Satelitarne Systemy Nawigacyjne

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Satelitarne Systemy Nawigacyjne"

Transkrypt

1 Satelitarne Systemy Nawigacyjne Wprowadzenie 1. Historia 2. System satelitarny GPS Navstar a) segment satelitarny b) segment kontroli c) segment uŝytkownika 3. Błędy GPS 4. Technologia pomiarów DGPS 5. Pomiary względne 6. Metody pomiarów GPS uŝywane w geodezji 7. System satelitarny Glonass 8. System satelitarny Galileo 9. Przewidywany rozwój technologii satelitarnego wyznaczania pozycji

2 Wykład opracowano na podstawie: Literatura 1. J. Narkiewicz; Globalny system pozycyjny, WKiŁ, J. Przywara; Europejski system nawigacji satelitarnej, Geodeta, Nr 12 (91), GRUDZIEŃ J. Tomczak - Janowski; GPS, 4. P. H. Dana; Global Positioning System Overview, 5. P. Frączyk, M. Figurski, G. Modliński, Z. Rzepecka, A. Tyranowska; Podstawy Technologii Satelitarnych Systemów Lokalizacyjnych GPS, GLONASS. 6. Praca zbiorowa; System nawigacyjny Galileo, WKŁ,

3 Wprowadzenie Satelitarne systemy nawigacyjne powstały, aby moŝna było w szybki i precyzyjny sposób wyznaczyć pozycję odbiornika danego systemu na powierzchni Ziemi. Wśród systemów wyróŝnić moŝna: GPS Navstar Glonass Galileo 3

4 Typowe zastosowania systemów satelitarnych 4

5 Działanie systemu GPS Zasada działania systemu opiera się na pomiarze odległości pomiędzy satelitą poruszającym się po ściśle wyznaczonej orbicie a odbiornikiem: Znana odległość od satelity lokuje odbiornik na sferze o promieniu równym zmierzonej odległości. Znana odległość od dwóch satelitów lokuje odbiornik na okręgu będącym przecięciem dwu sfer. Kiedy odbiornik zmierzy odległości od trzech satelitów, istnieją tylko dwa punkty, w których moŝe się on znajdować. Jeden z tych punktów moŝna wykluczyć jako znajdujący się zbyt wysoko lub poruszający się zbyt szybko. W ten sposób wyznaczamy swoją pozycję. Wyznaczenie odległości od co najmniej 4 satelitów pozwala na określenie pozycji w trzech wymiarach (X, Y, Z). 5

6 Działanie systemu GPS 6

7 Historia (1/3) 1957 Rosyjski Sputnik 1. Nasłuch jego transmisji radiowych wykazał wyraźną wędrówkę częstotliwości sygnałów satelity powstaje system Transit (właściwie Navy Navigation Satellite System - NNSS). W roku 1967 został udostępniony uŝytkownikom cywilnym. Satelity emitowały sygnały na częstotliwościach 150 MHz i 400 MHz. Dokładność systemu była stopniowo polepszana od 900 m w roku 1962, 185 m w 1969, do 36 metrów w roku r. system satelitarny MOSAIC (Mobile System for Accurate ICBM Control), przeznaczony do określania precyzyjnych koordynat ruchomych wyrzutni rakiet Minuteman. System nie został uruchomiony. 7

8 Historia (2/3) 1964 r. został uruchomiony system SECOR (Sequential Collation of Range), przeznaczony dla wojsk lądowych r. ZSRR uruchomił pierwszego satelitę swojego systemu nawigacyjnego Cyklon (Kosmos-192). Z systemu Cyklon wywodzi się rosyjski ratowniczy system lokalizacyjny KOSPAS. W maju tego roku marynarka USA umieściła na orbicie pierwszego satelitę serii TIMATION r. projekt DNSS (Defense Navigation Satellite System). Trzeci satelita DNSS był demonstratorem systemu GPS (Global Positioning System) Navstar. 8

9 Historia (3/3) Styczeń 1978 r. Pierwszy satelita systemu został umieszczony na orbicie Lipiec 1995 r. system uzyskał pełną sprawność operacyjną. Obecnie system jest zarządzany przez dowództwo sił powietrznych USA, a konkretnie połączone biuro Navstar (GPS JPO - Navstar GPS Joint Program Office). Rosyjskim odpowiednikiem GPS Navstar jest system GLONASS. Pod koniec roku 1999 w ramach Unii Europejskiej podpisano porozumienie o budowie nowego satelitarnego systemu nawigacyjnego GALILEO. Pierwszy satelita z tego systemu został umieszczony na orbicie przez rosyjską rakietę w grudniu 2005 roku. 9

10 2. GPS - NAVSTAR Satelitarny system nawigacyjny znany pod nazwą GPS (Global Positioning System) satelitarny system nawigacyjny Navstar (Navigational Satellite Time and Ranging) został zaprojektowany jako precyzyjny system określania połoŝenia o zasięgu globalnym. Obecnie system jest zarządzany przez dowództwo sił powietrznych USA, a konkretnie połączone biuro Navstar (GPS JPO - Navstar GPS Joint Program Office), złoŝone z przedstawicieli sił powietrznych, marynarki, sił lądowych, piechoty morskiej, straŝy przybrzeŝnej, US Defence Mapping Agency, kwatery głównej NATO i Australii. 10

11 2. System satelitarny GPS Navstar Na system GPS Navstar składają się trzy segmenty: a/ segment satelitarny b/ segment kontroli c/ segment uŝytkownika 11

12 2 a/ Segment satelitarny GPS Segment satelitarny składa się z 27 satelitów (z czego 3 rezerwowe) krąŝących ponad 20200km ponad ziemią. Rozmieszczone są na sześciu orbitach (cztery satelity na kaŝdej), co pozwala na odbiór sygnału od pięciu do dwunastu satelitów z kaŝdego punktu globu. Płaszczyzny orbit nachylone są pod kątem 55 stopni do równika. Czas obiegu orbity wynosi około 12 godzin. Satelity rozmieszczone są tak, Ŝe prawdopodobieństwo dostępności co najmniej 5 z nich w dowolnym punkcie Ziemi wynosi

13 2 a/ Segment satelitarny GPS Satelita Navstar (SV - Space Vehicle) działa w oparciu o 9 systemów podstawowych: System wprowadzania na orbit System kontroli wysokości i prędkości System śledzenia i kontroli System nawigacyjny System wykrywania wybuchów jądrowych NUDET (Nuclear Detonation Detection System) System kontroli termicznej Blok Zasilania 13

14 2 a/ Segment satelitarny GPS 14

15 2 b/ Segment kontroli GPS Segment kontroli tworzy system czterech stacji monitorujących i główne centrum kontroli (MCS - Master Control Station) w Colorado Springs - baza lotnicza Schriever. Stacje odbierają sygnały kontrolne i telemetryczne satelitów - w razie potrzeby dokonują zdalnej korekty. 15

16 2 b/ Segment kontroli GPS Stacje monitorujące śledzą trajektorię satelitów. W razie wystąpienia odchyleń od modelu orbitalnego ruchu, zostają wyliczone precyzyjne dane korekcyjne (efemerydy) i korekty zegara. Poprawki takie są wyliczane dla kaŝdego z satelitów. Dane te są wysyłane z głównego centrum poprzez stacje nadawcze do poszczególnych satelitów. Poprawki te są następnie przesyłane wraz z sygnałem satelity do uŝytkowników systemu w postaci depeszy nawigacyjnej. Raz do roku kaŝdy z satelitów zostaje poddany procesowi repozycjonowania, trwa to około 12 godzin. W tym czasie satelita jest nieaktywny. Stacja monitorująca moŝe śledzić jednocześnie do 11 satelitów. 16

17 2 b/ Segment kontroli GPS Stacja monitorująca Hawaje 17

18 2 c/ segment uŝytkownika GPS W GPS segment uŝytkownika tworzą odbiorniki. Istnieje wiele typów odbiorników GPS: ręczne wielkości telefonu komórkowego profesjonalne zestawy do nawigacji i geodezji wysokiej klasy moduły GPS, sprzęŝone z systemami nawigacyjnymi samolotów komunikacyjnymi i wojskowymi odbiorniki do urządzeń przenośnych 18

19 Poziomy dokładności System GPS oferuje dwa poziomy dokładności określania pozycji: PPS (Precise Position System) Precyzyjny System Nawigacji, dostępny jedynie dla Armii USA, Agencji Rządowych i autoryzowanych uŝytkowników SPS (Standard Position System) Standardowy System Nawigacji, powszechnie dostępny bez Ŝadnych opłat. 19

20 Zasada działania 20

21 Sygnały GPS Satelity GPS (space vehicles (SVs)) emitują dwa sygnały podnośne mikrofalowe: 1/ L1 ( MHz) niosący informacje nawigacyjną i sygnały kodowane dla uŝytkowników SPS, 2/ L2 ( MHz) jest uŝywany do pomiarów opóźnienia jonosferyczne uwzględnianego przez odbiorniki segmentu SPS. Trzy kody binarne są nakładane na te dwie podnośne: a/ kod C/A (Coarse/Clear Acquisition) moduluje fazę L1. b/ kod P/Y (Precise) moduluje zarówno podnośną L1 jak i L2. c/ depesza nawigacyjna moduluje L1. 21

22 Ad a/ kod C/A (Coarse/Clear Acquisition) moduluje fazę L1, kod ten jest dla kaŝdego satelity inny - daje moŝliwość identyfikacji satelity, przy normalnym odbiorze do złudzenia przypominają one szum - nazywa się je sygnałem pseudolosowym (PRN - Pseudo - Random Noise). Kod C/A jest sygnałem binarnym, nadawanym z prędkością transmisji Mb/s. Jego podobieństwo do szumu bierze się z długiego okresu - powtarza się on co 1023 bity. Sekwencja ta jest inna dla kaŝdego satelity. Dzięki temu odbiorniki są w stanie rozróŝnić sygnały z poszczególnych źródeł. 22

23 Ad b/ kod P/Y (Precise) moduluje zarówno podnośną L1 jak i L2. Dostęp do kodu P pozwala na osiąganie dokładności przeznaczonych do zastosowań militarnych. Kod P jest pozornie podobny do kodu C/A, ale ma bardziej złoŝoną strukturę. Jego prędkość transmisji wynosi MHz. Jest on właściwie sekwencją trwającą 267 dni. KaŜdy z satelitów ma przypisany mniej-więcej ośmiodniowy segment tej sekwencji, będący jego kodem PRN. 23

