SAFETY CASE AS A NECESSARY ASPECT OF THE AVIATION IMPLEMENTATION OF THE GNSS SAFETY CASE JAKO NIEZBĘDNY ASPEKT LOTNICZEJ IMPLEMENTACJI SYSTEMU GNSS

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "SAFETY CASE AS A NECESSARY ASPECT OF THE AVIATION IMPLEMENTATION OF THE GNSS SAFETY CASE JAKO NIEZBĘDNY ASPEKT LOTNICZEJ IMPLEMENTACJI SYSTEMU GNSS"

Transkrypt

1 DOI /jok Journal of KONBiN 1(29)2014 ISSN SAFETY CASE AS A NECESSARY ASPECT OF THE AVIATION IMPLEMENTATION OF THE GNSS SAFETY CASE JAKO NIEZBĘDNY ASPEKT LOTNICZEJ IMPLEMENTACJI SYSTEMU GNSS Andrzej Fellner, Radosław Fellner, Henryk Jafernik Politechnika Śląska, Wydział Transportu Abstract: The article describes analysis of the risk for the implementation of precise approach procedures (Localizer Performance and Vertical Guidance - LPV) with GNSS sensor at airports in Warsaw and Katowice. There were used some techniques of the identification of threats (including controlled flight into terrain, landing accident, mid-air collision, missed approach, safe landing) and evaluations methods based on: Event Tree Analysis, probability of the risk, safety risk evaluation matrix and Functional Hazard Assesment. Also safety goals were determined. Research led to determine probabilities of appearing of threats, as well as allow compare them with regard to the ILS. As a result of conducting the Preliminary System Safety Assessment (PSSA), there were defined requirements essential to reach the required level of the safety. Research led to determine probabilities of appearing of threats and safety goals, as well as compare them with regard to the ILS requirements. Keywords: GNSS, safety case, aviation safety, ETA, LPV Streszczenie: Artykuł przedstawia analizę ryzyka na potrzeby wdrożenia procedur podejścia precyzyjnego (Localizer Performance and Vertical Guidance - LPV) z użyciem sensora GNSS dla lotnisk w Warszawie i Katowicach. Szczegóły zostały zawarte w opracowywanym w ramach międzynarodowego projektu SHERPA. Do analizy wykorzystano techniki identyfikacji zagrożeń (zderzenie z powierzchnią ziemi w locie sterowanym - CFIT, wypadek podczas lądowania - LA, kolizja w powietrzu - MAC, procedura po nieudanym podejściu - MA, bezpieczne lądowanie) i oceny ich następstw oparte o metody analiz: Event Tree Analysis, zestawienie prawdopodobieństwa ryzyka bezpieczeństwa, macierz oceny ryzyka bezpieczeństwa oraz Functional Hazard Assesment. Następnie określono cele bezpieczeństwa. Przeprowadzone badania pozwoliły na wyznaczenie prawdopodobieństw występowania zagrożeń i celów bezpieczeństwa, a także porównanie ich względem wymagań systemu ILS. Słowa kluczowe: GNSS, safety case, lotnisko, ETA, LPV 23

2 Safety case as a necessary aspect of the aviation implementation of the GNSS Safety case jako niezbędny aspekt lotniczej implementacji systemu GNSS 1. Wstęp Analiza ryzyka jest kluczowym aspektem implementacji technik i technologii nawigacyjnych oraz naziemnych urządzeń lotniczych. Istotne przy tym jest zachowanie wysokiego poziomu niezawodności urządzeń oraz poprawna identyfikacja zagrożeń i podniesienie poziomu bezpieczeństwa operacji lotniczych. W niniejszej pracy przedstawiono analizę ryzyka na potrzeby wdrożenia procedur podejścia precyzyjnego (LPV - Localizer Performance and Vertical Guidance) z użyciem sensora GNSS dla lotnisk w Warszawie i Katowicach. Zakłada się, że procedury podniosą poziom bezpieczeństwa operacji w FIR Warszawa. 2. Niezawodność w lotnictwie W lotnictwie niezawodność definiuje się jako zdolność do spełniania ustalonych kryteriów, umożliwiających dokonywanie operacji i zadań lotniczych (operacji i misji) w określonym czasie i warunkach [2]. Wiąże się to z koniecznością podejmowania działań diagnostycznych, profilaktycznych, konserwacyjnych, a do pewnego stopnia także prognostycznych, zarówno w odniesieniu do statków powietrznych, jaki i infrastruktury lotniskowej czy systemów nawigacyjnych. Zatem niezawodność to zdolność do realizowania zadań wykluczająca istnienie zdarzeń uniemożliwiających spełnianie wyznaczonych funkcji. Wyróżnia się przy tym: stan zdatny - w przypadku pełnej możliwości realizowania wytycznych; stan niezdatny - gdy realizacja operacji jest niemożliwa, może zostać wstrzymana lub może skutkować wypadkiem czy też stratami. Na powyższe stany wpływa szereg czynników począwszy od załogi i obsługi (czynnik ludzki), warunków atmosferycznych, obiektów technicznych (maszyn, urządzeń), na procedurach skończywszy. Kombinacja i zmiany w ich obrębie mogą prowadzić do wystąpienia stanu niezdatności. Można zatem mówić o ryzyku (możliwości, prawdopodobieństwie) zaistnienia negatywnych zdarzeń. Warto odnotować, że Międzynarodowa Organizacja Lotnictwa Cywilnego definiuje ryzyko bezpieczeństwa jako prawdopodobieństwo i dotkliwość konsekwencji wystąpienia zagrożenia, biorąc jako punkt odniesienia najgorszą, dającą się przewidzieć sytuację [4]. Negatywne, niepożądane zdarzenia mogą doprowadzić do strat i wtedy prawdopodobieństwo ich wystąpienia będzie nazywane zagrożeniem. 3. Wybrane aspekty analizy ryzyka Odpowiednia identyfikacja zagrożeń i analiza ryzyka są elementami systemu zarządzania bezpieczeństwem w lotnictwie, rozumianym jako zespół przedsięwzięć i przepisów mających na celu utrzymanie na akceptowanym poziomie lub zredukowanie ryzyka wyrządzenia szkody, wystąpienia usterki lub pojawienia się błędu. Poprawnej identyfikacji zagrożeń i oceny ich następstw służą szczegółowo zdefiniowane metody analizy, takie m.in. jak [1,3]: 24

3 Andrzej Fellner, Radosław Fellner, Henryk Jafernik FMEA (Failure Mode and Effects Analysis) - w której obiekt analizy rozkłada się na części składowe i określa ich potencjalne przyczyny zawodności, oraz ustala związki przyczynowo-skutkowe między nimi; FTA (Fault Tree Analysis) - w której początkowo ustala się końcowe zdarzenie krytyczne (skutek), a następnie zdarzenia które mogły do niego doprowadzić; ETA (Event Tree Analysis) - w której najpierw określa się zdarzenia które mogą doprowadzić do zaistnienia zagrożenia; Zestawienie prawdopodobieństwa ryzyka bezpieczeństwa - przedstawia ocenę ryzyka niebezpiecznego wydarzenia lub okoliczności w terminach możliwości wystąpienia (Tabela 1) [3]; Macierz oceny ryzyka bezpieczeństwa - zestawiająca prawdopodobieństwo wystąpienia ryzyka bezpieczeństwa z dotkliwością zdarzeń (Tabela 2) [3]. Tabela 1. Tabela klasyfikacji ryzyka bezpieczeństwa. Znaczenie Wartość Częste Prawdopodobnie wystąpi często 5 Sporadyczne Prawdopodobnie wystąpi sporadycznie 4 Niewielkie Prawdopodobnie nie wystąpi, ale jest to możliwe (występowało rzadko) 3 Nieprawdopodobne Bardzo małe prawdopodobieństwo, że wystąpi (nie znany jest przypadek by wystąpiło ) 2 Skrajnie Prawie niewyobrażalne, że nieprawdopodobne kiedykolwiek może wystąpić 1 Tabela 2. Macierz oceny ryzyka bezpieczeństwa. Dotkliwość ryzyka Prawdopodobieństwo ryzyka Katastrofalna A Niebezpieczna B Poważna C Niewielka D Nieistotna E Częste 5 5A 5B 5C 5D 5E Sporadyczne 4 4A 4B 4C 4D 4E Niewielkie 3 3A 3B 3C 3D 3E Nieprawdopodobne 2 2A 2B 2C 2D 2E Skrajnie nieprawdopodobne 1 1A 1B 1C 1D 1E Wybór odpowiedniej metody zależy od dostępnych danych ilościowych i jakościowych, jak również od złożoności czynników zagrażających bezpieczeństwu. 25

