SAFETY CASE AS A NECESSARY ASPECT OF THE AVIATION IMPLEMENTATION OF THE GNSS SAFETY CASE JAKO NIEZBĘDNY ASPEKT LOTNICZEJ IMPLEMENTACJI SYSTEMU GNSS

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "SAFETY CASE AS A NECESSARY ASPECT OF THE AVIATION IMPLEMENTATION OF THE GNSS SAFETY CASE JAKO NIEZBĘDNY ASPEKT LOTNICZEJ IMPLEMENTACJI SYSTEMU GNSS"

Transkrypt

1 DOI /jok Journal of KONBiN 1(29)2014 ISSN SAFETY CASE AS A NECESSARY ASPECT OF THE AVIATION IMPLEMENTATION OF THE GNSS SAFETY CASE JAKO NIEZBĘDNY ASPEKT LOTNICZEJ IMPLEMENTACJI SYSTEMU GNSS Andrzej Fellner, Radosław Fellner, Henryk Jafernik Politechnika Śląska, Wydział Transportu Abstract: The article describes analysis of the risk for the implementation of precise approach procedures (Localizer Performance and Vertical Guidance - LPV) with GNSS sensor at airports in Warsaw and Katowice. There were used some techniques of the identification of threats (including controlled flight into terrain, landing accident, mid-air collision, missed approach, safe landing) and evaluations methods based on: Event Tree Analysis, probability of the risk, safety risk evaluation matrix and Functional Hazard Assesment. Also safety goals were determined. Research led to determine probabilities of appearing of threats, as well as allow compare them with regard to the ILS. As a result of conducting the Preliminary System Safety Assessment (PSSA), there were defined requirements essential to reach the required level of the safety. Research led to determine probabilities of appearing of threats and safety goals, as well as compare them with regard to the ILS requirements. Keywords: GNSS, safety case, aviation safety, ETA, LPV Streszczenie: Artykuł przedstawia analizę ryzyka na potrzeby wdrożenia procedur podejścia precyzyjnego (Localizer Performance and Vertical Guidance - LPV) z użyciem sensora GNSS dla lotnisk w Warszawie i Katowicach. Szczegóły zostały zawarte w opracowywanym w ramach międzynarodowego projektu SHERPA. Do analizy wykorzystano techniki identyfikacji zagrożeń (zderzenie z powierzchnią ziemi w locie sterowanym - CFIT, wypadek podczas lądowania - LA, kolizja w powietrzu - MAC, procedura po nieudanym podejściu - MA, bezpieczne lądowanie) i oceny ich następstw oparte o metody analiz: Event Tree Analysis, zestawienie prawdopodobieństwa ryzyka bezpieczeństwa, macierz oceny ryzyka bezpieczeństwa oraz Functional Hazard Assesment. Następnie określono cele bezpieczeństwa. Przeprowadzone badania pozwoliły na wyznaczenie prawdopodobieństw występowania zagrożeń i celów bezpieczeństwa, a także porównanie ich względem wymagań systemu ILS. Słowa kluczowe: GNSS, safety case, lotnisko, ETA, LPV 23

2 Safety case as a necessary aspect of the aviation implementation of the GNSS Safety case jako niezbędny aspekt lotniczej implementacji systemu GNSS 1. Wstęp Analiza ryzyka jest kluczowym aspektem implementacji technik i technologii nawigacyjnych oraz naziemnych urządzeń lotniczych. Istotne przy tym jest zachowanie wysokiego poziomu niezawodności urządzeń oraz poprawna identyfikacja zagrożeń i podniesienie poziomu bezpieczeństwa operacji lotniczych. W niniejszej pracy przedstawiono analizę ryzyka na potrzeby wdrożenia procedur podejścia precyzyjnego (LPV - Localizer Performance and Vertical Guidance) z użyciem sensora GNSS dla lotnisk w Warszawie i Katowicach. Zakłada się, że procedury podniosą poziom bezpieczeństwa operacji w FIR Warszawa. 2. Niezawodność w lotnictwie W lotnictwie niezawodność definiuje się jako zdolność do spełniania ustalonych kryteriów, umożliwiających dokonywanie operacji i zadań lotniczych (operacji i misji) w określonym czasie i warunkach [2]. Wiąże się to z koniecznością podejmowania działań diagnostycznych, profilaktycznych, konserwacyjnych, a do pewnego stopnia także prognostycznych, zarówno w odniesieniu do statków powietrznych, jaki i infrastruktury lotniskowej czy systemów nawigacyjnych. Zatem niezawodność to zdolność do realizowania zadań wykluczająca istnienie zdarzeń uniemożliwiających spełnianie wyznaczonych funkcji. Wyróżnia się przy tym: stan zdatny - w przypadku pełnej możliwości realizowania wytycznych; stan niezdatny - gdy realizacja operacji jest niemożliwa, może zostać wstrzymana lub może skutkować wypadkiem czy też stratami. Na powyższe stany wpływa szereg czynników począwszy od załogi i obsługi (czynnik ludzki), warunków atmosferycznych, obiektów technicznych (maszyn, urządzeń), na procedurach skończywszy. Kombinacja i zmiany w ich obrębie mogą prowadzić do wystąpienia stanu niezdatności. Można zatem mówić o ryzyku (możliwości, prawdopodobieństwie) zaistnienia negatywnych zdarzeń. Warto odnotować, że Międzynarodowa Organizacja Lotnictwa Cywilnego definiuje ryzyko bezpieczeństwa jako prawdopodobieństwo i dotkliwość konsekwencji wystąpienia zagrożenia, biorąc jako punkt odniesienia najgorszą, dającą się przewidzieć sytuację [4]. Negatywne, niepożądane zdarzenia mogą doprowadzić do strat i wtedy prawdopodobieństwo ich wystąpienia będzie nazywane zagrożeniem. 3. Wybrane aspekty analizy ryzyka Odpowiednia identyfikacja zagrożeń i analiza ryzyka są elementami systemu zarządzania bezpieczeństwem w lotnictwie, rozumianym jako zespół przedsięwzięć i przepisów mających na celu utrzymanie na akceptowanym poziomie lub zredukowanie ryzyka wyrządzenia szkody, wystąpienia usterki lub pojawienia się błędu. Poprawnej identyfikacji zagrożeń i oceny ich następstw służą szczegółowo zdefiniowane metody analizy, takie m.in. jak [1,3]: 24

3 Andrzej Fellner, Radosław Fellner, Henryk Jafernik FMEA (Failure Mode and Effects Analysis) - w której obiekt analizy rozkłada się na części składowe i określa ich potencjalne przyczyny zawodności, oraz ustala związki przyczynowo-skutkowe między nimi; FTA (Fault Tree Analysis) - w której początkowo ustala się końcowe zdarzenie krytyczne (skutek), a następnie zdarzenia które mogły do niego doprowadzić; ETA (Event Tree Analysis) - w której najpierw określa się zdarzenia które mogą doprowadzić do zaistnienia zagrożenia; Zestawienie prawdopodobieństwa ryzyka bezpieczeństwa - przedstawia ocenę ryzyka niebezpiecznego wydarzenia lub okoliczności w terminach możliwości wystąpienia (Tabela 1) [3]; Macierz oceny ryzyka bezpieczeństwa - zestawiająca prawdopodobieństwo wystąpienia ryzyka bezpieczeństwa z dotkliwością zdarzeń (Tabela 2) [3]. Tabela 1. Tabela klasyfikacji ryzyka bezpieczeństwa. Znaczenie Wartość Częste Prawdopodobnie wystąpi często 5 Sporadyczne Prawdopodobnie wystąpi sporadycznie 4 Niewielkie Prawdopodobnie nie wystąpi, ale jest to możliwe (występowało rzadko) 3 Nieprawdopodobne Bardzo małe prawdopodobieństwo, że wystąpi (nie znany jest przypadek by wystąpiło ) 2 Skrajnie Prawie niewyobrażalne, że nieprawdopodobne kiedykolwiek może wystąpić 1 Tabela 2. Macierz oceny ryzyka bezpieczeństwa. Dotkliwość ryzyka Prawdopodobieństwo ryzyka Katastrofalna A Niebezpieczna B Poważna C Niewielka D Nieistotna E Częste 5 5A 5B 5C 5D 5E Sporadyczne 4 4A 4B 4C 4D 4E Niewielkie 3 3A 3B 3C 3D 3E Nieprawdopodobne 2 2A 2B 2C 2D 2E Skrajnie nieprawdopodobne 1 1A 1B 1C 1D 1E Wybór odpowiedniej metody zależy od dostępnych danych ilościowych i jakościowych, jak również od złożoności czynników zagrażających bezpieczeństwu. 25

4 Safety case as a necessary aspect of the aviation implementation of the GNSS Safety case jako niezbędny aspekt lotniczej implementacji systemu GNSS 4. Wybrane aspekty Safety Case podczas wykonywania podejść do lądowania według systemów satelitarnych GNSS Analizie bezpieczeństwa poddano MPL Katowice w Pyrzowicach oraz MPL Warszawa, gdzie wykonywano podejścia do lądowania, w oparciu o certyfikowane odbiorniki GNSS, korzystające z sygnałów satelitarnych szczególnie EGNOS. Szczegóły zostały zawarte w opracowywanym w ramach międzynarodowego projektu SHERPA dokumencie Polish National Scenario Report. Zasadne jest podanie, ze wdrożenie procedur SBAS LPV stanowi kolejny poziom badawczy po uruchomieniu procedur RNAV GNSS zgodnie z dokumentem PANSA Navigation Strategy Plan and PANSA Airspace Strategy Plan. Stąd też, ze względów metodologicznych, podczas prowadzenia badań przyjęto kilka następujących etapów: 1) Pierwszy - identyfikacja zagrożeń, związanych z wykorzystaniem procedur SBAS LPV, które są szczegółowo przedstawione przez EUROCONTROL w Final Functional Hazard Assessment of LPV approaches in the ECAC Area. Na tej podstawie opracowany został opis zidentyfikowanych zagrożeń (Tabela 3); Tabela 3. Spis zidentyfikowanych zagrożeń. Lp. Opis zagrożenia Dodatkowe informacje H3 H4 Przechwycenie GS od spodu. Fly low while intercepting the final approach path (vertical profile) Przechwycenie GS z góry. Attempt to intercept the final approach path from above (vertical profile) Próba przechwycenia drogi podejścia do lądowania z góry (pionowy profil) H6 Brak możliwości utrzymania końcowej ścieżki schodzenia. Failure to follow the correct final approach path H7 Zniżanie poniżej DA bez widoczności terenu Descending below DA without visual H8 Nieprawidłowe wykonanie procedury MA Failure to execute correct Missed Approach Statek powietrzny jest w nieprawidłowej pozycji zbliżając się do FAWP (niżej niż minima procedury) Warunki prowadzące do tego zagrożenia, to albo brak bocznego przechwycenia końcowej ścieżki schodzenia (sekwencja będąca wynikiem H2), albo statek powietrzny znajduje się na zbyt dużej wysokości przed FAWP. W obu wypadkach załoga samolotu nie zdoła przechwycić ścieżki schodzenia i, zamiast rozpoczęcia MA, decyduje się na przechwycenie drogi podejścia do lądowania z góry, z naruszeniem normalnej procedury. Statek powietrzny znajduje się w nieprawidłowej pozycji na końcowej ścieżce schodzenia Statek powietrzny zniża się poniżej DA podczas, gdy nie ma kontaktu wzrokowego z terenem (nieprawidłowa procedura, nieprawidłowe QNH lub nieprawidłowe DA. Niepowodzenie w utrzymywaniu wymaganego profilu lotu podczas wykonywania procedury po nieudanym podejściu; 26