24 ad c/ depesza nawigacyjna moduluje L1. Na sygnały P i C/A nałoŝona jest depesza nawigacyjna, uaktualniana co cztery godziny ze stacji naziemnych. Depesza zawiera między innymi almanach - dane dotyczące aktualnego stanu systemu, w tym przybliŝone elementy orbitalne wszystkich satelitów, których znajomość przyśpiesza proces akwizycji i efemerydę - dokładne elementy orbitalne satelity nadającego depeszę, niezbędne do wyznaczania czasu i pozycji. Dodatkowo transmitowane są dane o stanie satelitów, aktualne współczynniki do obliczenia opóźnienia jonosferycznego i dane do obliczenia czasu UTC (GPS Satellite Universal Coordinated Time). 24

25 Pokładowymi wzorcami czasu są cztery zegary atomowe (dwa rubidowe i dwa cezowe). Dokładność pomiaru czasu wynosi 340 nanosekund dla SPS (Standard Positioning Service) i 100 ns dla PPS (Precise Positioning Service) Tak wysoka dokładność jest konieczna, poniewaŝ błąd rzędu miliardowej części sekundy powoduje błąd pomiaru rzędu 50 cm. Zakładana dokładność pomiaru czasu PPS (zastosowania militarne) skutkuje dokładnościami pomiaru pozycji: 22 metry horyzontalnie 27.7 metry wertykalnie 200 nanosekundy dokładność w pomiarze czasu Zakładana dokładność pomiaru czasu SPS (zastosowania cywilne) skutkuje dokładnościami pomiaru pozycji: 100 metry horyzontalnie 156 metry wertykalnie 340 nanosekundy dokładność w pomiarze czasu 25

26 26

27 Na depeszę nawigacyjną składa się 25 ramek, kaŝda złoŝona z 1500 bitów. PoniewaŜ wiele pozycji z depeszy jest powtarzane, odebranie wszystkich 25 ramek zajmuje 12.5 minuty przy szybkości transmisji 50 bitów na sekundę. Docierające do odbiornika sygnały pseudolosowe satelitów są przesunięte względem swoich częstotliwości zasadniczych wskutek zjawiska Dopplera; zaleŝnie od połoŝenia odbiornika względem torów lotu satelitów. Odbiornik musi zatem przeczesać pasmo radiowe w którym naleŝy się spodziewać uŝytecznych sygnałów. Odnalezione sygnały satelitów muszą zostać sprawdzone czy nadają się do wykorzystania, poniewaŝ poziom sygnału odbieranego przy powierzchni Ziemi jest niŝszy od poziomu szumów. 27

28 Odbiornik jest gotów do rozpoczęcia nawigacji po złapaniu pod śledzenie czterech satelitów, osiągnięciu synchronizacji i odczytaniu depeszy nawigacyjnej. Dlatego od włączenia odbiornika do otrzymania pierwszego odczytu musi minąć pewien czas, określany jako czas akwizycji (TIFF - Time to First Fix), który jest jednym z podstawowych parametrów określających klasę (i cenę) odbiornika. Z odległości do czterech śledzonych satelitów i danych o ich trajektorii procesor wylicza współrzędne przestrzenne odbiornika. Zazwyczaj odbiorniki aktualizują swoje dane raz na sekundę. Dla określenia przewidywanej konfiguracji satelitów niezbędna jest znajomość almanachu, przybliŝonej pozycji, przybliŝonego czasu. Jeśli odbiornik nie posiada tych informacji, wyboru satelitów dokonuje się w sposób dowolny, częstotliwości generatorów pętli fazowych wybierane są kolejno z całego zakresu częstotliwości dopplerowskich. 28

29 Procedura obliczania pozycji początkowej rozpoczyna się od określenia widzialnych satelitów. KaŜdy odbiornik ma w pamięci wzorce kodów PRN wszystkich satelitów (34 kody). Wzorce te są przyrównywane po kolei do odbieranych sygnałów do momentu zidentyfikowania jednego, co oznacza rozpoczęcie śledzenia. Śledząc satelitę odbiornik demoduluje depeszę nawigacyjną i odczytuje dane almanachu o wszystkich satelitach w konstelacji. Na podstawie danych efemerycznych i almanachu synchronizuje swój zegar wewnętrzny z zegarami satelitów i uwzględnia wszystkie konieczne dane korekcyjne. MoŜliwość określenia satelitów które mogą znaleźć się w zasięgu i ograniczenie ilości sprawdzanych kodów PRN znacznie skraca czas poszukiwania. Drogie odbiorniki profesjonalne pamiętają zarówno dokładny czas, jak i prognozowane trasy satelitów. Czas akwizycji takich odbiorników jest dosyć krótki, o ile zbyt radykalnie nie zmieni się jego lokalizacji w czasie "uśpienia". 29

30 Akwizycja sygnałów GPS W procesie inicjacji odbiornika nawigacyjnego SPS wykonywane są między innymi następujące czynności: określenie przewidywanej konfiguracji satelitów, dopplerowskich przesunięć częstotliwości, wstępne ustawienie częstotliwości generatorów pętli fazowych, przesuwanie serii pseudolosowych kodu C/A odpowiadających wybranym satelitom do momentu uzyskania korelacji z sygnałami satelitarnymi, w momencie wykrycia korelacji włączenie automatycznych mechanizmów sterujących pętli fazowych i kodowych, synchronizacja bitowa sygnałów, odbiór efemerydy, wyznaczanie pozycji i poprawki czasu zegara odbiornika, odbiór almanachu. 30

31 Pozycja przestrzenna obliczona odległości od satelitów byłaby odniesiona do orbity satelitów, podczas gdy rzeczywiste parametry pozycyjne są odnoszone do powierzchni Ziemi, a konkretnie uśrednionego poziomu morza. Satelitarny system nawigacyjny musi zatem uŝywać uniwersalnego układu odniesienia. Geodezyjny układ odniesienia jest matematycznym modelem kształtu Ziemi, jak najlepiej dopasowanym do rzeczywistej geoidy. Definiuje się go poprzez wielkość i kształt elipsoidy i połoŝenie środka elipsoidy w odniesieniu do środka Ziemi. Obecnie uŝywany układ odniesienia WGS-84 (World Geodetic System 1984) opisuje elipsoidę której dłuŝsza oś ma długość km, a współczynnik spłaszczenia wynosi 1/ WGS 84 jest wykorzystywany przez system GPS od stycznia 1987 roku 31

32 Dostęp do kodu P daje moŝliwość natychmiastowego określania pozycji z dokładnością do 10 m, a przy uŝyciu kodu C/A 15 do 20 m, przy 95% poziomie ufności. Sztucznie wprowadzone i niektóre naturalne ograniczenia dokładności mogą być w duŝym stopniu wyeliminowane Wpływ SA i anti-spoofingu (rozmyślnie wprowadzone błędy w sygnałach SPS, znane jako SA (Selective Availability) i Anti-spoofing), a takŝe wielu czynników naturalnych moŝna praktycznie wyeliminować przy zastosowaniu technik róŝnicowych. Techniki te polegają na wykorzystaniu poprawek wyznaczanych i rozpowszechnianych przez precyzyjnie zlokalizowane naziemne stacje referencyjne. 32

33 Budowa odbiornika GPS 33

34 3. Błędy GPS Błędy GPS mogą być rozmaitej natury. Ogólnie moŝna je podzielić na błędy wynikające z: przyczyn technicznych przyczyn naturalnych. Są one kombinacją: A/ noise - szumów nadajnika i odbiornika, B/ bias złej synchronizacji z zegarem satelitów C/ blunders - popełnianych róŝnych innych pomyłek 34

35 3. Błędy GPS 35

36 3. Błędy GPS Ad a/ błędy wynikające z szumów są kombinacją efektu szumów kodu PRN (około 1m) i szumów wnoszonych przez odbiornik (około 1m) Ad b/ błędy podstawy wynikają z ograniczonego dostępu i z innych czynników Ograniczony dostęp Selective Availability (SA) dostęp jest degradowany przez zmianę poziomu odniesienia sygnałów przez DOD. Potencjalna dokładność kodu C/A około 30 m jest redukowana do 100 m. Poziomy S.A. Na kaŝdym satelicie są nieco róŝne i obliczona pozycja jest wynikiem danych z kilku satelitów. Poprawki S.A. są wolnozmienne. Od 1 maja 2000 roku na mocy decyzji prezydenta Clintona sygnał SA został wyłączony do odwołania. Nie oznacza to moŝliwości ewentualnego ponownego włączenia tego sygnału. 36

37 Inne źródła błędów podstawy: 3. Błędy GPS Błąd zegara satelity. RóŜnica pomiędzy idealnym czasem GPS a wskazaniem zegara satelity skutkuje błędem połoŝenia około 1 m. Błąd efemeryd. Polega na róŝnicy między połoŝeniem satelity, wyliczonym z danych orbitalnych a rzeczywistym. Powodowany jest przez grawitację Słońca i KsięŜyca, a takŝe wiatr słoneczny. Poprawki róŝnicowe eliminują ten błąd prawie całkowicie 1 m. Opóźnienie troposferyczne. Opóźnienie to powstaje w dolnych warstwach atmosfery i jest zaleŝne od temperatury, ciśnienia i wilgotności. MoŜe wynosić od 1 do 3 metrów. Opóźnienie jonosferyczne. Błąd odległości wywołany opóźnieniem w propagacji fal radiowych wynosi od metrów w dzień do 3-6 metrów w nocy (średnio 10 m). Wielodrogowość fal. Wynika z odbić fal w pobliŝu odbiornika, niemoŝliwe do skompensowania 0.5 m błedu 37

38 3. Błędy GPS Ad c/ błędy wynikające z popełnianych pomyłek mogą dochodzić do setek kilometrów - błędy popełniane w ośrodku kontroli, błędy oprogramowania, błędy obsługi popełniane przez ludzi, - Błędy popełniane prze uŝytkowników, np. przyjęcie niewłaściwych danych odniesienia geograficznego itp. - Błędy odbiornika wynikające z przyjęcia błędnego oprogramowania itp. 38

39 Geometryczne rozmycie dokładności Niedokładność samego wyznaczania geometrycznej pozycji względem połoŝenia satelitów nazywa się geometrycznym rozmyciem dokładności - Geometric Dilution of Precision (GDOP). 39