4 Safety case as a necessary aspect of the aviation implementation of the GNSS Safety case jako niezbędny aspekt lotniczej implementacji systemu GNSS 4. Wybrane aspekty Safety Case podczas wykonywania podejść do lądowania według systemów satelitarnych GNSS Analizie bezpieczeństwa poddano MPL Katowice w Pyrzowicach oraz MPL Warszawa, gdzie wykonywano podejścia do lądowania, w oparciu o certyfikowane odbiorniki GNSS, korzystające z sygnałów satelitarnych szczególnie EGNOS. Szczegóły zostały zawarte w opracowywanym w ramach międzynarodowego projektu SHERPA dokumencie Polish National Scenario Report. Zasadne jest podanie, ze wdrożenie procedur SBAS LPV stanowi kolejny poziom badawczy po uruchomieniu procedur RNAV GNSS zgodnie z dokumentem PANSA Navigation Strategy Plan and PANSA Airspace Strategy Plan. Stąd też, ze względów metodologicznych, podczas prowadzenia badań przyjęto kilka następujących etapów: 1) Pierwszy - identyfikacja zagrożeń, związanych z wykorzystaniem procedur SBAS LPV, które są szczegółowo przedstawione przez EUROCONTROL w Final Functional Hazard Assessment of LPV approaches in the ECAC Area. Na tej podstawie opracowany został opis zidentyfikowanych zagrożeń (Tabela 3); Tabela 3. Spis zidentyfikowanych zagrożeń. Lp. Opis zagrożenia Dodatkowe informacje H3 H4 Przechwycenie GS od spodu. Fly low while intercepting the final approach path (vertical profile) Przechwycenie GS z góry. Attempt to intercept the final approach path from above (vertical profile) Próba przechwycenia drogi podejścia do lądowania z góry (pionowy profil) H6 Brak możliwości utrzymania końcowej ścieżki schodzenia. Failure to follow the correct final approach path H7 Zniżanie poniżej DA bez widoczności terenu Descending below DA without visual H8 Nieprawidłowe wykonanie procedury MA Failure to execute correct Missed Approach Statek powietrzny jest w nieprawidłowej pozycji zbliżając się do FAWP (niżej niż minima procedury) Warunki prowadzące do tego zagrożenia, to albo brak bocznego przechwycenia końcowej ścieżki schodzenia (sekwencja będąca wynikiem H2), albo statek powietrzny znajduje się na zbyt dużej wysokości przed FAWP. W obu wypadkach załoga samolotu nie zdoła przechwycić ścieżki schodzenia i, zamiast rozpoczęcia MA, decyduje się na przechwycenie drogi podejścia do lądowania z góry, z naruszeniem normalnej procedury. Statek powietrzny znajduje się w nieprawidłowej pozycji na końcowej ścieżce schodzenia Statek powietrzny zniża się poniżej DA podczas, gdy nie ma kontaktu wzrokowego z terenem (nieprawidłowa procedura, nieprawidłowe QNH lub nieprawidłowe DA. Niepowodzenie w utrzymywaniu wymaganego profilu lotu podczas wykonywania procedury po nieudanym podejściu; 26

5 Andrzej Fellner, Radosław Fellner, Henryk Jafernik 2) Drugi - analiza następstw zagrożeń (skutki operacyjne), związanych z wykorzystaniem procedur SBAS LPV, również szczegółowo przedstawiona przez EUROCONTROL w Final Functional Hazard Assessment of LPV approaches in the ECAC Area (Tabela 4). Rozważono istniejące ograniczenia ryzyka a następnie podsumowano wyniki analizy drzew zdarzeń (Tabela 5); Tabela 4. Analiza następstw zagrożeń. Lp. Następstwa zagrożeń Waga następstwa zagrożenia C1 Zderzenie z powierzchnią ziemi w locie sterowanym (CFIT) Wypadek (waga skutku 1) C2 Wypadek podczas lądowania (LA) Wypadek (waga skutku 1) C3 Kolizja w powietrzu (MAC) Wypadek (waga skutku 1) C4 Procedura po nieudanym podejściu (MA) Incydent (waga skutku 4) C5 Bezpieczne lądowanie Bez wpływu Tabela 5. Wnioski z analizy drzew zdarzeń. Lp. Wnioski Skutki Częstość Nie zidentyfikowano dodatkowych barier H3 w stosunku do FHA przeprowadzonego Warszawa CFIT przez EUROCONTROL. W analizie nie Katowice uwzględniono Safety Nets. H4 Nie zidentyfikowano dodatkowych barier w stosunku do FHA przeprowadzonego przez EUROCONTROL. W analizie nie uwzględniono Safety Nets. Wypadek podczas lądowania Warszawa Katowice H6 Nie zidentyfikowano dodatkowych barier w stosunku do FHA przeprowadzonego przez EUROCONTROL. W analizie nie uwzględniono Safety Nets. CFIT Warszawa Katowice H7 H8 Nie zidentyfikowano dodatkowych barier w stosunku do FHA przeprowadzonego przez EUROCONTROL. W analizie nie uwzględniono Safety Nets. Nie zidentyfikowano dodatkowych barier w stosunku do FHA przeprowadzonego przez EUROCONTROL. W analizie nie uwzględniono Safety Nets. CFIT Wypadek podczas lądowania CFIT Kolizja w powietrzu Warszawa Katowice Warszawa Katowice Warszawa Katowice Warszawa Katowice

6 Safety case as a necessary aspect of the aviation implementation of the GNSS Safety case jako niezbędny aspekt lotniczej implementacji systemu GNSS 3) Trzeci określono cele bezpieczeństwa, poprzez przyjęcie TLS (Target Level of Safety) i podzielono je według wzoru: gdzie: SO - cel bezpieczeństwa dla poszczególnych zagrożeń (Hx); Q - prawdopodobieństwo wystąpienia wypadku spowodowane zagrożeniem; C - waga poszczególnych zagrożeń prowadzących do wypadku. TLS został obliczony i przedstawiony wraz z uzasadnieniem dla poszczególnych następstw zagrożeń oraz podsumowany w Tabeli 6 (TLS dla następstw zagrożeń związanych z LPV). Również podczas analizowania przyjęto równy udział poszczególnych następstw zagrożeń w TLS, aby uzyskać dodatkowy bufor dla zagrożeń, gdzie prawdopodobieństwo wystąpienia następstwa jest mniejsze ze względu na np. fazę lotu. Stąd też pojawiły się propozycje celów bezpieczeństwa dla: CFIT (Tabela 7), wypadku podczas lądowania (LA) (Tabela 8), kolizji w powietrzu (MAC) (Tabela 9). Następnie sporządzono drzewa ryzyka określające cele bezpieczeństwa: CFIT, LA, MAC. Na podstawie powyższych drzew obliczono i przyjęto cele bezpieczeństwa dla poszczególnych zagrożeń (Tabela 10). Tabela 6. TLS dla następstw zagrożeń związanych z LPV. Rodzaj następstw LPV TLS CFIT 1 x 10-8 Wypadek podczas lądowania 2 x 10-7 Kolizja w powietrzu 1 x Tabela 7. Propozycje celów bezpieczeństwa dla CFIT. H3 1.6e-8 20% H4 Nie dotyczy. Zagrożenie nie prowadzi do CFIT H6 1.6e-8 20% H7 1.6e-8 20% H8 1.6e-8 20% Margines bezpieczeństwa 2e-9 20% 28

7 Andrzej Fellner, Radosław Fellner, Henryk Jafernik Tabela 8. Propozycje celów bezpieczeństwa dla wypadku podczas lądowania. Udział Zagrożenie Propozycja celu bezpieczeństwa w LA TLS H3 Nie dotyczy. Zagrożenie nie prowadzi do LA - H4 2.67e-4 33% H6 Nie dotyczy. Zagrożenie nie prowadzi do LA - H % H8 Nie dotyczy. Zagrożenie nie prowadzi do LA - Margines bezpieczeństwa 5.67e-8 33% Tabela 9. Propozycje celów bezpieczeństwa dla kolizji w powietrzu. Zagrożenie Propozycja celu bezpieczeństwa Udział w MAC TLS H3 Nie dotyczy. Zagrożenie nie prowadzi do MAC - H4 Nie dotyczy. Zagrożenie nie prowadzi do MAC - H6 Nie dotyczy. Zagrożenie nie prowadzi do MAC - H7 Nie dotyczy. Zagrożenie nie prowadzi do MAC - H8 2e-7 50% Margines bezpieczeństwa 5e-11 50% Tabela 10. Cele bezpieczeństwa dla poszczególnych zagrożeń. Lp. Opis Następstwa H3 H4 H6 H7 H8 Przechwycenie GS od spodu Przechwycenie GS z góry Brak możliwości utrzymania końcowej ścieżki schodzenia Zniżanie poniżej DA bez widoczności terenu Nieprawidłowe wykonanie procedury MA Procedura MA jeśli wykryte Bezpieczne lądowanie w przypadku niewykrycia i zadziałania barier CFIT w przypadku niewykrycia i niezadziałania barier Procedura MA lub bezpieczne lądowanie w przypadku skutecznego zadziałania barier CFIT w przypadku niezadziałania barier Procedura MA lub bezpieczne lądowanie jeśli wykryte lub w przypadku skutecznego zadziałania barier CFIT w przypadku niewykrycia i niezadziałania barier MA jeśli wykryte Bezpieczne lądowanie w przypadku skutecznego zadziałania barier Wypadek podczas lądowania jeśli odchylenie nie jest w stronę przeszkody i pozostałe bariery nie zadziałają CFIT jeśli niewykryte oraz odchylenie jest w stronę przeszkody. Bez większego wpływu na bezpieczeństwa jeśli wykryte i skorygowane prowadzi do MA lub bezpiecznego lądowania. CFIT w przypadku niezadziałania wszystkich barier, gdy odchylenie jest w stronę przeszkody. MAC w przypadku niezadziałania wszystkich barier, gdy odchylenie jest w stronę innego a/c. Cel bezpieczeństwa 1.6e e-8 1,6e-8 2e-7 29

8 Safety case as a necessary aspect of the aviation implementation of the GNSS Safety case jako niezbędny aspekt lotniczej implementacji systemu GNSS 4) Czwarty - analiza jakościowa i ilościowa (FTA) opracowanie drzew usterek, określających prawdopodobieństwo występowania zagrożeń na podstawie przyjętych prawdopodobieństw występowania przyczyn (analiza FTA) dla poszczególnych zagrożeń. Stanowiło to część wstępnej systemowej oceny bezpieczeństwa. Zasadne było dokonanie analizy zarówno ilościowej jak i jakościowej, z uwagi na występowanie podobieństwa do funkcjonujących procedur systemu przyrządowego lądowania - ILS, które są certyfikowane, akceptowalnie bezpieczne. W oparciu o wytyczne EUROCONTROL, założono, że dla zagrożeń: H3 i H4 - ryzyko jest takie jak dla ILS, H6 - określono dodatkowe wymagania bezpieczeństwa w celu ograniczenia ryzyka (Tabela 11). Tabela 11. Analiza celów bezpieczeństwa a system ILS Zagrożenie H3 H4 Cel bezpieczeństwa Eurocontrol patrz. Pkt 4.1 PSSA LPV) Eurocontrol patrz. Pkt 4.2 PSSA LPV) Osiągnięte prawdopodobieństwo wystąpienia zdarzenia EUROCONTROL) EUROCONTROL) Osiągnięcie celu Tak Tak H6 1.6e e-6 Nie H7 Eurocontrol patrz pkt. 4.4 PSSA LPV) H8 2e-7 EUROCONTROL) EUROCONTROL) Tak Tak 30

