CAN BUS IN MOTORIZATION. MAGISTRALA CAN W MOTORYZACJI.

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "CAN BUS IN MOTORIZATION. MAGISTRALA CAN W MOTORYZACJI."

Transkrypt

1 Mateusz Niedziółka IV rok Koło Naukowe Techniki Cyfrowej dr inż. Wojciech Mysiński opiekun naukowy CAN BUS IN MOTORIZATION. The topic of this article will be using CAN bus in motorization. This is a very popular advice also use in spheres like industrial automation, robotics. We owe its commonness to easy implementation, low costs of production and high protection against errors. MAGISTRALA CAN W MOTORYZACJI. Tematem tego artykułu będzie zastosowanie magistrali CAN w motoryzacji. Jest ona powszechnie wykorzystywana w różnego rodzaju dziedzinach takich jak: automatyka przemysłowa, robotyka i tym podobne. Jej powszechność zawdzięczamy przede wszystkim łatwą implementacją, niskimi kosztami produkcji i wysoką ochroną przed błędami. Keywords: network, motorization, automation, bus, protocol, topology Słowa kluczowe: sieć, motoryzacja, automatyka, magistrala, protokół, topologia 1. ZARYS HISTORYCZNY. Powstała na początku lat 80. Jest to magistrala szeregowa. Nazwa ta obejmuje zarówno protokół komunikacyjny jak i samą magistralę. Protokół określa sposób przesyłania danych. Na początku ta magistrala była stosowana w głównie przemyśle jednak później firma Bosch wpadła na pomysł by wykorzystać jej zalety w samochodach. Idea narodziła się z powodu bardzo szybkiego rozwoju motoryzacji na początku lat 80. Spowodowało to potrzebę coraz to lepszych i bardziej innowacyjnych systemów sterowania podzespołów elektronicznych w samochodach. W 1987 roku pojawiły się pierwsze chipy CAN wyprodukowane przez firmę Intel. 5 lat później na rynek wchodzi pierwszy Mercedes z magistralą CAN. Był to faktyczny początek zastosowania nowej magistrali w motoryzacji. W 1993 roku został opublikowany standard ISO11898, który zawiera opis warstwy fizycznej jak i warstwy łącza danych dla magistrali CAN, czyli rzeczy takich jak np. poziomy napięć, szybkość przesyłania danych [10]. 2. CONTROLLER AREA NETWORK. Magistrala CAN nie korzysta ze standardowych poziomów logicznych 0, 1 [5]. Mamy tu do czynienia z dwoma stanami: dominującym i recesywnym. Stan dominujący może zasłonić stan recesywny na linii. Ma to zapewnić poprawną transmisję podczas próby nadawania sygnału przez

2 dwa urządzenia. Poziom dominujący ma wyższy priorytet niż poziom recesywny. Dzięki temu podczas próby jednoczesnej transmisji bitu dominującego i recesywnego przez dwa różne urządzenia otrzymuje się zawsze poziom dominujący i co najważniejsze nie nastąpi przy tym zakłócenie transmisji [6]. Rys. 1 Topologia sieci CAN [1] Na rys. 1. mamy zarys topologii sieci CAN. Wartości prędkości, długości przewodów jak i rezystorów są dobrane według standardu ISO Jak widzimy prędkość 1Mbit/s możemy osiągnąć nie przekraczając długości 40m. Natomiast długość przewodu, który idzie do urządzenia nie powinna przekraczać 30cm. Poniżej w tabeli widzimy poziomy napięć według ISO11898 dla stanu recesywnego i stanu dominującego. Tab. 1. Poziomy napięć dla sieci CAN w standardzie ISO [1]. Stan recesywny ( 1 ) Stan dominujący ( 0 ) minimalnie nominalnie maksymalnie minimalnie nominalnie maksymalnie H L

3 1.Rezystor Przewód typu skrętka 3.Nadajnik/odbiornik 4.Kontroler CAN 5.Mikrokontroler 6.Układ sterowalny 1 7.Węzeł CAN 1 8.Układ sterowalny 2 9.Węzeł CAN 2 Rys. 2. Budowa węzła CAN [1] Kolejną ważną cechą magistrali CAN, którą warto zapamiętać jest to, że korzysta się tu z asynchronicznego sposobu przesyłania danych każda wcześniejsza stacja jest taktowana za pomocą wcześniejszej [6]. 3. WARSTWA FIZYCZNA I WARSTWA ŁĄCZA DANYCH W STANDARDZIE ISO Ustala normy dla magistrali CAN warstwę fizyczną i warstwę łącza danych. Warstwa fizyczna [5] : -dwuprzewodowa skrętka -rezystory -sygnał różnicowy Magistrala od strony fizycznej to dwuprzewodowa skrętka. Jest ona stosowana gdyż taka budowa zapobiega zakłóceniom elektromagnetycznym i jest to tanie rozwiązanie, w porównaniu do wchodzących na rynek światłowodów. Na końcach skrętki mamy umieszczone rezystory, które zapobiegają zjawisku odbicia fali elektromagnetycznej. Minimalna wartość tych rezystorów to: minimalna:100, nominalna:120 natomiast maksymalna to około 130. W przypadku dużo dłuższych przewodów (np. ponad 6km) magistrali, wartość ta może ulec zmianie.

4 Warstwa łącza danych [5] : -adresy urządzeń -sterowanie -dane -zabezpieczenia przed błędami Szczególnie ważnym aspektem w tej warstwie jest identyfikator. Każda wiadomość ma swój identyfikator np. wartość mierzona wysyłana z czujnika temperatury ma swój szczególny identyfikator, który określa znaczenie zawartych w wiadomości danych. Z identyfikatorem wiążą się dwie wersje protokołu: 2.0A z 11 bitowym identyfikatorem oraz 2.0B z 29 bitowym identyfikatorem. Identyfikator długości 11 bitów umożliwia rozróżnienie 2032 różnych typów telegramów, a długości 29 bitów umożliwia rozróżnienie telegramów [6]. Za pomocą identyfikatora układ CAN rozpoznaje także priorytet wysyłanych danych im mniejsza wartość liczbowa tym większy priorytet. Należy zapamiętać, że identyfikator nie jest przypisany do urządzenia, lecz do komunikatu. 4. JAK PRZESYŁANE SĄ DANE W PROTOKOLE CAN? Dane wysyłane są w postaci pakietów nazywanych ramkami. Rys.3. Ramka protokołu CAN SOF bit startowy zawsze dominujący. Wszystkie stacje dołączone do magistrali synchronizują swoje wewnętrzne stopnie odbiorcze z narastającym zboczem tego bitu. Identifier + RTR pole arbitrażu zawiera identyfikator. RTR umożliwia stacji zaadresowanie i wysyłanie wiadomości do innej określonej stacji. Control zawiera informację o tym jak zbudowana jest ramka danych. ACK bit recesywny może być przykry. Umożliwia to stacjom odbierającym wysyłanie potwierdzenia odebrania poprawnej ramki danych. EOF składa się z 7 recesywnych bitów i kończy ramkę danych. Ramka jest bardzo skomplikowana i może spędzać sen z powiek programistom. Jednak jest na to rozwiązanie - specjalne moduły spełniają na poziomie hardware-u funkcje takie jak: obliczanie CRC, dodawanie pozostałych pól, łączenie z magistralą, transmisje danych, wykrywanie i usuwanie błędów [6].