5 Andrzej Fellner, Radosław Fellner, Henryk Jafernik 2) Drugi - analiza następstw zagrożeń (skutki operacyjne), związanych z wykorzystaniem procedur SBAS LPV, również szczegółowo przedstawiona przez EUROCONTROL w Final Functional Hazard Assessment of LPV approaches in the ECAC Area (Tabela 4). Rozważono istniejące ograniczenia ryzyka a następnie podsumowano wyniki analizy drzew zdarzeń (Tabela 5); Tabela 4. Analiza następstw zagrożeń. Lp. Następstwa zagrożeń Waga następstwa zagrożenia C1 Zderzenie z powierzchnią ziemi w locie sterowanym (CFIT) Wypadek (waga skutku 1) C2 Wypadek podczas lądowania (LA) Wypadek (waga skutku 1) C3 Kolizja w powietrzu (MAC) Wypadek (waga skutku 1) C4 Procedura po nieudanym podejściu (MA) Incydent (waga skutku 4) C5 Bezpieczne lądowanie Bez wpływu Tabela 5. Wnioski z analizy drzew zdarzeń. Lp. Wnioski Skutki Częstość Nie zidentyfikowano dodatkowych barier H3 w stosunku do FHA przeprowadzonego Warszawa CFIT przez EUROCONTROL. W analizie nie Katowice uwzględniono Safety Nets. H4 Nie zidentyfikowano dodatkowych barier w stosunku do FHA przeprowadzonego przez EUROCONTROL. W analizie nie uwzględniono Safety Nets. Wypadek podczas lądowania Warszawa Katowice H6 Nie zidentyfikowano dodatkowych barier w stosunku do FHA przeprowadzonego przez EUROCONTROL. W analizie nie uwzględniono Safety Nets. CFIT Warszawa Katowice H7 H8 Nie zidentyfikowano dodatkowych barier w stosunku do FHA przeprowadzonego przez EUROCONTROL. W analizie nie uwzględniono Safety Nets. Nie zidentyfikowano dodatkowych barier w stosunku do FHA przeprowadzonego przez EUROCONTROL. W analizie nie uwzględniono Safety Nets. CFIT Wypadek podczas lądowania CFIT Kolizja w powietrzu Warszawa Katowice Warszawa Katowice Warszawa Katowice Warszawa Katowice

6 Safety case as a necessary aspect of the aviation implementation of the GNSS Safety case jako niezbędny aspekt lotniczej implementacji systemu GNSS 3) Trzeci określono cele bezpieczeństwa, poprzez przyjęcie TLS (Target Level of Safety) i podzielono je według wzoru: gdzie: SO - cel bezpieczeństwa dla poszczególnych zagrożeń (Hx); Q - prawdopodobieństwo wystąpienia wypadku spowodowane zagrożeniem; C - waga poszczególnych zagrożeń prowadzących do wypadku. TLS został obliczony i przedstawiony wraz z uzasadnieniem dla poszczególnych następstw zagrożeń oraz podsumowany w Tabeli 6 (TLS dla następstw zagrożeń związanych z LPV). Również podczas analizowania przyjęto równy udział poszczególnych następstw zagrożeń w TLS, aby uzyskać dodatkowy bufor dla zagrożeń, gdzie prawdopodobieństwo wystąpienia następstwa jest mniejsze ze względu na np. fazę lotu. Stąd też pojawiły się propozycje celów bezpieczeństwa dla: CFIT (Tabela 7), wypadku podczas lądowania (LA) (Tabela 8), kolizji w powietrzu (MAC) (Tabela 9). Następnie sporządzono drzewa ryzyka określające cele bezpieczeństwa: CFIT, LA, MAC. Na podstawie powyższych drzew obliczono i przyjęto cele bezpieczeństwa dla poszczególnych zagrożeń (Tabela 10). Tabela 6. TLS dla następstw zagrożeń związanych z LPV. Rodzaj następstw LPV TLS CFIT 1 x 10-8 Wypadek podczas lądowania 2 x 10-7 Kolizja w powietrzu 1 x Tabela 7. Propozycje celów bezpieczeństwa dla CFIT. H3 1.6e-8 20% H4 Nie dotyczy. Zagrożenie nie prowadzi do CFIT H6 1.6e-8 20% H7 1.6e-8 20% H8 1.6e-8 20% Margines bezpieczeństwa 2e-9 20% 28

7 Andrzej Fellner, Radosław Fellner, Henryk Jafernik Tabela 8. Propozycje celów bezpieczeństwa dla wypadku podczas lądowania. Udział Zagrożenie Propozycja celu bezpieczeństwa w LA TLS H3 Nie dotyczy. Zagrożenie nie prowadzi do LA - H4 2.67e-4 33% H6 Nie dotyczy. Zagrożenie nie prowadzi do LA - H % H8 Nie dotyczy. Zagrożenie nie prowadzi do LA - Margines bezpieczeństwa 5.67e-8 33% Tabela 9. Propozycje celów bezpieczeństwa dla kolizji w powietrzu. Zagrożenie Propozycja celu bezpieczeństwa Udział w MAC TLS H3 Nie dotyczy. Zagrożenie nie prowadzi do MAC - H4 Nie dotyczy. Zagrożenie nie prowadzi do MAC - H6 Nie dotyczy. Zagrożenie nie prowadzi do MAC - H7 Nie dotyczy. Zagrożenie nie prowadzi do MAC - H8 2e-7 50% Margines bezpieczeństwa 5e-11 50% Tabela 10. Cele bezpieczeństwa dla poszczególnych zagrożeń. Lp. Opis Następstwa H3 H4 H6 H7 H8 Przechwycenie GS od spodu Przechwycenie GS z góry Brak możliwości utrzymania końcowej ścieżki schodzenia Zniżanie poniżej DA bez widoczności terenu Nieprawidłowe wykonanie procedury MA Procedura MA jeśli wykryte Bezpieczne lądowanie w przypadku niewykrycia i zadziałania barier CFIT w przypadku niewykrycia i niezadziałania barier Procedura MA lub bezpieczne lądowanie w przypadku skutecznego zadziałania barier CFIT w przypadku niezadziałania barier Procedura MA lub bezpieczne lądowanie jeśli wykryte lub w przypadku skutecznego zadziałania barier CFIT w przypadku niewykrycia i niezadziałania barier MA jeśli wykryte Bezpieczne lądowanie w przypadku skutecznego zadziałania barier Wypadek podczas lądowania jeśli odchylenie nie jest w stronę przeszkody i pozostałe bariery nie zadziałają CFIT jeśli niewykryte oraz odchylenie jest w stronę przeszkody. Bez większego wpływu na bezpieczeństwa jeśli wykryte i skorygowane prowadzi do MA lub bezpiecznego lądowania. CFIT w przypadku niezadziałania wszystkich barier, gdy odchylenie jest w stronę przeszkody. MAC w przypadku niezadziałania wszystkich barier, gdy odchylenie jest w stronę innego a/c. Cel bezpieczeństwa 1.6e e-8 1,6e-8 2e-7 29

8 Safety case as a necessary aspect of the aviation implementation of the GNSS Safety case jako niezbędny aspekt lotniczej implementacji systemu GNSS 4) Czwarty - analiza jakościowa i ilościowa (FTA) opracowanie drzew usterek, określających prawdopodobieństwo występowania zagrożeń na podstawie przyjętych prawdopodobieństw występowania przyczyn (analiza FTA) dla poszczególnych zagrożeń. Stanowiło to część wstępnej systemowej oceny bezpieczeństwa. Zasadne było dokonanie analizy zarówno ilościowej jak i jakościowej, z uwagi na występowanie podobieństwa do funkcjonujących procedur systemu przyrządowego lądowania - ILS, które są certyfikowane, akceptowalnie bezpieczne. W oparciu o wytyczne EUROCONTROL, założono, że dla zagrożeń: H3 i H4 - ryzyko jest takie jak dla ILS, H6 - określono dodatkowe wymagania bezpieczeństwa w celu ograniczenia ryzyka (Tabela 11). Tabela 11. Analiza celów bezpieczeństwa a system ILS Zagrożenie H3 H4 Cel bezpieczeństwa Eurocontrol patrz. Pkt 4.1 PSSA LPV) Eurocontrol patrz. Pkt 4.2 PSSA LPV) Osiągnięte prawdopodobieństwo wystąpienia zdarzenia EUROCONTROL) EUROCONTROL) Osiągnięcie celu Tak Tak H6 1.6e e-6 Nie H7 Eurocontrol patrz pkt. 4.4 PSSA LPV) H8 2e-7 EUROCONTROL) EUROCONTROL) Tak Tak 30