9 Andrzej Fellner, Radosław Fellner, Henryk Jafernik 5. Podsumowanie W wyniku przeprowadzenia wstępnej systemowej oceny bezpieczeństwa (PSSA), określone zostały wymagania bezpieczeństwa niezbędne do osiągnięcia wymaganego poziomu bezpieczeństwa. Wymagania zostały przedstawione w odpowiednich tabelach. Podkreślić należy, że wymagania ilościowe zostały zdeterminowane przy pomocy drzew FTA. Natomiast podczas przeprowadzania obliczeń nie uwzględniono Safety Nets. Spowodowane to było brakiem danych dotyczących funkcjonowania Safety Nets w nowym systemie. 4. Literatura [1] EASA: GUIDANCE ON HAZARDS IDENTIFICATION, Safety Management System and Safety Culture Working Group (SMS WG), March [2] Lewitowicz J., Kustroń K.: Podstawy eksploatacji statków powietrznych własności i właściwości eksploatacyjne statku powietrznego, Tom II, Wydawnictwo Instytutu Technicznego Wojsk Lotniczych, Warszawa 2003, s [3] ICAO: Podręcznik Zarządzania Bezpieczeństwem, Urząd Lotnictwa Cywilnego, Doc 9859, wydanie drugie, Warszawa 2009, s [4] Art. 68. Ustawy Prawo Lotnicze, Dz.U.z 2012 poz z późn. zm. [5] ESARR 1 - Safety Oversight in ATM, second edition, December [6] ESARR 2 - Reporting and Assessment of Safety Occurrences in ATM, third edition, December [7] ESARR 3 - Use of Safety Management Systems by ATM Service Providers, July [8] ESARR 4 - Risk Assessment and Mitigation in ATM, April [9] Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady WE Nr 216/2008 w zakresie lotnisk i zarządzania ruchem lotniczym z dnia 20 lutego 2008, WE Nr 1315/2007 dotyczy nadzoru bezpieczeństwa w zarządzaniu ruchem lotniczym oraz WE Nr 691/2010 w sprawie skuteczności działania systemów nawigacyjnych. 31

10 Safety case as a necessary aspect of the aviation implementation of the GNSS Safety case jako niezbędny aspekt lotniczej implementacji systemu GNSS Dr hab. inż. nawig. Andrzej Fellner - profesor nadzwyczajny Politechniki Śląskiej, dyrektor Centrum Kształcenia Kadr Lotnictwa Cywilnego Europy Środkowo-Wschodniej Politechniki Śląskie. Konsultant ds. technologii satelitarnych, autor i współautor ponad 360 artykułów i prac naukowych opublikowanych w kraju i za granicą. Koordynator międzynarodowych projektów naukowo-badawczych z ramienia Polskiej Agencji Żeglugi Powietrznej. Dr inż. pil. Henryk Jafernik - docent Politechniki Śląskiej, adiunkt w Katedrze Nawigacji Lotniczej Wyższej Szkoly Oficerskiej Sił Powietrznych. Współautor trzech podręczników oraz ponad 70 artykułów i prac naukowych opublikowanych w kraju i za granicą. Uczestnik projektów badawczych z dziedziny nawigacji satelitarnej. Mgr Radosław Fellner - pracownik Politechniki Śląskiej. Uczestnik stażu w Parlamencie Europejskim. Autor kilkunastu artykułów oraz prac naukowych z zakresu implementacji technologii satelitarnych w lotnictwie oraz prawa lotniczego Unii Europejskiej. 32

System zarządzania bezpieczeństwem SMS

System zarządzania bezpieczeństwem SMS System zarządzania bezpieczeństwem SMS Poziom globalny (ogólnoświatowy) ICAO Poziom regionalny (europejski) Parlament Europejski i Rada Europy oraz Rozporządzenia Komisji Europejskiej i EUROCONTROL Poziom

Bardziej szczegółowo

Spotkanie inaugurujące projekt Direct AiR Transport (DART), 18 kwietnia 2016 Instytut Lotnictwa Warszawia. Eurocontrol - NATMC - 11/11/03-1

Spotkanie inaugurujące projekt Direct AiR Transport (DART), 18 kwietnia 2016 Instytut Lotnictwa Warszawia. Eurocontrol - NATMC - 11/11/03-1 Spotkanie inaugurujące projekt Direct AiR Transport (DART), 18 kwietnia 2016 Instytut Lotnictwa Warszawia Eurocontrol - NATMC - 11/11/03-1 DOŚWIADCZENIE Eurocontrol - NATMC - 11/11/03-2 POLITECHNIKA ŚLĄSKA

Bardziej szczegółowo

NAWIGACJA GNSS MAPY PROCEDUR RNAV GNSS. Warszawa, 2015 r.

NAWIGACJA GNSS MAPY PROCEDUR RNAV GNSS. Warszawa, 2015 r. NAWIGACJA GNSS MAPY PROCEDUR RNAV GNSS Warszawa, 2015 r. PROCEDURY RNAV GNSS Procedury podejścia RNAV GNSS do minimów LNAV dla większości lotnisk kontrolowanych zostały wdrożone operacyjnie zgodnie z cyklem

Bardziej szczegółowo

OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA

OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA Załącznik nr 1 do SIWZ OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA Przedmiotem zamówienia jest usługa polegająca na wykonywaniu okresowej kontroli z powietrza lotniczych urządzeń naziemnych NAV i VAN funkcjonujących na

Bardziej szczegółowo

w ramach eksperymentalnych podejść RNAV EGNOS/GNSS

w ramach eksperymentalnych podejść RNAV EGNOS/GNSS Lotnicza walidacja procedur LPV w ramach eksperymentalnych podejść RNAV EGNOS/GNSS Andrzej Fellner Henryk Jafernik Paweł Trómiński Konferencja Komisji Geodezji Satelitarnej Komitetu Badao Kosmicznych i

Bardziej szczegółowo

NAWIGACJA GNSS PROCEDURY. Warszawa, MARZEC 2013 r.

NAWIGACJA GNSS PROCEDURY. Warszawa, MARZEC 2013 r. NAWIGACJA GNSS PROCEDURY Warszawa, MARZEC 2013 r. PROCEDURY NPA RNAV GNSS Wdrożenie nieprecyzyjnych procedur podejścia do lądowania RNAV (GNSS), planowane zgodnie z cyklem AIRAC w dniu 04.04.2013, obejmuje:

Bardziej szczegółowo

Ocena ilościowa ryzyka: analiza drzewa błędu (konsekwencji) Zajęcia 6. dr inż. Piotr T. Mitkowski. piotr.mitkowski@put.poznan.pl

Ocena ilościowa ryzyka: analiza drzewa błędu (konsekwencji) Zajęcia 6. dr inż. Piotr T. Mitkowski. piotr.mitkowski@put.poznan.pl Ocena ilościowa ryzyka: Zajęcia 6 analiza drzewa błędu (konsekwencji) dr inż. Piotr T. Mitkowski piotr.mitkowski@put.poznan.pl Materiały dydaktyczne, prawa zastrzeżone Piotr Mitkowski 1 Plan zajęć Metody

Bardziej szczegółowo

SMS w lotnictwie cywilnym

SMS w lotnictwie cywilnym SMS w lotnictwie cywilnym Biuro Zarządzania Bezpieczeństwem w Lotnictwie Cywilnym Gł. Specjalista LBB-3 Piotr Łaciński Początki SMS SMS w przepisach międzynarodowych ICAO 2006 r. (I wydanie) Safety Management

Bardziej szczegółowo

Wykorzystanie systemu EGNOS w nawigacji lotniczej w aspekcie uruchomienia serwisu Safety-of-Life

Wykorzystanie systemu EGNOS w nawigacji lotniczej w aspekcie uruchomienia serwisu Safety-of-Life UNIWERSYTET WARMIŃSKO-MAZURSKI w Olsztynie Wydział Geodezji i Gospodarki Przestrzennej Katedra Geodezji Satelitarnej i Nawigacji Wyższa Szkoła Oficerska Sił Powietrznych w Dęblinie Wykorzystanie systemu

Bardziej szczegółowo

PRZYGOTOWANIE, PRZEKAZANIE I PUBLIKACJA W AIP INFORMACJI AIS DOT

PRZYGOTOWANIE, PRZEKAZANIE I PUBLIKACJA W AIP INFORMACJI AIS DOT PRZYGOTOWANIE, PRZEKAZANIE I PUBLIKACJA W AIP INFORMACJI AIS DOT. MAŁYCH LOTNISK ORAZ WYMOGI DOTYCZĄCE OPERATÓW PRZESZKÓD NIEZBĘDNYCH DLA PRAWIDŁOWYCH PUBLIKACJI AIS/AIM ORAZ OPRACOWANIA PROCEDUR PODEJŚCIA

Bardziej szczegółowo

Uwzględnienie czynnika ludzkiego w analizie bezpieczeństwa procesu zarządzania zasobami ludzkimi

Uwzględnienie czynnika ludzkiego w analizie bezpieczeństwa procesu zarządzania zasobami ludzkimi Andrzej Fellner (autor korespondencyjny) dyrektor Centrum Kształcenia Kadr Lotnictwa Cywilnego Europy Środkowo-Wschodniej Politechniki Śląskiej kierownik Katedry Technologii Lotniczych Politechniki Śląskiej

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie bezpieczeństwem Laboratorium 3. Analiza ryzyka zawodowego z wykorzystaniem metody pięciu kroków, grafu ryzyka, PHA

Zarządzanie bezpieczeństwem Laboratorium 3. Analiza ryzyka zawodowego z wykorzystaniem metody pięciu kroków, grafu ryzyka, PHA Zarządzanie bezpieczeństwem Laboratorium 3. Analiza ryzyka zawodowego z wykorzystaniem metody pięciu kroków, grafu ryzyka, PHA Szczecin 2013 1 Wprowadzenie W celu przeprowadzenia oceny ryzyka zawodowego

Bardziej szczegółowo

NAWIGACJA OBSZAROWA ORAZ OSIĄGI SYSTEMÓW GNSS/EGNOS JAKO PODSTAWA DO POPRAWY POZYCJONOWANIA, SEPARACJI ORAZ WZROSTU POJEMNOŚCI LOTNISKA

NAWIGACJA OBSZAROWA ORAZ OSIĄGI SYSTEMÓW GNSS/EGNOS JAKO PODSTAWA DO POPRAWY POZYCJONOWANIA, SEPARACJI ORAZ WZROSTU POJEMNOŚCI LOTNISKA Krzysztof Banaszek Polska Agencja Żeglugi Powietrznej NAWIGACJA OBSZAROWA ORAZ OSIĄGI SYSTEMÓW GNSS/EGNOS JAKO PODSTAWA DO POPRAWY POZYCJONOWANIA, SEPARACJI ORAZ WZROSTU POJEMNOŚCI LOTNISKA Streszczenie:

Bardziej szczegółowo

Spis treści do książki pt. Ocena ryzyka zawodowego Autorzy: Iwona Romanowska-Słomka Adam Słomka

Spis treści do książki pt. Ocena ryzyka zawodowego Autorzy: Iwona Romanowska-Słomka Adam Słomka Spis treści do książki pt. Ocena ryzyka zawodowego Autorzy: Iwona Romanowska-Słomka Adam Słomka WSTĘP... 9 CZĘŚĆ I 1. WPROWADZENIE... 11 2. OCENA RYZYKA... 18 2.1. Definicje... 18 2.2. Cele oceny ryzyka...