40 Geometryczne rozmycie dokładności Rozmycie moŝe dotyczyć: pomiarów poziomych (Horizontal DOP - HDOP) - długość i szerokość geograficzna pomiarów pionowych (Vertical DOP - VDOP) - wysokość pozycji (Position DOP - PDOP) - stosunek pomiędzy błędem w obliczeniu pozycji uŝytkownika a błędem w obliczeniu pozycji satelity pomiarów geometrycznych (Geometrical DOP - GDOP) - dotyczy pomiarów współrzędnych przestrzennych czasu (Time DOP - TDOP) - dotyczy błędu czasu systemowego, MoŜliwe jest osiągnięcie dokładności określenia pozycji od 1-10 metrów bazując na kodzie C/A i sygnałach SPS. Dla wyeliminowania błędów satelitarnych i wpływu zakłóceń, a takŝe w celu ominięcia ograniczeń dokładności w sygnałach GPS, stworzono system korekcji, określany jako róŝnicowy GPS (DGPS - Differential GPS). 40

41 4. Technologia pomiarów DGPS DGPS - Differential GPS, polega na korygowaniu współrzędnych wyznaczanych metodą pseudoodległości przez odbiornik będący w ruchu (mobile receiver) przy pomocy poprawek wysyłanych przez stację referencyjną, której współrzędne wyraŝone w odpowiednim układzie współrzędnych (np. WGS 84, EUREF 89) są znane. Stacja referencyjna określa poprawki na zasadzie porównania pozycji uzyskanej z aktualnych pomiarów satelitarnych ze znaną pozycją stacji. Poprawki do pomierzonych odległości do satelitów są przesyłane telemetrycznie w czasie prawie rzeczywistym przy wykorzystaniu nadajników radiowych (LW, UHF), telefonii komórkowej GSM do odbiornika ruchomego lub internetu. 41

42 Stacje referencyjne w Polsce Identyfikator Lokalizacja Współrzędne anteny D1 Dziwnów N D2 Rozewie N E D3 Józefosław N E D4 Borowa Góra k/warszawy N E D5 Lamkówko N E 42

43 43

44 P. H. Dana 44

45 5. Pomiary względne Przełom w zakresie wykorzystania Globalnego Systemu Pozycjonowania do precyzyjnych pomiarów w geodezji nastąpił w wyniku zastosowania nowych metod obserwacyjnych: interferometrii satelitarnej oraz pomiarów fazowych, stwarzających moŝliwość uwolnienia się od korzystania z informacji zawartych w kodach modulujących sygnały satelitarne. Podstawą konstruowania modeli matematycznych pomiarów fazowych jest róŝnica faz fali nośnej sygnału emitowanego przez satelitę oraz sygnału wzorcowego, generowanego przez odbiornik. Stosowane są następujące modele: pojedyncza róŝnica faz między satelitami, podwójne róŝnicowanie, potrójne róŝnicowanie. 45

46 46

47 6. Metody pomiarów GPS uŝywane w geodezji Metoda statyczna - wymagająca kilkudziesięciominutowej lub nawet kilkugodzinnej sesji obserwacyjnej (dla uzyskania dokładności milimetrowej) przy uŝyciu co najmniej dwóch odbiorników GPS. Odległości między odbiornikami mogą wynosić od kilkudziesięciu centymetrów do kilkuset kilometrów. Metoda pozwala na uzyskiwanie dokładności subcentymetrowych i moŝe być stosowana do tworzenia geodezyjnych osnów podstawowych i szczegółowych. Metoda rapid static - jest to metoda statyczna, realizowana przy uŝyciu odbiorników GPS nowszej generacji. Jeden z odbiorników jest ustawiany na punkcie będącym okresową stacją referencyjną (stacją odniesienia), a pozostałe odbiorniki są przemieszczane od punktu do punktu. Zaletą odbiorników tej generacji jest moŝliwość znacznego skrócenia sesji obserwacyjnej. Przy odległości między punktami równej 15 km, subcentymetrową dokładność wzajemnego połoŝenia punktów moŝna uzyskać na podstawie wyników sesji obserwacyjnej, trwającej od 5 do 10 minut. 47

48 6. Metody pomiarów GPS uŝywane w geodezji Metoda kinematyczna ze statyczną inicjalizacją - jest to metoda stosowana do wyznaczania trajektorii poruszających się obiektów lub teŝ do wyznaczania współrzędnych punktów geodezyjnych techniką. Dokładność tej metody moŝna ocenić na 1-2 cm + 1ppm długości linii. Metody czasu rzeczywistego Real-Time-Kinematic (RTK) z inicjalizacją On-The-Fly (OTF) - metody te umoŝliwiają szybkie (prawie natychmiastowe) wyznaczenie połoŝenia centrum fazowego anteny satelitarnej odbiornika z dokładnością 1-3 cm. W precyzyjnej nawigacji i kierowaniu maszynami ruchomy odbiornik przemieszcza się w sposób ciągły i np. co 1 sekundę wyznaczane są dyskretne pozycje jego trajektorii. W geodezji, obserwator w ciągu kilku lub kilkunastu sekund dokonuje wyznaczeń pozycji kolejnych punktów, na których ustawiono antenę satelitarną. 48

49 7. System satelitarny Glonass 49

50 7. System satelitarny Glonass ГЛОНАСС; ГЛОбальная НАвигационная Спутниковая Система; Globalnaja Nawigacionnaja Sputnikowaja Sistiema Pierwszy satelita Glonass został wyniesiony 12 października 1982, ale system formalnie ruszył 24 września 1993 roku. Satelity Glonass są konstruowane i budowane w Krasnojarsku w południowej Syberii Obecnie w kosmosie znajduje się 17 satelitów, w tym dwa nowej generacji oznaczone literą M. Poruszają się one po orbitach kołowych, nachylonych do płaszczyzny równika pod kątem 64,8, na wysokości km. KaŜdy satelita okrąŝa Ziemię w 11 godzin 15 minut. Oznacza to, Ŝe przy pełnej konstelacji składającej się z 24 satelitów w kaŝdym punkcie na Ziemi i o kaŝdej porze widocznych będzie co najmniej 5 z nich. 50

51 7. System satelitarny Glonass Satelity GLONASS, podobnie jak GPS, emitują dwa rodzaje sygnałów: - L1 = 1602 MHz + n*0,5625 MHz - Standard precision (SP), - L2 = 1246 MHz + n*0,4375 MHz - High precision (HP), Gdzie n jest numerem kanału (n = 1, 2, ). Oznacza to, Ŝe kaŝdy satelita generuje sygnał pomiarowy o innej częstotliwości. Dane efemeryczne satelitów wyznaczane są w ziemskim układzie odniesienia PZ-90. Czas mierzony przez zegary atomowe na satelitach odniesiony jest do rosyjskiego państwowego wzorca czasu o nazwie ETALON. 51

52 Porównanie GPS NAVSTAR i Glonass System GPS GLONASS Rozmieszczenie: Liczba satelitów Liczba planów orbitalnych 6 3 Inklinacja* (deg) 55 65,8 Wysokość orbit (km) Czas okrąŝenia Ziemi (hr:min) 11:58:00 11:16:00 Geodezyjny układ odniesienia WGS 84 PZ 90 (SGS 85) Charakterystyka sygnału: L1: n Częstotliwość nośna (MHz) SPS L1: (n=1,2,...,24) L2: n, Częstotliwość nośna (MHz) PPS L2: (n=1,2,...,24) C/A code: C/A: Częstotliwość sygnałów (MHz) Transmisja danych (bity/s) P code: P : Metoda kodowania CDMA FDMA Dokładność systemu (standard) Pozioma (m): 100 Pionowa (m): 100 Prędkość 15 cm/s Pozioma (m): Pionowa (m): 70 Prędkość 15 cm/s 52

53 7. Segment naziemny Glonass SCC (System Control Center Centrum Kontroli Systemu): Krasnoznamieńsk TT&C (Telemetry, Tracking and Control Stacja Kontrolna): Sankt Petersburg, Szelkowo, Jenisejsk, Komsomolsk nad Amurem TT&C Planowane: Mendelejewo, Nowosybirsk, Irkuck, Kabarowsk 53

54 Standardowe dokładności pomiarowe: - horyzontalna metrów (prawdopodobieństwo 99.7%), - wertykalna 70 metrów (prawdopodobieństwo 99.7%), - Dokładność określania czasu 1 mks (prawdopodobieństwo 99.7%). Dokładności te mogą ulec znaczącemu polepszeniu po zastosowaniu nowoczesnych technik fazowych. Obecnie trwają prace nad przyspieszeniem wymiany stacji. Do 2010 roku ma obejmować 24 satelity nowej generacji. Ilość działających satelitów Glonass ciągle się zmienia. Obecnie jest ich 12 (stan na ) 54

55 55

56 Odbiornik GPS odbierający i przetwarzający sygnały z satelitów GLONASS musi dokonać kilku dodatkowych czynności: - Odebrać dane na kilku częstotliwościach, - Przeliczyć dane do układu WGS-84, - Przekonwertować czas rosyjski na UTC (Coordinated Universal Time) dokładnie czas Moskiewski - Moscow Time (UTC+0300) Obecnie są robione takie odbiorniki. Nad Warszawą widać czasami tylko 2 satelity, ale w godzinach pracy produkcyjnej geodetów ( ) jest ich juŝ zawsze

57 G.P.S. G.P.S. + GLONASS 57

58 8. System satelitarny Galileo Pod koniec roku 1999 w ramach Unii Europejskiej podpisano porozumienie o budowie nowego satelitarnego systemu nawigacyjnego GALILEO. Państwa załoŝycielskie to Francja, Niemcy Wielka Brytania i Włochy. Projekt współfinansuje równieŝ Europejska Agencja Kosmiczna ESA. 58

59 ZałoŜenia systemu 1.Galileo ma byś systemem europejskim niezaleŝnym od Stanów Zjednoczonych. 2. Galileo ma być systemem cywilnym, w odróŝnieniu od GPS NAVSTAR, który jest prowadzony i kontrolowany przez Armię USA. 3. System będzie kompatybilny z systemem GPS, poniewaŝ satelity Galileo uŝywają tych samych częstotliwości do przesyłania danych do odbiorników co satelity GPS. 59