9 Andrzej Fellner, Radosław Fellner, Henryk Jafernik 5. Podsumowanie W wyniku przeprowadzenia wstępnej systemowej oceny bezpieczeństwa (PSSA), określone zostały wymagania bezpieczeństwa niezbędne do osiągnięcia wymaganego poziomu bezpieczeństwa. Wymagania zostały przedstawione w odpowiednich tabelach. Podkreślić należy, że wymagania ilościowe zostały zdeterminowane przy pomocy drzew FTA. Natomiast podczas przeprowadzania obliczeń nie uwzględniono Safety Nets. Spowodowane to było brakiem danych dotyczących funkcjonowania Safety Nets w nowym systemie. 4. Literatura [1] EASA: GUIDANCE ON HAZARDS IDENTIFICATION, Safety Management System and Safety Culture Working Group (SMS WG), March [2] Lewitowicz J., Kustroń K.: Podstawy eksploatacji statków powietrznych własności i właściwości eksploatacyjne statku powietrznego, Tom II, Wydawnictwo Instytutu Technicznego Wojsk Lotniczych, Warszawa 2003, s [3] ICAO: Podręcznik Zarządzania Bezpieczeństwem, Urząd Lotnictwa Cywilnego, Doc 9859, wydanie drugie, Warszawa 2009, s [4] Art. 68. Ustawy Prawo Lotnicze, Dz.U.z 2012 poz z późn. zm. [5] ESARR 1 - Safety Oversight in ATM, second edition, December [6] ESARR 2 - Reporting and Assessment of Safety Occurrences in ATM, third edition, December [7] ESARR 3 - Use of Safety Management Systems by ATM Service Providers, July [8] ESARR 4 - Risk Assessment and Mitigation in ATM, April [9] Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady WE Nr 216/2008 w zakresie lotnisk i zarządzania ruchem lotniczym z dnia 20 lutego 2008, WE Nr 1315/2007 dotyczy nadzoru bezpieczeństwa w zarządzaniu ruchem lotniczym oraz WE Nr 691/2010 w sprawie skuteczności działania systemów nawigacyjnych. 31

10 Safety case as a necessary aspect of the aviation implementation of the GNSS Safety case jako niezbędny aspekt lotniczej implementacji systemu GNSS Dr hab. inż. nawig. Andrzej Fellner - profesor nadzwyczajny Politechniki Śląskiej, dyrektor Centrum Kształcenia Kadr Lotnictwa Cywilnego Europy Środkowo-Wschodniej Politechniki Śląskie. Konsultant ds. technologii satelitarnych, autor i współautor ponad 360 artykułów i prac naukowych opublikowanych w kraju i za granicą. Koordynator międzynarodowych projektów naukowo-badawczych z ramienia Polskiej Agencji Żeglugi Powietrznej. Dr inż. pil. Henryk Jafernik - docent Politechniki Śląskiej, adiunkt w Katedrze Nawigacji Lotniczej Wyższej Szkoly Oficerskiej Sił Powietrznych. Współautor trzech podręczników oraz ponad 70 artykułów i prac naukowych opublikowanych w kraju i za granicą. Uczestnik projektów badawczych z dziedziny nawigacji satelitarnej. Mgr Radosław Fellner - pracownik Politechniki Śląskiej. Uczestnik stażu w Parlamencie Europejskim. Autor kilkunastu artykułów oraz prac naukowych z zakresu implementacji technologii satelitarnych w lotnictwie oraz prawa lotniczego Unii Europejskiej. 32

System zarządzania bezpieczeństwem SMS

System zarządzania bezpieczeństwem SMS System zarządzania bezpieczeństwem SMS Poziom globalny (ogólnoświatowy) ICAO Poziom regionalny (europejski) Parlament Europejski i Rada Europy oraz Rozporządzenia Komisji Europejskiej i EUROCONTROL Poziom

Bardziej szczegółowo

w ramach eksperymentalnych podejść RNAV EGNOS/GNSS

w ramach eksperymentalnych podejść RNAV EGNOS/GNSS Lotnicza walidacja procedur LPV w ramach eksperymentalnych podejść RNAV EGNOS/GNSS Andrzej Fellner Henryk Jafernik Paweł Trómiński Konferencja Komisji Geodezji Satelitarnej Komitetu Badao Kosmicznych i

Bardziej szczegółowo

Wykorzystanie systemu EGNOS w nawigacji lotniczej w aspekcie uruchomienia serwisu Safety-of-Life

Wykorzystanie systemu EGNOS w nawigacji lotniczej w aspekcie uruchomienia serwisu Safety-of-Life UNIWERSYTET WARMIŃSKO-MAZURSKI w Olsztynie Wydział Geodezji i Gospodarki Przestrzennej Katedra Geodezji Satelitarnej i Nawigacji Wyższa Szkoła Oficerska Sił Powietrznych w Dęblinie Wykorzystanie systemu

Bardziej szczegółowo

PAŃSTWOWA KOMISJA BADANIA WYPADKÓW LOTNICZYCH RAPORT KOŃCOWY Z BADANIA INCYDENTU LOTNICZEGO

PAŃSTWOWA KOMISJA BADANIA WYPADKÓW LOTNICZYCH RAPORT KOŃCOWY Z BADANIA INCYDENTU LOTNICZEGO 12. PAŃSTWOWA KOMISJA BADANIA WYPADKÓW LOTNICZYCH Warszawa, dnia 25 listopada 2014 roku Nr ewidencyjny zdarzenia lotniczego 579/14 1. Data i czas zaistnienia incydentu: 10.05.2014 r. godz. 11.01 UTC 2.

Bardziej szczegółowo

IMPLEMENTACJA PROCEDUR LPV W SYMULATORACH LOTNICZYCH

IMPLEMENTACJA PROCEDUR LPV W SYMULATORACH LOTNICZYCH Szybkobieżne Pojazdy Gąsienicowe (33) nr 2, 2013 Oleg ANTEMIJCZUK Krzysztof TOKARZ Eugeniusz PIECHOCZEK IMPLEMENTACJA PROCEDUR LPV W SYMULATORACH LOTNICZYCH Streszczenie. Dzięki możliwościom systemu EGNOS

Bardziej szczegółowo

STANDARDY I SYSTEMY ZARZĄDZANIA PORTAMI LOTNICZYMI 2013

STANDARDY I SYSTEMY ZARZĄDZANIA PORTAMI LOTNICZYMI 2013 Wersja Jednostka realizująca Typ Poziom Program Profil Blok Grupa Kod Semestr nominalny Język prowadzenia zajęć Liczba punktów ECTS Liczba godzin pracy studenta związanych z osiągnięciem efektów Liczba

Bardziej szczegółowo

RNAV GNSS NIEZBĘDNYM ETAPEM IMPLEMENTACJI LUN I SZANSĄ DLA POLSKIEGO GENERAL AVIATION

RNAV GNSS NIEZBĘDNYM ETAPEM IMPLEMENTACJI LUN I SZANSĄ DLA POLSKIEGO GENERAL AVIATION PRACE INSTYTUTU LOTNICTWA 211, s. 57-67, Warszawa 2011 RNAV GNSS NIEZBĘDNYM ETAPEM IMPLEMENTACJI LUN I SZANSĄ DLA POLSKIEGO GENERAL AVIATION ANDRZEJ FELLNER*, HENRYK JAFERNIK*, PAWEŁ TRÓMIŃSKI** Politechnika

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Przedmowa... 11

Spis treści. Przedmowa... 11 Spis treści Przedmowa.... 11 Nowe trendy badawcze w ruchu lotniczym. Zagadnienia wstępne... 13 I. Ruch lotniczy jako efekt potrzeby komunikacyjnej pasażera.... 13 II. Nowe środki transportowe w ruchu lotniczym....

Bardziej szczegółowo

BUSINESS CASE ELEMENTEM IMPLEMENTACJI PROCEDUR LPV GNSS

BUSINESS CASE ELEMENTEM IMPLEMENTACJI PROCEDUR LPV GNSS Scientific Journal of Silesian University of Technology. Series Transport Zeszyty Naukowe Politechniki Śląskiej. Seria Transport Volume 88 2015 p-issn: 0209-3324 e-issn: 2450-1549 DOI: Journal homepage:

Bardziej szczegółowo

TECHNOLOGIE I ROZWIĄZANIA STOSOWANE W WOJSKOWEJ SŁUŻBIE RUCHU LOTNICZEGO. płk Paweł BRATKOWSKI

TECHNOLOGIE I ROZWIĄZANIA STOSOWANE W WOJSKOWEJ SŁUŻBIE RUCHU LOTNICZEGO. płk Paweł BRATKOWSKI TECHNOLOGIE I ROZWIĄZANIA STOSOWANE W WOJSKOWEJ SŁUŻBIE RUCHU LOTNICZEGO płk Paweł BRATKOWSKI SINGLE EUROPEAN SKY Inicjatywa Single European Sky (SES) docelowo ma doprowadzić do utworzenia jednolitego

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA INFRASTRUKTURY 1) z dnia 11 czerwca 2010 r. w sprawie zakazów lub ograniczeń lotów na czas dłuższy niż 3 miesiące

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA INFRASTRUKTURY 1) z dnia 11 czerwca 2010 r. w sprawie zakazów lub ograniczeń lotów na czas dłuższy niż 3 miesiące Dziennik Ustaw Nr 106 8969 Poz. 678 678 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA INFRASTRUKTURY 1) z dnia 11 czerwca 2010 r. w sprawie zakazów lub ograniczeń lotów na czas dłuższy niż 3 miesiące Na podstawie art. 119 ust.

