nauk ścisłych, moduł 1 Rodzaj zajęć: Wykład, ćwiczenia Profil kształcenia: ogólnoakademicki Fizyka Physics Poziom kształcenia: I stopnia

Bardziej szczegółowo

Podstawowe pojęcia i prawa chemiczne, Obliczenia na podstawie wzorów chemicznych

Podstawowe pojęcia i prawa chemiczne, Obliczenia na podstawie wzorów chemicznych Podstawowe pojęcia i prawa chemiczne, Obliczenia na podstawie wzorów chemicznych 1. Wielkości i jednostki stosowane do wyrażania ilości materii 1.1 Masa atomowa, cząsteczkowa, mol Masa atomowa Atomy mają

Bardziej szczegółowo

Wojewódzki Konkurs Przedmiotowy z Chemii dla uczniów gimnazjów województwa śląskiego w roku szkolnym 2010/2011

Wojewódzki Konkurs Przedmiotowy z Chemii dla uczniów gimnazjów województwa śląskiego w roku szkolnym 2010/2011 Wojewódzki Konkurs Przedmiotowy z Chemii dla uczniów gimnazjów województwa śląskiego w roku szkolnym 2010/2011 KOD UCZNIA Etap: Data: Czas pracy: szkolny 22 listopad 2010 90 minut Informacje dla ucznia:

Bardziej szczegółowo

Fizyka odnawialnych źródeł energii

Fizyka odnawialnych źródeł energii 1 Fizyka odnawialnych źródeł energii dr hab. Ewa Płaczek Popko, prof. PWr E-skrypt opracowany w ramach projektu pt. Wzrost liczby absolwentów w Politechnice Wrocławskiej na kierunkach o kluczowym znaczeniu

Bardziej szczegółowo

wykłady G. Patrick Przekład Warszawa 2002 Wydawnictwo Naukowe PWN

wykłady G. Patrick Przekład Warszawa 2002 Wydawnictwo Naukowe PWN wykłady G. Patrick Zbigniew Przekład Zawadzki Warszawa 2002 Wydawnictwo Naukowe PWN SPIS TREŚCI Przedmowa Sekcja A - Struktura i wiązania 1 Al Struktura atomu węgla 1 A2 Wiązania kowalencyjne i hybrydyzacja

Bardziej szczegółowo

Część I: Podstawowe prawa chemiczne i budowa materii... 11 Urszula Lelek-Borkowska

Część I: Podstawowe prawa chemiczne i budowa materii... 11 Urszula Lelek-Borkowska Spis treści Część I: Podstawowe prawa chemiczne i budowa materii... 11 Urszula Lelek-Borkowska 1. Podstawowe prawa i pojęcia chemiczne... 13 1.1. Historia... 13 1.2. Pierwiastek, związek chemiczny, mieszanina...

Bardziej szczegółowo

1. Od czego i w jaki sposób zależy szybkość reakcji chemicznej?

1. Od czego i w jaki sposób zależy szybkość reakcji chemicznej? Tematy opisowe 1. Od czego i w jaki sposób zależy szybkość reakcji chemicznej? 2. Omów pomiar potencjału na granicy faz elektroda/roztwór elektrolitu. Podaj przykład, omów skale potencjału i elektrody

Bardziej szczegółowo

PONADPODSTAWOWE lekcji Uczeń potrafi: Uczeń potrafi: 1 2 3 4 1. Budowa atomu 1. Chemia jako nauka przyrodnicza zadania współczesnej chemii

PONADPODSTAWOWE lekcji Uczeń potrafi: Uczeń potrafi: 1 2 3 4 1. Budowa atomu 1. Chemia jako nauka przyrodnicza zadania współczesnej chemii PROPOZYCJA PLANU WYNIKOWEGO CHEMIA OGÓLNA I NIEORGANICZNA ZAKRES PODSTAWOWY I ROZSZERZONY EM edukacja czytelnicza i medialna EEu edukacja europejska EF edukacja filozoficzna edukacja ekologiczna EZ edukacja