60 ZałoŜenia systemu Segment satelitarny systemu Galileo ma stanowić 30 satelitów, z czego 27 będą stanowić satelity operacyjne, oraz 3 zapasowe aktywne. Będą krąŝyć na trzech planach orbitalnych o inklinacji 56 i wysokości kilometrów. Satelity będą transmitowały następujące informacje: dane pozycyjne dokładny czas informacje o wiarygodności tych danych dane o ewentualnych awariach systemu System zostanie uruchomiony w 2008 roku, obecnie z kosmodromu Bajkonur wystrzeliwane są pierwsze satelity. 60

61 Usługi oferowane przez system Galileo System Galileo będzie oferował pięć rodzajów usług: Usługi ogólnie dostępne ( Open Access Service OAS): podstawowe usługi określania połoŝenia i czasu. Będą one bezpłatne, dostępne publicznie i w nieograniczony sposób. Usługi chroniące Ŝycie ( Safety-of-Life SoL): zawierają one usługi AOS, dodatkowo posiadają sygnał potwierdzający wiarygodność otrzymywanych danych. Ma to ogromne znaczenie w obszarach, gdzie niespójność danych mogłaby naraŝać Ŝycie innych osób, np. w transporcie kolejowym morskim czy lotniczym. 61

62 Usługi Komercyjne (Commercial Service CS), do zastosowań biznesowych, gdzie potrzebna jest większa wydajność i dokładność niŝ OAS. Usługi Publicznie Regulowane ( Public Regulated Service PRS), dostępne tylko do zastosowań kontrolowanych przez administrację państwową, takich jak obrona cywilna czy obronność. Usługi poszukiwawcze i ratownicze ( Search and Rescue Service SAR), powszechnie dostępne dla wszystkich zainteresowanych, bezpłatne, zapewniające precyzyjną lokalizację i komunikację zwrotną pomiędzy wysyłającym sygnał ratunkowy a operatorem usługi. 62

63 Pierwszy satelita testowy GIOVE-A (28 grudnia 2005 r.) Wystrzelony z kosmodromu Bajkonur przez rakietę Sojuz-Fregat. Nazwa satelity GIOVE-A Galileo In-Orbit Validation Element 12 stycznia o godzinie czasu GMT satelita GIOVE wyemitował pierwsze sygnały nawigacyjne. Waga 600 kg. WyposaŜony w precyzyjny układ układ zliczający. Koszt wdroŝenia szacowany na 3 mld euro. Ukończenie projektu przewidywane na 2010 rok. 63

64 9. Przewidywany rozwój technologii satelitarnego wyznaczania pozycji Krajowe systemy permanentnych stacji satelitarnych moŝna uznać za osnowy geodezyjne nowej generacji. Cele tworzenia krajowych systemów stacji referencyjnych: UmoŜliwienie zespołowi pomiarowemu, wyznaczenie pozycji z wymaganą dokładnością, w dowolnym rejonie kraju Dostarczenie obserwacji nadliczbowych przy kaŝdorazowym wyznaczaniu pozycji, Dostarczenie danych do monitorowania zmian układu odniesienia w czasie oraz do prowadzenia badań geodynamicznych. 64

GNSS ROZWÓJ SATELITARNYCH METOD OBSERWACJI W GEODEZJI

GNSS ROZWÓJ SATELITARNYCH METOD OBSERWACJI W GEODEZJI GNSS ROZWÓJ SATELITARNYCH METOD OBSERWACJI W GEODEZJI Dr inż. Marcin Szołucha Historia nawigacji satelitarnej 1940 W USA rozpoczęto prace nad systemem nawigacji dalekiego zasięgu- LORAN (Long Range Navigation);

Bardziej szczegółowo

Nawigacja satelitarna

Nawigacja satelitarna Paweł Kułakowski Nawigacja satelitarna Nawigacja satelitarna Plan wykładu : 1. Zadania systemów nawigacyjnych. Zasady wyznaczania pozycji 3. System GPS Navstar - architektura - zasady działania - dokładność

Bardziej szczegółowo

GPS Global Positioning System budowa systemu

GPS Global Positioning System budowa systemu GPS Global Positioning System budowa systemu 1 Budowa systemu System GPS tworzą trzy segmenty: Kosmiczny konstelacja sztucznych satelitów Ziemi nadających informacje nawigacyjne, Kontrolny stacje nadzorujące

Bardziej szczegółowo

(c) KSIS Politechnika Poznanska

(c) KSIS Politechnika Poznanska Wykład 5 Lokalizacja satelitarna 1 1 Katedra Sterowania i Inżynierii Systemów, Politechnika Poznańska 6 listopada 2011 Satelitarny system pozycjonowania wprowadzenie Charakterystyka systemu GPS NAVSTAR

Bardziej szczegółowo

Wykorzystanie nowoczesnych technologii w zarządzaniu drogami wojewódzkimi na przykładzie systemu zarządzania opartego na technologii GPS-GPRS.

Wykorzystanie nowoczesnych technologii w zarządzaniu drogami wojewódzkimi na przykładzie systemu zarządzania opartego na technologii GPS-GPRS. Planowanie inwestycji drogowych w Małopolsce w latach 2007-2013 Wykorzystanie nowoczesnych technologii w zarządzaniu drogami wojewódzkimi na przykładzie systemu zarządzania opartego na technologii GPS-GPRS.

Bardziej szczegółowo

PODSTAWOWE DANE SYSTEMU GPS

PODSTAWOWE DANE SYSTEMU GPS NAWIGACJA GNSS NAWIGACJA GNSS GNSS Global Navigation Satellite System jest to PODSTAWOWY sensor nawigacji obszarowej. Pojęcie to obejmuje nie tylko GPS NAVSTAR (pierwszy w pełni funkcjonujący globalny

Bardziej szczegółowo

WIELOFUNKCYJNY SYSTEM PRECYZYJNEGO POZYCJONOWANIA SATELITARNEGO ASG-EUPOS

WIELOFUNKCYJNY SYSTEM PRECYZYJNEGO POZYCJONOWANIA SATELITARNEGO ASG-EUPOS GŁÓWNY URZĄD GEODEZJI I KARTOGRAFII DEPARTAMENT GEODEZJI KARTOGRAFII I SYSTEMÓW INFORMACJI GEOGRAFICZNEJ WIELOFUNKCYJNY SYSTEM PRECYZYJNEGO POZYCJONOWANIA SATELITARNEGO ASG-EUPOS SATELITARNE TECHNIKI POMIAROWE

Bardziej szczegółowo

System nawigacji satelitarnej GPS, część 2 Budowa systemu i struktura sygnałów

System nawigacji satelitarnej GPS, część 2 Budowa systemu i struktura sygnałów System nawigacji satelitarnej GPS, część 2 Budowa systemu i struktura sygnałów Osoby, które choćby przez chwilę korzystały z typowego nawigacyjnego odbiornika GPS wiedzą, że posługiwanie się nim jest bardzo

Bardziej szczegółowo

Systemy przyszłościowe. Global Navigation Satellite System Globalny System Nawigacji Satelitarnej

Systemy przyszłościowe. Global Navigation Satellite System Globalny System Nawigacji Satelitarnej Systemy przyszłościowe Global Navigation Satellite System Globalny System Nawigacji Satelitarnej 1 GNSS Dlaczego GNSS? Istniejące systemy satelitarne przeznaczone są do zastosowań wojskowych. Nie mają

Bardziej szczegółowo

Wykorzystanie systemu EGNOS w nawigacji lotniczej w aspekcie uruchomienia serwisu Safety-of-Life

Wykorzystanie systemu EGNOS w nawigacji lotniczej w aspekcie uruchomienia serwisu Safety-of-Life UNIWERSYTET WARMIŃSKO-MAZURSKI w Olsztynie Wydział Geodezji i Gospodarki Przestrzennej Katedra Geodezji Satelitarnej i Nawigacji Wyższa Szkoła Oficerska Sił Powietrznych w Dęblinie Wykorzystanie systemu

Bardziej szczegółowo

Precyzyjne pozycjonowanie w oparciu o GNSS

Precyzyjne pozycjonowanie w oparciu o GNSS Precyzyjne pozycjonowanie w oparciu o GNSS Załącznik nr 2 Rozdział 1 Techniki precyzyjnego pozycjonowania w oparciu o GNSS 1. Podczas wykonywania pomiarów geodezyjnych metodą precyzyjnego pozycjonowania

Bardziej szczegółowo

Lokalizacja Global Positioning System. Systemy nawigacji satelitarnej

Lokalizacja Global Positioning System. Systemy nawigacji satelitarnej Lokalizacja Global Positioning System Systemy nawigacji satelitarnej Radionawigacja Wykorzystanie fal radiowych do określenia własnego połoŝenia i wyznaczenia dalszej drogi Systemy radionawigacyjne korzystają

Bardziej szczegółowo

Wykład 14. Technika GPS

Wykład 14. Technika GPS Wykład 14 Technika GPS Historia GPS Z teoretycznego punktu widzenia 1. W roku 1964, I. Smith opatentował pracę: Satelity emitują kod czasowy i fale radiowe, Na powierzchni ziemi odbiornik odbiera opóźnienie

Bardziej szczegółowo

ZESZYTY NAUKOWE WYDZIAŁU ETI POLITECHNIKI GDAŃSKIEJ Nr 6 Seria: Technologie Informacyjne 2008

ZESZYTY NAUKOWE WYDZIAŁU ETI POLITECHNIKI GDAŃSKIEJ Nr 6 Seria: Technologie Informacyjne 2008 ZESZYTY NAUKOWE WYDZIAŁU ETI POLITECHNIKI GDAŃSKIEJ Nr 6 Seria: Technologie Informacyjne 2008 Mariusz Chmielecki, Agnieszka Jurkowska, Karol Rudziński, Cezary Specht, Jakub Szulwic, Tadeusz Widerski Politechnika

Bardziej szczegółowo

O technologii pomiarów GPS RTK (Real Time Kinematic)

O technologii pomiarów GPS RTK (Real Time Kinematic) 1. Wstęp O technologii pomiarów GPS RTK (Real Time Kinematic) Pomiar RTK to na dzień dzisiejszy najnowocześniejsza na świecie technologia dokładnych pomiarów uzyskiwanych w czasie rzeczywistym bez wykonywania

Bardziej szczegółowo

Przegląd metod zwiększania precyzji danych GPS. Mariusz Kacprzak

Przegląd metod zwiększania precyzji danych GPS. Mariusz Kacprzak Przegląd metod zwiększania precyzji danych GPS Mariusz Kacprzak Plan prezentacji: 1) Omówienie podstaw funkcjonowania GPS 2) Zasada wyznaczenie pozycji w GPS 3) Błędy wyznaczania pozycji 4) Sposoby korekcji

