Wykorzystanie systemów satelitarnych w bezpiecznej nawigacji powietrznej

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Wykorzystanie systemów satelitarnych w bezpiecznej nawigacji powietrznej"

Transkrypt

1 CIEĆKO Adam 1,2 GRZEGORZEWSKI Marek 2 ĆWIKLAK Janusz 2 OSZCZAK Stanisław 2 GRUNWALD Grzegorz 1 BABER Krzysztof 2 Wykorzystanie systemów satelitarnych w bezpiecznej nawigacji powietrznej WSTĘP Nawigacja lotnicza związana jest z teoretycznymi i praktycznymi aspektami bezpiecznego, a zarazem optymalnego prowadzenia statku powietrznego po zadanej trasie wykonywanej w atmosferze ziemskiej [9]. Wykonywanie czynności nawigacyjnych polega na ustaleniu przez pilota (oraz nawigatora) położenia, a także osiągnięciu wcześniej zdefiniowanego kursu, prędkości oraz położenia, stanowiących parametry lotu. Najważniejszym aspektem procesu nawigowania statku powietrznego jest orientacja geograficzna. Pilot oraz nawigator muszą być pewni co do swojego położenia względem punktów terenowych nad powierzchnią Ziemi oraz względem kierunku północy. Zespół czynności związanych z dążeniem do zachowania orientacji geograficznej nosi nazwę prowadzenia orientacji [1, 9]. Zadaniami nawigacji lotniczej są: wybór najbardziej odpowiedniej trasy lotu; wybór odpowiedniego, zapewniającego wykonanie zadania nawigacyjnego, reżimu lotu i najbardziej właściwych technicznych urządzeń nawigacyjnych; zapewnienie poprawności wykonania manewrów nawigacyjnych; zapewnienie ciągłości orientacji geograficznej, przez okresowe ustalanie pozycji statku powietrznego; zapewnienie bezpieczeństwa lotu pod względem nawigacyjnym. 1. JEDNOSTKI MIAR ORAZ PODSTAWOWE POJĘCIA STOSOWANE W LOTNICTWIE Jednostką odległości, która jest uważana za podstawową w nawigacji lotniczej oraz morskiej jest mila morska (NM) [1, 6]. Stanowi ona długość łuku południka ziemskiego, odpowiadającą jednej minucie kątowej koła wielkiego. Powierzchnia Ziemi jest nieregularna, zatem uśredniona wartość 1 NM jest wartością umowną wynoszącą: (1) Natomiast w przypadku podawania wysokości, zastosowanie ma jednostka stopy (ft) wynosząca: 1 stopa = 30,48 cm 30,5 cm (2) Prędkość w nawigacji lotniczej wyraża się w węzłach (kt), które definiuje się jako mile morskie przebyte w ciągu 1 godziny. Oprócz zastosowania przy wyznaczaniu prędkości statków powietrznych, 1 Uniwersytet Warmińsko Mazurski w Olsztynie, Wydział Geodezji, Inżynierii Przestrzennej i Budownictwa, ul. Prawocheńskiego 15, Olsztyn, tel , fax , 2 Wyższa Szkoła Oficerska Sił Powietrznych w Dęblinie, Wydział Lotnictwa, ul. Dywizjonu 303 nr 35, Dęblin, tel , fax , 744

2 używa się ich w meteorologii do określania prędkości wiatrów. Wartość węzła wyznacza się na podstawie formuły: 1 kt = 1 NM/h = 1,852 km/h (3) W nawigacji lotniczej rozpatrujemy prędkość statku powietrznego w odniesieniu do ośrodka powietrznego oraz względem powierzchni Ziemi [5]. Rozróżniamy następujące rodzaje prędkości powietrznych: IAS (indicated airspeed) jest to poprawiona prędkość przyrządowa lotu o wartość poprawki na błąd przyrządowy (spowodowana tarciem mechanizmów i wpływem na nie zmian temperatury); CAS - (calibrated airspeed) równoważna prędkość lotu, poprawiona o błąd aerodynamiczny spowodowany położeniem rurki Pitota, położeniem przestrzennym oraz konfiguracją samolotu; TAS - (true airspeed) jest to rzeczywista prędkość lotu względem opływających strug powietrza. Równa jest prędkości CAS z uwzględnieniem poprawki związanej z wysokością, temperaturą i ściśliwością powietrza. Prędkość rzeczywista służy do obliczeń nawigacyjnych; GS - (Ground Speed) prędkość rzeczywista względem Ziemi; jest wypadkową prędkości TAS oraz kierunku i siły wiatru; EAS - (equivalent airspeed) prędkość równoważna lotu, uzyskana przez skorygowanie poprawionej prędkości przyrządowej o wartość poprawki ściśliwości powietrza. Poprzez różę wiatrów, zwaną różą kompasów należy rozumieć układ kierunków głównych oraz pośrednich. Można wyróżnić 4 kierunki główne (kardynalne): północny (N), wschodni (E), południowy (S) i zachodni (W), oraz cztery kierunki pośrednie: północno-wschodni (NE), południowo-wschodni (SE), południowo-zachodni (SW) i północno-zachodni (NW) (rysunek 1). Rys. 1. Róża wiatrów [11]. Natomiast przez kurs statku powietrznego należy rozumieć kąt zawarty między północnym kierunkiem południka, a podłużną osią statku powietrznego. Mierzy się go od 0 do 360 zgodnie z ruchem wskazówek zegara, zaczynając od północnego kierunku południka. Kurs statku powietrznego można podzielić na: Kurs geograficzny kąt zawarty między północnym kierunkiem południka geograficznego, a podłużną osią statku powietrznego; Kurs magnetyczny - kąt zawarty między północnym kierunkiem południka magnetycznego, a podłużną osią statku powietrznego; Kurs busoli jest to kąt zawarty między północnym kierunkiem południka busoli, a podłużną osią statku powietrznego. 745

3 Deklinacją nazywamy kąt zawarty pomiędzy północnym kierunkiem południka geograficznego, a północnym kierunkiem południka magnetycznego. Deklinacja jest dodatnia (wschodnia), jeżeli igła magnetyczna odchyla się na wschód od południka geograficznego i ujemna (zachodnia), gdy igła odchyla się na zachód od południka geograficznego. W nawigacji lotniczej powszechnie używane są kierunki magnetyczne [1, 5]. Do określenia kursu posługujemy się busolą, która wskazuje kierunek bieguna magnetycznego Ziemi. Niestety, na położenie igły w busoli ma wpływ nie tylko ziemskie pole magnetyczne, ale także pole, które generuje się w jej pobliżu (wytworzone przez elementy samego statku powietrznego). Wszystkie te czynniki wpływają na odchylenie igły magnetycznej od południka magnetycznego (zjawisko zwane dewiacją busoli). Rys. 2. Rodzaje kursów stosowane w nawigacji [10]. 2. WYKORZYSTANIE SYSTEMÓW SATELITARNYCH W LOTNICTWIE Teoretycznie nawigacyjne systemy satelitarne mogą mieć zastosowanie we wszystkich fazach lotu [1, 12]. W przypadku odlotu, zastosowanie systemów GNSS wiąże się z większą elastycznością doboru trasy (zwłaszcza w przypadku zróżnicowanego ukształtowania terenu). Przelot po trasie przy wykorzystaniu technik satelitarnych związanych z nawigacją obszarową (RNAV) zapewnia dokładną nawigację. W fazie dolotu zastosowanie GNSS poprawia dostępność portu lotniczego poprzez umożliwienie lądowań przy niższych minimach, bez potrzeby instalacji kosztownych konwencjonalnych pomocy nawigacyjnych. Systemy satelitarnego pozycjonowania mogą zapewnić podejście z prowadzeniem w płaszczyźnie pionowej (APV) na wszystkich kierunkach lądowania. Podejścia APV oparte na wykorzystaniu GNSS dostępne są również w przypadku zmiany kierunku podejścia i lądowania (spowodowanego zmianą kierunku wiatru na niektórych lotniskach stanowi to do 20% operacji). Podejścia i lądowania APV I, APV II wykorzystują prowadzenie pionowe za pomocą systemu GNSS i systemów wspomagających. Monitoring ruchu na lotniskach w połączeniu z systemami przesyłania pozycji samolotu do systemów naziemnych, może być wykorzystany do wsparcia operacji ruchu naziemnego, zapewniając pozycjonowanie zarówno samolotów jak i pojazdów znajdujących się na lotnisku. Funkcje te są szczególnie przydatne w okresie ograniczonej widzialności na terenie lotniska. 746

