ANALIZA EKONOMICZNA / FINANSOWA

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "ANALIZA EKONOMICZNA / FINANSOWA"

Transkrypt

1 ANALIZA EKONOMICZNA / FINANSOWA Szkolenie dla potencjalnych beneficjentów I i II osi priorytetowej POIiŚ Wojciech Kurowski Grontmij Polska Ministerstwo Środowiska, kwiecień 2009

2 Plan prezentacji Miejsce i zakres analizy finansowej w studium wykonalności Cele analizy finansowej / ekonomicznej Metodyka analizy finansowej / ekonomicznej Logika analizy finansowej / ekonomicznej Poszczególne elementy analizy finansowej i ekonomicznej Analiza opcji instytucjonalnych Analiza opcji Analiza ex post Analiza projektu Analiza trwałości Analiza ryzyka analiza wrażliwości Analiza kosztów i korzyści 2

3 Analiza ekonomiczna / finansowa jest jednym z najważniejszych elementów studium wykonalności. Dla osób oceniających Projekt stanowi ona podstawę do oceny efektywności i wykonalności Projektu w aspekcie jego zakresu, celów, zapotrzebowania na dotację oraz trwałości finansowej, rozumianej jako zachowanie płynności finansowej w fazie inwestycyjnej oraz operacyjnej. Dla Beneficjenta jest kluczowym elementem dającym informację o strukturze finansowania, kosztach finansowych, szacunku kosztów eksploatacyjnych, przychodów, taryf. Jest planem finansowym zawierającym prognozę podstawowych składowych sprawozdania finansowego, weryfikuje wykonalność finansową Projektu. 3

4 Cele analizy finansowej i ekonomicznej (1/2) Potencjalny beneficjent powinien wykazać, że: projekt jest wykonalny, dane, na podstawie których oceniany jest projekt są wiarygodne (i - na ile to możliwe - porównywalne), planowana inwestycja jest spójna z założonymi celami, postulowany wariant jest najlepszy z punktu widzenia społeczeństwa, postulowana kwota dofinansowania jest niezbędna do osiągnięcia celów, zapewniona zostanie trwałość inwestycji po jej realizacji. 4

5 Cele analizy finansowej i ekonomicznej (2/2) Wybór optymalnego zakresu Projektu analiza opcji - metoda DGC; Obliczenie stopnia dofinansowania dla projektów generujących dochód netto zastosowanie ma metoda luki finansowej; Ocena finansowej efektywności Projektu przed dofinansowaniem oraz po dofinansowaniu dotacją UE; Ocena trwałości finansowej operatora analiza płynności finansowej operatora w okresie realizacji inwestycji oraz eksploatacji; Ocena akceptowalności społecznej realizacji Projektu Ocena efektywności przyjętego modelu instytucjonalnego. 5

6 Logika analizy finansowej / ekonomicznej (1/2) Analiza Projektu ANALIZA KOSZTÓW I KORZYŚCI ANALIZA OPCJI INSTYTUCJONALNYCH ANALIZA OPCJI - DGC ANALIZA LUKI, NPV, IRR ANALIZA PŁYNNOŚCI ANALIZA RYZYKA ANALIZA EX POST Analiza Beneficjent / Operator Analiza Projektu Analiza Beneficjent + Projekt 6

7 Logika analizy finansowej / ekonomicznej (2/2) ANALIZA EX POST Dane wejściowe: - Sprawozdania finansowe, - Wnioski taryfowe, - Zestawienia oraz informacje. Metodyka: - Analiza wskaźnikowa - Analiza przychod., kosztów - Analiza cash flow ex post ANALIZA LUKI FINANSOWEJ Dane wejściowe: - Dokumentacja techniczna, - Szacunki własne, - Parametry makro wytyczne. Metodyka: - Analiza DCF, FNPV, FIRR - Model różnicowy - Kalkulacja dotacji UE ANALIZA PŁYNNOŚCI Dane wejściowe: - Analiza ex post, analiza luki, - Parametry makro - wytyczne, - Szacunki własne. Metodyka: - Plan finansowy - Projekt + Operator - Analiza sald gotówki Produkt: - Ocena operatora ex post, - Wskaźniki KON, ECIT, - Bilans wyjściowy. Produkt: - Ocena efektywności Projektu, - % i kwota dotacji, - Przychody i koszty, nakłady. Produkt: - Ocena płynności Operatora, - Struktura finansowania, - Ceny, affordability. 7

8 Metodyka analizy finansowej / ekonomicznej (1/4) Podstawowe dokumenty i wytyczne: Rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006, 1080/2006. Część E i H.2 załącznika XXI do Rozporządzenia Komisji 1828/2006 (algorytm wyliczania dofinansowania) EC, The New Programming Period : Guidance On The Methodology For Carrying Out Cost-Benefit Analysis, Working Document No. 4, 08/ (dostępne także w j. polskim). Analiza kosztów i korzyści projektów inwestycyjnych: Przewodnik; Dyrekcja Generalna - Polityka Regionalna 8

9 Metodyka analizy finansowej / ekonomicznej (2/4) Podstawowe dokumenty i wytyczne: Wytyczne w zakresie wybranych zagadnień związanych z przygotowaniem projektów inwestycyjnych, w tym generujących dochód, 15 stycznia 2009 r., MRR. Wytyczne do przygotowania inwestycji w zakresie środowiska współfinansowanych przez FS i EFRR w latach ; Jaspers (Określone w tym dokumencie zasady mają pierwszeństwo przed zasadami określonymi w wytycznych MRR z 15 stycznia 2009) Narodowe Strategiczne Ramy Odniesienia Wytyczne w zakresie kwalifikowania wydatków w ramach PO IiŚ 9

10 Metodyka analizy finansowej i ekonomicznej (3/4) Sposób przygotowania analizy finansowej (model finansowy): należy dołączyć do studium wykonalności skoroszyt w postaci plików z aktywnymi komórkami i formułami, np. w formacie MS Excel lub OpenOffice; skoroszyt powinien składać się z trzech arkuszy: Arkusz 1: Założenia powinien zawierać wszystkie wprowadzane dane (zarówno założenia opisowe, jak i dane liczbowe); 10

11 Metodyka analizy finansowej i ekonomicznej (4/4) wszystkie obliczenia powinny być zawarte w Arkuszu 2: Obliczenia; w tym arkuszu nie powinny być wpisywane żadne dane, powinny one być powiązane formułami z danymi wprowadzonymi w Arkuszu 1: Założenia. Arkusz 3: Wyniki powinien zawierać wszystkie tabele i załączniki do studium wykonalności (wykorzystywane w studium wykonalności); nie powinny tam występować żadne obliczenia; cała zawartość powinna być pobierana albo z Arkusza 2: Obliczenia, albo z Arkusza 1: Założenia. 11

12 Struktura analizy finansowej i ekonomicznej Analiza opcji instytucjonalnych wpływ na metodykę i wyniki analizy finansowej Analiza opcji analiza efektywności kosztowej DGC Analiza ex post Analiza Projektu Analiza luki finansowej Analiza efektywności Analiza trwałości Analiza ryzyka analiza wrażliwości Analiza kosztów i korzyści - CBA 12

13 Analiza opcji instytycjonalnych (1/4) Analiza opcji instytucjonalnych ma na celu wybór optymalnego wariantu organizacyjnego wdrożenia Projektu i eksploatacji majątku. Podstawowymi kryteriami wyboru rekomendowanej opcji powinny być: Wytyczne instytucji wdrażających instrument finansowy, Efektywność finansowa minimalizacja kosztów dla użytkowników, Przejrzystość i funkcjonalność struktury instytucjonalnej. Trwałość Projektu 13

14 Analiza opcji instytycjonalnych (2/4) Wybór wariantu instytucjonalnego ma istotny wpływ na kształt i wyniki analizy finansowej: Możliwe dwie podstawowe opcje: Beneficjent = operator Beneficjent operator Wybór opcji organizacyjnej determinuje: Kwestie kwalifikowalności VAT, Kwestie związane z amortyzacją i jej kumulacją, Kwestie związane z finansowaniem części polskiej, Kwestie związane z systemem poboru opłat, zasadami, eksploatacji majątku, finansowaniem odtworzeń, Kwestie związane z analizą ex post oraz metodyką analizy płynności. 14

15 Analiza opcji instytycjonalnych (3/4) Wariant I PLN % Wariant II PLN % 1. Beneficjent: Gmina 1. Beneficjent: Spółka z o.o. 2. Operator: Zakład budżetowy 2. Operator: Spółka z o.o. 3. Budżet projektu: 3. Budżet projektu: 3.1. wydatki kwalifikowane netto wydatki kwalifikowane netto wydatki kwalifikowane brutto wydatki kwalifikowane brutto VAT % 3.3. VAT % 4. Finansowanie Projektu: 4. Finansowanie Projektu: 4.1. FS % 4.1. FS % 4.2. Środki własne % 4.2. Środki własne % 5. Całkowita iiość ścieków Całkowita iiość ścieków Bez projektu Bez projektu Projekt Projekt Cena netto 2,00 6. Cena netto 2,00 7. Stawka amortyzacji 4% 7. Stawka amortyzacji 4% 8. Stawka podatku od nieruchomości 2% 8. Stawka podatku od nieruchomości 2% Kalkulacje: Kalkulacje: 9. Wydatki Beneficjenta: 9. Wydatki Beneficjenta: 9.1. Całkowity koszt Projektu: Całkowity koszt Projektu: Dotacja FS Dotacja FS Beneficjent Beneficjent Wartość środków trwałych w księgach Wartość środków trwałych w księgach amortyzacja / umorzenie amortyzacja podatek od nieruchomości podatek od nieruchomości Przyrost ceny 1, Przyrost ceny 0,92 EFEKT Wyższy udział własny o 22% Wyższa cena o 22% 15

16 Analiza opcji instytucjonalnych (4/4) Inne kwestie / efekty: Możliwości kumulacji gotówki z amortyzacji na przyszłe odtworzenia Rozdzielność własności i użytkowania potencjalnie mniejsza efektywność Pozytywny efekt tarczy podatkowej, W wariancie II w przypadku korzystania z kredytu./ pożyczki - brak bezpośredniego wpływu na wskaźniki zadłużenia gminy wynikające z Ustawy o Finansach Publicznych ; W wariancie I brak pełnej podmiotowości prawnej operatora ograniczenia w zawieraniu umów / zobowiązań. 16

17 Analiza opcji DGC (1/6) Analiza opcji jest decydująca dla: Właściwej identyfikacji zakresu inwestycji oraz Wyboru najbardziej opłacalnego rozwiązania technicznego. Analiza opcji powinna być wykonana na wczesnym etapie przygotowania projektu Analiza opcji powinna skupiać się na wyłącznie istotnych, technicznie oraz instytucjonalnie i prawnie wykonalnych opcjach. Głównym celem analizy opcji jest wybór wariantu pozwalającego na uzyskanie efektu ekologicznego przy najniższym koszcie dla społeczeństwa 17

18 Analiza opcji DGC (2/6) Głównym celem analizy opcji jest odpowiedź na pytanie który wariant pozwala na uzyskanie efektu ekologicznego przy najniższym koszcie dla społeczeństwa? Na to pytanie można odpowiedzieć stosując metodę efektywności kosztowej. Należy wyznaczyć cel, możliwe sposoby jego osiągnięcia, przeanalizować koszty realizacji poszczególnych opcji, i na koniec wybrać opcję, która jest najtańsza. Podejście to jest prostsze do zastosowania (nie ma potrzeby wyceniania korzyści, związanych z poprawą jakości środowiska) i prowadzi do jednoznacznych wniosków. 18