Bardziej szczegółowo

Geodezja i Kartografia I stopień (I stopień / II stopień) ogólnoakademicki (ogólno akademicki / praktyczny)

Geodezja i Kartografia I stopień (I stopień / II stopień) ogólnoakademicki (ogólno akademicki / praktyczny) Załącznik nr 7 do Zarządzenia Rektora nr 10/12 z dnia 21 lutego 2012r. KARTA MODUŁU / KARTA PRZEDMIOTU Kod modułu Nazwa modułu Systemy pozycjonowania i nawigacji Nazwa modułu w języku angielskim Navigation

Bardziej szczegółowo

Naziemne systemy nawigacyjne. Wykorzystywane w nawigacji

Naziemne systemy nawigacyjne. Wykorzystywane w nawigacji Naziemne systemy nawigacyjne Wykorzystywane w nawigacji Systemy wykorzystujące radionamiary (CONSOL) Stacja systemu Consol składała się z trzech masztów antenowych umieszczonych w jednej linii w odległości

Bardziej szczegółowo

Ultra szybkie pozycjonowanie GNSS z zastosowaniem systemów GPS, GALILEO, EGNOS i WAAS

Ultra szybkie pozycjonowanie GNSS z zastosowaniem systemów GPS, GALILEO, EGNOS i WAAS Ultra szybkie pozycjonowanie GNSS z zastosowaniem systemów GPS, GALILEO, EGNOS i WAAS Jacek Paziewski Paweł Wielgosz Katarzyna Stępniak Katedra Astronomii i Geodynamiki Uniwersytet Warmińsko Mazurski w

Bardziej szczegółowo

Aplikacje Systemów. 1. System zarządzania flotą pojazdów 2. Nawigacja samochodowa GPS. Gdańsk, 2015

Aplikacje Systemów. 1. System zarządzania flotą pojazdów 2. Nawigacja samochodowa GPS. Gdańsk, 2015 Aplikacje Systemów Wbudowanych 1. System zarządzania flotą pojazdów 2. Nawigacja samochodowa GPS Gdańsk, 2015 Schemat systemu SpyBox Komponenty systemu SpyBox Urządzenie do lokalizacji pojazdów Odbiornik

Bardziej szczegółowo

Sieci Satelitarne. Tomasz Kaszuba 2013 kaszubat@pjwstk.edu.pl

Sieci Satelitarne. Tomasz Kaszuba 2013 kaszubat@pjwstk.edu.pl Sieci Satelitarne Tomasz Kaszuba 2013 kaszubat@pjwstk.edu.pl Elementy systemu Moduł naziemny terminale abonenckie (ruchome lub stacjonarne), stacje bazowe (szkieletowa sieć naziemna), stacje kontrolne.

Bardziej szczegółowo

ZAŁOŻENIA I STAN AKTUALNY REALIZACJI

ZAŁOŻENIA I STAN AKTUALNY REALIZACJI ZAŁOŻENIA I STAN AKTUALNY REALIZACJI PROJEKTU ASG+ Figurski M., Bosy J., Krankowski A., Bogusz J., Kontny B., Wielgosz P. Realizacja grantu badawczo-rozwojowego własnego pt.: "Budowa modułów wspomagania

Bardziej szczegółowo

Globalny Nawigacyjny System Satelitarny GPS. dr inż. Paweł Zalewski

Globalny Nawigacyjny System Satelitarny GPS. dr inż. Paweł Zalewski Globalny Nawigacyjny System Satelitarny GPS dr inż. Paweł Zalewski Wprowadzenie GPS jest nawigacyjnym systemem satelitarnym zaprojektowanym w celu dostarczenia bieżącej informacji o pozycji, prędkości

Bardziej szczegółowo

ASG-EUPOS wielofunkcyjny system precyzyjnego pozycjonowania i nawigacji w Polsce

ASG-EUPOS wielofunkcyjny system precyzyjnego pozycjonowania i nawigacji w Polsce ASG-EUPOS wielofunkcyjny system precyzyjnego pozycjonowania i nawigacji w Polsce Jarosław Bosy, Marcin Leończyk Główny Urząd Geodezji i Kartografii 1 Projekt współfinansowany przez Unię Europejską Europejski

Bardziej szczegółowo

Moduły ultraszybkiego pozycjonowania GNSS

Moduły ultraszybkiego pozycjonowania GNSS BUDOWA MODUŁÓW WSPOMAGANIA SERWISÓW CZASU RZECZYWISTEGO SYSTEMU ASG-EUPOS Projekt rozwojowy MNiSW nr NR09-0010-10/2010 Moduły ultraszybkiego pozycjonowania GNSS Paweł Wielgosz Jacek Paziewski Katarzyna

Bardziej szczegółowo

Obszar badawczy i zadania geodezji satelitarnej

Obszar badawczy i zadania geodezji satelitarnej Obszar badawczy i zadania geodezji satelitarnej [na podstawie Seeber G., Satellite Geodesy ] dr inż. Paweł Zalewski Akademia Morska w Szczecinie cirm.am.szczecin.pl Literatura: 1. Januszewski J., Systemy

Bardziej szczegółowo

BADANIE WPŁ YWU GEOMETRII SYSTEMU NA DOKŁ ADNOŚĆ OKREŚ LANIA POZYCJI ZA POMOCĄ ODBIORNIKA GPS

BADANIE WPŁ YWU GEOMETRII SYSTEMU NA DOKŁ ADNOŚĆ OKREŚ LANIA POZYCJI ZA POMOCĄ ODBIORNIKA GPS ZESZYTY NAUKOWE AKADEMII MARYNARKI WOJENNEJ ROK XLIX NR 4 (175) 2008 Andrzej Banachowicz Akademia Marynarki Wojennej Ryszard Bober, Tomasz Szewczuk, Adam Wolski Akademia Morska w Szczecinie BADANIE WPŁ

Bardziej szczegółowo

Laboratorium z Miernictwa Górniczego

Laboratorium z Miernictwa Górniczego Laboratorium z Miernictwa Górniczego Materiały pomocnicze I Planowanie warunków obserwacji satelitów GPS/GLONASS Opracował dr inż. Jan Blachowski jan.blachowski@pwr.wroc.pl, pok. 505, bud. K-1, tel. 320

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 3 Komunikacja szeregowa z odbiornikiem GPS w technologii.net Compact Framework

Ćwiczenie 3 Komunikacja szeregowa z odbiornikiem GPS w technologii.net Compact Framework System GPS i jego zastosowania Laboratorium Ćwiczenie 3 Komunikacja szeregowa z odbiornikiem GPS w technologii.net Compact Framework Wstęp W ramach ćwiczenia Student zapozna się z podstawami odczytu danych

Bardziej szczegółowo

Czym jest EDGE? Opracowanie: Paweł Rabinek Bydgoszcz, styczeń 2007 http://blog.xradar.net

Czym jest EDGE? Opracowanie: Paweł Rabinek Bydgoszcz, styczeń 2007 http://blog.xradar.net Czym jest EDGE? Opracowanie: Paweł Rabinek Bydgoszcz, styczeń 2007 http://blog.xradar.net Wstęp. Aby zrozumieć istotę EDGE, niezbędne jest zapoznanie się z technologią GPRS. General Packet Radio Service

Bardziej szczegółowo

Znaczenie telekomunikacji we współdziałaniu z systemami nawigacyjnymi. Ewa Dyner Jelonkiewicz. ewa.dyner@agtes.com.pl Tel.

Znaczenie telekomunikacji we współdziałaniu z systemami nawigacyjnymi. Ewa Dyner Jelonkiewicz. ewa.dyner@agtes.com.pl Tel. TELEKOMUNIKACJA SATELITARNA-GOSPODARCZE I STRATEGICZNE KORZYŚCI DLA ADMINISTRACJI PUBLICZNEJ Warszawa, 12 grudnia 2014 Znaczenie telekomunikacji we współdziałaniu z systemami nawigacyjnymi Ewa Dyner Jelonkiewicz

Bardziej szczegółowo

Rozwój systemów GNSS

Rozwój systemów GNSS Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie Wydział Geodezji i Gospodarki Przestrzennej Rozwój systemów GNSS dr inż. hab. Paweł Wielgosz, prof. UWM Wykorzystanie systemu wspomagania pomiarów satelitarnych

Bardziej szczegółowo

Zarys technologii systemów nawigacji satelitarnej

Zarys technologii systemów nawigacji satelitarnej Zarys technologii systemów nawigacji satelitarnej Stosowanie geoinformatyki w kontekście centralizacji SILP Szkolenie centralne z zakresu geomatyki leśnej dla nadleśniczych, 2011r. przygotował: Jacek Prengel

Bardziej szczegółowo

GLOBALNY SYSTEM POZYCJONOWANIA (GPS) DLA TWORZENIA GIS

GLOBALNY SYSTEM POZYCJONOWANIA (GPS) DLA TWORZENIA GIS GIS I TELEDETEKCJA W BADANIACH STRUKTURY I FUNKCJONOWANIA KRAJOBRAZU A. NIENARTOWICZ, M. KUNZ (RED.) TORUŃ 2001 Mieczysław Kunz Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu Wydział Biologii i Nauk o Ziemi

Bardziej szczegółowo

Wykorzystanie techniki DGPS do dokładnego wyznaczania pozycji

Wykorzystanie techniki DGPS do dokładnego wyznaczania pozycji Politechnika Poznańska Wydział Elektryczny Instytut Elektroniki i Telekomunikacji Piotr Parus Wykorzystanie techniki DGPS do dokładnego wyznaczania pozycji Praca magisterska pod kierunkiem: dr inŝ. Krzysztofa

Bardziej szczegółowo

GPS module based on Google Maps and LabView environment Rejestrator GPS wykorzystujący Google Maps i środowisko LabView

GPS module based on Google Maps and LabView environment Rejestrator GPS wykorzystujący Google Maps i środowisko LabView Maciej Krzanowski, Mateusz Mrozowski, Mateusz Oszajca V rok Koło Techniki Cyfrowej dr inż. Wojciech Mysiński opiekun naukowy GPS module based on Google Maps and LabView environment Rejestrator GPS wykorzystujący