4 Obecnie globalne systemy satelitarne zapewniają dokładność pomiaru horyzontalnego spełniającą wymagania stosowane w lotnictwie, lecz gorzej prezentuje się jakość wyznaczeń wysokości statku powietrznego. Dlatego opracowywane są systemy wspomagania nawigacji satelitarnej, które na określonych obszarach zwiększają dokładność oraz wiarygodność wskazań nawigacyjnych systemów satelitarnych, umożliwiając ich stosowanie w lotnictwie Satelitarne systemy wspomagające (SBAS) SBAS (ang. Satellite Based Augmentation System) stanowią systemy wspomagające GNSS poprzez przesyłanie do użytkowników wcześniej wyznaczonych danych poprawiając dokładność oraz zapewniając wiarygodność (przez satelity geostacjonarne) [4, 5]. Systemy SBAS zbudowane są z: sieci naziemnych stacji pomiarowo-obserwacyjnych, odbierających sygnały satelitów GNSS; stacji głównych (centralnych, nadzoru), przetwarzających sygnały ze stacji referencyjnych, oraz wyznaczających dane przesyłane do użytkowników; stacji utrzymujących łączność z satelitami; satelitów geostacjonarnych przekazujących dane ze stacji głównych do użytkowników. Rys. 3. Obszary działania systemów SBAS [12]. WAAS (ang. Wide Area Augmentation System) wspiera systemy GNSS na terenie USA [5, 12]. Segment naziemny systemu składa się z 38 współpracujących ze sobą stacji referencyjnych WRS (ang. Wide Area Reference Station). Ich zadaniem jest odbieranie sygnałów z satelitów i przesyłanie do stacji głównej, która to przetwarza dane i generuje informacje, które są transmitowane do satelitów geostacjonarnych. Wyznaczone dane, dzięki stacjom GUS (ang. Ground Uplink Station), są przekazywane do satelitów geostacjonarnych. Segment kosmiczny systemu obejmuje trzy satelity komunikacyjne wykorzystywane do przekazywania danych do użytkowników. EGNOS (ang. European Geostationary Navigation Overlay Service) jest europejskim systemem wspomagającym systemy nawigacji satelitarnej [5, 12]. Został on stworzony przez trzy instytucje: Komisję Europejską, Europejską Agencję Kosmiczną i EUROCONTROL. Jego zasada działania kształtuje się w sposób podobny do amerykańskiego systemu WAAS. Swoim zasięgiem obejmuje obszar Europy, a w dalszych planach także północną Afrykę. EGNOS służy zwiększeniu wiarygodności i dokładności wyznaczania położenia oraz jest źródłem informacji o czasie UTC. Jego zastosowanie w lotnictwie powinno umożliwić precyzyjne podejścia do lądowania odpowiadające podejściom ILS kategorii I. 747

5 Rys. 4. Rozmieszczenie stacji naziemnych EGNOS [12] Segment naziemny systemu składa się z czterech centrów nadzoru (MCC). Transmisja informacji ze stacji nadzoru do satelitów geostacjonarnych odbywa się za pośrednictwem sześciu stacji NLES (ang. Navigation Land Earth Station) rozmieszczonych we Francji, Włoszech, Wielkiej Brytanii, Niemczech, Portugalii i Hiszpanii. Dodatkowo dwie stacje wspomagające we Francji i Hiszpanii monitorują działanie systemu, a 39 stacji pomiarowo-obserwacyjnych RIMS (ang. Ranging and Integrity Monitoring Stations) zbiera pomiary z satelitów GPS i przesyła je do centrów nadzoru. Stacje RIMS rozmieszczone są na obszarze Europy, Afryki, Ameryki Południowej, Kanady oraz na Bliskim Wschodzie. Obecnie transmisja danych EGNOS do użytkowników odbywa się za pomocą dwóch satelitów geostacjonarnych Naziemne systemy wspomagające (GBAS) GBAS (ang. Ground Based Augmentation System) stanowią naziemne systemy wspomagające, które składają się ze stacji referencyjnych, centrum obliczeniowego oraz anten naziemnych wysyłających odpowiednie dane do użytkowników [12]. Polskim systemem, który można zaliczyć do grupy GBAS jest ASG-EUPOS, czyli Aktywna Sieć Geodezyjna EUPOS stworzona przez Główny Urząd Geodezji i Kartografii. Podstawowym założeniem budowy systemu było zbudowanie jednolitego geodezyjnego układu odniesień przestrzennych na terenie całej Polski, a także rozwój i wspieranie nowoczesnych technik pomiarów satelitarnych. ASG-EUPOS to sieć stacji referencyjnych rozmieszczonych równomiernie na obszarze kraju [7]. Dane zarejestrowane za pomocą stacji referencyjnych są transmitowane do centrum obliczeniowego. W skład ASG-EUPOS wchodzi 48 stacji z modułem GPS, 54 stacji z modułem GPS/GLONASS oraz 23 stacje zagraniczne. Centrum obliczeniowe wyznacza dane, które są przesyłane do użytkowników za pomocą sygnałów radiowych, Internetu bądź telefonii GSM. Transmisja danych pomiędzy stacjami systemu jest realizowana poprzez bezpieczne dedykowane połączenia teleinformatyczne. Użytkownicy mogą korzystać z następujących serwisów: KODGIS/NAWGIS - udostępniają w czasie rzeczywistym dane korekcyjne DGPS w formacie RTCM; NAWGEO - dostarcza w czasie rzeczywistym dane RTK w formatach RTCM/CMR; POZGEO/POZGEO D - przeznaczony jest do obliczeń w trybie post-processingu obserwacji systemów nawigacji satelitarnej. 748

6 Rys. 5. Schemat systemu ASG-EUPOS [7] 2.3. Pokładowy system wspomagający (ABAS) ABAS (ang. Aircraft Based Augmentation System) jest systemem wspomagającym systemy nawigacji satelitarnej [9, 12]. Jest on w stanie określić wiarygodność ich wskazań na podstawie informacji dostępnych na pokładzie statku powietrznego. Przykładem realizacji takiego systemu jest technologia RAIM (ang. Receiver Autonomus Integrity Monitoring) odbiornika GNSS. RAIM monitoruje wiarygodność sygnałów GPS oraz alarmuje w sytuacji utraty wymaganego stanu jakości nawigacji w danej fazie lotu (trasa/dolot/podejście). Oparty jest o algorytm FD (ang. Fault Detection), który pozwala na wykrycie błędnych wskazań jednego z satelitów przyjętych do obliczenia pozycji. Algorytm RAIM jest dostępny, przy wykorzystaniu w pozycjonowaniu minimum 5 satelitów, zapewniających satysfakcjonującą geometrię do obliczenia pozycji. Nowocześniejsze wersje RAIM wykorzystują algorytm FDE (ang. Fault Detection & Exclusion), dostępny przy minimum 6 dostępnych satelitach, który pozwala nie tylko na wykrycie błędnych wskazań satelity, ale również na jego wykluczenie z obliczeń pozycji nawigacyjnej co umożliwia kontynuację nawigacji bez alarmu RAIM. WNIOSKI Systemy satelitarne mogą mieć szerokie zastosowanie w nawigacji lotniczej. Obecne techniki pozycjonowania umożliwiają ich wdrożenie w każdej fazie lotu. Należy jednak pamiętać o tym, że wskazanie położenia statku powietrznego w czasie rzeczywistym musi być przede wszystkim bezpieczne dla zdrowia i życia ludzkiego. Dlatego bardziej istotna niż dokładność pozycjonowania jest jego wiarygodność, czyli miara prawdopodobieństwa, jakie może być przypisane poprawności informacji dostarczanych przez system nawigacyjny. Niezależnie w jakiej fazie lotu system jest stosowany, pilot powinien posiadać informacje na temat poprawności wskazań urządzeń nawigacyjnych. Coraz bardziej popularne staje się wykorzystanie w nawigacji lotniczej systemów SBAS. Europejski system EGNOS oferuje oprócz zwiększonej dokładności pozycjonowania, również informacje o jego wiarygodności. Jego zaletą jest fakt, że do wdrożenia nie potrzebuje dużych nakładów finansowych związanych z rozbudową istniejącej infrastruktury lotniczej. Streszczenie Artykuł prezentuje przegląd istniejących systemów nawigacji satelitarnej mających zastosowanie w lotnictwie. Zwięźle opisane zostały zalety ich stosowania z uwzględnieniem spełnienia niezbędnych wymogów związanych z ich wdrożeniem. Skupiono się na najbardziej popularnych systemach, które znajdują obecnie zastosowanie w nawigacji lotniczej na całym świecie. Krótko przedstawione zostały systemy typu SBAS (amerykański WAAS oraz europejski EGNOS), opisano GBAS oraz techniki autonomicznego pozycjonowania satelitarnego dopuszczone w nawigacji. Wskazane zostały zalety zastosowań systemów satelitarnych w nawigacji wraz z przekrojowymi zasadami ich działania. Zwrócono uwagę na rolę dokładności oraz wiarygodności w ich funkcjonowaniu wraz z przedstawieniem algorytmów monitorujących wartości tych parametrów. 749