19 Analiza opcji DGC (3/6) Koszt redukcji zanieczyszczeń zależy nie tylko od nakładów inwestycyjnych, ale również od kosztów eksploatacyjnych. Może się zdarzyć, że inwestycja, charakteryzująca się wyższymi nakładami inwestycyjnymi, jest znacznie tańsza w eksploatacji i per saldo emisja może zostać zredukowana mniejszym kosztem. Po drugie, nie jest wzięte pod uwagę to, że poszczególne instalacje różnią się okresem eksploatacji droższa instalacja być może będzie służyła znacznie dłużej i pozwoli na zredukowanie większej ilości zanieczyszczeń. Miernik efektywności kosztowej może uchwycić wszystkie te mechanizmy, jeżeli nie będzie wskaźnikiem statycznym a dynamicznym, wykorzystującym dane kosztowe i ilościowe z całego okresu trwania instalacji. To znaczy opisujemy inwestycję nie tylko w momencie jej realizacji ale również eksploatacji. Pozwala to uchwycić różnice w kosztach eksploatacyjnych, w długości czasu życia obiektu, w strukturze czasowej uzyskiwania efektu ekologicznego. Ujęcie dynamiczne jest dobrze znane w ekonomii i finansach. Biorąc pod uwagę zmianę wartości pieniądza w czasie, koszty i przychody uzyskiwane w różnych latach sprowadza się do wspólnego mianownika przy użyciu metod dyskontowych. 19

20 Analiza opcji DGC (4/6) Analiza efektywności kosztowej. DGC Dynamiczny Koszt Jednostkowy (Dynamic Generation Cost) Dynamiczny koszt jednostkowy DGC jest równy cenie, która pozwala na uzyskanie zdyskontowanych przychodów równych zdyskontowanym kosztom, a więc minimalnej cenie, która powoduje, że przedsięwzięcie staje się rentowne. DGC pokazuje, jaki jest techniczny koszt uzyskania jednostki miary rezultatu (np. efektu ekologicznego). Koszt ten jest wyrażony w złotówkach na jednostkę miary rezultatu. 20

21 Analiza opcji DGC (5/6) Przykładowe miary rezultatu lub efekty ekologiczne dla projektów z zakresu gospodarki wodno-ściekowej: Typ projektu Miara rezultatu (MR) / Efekt ekologiczny (EE) Jednostka kompleksowe projekty z zakresu gospodarki wodno-ściekowej EE ilość doprowadzonej wody w wyniku realizacji projektu m 3 /rok EE ilość odprowadzonych ścieków do oczyszczalni ścieków w wyniku realizacji projektu m 3 /rok EE wielkość zredukowanego ładunku biochemicznego zapotrzebowania tlenu BZT 5 Mg/rok 21

22 Analiza opcji DGC (6/6) Przykładowe miary rezultatu lub efekty ekologiczne dla projektów z zakresu gospodarki odpadami: Typ projektu Miara rezultatu (MR) / Efekt ekologiczny (EE) Jednostka Budowa i rozbudowa regionalnych zakładów zagospodarowania odpadów, w tym takich elementów jak stacje przeładunkowe, instalacje do odzysku (recyklingu), instalacje do unieszkodliwiania EE ilość odpadów poddanych odzyskowi oraz unieszkodliwionych Mg/rok Budowa i rozbudowa instalacji do odzysku odpadów EE ilość odpadów poddanych odzyskowi Mg/rok Rekultywacja nieczynnych i wyeksploatowanych składowisk odpadów niebezpiecznych oraz innych niż niebezpieczne Budowa lub rozbudowa systemów selektywnego zbierania odpadów EE EE powierzchnia terenu odzyskanych terenów zdegradowanych ilość odpadów zebranych selektywnie, w tym odpady przekazane do odzysku (w tym recyklingu) ha Mg/rok Budowa, rozbudowa lub przebudowa kompostowni odpadów EE ilość odpadów poddanych odzyskowi Mg/rok Budowa, rozbudowa lub przebudowa spalarni odpadów innych niż niebezpieczne Budowa, rozbudowa lub przebudowa pozostałych instalacji do odzysku lub unieszkodliwiana odpadów niebezpiecznych oraz innych niż niebezpieczne EE EE ilość odpadów innych niż niebezpieczne poddanych odzyskowi lub unieszkodliwieniu ilość odpadów niebezpiecznych poddanych odzyskowi lub unieszkodliwieniu Mg/rok Mg/rok 22

23 Analiza finansowa ex post (1/7) Analiza finansowa ex post sporządzana jest dla beneficjenta / operatora infrastruktury wytworzonej w ramach Projektu i obejmuje takie elementy jak: Analiza Rachunku zysków i strat Analiza Bilansu Analiza Rachunku Przepływów Pieniężnych Nie ma w zasadzie szczegółowych wytycznych dla analizy finansowej ex post. Stosuje się powszechnie przyjęte metody oceny kondycji finansowej podmiotów gospodarczych analiza wskaźnikowa. 23

24 Analiza finansowa ex post (2/7) Cele analizy finansowej ex post to: Ocena kondycji operatora/beneficjenta w aspekcie jego zamierzeń inwestycyjnych (analiza wskaźnikowa); Analiza kształtowania się istotnych parametrów, wykorzystywanych następnie w analizie ex ante, np. gotówkowa stopa podatku, wskaźniki rotacji KON; Analiza możliwości zadłużania się badanego podmiotu; Analiza charakterystyki przychodów i kosztów; 24

25 Analiza finansowa ex post (3/7) Sprawozdanie finansowe składa się z: wprowadzenia do sprawozdania finansowego (ogłaszane w Monitorze B) bilansu (balance sheet), rachunku zysków i strat (profit and loss account), informacji dodatkowej, obejmującej wprowadzenie do sprawozdania finansowego oraz dodatkowe informacje i objaśnienia (notes to the accounts). Spółki akcyjne oraz przedsiębiorstwa, które w poprzedzającym roku obrotowym spełniły przynajmniej 2 z 3 warunków: a) średnioroczne zatrudnienie w przeliczeniu na pełne etaty wyniosło co najmniej 50 osób, b) suma aktywów bilansu na koniec roku obrotowego stanowiła równowartość w walucie polskiej co najmniej 2,5 mln EUR, c) przychody netto ze sprzedaży towarów i produktów oraz operacji finansowych za rok obrotowy stanowiły równowartość w walucie polskiej co najmniej 5 mln EUR, sporządzają ponadto: rachunek przepływów środków pieniężnych, zestawienie zmian w kapitale własnym. 25

26 Analiza finansowa ex post (4/7) Na co zwracać uwagę w analizie sprawozdań finansowych: Pablo Picasso powiedział: Gdyby istniała tylko jedna prawda, nie można by było namalować 100 obrazów na ten sam temat. Do tego grona dołączyli... księgowi. Gdyby była jedna rzeczywistość gospodarcza, to można by obliczyć jeden wynik finansowy. 26

27 Analiza finansowa ex post (5/7) Na co zwracać uwagę w analizie sprawozdań finansowych: Sprawozdanie finansowe to zawsze subiektywny obraz Zysk prezentowany w sprawozdaniu finansowym jest swoistą opinią, realnym faktem jest tylko gotówka. Brak jest standardów dotyczących wskaźników finansowych. Na podstawie sprawozdań finansowych trudno wnioskować o zmianach wartości firmy, a maksymalizacja wartości jest nadrzędnym długookresowym celem przedsiębiorstwa... Pomimo tego warto analizować, trzeba tylko wiedzieć jak 27

28 Analiza finansowa ex post (6/7) Wskaźniki rentowności: Przychody koszty = opłacalność Przychody / koszty = efektywność, rentowność to stopień opłacalności zużywanych lub angażowanych zasobów. ROS w liczniku powinno się używać zysku na sprzedaży, zamiast wyniku finansowego netto, wtedy otrzymujemy wskaźnik nie zniekształcony przez inne kategorie budujące wynik finansowy netto ROE w mianowniku kapitał własny powinien być pomniejszony o wynik finansowy okresu. 28

29 Analiza finansowa ex post (7/7) Pamiętać należy, że: Wielkości w bilansie odzwierciedlają wartość danego aktywa / pasywa na dzień sporządzenia bilansu, łatwo więc o manipulację lub błędną ocenę, mniejszy problem w przypadku rachunku zysków i strat lub cash flow, tam są prezentowane wielkości kumulatywne. Nie wszystkie zobowiązania oraz ograniczenia dla dalszego zwiększania kapitału obcego w przedsiębiorstwie są uwidocznione w bilansie, przydatne może się okazać zapoznanie z umowami Zaobserwowane tendencje w analizie ex post mogą (choć nie muszą) mieć poważne skutki dla przyszłej kondycji przedsiębiorstwa. 29

30 Analiza finansowa projektu (1/20) Analiza finansowa projektu obejmuje: Analizę luki finansowej celem jest kalkulacja stopnia dofinansowania Analizę efektywności projektu celem jest ocena efektywności / opłacalności finansowej inwestycji oraz kapitału własnego (duże projekty, PPP). 30

31 Analiza finansowa projektu (2/20) LUKA FINANSOWA To część zdyskontowanego kosztu inwestycji, która nie jest pokryta zdyskontowanym dochodem netto z projektu Metoda luki w finansowaniu jako podstawa obliczania dotacji W przypadku projektów generujących dochód wydatki kwalifikowane nie mogą przekraczać bieżącej wartości kosztu inwestycji pomniejszonej o bieżącą wartość dochodu netto z inwestycji w okresie referencyjnym właściwym dla danej kategorii inwestycji (art.55 ust. 2 Rozp. 1083/06) 31

32 Analiza finansowa projektu (3/20) Dochód (przychód) Projektu to: Jakakolwiek operacja obejmująca inwestycję w infrastrukturę, korzystanie z której podlega opłatom ponoszonym bezpośrednio przez korzystających* lub jakakolwiek operacja pociągająca za sobą sprzedaż gruntów lub budynków, dzierżawę gruntu lub najem budynków, lub jakiekolwiek inne świadczenie odpłatnych usług. *np. dotacje operacyjne nie stanowią przychodów w rozumieniu art. 55 ust.1 Rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/

33 Analiza finansowa projektu (4/20) W Rozporządzeniu Rady (WE) nr 1083/2006 wyróżniono dwie kategorie projektów generujących dochód: Projekty, dla których istnieje możliwość obiektywnego oszacowania dochodu z wyprzedzeniem (art. 55 ust.2). Są to projekty generujące dochód, który można oszacować ex ante. Zastosowanie ma metoda luki finansowej. Projekty, dla których nie istnieje możliwość obiektywnego oszacowania dochodu z wyprzedzeniem (art. 55 ust.3). Są to projekty generujące dochody, ale nie można ich obiektywnie oszacować ex ante (np. ze względu na innowacyjny charakter). Zastosowanie ma stopa dofinansowania określona dla danego działania. Projekty takie muszą zostać objęte monitoringiem generowanego dochodu. 33

34 Analiza finansowa projektu (5/20) Cele analizy luki finansowej: Ustalenie tej części zdyskontowanego kosztu pierwotnej inwestycji, która nie jest pokryta zdyskontowanym dochodem netto z Projektu, Ustalenie optymalnego poziomu dofinansowania z funduszy UE, Podstawa wyliczenia maksymalnej kwoty dotacji, wskazanej następnie w umowie o dofinansowaniu. 34

35 Analiza finansowa projektu (6/20) Wyłączenia ze stosowania metody luki: Projekty podlegające zasadom pomocy publicznej, art. 55 ust. 6 Rozp. 1083, Niezależnie od formy pomocy publicznej (de minimis, pomoc regionalna, sektorowa, ) zasad luki finansowej dla projektów generujących dochód nie stosuje się. Projekty dla których wsparcie związane jest z instrumentami inżynierii finansowej w rozumieniu art. 44 Rozp. Rady (WE) nr 1083/2006 oraz sekcji 8 Rozp. Komisji (WE) 1828/2006. Projekty, których całkowity koszt nie przekracza 1 mln EUR. (Rozp. Rady (WE) nr 1341/2008) 35