Bardziej szczegółowo

Działania PAśP w obszarze wdroŝenia nawigacji GNSS w lotnictwie cywilnym

Działania PAśP w obszarze wdroŝenia nawigacji GNSS w lotnictwie cywilnym Działania PAśP w obszarze wdroŝenia nawigacji GNSS w lotnictwie cywilnym Tomasz Woźniak tel.: +48 22 574 53 80 e-mail: t.wozniak@pansa.pl ZAGADNIENIA 1. PAśP i jego misja 2. Zalety nawigacji GNSS 3. Działania

Bardziej szczegółowo

PAŃSTWOWA KOMISJA BADANIA WYPADKÓW LOTNICZYCH RAPORT KOŃCOWY Z BADANIA INCYDENTU LOTNICZEGO

PAŃSTWOWA KOMISJA BADANIA WYPADKÓW LOTNICZYCH RAPORT KOŃCOWY Z BADANIA INCYDENTU LOTNICZEGO 12. PAŃSTWOWA KOMISJA BADANIA WYPADKÓW LOTNICZYCH Warszawa, dnia 25 listopada 2014 roku Nr ewidencyjny zdarzenia lotniczego 579/14 1. Data i czas zaistnienia incydentu: 10.05.2014 r. godz. 11.01 UTC 2.

Bardziej szczegółowo

POLITECHNIKA WARSZAWSKA WYDZIAŁ MECHANICZNY ENERGETYKI I LOTNICTWA WYKŁAD 4. dr inż. Kamila Kustroń

POLITECHNIKA WARSZAWSKA WYDZIAŁ MECHANICZNY ENERGETYKI I LOTNICTWA WYKŁAD 4. dr inż. Kamila Kustroń POLITECHNIKA WARSZAWSKA WYDZIAŁ MECHANICZNY ENERGETYKI I LOTNICTWA WYKŁAD 4 dr inż. Kamila Kustroń Warszawa, 17 marca 2015 24 lutego: Wykład wprowadzający w interdyscyplinarną tematykę eksploatacji statków

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. Str. WSTĘP 9 CZĘŚĆ I 1. WPROWADZENIE 13

SPIS TREŚCI. Str. WSTĘP 9 CZĘŚĆ I 1. WPROWADZENIE 13 3 SPIS TREŚCI WSTĘP 9 CZĘŚĆ I 1. WPROWADZENIE 13 2. OCENA RYZYKA 18 2.1. Definicje 18 2.2. Cele oceny ryzyka 22 2.2.1. Sprawdzenie, czy występujące na stanowiskach pracy zagrożenia zostały zidentyfikowane

Bardziej szczegółowo

RYZYKO OPERACJI LOTNISKOWYCH A DOKŁADNOŚĆ POZYCJONOWANIA (RNP)

RYZYKO OPERACJI LOTNISKOWYCH A DOKŁADNOŚĆ POZYCJONOWANIA (RNP) 4-2009 PROBLEMY EKSPLOATACJI 71 Krzysztof BANASZEK PAŻP / PANSA Warszawa Marek MALARSKI Politechnika Warszawska RYZYKO OPERACJI LOTNISKOWYCH A DOKŁADNOŚĆ POZYCJONOWANIA (RNP) Słowa kluczowe Ruch lotniczy,

Bardziej szczegółowo

z dnia 18 października 2010 r. w sprawie rozporządzenia Komisji (UE) nr XX/2010

z dnia 18 października 2010 r. w sprawie rozporządzenia Komisji (UE) nr XX/2010 Europejska Agencja Bezpieczeństwa Lotniczego 18 października 2010 r. OPINIA NR 05/2010 EUROPEJSKIEJ AGENCJI BEZPIECZEŃSTWA LOTNICZEGO z dnia 18 października 2010 r. w sprawie rozporządzenia Komisji (UE)

Bardziej szczegółowo

STANDARDY I SYSTEMY ZARZĄDZANIA PORTAMI LOTNICZYMI 2013

STANDARDY I SYSTEMY ZARZĄDZANIA PORTAMI LOTNICZYMI 2013 Wersja Jednostka realizująca Typ Poziom Program Profil Blok Grupa Kod Semestr nominalny Język prowadzenia zajęć Liczba punktów ECTS Liczba godzin pracy studenta związanych z osiągnięciem efektów Liczba

Bardziej szczegółowo

Użytkownik statku powietrznego właściciel statku powietrznego lub inna osoba wpisana jako użytkownik do rejestru statków powietrznych.

Użytkownik statku powietrznego właściciel statku powietrznego lub inna osoba wpisana jako użytkownik do rejestru statków powietrznych. SRL-sem6-W1-IRL1a - Lotnictwo pojęcia podstawowe Statek powietrzny - urządzenie przeznaczone do przewożenia osób lub rzeczy w przestrzeni powietrznej, zdolne do unoszenia się w atmosferze na skutek oddziaływania

Bardziej szczegółowo

FMEA. Tomasz Greber tomasz@greber.com.pl. Opracował: Tomasz Greber (www.greber.com.pl)

FMEA. Tomasz Greber tomasz@greber.com.pl. Opracował: Tomasz Greber (www.greber.com.pl) FMEA Tomasz Greber tomasz@greber.com.pl FMEA MYŚLEĆ ZAMIAST PŁACIĆ Dlaczego FMEA? Konkurencja Przepisy Normy (ISO 9000, TS 16949 ) Wymagania klientów Powstawanie i wykrywanie wad % 75% powstawania wad

Bardziej szczegółowo

Jak się do tego zabrać?

Jak się do tego zabrać? Jak się do tego zabrać? Kontekst Problem inżynierski Literatura (ogólna i szczegółowa) Projekt inżynierski Metody i narzędzia Eksperymenty Wnioski Beata Płanda: Analiza wpływu organizacji ruchu lotniczego

Bardziej szczegółowo

ZNACZENIE ANALIZY DRZEWA ZDARZE W WYBRANYCH ASPEKTACH IMPLEMENTACJI SYSTEMU GBAS

ZNACZENIE ANALIZY DRZEWA ZDARZE W WYBRANYCH ASPEKTACH IMPLEMENTACJI SYSTEMU GBAS P R A C E N A U K O W E P O L I T E C H N I K I W A R S Z A W S K I E J z. 103 Transport 2014 Andrzej Fellner, Radosaw Fellner Politechnika lska, Wydzia Transportu ZNACZENIE ANALIZY DRZEWA ZDARZE W WYBRANYCH

Bardziej szczegółowo

EKSPLOATACJA STATKÓW LATAJĄCYCH. WYKŁAD 20 MARCA 2012 r. dr inż. Kamila Kustroń

EKSPLOATACJA STATKÓW LATAJĄCYCH. WYKŁAD 20 MARCA 2012 r. dr inż. Kamila Kustroń POLITECHNIKA WARSZAWSKA Wydział Mechaniczny Energetyki i Lotnictwa EKSPLOATACJA STATKÓW LATAJĄCYCH WYKŁAD 20 MARCA 2012 r. dr inż. Kamila Kustroń 6, 13, 20 marca: Własności i właściwości eksploatacyjne:

Bardziej szczegółowo

Prawo i procedury lotnicze / Henryk Jafernik, Radosław Fellner. Gliwice, Spis treści

Prawo i procedury lotnicze / Henryk Jafernik, Radosław Fellner. Gliwice, Spis treści Prawo i procedury lotnicze / Henryk Jafernik, Radosław Fellner. Gliwice, 2015 Spis treści WSTĘP 11 WYKAZ SKRÓTÓW I OZNACZEŃ 13 1. WSTĘP DO MIĘDZYNARODOWEGO PRAWA LOTNICZEGO 15 1.1. Definicje prawa lotniczego

Bardziej szczegółowo

SUP 16/14 (AD 2 EPKT)

SUP 16/14 (AD 2 EPKT) OGRANICZENIE DOSTÊPNOŒCI LOTNISKA KRAKÓW/BALICE Z POWODU PRAC REMONTOWYCH NA RWY 07/25 LIMITED AVAILABILITY OF KRAKÓW/BALICE AERODROME DUE TO HAUL WORKS ON RWY 07/25 STRONA 1-1 PAGE 1-1 POLSKA AGENCJA

Bardziej szczegółowo

SUP 85/16 (AD 2 EPGD)

SUP 85/16 (AD 2 EPGD) POLSKA AGENCJA ŻEGLUGI POWIETRZNEJ POLISH AIR NAVIGATION SERVICES AGENCY SŁUŻBA INFORMACJI LOTNICZEJ AERONAUTICAL INFORMATION SERVICE SUP 85/16 (AD 2 EPGD) 02-147 Warszawa, ul. Wieżowa 8 AIS HQ: +48-22-574-5610,