7 Słowa kluczowe: GNSS, nawigacja satelitarna, bezpieczeństwo w lotnictwie, SBAS, GBAS The application of the satellite systems in the safe air navigation Abstract The article presents an overview of existing satellite navigation systems applicable in aviation. The advantages of their application were briefly described (taking into account the necessary requirements related to their implementation). Authors focused on the most common operating systems that are currently used in air navigation. The article presents the types of SBAS systems (American WAAS and European EGNOS), GBAS and the techniques related to satellite autonomous positioning allowed in navigation. The advantages of satellite systems applications in navigation with principles of their operation were described. Attention has been paid to the role of accuracy and integrity with the algorithms for monitoring values of these parameters. Keywords: GNSS, satellite navigation, safety in aviation, SBAS, GBAS BIBLIOGRAFIA 1. Baber K., Dokładność pozycjonowania statku powietrznego za pomocą smartfona. praca inżynierska, WSOSP w Dęblinie, Januszewski J., Systemy satelitarne GPS Galileo i inne. Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa Lamparski J., NAVSTAR GPS od teorii do praktyki. Wydawnictwo Uniwersytetu Warmińsko- Mazurskiego, Olsztyn Narkiewicz J., Globalny system pozycyjny GPS. Wydawnictwa Komunikacji i Łączności, Warszawa Narkiewicz J., GPS i inne satelitarne systemy nawigacyjne. Wydawnictwa Komunikacji i Łączności, Warszawa Specht C., System GPS. Wydawnictwo BERNARDINUM, Pelplin (Dostęp ) 8. (Dostęp ) 9. (Dostęp ) 10. nss/ (Dostęp ) 11. (Dostęp ) 12. (Dostęp ) 750

Wykorzystanie systemu EGNOS w nawigacji lotniczej w aspekcie uruchomienia serwisu Safety-of-Life

Wykorzystanie systemu EGNOS w nawigacji lotniczej w aspekcie uruchomienia serwisu Safety-of-Life UNIWERSYTET WARMIŃSKO-MAZURSKI w Olsztynie Wydział Geodezji i Gospodarki Przestrzennej Katedra Geodezji Satelitarnej i Nawigacji Wyższa Szkoła Oficerska Sił Powietrznych w Dęblinie Wykorzystanie systemu

Bardziej szczegółowo

Powierzchniowe systemy GNSS

Powierzchniowe systemy GNSS Systemy GNSS w pomiarach geodezyjnych 1/58 Powierzchniowe systemy GNSS Jarosław Bosy Instytut Geodezji i Geoinformatyki Uniwersytet Przyrodniczy we Wrocławiu e-mail: jaroslaw.bosy@up.wroc.pl Systemy GNSS

Bardziej szczegółowo

Systemy przyszłościowe. Global Navigation Satellite System Globalny System Nawigacji Satelitarnej

Systemy przyszłościowe. Global Navigation Satellite System Globalny System Nawigacji Satelitarnej Systemy przyszłościowe Global Navigation Satellite System Globalny System Nawigacji Satelitarnej 1 GNSS Dlaczego GNSS? Istniejące systemy satelitarne przeznaczone są do zastosowań wojskowych. Nie mają

Bardziej szczegółowo

WYKORZYSTANIE SYSTEMU EGNOS NA POTRZEBY NAWIGACJI LOTNICZEJ W POLSCE WSCHODNIEJ

WYKORZYSTANIE SYSTEMU EGNOS NA POTRZEBY NAWIGACJI LOTNICZEJ W POLSCE WSCHODNIEJ 1-2011 PROBLEMY EKSPLOATACJI 57 Janusz ĆWIKLAK, Marek GRZEGORZEWSKI, Henryk JAFERNIK, Stanisław OSZCZAK Wyższa Szkoła Oficerska Sił Powietrznych w Dęblinie Adam CIEĆKO Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w

Bardziej szczegółowo

ASG-EUPOS wielofunkcyjny system precyzyjnego pozycjonowania i nawigacji w Polsce

ASG-EUPOS wielofunkcyjny system precyzyjnego pozycjonowania i nawigacji w Polsce ASG-EUPOS wielofunkcyjny system precyzyjnego pozycjonowania i nawigacji w Polsce Jarosław Bosy, Marcin Leończyk Główny Urząd Geodezji i Kartografii 1 Projekt współfinansowany przez Unię Europejską Europejski

Bardziej szczegółowo

PODSTAWOWE DANE SYSTEMU GPS

PODSTAWOWE DANE SYSTEMU GPS NAWIGACJA GNSS NAWIGACJA GNSS GNSS Global Navigation Satellite System jest to PODSTAWOWY sensor nawigacji obszarowej. Pojęcie to obejmuje nie tylko GPS NAVSTAR (pierwszy w pełni funkcjonujący globalny

Bardziej szczegółowo

Patronat nad projektem objęły: ESA (Europejska Agencja Kosmiczna), Komisja Europejska (KE),

Patronat nad projektem objęły: ESA (Europejska Agencja Kosmiczna), Komisja Europejska (KE), Początki Dynamiczny rozwój systemów nawigacji satelitarnej i ich wykorzystania w bardzo wielu dziedzinach życia codziennego, przyczynił się do faktu, że także w Europie zaczęto myśleć nad stworzeniem własnego

Bardziej szczegółowo

Techniki różnicowe o podwyższonej dokładności pomiarów

Techniki różnicowe o podwyższonej dokładności pomiarów Techniki różnicowe o podwyższonej dokładności pomiarów Adam Ciećko, Bartłomiej Oszczak adam.ciecko@uwm.edu.pl bartek@uw.pl Zastosowanie nowoczesnych satelitarnych metod pozycjonowania i nawigacji w rolnictwie

Bardziej szczegółowo

TRANSCOMP XV INTERNATIONAL CONFERENCE COMPUTER SYSTEMS AIDED SCIENCE, INDUSTRY AND TRANSPORT

TRANSCOMP XV INTERNATIONAL CONFERENCE COMPUTER SYSTEMS AIDED SCIENCE, INDUSTRY AND TRANSPORT TRANSCOMP XV INTERNATIONAL CONFERENCE COMPUTER SYSTEMS AIDED SCIENCE, INDUSTRY AND TRANSPORT CIEĆKO Adam 1 GRUNWALD Grzegorz 1 KAŹMIERCZAK Rafał 1 OSZCZAK Stanisław 1 GRZEGORZEWSKI Marek 2 ĆWIKLAK Janusz

Bardziej szczegółowo

Wykorzystanie nowoczesnych technologii w zarządzaniu drogami wojewódzkimi na przykładzie systemu zarządzania opartego na technologii GPS-GPRS.

Wykorzystanie nowoczesnych technologii w zarządzaniu drogami wojewódzkimi na przykładzie systemu zarządzania opartego na technologii GPS-GPRS. Planowanie inwestycji drogowych w Małopolsce w latach 2007-2013 Wykorzystanie nowoczesnych technologii w zarządzaniu drogami wojewódzkimi na przykładzie systemu zarządzania opartego na technologii GPS-GPRS.

Bardziej szczegółowo

Podstawy Nawigacji. Kierunki. Jednostki

Podstawy Nawigacji. Kierunki. Jednostki Podstawy Nawigacji Kierunki Jednostki Program wykładów: Istota, cele, zadania i rodzaje nawigacji. Podstawowe pojęcia i definicje z zakresu nawigacji. Morskie jednostki miar. Kierunki na morzu, rodzaje,

Bardziej szczegółowo

Geodezja i Kartografia I stopień (I stopień / II stopień) ogólnoakademicki (ogólno akademicki / praktyczny)

Geodezja i Kartografia I stopień (I stopień / II stopień) ogólnoakademicki (ogólno akademicki / praktyczny) Załącznik nr 7 do Zarządzenia Rektora nr 10/12 z dnia 21 lutego 2012r. KARTA MODUŁU / KARTA PRZEDMIOTU Kod modułu Nazwa modułu Systemy pozycjonowania i nawigacji Nazwa modułu w języku angielskim Navigation

Bardziej szczegółowo

Podstawowe pojęcia związane z pomiarami satelitarnymi w systemie ASG-EUPOS

Podstawowe pojęcia związane z pomiarami satelitarnymi w systemie ASG-EUPOS GŁÓWNY URZĄD GEODEZJI I KARTOGRAFII Departament Geodezji, Kartografii i Systemów Informacji Geograficznej Podstawowe pojęcia związane z pomiarami satelitarnymi w systemie ASG-EUPOS Szymon Wajda główny

Bardziej szczegółowo

Przegląd metod zwiększania precyzji danych GPS. Mariusz Kacprzak

Przegląd metod zwiększania precyzji danych GPS. Mariusz Kacprzak Przegląd metod zwiększania precyzji danych GPS Mariusz Kacprzak Plan prezentacji: 1) Omówienie podstaw funkcjonowania GPS 2) Zasada wyznaczenie pozycji w GPS 3) Błędy wyznaczania pozycji 4) Sposoby korekcji

Bardziej szczegółowo

Analiza metod SIS i koncepcja ich wykorzystania podczas podejścia do lądowania według GNSS. Krzysztof Banaszek

Analiza metod SIS i koncepcja ich wykorzystania podczas podejścia do lądowania według GNSS. Krzysztof Banaszek Analiza metod SIS i koncepcja ich wykorzystania podczas podejścia do lądowania według GNSS. Krzysztof Banaszek Chełm, 15.02.2005 Zakres prezentacji Wymagania ICAO dla systemów GNSS Wymagania ICAO dla poszczególnych

Bardziej szczegółowo

NAWIGACJA GNSS MAPY PROCEDUR RNAV GNSS. Warszawa, 2015 r.