5 5. DLACZEGO STOSUJEMY MAGISTRALĘ CAN W MOTORYZACJI? Przede wszystkim należy pamiętać, że magistrala CAN jak i sam protokół zapewnia szeroki zakres prędkości przenoszenia danych. Dodatkowo odbywa się to w zasadzie bez występowania błędów. Kolejną ważną zaletą w tym przypadku ekonomiczną jest łatwość utrzymania i niskie koszty masowej produkcji a co za tym idzie powszechność i dostępność. Nie zapominajmy również o prostocie konstrukcji media magistrali, topologia, rozwiązania hardwarowe jak i mała zajętość przestrzeni. Na początku lat 80, kiedy to jeszcze w samochodach stosowano wyłącznie sam system mikroprocesorowy, ilość kabli i ich waga była dość zawrotna. Dla przykładu. W przeciętnym samochodzie długość kabli dochodziła do 3,2km co ważyło około 56kg. Kiedy na początku wprowadzono magistralę CAN długość kabli wynosiła 2,2km czyli o 1km mniej. Waga również się zredukowała i to aż o 17kg [1]. Rys.4. System oparty wyłącznie o mikroprocesor [1] Rys.5. System CAN w samochodzie [1] Dalszy rozwój techniki przyczynił się to tego, że na chwilę obecną, pojedyncza sieć CAN ma długość 40m. Jest to długość optymalna przy której uzyskuje się prędkości do 1Mbit/s. Wcześniej wspomniany standard ISO określa właśnie taką długość skrętki i szybkość przesyłu danych. Gdzie można zastosować CAN? Praktycznie nie ma ograniczeń. Magistralę wykorzystuję się do sterowania szybami, zamkami w drzwiach, alarmami jak i do systemów (np. ABS, ASR) dbających o nasze bezpieczeństwo.

6 Rys.6. Przykład rozmieszczenia poszczególnych podzespołów magistrali CAN [1] Rys.7. Przykład rozmieszczenia poszczególnych podzespołów magistrali CAN [1]

7 6. MAGISTRALA CAN W SAMOCHODACH FIRMY MERCEDES-BENZ. Opiszę teraz zastosowanie magistrali CAN na przykładzie mercedesa. Jest to marka która już od ponad 18 lat korzysta z systemu CAN i rozwinęła jego zastosowanie praktycznie w każdym miejscu w samochodzie. W mercedesie można wyróżnić dwie główne sieci CAN. Pierwszy będzie odpowiadał za takie rzeczy jak: zamki w drzwiach, alarmy, sterowanie fotelami, czy systemami audio. Drugi natomiast będzie się zajmował systemami takimi jak: ABS (Anti-Lock Braking System), ASR (Acceleration Slip Regulation), ESP ( Electronic Stability Program) czy skrzynia biegów [9].Coraz częściej używa się jednak jeszcze dodatkowej sieci, służącej do diagnostyki całego samochodu. Kolejnym ciekawym zastosowaniem magistrali CAN jest połączenie jej z modułem nawigacji GPS. Podsumowując; w nowych modelach klasy E takich jak W211, W164, W169 można wyróżnić [13] : CAN B: sieć odpowiadającą za ciało samochodu CAN C: sieć odpowiadającą za silnik i nadwozie CAN D: sieć diagnostyczną Rys.8. Układ do diagnostyki [17] Na rys. 8. Widzimy układ do diagnostyki samochodu [17]. Elementy niebieskie są to zamknięte gniazdka do których podpina się specjalne urządzenie (rys. 9.).Wykorzystuję się to głównie w serwisach samochodowych w celu diagnostyki silnika i nie tylko. System jest jednak tak opracowany by przeciętny użytkownik był zdolny do zrobienia tego samemu. Rys.9. Urządzenie diagnostyczne [11]

8 Trzeba jednak pamiętać, że w samochodach, które jak wiemy, są narażone na wiele czynników zewnętrznych, będą zdarzać się wszelkiego rodzaju zakłócenia pracy, nie tylko układów mechanicznych jak i układów elektrycznych. Najbardziej awaryjna jest elektronika, a jest to związane z kruchością ścieżek i powstawania wszelkiego rodzaju zwarć. Nie ma systemów idealnych. Nawet zbyt duża temperatura silnika, może negatywnie wpływać na układy mikroprocesorowe sterujące pracą magistrali. Pamiętajmy zatem, że jeżeli chcemy jeździć bezpiecznie, wszelkie niepokojące zachowania przyrządów należy sprawdzać natychmiast i najlepiej zrobić to w autoryzowanym serwisie. Magistrala CAN ma wiele rodzajów zabezpieczeń, zwłaszcza jeśli chodzi o bezbłędność przesyłu wiadomości, jednak jest to urządzenie i też może zawieść. Rys.10. Główny moduł sterowania [7] Na rys. 10 widać główny komputer pokładowy. Na zbliżeniu widzimy skrętkę dwuprzewodową, o której wcześniej tyle było powiedziane. Główne moduły mogą znajdować się w różnych miejscach w zależności od marki samochodu. Oznaczenia kolorystyczne przewodów CAN HIGH i CAN LOW również są inne w innych pojazdach, jak to widzimy na poniższych rysunkach.

9 Rys.11. Skrętka przewodów CAN HIGH i CAN LOW magistrali CAN zastosowana w samochodzie BMW 3 Series [7] Rys.12. Skrętka przewodów CAN HIGH i CAN LOW magistrali CAN zastosowana w samochodzie Citroen C5 [7]

10 Rys.13. Skrętka przewodów CAN HIGH i CAN LOW magistrali CAN zastosowana w samochodzie Honda Accord [7] Rys.14. Moduły znajdujące się na silniku ciężarowego samochodu marki Scania [8] Na rys. 14. widzimy silnik samochodu ciężarowego marki Scania. Czerwonymi strzałkami są zaznaczone moduły odpowiedzialne za kontrolowanie parametrów takich jak: obroty, temperaturę silnika, ilość paliwa wtryskiwanego do silnika w jednostce czasu. Wcześniej wspomniałem o zakłóceniach jakie podczas jazdy samochodem mogą powstawać. Zauważmy jak czujniki na rys. 14. są zabudowane. Jest to solidna metalowa konstrukcja minimalizująca wpływ zakłóceń na pracę silnika.