Bardziej szczegółowo

RAPORT KOŃCOWY zdarzenie nr: 1198/15 Statki powietrzne: a) samolot: Airbus A320

RAPORT KOŃCOWY zdarzenie nr: 1198/15 Statki powietrzne: a) samolot: Airbus A320 PAŃSTWOWA KOMISJA BADANIA WYPADKÓW LOTNICZYCH RAPORT KOŃCOWY zdarzenie nr: 1198/15 Statki powietrzne: a) samolot: Airbus A320 o znakach rozpoznawczych: DAIZB b) samolot: Airbus A321 o znakach rozpoznawczych:

Bardziej szczegółowo

TECHNOLOGIE I ROZWIĄZANIA STOSOWANE W WOJSKOWEJ SŁUŻBIE RUCHU LOTNICZEGO. płk Paweł BRATKOWSKI

TECHNOLOGIE I ROZWIĄZANIA STOSOWANE W WOJSKOWEJ SŁUŻBIE RUCHU LOTNICZEGO. płk Paweł BRATKOWSKI TECHNOLOGIE I ROZWIĄZANIA STOSOWANE W WOJSKOWEJ SŁUŻBIE RUCHU LOTNICZEGO płk Paweł BRATKOWSKI SINGLE EUROPEAN SKY Inicjatywa Single European Sky (SES) docelowo ma doprowadzić do utworzenia jednolitego

Bardziej szczegółowo

IMPLEMENTACJA PROCEDUR LPV W SYMULATORACH LOTNICZYCH

IMPLEMENTACJA PROCEDUR LPV W SYMULATORACH LOTNICZYCH Szybkobieżne Pojazdy Gąsienicowe (33) nr 2, 2013 Oleg ANTEMIJCZUK Krzysztof TOKARZ Eugeniusz PIECHOCZEK IMPLEMENTACJA PROCEDUR LPV W SYMULATORACH LOTNICZYCH Streszczenie. Dzięki możliwościom systemu EGNOS

Bardziej szczegółowo

WYKAZ SKRÓTÓW I OZNACZEŃ

WYKAZ SKRÓTÓW I OZNACZEŃ SPIS TREŚCI WSTĘP... Błąd! Nie zdefiniowano WYKAZ SKRÓTÓW I OZNACZEŃ... Błąd! Nie zdefiniowano 1. WSTĘP DO MIĘDZYNARODOWEGO PRAWA LOTNICZEGO... Błąd! Nie zdefiniowano 1.1. Definicje prawa lotniczego...

Bardziej szczegółowo

Karta (sylabus) przedmiotu Transport Studia I stopnia

Karta (sylabus) przedmiotu Transport Studia I stopnia Karta (sylabus) przedmiotu Transport Studia I stopnia Przedmiot: Eksploatacja statków powietrznych Rodzaj przedmiotu: Obieralny Kod przedmiotu: TR 1 N 0 7 51-1_0 Rok: 4 Semestr: 7 Forma studiów: Studia

Bardziej szczegółowo

RAPORT KOŃCOWY Z BADANIA INCYDENTU LOTNICZEGO

RAPORT KOŃCOWY Z BADANIA INCYDENTU LOTNICZEGO KRONOTRANS Speditions GmbH Postfach14 5035 Salzburg/Flughafen Austria Fax:. +49 171 3065866 e-mail: DCLOG@kronospan.de Warszawa, dnia 15 lipca 2006 r. Nr ewidencyjny zdarzenia lotniczego 129/06 Państwowa

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Przedmowa... 11

Spis treści. Przedmowa... 11 Spis treści Przedmowa.... 11 Nowe trendy badawcze w ruchu lotniczym. Zagadnienia wstępne... 13 I. Ruch lotniczy jako efekt potrzeby komunikacyjnej pasażera.... 13 II. Nowe środki transportowe w ruchu lotniczym....

Bardziej szczegółowo

Wpływ implementacji systemów GNSS na lotniskach regionalnych i lokalnych na rozwój rynku samolotów GA i System Transportu Małymi Samolotami.

Wpływ implementacji systemów GNSS na lotniskach regionalnych i lokalnych na rozwój rynku samolotów GA i System Transportu Małymi Samolotami. Wpływ implementacji systemów GNSS na lotniskach regionalnych i lokalnych na rozwój rynku samolotów GA i System Transportu Małymi Samolotami. Jarosław Paszyn Samoloty.pl System Transportu Małymi Samolotami

Bardziej szczegółowo

WYKORZYSTANIE METODY FMEA DO OCENY RYZYKA W MMS THE USE OF FMEA METHOD FOR RISK ASSESMENT IN MMS

WYKORZYSTANIE METODY FMEA DO OCENY RYZYKA W MMS THE USE OF FMEA METHOD FOR RISK ASSESMENT IN MMS ZESZYTY NAUKOWE POLITECHNIKI ŚLĄSKIEJ 2013 Seria: TRANSPORT z. 81 Nr kol. 1896 Katarzyna CHRUZIK, Aleksander DRZEWIECKI, Rafał WACHNIK WYKORZYSTANIE METODY FMEA DO OCENY RYZYKA W MMS Streszczenie. W publikacji

Bardziej szczegółowo

KARTA CHARAKTERYSTYKI PROFILU DYPLOMOWANIA

KARTA CHARAKTERYSTYKI PROFILU DYPLOMOWANIA POLITECHNIKA KRAKOWSKA Instytut Inżynierii Drogowej i Kolejowej Studia stacjonarne I stopnia kierunek TRANSPORT KARTA CHARAKTERYSTYKI PROFILU DYPLOMOWANIA Nazwa profilu: Transport lotniczy Specyfika profilu:

Bardziej szczegółowo

PODZIAŁ SEKTOROWY OBSZARU KONTROLOWANEGO ACC W FIR WARSZAWA SECTORS OF ACC CONTROLLED AREA WITHIN WARSZAWA FIR

PODZIAŁ SEKTOROWY OBSZARU KONTROLOWANEGO ACC W FIR WARSZAWA SECTORS OF ACC CONTROLLED AREA WITHIN WARSZAWA FIR AIP POLSKA ENR 2.2.1-1 ENR 2.2.1 PODZIAŁ SEKTOROWY OBSZARU KONTROANEGO ACC W FIR WARSZAWA SECTORS OF ACC CONTROLLED AREA WITHIN WARSZAWA FIR 1. SEKTORY KONTROLI OBSZARU 1. AREA CONTROL SECTORS Obszar kontrolowany

Bardziej szczegółowo

Zarządzenie Nr 90/2008 Burmistrza Miasta Czeladź. z dnia 09.05. 2008

Zarządzenie Nr 90/2008 Burmistrza Miasta Czeladź. z dnia 09.05. 2008 Zarządzenie Nr 90/2008 Burmistrza Miasta Czeladź z dnia 09.05. 2008 w sprawie : wprowadzenia procedury Identyfikacji zagrożeń oraz oceny ryzyka zawodowego na stanowiskach pracy w Urzędzie Miasta Czeladź

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA INFRASTRUKTURY 1) z dnia 11 czerwca 2010 r. w sprawie zakazów lub ograniczeń lotów na czas dłuższy niż 3 miesiące

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA INFRASTRUKTURY 1) z dnia 11 czerwca 2010 r. w sprawie zakazów lub ograniczeń lotów na czas dłuższy niż 3 miesiące Dziennik Ustaw Nr 106 8969 Poz. 678 678 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA INFRASTRUKTURY 1) z dnia 11 czerwca 2010 r. w sprawie zakazów lub ograniczeń lotów na czas dłuższy niż 3 miesiące Na podstawie art. 119 ust.

Bardziej szczegółowo

BUSINESS CASE ELEMENTEM IMPLEMENTACJI PROCEDUR LPV GNSS

BUSINESS CASE ELEMENTEM IMPLEMENTACJI PROCEDUR LPV GNSS Scientific Journal of Silesian University of Technology. Series Transport Zeszyty Naukowe Politechniki Śląskiej. Seria Transport Volume 88 2015 p-issn: 0209-3324 e-issn: 2450-1549 DOI: Journal homepage:

Bardziej szczegółowo

ANALiZA WPŁYWU PARAMETRÓW SAMOLOTU NA POZiOM HAŁASU MiERZONEGO WEDŁUG PRZEPiSÓW FAR 36 APPENDiX G

ANALiZA WPŁYWU PARAMETRÓW SAMOLOTU NA POZiOM HAŁASU MiERZONEGO WEDŁUG PRZEPiSÓW FAR 36 APPENDiX G PRACE instytutu LOTNiCTWA 221, s. 115 120, Warszawa 2011 ANALiZA WPŁYWU PARAMETRÓW SAMOLOTU NA POZiOM HAŁASU MiERZONEGO WEDŁUG PRZEPiSÓW FAR 36 APPENDiX G i ROZDZiAŁU 10 ZAŁOżEń16 KONWENCJi icao PIotr

Bardziej szczegółowo

Jednolita Europejska Przestrzeń Powietrzna. Sesja INFORMS - Warszawa 18.09.2012

Jednolita Europejska Przestrzeń Powietrzna. Sesja INFORMS - Warszawa 18.09.2012 Sesja INFORMS - Warszawa 18.09.2012 Geneza i przyczyny powstania inicjatywy Lata 1975 2000 - ruch lotniczy zwiększył się prawie trzykrotnie Lata 1997-1999 - Komisja Europejska rozpoczęła analizy wzrostu

Bardziej szczegółowo

Scientific Journal of Silesian University of Technology. Series Transport Zeszyty Naukowe Politechniki Śląskiej. Seria Transport

Scientific Journal of Silesian University of Technology. Series Transport Zeszyty Naukowe Politechniki Śląskiej. Seria Transport Scientific Journal of Silesian University of Technology. Series Transport Zeszyty Naukowe Politechniki Śląskiej. Seria Transport Volume 89 2015 p-issn: 0209-3324 e-issn: 2450-1549 DOI: Journal homepage:

Bardziej szczegółowo

Cel działania: redukcja ryzyka kolizji z ziemią. Opracowany w latach 70-tych pod wpływem dużej liczby wypadków typu CFIT.