NAWIGACJA GNSS MAPY PROCEDUR RNAV GNSS. Warszawa, 2015 r. NAWIGACJA GNSS MAPY PROCEDUR RNAV GNSS Warszawa, 2015 r. PROCEDURY RNAV GNSS Procedury podejścia RNAV GNSS do minimów LNAV dla większości lotnisk kontrolowanych zostały wdrożone operacyjnie zgodnie z cyklem

Bardziej szczegółowo

Ultra szybkie pozycjonowanie GNSS z zastosowaniem systemów GPS, GALILEO, EGNOS i WAAS

Ultra szybkie pozycjonowanie GNSS z zastosowaniem systemów GPS, GALILEO, EGNOS i WAAS Ultra szybkie pozycjonowanie GNSS z zastosowaniem systemów GPS, GALILEO, EGNOS i WAAS Jacek Paziewski Paweł Wielgosz Katarzyna Stępniak Katedra Astronomii i Geodynamiki Uniwersytet Warmińsko Mazurski w

Bardziej szczegółowo

NAWIGACJA GNSS PROCEDURY. Warszawa, MARZEC 2013 r.

NAWIGACJA GNSS PROCEDURY. Warszawa, MARZEC 2013 r. NAWIGACJA GNSS PROCEDURY Warszawa, MARZEC 2013 r. PROCEDURY NPA RNAV GNSS Wdrożenie nieprecyzyjnych procedur podejścia do lądowania RNAV (GNSS), planowane zgodnie z cyklem AIRAC w dniu 04.04.2013, obejmuje:

Bardziej szczegółowo

Katedra Geodezji Satelitarnej i Nawigacji

Katedra Geodezji Satelitarnej i Nawigacji Załącznik nr 7.1 STUDIA STACJONARNE PIERWSZEGO STOPNIA ROK AKADEMICKI 2012/2013 Katedra Geodezji Satelitarnej i Nawigacji (nazwa Jednostki Organizacyjnej) Geodezja i geoinformatyka (Specjalność) Dr hab.

Bardziej szczegółowo

ZAŁOŻENIA I STAN AKTUALNY REALIZACJI

ZAŁOŻENIA I STAN AKTUALNY REALIZACJI ZAŁOŻENIA I STAN AKTUALNY REALIZACJI PROJEKTU ASG+ Figurski M., Bosy J., Krankowski A., Bogusz J., Kontny B., Wielgosz P. Realizacja grantu badawczo-rozwojowego własnego pt.: "Budowa modułów wspomagania

Bardziej szczegółowo

System informacji przestrzennej w Komendzie Miejskiej w Gdańsku. Rysunek 1. Centrum monitoringu w Komendzie Miejskiej Policji w Gdańsku.

System informacji przestrzennej w Komendzie Miejskiej w Gdańsku. Rysunek 1. Centrum monitoringu w Komendzie Miejskiej Policji w Gdańsku. System informacji przestrzennej w Komendzie Miejskiej w Gdańsku. W Gdańsku tworzony jest obecnie miejski System Informacji Przestrzennej, który będzie stanowił podstawę m.in. Systemu Ratownictwa Miejskiego

Bardziej szczegółowo

TEMATYKA PRAC DYPLOMOWYCH INŻYNIERSKICH STUDIA STACJONARNE PIERWSZEGO STOPNIA ROK AKADEMICKI 2011/12

TEMATYKA PRAC DYPLOMOWYCH INŻYNIERSKICH STUDIA STACJONARNE PIERWSZEGO STOPNIA ROK AKADEMICKI 2011/12 STUDIA STACJONARNE PIERWSZEGO STOPNIA ROK AKADEMICKI 2011/12 Jednostka: KATEDRA GEODEZJI SATELITARNEJ I NAWIGACJI Specjalność: GEODEZJA I GEOINFORMATYKA Prof. dr hab. inż. Stanisław 1. Wyznaczenie dokładności

Bardziej szczegółowo

Działania PAśP w obszarze wdroŝenia nawigacji GNSS w lotnictwie cywilnym

Działania PAśP w obszarze wdroŝenia nawigacji GNSS w lotnictwie cywilnym Działania PAśP w obszarze wdroŝenia nawigacji GNSS w lotnictwie cywilnym Tomasz Woźniak tel.: +48 22 574 53 80 e-mail: t.wozniak@pansa.pl ZAGADNIENIA 1. PAśP i jego misja 2. Zalety nawigacji GNSS 3. Działania

Bardziej szczegółowo

Serwisy czasu rzeczywistego: NAWGEO KODGIS NAWGIS

Serwisy czasu rzeczywistego: NAWGEO KODGIS NAWGIS GŁÓWNY URZĄD GEODEZJI I KARTOGRAFII Departament Geodezji, Kartografii i Systemów Informacji Geograficznej Serwisy czasu rzeczywistego: NAWGEO KODGIS NAWGIS Artur Oruba specjalista Szkolenie Służby Geodezyjnej

Bardziej szczegółowo

Precyzyjne pozycjonowanie w oparciu o GNSS

Precyzyjne pozycjonowanie w oparciu o GNSS Precyzyjne pozycjonowanie w oparciu o GNSS Załącznik nr 2 Rozdział 1 Techniki precyzyjnego pozycjonowania w oparciu o GNSS 1. Podczas wykonywania pomiarów geodezyjnych metodą precyzyjnego pozycjonowania

Bardziej szczegółowo

ZESZYTY NAUKOWE WYDZIAŁU ETI POLITECHNIKI GDAŃSKIEJ Nr 6 Seria: Technologie Informacyjne 2008

ZESZYTY NAUKOWE WYDZIAŁU ETI POLITECHNIKI GDAŃSKIEJ Nr 6 Seria: Technologie Informacyjne 2008 ZESZYTY NAUKOWE WYDZIAŁU ETI POLITECHNIKI GDAŃSKIEJ Nr 6 Seria: Technologie Informacyjne 2008 Mariusz Chmielecki, Agnieszka Jurkowska, Karol Rudziński, Cezary Specht, Jakub Szulwic, Tadeusz Widerski Politechnika

Bardziej szczegółowo

OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA

OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA Załącznik nr 1 do SIWZ OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA Przedmiotem zamówienia jest usługa polegająca na wykonywaniu okresowej kontroli z powietrza lotniczych urządzeń naziemnych NAV i VAN funkcjonujących na

Bardziej szczegółowo

NAWIGACJA OBSZAROWA ORAZ OSIĄGI SYSTEMÓW GNSS/EGNOS JAKO PODSTAWA DO POPRAWY POZYCJONOWANIA, SEPARACJI ORAZ WZROSTU POJEMNOŚCI LOTNISKA

NAWIGACJA OBSZAROWA ORAZ OSIĄGI SYSTEMÓW GNSS/EGNOS JAKO PODSTAWA DO POPRAWY POZYCJONOWANIA, SEPARACJI ORAZ WZROSTU POJEMNOŚCI LOTNISKA Krzysztof Banaszek Polska Agencja Żeglugi Powietrznej NAWIGACJA OBSZAROWA ORAZ OSIĄGI SYSTEMÓW GNSS/EGNOS JAKO PODSTAWA DO POPRAWY POZYCJONOWANIA, SEPARACJI ORAZ WZROSTU POJEMNOŚCI LOTNISKA Streszczenie:

Bardziej szczegółowo

Wiesław Graszka naczelnik wydziału Szymon Wajda główny specjalista

Wiesław Graszka naczelnik wydziału Szymon Wajda główny specjalista Wiesław Graszka naczelnik wydziału Szymon Wajda główny specjalista Konferencja Satelitarne metody wyznaczania pozycji we współczesnej geodezji i nawigacji Wrocław 02-04. czerwca 2011 r. Wprowadzenie Zakres

Bardziej szczegółowo

IMPLEMENTACJA PROCEDUR LPV W SYMULATORACH LOTNICZYCH

IMPLEMENTACJA PROCEDUR LPV W SYMULATORACH LOTNICZYCH Szybkobieżne Pojazdy Gąsienicowe (33) nr 2, 2013 Oleg ANTEMIJCZUK Krzysztof TOKARZ Eugeniusz PIECHOCZEK IMPLEMENTACJA PROCEDUR LPV W SYMULATORACH LOTNICZYCH Streszczenie. Dzięki możliwościom systemu EGNOS

Bardziej szczegółowo

Nawigacja satelitarna

Nawigacja satelitarna Paweł Kułakowski Nawigacja satelitarna Nawigacja satelitarna Plan wykładu : 1. Zadania systemów nawigacyjnych. Zasady wyznaczania pozycji 3. System GPS Navstar - architektura - zasady działania - dokładność

Bardziej szczegółowo

GEOMATYKA program rozszerzony

GEOMATYKA program rozszerzony GEOMATYKA program rozszerzony 2015-2016 dr inż. Paweł Strzeliński Katedra Urządzania Lasu Wydział Leśny UP w Poznaniu 1. Układ wysokości tworzą wartości geopotencjalne podzielone przez przeciętne wartości

Bardziej szczegółowo

Wyposażenie Samolotu

Wyposażenie Samolotu P O L I T E C H N I K A R Z E S Z O W S K A im. Ignacego Łukasiewicza Wydział Budowy Maszyn i Lotnictwa Katedra Awioniki i Sterowania Wyposażenie Samolotu Instrukcja do laboratorium nr 3 Lotniczy odbiornik

Bardziej szczegółowo

Budowa infrastruktury użytkowej systemu pozycjonowania satelitarnego w województwie mazowieckim