Bardziej szczegółowo

CST SYSTEMY ZARZĄDZANIA BEZPIECZEŃSTWEM. Clear Sky Training. Szkolenia Wdrożenia Doradtwo

CST SYSTEMY ZARZĄDZANIA BEZPIECZEŃSTWEM. Clear Sky Training. Szkolenia Wdrożenia Doradtwo CST Clear Sky Training SYSTEMY ZARZĄDZANIA BEZPIECZEŃSTWEM Szkolenia Wdrożenia Doradtwo Clear Sky Consulting Sp. z o.o. założyliśmy w 2011 roku na bazie naszych wspólnych doświadczeń w prowadzeniu projektów

Bardziej szczegółowo

LOGICZNO-PROBABILISTYCZNA ANALIZA CZYNNIKÓW RYZYKA WYPADKÓW LOTNICZYCH

LOGICZNO-PROBABILISTYCZNA ANALIZA CZYNNIKÓW RYZYKA WYPADKÓW LOTNICZYCH 4-2009 PROBLEMY EKSPLOTCJI 95 Henryk SMOLIŃSKI, Mariusz ZIEJ Instytut Techniczny Wojsk Lotniczych, Warszawa LOGICZNO-PROBBILISTYCZN NLIZ CZYNNIKÓW RYZYK WYPDKÓW LOTNICZYCH Słowa kluczowe Bezpieczeństwo,

Bardziej szczegółowo

KARTA CHARAKTERYSTYKI PROFILU DYPLOMOWANIA

KARTA CHARAKTERYSTYKI PROFILU DYPLOMOWANIA POLITECHNIKA KRAKOWSKA Instytut Inżynierii Drogowej i Kolejowej Studia stacjonarne I stopnia kierunek TRANSPORT KARTA CHARAKTERYSTYKI PROFILU DYPLOMOWANIA Nazwa profilu: Transport lotniczy Specyfika profilu:

Bardziej szczegółowo

Analiza metod SIS i koncepcja ich wykorzystania podczas podejścia do lądowania według GNSS. Krzysztof Banaszek

Analiza metod SIS i koncepcja ich wykorzystania podczas podejścia do lądowania według GNSS. Krzysztof Banaszek Analiza metod SIS i koncepcja ich wykorzystania podczas podejścia do lądowania według GNSS. Krzysztof Banaszek Chełm, 15.02.2005 Zakres prezentacji Wymagania ICAO dla systemów GNSS Wymagania ICAO dla poszczególnych

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie ryzykiem projektu

Zarządzanie ryzykiem projektu Zarządzanie ryzykiem projektu Zasada I jeśli coś w projekcie może pójść niezgodnie z planem, to należy oczekiwać, że sytuacja taka będzie miała miejsce. Ryzyko definicja - wszystko to co może pójść źle

Bardziej szczegółowo

Oświadczenie tymczasowe Państwowej Komisji Badania Wypadków Lotniczych dotyczące badania wypadku lotniczego (nr zdarzenia 370/11)

Oświadczenie tymczasowe Państwowej Komisji Badania Wypadków Lotniczych dotyczące badania wypadku lotniczego (nr zdarzenia 370/11) Państwowa Komisja Badania Wypadków Lotniczych Warszawa 30 kwietnia 2013 r. Oświadczenie tymczasowe Państwowej Komisji Badania Wypadków Lotniczych dotyczące badania wypadku lotniczego (nr zdarzenia 370/11)

Bardziej szczegółowo

ZESZYTY NAUKOWE POLITECHNIKI ŚLĄSKIEJ 2014 Seria: ORGANIZACJA I ZARZĄDZANIE z. 70 Nr kol. 1909

ZESZYTY NAUKOWE POLITECHNIKI ŚLĄSKIEJ 2014 Seria: ORGANIZACJA I ZARZĄDZANIE z. 70 Nr kol. 1909 ZESZYTY NAUKOWE POLITECHNIKI ŚLĄSKIEJ 2014 Seria: ORGANIZACJA I ZARZĄDZANIE z. 70 Nr kol. 1909 Andrzej KARBOWNIK, Krzysztof WODARSKI Politechnika Śląska Wydział Organizacji i Zarządzania Instytut Zarządzania

Bardziej szczegółowo

Jednolita Europejska Przestrzeń Powietrzna. Sesja INFORMS - Warszawa 18.09.2012

Jednolita Europejska Przestrzeń Powietrzna. Sesja INFORMS - Warszawa 18.09.2012 Sesja INFORMS - Warszawa 18.09.2012 Geneza i przyczyny powstania inicjatywy Lata 1975 2000 - ruch lotniczy zwiększył się prawie trzykrotnie Lata 1997-1999 - Komisja Europejska rozpoczęła analizy wzrostu

Bardziej szczegółowo

Polska Agencja Żeglugi Powietrznej Polish Air Navigation Services Agency. Polska Agencja Żeglugi Powietrznej/Politechnika Śląska

Polska Agencja Żeglugi Powietrznej Polish Air Navigation Services Agency. Polska Agencja Żeglugi Powietrznej/Politechnika Śląska Polska Agencja Żeglugi Powietrznej Polish Air Navigation Services Agency Polska Agencja Żeglugi Powietrznej/Politechnika Śląska Od nieuków lepszy ten, co księgi czyta; Od czytających, kto pamięcią chwyta;

Bardziej szczegółowo

ZAŁĄCZNIK 8. ECAC, EUROCONTROL, ECIP / LCIP Polska. Analiza dokumentów międzynarodowych dotyczących LUN

ZAŁĄCZNIK 8. ECAC, EUROCONTROL, ECIP / LCIP Polska. Analiza dokumentów międzynarodowych dotyczących LUN ECAC, EUROCONTROL, ECIP / LCIP Polska Na podstawie ujednoliconej Konwencji EUROCOTROL, w celu ustanowienia jednolitego europejskiego systemu zarządzania przestrzenią powietrzną Umawiające się Strony, dla

Bardziej szczegółowo

W niniejszym rocznym przeglądzie bezpieczeństwa przedstawiono dane statystyczne dotyczące bezpieczeństwa lotnictwa w Europie i na całym świecie

W niniejszym rocznym przeglądzie bezpieczeństwa przedstawiono dane statystyczne dotyczące bezpieczeństwa lotnictwa w Europie i na całym świecie ROCZNY PRZEGLĄD BEZPIECZEŃSTWA ZA ROK 13 Streszczenie W niniejszym rocznym przeglądzie bezpieczeństwa przedstawiono dane statystyczne dotyczące bezpieczeństwa lotnictwa w Europie i na całym świecie Dane

Bardziej szczegółowo

Opracował: Waldemar Królikowski Audytor QMS/SMS

Opracował: Waldemar Królikowski Audytor QMS/SMS Zarządzanie bezpieczeństwem w lotnictwie cywilnym (SMS SMS) System monitorowania zgodności Compliance Monitoring System (CMS) Opracował: Waldemar Królikowski Audytor QMS/SMS Filary SMS Polityka Polityka

Bardziej szczegółowo

Kursy. operatorów bezzałogowych statków powietrznych. Warszawa

Kursy. operatorów bezzałogowych statków powietrznych. Warszawa Kursy operatorów bezzałogowych statków powietrznych Warszawa 22 października 2015 1 1. Wymagania ogólne stawiane kandydatom biorącym udział w szkoleniu do świadectwa kwalifikacji operatora bezzałogowych

Bardziej szczegółowo

PODSTAWOWE DANE SYSTEMU GPS

PODSTAWOWE DANE SYSTEMU GPS NAWIGACJA GNSS NAWIGACJA GNSS GNSS Global Navigation Satellite System jest to PODSTAWOWY sensor nawigacji obszarowej. Pojęcie to obejmuje nie tylko GPS NAVSTAR (pierwszy w pełni funkcjonujący globalny

Bardziej szczegółowo

Systemy zabezpieczeń

Systemy zabezpieczeń Systemy zabezpieczeń Definicja System zabezpieczeń (safety-related system) jest to system, który implementuje funkcje bezpieczeństwa konieczne do utrzymania bezpiecznego stanu instalacji oraz jest przeznaczony

Bardziej szczegółowo

Akademia Morska w Szczecinie. Wydział Mechaniczny

Akademia Morska w Szczecinie. Wydział Mechaniczny Akademia Morska w Szczecinie Wydział Mechaniczny ROZPRAWA DOKTORSKA mgr inż. Marcin Kołodziejski Analiza metody obsługiwania zarządzanego niezawodnością pędników azymutalnych platformy pływającej Promotor:

Bardziej szczegółowo

Zarządzenie Nr 90/2008 Burmistrza Miasta Czeladź. z dnia 09.05. 2008

Zarządzenie Nr 90/2008 Burmistrza Miasta Czeladź. z dnia 09.05. 2008 Zarządzenie Nr 90/2008 Burmistrza Miasta Czeladź z dnia 09.05. 2008 w sprawie : wprowadzenia procedury Identyfikacji zagrożeń oraz oceny ryzyka zawodowego na stanowiskach pracy w Urzędzie Miasta Czeladź

Bardziej szczegółowo

M I N I S T E R S T W O T R A N S P O R T U PAŃSTWOWA KOMISJA BADANIA WYPADKÓW LOTNICZYCH WYPADEK. zdarzenie nr: 35/03

M I N I S T E R S T W O T R A N S P O R T U PAŃSTWOWA KOMISJA BADANIA WYPADKÓW LOTNICZYCH WYPADEK. zdarzenie nr: 35/03 M I N I S T E R S T W O T R A N S P O R T U PAŃSTWOWA KOMISJA BADANIA WYPADKÓW LOTNICZYCH RAPORT KOŃCOWY WYPADEK zdarzenie nr: 35/03 statek powietrzny: spadochron PD-176 11 maja 2003 r. Nowy Targ Niniejszy

Bardziej szczegółowo

Metodyki projektowania i modelowania systemów Cyganek & Kasperek & Rajda 2013 Katedra Elektroniki AGH

Metodyki projektowania i modelowania systemów Cyganek & Kasperek & Rajda 2013 Katedra Elektroniki AGH Kierunek Elektronika i Telekomunikacja, Studia II stopnia Specjalność: Systemy wbudowane Metodyki projektowania i modelowania systemów Cyganek & Kasperek & Rajda 2013 Katedra Elektroniki AGH Zagadnienia

Bardziej szczegółowo

Krytyczne czynniki sukcesu w zarządzaniu projektami

Krytyczne czynniki sukcesu w zarządzaniu projektami Seweryn SPAŁEK Krytyczne czynniki sukcesu w zarządzaniu projektami MONOGRAFIA Wydawnictwo Politechniki Śląskiej Gliwice 2004 SPIS TREŚCI WPROWADZENIE 5 1. ZARZĄDZANIE PROJEKTAMI W ORGANIZACJI 13 1.1. Zarządzanie

Bardziej szczegółowo

Rozwój Lotnisk w Małopolsce stymulatorem dalszego rozwoju Małopolski korzyści i utrudnienia

Rozwój Lotnisk w Małopolsce stymulatorem dalszego rozwoju Małopolski korzyści i utrudnienia Rozwój Lotnisk w Małopolsce stymulatorem dalszego rozwoju Małopolski korzyści i utrudnienia Kierunki rozwoju lotnisk w Polsce zarządzanie przestrzenią powietrzną bezpieczeństwo żeglugi powietrznej. Kraków,

Bardziej szczegółowo

Konferencja "Perspektywy rozwoju Polskich Portów Lotniczych" Warszawa, 17 lutego 2010 r.