11 6.1. MOŻLIWOŚCI MAGISTRALI CAN. Magistrala CAN umożliwia również sterowanie naszym wymarzonym samochodem bezprzewodowo. Można do tego zastosować palmtopa, Windows Mobile i Bluetooth [16]. Dzięki odpowiedniej wiedzy i wysiłkowi można za pośrednictwem odpowiedniego oprogramowania sterować podzespołami naszego mercedesa takimi jak drzwi, okna, lusterka, ustawienie kierownicy. Rys. 15. Zrzut z ekranu palmtopa, na którym widzimy możliwość sterowania położeniem kierownicy [16] Rys. 16. Zrzut z ekranu palmtopa, na którym widzimy możliwość sterowania ciałem samochodu [16]

12 6.2. MAGISTRALA CAN W PRAKTYCE. Dużo było powiedziane o wszelkiego rodzaju zastosowaniach jak i możliwościach magistrali CAN. Jednak jak to wygląda w praktyce? Po krótce przedstwię jak przyłączyć do samochodu przyczepę [15] i jak podpiąć światła tej przyczepy, by były one zsynchronizowane ze światłami samochodu. Aby podłączyć przyczepę i światła potrzebny jest specjalny kabel. Na rys. 17 widzimy dwu przewodową skrętkę służącą do podłączenia do systemu CAN zaznaczoną czerwonym kółkiem. Kabel posiada jeszcze dodatkowe gniazda służące do podłączenia wszystkiego do głównego komputera (rys. 18.). Rys. 17. Kabel służący do podłączenia oświetlenia przyczepy [15] Rys. 18. Główny moduł sterujący [15]

13 Rys. 19. Podłączenie skrętki przewodów CAN HIGH i CAN LOW do głównej wtyczki [15] Rys. 20. Wpięcie głównej wtyczki do modułu sterującego [15] Na rys. 19. widzimy jak wpinamy do gniazda nasze przewody CAN HIGH i CAN LOW. Po wpięciu ich do wtyczki, całość wpinamy do głównego komputera (rys. 20.). Mam nadzieję, że ten artykuł przybliżył fenomen magistrali CAN. Zapraszam wszystkich do szerokiej literatury i Internetu na temat tego systemu. Dziedziny, które wymieniłem w danym artykule są bardzo obszerne i praktycznie każda wymaga wnikliwego przestudiowania, by ją dobrze zrozumieć.

14 7. BIBLIOGRAFIA. [1] Controller Area Network: dr inż. Jędrzej Mączak z Wydziału Samochodów i Maszyn Roboczych, Politechnika Warszawska [2] Mercedes CAN Bus & Diagnostics Manual 2009 [3] REAL-TIME SYSTEMS II Real-Time Networking Controller Area Network: Prof. J.-D. Decotignie [4] Networks Controller Area Network: Prof. Dr Thomas Strang, Dipl.-Inform. Matthias Röckl [5] Elektronika dla wszystkich: Elektronika w motoryzacji: Jarosław Barański, czerwiec 2000 [6] Elektronika praktyczna 4/2000 [7] Can bus location firmy Racelogic [8] Vehicle Applications of Controller Area Network: Karl Henrik Johansson, Martin Torngren [9] [10] [11] [12] [13] [14] [15] [16] [17] uncovering_faults_speeds_the_repair _process.aspx

TEMPERATURE CONTROL SYSTEM BY THE CAN BUS UKŁAD REGULACJI TEMPERATURY POPRZEZ MAGISTRALĘ CAN

TEMPERATURE CONTROL SYSTEM BY THE CAN BUS UKŁAD REGULACJI TEMPERATURY POPRZEZ MAGISTRALĘ CAN Mateusz Niedziółka V rok Koło Naukowe Techniki Cyfrowej dr inż. Wojciech Mysiński opiekun naukowy TEMPERATURE CONTROL SYSTEM BY THE CAN BUS UKŁAD REGULACJI TEMPERATURY POPRZEZ MAGISTRALĘ CAN Keywords:

Bardziej szczegółowo

Przemysłowe Sieci Informatyczne. Sieć CAN (Controller Area Network)

Przemysłowe Sieci Informatyczne. Sieć CAN (Controller Area Network) Przemysłowe Sieci Informatyczne Sieć CAN (Controller Area Network) Powstanie sieci CAN W początku lat dziewięćdziesiątych, międzynarodowy przemysł samochodowy stanął przed dwoma problemami dotyczącymi

Bardziej szczegółowo

2010-04-12. Magistrala LIN

2010-04-12. Magistrala LIN Magistrala LIN Protokoły sieciowe stosowane w pojazdach 2010-04-12 Dlaczego LIN? 2010-04-12 Magistrala LIN(Local Interconnect Network) została stworzona w celu zastąpienia magistrali CAN w przypadku, gdy

Bardziej szczegółowo

MAGISTRALA CAN STRUKTURA RAMKI CAN

MAGISTRALA CAN STRUKTURA RAMKI CAN MAGISTRALA CAN Informacje zawarte w opisie maja wprowadzić szybko w tematykę CAN w pojazdach samochodowych. Struktura ramki jest dla bardziej dociekliwych ponieważ analizatory CAN zapewniają odczyt wszystkich

Bardziej szczegółowo

PODSTAWOWE PODZIAŁY SIECI KOMPUTEROWYCH

PODSTAWOWE PODZIAŁY SIECI KOMPUTEROWYCH PODSTAWOWE PODZIAŁY SIECI KOMPUTEROWYCH Pojęcie sieci komputerowych Sieć komputerowa jest to zbiór niezależnych komputerów połączonych ze sobą. Mówimy, że dwa komputery są ze sobą połączone, jeśli mogą

Bardziej szczegółowo

Interfejsy systemów pomiarowych

Interfejsy systemów pomiarowych Interfejsy systemów pomiarowych Układ (topologia) systemu pomiarowe może być układem gwiazdy układem magistrali (szyny) układem pętli Ze względu na rodzaj transmisji interfejsy możemy podzielić na równoległe

Bardziej szczegółowo

OKABLOWANIE W WYBRANYCH SYSTEMACH KOMUNIKACJI

OKABLOWANIE W WYBRANYCH SYSTEMACH KOMUNIKACJI OKABLOWANIE W WYBRANYCH SYSTEMACH KOMUNIKACJI KLASYFIKACJA SIECI wielkość -odległość między najdalej położonymi węzłami sieć lokalna (LAN - Local Area Network) o zasięgu do kilku kilometrów sieć miejska

Bardziej szczegółowo

Politechnika Białostocka. Wydział Elektryczny. Katedra Automatyki i Elektroniki. Kod przedmiotu: TS1C

Politechnika Białostocka. Wydział Elektryczny. Katedra Automatyki i Elektroniki. Kod przedmiotu: TS1C Politechnika Białostocka Wydział Elektryczny Katedra Automatyki i Elektroniki Kod przedmiotu: TS1C 622 388 Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych z przedmiotu: ELEKTRONIKA SAMOCHODOWA Temat: M a gistra