Budowa infrastruktury użytkowej systemu pozycjonowania satelitarnego w województwie mazowieckim Budowa infrastruktury użytkowej systemu pozycjonowania satelitarnego w województwie mazowieckim Paweł Tabęcki Biuro Geodety Województwa Mazowieckiego Dział Katastralnej Bazy Danych sierpień 2006 Plan prezentacji

Bardziej szczegółowo

Globalny Nawigacyjny System Satelitarny GLONASS. dr inż. Paweł Zalewski

Globalny Nawigacyjny System Satelitarny GLONASS. dr inż. Paweł Zalewski Globalny Nawigacyjny System Satelitarny GLONASS dr inż. Paweł Zalewski Wprowadzenie System GLONASS (Global Navigation Satellite System lub Globalnaja Nawigacjonnaja Sputnikowaja Sistiema) został zaprojektowany

Bardziej szczegółowo

Przyswojenie wiedzy na temat serwisów systemu GPS i charakterystyk z nimi związanych

Przyswojenie wiedzy na temat serwisów systemu GPS i charakterystyk z nimi związanych C C2 C C C5 C6 C7 C8 C9 C0 C C2 C C C5 C6 C7 C8 C9 I. KARTA PRZEDMIOTU. Nazwa przedmiotu: SATELITARNE SYSTEMY NAWIGACYJNE 2. Kod przedmiotu: Vd. Jednostka prowadząca: Wydział Nawigacji i Uzbrojenia Okrętowego.

Bardziej szczegółowo

Sieciowe Pozycjonowanie RTK używając Virtual Reference Stations (VRS)

Sieciowe Pozycjonowanie RTK używając Virtual Reference Stations (VRS) Sieciowe Pozycjonowanie RTK używając Virtual Reference Stations (VRS) Mgr inż. Robert Dudek GEOTRONICS KRAKÓW GSI Japan - 21st of June 1999 Wprowadzenie u Dlaczego Sieci stacji referencyjnych GPS? u Pomysł

Bardziej szczegółowo

Praktyczne aspekty zastosowania telekomunikacji satelitarnej przez administrację publiczną

Praktyczne aspekty zastosowania telekomunikacji satelitarnej przez administrację publiczną Praktyczne aspekty zastosowania telekomunikacji satelitarnej przez administrację publiczną H e r t z S y s t e m s Lt d Sp. z o. o. A l. Z j e d n o c z e n i a 1 1 8 A 65-1 2 0 Z i e l o n a G ó r a Te

Bardziej szczegółowo

Wielofunkcyjny system precyzyjnego pozycjonowania satelitarnego ASG-EUPOS

Wielofunkcyjny system precyzyjnego pozycjonowania satelitarnego ASG-EUPOS Wielofunkcyjny system precyzyjnego pozycjonowania satelitarnego ASG-EUPOS STACJE REFERENCYJNE SYSTEMU ASG-EUPOS WSTĘP Istnienie nowoczesnych, wielofunkcyjnych systemów precyzyjnego pozycjonowania satelitarnego,

Bardziej szczegółowo

DOKŁ ADNOŚĆ SERWISU EGNOS W KONTEKŚ CIE OBSŁ UGI OPERACJI LOTNISKOWYCH

DOKŁ ADNOŚĆ SERWISU EGNOS W KONTEKŚ CIE OBSŁ UGI OPERACJI LOTNISKOWYCH ZESZYTY NAUKOWE AKADEMII MARYNARKI WOJENNEJ ROK LII NR 1 (184) 2011 Andrzej Felski Akademia Marynarki Wojennej Krzysztof Banaszek Tomasz Woź niak Piotr Zakrzewski Polska Agencja Ż eglugi Powietrznej DOKŁ

Bardziej szczegółowo

WIELOFUNKCYJNY SYSTEM PRECYZYJNEGO POZYCJONOWANIA SATELITARNEGO ASG-EUPOS

WIELOFUNKCYJNY SYSTEM PRECYZYJNEGO POZYCJONOWANIA SATELITARNEGO ASG-EUPOS GŁÓWNY URZĄD GEODEZJI I KARTOGRAFII DEPARTAMENT GEODEZJI KARTOGRAFII I SYSTEMÓW INFORMACJI GEOGRAFICZNEJ WIELOFUNKCYJNY SYSTEM PRECYZYJNEGO POZYCJONOWANIA SATELITARNEGO ASG-EUPOS SATELITARNE TECHNIKI POMIAROWE

Bardziej szczegółowo

POZYCJONOWANIE STATKU POWIETRZNEGO W LOCIE ZA POMOC ODBIORNIKA DGPS Z FUNKCJ ODBIORU POPRAWEK RÓ NICOWYCH Z SATELITÓW SYSTEMU EGNOS

POZYCJONOWANIE STATKU POWIETRZNEGO W LOCIE ZA POMOC ODBIORNIKA DGPS Z FUNKCJ ODBIORU POPRAWEK RÓ NICOWYCH Z SATELITÓW SYSTEMU EGNOS kpt. mgr in. Marek BRZOZOWSKI mjr mgr in. Mirosław MYSZKA kpt. mgr in. Zbigniew LEWANDOWSKI Wojskowy Instytut Techniczny Uzbrojenia POZYCJONOWANIE STATKU POWIETRZNEGO W LOCIE ZA POMOC ODBIORNIKA DGPS Z

Bardziej szczegółowo

GNSS niezbędnym etapem implementacji LUN (1)

GNSS niezbędnym etapem implementacji LUN (1) GNSS niezbędnym etapem implementacji LUN (1) Jest faktem znamiennym, że PAŻP jest: zainteresowana udziałem w projektach badawczych, których celem jest wdrożenie operacyjne systemów GPS i EGNOS do zastosowań

Bardziej szczegółowo

Poprawa dokładności prowadzenia równoległego maszyn i ciągników rolniczych dzięki zastosowaniu serwisu NAWGEO VRS CMR. Agrocom Polska Jerzy Koronczok

Poprawa dokładności prowadzenia równoległego maszyn i ciągników rolniczych dzięki zastosowaniu serwisu NAWGEO VRS CMR. Agrocom Polska Jerzy Koronczok Poprawa dokładności prowadzenia równoległego maszyn i ciągników rolniczych dzięki zastosowaniu serwisu NAWGEO VRS CMR Agrocom Polska Jerzy Koronczok Poprawki korekcyjne dostępne w Polsce Odpowiednia dokładność

Bardziej szczegółowo

Wybrane zagadnienia z urządzania lasu moduł: GEOMATYKA

Wybrane zagadnienia z urządzania lasu moduł: GEOMATYKA Wybrane zagadnienia z urządzania lasu moduł: GEOMATYKA 2014-2015 dr inż. Paweł Strzeliński Katedra Urządzania Lasu Wydział Leśny UP w Poznaniu Katedra Urządzania Lasu Kolegium Cieszkowskich, parter, p.

Bardziej szczegółowo

PROBLEMATYKA POZYSKIWANIA GEODANYCH NA POTRZEBY OPRACOWANIA PROCEDUR LOTU DLA NAWIGACJI OBSZAROWEJ (RNAV) W POLSCE

PROBLEMATYKA POZYSKIWANIA GEODANYCH NA POTRZEBY OPRACOWANIA PROCEDUR LOTU DLA NAWIGACJI OBSZAROWEJ (RNAV) W POLSCE Adam CIEĆKO 1 Grzegorz GRUNWALD 1 Stanisław OSZCZAK 1 przeszkody lotnicze, nawigacja obszarowa, RNAV, GNSS PROBLEMATYKA POZYSKIWANIA GEODANYCH NA POTRZEBY OPRACOWANIA PROCEDUR LOTU DLA NAWIGACJI OBSZAROWEJ

Bardziej szczegółowo

Obszar badawczy i zadania geodezji satelitarnej

Obszar badawczy i zadania geodezji satelitarnej Obszar badawczy i zadania geodezji satelitarnej [na podstawie Seeber G., Satellite Geodesy ] dr inż. Paweł Zalewski Akademia Morska w Szczecinie cirm.am.szczecin.pl Literatura: 1. Januszewski J., Systemy

Bardziej szczegółowo

GPS Global Positioning System budowa systemu

GPS Global Positioning System budowa systemu GPS Global Positioning System budowa systemu 1 Budowa systemu System GPS tworzą trzy segmenty: Kosmiczny konstelacja sztucznych satelitów Ziemi nadających informacje nawigacyjne, Kontrolny stacje nadzorujące

Bardziej szczegółowo

kpt. Mirosław Matusik Brzeźnica, dnia 24.02.2012 roku

kpt. Mirosław Matusik Brzeźnica, dnia 24.02.2012 roku kpt. Mirosław Matusik Brzeźnica, dnia 24.02.2012 roku GPS Global Positioning System System Globalnej Lokalizacji Satelitarnej System GPS zrewolucjonizował nawigację lądową, morską, lotniczą a nawet kosmiczną.