Konferencja Perspektywy rozwoju Polskich Portów Lotniczych Warszawa, 17 lutego 2010 r. Konferencja "Perspektywy rozwoju Polskich Portów Lotniczych" Warszawa, 17 lutego 2010 r. Z dniem 1 kwietnia 2007 r., na mocy Ustawy z dnia 8 grudnia 2006 r., Polska Agencja Żeglugi Powietrznej stała się

Bardziej szczegółowo

Politechnika Gdańska Wydział Elektrotechniki i Automatyki Katedra Automatyki

Politechnika Gdańska Wydział Elektrotechniki i Automatyki Katedra Automatyki Politechnika Gdańska Wydział Elektrotechniki i Automatyki Katedra Automatyki Kazimierz Kosmowski k.kosmowski@ely.pg.gda.pl Opracowanie metod analizy i narzędzi do komputerowo wspomaganego zarządzania bezpieczeństwem

Bardziej szczegółowo

Nawigacyjne zabezpieczenie lotnisk cywilnych, rozwiązania konwencjonalne i satelitarne

Nawigacyjne zabezpieczenie lotnisk cywilnych, rozwiązania konwencjonalne i satelitarne Nawigacyjne zabezpieczenie lotnisk cywilnych, rozwiązania konwencjonalne i satelitarne Ruch lotniczy w 2011 r. i prognozy na kolejne lata. Nałęczów, 24.02.2012 r. Zagadnienia 1. Nawigacyjne zabezpieczenie

Bardziej szczegółowo

(Tekst mający znaczenie dla EOG)

(Tekst mający znaczenie dla EOG) 30.9.2014 L 284/9 ROZPORZĄDZENIE WYKONAWCZE KOMISJI (UE) NR 1029/2014 z dnia 26 września 2014 r. zmieniające rozporządzenie (UE) nr 73/2010 ustanawiające wymagania dotyczące jakości danych i informacji

Bardziej szczegółowo

Polska Agencja Żeglugi Powietrznej Polish Air Navigation Services Agency. Ośrodek Planowania Strategicznego (ASM1)

Polska Agencja Żeglugi Powietrznej Polish Air Navigation Services Agency. Ośrodek Planowania Strategicznego (ASM1) Ośrodek Planowania Strategicznego (ASM1) Polska Agencja Żeglugi Powietrznej KOMITET DS. PRZESTRZENI POWIETRZNEJ Komitet Zarządzania Przestrzenią Powietrzną ZAKRES ODPOWIEDZIALNOŚCI ORGAN DORADCZY MINISTRA

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 18 grudnia 2013 r. Poz. 357. ZARZĄDZENIE Nr 41/MON MINISTRA OBRONY NARODOWEJ. z dnia 18 grudnia 2013 r.

Warszawa, dnia 18 grudnia 2013 r. Poz. 357. ZARZĄDZENIE Nr 41/MON MINISTRA OBRONY NARODOWEJ. z dnia 18 grudnia 2013 r. Szefostwo Służby Ruchu Lotniczego Warszawa, dnia 18 grudnia 2013 r. Poz. 357 ZARZĄDZENIE Nr 41/MON MINISTRA OBRONY NARODOWEJ z dnia 18 grudnia 2013 r. w sprawie prowadzenia rejestru wojskowych lotniczych

Bardziej szczegółowo

WOJCIECH T. PYSZKOWSKI KATASTROFA POD SMOLEŃSKIEM

WOJCIECH T. PYSZKOWSKI KATASTROFA POD SMOLEŃSKIEM WOJCIECH T. PYSZKOWSKI KATASTROFA POD SMOLEŃSKIEM Copyright by Wojciech T. Pyszkowski & e-bookowo Projekt okładki: Michał Kozakiewicz e-bookowo ISBN 978-83-7859-458-1 Wydawca: Wydawnictwo internetowe e-bookowo

Bardziej szczegółowo

PAŻP wobec wyzwań EURO 2012 na tle ruchu lotniczego w latach 2007/2008/2009

PAŻP wobec wyzwań EURO 2012 na tle ruchu lotniczego w latach 2007/2008/2009 PAŻP wobec wyzwań EURO 2012 na tle ruchu lotniczego w latach 2007/2008/2009 Zagadnienia 1. EURO 2012 z perspektywy PAŻP, 2. Obszary działań PAŻP w kontekście EURO 2012, 3. Cele PAŻP w kontekście EURO 2012,

Bardziej szczegółowo

Istniejące systemy satelitarne: GPS NAVSTAR, GLONASS, BEIDOU (COMPASS), samodzielnie, nie spełniają kryteriów wymaganych przez ICAO w odniesieniu do

Istniejące systemy satelitarne: GPS NAVSTAR, GLONASS, BEIDOU (COMPASS), samodzielnie, nie spełniają kryteriów wymaganych przez ICAO w odniesieniu do NAWIGACJA GNSS PROCEDURY LOTU RNAV NAWIGACJA GNSS Istniejące systemy satelitarne: GPS NAVSTAR, GLONASS, BEIDOU (COMPASS), samodzielnie, nie spełniają kryteriów wymaganych przez ICAO w odniesieniu do lotniczych

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie projektami a zarządzanie ryzykiem

Zarządzanie projektami a zarządzanie ryzykiem Ewa Szczepańska Zarządzanie projektami a zarządzanie ryzykiem Warszawa, dnia 9 kwietnia 2013 r. Agenda Definicje Wytyczne dla zarządzania projektami Wytyczne dla zarządzania ryzykiem Miejsce ryzyka w zarządzaniu

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZENIE Nr 27/MON MINISTRA OBRONY NARODOWEJ. z dnia 31 października 2013 r.

ZARZĄDZENIE Nr 27/MON MINISTRA OBRONY NARODOWEJ. z dnia 31 października 2013 r. Szefostwo Służby Ruchu Lotniczego Warszawa, dnia 31 października 2013 r. Poz. 280 ZARZĄDZENIE Nr 27/MON MINISTRA OBRONY NARODOWEJ z dnia 31 października 2013 r. w sprawie organizacji i szczegółowych zasad

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie ryzykiem w tworzeniu wartości przedsiębiorstwa na przykładzie przedsiębiorstwa z branży odzieżowej. Working paper

Zarządzanie ryzykiem w tworzeniu wartości przedsiębiorstwa na przykładzie przedsiębiorstwa z branży odzieżowej. Working paper Ł. Kandzior, Wroclaw University of Economics Zarządzanie ryzykiem w tworzeniu wartości przedsiębiorstwa na przykładzie przedsiębiorstwa z branży odzieżowej Working paper JEL Classification: A 10 Słowa

Bardziej szczegółowo

EKSPERTYZA OPRACOWANA W RAMACH STRATEGII ROZWOJU SYSTEMU TRANSPORTU WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO

EKSPERTYZA OPRACOWANA W RAMACH STRATEGII ROZWOJU SYSTEMU TRANSPORTU WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO 1 EKSPERTYZA DOTYCZĄCA TRANSPORTU LOTNICZEGO OPRACOWANA W RAMACH STRATEGII ROZWOJU SYSTEMU TRANSPORTU WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO Ekspert: prof. nadzw. dr hab. inż. nawig. Andrzej FELLNER Katowice 2011 2 Opracowano

Bardziej szczegółowo

Podział Przestrzeni Powietrznej

Podział Przestrzeni Powietrznej SZKOLENIE TEORETYCZNE KANDYDATÓW NA UCZNIÓW PILOTOW ( Teoretyczny Kurs Szybowcowy TKS ) Podział Przestrzeni Powietrznej Aeroklub Bielsko-Bialski Przemysław Ochal 1. Stosowane dokumenty Aneks 11 ICAO do

Bardziej szczegółowo

OCENA SPEŁNIENIA WYMAGAŃ DOTYCZĄCYCH NADZORU NAD KRYTYCZNYMI PUNKTAMI KONTROLI PRZEZ PRZEDSIĘBIORSTWA NALEŻĄCEDO ŁAŃCUCHA ŻYWNOŚCIOWEGO

OCENA SPEŁNIENIA WYMAGAŃ DOTYCZĄCYCH NADZORU NAD KRYTYCZNYMI PUNKTAMI KONTROLI PRZEZ PRZEDSIĘBIORSTWA NALEŻĄCEDO ŁAŃCUCHA ŻYWNOŚCIOWEGO BROMAT. CHEM. TOKSYKOL. XLV, 2012, 3, str. 349 353 Agata Szkiel OCENA SPEŁNIENIA WYMAGAŃ DOTYCZĄCYCH NADZORU NAD KRYTYCZNYMI PUNKTAMI KONTROLI PRZEZ PRZEDSIĘBIORSTWA NALEŻĄCEDO ŁAŃCUCHA ŻYWNOŚCIOWEGO Katedra

Bardziej szczegółowo

Jak wynika z opinii biegłych spośród załogi jedynie technik pokładowy posiadał ważne uprawnienia do wykonywania lotu samolotem Tu-154M 10.04.2010 r.