Bardziej szczegółowo

GPS BUDOWA I ZASTOSOWANIE SYSTEMU NAWIGACJI SATELITARNEJ

GPS BUDOWA I ZASTOSOWANIE SYSTEMU NAWIGACJI SATELITARNEJ POLITECHNIKA RZESZOWSKA im. Ignacego Łukasiewicza Wydział Budowy Maszyn i Lotnictwa Katedra Awioniki i Sterowania GPS BUDOWA I ZASTOSOWANIE SYSTEMU NAWIGACJI SATELITARNEJ Mikołaj KSIĘŻAK Seminarium Dyplomowe

Bardziej szczegółowo

roku system nawigacji satelitarnej TRANSIT. System ten wykorzystywano

roku system nawigacji satelitarnej TRANSIT. System ten wykorzystywano System nawigacji K U R S satelitarnej GPS, część 1 Od historii do przyszłości Wiele osób zajmujących się amatorsko, a nieraz i profesjonalnie elektroniką nie zdaje sobie w pełni sprawy z ogromnego postępu,

Bardziej szczegółowo

AKTUALNY STAN REALIZACJI PROJEKTU ASG+

AKTUALNY STAN REALIZACJI PROJEKTU ASG+ AKTUALNY STAN REALIZACJI PROJEKTU ASG+ Figurski Mariusz Centrum Geomatyki Stosowanej WAT Wydział Inżynierii Lądowej i Geodezji WAT Realizacja grantu badawczo-rozwojowego własnego pt.: "Budowa modułów wspomagania

Bardziej szczegółowo

O monitoringu pojazdów GPS/GSM wykład 1

O monitoringu pojazdów GPS/GSM wykład 1 O monitoringu pojazdów GPS/GSM wykład 1 Dr inż. Jacek Mazurkiewicz Instytut Informatyki, Automatyki i Robotyki e-mail: Jacek.Mazurkiewicz@pwr.wroc.pl Historia zjawiska w 1957 naukowcy z John Hopkins University

Bardziej szczegółowo

System informacji przestrzennej w Komendzie Miejskiej w Gdańsku. Rysunek 1. Centrum monitoringu w Komendzie Miejskiej Policji w Gdańsku.

System informacji przestrzennej w Komendzie Miejskiej w Gdańsku. Rysunek 1. Centrum monitoringu w Komendzie Miejskiej Policji w Gdańsku. System informacji przestrzennej w Komendzie Miejskiej w Gdańsku. W Gdańsku tworzony jest obecnie miejski System Informacji Przestrzennej, który będzie stanowił podstawę m.in. Systemu Ratownictwa Miejskiego

Bardziej szczegółowo

Linia pozycyjna. dr inż. Paweł Zalewski. w radionawigacji

Linia pozycyjna. dr inż. Paweł Zalewski. w radionawigacji Linia pozycyjna dr inż. Paweł Zalewski w radionawigacji Wprowadzenie Jednym z zadań nawigacji jest określenie pozycji jednostki ruchomej - człowieka, pojazdu, statku czy samolotu. Pozycję ustala się przez

Bardziej szczegółowo

Pomiary statyczne GNSS i serwisy postprocessingu: POZGEO, POZGEO D i POZGEO DF

Pomiary statyczne GNSS i serwisy postprocessingu: POZGEO, POZGEO D i POZGEO DF GŁÓWNY URZĄD GEODEZJI I KARTOGRAFII Departament Geodezji, Kartografii i Systemów Informacji Geograficznej Pomiary statyczne GNSS i serwisy postprocessingu: POZGEO, POZGEO D i POZGEO DF Szymon Wajda główny

Bardziej szczegółowo

TEMATYKA PRAC DYPLOMOWYCH MAGISTERSKICH STUDIA STACJONARNE DRUGIEGO STOPNIA ROK AKADEMICKI 2012/2013

TEMATYKA PRAC DYPLOMOWYCH MAGISTERSKICH STUDIA STACJONARNE DRUGIEGO STOPNIA ROK AKADEMICKI 2012/2013 STUDIA STACJONARNE DRUGIEGO STOPNIA ROK AKADEMICKI 2012/2013 Instytut Geodezji GEODEZJA GOSPODARCZA PROMOTOR Dr hab. Zofia Rzepecka, prof. UWM Dr inż. Dariusz Gościewski Analiza możliwości wyznaczenia

Bardziej szczegółowo

Spis treści PRZEDMOWA DO WYDANIA PIERWSZEGO...

Spis treści PRZEDMOWA DO WYDANIA PIERWSZEGO... Spis treści PRZEDMOWA DO WYDANIA PIERWSZEGO....................... XI 1. WPROWADZENIE DO GEODEZJI WYŻSZEJ..................... 1 Z historii geodezji........................................ 1 1.1. Kształt

Bardziej szczegółowo

Pomiary statyczne GNSS i serwisy postprocessingu: POZGEO, POZGEO D i POZGEO DF

Pomiary statyczne GNSS i serwisy postprocessingu: POZGEO, POZGEO D i POZGEO DF GŁÓWNY URZĄD GEODEZJI I KARTOGRAFII Departament Geodezji, Kartografii i Systemów Informacji Geograficznej Pomiary statyczne GNSS i serwisy postprocessingu: POZGEO, POZGEO D i POZGEO DF Marcin Ryczywolski

Bardziej szczegółowo

OCENA PORÓWNAWCZA STANDARDÓW SPS SYSTEMU GPS W ASPEKCIE DOKŁ ADNOŚ CI OKREŚ LENIA POZYCJI

OCENA PORÓWNAWCZA STANDARDÓW SPS SYSTEMU GPS W ASPEKCIE DOKŁ ADNOŚ CI OKREŚ LENIA POZYCJI ZESZYTY NAUKOWE AKADEMII MARYNARKI WOJENNEJ ROK LII NR 3 (186) 2011 Piotr Grall Cezary Specht Akademia Marynarki Wojennej OCENA PORÓWNAWCZA STANDARDÓW SPS SYSTEMU GPS W ASPEKCIE DOKŁ ADNOŚ CI OKREŚ LENIA

Bardziej szczegółowo

KONSMETAL Zamek elektroniczny NT C496-L250 (RAPTOR)

KONSMETAL Zamek elektroniczny NT C496-L250 (RAPTOR) KONSMETAL Zamek elektroniczny NT C496-L250 (RAPTOR) Instrukcja obsługi Podstawowe cechy zamka: 1 kod główny (Master) moŝliwość zdefiniowania do 8 kodów uŝytkowników długość kodu otwarcia: 6 cyfr długość

Bardziej szczegółowo

Wizualizacja i analiza danych lokalizacyjnych odbiorników GPS

Wizualizacja i analiza danych lokalizacyjnych odbiorników GPS ZESPÓŁ LABORATORIÓW TELEMATYKI TRANSPORTU ZAKŁAD TELEKOMUNIKACJI W TRANSPORCIE WYDZIAŁ TRANSPORTU POLITECHNIKI WARSZAWSKIEJ LABORATORIUM Lokalizacji i zarządzania środkami transportu INSTRUKCJA DO ĆWICZENIA

Bardziej szczegółowo

Kartografia - wykład

Kartografia - wykład Prof. dr hab. inż. Jacek Matyszkiewicz KATEDRA ANALIZ ŚRODOWISKA, KARTOGRAFII I GEOLOGII GOSPODARCZEJ Kartografia - wykład Global positioning system (GPS) i jego wykorzystanie w kartografii Systemy nawigacji

Bardziej szczegółowo

Sieciowe Pozycjonowanie RTK używając Virtual Reference Stations (VRS)

Sieciowe Pozycjonowanie RTK używając Virtual Reference Stations (VRS) Sieciowe Pozycjonowanie RTK używając Virtual Reference Stations (VRS) Mgr inż. Robert Dudek GEOTRONICS KRAKÓW GSI Japan - 21st of June 1999 Wprowadzenie u Dlaczego Sieci stacji referencyjnych GPS? u Pomysł

Bardziej szczegółowo

Opis. systemu. zliczania. obiektów. ruchomych. wersja. dla salonów. i sieci salonów. http://www.insofter.pl

Opis. systemu. zliczania. obiektów. ruchomych. wersja. dla salonów. i sieci salonów. http://www.insofter.pl Opis systemu zliczania obiektów ruchomych wersja dla salonów i sieci salonów 2006 http://www.insofter.pl Insofter 2 z 14 1. Budowa systemu 2. Stanowisko rejestracji ruchu 2.1. Rejestratory mikroprocesorowe

Bardziej szczegółowo

Systemy satelitarne 1

Systemy satelitarne 1 Systemy satelitarne 1 Plan wykładu Wprowadzenie Typy satelitów Charakterystyki systemów satelitarnych Infrastruktura systemów satelitarnych Ustanowienie połaczenia GPS Ograniczenia GPS Beneficjenci GPS

Bardziej szczegółowo

Zasada pracy różnicowego GPS - DGPS. dr inż. Paweł Zalewski

Zasada pracy różnicowego GPS - DGPS. dr inż. Paweł Zalewski Zasada pracy różnicowego GPS - DGPS dr inż. Paweł Zalewski Sformułowanie problemu W systemie GPS wykorzystywane są sygnały pomiaru czasu (timing signals) przynajmniej z trzech satelitów w celu ustalenia

Bardziej szczegółowo

GEOMATYKA program podstawowy

GEOMATYKA program podstawowy GEOMATYKA program podstawowy 2014-2015 dr inż. Paweł Strzeliński Katedra Urządzania Lasu Wydział Leśny UP w Poznaniu W celu ujednolicenia wyników pomiarów geodezyjnych, a co za tym idzie umożliwienia tworzenia

Bardziej szczegółowo

Budowa infrastruktury użytkowej systemu pozycjonowania satelitarnego w województwie mazowieckim

Budowa infrastruktury użytkowej systemu pozycjonowania satelitarnego w województwie mazowieckim Budowa infrastruktury użytkowej systemu pozycjonowania satelitarnego w województwie mazowieckim Paweł Tabęcki Biuro Geodety Województwa Mazowieckiego Dział Katastralnej Bazy Danych sierpień 2006 Plan prezentacji

Bardziej szczegółowo

Wybrane zagadnienia z urządzania lasu moduł: GEOMATYKA

Wybrane zagadnienia z urządzania lasu moduł: GEOMATYKA Wybrane zagadnienia z urządzania lasu moduł: GEOMATYKA 2014-2015 dr inż. Paweł Strzeliński Katedra Urządzania Lasu Wydział Leśny UP w Poznaniu Katedra Urządzania Lasu Kolegium Cieszkowskich, parter, p.