36 Analiza finansowa projektu (7/20) Niezbędnym do oszacowania luki finansowej jest zestawienie przepływów pieniężnych wpływów i wypływów generowanych przez projekt: Pozycja WPŁYWY obejmować powinna: wpływy z przychodów generowanych przez projekt wartość rezydualną projektu na koniec okresu jego użytkowania Pozycja WYPŁYWY obejmować powinna: początkowe nakłady inwestycyjne inwestycje odtworzeniowe koszty działalności operacyjnej (bez amortyzacji) 36

37 Analiza finansowa projektu (8/20) Plan inwestycyjny powinien być podzielony na dwie kategorie: (1) inwestycje rozwojowe i modernizacyjne; (2) inwestycje odtworzeniowe. Struktura planu inwestycyjnego powinna być zatem następująca: 1. Inwestycje rozwojowe i modernizacyjne: a) Projekt UE; b) Inne inwestycje rozwojowe i modernizacyjne. 2. Inwestycje odtworzeniowe: a) Inwestycje odtworzeniowe w ramach Projektu UE; b) Inwestycje odtworzeniowe dotyczące innych inwestycji rozwojowych i modernizacyjnych; c) Inwestycje odtworzeniowe dla istniejącego majątku (poza Projektem UE). Nakłady inwestycyjne Projektu UE (1.a) powinny zawierać rezerwę. Rezerwa kwalifikuje się do finansowania w ramach POIiŚ, ale nie jest uwzględniania w kalkulacji luki. Zatem ta kategoria wydatków powinna być wydzielona. 37

38 Analiza finansowa projektu (9/20) W analizie luki finansowej Projektu stosuje się tzw. model różnicowy Idea modelu różnicowego polega na skalkulowaniu przepływów dla jednostki przy założeniu prowadzenia dotychczasowej działalności (bez realizacji Projektu WARIANT BAZOWY) i z uwzględnieniem przepływów związanych z Projektem (WARIANT Z REALIZACJĄ PROJEKTU) Przepływy dla Projektu są różnicą wymienionych wyżej dwóch wariantów 38

39 Analiza finansowa projektu (10/20) WARIANT PO REALIZACJI PROJEKTU - WARIANT BAZOWY = PRZEPŁYWY PROJEKTU WARIANT Z REALIZACJĄ PROJEKTU WARIANT BAZOWY WPŁYWY przychody wartość rezydualna majątku na koniec okresu jego użytkowania z dotychczasowej działalności (liczby odbiorców); związane z realizacją inwestycji własnych; z Projektu (nowi odbiorcy) majątku dotychczasowego; majątku z inwestycji własnych; majątku z Projektu - z dotychczasowej działalności (liczby odbiorców); związane z realizacją inwestycji własnych = majątku dotychczasowego; majątku z inwestycji własnych WPŁYWY PROJEKTU WYPŁYWY nakłady inwestycyjne inwestycje odtworzeniowe koszty działalności operacyjnej (bez amortyzacji) inwestycje własne jednostki; nakłady Projektu majątku dotychczasowego; majątku z inwestycji własnych; majątku z Projektu dotychczasowe; związane z realizacją inwestycji własnych; Projektu - inwestycje własne jednostki majątku dotychczasowego; majątku z inwestycji własnych dotychczasowe; związane z realizacją inwestycji własnych = WYPŁYWY PROJEKTU 39

40 Analiza finansowa projektu (11/20) Kalkulacja przychodów Projektu: W analizie finansowej, w tym w analizie luki należy stosować zasadę zanieczyszczający płaci. Jest ona jedną z głównych zasad wspólnotowej polityki w zakresie środowiska naturalnego [art. 174 traktatu WE] i ma zastosowanie na całym terytorium Wspólnoty. W praktyce wdrożenie tej zasady oznacza stworzenie systemu opłat, w którym pełne koszty zanieczyszczania środowiska i środków zapobiegawczych przed zanieczyszczaniem środowiska byłyby ponoszone przez tego, kto spowodował zanieczyszczenie. W obliczeniach należy również wykorzystać zasadę sprawiedliwości (przystępności cenowej), o której mowa w Rozporządzeniu ogólnym [art. 55 Rozp. 1083/2006]. Ceny muszą spełniać zasadę sprawiedliwości, aby produkty lub usługi były przystępne cenowo dla korzystających. Dla przykładu, należy pamiętać, aby poziom wydatków na gospodarkę wodno-ściekową/ odpadami nie przewyższał 3% / 0,75% dochodu do dyspozycji gospodarstw domowych (mierzonego medianą). 40

41 Analiza finansowa projektu (12/20) Kalkulacja przychodów Projektu: Oszacowanie popytu na usługi nie jest zadaniem łatwym, szczególnie w Polsce, ponieważ zmieniają się zarówno wzory zachowań konsumpcyjnych jak i uwarunkowania o charakterze strukturalnym. Dodatkową trudnością jest to, że dokumenty koncepcyjne często są oparte na założeniach technicznych, a nie ekonomicznych. Oszacowanie popytu nie może być oparte wyłącznie na danych o przepustowości systemu oraz na standardach inżynieryjnych stosowanych do projektowania instalacji. Popyt na usługi musi być wynikiem rzetelnie przeprowadzonej analizy sytemu wodno-ściekowego / odpadowego. 41

42 Analiza finansowa projektu (13/20) Algorytm kalkulacji luki finansowej: (1) Szacunek wartości bieżącej przychodów netto (DNR) Wartość bieżąca dochodów kalkulowana jest jako suma zdyskontowanych przychodów oraz zdyskontowanej wartości rezydualnej, pomniejszona o sumę zdyskontowanych kosztów operacyjnych. (DIC) bazuje na przepływach przyrostowych oraz wartości bieżącej nakładów inwestycyjnych (bez rezerwy), obejmujących również inwestycje odtworzeniowe. (2) Obliczenie wskaźnika luki finansowej przedsięwzięcia, liczonego jako stosunek maksymalnego wydatku kwalifikowanego Max EE (gdzie Max EE = DIC DNR) do bieżącej wartości nakładów inwestycyjnych DIC. Wskaźnik luki finansowej kalkuluje się zatem na podstawie równania: R = Max EE / DIC (3) Kalkulacja kwoty decyzji DA, czyli kwoty, do której ma zastosowanie stopa współfinansowania dla danej osi priorytetowej, liczona na podstawie równania: DA = EC * R, gdzie EC jest kosztem kwalifikowanym (liczonym z rezerwą) (4) Określenie kwoty dotacji Unii Europejskiej: Dotacja UE = DA * Max CRpa, gdzie Max CRpa jest maksymalną stopą współfinansowania (85%) 42

43 Analiza finansowa projektu (14/20) Przykład liczbowy kalkulacji luki: Wartość bieżąca przychodów netto (DNR) Wartość bieżąca nakładów inwestycyjnych (DIC) Maksymalny wydatek kwalifikowany (Max EE) (Max EE = DIC DNR) Wskaźnik luki finansowej przedsięwzięcia (R = Max EE / DIC) Kwota decyzji DA DA = EC * R, gdzie EC to koszt kwalifikowany Maksymalna kwota dotacji UE Dotacja UE = DA * Max CRpa, gdzie Max CRpa jest maksymalną stopą współfinansowania (85%) Ustalenie udziału dotacji w całkowitych wydatkach kwalifikowanych (efektywna stopa dofinansowania) 30 mln PLN 95 mln PLN 65 mln PLN 68,42% 68,420 mln PLN 100 mln PLN 58,157 mln PLN 58,16% 43

44 Analiza finansowa projektu (15/20) Poziom luki finansowej: R = Max EE / DIC R = (DIC - DNR) / DIC Nakłady inwestycyjne (DIC) Nadwyżka finansowa (DNR) Dyskonto (k) Stawki amort. Amortyzacja + Marża zysku Affordability [% DD] Konsumpcja jedn. JKC obecny DD CASH FLOW BENEFICJENTA / OPERATORA 44

45 Analiza finansowa projektu (16/20) Kalkulacja luki finansowej a monitorowanie dochodów: zwrot dofinansowania przez beneficjenta wynikający z monitoringu dochodu generowanego przez projekt powinien mieć miejsce jedynie w przypadku stwierdzenia przez Instytucję Zarządzającą wystąpienia: (1) innych lub nowych źródeł przychodów, które nie zostały uwzględnione w analizie ex ante i/lub (2) wystąpienia istotnych zmian w polityce taryfowej, które jednocześnie powodują, iż wskaźnik luki w finansowaniu obliczony ex ante (na etapie wniosku o dofinansowanie) jest wyższy od nowego wskaźnika luki w finansowaniu obliczonego przy uwzględnieniu tych okoliczności o więcej niż 10%. Tym niemniej, jeżeli zostanie wykazane, iż beneficjent celowo niedoszacował dochód generowany przez projekt w celu zmaksymalizowania dotacji UE, przypadek taki będzie stanowić nieprawidłowość, do której zastosowanie będą miały art. 98 i 99 rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/

46 Analiza finansowa projektu (17/20) Analiza efektywności finansowej Projektu: Przeprowadzana jest na podstawie przepływów pieniężnych Projektu Analiza efektywności przeprowadzana jest dla przepływów Projektu bez dofinansowania oraz z uwzględnieniem dofinansowania z funduszy UE. Analiza rentowności przed dofinansowaniem ma na celu wykazanie, że dla utrzymania rentowności projektu konieczne jest wsparcie zewnętrznymi środkami. Analiza rentowności po dofinansowaniu jest weryfikacją dobrze oszacowanej wielkości dotacji, która nie może przynosić nadmiernych korzyści projektodawcy. 46

47 Analiza finansowa projektu (18/20) Od beneficjenta oczekuje się obliczenia dwóch następujących wskaźników finansowych w celu wykazania, że dotacja nie jest przeszacowana. w wariancie bez i z dotacją: FRR/C i FNPV/C; w wariancie z dotacją: FRR/K i FNPV/K (jedynie dla projektów powyżej 25 milionów EUR i w formule PPP). Jakość finansowa projektu musi być oceniona poprzez jego finansową stopę zwrotu (Financial Rate of Return: FRR), która jest stopą zwrotu, przy której zaktualizowana wartość netto (NPV) wynosi zero. 47

48 Analiza finansowa projektu (19/20) Kategorie przepływów pieniężnych branych pod uwagę w celu wyliczenia wskaźników efektywności: FNPV/C, FRR/C: Przychody, Wartość rezydualna, Koszty operacyjne, Zmiany w kapitale obrotowym netto, Nakłady odtworzeniowe, Nakłady inwestycyjne na realizację projektu. (+ dotacja FNPV/c po dofin.). FNPV/K, FRR/K: Przychody, Wartość rezydualna, Koszty operacyjne, Koszty finansowania, Spłaty kredytów, Krajowy wkład prywatny, Krajowy wkład publiczny. Uwaga: w kalkulacji FNPV/K oraz FRR/K nie bierze się pod uwagę wartości dofinansowania z funduszy UE, gdyż celem ustalenia wartości FNPV/K i FRR/K jest ustalenie zwrotu i wartości bieżącej kapitału krajowego zainwestowanego w projekt. 48

49 Analiza finansowa projektu (20/20) Oczekiwane wartości wskaźników efektywności FNPV/c FRR/c FNPV/c; FRR/c po dofinansowaniu FNPV/k FRR/k Wskaźnik FNP/c powinien być ujemny; FRR/c może być ujemna (nie istnieć) FNPV/C może być dodatni 0<FRR/c<k FNPV/k może być dodatni FRR/c<k Rekomendacja Wyłącznie wartość ujemna uzasadnia konieczność dotacji Po uwzględnieniu dotacji efektywność Projektu powinna być wyższa, ale nie przekraczać stopy dyskontowej Nie powinna być wyższa od przyjętej stopy dyskontowej nadmierne korzyści dla beneficjenta Interpretacja 49