Bardziej szczegółowo

UKŁADY HYDRAULICZNE BOSCH REXROTH STEROWANE MAGISTRALĄ CAN

UKŁADY HYDRAULICZNE BOSCH REXROTH STEROWANE MAGISTRALĄ CAN Szybkobieżne Pojazdy Gąsienicowe (22) nr 2, 2007 Mirosław MARKOWSKI UKŁADY HYDRAULICZNE BOSCH REXROTH STEROWANE MAGISTRALĄ CAN Streszczenie: W referacie przedstawiono sposób konfigurowania magistrali CAN

Bardziej szczegółowo

PRZEWODOWE I ŚWIATŁOWODOWE MAGISTRALE TELEINFORMATYCZNE STOSOWANE W POJAZDACH

PRZEWODOWE I ŚWIATŁOWODOWE MAGISTRALE TELEINFORMATYCZNE STOSOWANE W POJAZDACH PRZEWODOWE I ŚWIATŁOWODOWE MAGISTRALE TELEINFORMATYCZNE STOSOWANE W POJAZDACH Przygotował: mgr inż. Tomasz Widerski Foto: Mercedes - Benz 1 Plan prezentacji Wprowadzenie Magistrala CAN Magistrale optyczne

Bardziej szczegółowo

Rozproszony system zbierania danych.

Rozproszony system zbierania danych. Rozproszony system zbierania danych. Zawartość 1. Charakterystyka rozproszonego systemu.... 2 1.1. Idea działania systemu.... 2 1.2. Master systemu radiowego (koordynator PAN).... 3 1.3. Slave systemu

Bardziej szczegółowo

DIAGNOSTYKA MAGISTRALI CAN W POJAZDACH

DIAGNOSTYKA MAGISTRALI CAN W POJAZDACH POZNAN UNIVE RSITY OF TE CHNOLOGY ACADE MIC JOURNALS No 79 Electrical Engineering 2014 Jarosław JAJCZYK* Krzysztof MATWIEJCZYK* DIAGNOSTYKA MAGISTRALI CAN W POJAZDACH Artykuł zawiera informacje na temat

Bardziej szczegółowo

PROBLEMATYKA ANALIZY DANYCH W MAGISTRALI CAN W POJAZDACH SAMOCHODOWYCH THE ISSUE OF DATA ANALYSIS ON THE CAN AUTOMOTIVE VEHICLES

PROBLEMATYKA ANALIZY DANYCH W MAGISTRALI CAN W POJAZDACH SAMOCHODOWYCH THE ISSUE OF DATA ANALYSIS ON THE CAN AUTOMOTIVE VEHICLES TOMASZ JAROSZ *1 PROBLEMATYKA ANALIZY DANYCH W MAGISTRALI CAN W POJAZDACH SAMOCHODOWYCH THE ISSUE OF DATA ANALYSIS ON THE CAN AUTOMOTIVE VEHICLES Streszczenie Abstract Artykuł zawiera opis magistrali danych

Bardziej szczegółowo

Elektronika samochodowa (Kod: ES1C )

Elektronika samochodowa (Kod: ES1C ) Politechnika Białostocka Wydział Elektryczny Katedra Automatyki i Elektroniki Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych z przedmiotu Elektronika samochodowa (Kod: ES1C 621 356) Temat: Magistrala CAN Opracował:

Bardziej szczegółowo

Wykład 3. Interfejsy CAN, USB

Wykład 3. Interfejsy CAN, USB Wykład 3 Interfejsy CAN, USB Interfejs CAN CAN Controller Area Network CAN Controller Area Network CAN - podstawy Cechy: - różnicowy protokół komunikacji zdefiniowany w ISO11898 - bardzo niezawodny - dostępna

Bardziej szczegółowo

WYKORZYSTANIE crio (KOMPUTERA CZASU RZECZYWISTEGO) W STEROWANIU ROZPROSZONYM

WYKORZYSTANIE crio (KOMPUTERA CZASU RZECZYWISTEGO) W STEROWANIU ROZPROSZONYM Szybkobieżne Pojazdy Gąsienicowe (32) nr 1, 2013 Gabriel KOST Wacław BANAŚ Andrzej NIERYCHLOK WYKORZYSTANIE crio (KOMPUTERA CZASU RZECZYWISTEGO) W STEROWANIU ROZPROSZONYM Streszczenie. W artykule przedstawiono

Bardziej szczegółowo

Ogólne informacje na temat CAN. Informacje ogólne. Więcej informacji na temat CAN zamieszczono w następujących dokumentach:

Ogólne informacje na temat CAN. Informacje ogólne. Więcej informacji na temat CAN zamieszczono w następujących dokumentach: Informacje ogólne Jednostki sterujące często muszą wymieniać między sobą informacje. Zazwyczaj jednostki sterujące, które mogą komunikować się ze sobą bezpośrednio, są połączone. W związku z tym, jeżeli

Bardziej szczegółowo

Architektura Systemów Komputerowych. Transmisja szeregowa danych Standardy magistral szeregowych

Architektura Systemów Komputerowych. Transmisja szeregowa danych Standardy magistral szeregowych Architektura Systemów Komputerowych Transmisja szeregowa danych Standardy magistral szeregowych 1 Transmisja szeregowa Idea transmisji szeregowej synchronicznej DOUT Rejestr przesuwny DIN CLK DIN Rejestr

Bardziej szczegółowo

Media sieciowe. Omówimy tutaj podstawowe media sieciowe i sposoby ich łączenia z różnymi urządzeniami sieciowymi. Kabel koncentryczny

Media sieciowe. Omówimy tutaj podstawowe media sieciowe i sposoby ich łączenia z różnymi urządzeniami sieciowymi. Kabel koncentryczny Media sieciowe Wszystkie media sieciowe stanowią fizyczny szkielet sieci i służą do transmisji danych między urządzeniami sieciowymi. Wyróżnia się: media przewodowe: przewody miedziane (kabel koncentryczny,

Bardziej szczegółowo

Paweł MOROZ Politechnika Śląska, Instytut Informatyki pawel.moroz@polsl.pl

Paweł MOROZ Politechnika Śląska, Instytut Informatyki pawel.moroz@polsl.pl Rozdział Biblioteka funkcji komunikacyjnych CAN Paweł MOROZ Politechnika Śląska, Instytut Informatyki pawel.moroz@polsl.pl Streszczenie W rozdziale zaprezentowano bibliotekę funkcji komunikacyjnych CAN,

Bardziej szczegółowo

Dwa lub więcej komputerów połączonych ze sobą z określonymi zasadami komunikacji (protokołem komunikacyjnym).