Bardziej szczegółowo

Wydział Chemii Uniwersytetu Warszawskiego. Jan S. Jaworski PROSEMINARIA CHEMII OGÓLNEJ. dla studentów I roku studiów chemicznych. ZADANIA i PROBLEMY

Wydział Chemii Uniwersytetu Warszawskiego. Jan S. Jaworski PROSEMINARIA CHEMII OGÓLNEJ. dla studentów I roku studiów chemicznych. ZADANIA i PROBLEMY Wydział Chemii Uniwersytetu Warszawskiego Jan S. Jaworski PROSEMINARIA z CHEMII OGÓLNEJ dla studentów I roku studiów chemicznych ZADANIA i PROBLEMY Warszawa 2015 2 Spis treści I A. Stechiometria reakcji

Bardziej szczegółowo

1. Budowa atomu. Układ okresowy pierwiastków chemicznych

1. Budowa atomu. Układ okresowy pierwiastków chemicznych Propozycje wymagań programowych na poszczególne oceny IV etap edukacyjny przygotowane na podstawie treści zawartych w podstawie programowej, programie nauczania oraz w części 1. podręcznika dla liceum

Bardziej szczegółowo

ZASADY PRZEPROWADZANIA EGZAMINU DYPLOMOWEGO KOŃCZĄCEGO STUDIA PIERWSZEGO ORAZ DRUGIEGO STOPNIA NA KIERUNKU FIZYKA

ZASADY PRZEPROWADZANIA EGZAMINU DYPLOMOWEGO KOŃCZĄCEGO STUDIA PIERWSZEGO ORAZ DRUGIEGO STOPNIA NA KIERUNKU FIZYKA ZASADY PRZEPROWADZANIA EGZAMINU DYPLOMOWEGO KOŃCZĄCEGO STUDIA PIERWSZEGO ORAZ DRUGIEGO STOPNIA NA KIERUNKU FIZYKA INSTYTUT FIZYKI WYDZIAŁ MATEMATYKI, FIZYKI I TECHNIKI UNIWERSYTET KAZIMIERZA WIELKIEGO

Bardziej szczegółowo

Michał Praszałowicz, pok. 438. michal@if.uj.edu.pl strona www: th-www.if.uj.edu.pl/~michal wykład 3 godz. za wyjątkiem listopada Egzamin: esej max.

Michał Praszałowicz, pok. 438. michal@if.uj.edu.pl strona www: th-www.if.uj.edu.pl/~michal wykład 3 godz. za wyjątkiem listopada Egzamin: esej max. Michał Praszałowicz, pok. 438. michal@if.uj.edu.pl strona www: th-www.if.uj.edu.pl/~michal wykład 3 godz. za wyjątkiem listopada Egzamin: esej max. 10 stron na jeden z listy tematów + rozmowa USOS! 1 Model

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne z chemii w klasie I gimnazjum

Wymagania edukacyjne z chemii w klasie I gimnazjum Wymagania edukacyjne z chemii w klasie I gimnazjum Dział 1. ŚWIAT SUBSTANCJI Ocenę dopuszczającą Ocenę dostateczną Ocenę dobrą otrzymuje uczeń, który: Ocenę bardzo dobrą otrzymuje Ocenę celującą otrzymuje

Bardziej szczegółowo

Ogólne zasady oceniania są takie same jak dla wszystkich prac maturalnych z chemii.

Ogólne zasady oceniania są takie same jak dla wszystkich prac maturalnych z chemii. Egzamin maturalny z chemii. Poziom rozszerzony Copyright by Studium Oświatowe Tutor dr inż. Zdzisław Głowacki, Toruń 2013 MODEL OCENIANIA ZAWIERA INFORMACJE PRAWNIE CHRONIONE DO MOMENTU ZAKOŃCZENIA EGZAMINU!