50 Analiza trwałości (1/4) 1. Analiza płynności finansowej ma na celu ocenę zdolności podmiotu odpowiedzialnego za eksploatację majątku wytworzonego w ramach Projektu do generowania dodatnich sald gotówki w całym badanym okresie; Stąd najważniejszym elementem analizy jest rachunek przepływów pieniężnych. 2. Analiza ponadto ma na celu prognozę całościowego obrazu finansowego operatora / beneficjenta (przychodów, kosztów, inwestycji, KON, przepływów pieniężnych), uwzględniającego zarówno działalność dotychczasową, jak i zmiany wynikające z wdrożenia Projektu. 50

51 Analiza trwałości (2/4) W stosunku do beneficjenta i operatora analiza powinna potwierdzać, że: w przypadku podmiotów publicznych objętych ustawą o finansach publicznych stosunek długu do dochodów ogółem nie przekracza 60%. w przypadku spółek podlegających Kodeksowi spółek handlowych, wskaźnik pokrycia obsługi długu jest nie niższy niż 1,2 dla sektora oczyszczania ścieków oraz1,5 dla sektora odpadów stałych. W przypadku finansowania części projektu z kredytu / pożyczki, że posiada zdolność kredytową = zdolność do obsługi oraz do zabezpieczeń. 51

52 Analiza trwałości (3/4) Prognoza przychodów: Powinna uwzględniać prognozy dotyczące popytu na usługi / produkty; Należy pamiętać o elastyczności cenowej i dochodowej popytu; Prognozy przychodów powinny być realne i wiarygodne; Powinna uwzględniać wszystkie efekty wdrożenia projektu efekt kanibalizmu ; Cena powinna zostać skalkulowana w oparciu o pełne pokrycie kosztów zasada zanieczyszczający płaci oraz uwzględniać szczegółowe regulacje prawne, np. taryfa za zbiorowe zaopatrzenie w wodę; (inaczej niż w metodzie luki finans.) Przychody prezentowane są w wartościach netto. 52

53 Analiza trwałości (4/4) Prognoza kosztów: Powinna bazować na obecnym układzie kosztowym; Powinna uwzględniać podział kosztów na zmienne oraz stałe; Powinna odzwierciedlać realne zmiany cen jednostkowych zakupu; Koszty energii powinny bazować na prognozowanym zapotrzebowaniu nowopowstałych obiektów na energię (w jednostkach fizycznych), natomiast obecnych obiektów na dotychczasowym zapotrzebowaniu na energię z uwzględnieniem ewentualnych zmian; Koszty amortyzacji powinny bazować na planie amortyzacji 53

54 Analiza ryzyka analiza wrażliwości (1/6) Inwestycja to bieżące wyrzeczenie dla przyszłych korzyści. Ale teraźniejszość jest względnie dobrze znana, podczas, gdy przyszłość jest zawsze tajemnicą. Inwestycja jest zatem wyrzeczeniem się pewnego dla niepewnych korzyści * *J. Hirshleifer, Investment Decisions under Uncertainity Choice Theoretic Approaches, The Quarterly Journal of Economics vol. 74, 1965, no

55 Analiza ryzyka analiza wrażliwości (2/6) W roku 1921 F.H. Knight opublikował swoją koncepcję niepewności mierzalnej i niemierzalnej gdzie pierwszą nazwał ryzykiem, a drugą niepewnością sensu stricto. Niepewność oznacza możliwość odchyleń od stanu oczekiwanego, której nie można zmierzyć, ponieważ nie można zastosować rachunku prawdopodobieństwa. Ryzyko jest również możliwością odchyleń od stanu oczekiwanego, ale można je wyrazić prawdopodobieństwem. Ryzyko jest definiowane jako odchylenie od wartości oczekiwanej. 55

56 Analiza ryzyka analiza wrażliwości (3/6) Jedną z najpopularniejszych metod stosowanych w kraju i za granicą jest analiza wrażliwości: Analiza wrażliwości jest to prosta technika analityczna, która polega na badaniu wpływu zmian, jakie mogą wystąpić w przyszłości w kształtowaniu się kluczowych zmiennych projektu inwestycyjnego wpływających na jego opłacalność. polegającą na dokonywaniu korekt poprzez uwzględnianie narzutów procentowych wybranych parametrów i zmiennych wykorzystywanych w metodach oceny opłacalności projektów inwestycyjnych. Analiza wrażliwości może być wykorzystywana dla wszystkich metod bezwzględnej oceny opłacalności projektów inwestycyjnych. 56

57 Analiza ryzyka analiza wrażliwości (4/6) Analiza wrażliwości jest rekomendowaną techniką analizy ryzyka w projektach aplikujących w ramach POIiŚ. Analiza wrażliwości i ryzyka dla inwestycji finansowanych z dotacji powinna być wykonana w odniesieniu do analizy trwałości finansowej. W rzeczywistości z punktu widzenia podmiotu zarządzającego dotacjami jedyne istotne ryzyko, to utrata płynności finansowej (uwaga: Wniosek zmiany FNPV). Analiza wrażliwości ma na celu wskazanie krytycznych zmiennych. Dokonuje się tego poprzez pozwolenie zmiennym na wahania według określonej procentowo zmiany i obserwowanie wahań w przepływach pieniężnych. Jednorazowo wahaniom powinna ulegać tylko jedna zmienna. Należy zidentyfikować i omówić różne czynniki ryzyka, uzasadnić, które z nich są istotne i przeliczyć model uwzględniając poszczególne scenariusze makroekonomiczne (co oznacza, że model powinien być zastosowany 10 razy, tzn. dla 5 czynników ryzyka pomnożonych przez 2 scenariusze makroekonomiczne podstawowy i pesymistyczny). Zmiany wartości tych czynników powinny być oparte na znajomości sektora i lokalnych warunków rynkowych. 57

58 Analiza ryzyka analiza wrażliwości (5/6) Badanie letnich przepływów pieniężnych w analizie ryzyka jest bezzasadne. Wystarczające będą wyniki dla okresu wdrażania projektu oraz pięciu lat eksploatacji w rzeczywistości jest to zwykle okres, w którym taryfy są najwyższe, gdyż kończy się okres karencji w spłacie pożyczki i są wyższe koszty eksploatacyjne. Ocena wpływu, jaki wywiera procentowa zmiana zmiennej na wskaźniki efektywności projektu nie mówi nic o prawdopodobieństwie zaistnienia tej zmiany. Analiza ryzyka ma właśnie na celu przypisanie krytycznym zmiennym właściwego rozkładu prawdopodobieństwa, dzięki czemu można oszacować rozkład prawdopodobieństwa dla wskaźników efektywności. Należy zwrócić uwagę na fakt, iż analiza wrażliwości jest zawsze możliwa do przeprowadzenia, czego z kolei nie można powiedzieć o analizie ryzyka. W niektórych przypadkach (np. brak historycznych danych na temat podobnych projektów) sformułowanie prawidłowych wniosków co do rozkładu prawdopodobieństwa krytycznych zmiennych może się okazać trudne. W takich przypadkach należy sporządzić przynajmniej jakościową ocenę ryzyka, aby podeprzeć wyniki analizy wrażliwości. 58

59 Analiza ryzyka analiza wrażliwości (6/6) Zatem jakościowa analiza ryzyka powinna być przeprowadzona wtedy, kiedy nie ma wystarczających informacji do wykonania analizy ilościowej (kiedy potrzebna byłaby wiedza dotycząca typów rozkładów prawdopodobieństwa różnych czynników ryzyka i parametrów tych rozkładów, takich jak średnia, odchylenie standardowe, itp.). W analizie jakościowej należy wskazać prawdopodobieństwo faktycznego wystąpienia danego ryzyka poprzez przypisanie do niego jednej z trzech kategorii prawdopodobieństwa: niskiego, średniego, wysokiego. Następnie należy opisać okoliczności, jakie przyczyniłyby się do wystąpienia takiej sytuacji. Zaleca się wykorzystanie następującej tabeli:. Lp. Ryzyko 1 10% spadek popytu na usługi w ciągu 2 lat po zakończeniu realizacji projektu 2 5% spadek taryf w ciągu 2 lat po zakończeniu realizacji projektu 5 Inne istotne czynniki... Prawdopodobieństwo H wysokie M średnie S niskie Komentarz / Uwagi 59

60 Analiza kosztów i korzyści (1/2) Analiza ekonomiczna: Jest podstawą odrzucenia lub zaakceptowania projektu Jest sporządzana z punktu widzenia społeczeństwa Duże projekty pełna analiza, wraz z wyceną (> 25 mln EUR) Małe projekty tylko ilościowa i jakościowa Kolejność: jest uzupełnieniem dla analizy finansowej Konieczność ujęcia kosztów i korzyści społecznych: Przedsięwzięcia użyteczności publicznej są często nieopłacalne Przedsięwzięcia mogą być szkodliwe/uciążliwe 60

61 Analiza kosztów i korzyści (2/3) Przychody = przychody ze sprzedaży + amortyzacja + wartość rezydualna + korzyści społeczne Koszty = koszty inwestycyjne + koszty operacyjne + koszty społeczne Saldo przepływów różnicą pomiędzy przychodami i kosztami Na tej podstawie obliczamy wskaźniki projektu: Zdyskontowane przepływy pieniężne (ENPV) Stopa zwrotu (ERR) Stosunek zdyskontowanych korzyści do zdyskontowanych kosztów B/C 61

Waldemar Jastrzemski, JASPERS

Waldemar Jastrzemski, JASPERS Wytyczne do przygotowania inwestycji w zakresie środowiska współfinansowanych przez FS i EFRR w latach 2007-20132013 Waldemar Jastrzemski, JASPERS Warszawa, 1 08 sierpnia 2008 Zakres prezentacji Prezentacja

Bardziej szczegółowo

STUDIUM WYKONALNOŚCI INWESTYCJI PREZENTACJA WYNIKÓW

STUDIUM WYKONALNOŚCI INWESTYCJI PREZENTACJA WYNIKÓW Załącznik nr 1.1. Załącznik nr 1.1. STUDIUM WYKONALNOŚCI INWESTYCJI PREZENTACJA WYNIKÓW 477 Załącznik nr 1.1. Poniższy przykład ma na celu przybliżenie logiki wynikającej z Wytycznych. Założenia projekcji

Bardziej szczegółowo

Źródło: http://www.mrr.gov.pl

Źródło: http://www.mrr.gov.pl Wytyczne yy do analiz finansowo-ekonomicznych dla przedsięwzięć realizowanych w ramach PO IiŚ Ministerstwo Środowiska Źródła wytycznych do sporządzenia Studium Wykonalności ś dokumenty główne 1. Narodowe

Bardziej szczegółowo

Analiza ekonomiczno-finansowa w projektach generujących dochód w sektorze środowiska (I i II priorytet)

Analiza ekonomiczno-finansowa w projektach generujących dochód w sektorze środowiska (I i II priorytet) Analiza ekonomiczno-finansowa w projektach generujących dochód w sektorze środowiska (I i II priorytet) Robert Markiewicz, NFOŚiGW 1 Projekt generujący dochód - definicja art. 55 ust. 1 Rozporządzenia

Bardziej szczegółowo

priorytetowej POIiŚ Grontmij Polska Ministerstwo Środowiska, październik 2009

priorytetowej POIiŚ Grontmij Polska Ministerstwo Środowiska, październik 2009 ANALIZA EKONOMICZNA / FINANSOWA Szkolenie dla potencjalnych beneficjentów I i II osi priorytetowej POIiŚ Wojciech Kurowski Grontmij Polska Ministerstwo Środowiska, październik 2009 Plan prezentacji Miejsce

Bardziej szczegółowo

Założenia do projekcji dla projektu (metoda standardowa)

Założenia do projekcji dla projektu (metoda standardowa) Zał. nr 1 do SWI Założenia projekcji finansowej dla celów przeprowadzenia analizy finansowej projektu inwestycyjnego Założenia do projekcji dla projektu (metoda standardowa) Wyszczególnienie/Pozycja Stawka/Wskaźnik

Bardziej szczegółowo

Liczenie efektów ekonomicznych i finansowych projektów drogowych na sieci dróg krajowych w najbliższej perspektywie UE, co się zmienia a co nie?