Bardziej szczegółowo

Za szczególne zaangażowanie i wkład w opracowanie raportu autorzy dziękują:

Za szczególne zaangażowanie i wkład w opracowanie raportu autorzy dziękują: Foresight Przyszłość technik satelitarnych w Polsce to realizowany przez Polskie Biuro ds. Przestrzeni Kosmicznej projekt, którego celem jest ocena perspektyw i korzyści z wykorzystania technik satelitarnych

Bardziej szczegółowo

Serwisy postprocessingu POZGEO i POZGEO D

Serwisy postprocessingu POZGEO i POZGEO D GŁÓWNY URZĄD GEODEZJI I KARTOGRAFII Departament Geodezji, Kartografii i Systemów Informacji Geograficznej Serwisy postprocessingu POZGEO i POZGEO D Marcin Ryczywolski specjalista Szkolenie Służby Geodezyjnej

Bardziej szczegółowo

Wybrane zagadnienia z urządzania lasu moduł: GEOMATYKA

Wybrane zagadnienia z urządzania lasu moduł: GEOMATYKA Wybrane zagadnienia z urządzania lasu moduł: GEOMATYKA 2014-2015 dr inż. Paweł Strzeliński Katedra Urządzania Lasu Wydział Leśny UP w Poznaniu Katedra Urządzania Lasu Kolegium Cieszkowskich, parter, p.

Bardziej szczegółowo

TEMATYKA PRAC DYPLOMOWYCH MAGISTERSKICH STUDIA STACJONARNE DRUGIEGO STOPNIA ROK AKADEMICKI 2010/11

TEMATYKA PRAC DYPLOMOWYCH MAGISTERSKICH STUDIA STACJONARNE DRUGIEGO STOPNIA ROK AKADEMICKI 2010/11 Załącznik nr 7 STUDIA STACJONARNE DRUGIEGO STOPNIA ROK AKADEMICKI 2010/11 Jednostka: KATEDRA GEODEZJI SATELITARNEJ I NAWIGACJI PROMOTOR Prof. dr hab. inż. Stanisław Oszczak PROMOTOR Mieczysław Bakuła 1.

Bardziej szczegółowo

Temat pracy dyplomowej Promotor Dyplomant CENTRUM INŻYNIERII RUCHU MORSKIEGO. prof. dr hab. inż. kpt.ż.w. Stanisław Gucma.

Temat pracy dyplomowej Promotor Dyplomant CENTRUM INŻYNIERII RUCHU MORSKIEGO. prof. dr hab. inż. kpt.ż.w. Stanisław Gucma. kierunek: Nawigacja, : Transport morski, w roku akademickim 2012/2013, Temat dyplomowej Promotor Dyplomant otrzymania 1. Nawigacja / TM 2. Nawigacja / TM dokładności pozycji statku określonej przy wykorzystaniu

Bardziej szczegółowo

GLOBALNE SYSTEMY NAWIGACJI SATELITARNEJ

GLOBALNE SYSTEMY NAWIGACJI SATELITARNEJ GLOBALNE SYSTEMY NAWIGACJI SATELITARNEJ 27 Władysław Góral GLOBALNE SYSTEMY NAWIGACJI SATELITARNEJ Wprowadzenie W roku 2007 mija 50 lat od wprowadzenia na orbitę okołoziemską pierwszego sztucznego satelity.

Bardziej szczegółowo

AKTUALNY STAN REALIZACJI PROJEKTU ASG+

AKTUALNY STAN REALIZACJI PROJEKTU ASG+ AKTUALNY STAN REALIZACJI PROJEKTU ASG+ Figurski Mariusz Centrum Geomatyki Stosowanej WAT Wydział Inżynierii Lądowej i Geodezji WAT Realizacja grantu badawczo-rozwojowego własnego pt.: "Budowa modułów wspomagania

Bardziej szczegółowo

Analiza dokładności pozycjonowania statku powietrznego na podstawie obserwacji GLONASS

Analiza dokładności pozycjonowania statku powietrznego na podstawie obserwacji GLONASS PROBLEMY MECHATRONIKI UZBROJENIE, LOTNICTWO, INŻYNIERIA BEZPIECZEŃSTWA ISSN 2081-5891 5, 4 (18), 2014, 33-44 Analiza dokładności pozycjonowania statku powietrznego na podstawie obserwacji GLONASS Kamil

Bardziej szczegółowo

Sensory i systemy pomiarowe Prezentacja Projektu SYNERIFT. Michał Stempkowski Tomasz Tworek AiR semestr letni 2013-2014

Sensory i systemy pomiarowe Prezentacja Projektu SYNERIFT. Michał Stempkowski Tomasz Tworek AiR semestr letni 2013-2014 Sensory i systemy pomiarowe Prezentacja Projektu SYNERIFT Michał Stempkowski Tomasz Tworek AiR semestr letni 2013-2014 SYNERIFT Tylne koła napędzane silnikiem spalinowym (2T typu pocket bike ) Przednie

Bardziej szczegółowo

GNSS ROZWÓJ SATELITARNYCH METOD OBSERWACJI W GEODEZJI

GNSS ROZWÓJ SATELITARNYCH METOD OBSERWACJI W GEODEZJI GNSS ROZWÓJ SATELITARNYCH METOD OBSERWACJI W GEODEZJI Dr inż. Marcin Szołucha Historia nawigacji satelitarnej 1940 W USA rozpoczęto prace nad systemem nawigacji dalekiego zasięgu- LORAN (Long Range Navigation);

Bardziej szczegółowo

roku system nawigacji satelitarnej TRANSIT. System ten wykorzystywano

roku system nawigacji satelitarnej TRANSIT. System ten wykorzystywano System nawigacji K U R S satelitarnej GPS, część 1 Od historii do przyszłości Wiele osób zajmujących się amatorsko, a nieraz i profesjonalnie elektroniką nie zdaje sobie w pełni sprawy z ogromnego postępu,

Bardziej szczegółowo

przygtowała: Anna Stępniak, II rok DU Geoinformacji

przygtowała: Anna Stępniak, II rok DU Geoinformacji przygtowała: Anna Stępniak, II rok DU Geoinformacji system nawigacji składa się z satelitów umieszczonych na orbitach okołoziemskich, kontrolnych stacji naziemnych oraz odbiorników satelity wysyłają sygnał

Bardziej szczegółowo

TEMATYKA PRAC DYPLOMOWYCH MAGISTERSKICH STUDIA STACJONARNE DRUGIEGO STOPNIA ROK AKADEMICKI 2012/2013

TEMATYKA PRAC DYPLOMOWYCH MAGISTERSKICH STUDIA STACJONARNE DRUGIEGO STOPNIA ROK AKADEMICKI 2012/2013 STUDIA STACJONARNE DRUGIEGO STOPNIA ROK AKADEMICKI 2012/2013 Instytut Geodezji GEODEZJA GOSPODARCZA PROMOTOR Dr hab. Zofia Rzepecka, prof. UWM Dr inż. Dariusz Gościewski Analiza możliwości wyznaczenia

Bardziej szczegółowo

Trójwymiarowy model ogrodów BUW i inne przykłady zastosowań nawigacji satelitarnej

Trójwymiarowy model ogrodów BUW i inne przykłady zastosowań nawigacji satelitarnej Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie WYDZIAŁ GEODEZJI I GOSPODARKI PRZESTRZENNEJ Katedra Geodezji Satelitarnej i Nawigacji Trójwymiarowy model ogrodów BUW i inne przykłady zastosowań nawigacji satelitarnej

Bardziej szczegółowo

Zastosowanie pomiarów GPS do wyznaczania deformacji terenu na obszarze Głównego i Starego Miasta Gdańska

Zastosowanie pomiarów GPS do wyznaczania deformacji terenu na obszarze Głównego i Starego Miasta Gdańska UNIWERSYTET WARMIŃSKO MAZURSKI w OLSZTYNIE Zastosowanie pomiarów GPS do wyznaczania deformacji terenu na obszarze Głównego i Starego Miasta Gdańska Radosław Baryła 1), Stanisław Oszczak 1), Paweł Wielgosz

Bardziej szczegółowo

Znaczenie telekomunikacji we współdziałaniu z systemami nawigacyjnymi. Ewa Dyner Jelonkiewicz. ewa.dyner@agtes.com.pl Tel.