Cel działania: redukcja ryzyka kolizji z ziemią. Opracowany w latach 70-tych pod wpływem dużej liczby wypadków typu CFIT. GPWS Ground Proximity Warning System Cel działania: redukcja ryzyka kolizji z ziemią. Opracowany w latach 70-tych pod wpływem dużej liczby wypadków typu CFIT. Zasada działania: GPWS wykorzystuje wskazania

Bardziej szczegółowo

Rozdział 3 Odpowiedzialność

Rozdział 3 Odpowiedzialność ZAŁĄCZNIK Nr 61 Modele latające oraz bezzałogowebezzałogowe statki powietrzne o maksymalnej masie startowej (MTOM) nie większej niż 25150 kg, używane wyłącznie w operacjach w zasięgu wzrokuwidoczności

Bardziej szczegółowo

RNAV GNSS NIEZBĘDNYM ETAPEM IMPLEMENTACJI LUN I SZANSĄ DLA POLSKIEGO GENERAL AVIATION

RNAV GNSS NIEZBĘDNYM ETAPEM IMPLEMENTACJI LUN I SZANSĄ DLA POLSKIEGO GENERAL AVIATION PRACE INSTYTUTU LOTNICTWA 211, s. 57-67, Warszawa 2011 RNAV GNSS NIEZBĘDNYM ETAPEM IMPLEMENTACJI LUN I SZANSĄ DLA POLSKIEGO GENERAL AVIATION ANDRZEJ FELLNER*, HENRYK JAFERNIK*, PAWEŁ TRÓMIŃSKI** Politechnika

Bardziej szczegółowo

Analiza metod SIS i koncepcja ich wykorzystania podczas podejścia do lądowania według GNSS. Krzysztof Banaszek

Analiza metod SIS i koncepcja ich wykorzystania podczas podejścia do lądowania według GNSS. Krzysztof Banaszek Analiza metod SIS i koncepcja ich wykorzystania podczas podejścia do lądowania według GNSS. Krzysztof Banaszek Chełm, 15.02.2005 Zakres prezentacji Wymagania ICAO dla systemów GNSS Wymagania ICAO dla poszczególnych

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 20 października 2014 r. Poz. 1420 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA INFRASTRUKTURY I ROZWOJU 1) z dnia 11 września 2014 r.

Warszawa, dnia 20 października 2014 r. Poz. 1420 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA INFRASTRUKTURY I ROZWOJU 1) z dnia 11 września 2014 r. DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 20 października 2014 r. Poz. 1420 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA INFRASTRUKTURY I ROZWOJU 1) z dnia 11 września 2014 r. w sprawie warunków eksploatacji

Bardziej szczegółowo

Opis przedmiotu: Budowa i eksploatacja portów lotniczych

Opis przedmiotu: Budowa i eksploatacja portów lotniczych 20.09.2013 Karta - Budowa i eksploatacja portów lotniczych Opis : Budowa i eksploatacja portów lotniczych Kod Nazwa Wersja TR.NIP602 Budowa i eksploatacja portów lotniczych 2013/2014 A. Usytuowanie w systemie

Bardziej szczegółowo

CST SYSTEMY ZARZĄDZANIA BEZPIECZEŃSTWEM. Clear Sky Training. Szkolenia Wdrożenia Doradtwo

CST SYSTEMY ZARZĄDZANIA BEZPIECZEŃSTWEM. Clear Sky Training. Szkolenia Wdrożenia Doradtwo CST Clear Sky Training SYSTEMY ZARZĄDZANIA BEZPIECZEŃSTWEM Szkolenia Wdrożenia Doradtwo Clear Sky Consulting Sp. z o.o. założyliśmy w 2011 roku na bazie naszych wspólnych doświadczeń w prowadzeniu projektów

Bardziej szczegółowo

Sektor Lotniczy a Pakiet Klimatyczny. Ruch lotniczy i Przestrzeń Powietrzna

Sektor Lotniczy a Pakiet Klimatyczny. Ruch lotniczy i Przestrzeń Powietrzna Sektor Lotniczy a Pakiet Klimatyczny Ruch lotniczy i Przestrzeń Powietrzna Warszawa 06.05.2010 PAŻP Agencja jest państwową osobą prawną powołaną od 01.04.2007 r. na bazie ustawy określającej zadania. Misja

Bardziej szczegółowo

JAKOŚCIOWE I ILOŚCIOWE SZACOWANIE RYZYKA NA PODSTAWIE ANALIZY ZDARZEŃ W LOTNICTWIE WOJSKOWYM

JAKOŚCIOWE I ILOŚCIOWE SZACOWANIE RYZYKA NA PODSTAWIE ANALIZY ZDARZEŃ W LOTNICTWIE WOJSKOWYM Mariusz ZIEJA Henryk SMOLIŃSKI Paweł GOŁDA Instytut Techniczny Wojsk Lotniczych PRACE NAUKOWE ITWL Zeszyt 38, s. 75 84, 2016 r. 10.1515/afit-2016-0007 JAKOŚCIOWE I ILOŚCIOWE SZACOWANIE RYZYKA NA PODSTAWIE

Bardziej szczegółowo

KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH. Projekt. ROZPORZĄDZENIE KOMISJI (UE) nr /... z dnia [ ] r.

KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH. Projekt. ROZPORZĄDZENIE KOMISJI (UE) nr /... z dnia [ ] r. KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH Projekt Bruksela, dnia r. C ROZPORZĄDZENIE KOMISJI (UE) nr /... z dnia [ ] r. ustanawiające wymagania techniczne i procedury administracyjne dotyczące operacji lotniczych

Bardziej szczegółowo

PROBLEMATYKA POZYSKIWANIA GEODANYCH NA POTRZEBY OPRACOWANIA PROCEDUR LOTU DLA NAWIGACJI OBSZAROWEJ (RNAV) W POLSCE

PROBLEMATYKA POZYSKIWANIA GEODANYCH NA POTRZEBY OPRACOWANIA PROCEDUR LOTU DLA NAWIGACJI OBSZAROWEJ (RNAV) W POLSCE Adam CIEĆKO 1 Grzegorz GRUNWALD 1 Stanisław OSZCZAK 1 przeszkody lotnicze, nawigacja obszarowa, RNAV, GNSS PROBLEMATYKA POZYSKIWANIA GEODANYCH NA POTRZEBY OPRACOWANIA PROCEDUR LOTU DLA NAWIGACJI OBSZAROWEJ

Bardziej szczegółowo

NK315 WYKŁAD WPROWADZAJĄCY

NK315 WYKŁAD WPROWADZAJĄCY NK315 EKSPLOATACJA STATKÓW LATAJĄCYCH WYKŁAD WPROWADZAJĄCY NK315 EKSPLOATACJA STATKÓW LATAJĄCYCH CELE PRZEDMIOTU: Głównym celem przedmiotu jest przedstawienie procesu powstawania i ewaluacji programów

Bardziej szczegółowo

FLIGHT SAFETY IN THE ASPECT OF BIRD STRIKES IN POLISH AIR FORCE

FLIGHT SAFETY IN THE ASPECT OF BIRD STRIKES IN POLISH AIR FORCE Journal of KONBiN 3(35)2015 ISSN 1895-8281 DOI 10.1515/jok-2015-0036 ESSN 2083-4608 FLIGHT SAFETY IN THE ASPECT OF BIRD STRIKES IN POLISH AIR FORCE BEZPIECZEŃSTWO LOTÓW W ASPEKCIE KOLIZJI STATKÓW POWIETRZNYCH

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie ryzykiem projektu

Zarządzanie ryzykiem projektu Zarządzanie ryzykiem projektu Zasada I jeśli coś w projekcie może pójść niezgodnie z planem, to należy oczekiwać, że sytuacja taka będzie miała miejsce. Ryzyko definicja - wszystko to co może pójść źle

Bardziej szczegółowo

W niniejszym rocznym przeglądzie bezpieczeństwa przedstawiono dane statystyczne dotyczące bezpieczeństwa lotnictwa w Europie i na całym świecie

W niniejszym rocznym przeglądzie bezpieczeństwa przedstawiono dane statystyczne dotyczące bezpieczeństwa lotnictwa w Europie i na całym świecie ROCZNY PRZEGLĄD BEZPIECZEŃSTWA ZA ROK 13 Streszczenie W niniejszym rocznym przeglądzie bezpieczeństwa przedstawiono dane statystyczne dotyczące bezpieczeństwa lotnictwa w Europie i na całym świecie Dane

Bardziej szczegółowo

5.2. PODEJMOWANIE DECYZJI - DIAGRAM ISHIKAWY WYKRES OŚCI RYBY (ang. fishbone diagram) WYKRES PRZYCZYNA-SKUTEK (ang. cause-effect diagram)

5.2. PODEJMOWANIE DECYZJI - DIAGRAM ISHIKAWY WYKRES OŚCI RYBY (ang. fishbone diagram) WYKRES PRZYCZYNA-SKUTEK (ang. cause-effect diagram) 5.2. PODEJMOWANIE DECYZJI - DIAGRAM ISHIKAWY WYKRES OŚCI RYBY (ang. fishbone diagram) WYKRES PRZYCZYNA-SKUTEK (ang. cause-effect diagram) Diagram Ishikawy to narzędzie, które służy do identyfikacji i prezentacji

Bardziej szczegółowo

BADANIA ZRÓŻNICOWANIA RYZYKA WYPADKÓW PRZY PRACY NA PRZYKŁADZIE ANALIZY STATYSTYKI WYPADKÓW DLA BRANŻY GÓRNICTWA I POLSKI

BADANIA ZRÓŻNICOWANIA RYZYKA WYPADKÓW PRZY PRACY NA PRZYKŁADZIE ANALIZY STATYSTYKI WYPADKÓW DLA BRANŻY GÓRNICTWA I POLSKI 14 BADANIA ZRÓŻNICOWANIA RYZYKA WYPADKÓW PRZY PRACY NA PRZYKŁADZIE ANALIZY STATYSTYKI WYPADKÓW DLA BRANŻY GÓRNICTWA I POLSKI 14.1 WSTĘP Ogólne wymagania prawne dotyczące przy pracy określają m.in. przepisy