Dwa lub więcej komputerów połączonych ze sobą z określonymi zasadami komunikacji (protokołem komunikacyjnym). Sieci komputerowe Dwa lub więcej komputerów połączonych ze sobą z określonymi zasadami komunikacji (protokołem komunikacyjnym). Zadania sieci - wspólne korzystanie z plików i programów - współdzielenie

Bardziej szczegółowo

Rozwiązanie dla standardowych urządzeń...

Rozwiązanie dla standardowych urządzeń... Rozwiązanie dla standardowych urządzeń... PROCESS FIELD BUS Page 1 PROFIBUS i SIMATIC pozwala osiągnąć Obniżenie kosztów okablowania Łatwy wybór produktu Łatwość instalacji i uruchomienia Krótki czas rozruchu

Bardziej szczegółowo

CRUSB KONWERTER CAN / USB

CRUSB KONWERTER CAN / USB CRUSB KONWERTER CAN / USB UWAGA Za pomocą konwertera CRUSB można wpływać na działanie sieci CAN, co może powodować zagrożenia dla systemu sterowania oraz zdrowia i życia ludzi. Firma DIGA nie ponosi odpowiedzialności

Bardziej szczegółowo

Interfejs CAN systemu FMS. Wprowadzenie

Interfejs CAN systemu FMS. Wprowadzenie Wprowadzenie Interfejs CAN systemu FMS Niniejszy dokument zawiera informacje na temat standardu FMS. Standard FMS to otwarty interfejs opracowany przez kilku producentów samochodów ciężarowych. FMS-Standard

Bardziej szczegółowo

Odczyt bloku wartości mierzonych. Audi Q > Automatyczna skrzynia biegów 0AT od modelu roku 2005

Odczyt bloku wartości mierzonych. Audi Q > Automatyczna skrzynia biegów 0AT od modelu roku 2005 Odczyt bloku wartości mierzonych Audi Q7 2007 > Automatyczna skrzynia biegów 0AT od modelu roku 2005 Mogą być pokazane następujące bloki wartości mierzonych: Grupa wskazań 001: Pole wskazań 1: liczba obrotów

Bardziej szczegółowo

1. Sieć komputerowa to medium umożliwiające połączenie dwóch lub więcej komputerów w celu wzajemnego komunikowania się.

1. Sieć komputerowa to medium umożliwiające połączenie dwóch lub więcej komputerów w celu wzajemnego komunikowania się. i sieci komputerowe Szymon Wilk Sieć komputerowa 1 1. Sieć komputerowa to medium umożliwiające połączenie dwóch lub więcej komputerów w celu wzajemnego komunikowania się. i sieci komputerowe Szymon Wilk

Bardziej szczegółowo

Diagnostyka i naprawa samochodowych instalacji elektrycznych

Diagnostyka i naprawa samochodowych instalacji elektrycznych Biblioteka Sekcji Instalacji Diagnostyka i naprawa samochodowych instalacji elektrycznych Samochody z grupy VAG SKODA P r o f e s j o n a l n e e B o o k i Wstęp Drogi Czytelniku! Coraz większe wymagania

Bardziej szczegółowo

W niektórych rozwiązaniach uwzględniane są dodatkowo takie parametry jak:

W niektórych rozwiązaniach uwzględniane są dodatkowo takie parametry jak: Zasada działania ESP 1 Podstawowe założenia pracy systemu Układ ESP (ang. Electronic Stability Programm) jak wskazuje nazwa stabilizuje samochód wpadający w poślizg, korygując tor jego jazdy. Zastosowane

Bardziej szczegółowo

Interface sieci RS485

Interface sieci RS485 Interface sieci RS85 Model M-07 do Dydaktycznego Systemu Mikroprocesorowego DSM-5 Instrukcja uŝytkowania Copyright 007 by MicroMade All rights reserved Wszelkie prawa zastrzeŝone MicroMade Gałka i Drożdż

Bardziej szczegółowo

INSTALACJA W SYSTEMIE KNX/EIB. Komunikacja. Dr hab. inż. Antoni KLAJN Politechnika Wrocławska, Instytut Energoelektryki

INSTALACJA W SYSTEMIE KNX/EIB. Komunikacja. Dr hab. inż. Antoni KLAJN Politechnika Wrocławska, Instytut Energoelektryki INSTALACJA W SYSTEMIE KNX/EIB Komunikacja Dr hab. inż. Antoni KLAJN Politechnika Wrocławska, Instytut Energoelektryki Komunikacja Graficzna ilustracja transmisji szeregowej asynchronicznej Nadajnik Przewody

Bardziej szczegółowo

Interfejsy. w systemach pomiarowych. Ryszard J. Barczyński, 2016 Materiały dydaktyczne do użytku wewnętrznego

Interfejsy. w systemach pomiarowych. Ryszard J. Barczyński, 2016 Materiały dydaktyczne do użytku wewnętrznego Interfejsy w systemach pomiarowych Ryszard J. Barczyński, 2016 Materiały dydaktyczne do użytku wewnętrznego Interfejsy w systemach pomiarowych Układ (topologia) systemu pomiarowe może być układem gwiazdy

Bardziej szczegółowo

Smart home managing by Ethernet micro server. Zarządzanie systemem inteligentnego domu za pomocą mikro serwera Ethernet. 1. Cele

Smart home managing by Ethernet micro server. Zarządzanie systemem inteligentnego domu za pomocą mikro serwera Ethernet. 1. Cele Bartłomiej Czado, Andrzej Samiec, Marcin Stanowski IV rok Koło Naukowe Techniki Cyfrowej dr inż. Wojciech Mysiński opiekun koła Smart home managing by Ethernet micro server Zarządzanie systemem inteligentnego

Bardziej szczegółowo

Technologie informacyjne (5) Zdzisław Szyjewski

Technologie informacyjne (5) Zdzisław Szyjewski Technologie informacyjne (5) Zdzisław Szyjewski Technologie informacyjne Technologie pracy z komputerem Funkcje systemu operacyjnego Przykłady systemów operacyjnych Zarządzanie pamięcią Zarządzanie danymi

Bardziej szczegółowo

BEZDOTYKOWY CZUJNIK ULTRADŹWIĘKOWY POŁOŻENIA LINIOWEGO

BEZDOTYKOWY CZUJNIK ULTRADŹWIĘKOWY POŁOŻENIA LINIOWEGO Temat ćwiczenia: BEZDOTYKOWY CZUJNIK ULTRADŹWIĘKOWY POŁOŻENIA LINIOWEGO 1. Wprowadzenie Ultradźwiękowy bezdotykowy czujnik położenia liniowego działa na zasadzie pomiaru czasu powrotu impulsu ultradźwiękowego,

Bardziej szczegółowo

Sensory i systemy pomiarowe Prezentacja Projektu SYNERIFT. Michał Stempkowski Tomasz Tworek AiR semestr letni 2013-2014