Bardziej szczegółowo

Instytut Fizyki Jądrowej im. Henryka Niewodniczańskiego Polskiej Akademii Nauk

Instytut Fizyki Jądrowej im. Henryka Niewodniczańskiego Polskiej Akademii Nauk Instytut Fizyki Jądrowej im. Henryka Niewodniczańskiego Polskiej Akademii Nauk Praca doktorska Piotr Tracz Własności magnetyczne związków opartych o jony kobaltu i oktacyjano-wolframianu Praca doktorska

Bardziej szczegółowo

Budowa atomu w ujęciu mechaniki kwantowej.

Budowa atomu w ujęciu mechaniki kwantowej. Ćwiczenie 10 Budowa atomu w ujęciu mechaniki kwantowej. Współczesny stan wiedzy o budowie materii przyjmuje, że każdy niezjonizowany atom zbudowany jest z jądra (o rozmiarach rzędu 10-15 m), w którego

Bardziej szczegółowo

Substancje i ich przemiany. Tytuł rozdziału w podręczniku. Wymagania edukacyjne. nauczania

Substancje i ich przemiany. Tytuł rozdziału w podręczniku. Wymagania edukacyjne. nauczania 1 Plan wynikowy do serii Chemia Nowej Ery 1 (Gimnazjum klasa1) Materiał opracowała Anna Remin na podstawie Programu nauczania chemii w gimnazjum autorstwa Teresy Kulawik i Marii Litwin oraz Wymagań programowych

Bardziej szczegółowo

1. Budowa atomu. Układ okresowy pierwiastków chemicznych

1. Budowa atomu. Układ okresowy pierwiastków chemicznych CHEMIA KLASA 2 Wymagania programowe na poszczególne oceny przygotowane na podstawie treści zawartych w podstawie programowej, programie nauczania oraz w części 1. podręcznika dla liceum ogólnokształcącego

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z CHEMII DLA LO poziom rozszerzony

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z CHEMII DLA LO poziom rozszerzony WYMAGANIA EDUKACYJNE Z CHEMII DLA LO poziom rozszerzony SZCZEGÓŁOWE WYMAGANIA EDUKACYJNE WYNIKAJĄCE Z REALIZOWANEGO PROGRAMU CHEMII W LICEUM OGÓLNOKSZTAŁCĄYM 1. Budowa atomu. Układ okresowy pierwiastków

Bardziej szczegółowo

h λ= mv h - stała Plancka (4.14x10-15 ev s)

h λ= mv h - stała Plancka (4.14x10-15 ev s) Twórcy podstaw optyki elektronowej: De Broglie LV. 1924 hipoteza: każde ciało poruszające się ma przyporządkowaną falę a jej długość jest ilorazem stałej Plancka i pędu. Elektrony powinny więc mieć naturę

Bardziej szczegółowo

Wykªad 10. Spis tre±ci. 1 Niesko«czona studnia potencjaªu. Fizyka 2 (Informatyka - EEIiA 2006/07) c Mariusz Krasi«ski 2007

Wykªad 10. Spis tre±ci. 1 Niesko«czona studnia potencjaªu. Fizyka 2 (Informatyka - EEIiA 2006/07) c Mariusz Krasi«ski 2007 Wykªad 10 Fizyka 2 (Informatyka - EEIiA 2006/07) 08 05 2007 c Mariusz Krasi«ski 2007 Spis tre±ci 1 Niesko«czona studnia potencjaªu 1 2 Laser 3 2.1 Emisja spontaniczna...........................................