Jak wynika z opinii biegłych spośród załogi jedynie technik pokładowy posiadał ważne uprawnienia do wykonywania lotu samolotem Tu-154M 10.04.2010 r. Wystąpienie płk. Ireneusza Szeląga na konferencji prasowej w dn. 27.03.2015 r., w którym prezentuje główne konkluzje opinii kompleksowej zespołu biegłych. W dniu 6 marca 2015 r. do Wojskowej Prokuratury

Bardziej szczegółowo

PRACA DYPLOMOWA Magisterska

PRACA DYPLOMOWA Magisterska POLITECHNIKA WARSZAWSKA Wydział Samochodów i Maszyn Roboczych PRACA DYPLOMOWA Magisterska Studia stacjonarne dzienne Semiaktywne tłumienie drgań w wymuszonych kinematycznie układach drgających z uwzględnieniem

Bardziej szczegółowo

Ocena ryzyka. odbiega od wymagań podanych w normach zharmonizowanych (na przykład W takich przypadkach podmiot instalujący

Ocena ryzyka. odbiega od wymagań podanych w normach zharmonizowanych (na przykład W takich przypadkach podmiot instalujący ANALIZA RYZYKA Ocena ryzyka Ocenę ryzyka stosuje się w sytuacjach, gdy dźwig odbiega od wymagań podanych w normach zharmonizowanych (na przykład instalacje dźwigowe d bez maszynowni). W takich przypadkach

Bardziej szczegółowo

CENTRUM KSZTAŁCENIA KADR LOTNICTWA CYWILNEGO EUROPY ŚRODKOWO-WSCHODNIEJ POLITECHNIKI ŚLĄSKIEJ JAKO ALTERNATYWA KSZTAŁCENIA LOTNICZEGO

CENTRUM KSZTAŁCENIA KADR LOTNICTWA CYWILNEGO EUROPY ŚRODKOWO-WSCHODNIEJ POLITECHNIKI ŚLĄSKIEJ JAKO ALTERNATYWA KSZTAŁCENIA LOTNICZEGO PRACE INSTYTUTU LOTNICTWA 211, s. 68-75, Warszawa 2011 CENTRUM KSZTAŁCENIA KADR LOTNICTWA CYWILNEGO EUROPY ŚRODKOWO-WSCHODNIEJ POLITECHNIKI ŚLĄSKIEJ JAKO ALTERNATYWA KSZTAŁCENIA LOTNICZEGO ANDRZEJ FELLNER,

Bardziej szczegółowo

PAŻP wobec wyzwań UEFA EURO 2012

PAŻP wobec wyzwań UEFA EURO 2012 PAŻP wobec wyzwań UEFA EURO 2012 Jarosław Niewiński Warszawa, 10.12.2010 UEFA EURO 2012 z perspektywy PAŻP q Przewidywany tymczasowy ponadplanowy wzrost ruchu lotniczego w FIR EPWW q Peak hours q Dodatkowo

Bardziej szczegółowo

WZ PW Norma ISO/IEC 27001:2013 najnowsze zmiany w systemach zarzadzania bezpieczeństwem informacji IT security trends

WZ PW Norma ISO/IEC 27001:2013 najnowsze zmiany w systemach zarzadzania bezpieczeństwem informacji IT security trends Norma ISO/IEC 27001:2013 najnowsze zmiany w systemach zarzadzania bezpieczeństwem informacji dr inż. Bolesław Szomański Wydział Zarządzania Politechnika Warszawska b.szomański@wz.pw.edu.pl Plan Prezentacji

Bardziej szczegółowo

Postępowania karne i cywilne związane z wypadkiem lotniczym z punktu widzenia biegłego sądowego

Postępowania karne i cywilne związane z wypadkiem lotniczym z punktu widzenia biegłego sądowego System zarządzania bezpieczeństwem. w organizacjach lotnictwa cywilnego Uczelnia Łazarskiego, Warszawa, 18 marca 2014 Postępowania karne i cywilne związane z wypadkiem lotniczym z punktu widzenia biegłego

Bardziej szczegółowo

Stan opracowania metadanych zbiorów i usług danych przestrzennych dla tematu sieci transportowe w zakresie transportu lotniczego

Stan opracowania metadanych zbiorów i usług danych przestrzennych dla tematu sieci transportowe w zakresie transportu lotniczego RADA INFRASTRUKTURY INFORMACJI PRZESTRZENNEJ Stan opracowania metadanych zbiorów i usług danych przestrzennych dla tematu sieci transportowe w zakresie transportu lotniczego Źródło Autorstwo dokumentu

Bardziej szczegółowo

KONCEPCJA MONITOROWANIA ZUŻYCIA BUFORÓW CZASU W HARMONOGRAMIE BUDOWLANYM

KONCEPCJA MONITOROWANIA ZUŻYCIA BUFORÓW CZASU W HARMONOGRAMIE BUDOWLANYM KONCEPCJA MONITOROWANIA ZUŻYCIA BUFORÓW CZASU W HARMONOGRAMIE BUDOWLANYM Kamil PRUSZYŃSKI Wydział Budownictwa i Inżynierii Środowiska, Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego, ul. Nowoursynowska 166, 02-787

Bardziej szczegółowo

IV Sympozjum Bezpieczeństwa Maszyn, Urządzeń i Instalacji Przemysłowych, 17-19.09.2008 r. mgr inż. Antoni Saulewicz

IV Sympozjum Bezpieczeństwa Maszyn, Urządzeń i Instalacji Przemysłowych, 17-19.09.2008 r. mgr inż. Antoni Saulewicz Komputerowe narzędzia wspomagające prowadzenie i dokumentowanie oceny ryzyka przy projektowaniu maszyn Ocena ryzyka związanego z zagrożeniami mechanicznymi mgr inż. Antoni Saulewicz IV Sympozjum Bezpieczeństwa

Bardziej szczegółowo

MODELOWANIE SYSTEMU OCENY WARUNKÓW PRACY OPERATORÓW STEROWNI

MODELOWANIE SYSTEMU OCENY WARUNKÓW PRACY OPERATORÓW STEROWNI Inżynieria Rolnicza 7(105)/2008 MODELOWANIE SYSTEMU OCENY WARUNKÓW PRACY OPERATORÓW STEROWNI Agnieszka Buczaj Zakład Fizycznych Szkodliwości Zawodowych, Instytut Medycyny Wsi w Lublinie Halina Pawlak Katedra

Bardziej szczegółowo

Spis treści. 4. Współpraca organów ds. badania zdarzeń lotniczych z prokuraturą. zagadnienia szczegółowe (Krzysztof Karsznicki)...

Spis treści. 4. Współpraca organów ds. badania zdarzeń lotniczych z prokuraturą. zagadnienia szczegółowe (Krzysztof Karsznicki)... Spis treści Wprowadzenie (Anna Konert)... 7 Rozdział I Problematyka badania zdarzeń lotniczych w świetle przepisów Rozporządzenia 996/2010... 11 1. Uwagi wprowadzające (Krzysztof Kapis).... 11 2. Podstawowe

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA STAWIANE RADIONAWIGACYJNYM SYSTEMOM POZYCYJNYM. Streszczenie

WYMAGANIA STAWIANE RADIONAWIGACYJNYM SYSTEMOM POZYCYJNYM. Streszczenie kontradmirał dr inż. Czesław DYRCZ Akademia Marynarki Wojennej kmdr mgr inż. Henryk NITNER Biuro Hydrograficzne Marynarki Wojennej, SHM RP kmdr dr hab. inż. Cezary SPECHT Akademia Marynarki Wojennej WYMAGANIA

Bardziej szczegółowo

RAMOWY PROGRAM STUDIÓW PODYPLOMOWYCH MENADŻER EKSPLOATACJI MASZYN, BEZPIECZEŃSTWA I HIGIENY PRACY Semestr I. 4 8 Dr inż.a. Górny. 12 Dr inż.

RAMOWY PROGRAM STUDIÓW PODYPLOMOWYCH MENADŻER EKSPLOATACJI MASZYN, BEZPIECZEŃSTWA I HIGIENY PRACY Semestr I. 4 8 Dr inż.a. Górny. 12 Dr inż. RAMOWY PROGRAM STUDIÓW PODYPLOMOWYCH MENADŻER EKSPLOATACJI MASZYN, BEZPIECZEŃSTWA I HIGIENY PRACY Semestr I Lp Nazwa przedmiotu Wykład Ćwiczenia/projekt Prowadzący Uwagi 1 System ochrony pracy w Polsce

Bardziej szczegółowo

Ocenianie ryzyka zawodowego 315[01].Z4.02

Ocenianie ryzyka zawodowego 315[01].Z4.02 MINISTERSTWO EDUKACJI NARODOWEJ Jerzy Jon Ocenianie ryzyka zawodowego 315[01].Z4.02 Poradnik dla ucznia Wydawca Instytut Technologii Eksploatacji Państwowy Instytut Badawczy Radom 2007 Recenzenci: mgr

Bardziej szczegółowo

Autor: Artur Lewandowski. Promotor: dr inż. Krzysztof Różanowski

Autor: Artur Lewandowski. Promotor: dr inż. Krzysztof Różanowski Autor: Artur Lewandowski Promotor: dr inż. Krzysztof Różanowski Przegląd oraz porównanie standardów bezpieczeństwa ISO 27001, COSO, COBIT, ITIL, ISO 20000 Przegląd normy ISO 27001 szczegółowy opis wraz

Bardziej szczegółowo

Proces konsultacji społecznych w kontekście projektowania zmian w strukturze przestrzeni powietrznej w FIR Warszawa. Warszawa, 23.05.2014 r.

Proces konsultacji społecznych w kontekście projektowania zmian w strukturze przestrzeni powietrznej w FIR Warszawa. Warszawa, 23.05.2014 r. Proces konsultacji społecznych w kontekście projektowania zmian w strukturze przestrzeni powietrznej w FIR Warszawa Warszawa, 23.05.2014 r. Zarządzanie polską przestrzenia powietrzną ASM1 Przestrzeń powietrzną

Bardziej szczegółowo

ZESZYTY NAUKOWE POLITECHNIKI ŚLĄSKIEJ 2011 WYMAGANIA NORMATYWNE ZWIAZANE Z ZAKŁADANIEM I CERTYFIKACJĄ LOTNISK CYWILNYCH W POLSCE

ZESZYTY NAUKOWE POLITECHNIKI ŚLĄSKIEJ 2011 WYMAGANIA NORMATYWNE ZWIAZANE Z ZAKŁADANIEM I CERTYFIKACJĄ LOTNISK CYWILNYCH W POLSCE ZESZYTY NAUKOWE POLITECHNIKI ŚLĄSKIEJ 2011 Seria: TRANSPORT z.70 Nr.kol.1835 Ewelina KUBAŚKA WYMAGANIA NORMATYWNE ZWIAZANE Z ZAKŁADANIEM I CERTYFIKACJĄ LOTNISK CYWILNYCH W POLSCE Streszczenie. Przystąpienie

Bardziej szczegółowo

PRZYKŁAD OCENY RYZYKA SYSTEMU PRZEŁADUNKU KONTENERÓW

PRZYKŁAD OCENY RYZYKA SYSTEMU PRZEŁADUNKU KONTENERÓW 1-2010 PROBLEMY EKSPLOATACJI 41 Mateusz ZAJĄC Politechnika Wrocławska David VALIS Wyższa Szkoła Obrony, Brno PRZYKŁAD OCENY RYZYKA SYSTEMU PRZEŁADUNKU KONTENERÓW Słowa kluczowe Analiza ryzyka, terminal

Bardziej szczegółowo

Efektywne inicjatywy klastrowe istotnym czynnikiem rozwoju gospodarczego regionu. Rokosowo, 24-25.02.2009.