Liczenie efektów ekonomicznych i finansowych projektów drogowych na sieci dróg krajowych w najbliższej perspektywie UE, co się zmienia a co nie? Liczenie efektów ekonomicznych i finansowych projektów drogowych na sieci dróg krajowych w najbliższej perspektywie UE, co się zmienia a co nie? Danuta Palonek dpalonek@gddkia.gov.pl Czym jest analiza

Bardziej szczegółowo

1.2. Podmioty odpowiedzialne za realizację przedsięwzięcia (beneficjent i inne podmioty 1 o ile

1.2. Podmioty odpowiedzialne za realizację przedsięwzięcia (beneficjent i inne podmioty 1 o ile Załącznik nr 6 do Zaproszenia Zakres studium wykonalności dla przedsięwzięć inwestycyjnych dotyczących poprawy jakości środowiska miejskiego Działanie 2.5. Poprawa jakości środowiska miejskiego 1. Podsumowanie

Bardziej szczegółowo

16. Analiza finansowa...

16. Analiza finansowa... 16. Analiza finansowa... Spis treści 16.1 ZałoŜenia... 16-2 16.2 Obliczenie proponowanego poziomu wsparcia środkami pomocowymi, wraz z oceną finansowej wykonalności przedsięwzięcia... 16-3 16.3 Wyniki

Bardziej szczegółowo

Analiza finansowa inwestycji energetycznych (studium wykonalności) Dr Marek Urbaniak Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu

Analiza finansowa inwestycji energetycznych (studium wykonalności) Dr Marek Urbaniak Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu Analiza finansowa inwestycji energetycznych (studium wykonalności) Dr Marek Urbaniak Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu Studium wykonalności dokument (analiza) przedstawiająca cele projektu i sposoby ich

Bardziej szczegółowo

ZAŁOŻENIA DO ANALIZY FINANSOWEJ

ZAŁOŻENIA DO ANALIZY FINANSOWEJ Załącznik nr 1 do Szczegółowych wymogów w zakresie analizy finansowej i ekonomicznej ZAŁOŻENIA DO ANALIZY FINANSOWEJ TYTUŁ PROJEKTU: WNIOSKODAWCA: Wersja analizy: (tj. PIERWOTNA lub ZAKTUALIZOWANA w dniu

Bardziej szczegółowo

Metodyka wyliczenia maksymalnej wysokości dofinansowania ze środków UE oraz przykład liczbowy dla Poddziałania 1.3.1

Metodyka wyliczenia maksymalnej wysokości dofinansowania ze środków UE oraz przykład liczbowy dla Poddziałania 1.3.1 Załącznik nr 10 do Regulaminu konkursu nr POIS.1.3.1/1/2015 Program Operacyjny Infrastruktura i Środowisko 2014-2020 Metodyka wyliczenia maksymalnej wysokości dofinansowania ze środków UE oraz przykład

Bardziej szczegółowo

ZAŁOŻENIA DO ANALIZY FINANSOWEJ

ZAŁOŻENIA DO ANALIZY FINANSOWEJ Załącznik nr 1 do Szczegółowych wymogów w zakresie analizy finansowej i ekonomicznej ZAŁOŻENIA DO ANALIZY FINANSOWEJ TYTUŁ PROJEKTU: WNIOSKODAWCA: Wersja analizy: (tj. PIERWOTNA lub ZAKTUALIZOWANA w dniu

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 4.1.1 Tom II Vademecum dla beneficjentów RPO WO 2007-2013. Wersja nr 1 styczeń 2008 r.

Załącznik nr 4.1.1 Tom II Vademecum dla beneficjentów RPO WO 2007-2013. Wersja nr 1 styczeń 2008 r. PoniŜszy przykład ma na celu przybliŝenie logiki wynikającej z Wytycznych WYNIKI analizy ekonomiczno-finansowej projektu inwestycyjnego zaleŝnie od zastosowanego modelu finansowego i kwalifikacji projektu

Bardziej szczegółowo

ZAŁOŻENIA DO ANALIZY FINANSOWEJ

ZAŁOŻENIA DO ANALIZY FINANSOWEJ Załącznik nr 1 do Szczegółowych wymogów w zakresie analizy finansowej i ekonomicznej projektów ubiegających się o dofinansowanie w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Małopolskiego na

Bardziej szczegółowo

Aktualizacja i weryfikacja analizy finansowej na potrzeby monitorowania poziomu dofinansowania/dochodu netto w projektach. Kraków, 2010 r.

Aktualizacja i weryfikacja analizy finansowej na potrzeby monitorowania poziomu dofinansowania/dochodu netto w projektach. Kraków, 2010 r. Aktualizacja i weryfikacja analizy finansowej na potrzeby monitorowania poziomu dofinansowania/dochodu netto w projektach Kraków, 2010 r. Istota monitorowania Obowiązek monitorowania projektów przez państwa

Bardziej szczegółowo

ZAŁĄCZNIK NR II. do WNIOSKU O DOFINANSOWANIE PROJEKTU ze środków EUROPEJSKIEGO FUNDUSZU ROZWOJU REGIONALNEGO

ZAŁĄCZNIK NR II. do WNIOSKU O DOFINANSOWANIE PROJEKTU ze środków EUROPEJSKIEGO FUNDUSZU ROZWOJU REGIONALNEGO UNIA EUROPEJSKA EUROPEJSKI FUNDUSZ ROZWOJU REGIONALNEGO ZAŁĄCZNIK NR II do WNIOSKU O DOFINANSOWANIE PROJEKTU ze środków EUROPEJSKIEGO FUNDUSZU ROZWOJU REGIONALNEGO STUDIUM WYKONALNOŚCI PRZEDSIĘWZIĘCIA

Bardziej szczegółowo

Zmiany w obszarze ustalania wartości dofinansowania projektów generujących dochód względem podejścia z lat 2007-2013

Zmiany w obszarze ustalania wartości dofinansowania projektów generujących dochód względem podejścia z lat 2007-2013 Zmiany w obszarze ustalania wartości dofinansowania projektów generujących dochód względem podejścia z lat 2007-2013 1 Plan prezentacji Art. 61 Rozporządzenia nr 1303/2013 Art. 15-19 Rozporządzenia delegowanego

Bardziej szczegółowo

Metodyka oceny finansowej wniosku o dofinansowanie

Metodyka oceny finansowej wniosku o dofinansowanie Metodyka oceny finansowej wniosku o dofinansowanie Ocena finansowa przeprowadzana jest na podstawie części finansowej wniosku wraz z załącznikami. W zależności od kryteriów oceny finansowej zawartych w

Bardziej szczegółowo

Zasady ustalania wartości dofinansowania projektów generujących dochód w perspektywie finansowej 2014-2020

Zasady ustalania wartości dofinansowania projektów generujących dochód w perspektywie finansowej 2014-2020 Szkolenia dla wnioskodawców Działania 1.1 Wyeliminowanie terytorialnych różnic w możliwości dostępu do szerokopasmowego internetu o wysokich przepustowościach w ramach Programu Operacyjnego Polska Cyfrowa

Bardziej szczegółowo

PROGRAM WSPÓŁPRACY TRANSGRANICZNEJ POLSKA BIAŁORUŚ UKRAINA

PROGRAM WSPÓŁPRACY TRANSGRANICZNEJ POLSKA BIAŁORUŚ UKRAINA PROGRAM WSPÓŁPRACY TRANSGRANICZNEJ POLSKA BIAŁORUŚ UKRAINA 2014 2020 WYTYCZNE DO PRZYGOTOWANIA STUDIUM WYKONALNOŚCI 1 Poniższe wytyczne przedstawiają minimalny zakres wymagań, jakie powinien spełniać dokument.

Bardziej szczegółowo

przedsięwzięcia. Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej Strona 2 z 6

przedsięwzięcia. Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej Strona 2 z 6 I. Instrukcja sporządzania Studium Wykonalności przedsięwzięcia 1. Studium Wykonalności składa się z dwóch części: opisowej i obliczeniowej. 2. Studium Wykonalności dostarczane jest w wersji papierowej

Bardziej szczegółowo

OCENA EFEKTYWNOŚCI INWESTYCJI. Jerzy T. Skrzypek

OCENA EFEKTYWNOŚCI INWESTYCJI. Jerzy T. Skrzypek OCENA EFEKTYWNOŚCI INWESTYCJI Jerzy T. Skrzypek 1 2 3 4 5 6 7 8 Analiza płynności Analiza rentowności Analiza zadłużenia Analiza sprawności działania Analiza majątku i źródeł finansowania Ocena efektywności

Bardziej szczegółowo

Instrukcja sporządzania Studium Wykonalności przedsięwzięcia ubiegającego się o dofinansowanie ze środków NFOŚiGW - generator

Instrukcja sporządzania Studium Wykonalności przedsięwzięcia ubiegającego się o dofinansowanie ze środków NFOŚiGW - generator Instrukcja sporządzania Studium Wykonalności przedsięwzięcia ubiegającego się o dofinansowanie ze środków NFOŚiGW - generator I. Informacje ogólne 1. Studium Wykonalności stanowi rozszerzenie i uzupełnienie

Bardziej szczegółowo

RACHUNEK PRZEPŁYWÓW PIENIĘŻNYCH ZAJĘCIA II

RACHUNEK PRZEPŁYWÓW PIENIĘŻNYCH ZAJĘCIA II RACHUNEK PRZEPŁYWÓW PIENIĘŻNYCH ZAJĘCIA II PRZEPŁYWY PIENIĘŻNE Przepływy pieniężne są wpływami lub wypływami środków pieniężnych oraz ekwiwalentów środków pieniężnych. Podstawowe wpływy: przychody ze sprzedaży

Bardziej szczegółowo

UNIA EUROPEJSKA WYKONALNOŚCI. Departament Ochrony Wód Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska. Warszawa, 13 luty 2009 r. Warszawa, lutego 2009 r.

UNIA EUROPEJSKA WYKONALNOŚCI. Departament Ochrony Wód Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska. Warszawa, 13 luty 2009 r. Warszawa, lutego 2009 r. ZAKRES STUDIUM WYKONALNOŚCI Departament Ochrony Wód Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej Warszawa, 13 luty 2009 r. 1 Warszawa, 12 13 lutego 2009 r. Studium Wykonalności - cel Przeprowadzenie

Bardziej szczegółowo

Ocena kondycji finansowej organizacji

Ocena kondycji finansowej organizacji Ocena kondycji finansowej organizacji 1 2 3 4 5 6 7 8 Analiza płynności Analiza rentowności Analiza zadłużenia Analiza sprawności działania Analiza majątku i źródeł finansowania Ocena efektywności projektów

Bardziej szczegółowo

Załącznik do Uchwały nr 682/246/IV/2013 Zarządu Województwa Śląskiego z dnia 4 kwietnia 2013 r.

Załącznik do Uchwały nr 682/246/IV/2013 Zarządu Województwa Śląskiego z dnia 4 kwietnia 2013 r. Załącznik do Uchwały nr 682/246/IV/2013 Zarządu Województwa Śląskiego z dnia 4 kwietnia 2013 r. Stanowisko Instytucji Zarządzającej RPO WSL na lata 2007-2013 w zakresie korekt w okresie trwałości projektów

Bardziej szczegółowo

Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej

Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej Instrukcja sporządzania Studium Wykonalności przedsięwzięcia ubiegającego się o dofinansowanie ze środków NFOŚiGW w formie inwestycji kapitałowej - generator I. Informacje ogólne 1. Studium Wykonalności

Bardziej szczegółowo

Spotkanie współfinansowane przez Unię Europejską ze środków Funduszu Spójności w ramach Pomocy Technicznej Programu Operacyjnego Infrastruktura i

Spotkanie współfinansowane przez Unię Europejską ze środków Funduszu Spójności w ramach Pomocy Technicznej Programu Operacyjnego Infrastruktura i Poprawność analizy finansowej i ekonomicznej, trwałość projektu i wykonalność finansowa 2 1 Kryterium merytoryczne II stopnia Poprawność analizy finansowej i ekonomicznej Sprawdzamy: zgodność z Wytycznymi

Bardziej szczegółowo

Podsumowanie raportu z wyceny wartości Hubstyle Sp. z o.o.