Sensory i systemy pomiarowe Prezentacja Projektu SYNERIFT. Michał Stempkowski Tomasz Tworek AiR semestr letni 2013-2014 Sensory i systemy pomiarowe Prezentacja Projektu SYNERIFT Michał Stempkowski Tomasz Tworek AiR semestr letni 2013-2014 SYNERIFT Tylne koła napędzane silnikiem spalinowym (2T typu pocket bike ) Przednie

Bardziej szczegółowo

Interfejs USB-RS485 KOD: INTUR. v.1.0. Zastępuje wydanie: 2 z dnia 19.12.2012

Interfejs USB-RS485 KOD: INTUR. v.1.0. Zastępuje wydanie: 2 z dnia 19.12.2012 Interfejs USB-RS485 v.1.0 KOD: PL Wydanie: 3 z dnia 05.12.2013 Zastępuje wydanie: 2 z dnia 19.12.2012 SPIS TREŚCI 1. Opis ogólny.... 3 2. Instalacja interfejsu w systemie operacyjnym.... 4 3. Przyłączenie

Bardziej szczegółowo

Technika mikroprocesorowa

Technika mikroprocesorowa Technika mikroprocesorowa zajmuje się przetwarzaniem danych w oparciu o cyfrowe programowalne układy scalone. Systemy przetwarzające dane w oparciu o takie układy nazywane są systemami mikroprocesorowymi

Bardziej szczegółowo

Rozwiązania dla społeczności Seria Easy Series dla domów i bloków mieszkalnych

Rozwiązania dla społeczności Seria Easy Series dla domów i bloków mieszkalnych Rozwiązania dla społeczności Seria Easy Series dla domów i bloków mieszkalnych 2 Centrala alarmowa Easy Series Prosta i niezawodna ochrona Podnieś wartość swojej nieruchomości Luksusowe apartamentowce,

Bardziej szczegółowo

Interfejs RS485-TTL KOD: INTR. v.1.0. Zastępuje wydanie: 2 z dnia 19.12.2012

Interfejs RS485-TTL KOD: INTR. v.1.0. Zastępuje wydanie: 2 z dnia 19.12.2012 Interfejs RS485-TTL v.1.0 KOD: PL Wydanie: 3 z dnia 05.12.2013 Zastępuje wydanie: 2 z dnia 19.12.2012 SPIS TREŚCI 1. Opis ogólny.... 3 2. Rozmieszczenie elementów.... 3 3. Przyłączenie do magistrali RS485....

Bardziej szczegółowo

Topologie sieci lokalnych

Topologie sieci lokalnych Topologie sieci lokalnych Topologia sieci określa fizyczny układ sieci: rozmieszczenie jej elementów oraz połączenia między nimi oraz stosowane przez stacje robocze (węzły sieci) metody odczytywania i

Bardziej szczegółowo

Zadania z sieci Rozwiązanie

Zadania z sieci Rozwiązanie Zadania z sieci Rozwiązanie Zadanie 1. Komputery połączone są w sieci, z wykorzystaniem routera zgodnie ze schematem przedstawionym poniżej a) Jak się nazywa ten typ połączenia komputerów? (topologia sieciowa)

Bardziej szczegółowo

1. INSTALACJA SERWERA

1. INSTALACJA SERWERA 1. INSTALACJA SERWERA Dostarczony serwer wizualizacji składa się z: 1.1. RASPBERRY PI w plastikowej obudowie; 1.2. Karty pamięci; 1.3. Zasilacza 5 V DC; 1,5 A; 1.4. Konwertera USB RS485; 1.5. Kabla

Bardziej szczegółowo

Ogranicznik prędkości

Ogranicznik prędkości Informacje ogólne Informacje ogólne Za sterowanie funkcją ogranicznika prędkości odpowiada jednostka sterująca BCI (interfejs komunikacyjny zabudowy). Funkcję tę można włączyć za pośrednictwem sygnałów

Bardziej szczegółowo

CR232.S v2 KONWERTER CAN / RS232

CR232.S v2 KONWERTER CAN / RS232 CR232.S v2 KONWERTER CAN / RS232 UWAGA Za pomocą konwertera CR232 można wpływać na działanie sieci CAN, co może powodować zagrożenia dla systemu sterowania oraz zdrowia i życia ludzi. Firma DIGA nie ponosi

Bardziej szczegółowo

CYFROWY ANALIZATOR SIECI PRZEMYSŁOWYCH JAKO NARZĘDZIE DO DIAGNOSTYKI MAGISTRALI CAN

CYFROWY ANALIZATOR SIECI PRZEMYSŁOWYCH JAKO NARZĘDZIE DO DIAGNOSTYKI MAGISTRALI CAN Szybkobieżne Pojazdy Gąsienicowe (17) nr 1, 2003 Sławomir WINIARCZYK Emil MICHTA CYFROWY ANALIZATOR SIECI PRZEMYSŁOWYCH JAKO NARZĘDZIE DO DIAGNOSTYKI MAGISTRALI CAN Streszczenie: Kompleksowa diagnostyka

Bardziej szczegółowo

RS485 MODBUS Module 6RO

RS485 MODBUS Module 6RO Wersja 2.0 19.12.2012 Dystrybutor Dziękujemy za wybór naszego produktu. Niniejsza instrukcja ułatwi Państwu prawidłową obsługę i poprawną eksploatację opisywanego urządzenia. Informacje zawarte w niniejszej

Bardziej szczegółowo

Technologia, która miała swój początek wraz z wprowadzeniem standardu ISOBUS Pierwsze zastosowania nowego standardu miały miejsce w 2001 roku

Technologia, która miała swój początek wraz z wprowadzeniem standardu ISOBUS Pierwsze zastosowania nowego standardu miały miejsce w 2001 roku Marketing Marketing SDF SDF Polska Polska 6/2015 1/2013 6/2015 CZYM JEST STANDARD ISOBUS? Technologia, która miała swój początek wraz z wprowadzeniem standardu ISOBUS 11783 Pierwsze zastosowania nowego

Bardziej szczegółowo

Uniwersalny Konwerter Protokołów

Uniwersalny Konwerter Protokołów Uniwersalny Konwerter Protokołów Autor Robert Szolc Promotor dr inż. Tomasz Szczygieł Uniwersalny Konwerter Protokołów Szybki rozwój technologii jaki obserwujemy w ostatnich latach, spowodował że systemy

Bardziej szczegółowo

Audi A8 od 2003 > Automatyczna skrzynia biegów 09L od modelu roku 2003

Audi A8 od 2003 > Automatyczna skrzynia biegów 09L od modelu roku 2003 Odczytywanie bloku wartości mierzonych Audi A8 od 2003 > Automatyczna skrzynia biegów 09L od modelu roku 2003 Mogą być wskazywane następujące bloki wartości mierzonych: Grupa wskazań 001: Pole wskazań