Efektywne inicjatywy klastrowe istotnym czynnikiem rozwoju gospodarczego regionu. Rokosowo, 24-25.02.2009. Efektywne inicjatywy klastrowe istotnym czynnikiem rozwoju gospodarczego regionu Rokosowo, 24-25.02.2009. Politechnika Poznańska w liczbach dziewięć wydziałów prawie 20 tys. studentów 25 kierunków studiów

Bardziej szczegółowo

1) Maciej Lasek 2) Wiesław Jedynak 3) Agata Kaczyńska 4) Piotr Lipiec 5) Edward Łojek

1) Maciej Lasek 2) Wiesław Jedynak 3) Agata Kaczyńska 4) Piotr Lipiec 5) Edward Łojek Zespół powołany Zarządzeniem nr 28 Prezesa Rady Ministrów z dnia 9 kwietnia 2013 r. w składzie: 1) Maciej Lasek 2) Wiesław Jedynak 3) Agata Kaczyńska 4) Piotr Lipiec 5) Edward Łojek Zadania Zespołu analiza

Bardziej szczegółowo

Systemy zarządzania bezpieczeństwem informacji: co to jest, po co je budować i dlaczego w urzędach administracji publicznej

Systemy zarządzania bezpieczeństwem informacji: co to jest, po co je budować i dlaczego w urzędach administracji publicznej Systemy zarządzania bezpieczeństwem informacji: co to jest, po co je budować i dlaczego w urzędach administracji publicznej Wiesław Paluszyński Prezes zarządu TI Consulting Plan prezentacji Zdefiniujmy

Bardziej szczegółowo

z dnia... 2012 r. w sprawie warunków eksploatacji lotnisk

z dnia... 2012 r. w sprawie warunków eksploatacji lotnisk Projekt, 27 kwietnia 2012 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA TRANSPORTU, BUDOWNICTWA I GOSPODARKI MORSKIEJ 1) z dnia... 2012 r. w sprawie warunków eksploatacji lotnisk Na podstawie art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 3

Bardziej szczegółowo

Strategia identyfikacji, pomiaru, monitorowania i kontroli ryzyka w Domu Maklerskim Capital Partners SA

Strategia identyfikacji, pomiaru, monitorowania i kontroli ryzyka w Domu Maklerskim Capital Partners SA Strategia identyfikacji, pomiaru, monitorowania i kontroli ryzyka zatwierdzona przez Zarząd dnia 14 czerwca 2010 roku zmieniona przez Zarząd dnia 28 października 2010r. (Uchwała nr 3/X/2010) Tekst jednolity

Bardziej szczegółowo

ŻSZA SZKOŁA OFICERSKA SIŁ POWIETRZNYCH. REKTOR-KOMENDANT gen. bryg. pil. dr Jan RAJCHEL

ŻSZA SZKOŁA OFICERSKA SIŁ POWIETRZNYCH. REKTOR-KOMENDANT gen. bryg. pil. dr Jan RAJCHEL WY ŻSZA SZKOŁA OFICERSKA SIŁ POWIETRZNYCH WYŻSZA SZKOŁA OFICERSKA SIŁ REKTOR-KOMENDANT gen. bryg. pil. dr Jan RAJCHEL UKŁAD PREZENTACJI 1. OGÓLNA INFORMACJA O UCZELNI 2. KSZTAŁCENIE PERSONELU LOTNICZEGO

Bardziej szczegółowo

SESAR, Pegasus-21, Nowe technologie i standardy w dziedzinie systemów ATM dla Polski w kontekście Programu SESAR

SESAR, Pegasus-21, Nowe technologie i standardy w dziedzinie systemów ATM dla Polski w kontekście Programu SESAR SESAR, Pegasus-21, itec, Nowe technologie i standardy w dziedzinie systemów ATM dla Polski w kontekście Programu SESAR Piotr ZAWISZA, Dyrektor Biura Służb Technicznych PAŻP Aviation Congress, Warszawa,

Bardziej szczegółowo

SYSTEM ZARZĄDZANIA BEZPIECZEŃSTWEM POLSKICH OPERATORÓW KOLEJOWYCH INTEGRATED SAFETY MANAGEMENT SYSTEM OF POLISCH RAILWAY UNDERTAKING

SYSTEM ZARZĄDZANIA BEZPIECZEŃSTWEM POLSKICH OPERATORÓW KOLEJOWYCH INTEGRATED SAFETY MANAGEMENT SYSTEM OF POLISCH RAILWAY UNDERTAKING MAREK SITARZ, KATARZYNA CHRUZIK, RAFAŁ WACHNIK * SYSTEM ZARZĄDZANIA BEZPIECZEŃSTWEM POLSKICH OPERATORÓW KOLEJOWYCH INTEGRATED SAFETY MANAGEMENT SYSTEM OF POLISCH RAILWAY UNDERTAKING Streszczenie Abstract

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZANIE RYZYKIEM EKOLOGICZNYM JAKO NARZĘDZIE RÓWNOWAŻENIA ROZWOJU ORGANIZACJI

ZARZĄDZANIE RYZYKIEM EKOLOGICZNYM JAKO NARZĘDZIE RÓWNOWAŻENIA ROZWOJU ORGANIZACJI PRACE NAUKOWE UNIWERSYTETU EKONOMICZNEGO WE WROCŁAWIU RESEARCH PAPERS OF WROCŁAW UNIVERSITY OF ECONOMICS nr 377 2015 Zrównoważony rozwój organizacji odpowiedzialność środowiskowa ISSN 1899-3192 Agnieszka

Bardziej szczegółowo

RAPORT KOŃCOWY Z BADANIA INCYDENTU LOTNICZEGO

RAPORT KOŃCOWY Z BADANIA INCYDENTU LOTNICZEGO Warszawa, dnia 18 marca 2015 roku Nr ewidencyjny zdarzenia lotniczego 1336/14 RAPORT KOŃCOWY Z BADANIA INCYDENTU LOTNICZEGO 1. Data i czas lokalny zaistnienia incydentu: 9 sierpnia 2014 r. godz.14:50 LMT.

Bardziej szczegółowo

ZAŁĄCZNIK DO OPINII EASA NR 06/2012 ROZPORZĄDZENIE KOMISJI (UE)

ZAŁĄCZNIK DO OPINII EASA NR 06/2012 ROZPORZĄDZENIE KOMISJI (UE) KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, XXX [...](2012) XXX projekt ZAŁĄCZNIK DO OPINII EASA NR 06/2012 ROZPORZĄDZENIE KOMISJI (UE) nr.../.. z dn. XXX zmieniające rozporządzenie (UE) nr /. ustanawiające wymagania

Bardziej szczegółowo

OPIS MOŻLIWOŚCI I FUNKCJI URZĄDZENIA NAWIGACYJNEGO GARMIN GNS 430 WYKORZYSTUJĄCEGO TECHNIKĘ GPS

OPIS MOŻLIWOŚCI I FUNKCJI URZĄDZENIA NAWIGACYJNEGO GARMIN GNS 430 WYKORZYSTUJĄCEGO TECHNIKĘ GPS POLITECHNIKA RZESZOWSKA im. Ignacego Łukasiewicza Wydział Budowy Maszyn i Lotnictwa Katedra Awioniki i Sterowania OPIS MOŻLIWOŚCI I FUNKCJI URZĄDZENIA NAWIGACYJNEGO GARMIN GNS 430 WYKORZYSTUJĄCEGO TECHNIKĘ

Bardziej szczegółowo

z dnia 22 marca 2013 r.

z dnia 22 marca 2013 r. Europejska Agencja Bezpieczeństwa Lotniczego 22/03/2013 OPINIA NR 02/2013 EUROPEJSKIEJ AGENCJI BEZPIECZEŃSTWA LOTNICZEGO z dnia 22 marca 2013 r. do rozporządzenia Komisji zmieniającego rozporządzenie Komisji

Bardziej szczegółowo

DZIENNIK URZĘDOWY URZĘDU LOTNICTWA CYWILNEGO

DZIENNIK URZĘDOWY URZĘDU LOTNICTWA CYWILNEGO DZIENNIK URZĘDOWY URZĘDU LOTNICTWA CYWILNEGO Warszawa, dnia 9 czerwca 2015 r. Poz. 31 OGŁOSZENIE Nr 11 PREZESA URZĘDU LOTNICTWA CYWILNEGO z dnia 9 czerwca 2015 r. w sprawie opłat lotniskowych na lotnisku

Bardziej szczegółowo

Ocena zagrożenia na sieci dróg na podstawie doświadczeń programu EuroRAP. Marcin Budzyński, Karol Romanowski Politechnika Gdańska

Ocena zagrożenia na sieci dróg na podstawie doświadczeń programu EuroRAP. Marcin Budzyński, Karol Romanowski Politechnika Gdańska Ocena zagrożenia na sieci dróg na podstawie doświadczeń programu EuroRAP Zagrożenie e w ruchu u drogowym to: źródło zdarzenia niepożądanego (konflikt drogowy) lub niebezpiecznego (kolizja lub wypadek drogowy

Bardziej szczegółowo

Matryca efektów kształcenia dla programu studiów podyplomowych ZARZĄDZANIE I SYSTEMY ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ

Matryca efektów kształcenia dla programu studiów podyplomowych ZARZĄDZANIE I SYSTEMY ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ Podstawy firmą Marketingowe aspekty jakością Podstawy prawa gospodarczego w SZJ Zarządzanie Jakością (TQM) Zarządzanie logistyczne w SZJ Wymagania norm ISO serii 9000 Dokumentacja w SZJ Metody i Techniki

Bardziej szczegółowo

Ryzyko w działalności przedsiębiorstw przemysłowych. Grażyna Wieteska Uniwersytet Łódzki Katedra Zarządzania Jakością

Ryzyko w działalności przedsiębiorstw przemysłowych. Grażyna Wieteska Uniwersytet Łódzki Katedra Zarządzania Jakością Ryzyko w działalności przedsiębiorstw przemysłowych Grażyna Wieteska Uniwersytet Łódzki Katedra Zarządzania Jakością Plan Prezentacji Cel artykułu Dlaczego działalność przemysłowa wiąże się z ryzykiem?