Bardziej szczegółowo

Serwisy czasu rzeczywistego: NAWGEO KODGIS NAWGIS

Serwisy czasu rzeczywistego: NAWGEO KODGIS NAWGIS GŁÓWNY URZĄD GEODEZJI I KARTOGRAFII Departament Geodezji, Kartografii i Systemów Informacji Geograficznej Serwisy czasu rzeczywistego: NAWGEO KODGIS NAWGIS Artur Oruba specjalista Szkolenie Służby Geodezyjnej

Bardziej szczegółowo

Analiza dokładności pozycjonowania statku powietrznego na podstawie obserwacji GLONASS

Analiza dokładności pozycjonowania statku powietrznego na podstawie obserwacji GLONASS PROBLEMY MECHATRONIKI UZBROJENIE, LOTNICTWO, INŻYNIERIA BEZPIECZEŃSTWA ISSN 2081-5891 5, 4 (18), 2014, 33-44 Analiza dokładności pozycjonowania statku powietrznego na podstawie obserwacji GLONASS Kamil

Bardziej szczegółowo

ZALECENIA TECHNICZNE

ZALECENIA TECHNICZNE GŁÓWNY GEODETA KRAJU ZALECENIA TECHNICZNE Pomiary satelitarne GNSS oparte na systemie stacji referencyjnych ASG-EUPOS Warszawa, 2011 r. Zalecenia techniczne opracował zespół w składzie: Wiesław Graszka,

Bardziej szczegółowo

Katedra Geodezji Satelitarnej i Nawigacji

Katedra Geodezji Satelitarnej i Nawigacji Załącznik nr 7.1 STUDIA STACJONARNE PIERWSZEGO STOPNIA ROK AKADEMICKI 2012/2013 Katedra Geodezji Satelitarnej i Nawigacji (nazwa Jednostki Organizacyjnej) Geodezja i geoinformatyka (Specjalność) Dr hab.

Bardziej szczegółowo

1.1 Wprowadzenie. 1.2 Cechy produktu

1.1 Wprowadzenie. 1.2 Cechy produktu INSTRUKCJA OBSŁUGI ODBIORNIKA GPS GR-213 1.1 Wprowadzenie Kompaktowy odbiornik GPS na magistrali USB do podłączenia do notebooka lub PC. Odbiornik ustala pozycję w oparciu o informację z 20 satelitów,

Bardziej szczegółowo

CZY TWÓJ GPS JEST LEGALNY Z AKTAMI PRAWNYMI ORAZ WYMOGAMI GUGIK? PORADNIK APOGEO

CZY TWÓJ GPS JEST LEGALNY Z AKTAMI PRAWNYMI ORAZ WYMOGAMI GUGIK? PORADNIK APOGEO CZY TWÓJ GPS JEST LEGALNY Z AKTAMI PRAWNYMI ORAZ WYMOGAMI GUGIK? PORADNIK APOGEO CZY TWÓJ GPS JEST LEGALNY Z AKTAMI PRAWNYMI ORAZ WYMOGAMI GUGIK? Inwestując w profesjonalne rozwiązania pomiarowe GPS/GNSS

Bardziej szczegółowo

TEMATYKA PRAC DYPLOMOWYCH MAGISTERSKICH STUDIA STACJONARNE DRUGIEGO STOPNIA ROK AKADEMICKI 2010/11

TEMATYKA PRAC DYPLOMOWYCH MAGISTERSKICH STUDIA STACJONARNE DRUGIEGO STOPNIA ROK AKADEMICKI 2010/11 Załącznik nr 7 STUDIA STACJONARNE DRUGIEGO STOPNIA ROK AKADEMICKI 2010/11 Jednostka: KATEDRA GEODEZJI SATELITARNEJ I NAWIGACJI PROMOTOR Prof. dr hab. inż. Stanisław Oszczak PROMOTOR Mieczysław Bakuła 1.

Bardziej szczegółowo

Technologia Z-Blade. Analiza techniczna Marzec 2013

Technologia Z-Blade. Analiza techniczna Marzec 2013 Technologia Z-Blade Analiza techniczna Marzec 2013 Wzrost wydajności pomiarów w trudnych warunkach terenowych dzięki technologii Z-Blade firmy Spectra Precision Spectra Precision Westminster, Colorado,

Bardziej szczegółowo

AKCJE POSZUKIWAWCZO - RATOWNICZE

AKCJE POSZUKIWAWCZO - RATOWNICZE 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 AKCJE POSZUKIWAWCZO - RATOWNICZE ROZPOZNAWANIE ZAGROśEŃ ANALIZA SKAśEŃ PATROLOWANIE OCENA ZAGROśEŃ I ZNISZCZEŃ WSPOMAGANIE DOWODZENIA IDENTYFIKACJA OBIEKTÓW OBSERWACJA WSPOMAGANIE

Bardziej szczegółowo

MONITOROWANIE FLOTY POJAZDÓW W PRZEDSIĘBIORSTWACH TRANSPORTOWYCH Z WYKORZYSTANIEM SYSTEMÓW NAWIGACJI SATELITARNEJ

MONITOROWANIE FLOTY POJAZDÓW W PRZEDSIĘBIORSTWACH TRANSPORTOWYCH Z WYKORZYSTANIEM SYSTEMÓW NAWIGACJI SATELITARNEJ MONITOROWANIE FLOTY POJAZDÓW W PRZEDSIĘBIORSTWACH TRANSPORTOWYCH Z WYKORZYSTANIEM SYSTEMÓW NAWIGACJI SATELITARNEJ Mgr inż. Krzysztof LEW, Maksymilian MĄDZIEL W artykule przedstawiono zagadnienie związane

Bardziej szczegółowo

Sieciowy odbiornik monitorująco - analizujący. Model DB4000

Sieciowy odbiornik monitorująco - analizujący. Model DB4000 AUDIONICA Sieciowy odbiornik monitorująco - analizujący Model DB4000 DB4000 jest najbardziej efektywną jednostką do stałego monitorowania jakości i ciągłości aŝ do 50 stacji radiowych FM, z innowacyjnymi

Bardziej szczegółowo

ZAŁĄCZNIK NR 2.1. ZESTAWIENIE WYMAGANYCH PARAMETRÓW TECHNICZNO UŻYTKOWYCH. Spełnie nie wymaga nego warunku. Lp. PARAMETR/ WARUNEK

ZAŁĄCZNIK NR 2.1. ZESTAWIENIE WYMAGANYCH PARAMETRÓW TECHNICZNO UŻYTKOWYCH. Spełnie nie wymaga nego warunku. Lp. PARAMETR/ WARUNEK Przetarg znak PIAP/KZP/15/09 ZAŁĄCZNIK NR 2.1. ZESTAWIENIE WYMAGANYCH PARAMETRÓW TECHNICZNO UŻYTKOWYCH Przedmiot zamówienia: System nawigacji UGV Bezzałogowego Pojazdu Naziemnego dla demonstratora TALOS

Bardziej szczegółowo

Satelitarny system optoelektronicznej obserwacji Ziemi

Satelitarny system optoelektronicznej obserwacji Ziemi Opracowanie studium wykonalności dla programu strategicznego na rzecz bezpieczeństwa i obronności państwa pn.: Satelitarny system optoelektronicznej obserwacji Ziemi. dr inż. Marcin SZOŁUCHA Warszawa dnia,

Bardziej szczegółowo

Sensory i systemy pomiarowe Prezentacja Projektu SYNERIFT. Michał Stempkowski Tomasz Tworek AiR semestr letni 2013-2014

Sensory i systemy pomiarowe Prezentacja Projektu SYNERIFT. Michał Stempkowski Tomasz Tworek AiR semestr letni 2013-2014 Sensory i systemy pomiarowe Prezentacja Projektu SYNERIFT Michał Stempkowski Tomasz Tworek AiR semestr letni 2013-2014 SYNERIFT Tylne koła napędzane silnikiem spalinowym (2T typu pocket bike ) Przednie

Bardziej szczegółowo

Kalibracja kamery. Kalibracja kamery

Kalibracja kamery. Kalibracja kamery Cel kalibracji Celem kalibracji jest wyznaczenie parametrów określających zaleŝności między układem podstawowym a układem związanym z kamerą, które występują łącznie z transformacją perspektywy oraz parametrów

Bardziej szczegółowo

GEOMATYKA program rozszerzony

GEOMATYKA program rozszerzony GEOMATYKA program rozszerzony 2014-2015 dr inż. Paweł Strzeliński Katedra Urządzania Lasu Wydział Leśny UP w Poznaniu źródło: http://www.esa.int/our_activities/observing_the_earth/goce Satelita GOCE Orbita:

Bardziej szczegółowo

kpt. Mirosław Matusik Brzeźnica, dnia 24.02.2012 roku

kpt. Mirosław Matusik Brzeźnica, dnia 24.02.2012 roku kpt. Mirosław Matusik Brzeźnica, dnia 24.02.2012 roku GPS Global Positioning System System Globalnej Lokalizacji Satelitarnej System GPS zrewolucjonizował nawigację lądową, morską, lotniczą a nawet kosmiczną.