Bardziej szczegółowo

Sieć przemysłowa Genius Rew. 1.1

Sieć przemysłowa Genius Rew. 1.1 INSTRUKCJA LABORATORYJNA (PSK, KSR, SP, IP) Sieć przemysłowa Genius Rew. 1.1 INSTYTUT INFORMATYKI ZESPÓŁ PRZEMYSŁOWYCH ZASTOSOWAŃ INFORMATYKI GLIWICE 2007 Spis treści 1. Wstęp... 3 2. Sieć Genius...4 2.1

Bardziej szczegółowo

Ethernet. Ethernet odnosi się nie do jednej, lecz do wielu technologii sieci lokalnych LAN, z których wyróżnić należy cztery podstawowe kategorie:

Ethernet. Ethernet odnosi się nie do jednej, lecz do wielu technologii sieci lokalnych LAN, z których wyróżnić należy cztery podstawowe kategorie: Wykład 5 Ethernet IEEE 802.3 Ethernet Ethernet Wprowadzony na rynek pod koniec lat 70-tych Dzięki swojej prostocie i wydajności dominuje obecnie w sieciach lokalnych LAN Coraz silniejszy udział w sieciach

Bardziej szczegółowo

Sieć Interbus. Automatyzacja przed 20 laty z PLC. dr inŝ. Stefan Brock. Wprowadzone PLC zastąpiły układy logiki stykowej.

Sieć Interbus. Automatyzacja przed 20 laty z PLC. dr inŝ. Stefan Brock. Wprowadzone PLC zastąpiły układy logiki stykowej. Sieć Interbus dr inŝ. Stefan Brock Automatyzacja przed 20 laty z PLC Wprowadzone PLC zastąpiły układy logiki stykowej. PLC oferowało: elastyczność przy zmianach przyjazne właściwości serwisowe mniejszą

Bardziej szczegółowo

Urządzenia sieciowe. Tutorial 1 Topologie sieci. Definicja sieci i rodzaje topologii

Urządzenia sieciowe. Tutorial 1 Topologie sieci. Definicja sieci i rodzaje topologii Tutorial 1 Topologie sieci Definicja sieci i rodzaje topologii Definicja 1 Sieć komputerowa jest zbiorem mechanizmów umożliwiających komunikowanie się komputerów bądź urządzeń komputerowych znajdujących

Bardziej szczegółowo

Zespół Szkół Ponadgimnazjalnych Nr 1 w Barlinku - Technik informatyk

Zespół Szkół Ponadgimnazjalnych Nr 1 w Barlinku - Technik informatyk Topologie sieci Topologie sieci lokalnych mogą być opisane zarówno na płaszczyźnie fizycznej, jak i logicznej. Topologia fizyczna określa organizację okablowania strukturalnego, topologia logiczna opisuje

Bardziej szczegółowo

Uproszczony opis obsługi ruchu w węźle IP. Trasa routingu. Warunek:

Uproszczony opis obsługi ruchu w węźle IP. Trasa routingu. Warunek: Uproszczony opis obsługi ruchu w węźle IP Poniższa procedura jest dokonywana dla każdego pakietu IP pojawiającego się w węźle z osobna. W routingu IP nie wyróżniamy połączeń. Te pojawiają się warstwę wyżej

Bardziej szczegółowo

Konwerter sygnału RS-232 na RS-485

Konwerter sygnału RS-232 na RS-485 Instrukcja użytkowania DA-70161 I. Wprowadzenie Aby nawiązać przenośną komunikację cyfrową pomiędzy dwoma komputerami wyposażonymi w różne konwertery interfejsów szeregowych lub pomiędzy innymi inteligentnymi

Bardziej szczegółowo

KONWERTER INTERFEJSÓW USB/RS-485 TYPU PD10 INSTRUKCJA OBSŁUGI

KONWERTER INTERFEJSÓW USB/RS-485 TYPU PD10 INSTRUKCJA OBSŁUGI KONWERTER INTERFEJSÓW USB/RS-485 TYPU PD10 INSTRUKCJA OBSŁUGI Spis treści 1. ZASTOSOWANIE... 5 2. ZESTAW KONWERTERA... 5 3. INSTALOWANIE KONWERTERA... 6 3.1. Instalowanie konwertera... 6 3.2. Opis wyprowadzeñ

Bardziej szczegółowo

Pracownia Transmisji Danych, Instytut Fizyki UMK, Toruń. Instrukcja do ćwiczenia nr 10. Transmisja szeregowa sieciami energetycznymi

Pracownia Transmisji Danych, Instytut Fizyki UMK, Toruń. Instrukcja do ćwiczenia nr 10. Transmisja szeregowa sieciami energetycznymi Pracownia Transmisji Danych, Instytut Fizyki UMK, Toruń Instrukcja do ćwiczenia nr 10 Transmisja szeregowa sieciami energetycznymi I. Cel ćwiczenia poznanie praktycznego wykorzystania standardu RS232C

Bardziej szczegółowo

Systemy i Sieci Radiowe

Systemy i Sieci Radiowe Systemy i Sieci Radiowe Wykład 3 Media transmisyjne część 1 Program wykładu transmisja światłowodowa transmisja za pomocą kabli telekomunikacyjnych (DSL) transmisja przez sieć energetyczną transmisja radiowa

Bardziej szczegółowo

Podstawowe pojęcia Sieci komputerowe Sieć komputerowa - system umoŝliwiający wymianę danych między 2 lub więcej komputerami. Składają się na nią komputery środki słuŝące realizacji połączenia. Komputery

Bardziej szczegółowo

microplc Sposoby monitoringu instalacji technologicznych przy pomocy sterownika

microplc Sposoby monitoringu instalacji technologicznych przy pomocy sterownika Sposoby monitoringu instalacji technologicznych przy pomocy sterownika microplc 1 1.WSTĘP 3 2.Łączność za pośrednictwem internetu 4 3.Łączność za pośrednictwem bezprzewodowej sieci WI-FI 5 4.Łączność za

Bardziej szczegółowo

Praca dyplomowa. Program do monitorowania i diagnostyki działania sieci CAN. Temat pracy: Temat Gdańsk Autor: Łukasz Olejarz

Praca dyplomowa. Program do monitorowania i diagnostyki działania sieci CAN. Temat pracy: Temat Gdańsk Autor: Łukasz Olejarz Temat Gdańsk 30.06.2006 1 Praca dyplomowa Temat pracy: Program do monitorowania i diagnostyki działania sieci CAN. Autor: Łukasz Olejarz Opiekun: dr inż. M. Porzeziński Recenzent: dr inż. J. Zawalich Gdańsk

Bardziej szczegółowo

Systemy sterowania i nadzoru w budynkach

Systemy sterowania i nadzoru w budynkach Systemy sterowania i nadzoru w budynkach Inteligentne instalacje elektryczne (4) Intelligent Home Control Koncepcja systemu Studia Podyplomowe Wydział Elektrotechniki i Informatyki Koncepcja IHC Koncepcja