Bardziej szczegółowo

Maria Litwin Szarota Styka-Wlazlo. To jest chemia

Maria Litwin Szarota Styka-Wlazlo. To jest chemia 1 Materiał nauczania komentarz do programu Maria Litwin Szarota Styka-Wlazlo To jest chemia Program nauczania chemii w zakresie rozszerzonym dla liceum ogólnokształcącego i technikum Spis treści 1. Wstęp

Bardziej szczegółowo

Proste struktury krystaliczne

Proste struktury krystaliczne Budowa ciał stałych Proste struktury krystaliczne sc (simple cubic) bcc (body centered cubic) fcc (face centered cubic) np. Piryt FeSe 2 np. Żelazo, Wolfram np. Miedź, Aluminium Struktury krystaliczne

Bardziej szczegółowo

Wymagania programowe na poszczególne oceny. Chemia Kl.1. I. Substancje chemiczne i ich przemiany

Wymagania programowe na poszczególne oceny. Chemia Kl.1. I. Substancje chemiczne i ich przemiany Wymagania programowe na poszczególne oceny Chemia Kl.1 I. Substancje chemiczne i ich przemiany Ocena dopuszczająca [1] zna zasady bhp obowiązujące w pracowni chemicznej nazywa sprzęt i szkło laboratoryjne

Bardziej szczegółowo

Metody symulacji w nanotechnologii

Metody symulacji w nanotechnologii Metody symulacji w nanotechnologii Jan Iwaniszewski A. Formalizm operatorowy Załóżmy, że nasz układ kwantowy posiada dyskretny zbiór funkcji własnych ϕ k, k =,,.... Tworzą one bazę w całej przestrzeni

Bardziej szczegółowo

Fizyka odnawialnych źródeł energii

Fizyka odnawialnych źródeł energii 1 Fizyka odnawialnych źródeł energii dr hab. Ewa Płaczek-Popko, prof. PWr E-skrypt opracowany w ramach projektu pt. Wzrost liczby absolwentów w Politechnice Wrocławskiej na kierunkach o kluczowym znaczeniu

Bardziej szczegółowo

Warszawski Konkurs Chemiczny

Warszawski Konkurs Chemiczny Warszawski Konkurs Chemiczny ATOM i CZĄSTECZKA dla gimnazjalistów Zapraszamy do wzięcia udziału w X edycji konkursu i prosimy o potwierdzenie tego faktu do dnia 7 marca 2014 z podaniem adresu e mail szkoły

Bardziej szczegółowo

Materiały dydaktyczne do zajęć wyrównawczych z chemii dla kierunku Inżynieria Materiałowa

Materiały dydaktyczne do zajęć wyrównawczych z chemii dla kierunku Inżynieria Materiałowa Publikacja dystrybuowana bezpłatnie Materiały dydaktyczne do zajęć wyrównawczych z chemii dla kierunku Inżynieria Materiałowa Autor: Maria Kurańska Projekt Inżynieria materiałowa inżynieria przyszłości

Bardziej szczegółowo

PRACOWNIA PODSTAW SPEKTROSKOPII MOLEKULARNEJ

PRACOWNIA PODSTAW SPEKTROSKOPII MOLEKULARNEJ PRACOWNIA PODSTAW SPEKTROSKOPII MOLEKULARNEJ Kierowniczka pracowni: dr hab. Magdalena Pecul-Kudelska, (pok. 417), e-mail mpecul@chem.uw.edu.pl, tel 0228220211 wew 501; Spis ćwiczeń i osoby prowadzące 1.

Bardziej szczegółowo

Modelowanie molekularne

Modelowanie molekularne k08 Modelowanie molekularne metodami chemii kwantowej Dr hab. Artur Michalak Zakład hemii Teoretycznej Wydział hemii UJ Wykład 1 http://www.chemia.uj.edu.pl/~michalak/mmod2007/ Theoretical chemistry Quantum

Bardziej szczegółowo

Analiza instrumentalna... 2 Analiza specjacyjna i frakcjonowana pierwiastków w środowisku... 6 Analiza środowiskowa, żywności i leków...

Analiza instrumentalna... 2 Analiza specjacyjna i frakcjonowana pierwiastków w środowisku... 6 Analiza środowiskowa, żywności i leków... Analiza instrumentalna... Analiza specjacyjna i frakcjonowana pierwiastków w środowisku... 6 Analiza środowiskowa, żywności i leków... 10 Biokatalizatory w syntezie organicznej... 17 Chemia a ekologia...