Znaczenie telekomunikacji we współdziałaniu z systemami nawigacyjnymi. Ewa Dyner Jelonkiewicz. ewa.dyner@agtes.com.pl Tel. TELEKOMUNIKACJA SATELITARNA-GOSPODARCZE I STRATEGICZNE KORZYŚCI DLA ADMINISTRACJI PUBLICZNEJ Warszawa, 12 grudnia 2014 Znaczenie telekomunikacji we współdziałaniu z systemami nawigacyjnymi Ewa Dyner Jelonkiewicz

Bardziej szczegółowo

w ramach eksperymentalnych podejść RNAV EGNOS/GNSS

w ramach eksperymentalnych podejść RNAV EGNOS/GNSS Lotnicza walidacja procedur LPV w ramach eksperymentalnych podejść RNAV EGNOS/GNSS Andrzej Fellner Henryk Jafernik Paweł Trómiński Konferencja Komisji Geodezji Satelitarnej Komitetu Badao Kosmicznych i

Bardziej szczegółowo

AGROCOM system jazdy równoległej

AGROCOM system jazdy równoległej AGROCOM system jazdy równoległej Jerzy Koronczok Agrocom Polska. Oprogramowanie i nowe możliwości dla rolnictwa. 47-120 Żędowice GPS systemy prowadzenia równoległego Agrocom E-DRIVE: Nowości Baseline HD

Bardziej szczegółowo

WPŁYW PRECYZYJNEJ NAWIGACJI OBSZAROWEJ NA PRZEPUSTOWOŚĆ PORTU LOTNICZEGO

WPŁYW PRECYZYJNEJ NAWIGACJI OBSZAROWEJ NA PRZEPUSTOWOŚĆ PORTU LOTNICZEGO PRACE NAUKOWE POLITECHNIKI WARSZAWSKIEJ z. 80 Transport 2011 Marek Malarski Politechnika Warszawska Wydział Transportu Krzysztof Banaszek Polska Agencja Żeglugi Powietrznej WPŁYW PRECYZYJNEJ NAWIGACJI

Bardziej szczegółowo

Systemy satelitarne wykorzystywane w nawigacji

Systemy satelitarne wykorzystywane w nawigacji Systemy satelitarne wykorzystywane w nawigacji Transit System TRANSIT był pierwszym systemem satelitarnym o zasięgu globalnym. Navy Navigation Satellite System NNSS, stworzony i rozwijany w latach 1958-1962

Bardziej szczegółowo

Stacja referencyjna GNSS EGNOS w procesie wdrażania procedur lądowania z wykorzystaniem technologii satelitarnej

Stacja referencyjna GNSS EGNOS w procesie wdrażania procedur lądowania z wykorzystaniem technologii satelitarnej CIEĆKO Adam 1,2 GRUNWALD Grzegorz 1 KAŹMIERCZAK Rafał 1 TANAJEWSKI Dariusz 1 BAKUŁA Mieczysław 1,2 OSZCZAK Stanisław 2 ZAZULA Michał 3 Stacja referencyjna GNSS EGNOS w procesie wdrażania procedur lądowania

Bardziej szczegółowo

Satelitarny system nawigacyjny Galileo, przeznaczenie, struktura i perspektywy realizacji.

Satelitarny system nawigacyjny Galileo, przeznaczenie, struktura i perspektywy realizacji. Satelitarny system nawigacyjny Galileo, przeznaczenie, struktura i perspektywy realizacji. Cezary Specht Instytut Nawigacji i Hydrografii Morskiej Akademia Marynarki Wojennej w CSpecht@amw.gdynia.pl Satelitarny

Bardziej szczegółowo

dr inż. Krzysztof Karsznia Zastosowanie technik satelitarnych GNSS w monitoringu strukturalnym

dr inż. Krzysztof Karsznia Zastosowanie technik satelitarnych GNSS w monitoringu strukturalnym dr inż. Krzysztof Karsznia Zastosowanie technik satelitarnych GNSS w monitoringu strukturalnym Wrocław 2.06.2011 Zintegrowany monitoring geodezyjny Główne założenia - Świat nie jest regularny - Nic nie

Bardziej szczegółowo

RNAV GNSS NIEZBĘDNYM ETAPEM IMPLEMENTACJI LUN I SZANSĄ DLA POLSKIEGO GENERAL AVIATION

RNAV GNSS NIEZBĘDNYM ETAPEM IMPLEMENTACJI LUN I SZANSĄ DLA POLSKIEGO GENERAL AVIATION PRACE INSTYTUTU LOTNICTWA 211, s. 57-67, Warszawa 2011 RNAV GNSS NIEZBĘDNYM ETAPEM IMPLEMENTACJI LUN I SZANSĄ DLA POLSKIEGO GENERAL AVIATION ANDRZEJ FELLNER*, HENRYK JAFERNIK*, PAWEŁ TRÓMIŃSKI** Politechnika

Bardziej szczegółowo

Sieci Satelitarne. Tomasz Kaszuba 2013 kaszubat@pjwstk.edu.pl

Sieci Satelitarne. Tomasz Kaszuba 2013 kaszubat@pjwstk.edu.pl Sieci Satelitarne Tomasz Kaszuba 2013 kaszubat@pjwstk.edu.pl Elementy systemu Moduł naziemny terminale abonenckie (ruchome lub stacjonarne), stacje bazowe (szkieletowa sieć naziemna), stacje kontrolne.

Bardziej szczegółowo

Scientific Journal of Silesian University of Technology. Series Transport Zeszyty Naukowe Politechniki Śląskiej. Seria Transport

Scientific Journal of Silesian University of Technology. Series Transport Zeszyty Naukowe Politechniki Śląskiej. Seria Transport Scientific Journal of Silesian University of Technology. Series Transport Zeszyty Naukowe Politechniki Śląskiej. Seria Transport Volume 90 2016 p-issn: 0209-3324 e-issn: 2450-1549 DOI: 10.20858/sjsutst.2016.90.8

Bardziej szczegółowo

Wykorzystanie systemu ASG-EUPOS do wykonania prac geodezyjnych i kartograficznych

Wykorzystanie systemu ASG-EUPOS do wykonania prac geodezyjnych i kartograficznych GŁÓWNY URZĄD GEODEZJI I KARTOGRAFII DEPARTAMENT GEODEZJI KARTOGRAFII I SYSTEMÓW INFORMACJI GEOGRAFICZNEJ Wykorzystanie systemu ASG-EUPOS do wykonania prac geodezyjnych i kartograficznych Opracowanie: Ryszard

Bardziej szczegółowo

Istnieje wiele sposobów przedstawiania obrazów Ziemi lub jej fragmentów, należą do nich plany, mapy oraz globusy.

Istnieje wiele sposobów przedstawiania obrazów Ziemi lub jej fragmentów, należą do nich plany, mapy oraz globusy. Współrzędne geograficzne Istnieje wiele sposobów przedstawiania obrazów Ziemi lub jej fragmentów, należą do nich plany, mapy oraz globusy. Najbardziej wiernym modelem Ziemi ukazującym ją w bardzo dużym

Bardziej szczegółowo

Algorytm SiRF dekoder i jego wykorzystanie w systemie ASG-EUPOS

Algorytm SiRF dekoder i jego wykorzystanie w systemie ASG-EUPOS Katedra Geodezji Satelitarnej i Nawigacji Bartłomiej Oszczak, Krzysztof Serżysko Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie Algorytm SiRF dekoder i jego wykorzystanie w systemie ASG-EUPOS SiRF Technology

Bardziej szczegółowo

Narzędzia wspierające system EGNOS Paweł Seliga

Narzędzia wspierające system EGNOS Paweł Seliga Narzędzia wspierające system EGNOS Paweł Seliga 17 luty 2015 2 EGNOS Miasto, dnia 3 EGNOS - European Geostationary Navigation Overlay System Europejski system satelitarny wspomagający działanie systemów

Bardziej szczegółowo

Moduły ultraszybkiego pozycjonowania GNSS

Moduły ultraszybkiego pozycjonowania GNSS BUDOWA MODUŁÓW WSPOMAGANIA SERWISÓW CZASU RZECZYWISTEGO SYSTEMU ASG-EUPOS Projekt rozwojowy MNiSW nr NR09-0010-10/2010 Moduły ultraszybkiego pozycjonowania GNSS Paweł Wielgosz Jacek Paziewski Katarzyna

Bardziej szczegółowo

GEOMATYKA program podstawowy

GEOMATYKA program podstawowy GEOMATYKA program podstawowy 2014-2015 dr inż. Paweł Strzeliński Katedra Urządzania Lasu Wydział Leśny UP w Poznaniu W celu ujednolicenia wyników pomiarów geodezyjnych, a co za tym idzie umożliwienia tworzenia

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Przedmowa... 11

Spis treści. Przedmowa... 11 Spis treści Przedmowa.... 11 Nowe trendy badawcze w ruchu lotniczym. Zagadnienia wstępne... 13 I. Ruch lotniczy jako efekt potrzeby komunikacyjnej pasażera.... 13 II. Nowe środki transportowe w ruchu lotniczym....