Bardziej szczegółowo

Wykorzystanie systemów satelitarnych w bezpiecznej nawigacji powietrznej

Wykorzystanie systemów satelitarnych w bezpiecznej nawigacji powietrznej CIEĆKO Adam 1,2 GRZEGORZEWSKI Marek 2 ĆWIKLAK Janusz 2 OSZCZAK Stanisław 2 GRUNWALD Grzegorz 1 BABER Krzysztof 2 Wykorzystanie systemów satelitarnych w bezpiecznej nawigacji powietrznej WSTĘP Nawigacja

Bardziej szczegółowo

Scientific Journal of Silesian University of Technology. Series Transport Zeszyty Naukowe Politechniki Śląskiej. Seria Transport

Scientific Journal of Silesian University of Technology. Series Transport Zeszyty Naukowe Politechniki Śląskiej. Seria Transport Scientific Journal of Silesian University of Technology. Series Transport Zeszyty Naukowe Politechniki Śląskiej. Seria Transport Volume 88 2015 p-issn: 0209-3324 e-issn: 2450-1549 DOI: 10.20858/sjsutst.2015.88.3

Bardziej szczegółowo

Opis przedmiotu: Budowa i eksploatacja portów lotniczych

Opis przedmiotu: Budowa i eksploatacja portów lotniczych 20.09.2013 Karta - Budowa i eksploatacja portów lotniczych Opis : Budowa i eksploatacja portów lotniczych Kod Nazwa Wersja TR.SIP502 Budowa i eksploatacja portów lotniczych 2013/2014 A. Usytuowanie w systemie

Bardziej szczegółowo

Instalacja procesowa W9-1

Instalacja procesowa W9-1 Instalacja procesowa W9-1 Warstwy zabezpieczeń Kryteria probabilistyczne SIL PFD avg PFH 4 [ 10-5, 10-4 ) [ 10-9, 10-8 ) 3 [ 10-4, 10-3 ) [ 10-8, 10-7 ) 2 [ 10-3, 10-2 ) [ 10-7, 10-6 ) 1 [ 10-2, 10-1 )

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZENIE Nr 90/09 WÓJTA GMINY MROZY z dnia 16 grudnia 2009 roku

ZARZĄDZENIE Nr 90/09 WÓJTA GMINY MROZY z dnia 16 grudnia 2009 roku ZARZĄDZENIE Nr 90/09 WÓJTA GMINY MROZY z dnia 16 grudnia 2009 roku w sprawie wprowadzenia procedury identyfikacji zagrożeń oraz oceny ryzyka zawodowego na stanowiskach pracy w Urzędzie Gminy Mrozy Na podstawie

Bardziej szczegółowo

Krytyczne czynniki sukcesu w zarządzaniu projektami

Krytyczne czynniki sukcesu w zarządzaniu projektami Seweryn SPAŁEK Krytyczne czynniki sukcesu w zarządzaniu projektami MONOGRAFIA Wydawnictwo Politechniki Śląskiej Gliwice 2004 SPIS TREŚCI WPROWADZENIE 5 1. ZARZĄDZANIE PROJEKTAMI W ORGANIZACJI 13 1.1. Zarządzanie

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZENIE NR WÓJTA GMINY DOBROMIERZ. z dnia 10 wrzesień 2014 r.

ZARZĄDZENIE NR WÓJTA GMINY DOBROMIERZ. z dnia 10 wrzesień 2014 r. ZARZĄDZENIE NR 0050.104. 2014 WÓJTA GMINY DOBROMIERZ z dnia 10 wrzesień 2014 r. w sprawie organizacji zarządzania ryzykiem w Urzędzie Gminy Dobromierz Na podstawie art. 68 i art. 69 ust. 1 ustawy z dnia

Bardziej szczegółowo

SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY. Europejski program bezpieczeństwa lotniczego

SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY. Europejski program bezpieczeństwa lotniczego KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, dnia 7.12.2015 r. COM(2015) 599 final SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY Europejski program bezpieczeństwa lotniczego PL PL 1. KOMUNIKAT KOMISJI Z 2011

Bardziej szczegółowo

LOGICZNO-PROBABILISTYCZNA ANALIZA CZYNNIKÓW RYZYKA WYPADKÓW LOTNICZYCH

LOGICZNO-PROBABILISTYCZNA ANALIZA CZYNNIKÓW RYZYKA WYPADKÓW LOTNICZYCH 4-2009 PROBLEMY EKSPLOTCJI 95 Henryk SMOLIŃSKI, Mariusz ZIEJ Instytut Techniczny Wojsk Lotniczych, Warszawa LOGICZNO-PROBBILISTYCZN NLIZ CZYNNIKÓW RYZYK WYPDKÓW LOTNICZYCH Słowa kluczowe Bezpieczeństwo,

Bardziej szczegółowo

SYSTEM KONTROLI ZARZĄDCZEJ W SZKOLE WYŻSZEJ

SYSTEM KONTROLI ZARZĄDCZEJ W SZKOLE WYŻSZEJ ZESZYTY NAUKOWE POLITECHNIKI ŚLĄSKIEJ 2012 Seria: ORGANIZACJA I ZARZĄDZANIE z. 60 Nr kol. 1871 Andrzej KARBOWNIK Politechnika Śląska Wydział Organizacji i Zarządzania Instytut Zarządzania i Administracji

Bardziej szczegółowo

Systemy zabezpieczeń

Systemy zabezpieczeń Systemy zabezpieczeń Definicja System zabezpieczeń (safety-related system) jest to system, który implementuje funkcje bezpieczeństwa konieczne do utrzymania bezpiecznego stanu instalacji oraz jest przeznaczony

Bardziej szczegółowo

LOTNISKO Rozwój infrastruktury PAŻP na tle ruchu lotniczego w 2010 i perspektywy na kolejne lata

LOTNISKO Rozwój infrastruktury PAŻP na tle ruchu lotniczego w 2010 i perspektywy na kolejne lata LOTNISKO 2011 Rozwój infrastruktury PAŻP na tle ruchu lotniczego w 2010 i perspektywy na kolejne lata Krzysztof Banaszek Prezes PAŻP Warszawa, 16.02.2011 r. Zagadnienia 1. Misja / Wizja PAŻP. 2. Operacje

Bardziej szczegółowo

POLITYKA ZARZĄDZANIA RYZYKIEM W SZKOLE PODSTAWOWEJ NR 2 IM. ŚW. WOJCIECHA W KRAKOWIE

POLITYKA ZARZĄDZANIA RYZYKIEM W SZKOLE PODSTAWOWEJ NR 2 IM. ŚW. WOJCIECHA W KRAKOWIE Załącznik Nr 2 do Zarządzenia Nr 15/2013/2014 Dyrektora Szkoły Podstawowej Nr 2 im. św. Wojciecha w Krakowie z dnia 21. stycznia 2014 r. POLITYKA ZARZĄDZANIA RYZYKIEM W SZKOLE PODSTAWOWEJ NR 2 IM. ŚW.

Bardziej szczegółowo

U Z A S A D N I E N I E

U Z A S A D N I E N I E U Z A S A D N I E N I E Udział Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej w różnego rodzaju działaniach stabilizacyjno-bojowych w odległych rejonach świata oraz realizacja zobowiązań sojuszniczych w ramach

Bardziej szczegółowo

KOMUNIKAT NR 34 PREZESA URZĘDU LOTNICTWA CYWILNEGO z dnia 15 czerwca 2011 r. w sprawie zdarzenia lotniczego Nr 962/09

KOMUNIKAT NR 34 PREZESA URZĘDU LOTNICTWA CYWILNEGO z dnia 15 czerwca 2011 r. w sprawie zdarzenia lotniczego Nr 962/09 50 KOMUNIKAT NR 34 PREZESA URZĘDU LOTNICTWA CYWILNEGO z dnia 15 czerwca 2011 r. w sprawie zdarzenia lotniczego Nr 962/09 Na podstawie 31 ust. 2 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 18 stycznia 2007

Bardziej szczegółowo

Zestawienie tematów prac magisterskich 2016/2017

Zestawienie tematów prac magisterskich 2016/2017 Zestawienie tematów prac magisterskich 2016/2017 Biernat Tomasz 243221 Analiza profilu ryzyka czynnika ludzkiego personelu lotniczego (promotor: dr inż. Michał Kozłowski) a) Analiza procedur ruchu lotniczego

Bardziej szczegółowo

INFRASTRUKTURA I EKSPLOATACJA PORTÓW LOTNICZYCH Wersja przedmiotu 2013 Jednostka

INFRASTRUKTURA I EKSPLOATACJA PORTÓW LOTNICZYCH Wersja przedmiotu 2013 Jednostka INFRASTRUKTURA I EKSPLOATACJA PORTÓW LOTNICZYCH Wersja przedmiotu 2013 Jednostka Wydział Transportu Politechniki Warszawskiej realizująca Zakład Inżynierii Transportu Lotniczego Typ przedmiotu Przedmiot

Bardziej szczegółowo

DZIENNIK URZĘDOWY URZĘDU LOTNICTWA CYWILNEGO

DZIENNIK URZĘDOWY URZĘDU LOTNICTWA CYWILNEGO 1 DZIENNIK URZĘDOWY URZĘDU LOTNICTWA CYWILNEGO Rok 2011 2 SKOROWIDZ ALFABETYCZNY do Dziennika Urzędowego ROK 2011 (numery 1-23*) Skróty i symbole oznaczają: Z. zarządzenie, Dec. decyzja, K. komunikat,

Bardziej szczegółowo

Analiza i ocena ryzyka procesowego. Ryszard Sauk UDT Oddział w Szczecinie

Analiza i ocena ryzyka procesowego. Ryszard Sauk UDT Oddział w Szczecinie Analiza i ocena ryzyka procesowego Ryszard Sauk UDT Oddział w Szczecinie 1 Plan Prezentacji Wstęp Geneza potrzeby analizy i oceny ryzyka procesowego Podstawowe definicje Etapy oceny ryzyka Kryteria akceptacji