Bardziej szczegółowo

Nowoczesne metody analizy pierwiastków

Nowoczesne metody analizy pierwiastków Nowoczesne metody analizy pierwiastków Techniki analityczne Chromatograficzne Spektroskopowe Chromatografia jonowa Emisyjne Absorpcyjne Fluoroscencyjne Spektroskopia mas FAES ICP-AES AAS EDAX ICP-MS Prezentowane

Bardziej szczegółowo

KONKURS CHEMICZNY DLA UCZNIÓW GIMNAZJÓW

KONKURS CHEMICZNY DLA UCZNIÓW GIMNAZJÓW KONKURS CHEMICZNY DLA UCZNIÓW GIMNAZJÓW WOJEWÓDZTWO WIELKOPOLSKIE etap szkolny rok szkolny 2010/2011 Dane dotyczące ucznia (wypełnia Komisja Konkursowa po rozkodowaniu prac) wylosowany numer uczestnika

Bardziej szczegółowo

MODEL ODPOWIEDZI I SCHEMAT PUNKTOWANIA

MODEL ODPOWIEDZI I SCHEMAT PUNKTOWANIA Copyright by ZamKor P. Sagnowski i Wspólnicy spółka jawna, Kraków 0 MODEL ODPOWIEDZI I SCHEMAT PUNKTOWANIA Poziom rozszerzony Zadanie Odpowiedzi Uwagi. za poprawne uzupełnienie wiersza tabeli: Wartości

Bardziej szczegółowo

Chemia ciała stałego. Dr hab. inż. Tomasz Brylewski. AGH, WIMiC, bud. A3, I p., pokój 105 E-mail: brylew@agh.edu.pl Tel. służbowy: 12 617 5229

Chemia ciała stałego. Dr hab. inż. Tomasz Brylewski. AGH, WIMiC, bud. A3, I p., pokój 105 E-mail: brylew@agh.edu.pl Tel. służbowy: 12 617 5229 Chemia ciała stałego Wydział Inżynierii Materiałowej i Ceramiki Magisterskie studia niestacjonarne uzupełniające Kierunek: Technologia Chemiczna I Rok, Semestr zimowy 2013/14 Dr hab. inż. Tomasz Brylewski

Bardziej szczegółowo

1. Matematyka Fizyki Kwantowej: Cześć Druga

1. Matematyka Fizyki Kwantowej: Cześć Druga . Matematyka Fizyki Kwantowej: Cześć Druga Piotr Szańkowski I. PRZESTRZEŃ WEKTOROWA Kolejnym punktem naszej jest ogólna struktura matematyczna mechaniki kwantowej, która jest strukturą przestrzeni wektorowej

Bardziej szczegółowo

Siła magnetyczna działająca na przewodnik

Siła magnetyczna działająca na przewodnik Siła magnetyczna działająca na przewodnik F 2 B b F 1 F 3 a F 4 I siła Lorentza: F B q v B IL B F B ILBsin a moment sił działający na ramkę: M' IabBsin a B F 2 b a S M moment sił działający cewkę o N zwojach

Bardziej szczegółowo

ZAAWANSOWANE METODY USTALANIA BUDOWY ZWIĄZKÓW ORGANICZNYCH. Witold Danikiewicz

ZAAWANSOWANE METODY USTALANIA BUDOWY ZWIĄZKÓW ORGANICZNYCH. Witold Danikiewicz ZAAWANSOWANE METODY USTALANIA BUDOWY ZWIĄZKÓW ORGANICZNYCH Witold Danikiewicz Instytut Chemii Organicznej PAN ul. Kasprzaka 44/52, 01-224 Warszawa Listopad 2013 styczeń 2014 Program wykładów Wprowadzenie:

Bardziej szczegółowo