Podsumowanie raportu z wyceny wartości Hubstyle Sp. z o.o. Podsumowanie raportu z wyceny wartości Hubstyle Sp. z o.o. Niniejszy dokument stanowi podsumowanie raportu z wyceny wartości Spółki Hubstyle Sp. z o.o. na 9 kwietnia 2014 roku. Podsumowanie przedstawia

Bardziej szczegółowo

Projekty generujące dochód w perspektywie finansowej 2014-2020 WPROWADZENIE

Projekty generujące dochód w perspektywie finansowej 2014-2020 WPROWADZENIE Projekty generujące dochód w perspektywie finansowej 2014-2020 WPROWADZENIE Projekt hybrydowy, jeśli spełnia stosowne warunki określone w art. 61 Rozporządzenia nr 1303/2013 z 17 grudnia 2013 roku (dalej:

Bardziej szczegółowo

Analizy finansowo - ekonomiczne w projektach PPP

Analizy finansowo - ekonomiczne w projektach PPP Analizy finansowo - ekonomiczne w projektach PPP Uzasadnienie biznesowe Metodyka Prince II AXELOS Limited Zestaw informacji umożliwiający ocenę czy projekt jest i pozostaje zasadny Projekt bez uzasadnienia

Bardziej szczegółowo

Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Warszawie Departament Analiz Finansowych Michał Muszyński

Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Warszawie Departament Analiz Finansowych Michał Muszyński Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Warszawie Departament Analiz Finansowych Michał Muszyński Informacje uzupełniające do prezentacji Studium Wykonalności zakres dokumentu. Wytyczne

Bardziej szczegółowo

Analiza kosztów i korzyści w perspektywie finansowej (działanie 2.2) Podtytuł prezentacji

Analiza kosztów i korzyści w perspektywie finansowej (działanie 2.2) Podtytuł prezentacji Analiza kosztów i korzyści w perspektywie finansowej 2014-2020 (działanie 2.2) Podtytuł prezentacji Podstawowe informacje Ewa Mierzwińska-Nowak Departament Analiz Finansowych NFOŚiGW Czerwiec 2016, Warszawa

Bardziej szczegółowo

Załącznik 5 do III Części SIWZ. Warszawa-Luksemburg, 4 grudnia 2006

Załącznik 5 do III Części SIWZ. Warszawa-Luksemburg, 4 grudnia 2006 POLSKA - Wytyczne do przygotowania inwestycji w zakresie środowiska współfinansowanych przez Fundusz Spójności i Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego w latach 2007-2013 Komisja Europejska została zobowiązana

Bardziej szczegółowo

WNIOSKU O DOFINANSOWANIE PROJEKTU

WNIOSKU O DOFINANSOWANIE PROJEKTU Uzupełnienie do WNIOSKU O DOFINANSOWANIE PROJEKTU w ramach Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko Oś IX, działanie 9.3 Metoda wyliczania udziału dofinansowania ze środków UE oraz przykład liczbowy

Bardziej szczegółowo

Kalkulacja średniorocznej wartości wskaźnika rentowności aktywów (ROA) w celu weryfikacji i kontroli wysokości przyznawanej rekompensaty

Kalkulacja średniorocznej wartości wskaźnika rentowności aktywów (ROA) w celu weryfikacji i kontroli wysokości przyznawanej rekompensaty Załącznik do zarządzenia Prezydenta Miasta Zielona Góra nr 724.211 z dnia 29 lipca 211 r. Kalkulacja średniorocznej wartości wskaźnika rentowności aktywów (ROA) w celu weryfikacji i kontroli wysokości

Bardziej szczegółowo

Finanse i rachunkowość. Alina Dyduch, Maria Sierpińska, Zofia Wilimowska

Finanse i rachunkowość. Alina Dyduch, Maria Sierpińska, Zofia Wilimowska Finanse i rachunkowość. Alina Dyduch, Maria Sierpińska, Zofia Wilimowska Podręcznik obejmuje wykład finansów i rachunkowości dla inżynierów. Zostały w nim omówione m.in. rachunkowość jako system informacyjny

Bardziej szczegółowo

Zasady przeprowadzania analizy mogą zostać uproszczone.

Zasady przeprowadzania analizy mogą zostać uproszczone. Przeprowadzenie analizy finansowej ma na celu w szczególności: a) ocenę finansowej rentowności inwestycji i kapitału krajowego, poprzez ustalenie wartości wskaźników efektywności finansowej projektu, b)

Bardziej szczegółowo

ST S U T DI D UM M WYKONALNOŚCI

ST S U T DI D UM M WYKONALNOŚCI STUDIUM WYKONALNOŚCI I. INFORMACJE OGÓLNE O WNIOSKODAWCY Dane Wnioskodawcy (zgodnie z dokumentami rejestrowymi) Ogólna charakterystyka ( kapitał własny, współwłaściciele, struktura organizacyjna) Charakterystyka

Bardziej szczegółowo

Analiza kosztów i korzyści w perspektywie finansowej 2014-2020

Analiza kosztów i korzyści w perspektywie finansowej 2014-2020 Analiza kosztów i korzyści w perspektywie finansowej 2014-2020 Podtytuł prezentacji Wybrane zagadnienia Krzysztof Karasiewicz Departament Analiz Finansowych NFOŚiGW Wrzesień / Październik 2015, Warszawa

Bardziej szczegółowo

Metody niedyskontowe. Metody dyskontowe

Metody niedyskontowe. Metody dyskontowe Metody oceny projektów inwestycyjnych TEORIA DECYZJE DŁUGOOKRESOWE Budżetowanie kapitałów to proces, który ma za zadanie określenie potrzeb inwestycyjnych przedsiębiorstwa. Jest to proces identyfikacji

Bardziej szczegółowo

WYCENA PRZEDSIĘBIORSTWA NAJISTOTNIEJSZE CZYNNIKI WPŁYWAJĄCE NA WARTOŚĆ SPÓŁKI W METODZIE DCF. Marek Zieliński

WYCENA PRZEDSIĘBIORSTWA NAJISTOTNIEJSZE CZYNNIKI WPŁYWAJĄCE NA WARTOŚĆ SPÓŁKI W METODZIE DCF. Marek Zieliński WYCENA PRZEDSIĘBIORSTWA NAJISTOTNIEJSZE CZYNNIKI WPŁYWAJĄCE NA WARTOŚĆ SPÓŁKI W METODZIE DCF Marek Zieliński Wybór metody oszacowania wartości jednostki determinuje szereg czynników, w szczególności sytuacja

Bardziej szczegółowo

RACHUNEK EFEKTYWNOŚCI INWESTYCJI METODY ZŁOŻONE DYNAMICZNE

RACHUNEK EFEKTYWNOŚCI INWESTYCJI METODY ZŁOŻONE DYNAMICZNE RACHUNEK EFEKTYWNOŚCI INWESTYCJI METODY ZŁOŻONE DYNAMICZNE Projekt Nakłady inwestycyjne, pożyczka + WACC Prognoza przychodów i kosztów Prognoza rachunku wyników Prognoza przepływów finansowych Wskaźniki

Bardziej szczegółowo

Przykład liczbowy wyliczania luki w finansowaniu oraz wskaźników efektywności finansowej

Przykład liczbowy wyliczania luki w finansowaniu oraz wskaźników efektywności finansowej Przykład liczbowy wyliczania luki w finansowaniu oraz wskaźników efektywności finansowej Tabele przykładu liczbowego stanowiącego mogą zostać przez Wnioskodawców dostosowane do specyfiki projektu i wykorzystane

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie wartością przedsiębiorstwa

Zarządzanie wartością przedsiębiorstwa Zarządzanie wartością przedsiębiorstwa 3.3 Metody dochodowe Do wyceny przedsiębiorstwa stosuje się, obok metod majątkowych - metody dochodowe, często określane mianem metod zdyskontowanego dochodu ekonomicznego.

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 5 do Regulaminu GEKON. C. Część finansowa wniosku o dofinansowanie przedsięwzięcia:

Załącznik nr 5 do Regulaminu GEKON. C. Część finansowa wniosku o dofinansowanie przedsięwzięcia: Załącznik nr 5 do Regulaminu GEKON C. Część finansowa wniosku o dofinansowanie przedsięwzięcia: I. Studium wykonalności przedsięwzięcia 1 II. Aktywny model finansowy 1 z uwzględnieniem tabel: a) Koszty

Bardziej szczegółowo

RACHUNKOWOŚĆ ZARZĄDCZA I CONTROLLING. Autor: MIECZYSŁAW DOBIJA

RACHUNKOWOŚĆ ZARZĄDCZA I CONTROLLING. Autor: MIECZYSŁAW DOBIJA RACHUNKOWOŚĆ ZARZĄDCZA I CONTROLLING. Autor: MIECZYSŁAW DOBIJA Wstęp Rozdział I. Wartość ekonomiczna a rachunkowość 1. Wartość ekonomiczna 1.1. Wartość ekonomiczna w aspekcie pomiaru 1.2. Różne postacie

Bardziej szczegółowo

Specjalista do spraw tworzenia biznes planów. Ocena projektów inwestycyjnych oraz wycena projektów inwestycyjnych

Specjalista do spraw tworzenia biznes planów. Ocena projektów inwestycyjnych oraz wycena projektów inwestycyjnych Specjalista do spraw tworzenia biznes planów CEL GŁÓWNY: Ocena projektów inwestycyjnych oraz wycena projektów inwestycyjnych Zdobycie umiejętności w zakresie oceny projektów inwestycyjnych dla potrzeb

Bardziej szczegółowo

Księgarnia PWN: Robert Machała - Praktyczne zarządzanie finansami firmy

Księgarnia PWN: Robert Machała - Praktyczne zarządzanie finansami firmy Księgarnia PWN: Robert Machała - Praktyczne zarządzanie finansami firmy Wstęp 1. do zarządzania finansami firmy 1.1. Zarządzanie firmą a budowanie jej wartości Obszary zarządzania przedsiębiorstwem Proces

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA Nr RADY MIASTA KONINA

UCHWAŁA Nr RADY MIASTA KONINA DRUK NR 573 projekt UCHWAŁA Nr RADY MIASTA KONINA z dnia 2017 roku w sprawie zatwierdzenia ostatecznych wyników kontroli kwot rekompensaty całkowitej wypłaconej Miejskiemu Zakładowi Gospodarki Odpadami

Bardziej szczegółowo

Analiza wskaźnikowa - zadania Zadanie 1. Na podstawie danych zawartych w tabeli dokonano oceny zużycia i odnowy majątku go w spółce akcyjnej Z. Treść Rok ubiegły Rok badany 1. Majątek trwały wg wartości

Bardziej szczegółowo

NAKŁADY W RAMACH PRZEDSIĘWZIĘCIA

NAKŁADY W RAMACH PRZEDSIĘWZIĘCIA NAKŁADY W RAMACH PRZEDSIĘWZIĘCIA NAKŁADY KWOTA I. Wydatki w ramach kredytu/pożyczki : z tego: II. Nakłady w ramach środków własnych: z tego: SUMA NAKŁADOW (I+II) ŹRÓDŁA FINANSOWANIA: 1. Środki własne 2.