Bardziej szczegółowo

SATELITARNE SYSTEMY NAWIGACJI

SATELITARNE SYSTEMY NAWIGACJI SATELITARNE SYSTEMY NAWIGACJI GNSS Global Navigation Satellite Systems Wiadomości ogólne Piotr MIELNIK 22.02.1978 wystrzelono pierwszego satelitę systemu NAVSTAR GPS Nikt wówczas w wczas nie przewidywał,,

Bardziej szczegółowo

System ASG-EUPOS stan dzisiejszy i perspektywy rozwoju

System ASG-EUPOS stan dzisiejszy i perspektywy rozwoju GŁÓWNY URZĄD GEODEZJI I KARTOGRAFII Departament Geodezji, Kartografii i Systemów Informacji Geograficznej System ASG-EUPOS stan dzisiejszy i perspektywy rozwoju Szymon Wajda główny specjalista Szkolenie

Bardziej szczegółowo

TRANSCOMP XV INTERNATIONAL CONFERENCE COMPUTER SYSTEMS AIDED SCIENCE, INDUSTRY AND TRANSPORT

TRANSCOMP XV INTERNATIONAL CONFERENCE COMPUTER SYSTEMS AIDED SCIENCE, INDUSTRY AND TRANSPORT TRANSCOMP XV INTERNATIONAL CONFERENCE COMPUTER SYSTEMS AIDED SCIENCE, INDUSTRY AND TRANSPORT Janusz ĆWIKLAK 1 Adam CIEĆKO 2 Marek GRZEGORZEWSKI 3 Henryk JAFERNIK 4 Stanisław OSZCZAK 5 GNSS, dokładność

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA STAWIANE RADIONAWIGACYJNYM SYSTEMOM POZYCYJNYM. Streszczenie

WYMAGANIA STAWIANE RADIONAWIGACYJNYM SYSTEMOM POZYCYJNYM. Streszczenie kontradmirał dr inż. Czesław DYRCZ Akademia Marynarki Wojennej kmdr mgr inż. Henryk NITNER Biuro Hydrograficzne Marynarki Wojennej, SHM RP kmdr dr hab. inż. Cezary SPECHT Akademia Marynarki Wojennej WYMAGANIA

Bardziej szczegółowo

BADANIA DOSTĘPNOŚCI SYSTEMU DGPS NA DOLNEJ ODRZE RESEARCH ON THE AVAILABILITY OF DGPS SYSTEM ON THE LOWER ODRA RIVER

BADANIA DOSTĘPNOŚCI SYSTEMU DGPS NA DOLNEJ ODRZE RESEARCH ON THE AVAILABILITY OF DGPS SYSTEM ON THE LOWER ODRA RIVER ANDRZEJ BANACHOWICZ, RYSZARD BOBER, ADAM WOLSKI **, PIOTR GRODZICKI, ZENON KOZŁOWSKI *** BADANIA DOSTĘPNOŚCI SYSTEMU DGPS NA DOLNEJ ODRZE RESEARCH ON THE AVAILABILITY OF DGPS SYSTEM ON THE LOWER ODRA RIVER

Bardziej szczegółowo

I Ogólnopolska Konferencja Użytkowników ASG-EUPOS

I Ogólnopolska Konferencja Użytkowników ASG-EUPOS Drugi komunikat I Ogólnopolska Konferencja Użytkowników ASG-EUPOS System ASG-EUPOS dziś i jutro Warszawa, 28-29 październik 2010 www.asgeupos.pl/konferencja Szanowni Państwo! Z przyjemnością prezentujemy

Bardziej szczegółowo

AKADEMIA GÓRNICZO-HUTNICZA Im Stanisława Staszica w Krakowie. Karolina Banyś

AKADEMIA GÓRNICZO-HUTNICZA Im Stanisława Staszica w Krakowie. Karolina Banyś AKADEMIA GÓRNICZO-HUTNICZA Im Stanisława Staszica w Krakowie Wydział Geodezji Górniczej i Inżynierii Środowiska Gr. I Kier. IŚ Rok: III Przedmiot: Systemy informacji przestrzennej Karolina Banyś Projekt

Bardziej szczegółowo

Cel działania: redukcja ryzyka kolizji z ziemią. Opracowany w latach 70-tych pod wpływem dużej liczby wypadków typu CFIT.

Cel działania: redukcja ryzyka kolizji z ziemią. Opracowany w latach 70-tych pod wpływem dużej liczby wypadków typu CFIT. GPWS Ground Proximity Warning System Cel działania: redukcja ryzyka kolizji z ziemią. Opracowany w latach 70-tych pod wpływem dużej liczby wypadków typu CFIT. Zasada działania: GPWS wykorzystuje wskazania

Bardziej szczegółowo

Magdalena Oleszczuk Wielofunkcyjny system stacji referencyjnych ASG. Acta Scientifica Academiae Ostroviensis nr 30, 69-75

Magdalena Oleszczuk Wielofunkcyjny system stacji referencyjnych ASG. Acta Scientifica Academiae Ostroviensis nr 30, 69-75 Magdalena Oleszczuk Wielofunkcyjny system stacji referencyjnych ASG Acta Scientifica Academiae Ostroviensis nr 30, 69-75 2008 Wielofunkcyjny System Stacji Referencyjnych ASG/Eupos-pl... 69 Magdalena Oleszczuk

Bardziej szczegółowo

Nawigacja satelitarna

Nawigacja satelitarna Nawigacja satelitarna Warszawa, 17 lutego 2015 Udział systemów nawigacji w wybranych działach gospodarki - aspekty bezpieczeństwa i ekonomiczne efekty Ewa Dyner Jelonkiewicz ewa.dyner@agtes.com.pl Tel.607459637

Bardziej szczegółowo

Geotronics Polska jako dostawca nowoczesnych technologii satelitarnych GNSS firmy Trimble do zastosowań pomiarowych, infrastrukturalnych i

Geotronics Polska jako dostawca nowoczesnych technologii satelitarnych GNSS firmy Trimble do zastosowań pomiarowych, infrastrukturalnych i Geotronics Polska jako dostawca nowoczesnych technologii satelitarnych GNSS firmy Trimble do zastosowań pomiarowych, infrastrukturalnych i monitoringowych. GEOTRONICS POLSKA Sp. z o.o. Jedyny dystrybutor

Bardziej szczegółowo

Techniki satelitarne i systemy wspomagania decyzji w zarządzaniu kryzysowym

Techniki satelitarne i systemy wspomagania decyzji w zarządzaniu kryzysowym Techniki satelitarne i systemy wspomagania decyzji w zarządzaniu kryzysowym Techniki satelitarne i GIS w działaniach związanych z sytuacjami kryzysowymi Mariusz FIGURSKI Marcin SZOŁUCHA Zarządzanie Kryzysowe

Bardziej szczegółowo

Język prowadzenia zajęć Semestr nominalny 6 Rok akademicki 2013/2014 posiada wiedzę o systemach telekomunikacyjnych w transporcie

Język prowadzenia zajęć Semestr nominalny 6 Rok akademicki 2013/2014 posiada wiedzę o systemach telekomunikacyjnych w transporcie 1 z 5 2013-09-25 09:55 Kod przedmiotu Nazwa przedmiotu TR.SIP627 Lotnicze systemy łączności Wersja przedmiotu 2012/13 A. Usytuowanie przedmiotu w systemie studiów Poziom Kształcenia Stopień Rodzaj Kierunek

Bardziej szczegółowo

Zintegrowany system wizualizacji parametrów nawigacyjnych w PNDS

Zintegrowany system wizualizacji parametrów nawigacyjnych w PNDS dr inż. kpt. ż.w. Andrzej Bąk Zintegrowany system wizualizacji parametrów nawigacyjnych w PNDS słowa kluczowe: PNDS, ENC, ECS, wizualizacja, sensory laserowe Artykuł opisuje sposób realizacji procesu wizualizacji

Bardziej szczegółowo

Analiza dokładności pozycjonowania pojazdu w ruchu miejskim za pomocą smartfonów wyposażonych w chipset GPS oraz GPS/GLONASS

Analiza dokładności pozycjonowania pojazdu w ruchu miejskim za pomocą smartfonów wyposażonych w chipset GPS oraz GPS/GLONASS CIEĆKO Adam 1,2 GRUNWALD Grzegorz 1 ŁĄTKA Karolina 1 Analiza dokładności pozycjonowania pojazdu w ruchu miejskim za pomocą smartfonów wyposażonych w chipset GPS oraz GPS/GLONASS WSTĘP Rozwój satelitarnych

Bardziej szczegółowo

ROZDZIAŁ 1. NAWIGACJA MORSKA, WSPÓŁRZĘDNE GEOGRAFICZNE, ZBOCZENIE NAWIGACYJNE. KIERUNEK NA MORZU.

ROZDZIAŁ 1. NAWIGACJA MORSKA, WSPÓŁRZĘDNE GEOGRAFICZNE, ZBOCZENIE NAWIGACYJNE. KIERUNEK NA MORZU. SPIS TREŚCI Przedmowa ROZDZIAŁ 1. NAWIGACJA MORSKA, WSPÓŁRZĘDNE GEOGRAFICZNE, ZBOCZENIE NAWIGACYJNE. KIERUNEK NA MORZU. 1.1. Szerokość i długość geograficzna. Różnica długości. Różnica szerokości. 1.1.1.

Bardziej szczegółowo

TRANSCOMP XIV INTERNATIONAL CONFERENCE COMPUTER SYSTEMS AIDED SCIENCE, INDUSTRY AND TRANSPORT

TRANSCOMP XIV INTERNATIONAL CONFERENCE COMPUTER SYSTEMS AIDED SCIENCE, INDUSTRY AND TRANSPORT TRANSCOMP XIV INTERNATIONAL CONFERENCE COMPUTER SYSTEMS AIDED SCIENCE, INDUSTRY AND TRANSPORT Grzegorz GRUNWALD 1 Adam CIEĆKO 1 Stanisław OSZCZAK 1 GNSS w lotnictwie, ASG-EUPOS, wyznaczanie trajektorii

Bardziej szczegółowo

Satelity użytkowe KOSMONAUTYKA

Satelity użytkowe KOSMONAUTYKA Satelity użytkowe KOSMONAUTYKA Wykład nr. 14 Wykład jest współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego SATELITY METEOROLOGICZNE Satelita meteorologiczny jest sztucznym

Bardziej szczegółowo