Bardziej szczegółowo

Program dla licealnej klasy lotniczej

Program dla licealnej klasy lotniczej Program dla licealnej klasy lotniczej I Wstęp: charakterystyka programu Program przeznaczony jest dla uczniów liceum, którzy zainteresowani są dziedziną lotnictwa. Pozwoli on rozwijać te zainteresowania

Bardziej szczegółowo

Kod przedmiotu Bezpieczeństwo powszechne i ochrona transportu Wersja przedmiotu 2015/16 A. Usytuowanie przedmiotu w systemie studiów

Kod przedmiotu Bezpieczeństwo powszechne i ochrona transportu Wersja przedmiotu 2015/16 A. Usytuowanie przedmiotu w systemie studiów Kod przedmiotu Nazwa przedmiotu Bezpieczeństwo powszechne i ochrona transportu Wersja przedmiotu 2015/16 A. Usytuowanie przedmiotu w systemie studiów Poziom kształcenia Studia II stopnia Forma i tryb prowadzenia

Bardziej szczegółowo

Plan poprawy skuteczności działania oraz projekty realizowane w ramach SESAR jako narzędzia wdrażania pakietu SES II

Plan poprawy skuteczności działania oraz projekty realizowane w ramach SESAR jako narzędzia wdrażania pakietu SES II Plan poprawy skuteczności działania oraz projekty realizowane w ramach SESAR jako narzędzia wdrażania pakietu SES II Krzysztof Banaszek Prezes PAŻP Wrocław, 19-20.05.2011 r. PAŻP / PANSA Agencja jest państwową

Bardziej szczegółowo

Oświadczenie tymczasowe Państwowej Komisji Badania Wypadków Lotniczych dotyczące badania wypadku lotniczego (nr zdarzenia 370/11)

Oświadczenie tymczasowe Państwowej Komisji Badania Wypadków Lotniczych dotyczące badania wypadku lotniczego (nr zdarzenia 370/11) Państwowa Komisja Badania Wypadków Lotniczych Warszawa 30 kwietnia 2013 r. Oświadczenie tymczasowe Państwowej Komisji Badania Wypadków Lotniczych dotyczące badania wypadku lotniczego (nr zdarzenia 370/11)

Bardziej szczegółowo

PODZIAŁ SEKTOROWY OBSZARU KONTROLOWANEGO ACC W FIR WARSZAWA SECTORS OF ACC CONTROLLED AREA WITHIN WARSZAWA FIR

PODZIAŁ SEKTOROWY OBSZARU KONTROLOWANEGO ACC W FIR WARSZAWA SECTORS OF ACC CONTROLLED AREA WITHIN WARSZAWA FIR AIP POLSKA ENR 2.2.1-1 ENR 2.2.1 PODZIAŁ SEKTOROWY OBSZARU KONTROANEGO ACC W FIR WARSZAWA SECTORS OF ACC CONTROLLED AREA WITHIN WARSZAWA FIR 1. SEKTORY KONTROLI OBSZARU 1. AREA CONTROL SECTORS Obszar kontrolowany

Bardziej szczegółowo

PAŻP wobec wyzwań UEFA EURO 2012

PAŻP wobec wyzwań UEFA EURO 2012 PAŻP wobec wyzwań UEFA EURO 2012 Jarosław Niewiński Warszawa, 10.12.2010 UEFA EURO 2012 z perspektywy PAŻP q Przewidywany tymczasowy ponadplanowy wzrost ruchu lotniczego w FIR EPWW q Peak hours q Dodatkowo

Bardziej szczegółowo

URZĘDU LOTNICTWA CYWILNEGO. Warszawa, dnia 18 maja 2007 r. Nr 3

URZĘDU LOTNICTWA CYWILNEGO. Warszawa, dnia 18 maja 2007 r. Nr 3 DZIENNIK URZĘDOWY URZĘDU LOTNICTWA CYWILNEGO Warszawa, dnia 18 maja 2007 r. Nr 3 TREŚĆ: Poz. ZARZĄDZENIA: 7 Nr 6 Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego z dnia 13 kwietnia 2007 r. zmieniające zarządzenie w

Bardziej szczegółowo

MIL SUP 21/15 (ENR 5) Obowiązuje od / Effective from 08 JUN 2015 Obowiązuje do / Effective to 19 JUN 2015

MIL SUP 21/15 (ENR 5) Obowiązuje od / Effective from 08 JUN 2015 Obowiązuje do / Effective to 19 JUN 2015 POLSKA AGENCJA ŻEGLUGI POWIETRZNEJ SŁUŻBA INFORMACJI LOTNICZEJ 02-147 Warszawa, ul. Wieżowa 8 AIS HQ: +48-22-574-5610, Fax: +48-22-574-5619, AFS: EPWWYOYX NOTAM Office: +48-22-574-7174, Fax: +48-22-574-7179,

Bardziej szczegółowo

ANEKS DO OPINII EASA 07/2013 ROZPORZĄDZENIE KOMISJI (UE) NR /.. z dnia XXX

ANEKS DO OPINII EASA 07/2013 ROZPORZĄDZENIE KOMISJI (UE) NR /.. z dnia XXX KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, XXX [...](2013) XXX projekt ANEKS DO OPINII EASA 07/2013 ROZPORZĄDZENIE KOMISJI (UE) NR /.. z dnia XXX zmieniające rozporządzenie Komisji (UE) nr 748/2012 z dnia 3 sierpnia

Bardziej szczegółowo

Język prowadzenia zajęć Semestr nominalny 6 Rok akademicki 2013/2014 posiada wiedzę o systemach telekomunikacyjnych w transporcie

Język prowadzenia zajęć Semestr nominalny 6 Rok akademicki 2013/2014 posiada wiedzę o systemach telekomunikacyjnych w transporcie 1 z 5 2013-09-25 09:55 Kod przedmiotu Nazwa przedmiotu TR.SIP627 Lotnicze systemy łączności Wersja przedmiotu 2012/13 A. Usytuowanie przedmiotu w systemie studiów Poziom Kształcenia Stopień Rodzaj Kierunek

Bardziej szczegółowo

Kursy. operatorów bezzałogowych statków powietrznych. Warszawa

Kursy. operatorów bezzałogowych statków powietrznych. Warszawa Kursy operatorów bezzałogowych statków powietrznych Warszawa 22 października 2015 1 1. Wymagania ogólne stawiane kandydatom biorącym udział w szkoleniu do świadectwa kwalifikacji operatora bezzałogowych

Bardziej szczegółowo

(Tekst mający znaczenie dla EOG)

(Tekst mający znaczenie dla EOG) 30.9.2014 L 284/9 ROZPORZĄDZENIE WYKONAWCZE KOMISJI (UE) NR 1029/2014 z dnia 26 września 2014 r. zmieniające rozporządzenie (UE) nr 73/2010 ustanawiające wymagania dotyczące jakości danych i informacji

Bardziej szczegółowo

ROLA DORADCY. Proces realizacji przedsięwzięć Partnerstwa Publiczno-Prywatnego

ROLA DORADCY. Proces realizacji przedsięwzięć Partnerstwa Publiczno-Prywatnego ROLA DORADCY Proces realizacji przedsięwzięć Partnerstwa Publiczno-Prywatnego Agenda Wprowadzenie Doradca Techniczny Doradca Finansowo-Ekonomiczny Doradca Prawny Podsumowanie 3P Partnerstwo Publiczno-Prywatne

Bardziej szczegółowo

KRÓTKA CHARAKTERYSTYKA WYBRANYCH METOD OCENY RYZYKA (Z PRZYKŁADAMI ZASTOSOWAŃ)

KRÓTKA CHARAKTERYSTYKA WYBRANYCH METOD OCENY RYZYKA (Z PRZYKŁADAMI ZASTOSOWAŃ) KRÓTKA CHARAKTERYSTYKA WYBRANYCH METOD OCENY RYZYKA (Z AMI ZASTOSOWAŃ) Metoda oceny ryzyka wg polskiej normy PN-N-18002 W metodzie tej korzysta się z dwóch parametrów ryzyka: ciężkości następstw (skutków)

Bardziej szczegółowo

RELIABILITY AND RISK ANALYSIS OF TRAINER ANALIZA NIEZAWODNOŚCI I RYZYKA SAMOLOTU SZKOLENIOWEGO

RELIABILITY AND RISK ANALYSIS OF TRAINER ANALIZA NIEZAWODNOŚCI I RYZYKA SAMOLOTU SZKOLENIOWEGO Journal of KONBiN 4(20)2011 ISSN 1895-8281 RELIABILITY AND RISK ANALYSIS OF TRAINER ANALIZA NIEZAWODNOŚCI I RYZYKA SAMOLOTU SZKOLENIOWEGO Marta Woch 1, Marek Matyjewski 2 1 Instytut Techniczny Wojsk Lotniczych,

Bardziej szczegółowo

Wyposażenie Samolotu

Wyposażenie Samolotu P O L I T E C H N I K A R Z E S Z O W S K A im. Ignacego Łukasiewicza Wydział Budowy Maszyn i Lotnictwa Katedra Awioniki i Sterowania Wyposażenie Samolotu Instrukcja do laboratorium nr 3 Lotniczy odbiornik

Bardziej szczegółowo

Politechnika Krakowska im. Tadeusza Kościuszki. Karta przedmiotu. obowiązuje studentów rozpoczynających studia w roku akademickim 2015/2016

Politechnika Krakowska im. Tadeusza Kościuszki. Karta przedmiotu. obowiązuje studentów rozpoczynających studia w roku akademickim 2015/2016 Politechnika Krakowska im. Tadeusza Kościuszki Karta przedmiotu Wydział Inżynierii Lądowej obowiązuje studentów rozpoczynających studia w roku akademickim 2015/2016 Kierunek studiów: Budownictwo Forma

Bardziej szczegółowo

SKZ System Kontroli Zarządczej

SKZ System Kontroli Zarządczej SKZ System Kontroli Zarządczej KOMUNIKAT Nr 23 MINISTRA FINANSÓW z dnia 16 grudnia 2009 r. w sprawie standardów kontroli zarządczej dla sektora finansów publicznych Na podstawie art. 69 ust. 3 ustawy z

Bardziej szczegółowo