Bardziej szczegółowo

Adresowanie obiektów. Adresowanie bitów. Adresowanie bajtów i słów. Adresowanie bajtów i słów. Adresowanie timerów i liczników. Adresowanie timerów

Adresowanie obiektów. Adresowanie bitów. Adresowanie bajtów i słów. Adresowanie bajtów i słów. Adresowanie timerów i liczników. Adresowanie timerów Adresowanie obiektów Bit - stan pojedynczego sygnału - wejście lub wyjście dyskretne, bit pamięci Bajt - 8 bitów - wartość od -128 do +127 Słowo - 16 bitów - wartość od -32768 do 32767 -wejście lub wyjście

Bardziej szczegółowo

Wielofunkcyjny system precyzyjnego pozycjonowania satelitarnego ASG-EUPOS

Wielofunkcyjny system precyzyjnego pozycjonowania satelitarnego ASG-EUPOS Wielofunkcyjny system precyzyjnego pozycjonowania satelitarnego ASG-EUPOS STACJE REFERENCYJNE SYSTEMU ASG-EUPOS WSTĘP Istnienie nowoczesnych, wielofunkcyjnych systemów precyzyjnego pozycjonowania satelitarnego,

Bardziej szczegółowo

WYTYCZNE TECHNICZNE G-1.12

WYTYCZNE TECHNICZNE G-1.12 GŁÓWNY GEODETA KRAJU WYTYCZNE TECHNICZNE G-1.12 Pomiary satelitarne oparte na systemie precyzyjnego pozycjonowania ASG- EUPOS (Projekt z dnia 1.03.2008 r. z poprawkami) Wytyczne opracował zespół w składzie:

Bardziej szczegółowo

Nawigacja satelitarna

Nawigacja satelitarna Nawigacja satelitarna Warszawa, 17 lutego 2015 Udział systemów nawigacji w wybranych działach gospodarki - aspekty bezpieczeństwa i ekonomiczne efekty Ewa Dyner Jelonkiewicz ewa.dyner@agtes.com.pl Tel.607459637

Bardziej szczegółowo

WYKORZYSTANIE WEWNĘTRZNYCH GENERATORÓW RC DO TAKTOWANIA MIKROKONTROLERÓW AVR

WYKORZYSTANIE WEWNĘTRZNYCH GENERATORÓW RC DO TAKTOWANIA MIKROKONTROLERÓW AVR kpt. mgr inŝ. Paweł HŁOSTA kpt. mgr inŝ. Dariusz SZABRA Wojskowy Instytut Techniczny Uzbrojenia WYKORZYSTANIE WEWNĘTRZNYCH GENERATORÓW RC DO TAKTOWANIA MIKROKONTROLERÓW AVR W niektórych aplikacjach mikroprocesorowych,

Bardziej szczegółowo

Rozwój satelitarnych metod obserwacji w geodezji

Rozwój satelitarnych metod obserwacji w geodezji Szkolenie nt. Wykorzystanie systemu wspomagania pomiarów satelitarnych i nawigacji ASG-EUPOS, Wrocław 7 października 2014 Rozwój satelitarnych metod obserwacji w geodezji dr inż. Jan Kapłon Instytut Geodezji

Bardziej szczegółowo

Patronat nad projektem objęły: ESA (Europejska Agencja Kosmiczna), Komisja Europejska (KE),

Patronat nad projektem objęły: ESA (Europejska Agencja Kosmiczna), Komisja Europejska (KE), Początki Dynamiczny rozwój systemów nawigacji satelitarnej i ich wykorzystania w bardzo wielu dziedzinach życia codziennego, przyczynił się do faktu, że także w Europie zaczęto myśleć nad stworzeniem własnego

Bardziej szczegółowo

Zakład Systemów Radiowych (Z-1)

Zakład Systemów Radiowych (Z-1) Zakład Systemów Radiowych (Z-1) Opracowanie i wdrożenie oprogramowania do analizy propagacyjno-sieciowej w radiofonii rozsiewczej pracującej w systemie DRM w zakresie fal średnich i długich. Etap 1: Opracowanie

Bardziej szczegółowo

Szanowni Pañstwo. Z powa aniem. Cezary Specht Redaktor Serii Biblioteka Nawigacji

Szanowni Pañstwo. Z powa aniem. Cezary Specht Redaktor Serii Biblioteka Nawigacji Szanowni Pañstwo Z przyjemnoœci¹ oddajê w Pañstwa rêce pierwsz¹, publikacjê monograficzn¹ z cyklu Biblioteka Nawigacji, poœwiêcon¹ Satelitarnemu Systemowi GPS, tym samym zapocz¹tkowuj¹c seriê wybranych

Bardziej szczegółowo

Sprawa Nr: RAP.272.45.2012 Załącznik Nr 3 do SIWZ PARAMETRY TECHNICZNE PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA......

Sprawa Nr: RAP.272.45.2012 Załącznik Nr 3 do SIWZ PARAMETRY TECHNICZNE PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA...... Sprawa Nr: RAP.272.45.2012 Załącznik Nr 3 do SIWZ (nazwa i adres Wykonawcy) PARAMETRY TECHNICZNE PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA Nazwa i typ (producent) oferowanego urządzenia:...... Lp. Parametry wymagane: Parametry

Bardziej szczegółowo

Opracowanie narzędzi informatycznych dla przetwarzania danych stanowiących bazę wyjściową dla tworzenia map akustycznych

Opracowanie narzędzi informatycznych dla przetwarzania danych stanowiących bazę wyjściową dla tworzenia map akustycznych Opracowanie zasad tworzenia programów ochrony przed hałasem mieszkańców terenów przygranicznych związanych z funkcjonowaniem duŝych przejść granicznych Opracowanie metody szacowania liczebności populacji

Bardziej szczegółowo

AGENDA. Site survey - pomiary i projektowanie sieci bezprzewodowych. Tomasz Furmańczak UpGreat Systemy Komputerowe Sp. z o.o.

AGENDA. Site survey - pomiary i projektowanie sieci bezprzewodowych. Tomasz Furmańczak UpGreat Systemy Komputerowe Sp. z o.o. AGENDA Site survey - pomiary i projektowanie sieci bezprzewodowych Tomasz Furmańczak UpGreat Systemy Komputerowe Sp. z o.o. Zagadnienia projektowe dla sieci WLAN skomplikowane środowisko dla propagacji

Bardziej szczegółowo

Rozwój systemów satelitarnych i metod obserwacji w geodezji

Rozwój systemów satelitarnych i metod obserwacji w geodezji Rozwój systemów satelitarnych i metod obserwacji w geodezji Szkolenie nt. Wykorzystania systemu wspomagania pomiarów satelitarnych i nawigacji ASG-EUPOS Poznań, 17-18 czerwca 2015 r. Dominik Próchniewicz

Bardziej szczegółowo

Wyrównanie podstawowej osnowy geodezyjnej na obszarze Polski

Wyrównanie podstawowej osnowy geodezyjnej na obszarze Polski Centralny Ośrodek Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej Dział Osnów Podstawowych Wyrównanie podstawowej osnowy geodezyjnej na obszarze Polski Ewa Kałun kierownik działu osnów podstawowych CODGiK Warszawa,

Bardziej szczegółowo

SZCZEGÓŁOWA SPECYFIKACJA TECHNICZNA. D-01.01.01 Odtworzenie trasy i punktów wysokościowych w terenie równinnym

SZCZEGÓŁOWA SPECYFIKACJA TECHNICZNA. D-01.01.01 Odtworzenie trasy i punktów wysokościowych w terenie równinnym SZCZEGÓŁOWA SPECYFIKACJA TECHNICZNA D-01.01.01 Odtworzenie trasy i punktów wysokościowych w terenie równinnym 1. WSTĘP 1.1.Przedmiot SST Przedmiotem niniejszej szczegółowej specyfikacji technicznej (SST)

Bardziej szczegółowo

Pełna oferta produktów do synchronizacji czasu w systemach i sieciach komputerowych

Pełna oferta produktów do synchronizacji czasu w systemach i sieciach komputerowych NAVI sp. z o.o. MEINBERG FUNKUHREN KG Pełna oferta produktów do synchronizacji czasu w systemach i sieciach komputerowych SPIS TREŚCI NAVI sp. z o.o. MEINBERG FUNKUHREN KG MOCNE STRONY WSPARCIE PRODUKTY

Bardziej szczegółowo

FAQ: 00000014/PL Data: 26/11/2008 Komunikacja w protokole MPI za pomocą Global Data (GD) pomiędzy sterownikami S7-300

FAQ: 00000014/PL Data: 26/11/2008 Komunikacja w protokole MPI za pomocą Global Data (GD) pomiędzy sterownikami S7-300 PoniŜszy dokument zawiera opis konfiguracji programu STEP7 dla sterowników SIMATIC S7 300/S7 400 w celu stworzenia komunikacji między dwoma stacjami S7 300 za pomocą sieci MPI i usługi komunikacyjnej Danych

Bardziej szczegółowo

(12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 180337 (13) B1

(12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 180337 (13) B1 RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 180337 (13) B1 Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (21) Numer zgłoszenia: 319308 (22) Data zgłoszenia: 06.09.1995 (86) Data i numer zgłoszenia

Bardziej szczegółowo

ZAŁOŻENIA I STAN REALIZACJI PRAC W ZAKRESIE OPRACOWANIA SERWISU POZYCJONOWANIA Z WYKORZYSTANIEM TELEFONÓW GSM Z MODUŁEM GNSS

ZAŁOŻENIA I STAN REALIZACJI PRAC W ZAKRESIE OPRACOWANIA SERWISU POZYCJONOWANIA Z WYKORZYSTANIEM TELEFONÓW GSM Z MODUŁEM GNSS Satelitarne metody wyznaczania pozycji we współczesnej geodezji i nawigacji Wrocław 2 ZAŁOŻIA I STA RALIZACJI PRAC W ZAKRSI OPRACOWAIA SRWISU POZYCJOOWAIA Z WYKORZYSTAIM TLFOÓW GSM Z MODUŁM GSS Saczuk

Bardziej szczegółowo

SPECYFIKACJA ISTOTNYCH WARUNKÓW ZAMÓWIENIA na wykonanie pomiarów okresowych hałasu komunikacyjnego

SPECYFIKACJA ISTOTNYCH WARUNKÓW ZAMÓWIENIA na wykonanie pomiarów okresowych hałasu komunikacyjnego Kraków, 23.09.2010 r. SPECYFIKACJA ISTOTNYCH WARUNKÓW ZAMÓWIENIA na wykonanie pomiarów okresowych hałasu komunikacyjnego zgodnie z ustawą z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. Nr

Bardziej szczegółowo

Interface sieci RS485

Interface sieci RS485 Interface sieci RS85 Model M-07 do Dydaktycznego Systemu Mikroprocesorowego DSM-5 Instrukcja uŝytkowania Copyright 007 by MicroMade All rights reserved Wszelkie prawa zastrzeŝone MicroMade Gałka i Drożdż

Bardziej szczegółowo

AGROCOM system jazdy równoległej

AGROCOM system jazdy równoległej AGROCOM system jazdy równoległej Jerzy Koronczok Agrocom Polska. Oprogramowanie i nowe możliwości dla rolnictwa. 47-120 Żędowice GPS systemy prowadzenia równoległego Agrocom E-DRIVE: Nowości Baseline HD

Bardziej szczegółowo

Mobilne pozycjonowanie GNSS z użyciem obserwacji fazowych

Mobilne pozycjonowanie GNSS z użyciem obserwacji fazowych Mobilne pozycjonowanie GNSS z użyciem obserwacji fazowych Jerzy Saczuk 1) 1) Centrum Geomatyki Stosowanej, Wydz. Inż. Lądowej i Geodezji, Wojskowa Akademia Techniczna 1/40 : Badania prowadzone w ramach

Bardziej szczegółowo