Bardziej szczegółowo

Sposób obliczania poziomu dofinansowania dla inwestycji w obszarze energetyki w ramach działania 7.1 POiIŚ

Sposób obliczania poziomu dofinansowania dla inwestycji w obszarze energetyki w ramach działania 7.1 POiIŚ Załącznik nr 1 do instrukcji Wypełniania Wniosku o dofinansowanie Sposób obliczania poziomu dofinansowania dla inwestycji w obszarze energetyki w ramach działania 7.1 POiIŚ 2014-2020 Beneficjent wypełniając

Bardziej szczegółowo

OCENA PROJEKTÓW INWESTYCYJNYCH

OCENA PROJEKTÓW INWESTYCYJNYCH OCENA PROJEKTÓW INWESTYCYJNYCH Metody oceny projektów We współczesnej gospodarce rynkowej istnieje bardzo duża presja na właścicieli kapitałów. Są oni zmuszeni do ciągłego poszukiwania najefektywniejszych

Bardziej szczegółowo

Małopolski Regionalny Program Operacyjny na lata Weryfikacja analizy finansowej i luki finansowej projektów MRPO. Kraków, 20 marca 2013

Małopolski Regionalny Program Operacyjny na lata Weryfikacja analizy finansowej i luki finansowej projektów MRPO. Kraków, 20 marca 2013 Małopolski Regionalny Program Operacyjny na lata 2007 2013 Weryfikacja analizy finansowej i luki finansowej projektów MRPO Kraków, 20 marca 2013 1 PLAN SPOTKANIA 9.30 10.00 Rejestracja uczestników 10.00

Bardziej szczegółowo

Lista niezbędnych elementów studium wykonalności oraz lista załączników

Lista niezbędnych elementów studium wykonalności oraz lista załączników Lista niezbędnych elementów studium wykonalności oraz lista załączników dla projektów informatycznych realizowanych w ramach 7. osi priorytetowej Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka Warszawa,

Bardziej szczegółowo

Szkolenie: Analiza ekonomiczno-finansowa przedsiębiorstwa na podstawie. dr hab. Grzegorz Michalski, tel. 503452860 tel. 791214963

Szkolenie: Analiza ekonomiczno-finansowa przedsiębiorstwa na podstawie. dr hab. Grzegorz Michalski, tel. 503452860 tel. 791214963 Szkolenie: Analiza ekonomiczno-finansowa przedsiębiorstwa na podstawie sprawozdań finansowych Program szkolenia: Blok I: Analiza sprawozdań finansowych Dzień 1: Część teoretyczna: SPRAWOZDANIE FINANSOWE

Bardziej szczegółowo

JAK POPRAWNIE SPORZĄDZIĆ ANALIZY EKONOMICZNO - FINANSOWE

JAK POPRAWNIE SPORZĄDZIĆ ANALIZY EKONOMICZNO - FINANSOWE JAK POPRAWNIE SPORZĄDZIĆ ANALIZY EKONOMICZNO - FINANSOWE Analiza potrzeb PW PP1 pomysł potrzeba analiza Analiza potrzeb regionu Promowanie swojego regionu/produktu Przydatność, funkcjonalność i wykorzystanie

Bardziej szczegółowo

RYZYKO. Rodzaje ryzyka w działalności gospodarczej Włączanie ryzyka w projekcji strumieni finansowych

RYZYKO. Rodzaje ryzyka w działalności gospodarczej Włączanie ryzyka w projekcji strumieni finansowych RYZYKO Rodzaje ryzyka w działalności gospodarczej Włączanie ryzyka w projekcji strumieni finansowych RYZYKO w PLANOWANIU BIZNESOWYM SYSTEMATYCZNE Oddziałuje na cały rynek Jest ryzykiem zewnętrznym Firma

Bardziej szczegółowo

Analiza finansowo-ekonomiczna projektów z odnawialnych źródeł energii. Daniela Kammer

Analiza finansowo-ekonomiczna projektów z odnawialnych źródeł energii. Daniela Kammer Analiza finansowo-ekonomiczna projektów z odnawialnych źródeł energii Daniela Kammer Celem analizy finansowo-ekonomicznej jest pokazanie, na ile opłacalna jest realizacje danego projekt, przy uwzględnieniu

Bardziej szczegółowo

REGIONALNY PROGRAM OPERACYJNY WOJEWÓDZTWA KUJAWSKO-POMORSKIEGO NA LATA WYTYCZNE TEMATYCZNE

REGIONALNY PROGRAM OPERACYJNY WOJEWÓDZTWA KUJAWSKO-POMORSKIEGO NA LATA WYTYCZNE TEMATYCZNE Załącznik do uchwały nr 27/1067/13 Zarządu Województwa Kujawsko-Pomorskiego z dnia 11 lipca 2013 r. REGIONALNY PROGRAM OPERACYJNY WOJEWÓDZTWA KUJAWSKO-POMORSKIEGO NA LATA 2007-2013 WYTYCZNE TEMATYCZNE

Bardziej szczegółowo

17.2. Ocena zadłużenia całkowitego

17.2. Ocena zadłużenia całkowitego 17.2. Ocena zadłużenia całkowitego Dokonując oceny ryzyka finansowego oraz gospodarki finansowej nie sposób pominąć kwestii zadłużenia, w tym szczególnie poziomu, struktury oraz wydolności firmy w zakresie

Bardziej szczegółowo

Przygotowanie projektu do realizacji i ubiegania się o dofinansowanie w ramach PWT Pl - Sk 2007-2013

Przygotowanie projektu do realizacji i ubiegania się o dofinansowanie w ramach PWT Pl - Sk 2007-2013 Przygotowanie projektu do realizacji i ubiegania się o dofinansowanie w ramach PWT Pl - Sk 2007-2013 Grzegorz Gołda Wspólny Sekretariat Techniczny PWT Pl-Sk Kraków Co warto przeczytać? Wytyczne KE i inne

Bardziej szczegółowo

Wybór i ocena spółki. Warszawa, 3 marca 2013 r. Copyright Krzysztof Borowski

Wybór i ocena spółki. Warszawa, 3 marca 2013 r. Copyright Krzysztof Borowski Wybór i ocena spółki Warszawa, 3 marca 2013 r. Copyright Krzysztof Borowski Wartość wewnętrzna vs cena giełdowa Wartość Momenty kiedy WW jest bliska cenie giełdowej WW Cena giełdowa Kupno Sprzedaż Kupno

Bardziej szczegółowo

INFORMACJA DODATKOWA

INFORMACJA DODATKOWA INFORMACJA DODATKOWA I I. Szczegółowy zakres wartości grup rodzajowych środków trwałych, wartości niematerialnych i prawnych oraz inwestycji długoterminowych, zawierających stan tych aktywów na początek

Bardziej szczegółowo

DWUKROTNA SYMULACJA MONTE CARLO JAKO METODA ANALIZY RYZYKA NA PRZYKŁADZIE WYCENY OPCJI PRZEŁĄCZANIA FUNKCJI UŻYTKOWEJ NIERUCHOMOŚCI

DWUKROTNA SYMULACJA MONTE CARLO JAKO METODA ANALIZY RYZYKA NA PRZYKŁADZIE WYCENY OPCJI PRZEŁĄCZANIA FUNKCJI UŻYTKOWEJ NIERUCHOMOŚCI DWUKROTNA SYMULACJA MONTE CARLO JAKO METODA ANALIZY RYZYKA NA PRZYKŁADZIE WYCENY OPCJI PRZEŁĄCZANIA FUNKCJI UŻYTKOWEJ NIERUCHOMOŚCI mgr Marcin Pawlak Katedra Inwestycji i Wyceny Przedsiębiorstw Plan wystąpienia

Bardziej szczegółowo

Studium wykonalności dla projektów inwestycyjnych realizowanych w ramach Małopolskiego Regionalnego Programu Operacyjnego na lata 2007-2013 (MRPO)

Studium wykonalności dla projektów inwestycyjnych realizowanych w ramach Małopolskiego Regionalnego Programu Operacyjnego na lata 2007-2013 (MRPO) Studium wykonalności dla projektów inwestycyjnych realizowanych w ramach Małopolskiego Regionalnego Programu Operacyjnego na lata 2007-2013 (MRPO) Szkolenie dla Wnioskodawców Działania 7.2 Kraków, luty-marzec

Bardziej szczegółowo

INFORMACJA O ZASADACH PRZYJĘTYCH PRZY SPORZĄDZANIU RAPORTU

INFORMACJA O ZASADACH PRZYJĘTYCH PRZY SPORZĄDZANIU RAPORTU INFORMACJA O ZASADACH PRZYJĘTYCH PRZY SPORZĄDZANIU RAPORTU Sprawozdanie finansowe zawarte w raporcie zostało sporządzone zgodnie z Ustawą o rachunkowości z dnia 29 września 1994 roku. Rachunek Zysków i

Bardziej szczegółowo

Wytyczne do sporządzenia studium wykonalności dla miejskich projektów rewitalizacyjnych w ramach inicjatywy JESSICA. jessica.bzwbk.

Wytyczne do sporządzenia studium wykonalności dla miejskich projektów rewitalizacyjnych w ramach inicjatywy JESSICA. jessica.bzwbk. Wytyczne do sporządzenia studium wykonalności dla miejskich projektów rewitalizacyjnych w ramach inicjatywy JESSICA jessica.bzwbk.pl Niniejsza prezentacja została stworzona na podstawie dokumentu przygotowanego

Bardziej szczegółowo

AKADEMIA ANALIZ Runda 1

AKADEMIA ANALIZ Runda 1 AKADEMIA ANALIZ Runda 1 Po co wyceniać spółki? Inwestować Kupować Sprzedawać Inwestor indywidualny Fundusz inwestycyjny Private equity Fuzje i przejęcia Doradztwo transakcyjne Inwestor branżowy Wyjście

Bardziej szczegółowo

Rachunkowość zalządcza

Rachunkowość zalządcza Mieczysław Dobija Rachunkowość zalządcza ~ Wydawnictwo Naukowe PWN Warszawa 1995 Spis treści Wstęp......................... 9 Rozdział I. Wartość ekonomiczna a rachunkowość. 13 1. Wartość ekonomiczna............

Bardziej szczegółowo

wykonalności projektu inwestycyjnego

wykonalności projektu inwestycyjnego Analiza finansowa i studium wykonalności projektu inwestycyjnego Adrian Arys Kierownik projektu DS Consulting Rola studium wykonalności w przygotowaniu projektów infrastrukturalnych Fazy Zakres analiz

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 1 do Wniosku aplikacyjnego Biznes plan Projektu DLA PROJEKTU SWISS CONTRIBUTION. Strona tytułowa

Załącznik nr 1 do Wniosku aplikacyjnego Biznes plan Projektu DLA PROJEKTU SWISS CONTRIBUTION. Strona tytułowa Załącznik nr 1 do Wniosku aplikacyjnego Biznes plan Projektu DLA PROJEKTU SWISS CONTRIBUTION Strona tytułowa Założenia Założenia makroekonomiczne Jednostka 213 214 215 216 217 218 219 22 221 222 Stopa

Bardziej szczegółowo

Szkolenie dla beneficjentów RPO WP z zakresu analizy finansowej dla projektów środowiskowych RPO WP

Szkolenie dla beneficjentów RPO WP z zakresu analizy finansowej dla projektów środowiskowych RPO WP Szkolenie dla beneficjentów RPO WP z zakresu analizy finansowej dla projektów środowiskowych RPO WP 1 Analiza finansowa - wprowadzenie 2 3 P R Z Y C H O D Y K O S Z T Y P R Z Y C H O D Y K O S Z T Y Przykład

Bardziej szczegółowo

ASM 603 + ASM 604 + ASM 605: Finansowanie i wycena nieruchomości jako inwestycji cz. 1-3

ASM 603 + ASM 604 + ASM 605: Finansowanie i wycena nieruchomości jako inwestycji cz. 1-3 ASM 603 + ASM 604 + ASM 605: Finansowanie i wycena nieruchomości jako inwestycji cz. 1-3 Szczegółowy program kursu ASM 603: Finansowanie i wycena nieruchomości jako inwestycji cz. 1 1. Zagadnienia ekonomiczne