Bardziej szczegółowo

Przy praktycznym wdrażaniu systemu HACCP, zgodnie

Przy praktycznym wdrażaniu systemu HACCP, zgodnie TECHNIKA TECHNOLOGIA Bezpieczeństwo żywności sierpień 2013 tom 67 Krzysztof Przystupa Wybór punktów krytycznych w systemie HA 42 ARTYKUŁ NAUKOWY SŁOWA KLUCZOWE: HA, analiza zagrożeń, krytyczne punkty kontroli,

Bardziej szczegółowo

System kształcenia i szkolenia pilotów cywilnych i wojskowych w Polsce

System kształcenia i szkolenia pilotów cywilnych i wojskowych w Polsce System kształcenia i szkolenia pilotów cywilnych i wojskowych w Polsce Bezpieczeństwo i praca Opracował: Waldemar Królikowski (walkro@o2.pl) 1 System Kształcenie lotnicze Szkolenie zawodowe pilotów Standaryzacja

Bardziej szczegółowo

ANALIZA SYSTEMOWA TYPOWE ZADANIA ANALIZY SYSTEMOWEJ:

ANALIZA SYSTEMOWA TYPOWE ZADANIA ANALIZY SYSTEMOWEJ: ANALIZA SYSTEMOWA ANALIZA SYSTEMOWA: zbiór metod i technik analitycznych, ocenowych i decyzyjnych, służących racjonalnemu rozwiązywaniu systemowych sytuacji decyzyjnych, badanie wspomagające działania

Bardziej szczegółowo

KARTA PRZEDMIOTU. 1) Nazwa przedmiotu: INŻYNIERIA SYSTEMÓW I ANALIZA SYSTEMOWA. 2) Kod przedmiotu: ROZ-L3-20

KARTA PRZEDMIOTU. 1) Nazwa przedmiotu: INŻYNIERIA SYSTEMÓW I ANALIZA SYSTEMOWA. 2) Kod przedmiotu: ROZ-L3-20 Z1-PU7 WYDANIE N2 Strona: 1 z 5 (pieczęć wydziału) KARTA PRZEDMIOTU 1) Nazwa przedmiotu: INŻYNIERIA SYSTEMÓW I ANALIZA SYSTEMOWA 3) Karta przedmiotu ważna od roku akademickiego: 2014/2015 2) Kod przedmiotu:

Bardziej szczegółowo

Katedra Zaopatrzenia w Wodę i Odprowadzania Ścieków. WYKAZ DOROBKU NAUKOWEGO w roku 2009

Katedra Zaopatrzenia w Wodę i Odprowadzania Ścieków. WYKAZ DOROBKU NAUKOWEGO w roku 2009 Katedra Zaopatrzenia w Wodę i Odprowadzania Ścieków Rzeszów, 16.10.2013 WYKAZ DOROBKU NAUKOWEGO w roku 2009 1. Tchórzewska-Cieślak B., Boryczko K.: Analiza eksploatacji sieci wodociągowej miasta Mielca

Bardziej szczegółowo

Strategia utrzymania technicznego jako element budowania wartości Grupy Azoty SA

Strategia utrzymania technicznego jako element budowania wartości Grupy Azoty SA ZESZYTY NAUKOWE UNIWERSYTETU SZCZECIŃSKIEGO nr 854 Finanse, Rynki Finansowe, Ubezpieczenia nr 73 (2015) s. 477 482 Strategia utrzymania technicznego jako element budowania wartości Grupy Azoty SA Artur

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 28 marca 2012 r. Poz. 25

Warszawa, dnia 28 marca 2012 r. Poz. 25 Warszawa, dnia 28 marca 2012 r. OBWIESZCZENIE NR 4 PREZESA URZĘDU LOTNICTWA CYWILNEGO z dnia 19 marca 2012 r. w sprawie ogłoszenia tekstu Załącznika 6, cz. II do Konwencji o międzynarodowym lotnictwie

Bardziej szczegółowo

Tematy prac dyplomowych w Katedrze Awioniki i Sterowania. Studia: I stopnia (inżynierskie)

Tematy prac dyplomowych w Katedrze Awioniki i Sterowania. Studia: I stopnia (inżynierskie) Tematy prac dyplomowych w Katedrze Awioniki i Sterowania Studia I stopnia (inżynierskie) Temat: Skalowanie czujników prędkości kątowej i orientacji przestrzennej 1. Analiza właściwości czujników i układów

Bardziej szczegółowo

ZESTAWIENIE PRZEPISÓW KRAJOWYCH ORAZ MIĘDZYNARODOWYCH POROZUMIEŃ I KONWENCJI SUMMARY OF NATIONAL REGULATIONS AND INTERNATIONAL AGREEMENTS/CONVENTIONS

ZESTAWIENIE PRZEPISÓW KRAJOWYCH ORAZ MIĘDZYNARODOWYCH POROZUMIEŃ I KONWENCJI SUMMARY OF NATIONAL REGULATIONS AND INTERNATIONAL AGREEMENTS/CONVENTIONS AIP POLSKA GEN 1.6-1 GEN 1.6 ZESTAWIENIE PRZEPISÓW KRAJOWYCH ORAZ MIĘDZYNARODOWYCH POROZUMIEŃ I KONWENCJI SUMMARY OF NATIONAL REGULATIONS AND INTERNATIONAL AGREEMENTS/CONVENTIONS 1. PRZEPISY KRAJOWE 1.

Bardziej szczegółowo

Metodyka zarządzania ryzykiem w obszarze bezpieczeństwa informacji

Metodyka zarządzania ryzykiem w obszarze bezpieczeństwa informacji 2012 Metodyka zarządzania ryzykiem w obszarze bezpieczeństwa informacji Niniejszy przewodnik dostarcza praktycznych informacji związanych z wdrożeniem metodyki zarządzania ryzykiem w obszarze bezpieczeństwa

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie Kapitałem

Zarządzanie Kapitałem Zarządzanie kapitałem kluczem do sukcesu W trakcie prac nad tworzeniem profesjonalnego systemu transakcyjnego niezbędne jest, aby uwzględnić w nim odpowiedni model zarządzania kapitałem (ang. money management).

Bardziej szczegółowo

Świadectwo kwalifikacji pilota statku powietrznego o maksymalnej masie startowej

Świadectwo kwalifikacji pilota statku powietrznego o maksymalnej masie startowej Załącznik nr 4 do rozporządzenia Załącznik do uwag AP z dnia 31.10.2012 r. Formatted: Right Świadectwo kwalifikacji pilota statku powietrznego o maksymalnej masie startowej (MTOM) do 495 kg (UACP) 1.1

Bardziej szczegółowo

DZIENNIK URZĘDOWY URZĘDU LOTNICTWA CYWILNEGO

DZIENNIK URZĘDOWY URZĘDU LOTNICTWA CYWILNEGO DZIENNIK URZĘDOWY URZĘDU LOTNICTWA CYWILNEGO Warszawa, dnia 4 lutego 2013 r. Poz. 24 OGŁOSZENIE NR 1 PREZESA URZĘDU LOTNICTWA CYWILNEGO z dnia 31 stycznia 2013 r. w sprawie sprawozdania z działalności

Bardziej szczegółowo

ŹRÓDŁA. Konwencja paryska w sprawie uregulowania żeglugi powietrznej (1919) Konwencja chicagowska o międzynarodowej żegludze powietrznej (1949)

ŹRÓDŁA. Konwencja paryska w sprawie uregulowania żeglugi powietrznej (1919) Konwencja chicagowska o międzynarodowej żegludze powietrznej (1949) PRAWO LOTNICZE ŹRÓDŁA Konwencja paryska w sprawie uregulowania żeglugi powietrznej (1919) Konwencja chicagowska o międzynarodowej żegludze powietrznej (1949) Porozumienie w sprawie wykonywania międzynarodowych

Bardziej szczegółowo

Badanie zdarzeń lotniczych Wykorzystanie teorii systemowych

Badanie zdarzeń lotniczych Wykorzystanie teorii systemowych System zarządzania bezpieczeństwem (SMS) w organizacjach lotnictwa cywilnego Warszawa Uczelnia Łazarskiego 18.03.2014 Badanie zdarzeń lotniczych Wykorzystanie teorii systemowych Płk w st. spocz. dr pil.

Bardziej szczegółowo

Zastosowanie symulacji Monte Carlo do zarządzania ryzykiem przedsięwzięcia z wykorzystaniem metod sieciowych PERT i CPM

Zastosowanie symulacji Monte Carlo do zarządzania ryzykiem przedsięwzięcia z wykorzystaniem metod sieciowych PERT i CPM SZKOŁA GŁÓWNA HANDLOWA w Warszawie STUDIUM MAGISTERSKIE Kierunek: Metody ilościowe w ekonomii i systemy informacyjne Karol Walędzik Nr albumu: 26353 Zastosowanie symulacji Monte Carlo do zarządzania ryzykiem

Bardziej szczegółowo

STRATEGIA INWESTYCYJNA PAśP W ROZWÓJ SYSTEMÓW NAWIGACYJNYCH W PORTACH REGIONALNYCH

STRATEGIA INWESTYCYJNA PAśP W ROZWÓJ SYSTEMÓW NAWIGACYJNYCH W PORTACH REGIONALNYCH STRATEGIA INWESTYCYJNA PAśP W ROZWÓJ SYSTEMÓW NAWIGACYJNYCH W PORTACH REGIONALNYCH Konferencja Aktywność samorządów kluczem do rozwoju regionalnych portów lotniczych w Polsce Warszawa, 27-28 październik

Bardziej szczegółowo