Bardziej szczegółowo

FIN 402: Nieruchomość jako inwestycja narzędzia finansowe

FIN 402: Nieruchomość jako inwestycja narzędzia finansowe FIN 402: Nieruchomość jako inwestycja narzędzia finansowe Szczegółowy program kursu 1. Budżetowanie i analiza Budżety stanowią dla zarządców jedno z głównych źródeł informacji przy podejmowaniu decyzji

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 1 do Wniosku aplikacyjnego Biznes plan Projektu DLA PROJEKTU SWISS CONTRIBUTION. Strona tytułowa

Załącznik nr 1 do Wniosku aplikacyjnego Biznes plan Projektu DLA PROJEKTU SWISS CONTRIBUTION. Strona tytułowa Załącznik nr 1 do Wniosku aplikacyjnego Biznes plan Projektu DLA PROJEKTU SWISS CONTRIBUTION Strona tytułowa Założenia Założenia makroekonomiczne Jednostka 213 214 215 216 217 218 219 22 221 222 Stopa

Bardziej szczegółowo

PODSTAWOWY SCENARIUSZ MAKROEKONOMICZNY

PODSTAWOWY SCENARIUSZ MAKROEKONOMICZNY PODSTAWOWY SCENARIUSZ MAKROEKONOMICZNY Tabela 6.3. Przepływy pieniężne przedsięwzięcia - różnicowe: kanalizacja sanitarna, kanalizacja deszczow [w zł] NPV i = 8% = -25 427 321 PLN IRR = 5,9% Zmiana popytu

Bardziej szczegółowo

5 ZAKRES INFORMACJI WYKAZYWANYCH W SPRAWOZDANIU FINANSOWYM, O KTÓRYM MOWA W ART

5 ZAKRES INFORMACJI WYKAZYWANYCH W SPRAWOZDANIU FINANSOWYM, O KTÓRYM MOWA W ART Załącznik nr 5 ZAKRES INFORMACJI WYKAZYWANYCH W SPRAWOZDANIU FINANSOWYM, O KTÓRYM MOWA W ART. 45 USTAWY, DLA JEDNOSTEK MAŁYCH KORZYSTAJĄCYCH Z UPROSZCZEŃ ODNOSZĄCYCH SIĘ DO SPRAWOZDANIA FINANSOWEGO Wprowadzenie

Bardziej szczegółowo

Objaśnienia wartości przyjętych w Wieloletniej Prognozie Finansowej na lata 2014 2029 Gminy Miasta Radomia.

Objaśnienia wartości przyjętych w Wieloletniej Prognozie Finansowej na lata 2014 2029 Gminy Miasta Radomia. Objaśnienia wartości przyjętych w Wieloletniej Prognozie Finansowej na lata 2014 2029 Gminy Miasta Radomia. Za bazę do opracowania Wieloletniej Prognozy Finansowej na kolejne lata przyjęto projekt budżetu

Bardziej szczegółowo

II - Analiza ekonomiczno finansowa w biznesplanie na inwestornia.pl

II - Analiza ekonomiczno finansowa w biznesplanie na inwestornia.pl Praktyczny poradnik dla pomysłodawców: I - Oczekiwania inwestora względem pomysłu 1. Biznes plan powinien być możliwe szczegółowy. Musi prowokować do zadawania pytań i równocześnie nie pozostawiać u czytelnika

Bardziej szczegółowo

Analiza Kosztów i Korzyści

Analiza Kosztów i Korzyści Analiza Kosztów i Korzyści I. Wprowadzenie dr Anna Bartczak WNE UW CBA Teoria racjonalnego wyboru: Osoby fizyczne: Korzyści prywatne (TPB) > Koszty prywatne (TPC) Przedsiębiorstwa: Rentowność => korzyści

Bardziej szczegółowo

OBJAŚNIENIA DO WIELOLETNIEJ PROGNOZY FINANSOWEJ GMINY STRZYŻEWICE NA LATA 2013-2018.

OBJAŚNIENIA DO WIELOLETNIEJ PROGNOZY FINANSOWEJ GMINY STRZYŻEWICE NA LATA 2013-2018. OBJAŚNIENIA DO WIELOLETNIEJ PROGNOZY FINANSOWEJ GMINY STRZYŻEWICE NA LATA 2013-2018. Obowiązek opracowania Wieloletniej Prognozy Finansowej w skrócie WPF wynika z art. 230 Ustawy z dnia 27 sierpnia 2009

Bardziej szczegółowo

WSTĘP ZAŁOŻENIA DO PROJEKTU

WSTĘP ZAŁOŻENIA DO PROJEKTU UNIWERSYTET ZIELONOGÓRSKI WYDZIAŁ ZARZĄDZANIA Przykład analizy opłacalności przedsięwzięcia inwestycyjnego WSTĘP Teoria i praktyka wypracowały wiele metod oceny efektywności przedsięwzięć inwestycyjnych.

Bardziej szczegółowo

dr hab. Marcin Jędrzejczyk

dr hab. Marcin Jędrzejczyk dr hab. Marcin Jędrzejczyk Przez inwestycje należy rozumieć aktywa nabyte w celu osiągnięcia korzyści ekonomicznych, wynikających z przyrostu wartości tych zasobów, uzyskania z nich przychodów w postaci

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 4 do Regulaminu konkursu przyjętego uchwałą nr 113/113/16 Zarządu Województwa Pomorskiego z dnia 4 lutego 2016 roku

Załącznik nr 4 do Regulaminu konkursu przyjętego uchwałą nr 113/113/16 Zarządu Województwa Pomorskiego z dnia 4 lutego 2016 roku Załącznik nr 4 do Regulaminu konkursu przyjętego uchwałą nr 113/113/16 Zarządu Województwa Pomorskiego z dnia 4 lutego 2016 roku Wytyczne do Biznesplanu stanowiącego załącznik do wniosku o dofinansowanie

Bardziej szczegółowo

Rachunek przepływów pieniężnych zasady sporządzania i ujęcie praktyczne (wpływ wybranych zdarzeń na RPP)

Rachunek przepływów pieniężnych zasady sporządzania i ujęcie praktyczne (wpływ wybranych zdarzeń na RPP) Rachunek przepływów pieniężnych zasady sporządzania i ujęcie praktyczne (wpływ wybranych zdarzeń na RPP) Przygotowali: Michał Kaczyński, Łukasz Krówka Oktawian Rosicki, Paweł Ufnal Rachunek przepływów

Bardziej szczegółowo

Średnio ważony koszt kapitału

Średnio ważony koszt kapitału Średnio ważony koszt kapitału WACC Weighted Average Cost of Capital 1 Średnio ważony koszt kapitałuwacc Weighted Average Cost of Capital Plan wykładu: I. Koszt kapitału a metody dyskontowe II. Źródła finansowania

Bardziej szczegółowo

Wieloletnia Prognoza Finansowa (WPF) miasta Łodzi na lata 2014-2031

Wieloletnia Prognoza Finansowa (WPF) miasta Łodzi na lata 2014-2031 Wieloletnia Prognoza Finansowa (WPF) miasta Łodzi na lata 2014-2031 Załącznik Nr 1 do uchwały Nr Rady Miejskiej w Łodzi z dnia Lp. Wyszczególnienie 2013 (plan po zmianach 2014 2015 2016 2017 2018 2019

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR IV/25/2015. Rady Miasta Siedlce. z dnia 14 stycznia 2015 r.

UCHWAŁA NR IV/25/2015. Rady Miasta Siedlce. z dnia 14 stycznia 2015 r. identyfikator IV/25/2015/6 UCHWAŁA NR IV/25/2015 Rady Miasta Siedlce z dnia 14 stycznia 2015 r. w sprawie zatwierdzenia taryf dla zbiorowego zaopatrzenia w wodę i Na podstawie art. 24 ust. 1 ustawy z dnia

Bardziej szczegółowo

Budowanie strategii przed debiutem na rynku NewConnect

Budowanie strategii przed debiutem na rynku NewConnect ekspert Klubu Przedsiębiorców i Ekspertów przy Polskim Towarzystwie Ekonomicznym ekspert CASE Doradcy Sp. z o.o. Budowanie strategii przed debiutem na rynku NewConnect P1 Plan prezentacji 1 Wprowadzenie

Bardziej szczegółowo

212,55. Umorzenie na : 5 780,00; Zwiększenia: -; - amortyzacja: -; Umorzenie na : 5 780,00 771,26. Suma:

212,55. Umorzenie na : 5 780,00; Zwiększenia: -; - amortyzacja: -; Umorzenie na : 5 780,00 771,26. Suma: DODATKOWE INFORMACJE I OBJAŚNIENIA 1. Szczegółowy zakres zmian wartości grup rodzajowych środków trwałych, wartości niematerialnych i prawnych oraz inwestycji długoterminowych. Urządzenia techniczne i

Bardziej szczegółowo

OBJAŚNIENIA DO WIELOLETNIEJ PROGNOZY FINANSOWEJ NA LATA

OBJAŚNIENIA DO WIELOLETNIEJ PROGNOZY FINANSOWEJ NA LATA OBJAŚNIENIA DO WIELOLETNIEJ PROGNOZY FINANSOWEJ NA LATA 2015-2024 Zmiana Wieloletniej Prognozy Finansowej Gminy Puck opracowana została na okres roku 2015 oraz kolejne 9 lat. Natomiast prognozę kwoty długu

Bardziej szczegółowo

Obliczenia, Kalkulacje...

Obliczenia, Kalkulacje... Obliczenia, Kalkulacje... 1 Bilans O D P I E R W S Z E G O E T A T U D O W Ł A S N E J F I R M Y To podstawowy dokument przedstawiający majątek przedsiębiorstwa. Bilans to zestawienie dwóch list, które

Bardziej szczegółowo

MODEL FINANSOWY W EXCELU. Prognoza finansowa i analiza finansowa

MODEL FINANSOWY W EXCELU. Prognoza finansowa i analiza finansowa MODEL FINANSOWY W EXCELU Prognoza finansowa i analiza finansowa Realizacja 11 lat rozwijania kompetencji w zakresie zarządzania finansami przedsiębiorstw. 3 lata realizacji usług dla przedsiębiorców. 56

Bardziej szczegółowo

OBJAŚNIENIA WARTOŚCI PRZYJĘTYCH W WIELOLETNIEJ PROGNOZIE FINANSOWEJ GMINY STRZYŻEWICE NA LATA OBEJMUJĄCEJ KWOTĘ DŁUGU NA LATA

OBJAŚNIENIA WARTOŚCI PRZYJĘTYCH W WIELOLETNIEJ PROGNOZIE FINANSOWEJ GMINY STRZYŻEWICE NA LATA OBEJMUJĄCEJ KWOTĘ DŁUGU NA LATA OBJAŚNIENIA WARTOŚCI PRZYJĘTYCH W WIELOLETNIEJ PROGNOZIE FINANSOWEJ GMINY STRZYŻEWICE NA LATA 2014-2017 OBEJMUJĄCEJ KWOTĘ DŁUGU NA LATA 2014-2025 WPROWADZENIE Obowiązek opracowania Wieloletniej Prognozy

Bardziej szczegółowo

NAJCZĘŚCIEJ ZADAWANE PYTANIA

NAJCZĘŚCIEJ ZADAWANE PYTANIA Wytyczne w zakresie zagadnień związanych z przygotowaniem projektów inwestycyjnych, w tym generujących dochód i projektów hybrydowych na lata 2014-2020 NAJCZĘŚCIEJ ZADAWANE PYTANIA Wykaz kluczowych zagadnień

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczno-techniczne aspekty wykorzystania gazu w energetyce

Ekonomiczno-techniczne aspekty wykorzystania gazu w energetyce Ekonomiczno-techniczne aspekty wykorzystania gazu w energetyce Janusz Kotowicz W4 Wydział Inżynierii i Ochrony Środowiska Politechnika Częstochowska Podstawy metodologiczne oceny efektywności inwestycji

Bardziej szczegółowo