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA OBSŁUGI UMI-1 UNIWERSALNY MODUŁ INTERNETOWY

INSTRUKCJA OBSŁUGI UMI-1 UNIWERSALNY MODUŁ INTERNETOWY INSTRUKCJA OBSŁUGI UMI-1 UNIWERSALNY MODUŁ INTERNETOWY Opis. Uniwersalny Moduł Internetowy UMI 1 jest urządzeniem pozwalającym na zdalną kontrolę pracy kotła przez internet lub sieć lokalną. Moduł pozwala

Bardziej szczegółowo

SIECI KOMPUTEROWE. Podstawowe wiadomości

SIECI KOMPUTEROWE. Podstawowe wiadomości SIECI KOMPUTEROWE Podstawowe wiadomości Co to jest sieć komputerowa? Sieć komputerowa jest to zespół urządzeń przetwarzających dane, które mogą wymieniać między sobą informacje za pośrednictwem mediów

Bardziej szczegółowo

Wykład 4. Interfejsy USB, FireWire

Wykład 4. Interfejsy USB, FireWire Wykład 4 Interfejsy USB, FireWire Interfejs USB Interfejs USB Interfejs USB Interfejs USB Interfejs USB Interfejs USB Interfejs USB Interfejs USB Interfejs USB Interfejs USB Interfejs USB Interfejs USB

Bardziej szczegółowo

Włączenie ograniczenia stałej prędkości obrotowej silnika

Włączenie ograniczenia stałej prędkości obrotowej silnika Ogólne informacje na temat ograniczenia prędkości obrotowej silnika Ogólne informacje na temat ograniczenia prędkości obrotowej silnika Ograniczenie prędkości obrotowej silnika zapobiega przekroczeniu

Bardziej szczegółowo

PRZEDSTAWIENIE WYNIKÓW ANALIZY STRUKTURY NAGŁÓWKA RAMKI CAN POD KĄTEM WPŁYWU POSZCZEGÓLNYCH PÓL NA LICZBĘ WSTAWEK BITOWYCH

PRZEDSTAWIENIE WYNIKÓW ANALIZY STRUKTURY NAGŁÓWKA RAMKI CAN POD KĄTEM WPŁYWU POSZCZEGÓLNYCH PÓL NA LICZBĘ WSTAWEK BITOWYCH Szybkobieżne Pojazdy Gąsienicowe (33) nr 2, 2013 Dariusz CABAN Paweł MOROZ PRZEDSTAWIENIE WYNIKÓW ANALIZY STRUKTURY NAGŁÓWKA RAMKI CAN POD KĄTEM WPŁYWU POSZCZEGÓLNYCH PÓL NA LICZBĘ WSTAWEK BITOWYCH Streszczenie.

Bardziej szczegółowo

IrDA. Infrared Data Association

IrDA. Infrared Data Association to grupa skupiająca kilkudziesięciu producentów elektroniki mająca na celu tworzenie i kontrolowanie międzynarodowych standardów transmisji w zakresie promieniowania podczerwonego. Długość fali: Typ transmisji:

Bardziej szczegółowo

2. Topologie sieci komputerowych

2. Topologie sieci komputerowych 1. Uczeń: Uczeń: 2. Topologie sieci komputerowych a. 1. Cele lekcji i. a) Wiadomości zna rodzaje topologii sieci komputerowych, zna ich szczegółową charakterystykę, wie, jakie zastosowanie ma każda z topologii.

Bardziej szczegółowo

Politechnika Wrocławska

Politechnika Wrocławska Politechnika Wrocławska Instytut Cybernetyki Technicznej Wizualizacja Danych Sensorycznych Projekt Kompas Elektroniczny Prowadzący: dr inż. Bogdan Kreczmer Wykonali: Tomasz Salamon Paweł Chojnowski Wrocław,

Bardziej szczegółowo

Kompetentni nauczyciele kształcenia zawodowego branży motoryzacyjnej. Program praktyk w zakresie ELEKTROTECHNIKA I ELEKTRONIKA

Kompetentni nauczyciele kształcenia zawodowego branży motoryzacyjnej. Program praktyk w zakresie ELEKTROTECHNIKA I ELEKTRONIKA Kompetentni nauczyciele kształcenia zawodowego branży motoryzacyjnej Program praktyk w zakresie ELEKTROTECHNIKA I ELEKTRONIKA WPROWADZENIE Na etapie kształcenia w systemie szkolnym w zakresie elektrotechniki

Bardziej szczegółowo

DIAGNOSTYKA 1. Diagnozowanie układów elektrycznych i elektronicznych pojazdów samochodowych

DIAGNOSTYKA 1. Diagnozowanie układów elektrycznych i elektronicznych pojazdów samochodowych DIAGNOSTYKA 1. Diagnozowanie układów Uczeń: 1) rozróżnia metody diagnostyki układów elektrycznych 2) rozpoznaje elementy oraz układy elektryczne i elektroniczne pojazdów samochodowych; elektrycznych ROZDZIAŁ

Bardziej szczegółowo

Układy transmisji przewodowej. na przykładzie USB

Układy transmisji przewodowej. na przykładzie USB Układy transmisji przewodowej na przykładzie USB 1 Standardy 2 Standardy USB 1.1: Low Speed (LS) 1,5 Mb/s, Full Speed (FS)12 Mb/s USB 2.0: High Speed (HS) 480 Mb/s USB 3.0: Super Speed (SS) 5 Gb/s, dupleks

Bardziej szczegółowo

Architektura komputerów

Architektura komputerów Architektura komputerów PCI EXPRESS Rozwój technologii magistrali Architektura Komputerów 2 Architektura Komputerów 2006 1 Przegląd wersji PCI Wersja PCI PCI 2.0 PCI 2.1/2.2 PCI 2.3 PCI-X 1.0 PCI-X 2.0

Bardziej szczegółowo

Koncepcja, zasady budowy i elementy rozległego systemu sterowania.

Koncepcja, zasady budowy i elementy rozległego systemu sterowania. K&K Przedsiębiorstwo Wielobranżowe pyrobox@pyrobox.com.pl www.pyrobox.com.pl System pirotechniczny Pyrobox. Rozległy system sterowania widowiskami. Część I. Koncepcja, zasady budowy i elementy rozległego

Bardziej szczegółowo

Universal MIDI controller. Uniwersalny sterownik MIDI

Universal MIDI controller. Uniwersalny sterownik MIDI Tomasz Kuźma II rok Koło Naukowe Techniki Cyfrowej dr inż. Wojciech Mysiński opiekun naukowy Universal MIDI controller Uniwersalny sterownik MIDI Keywords: MIDI controller, MIDI, control device Słowa kluczowe:

Bardziej szczegółowo

Sieci komputerowe test

Sieci komputerowe test Uwaga: test wielokrotnego wyboru. Sieci komputerowe test Oprac.: dr inż. Marek Matusiak 1. Sieć komputerowa służy do: a. Korzystania ze wspólnego oprogramowania b. Korzystania ze wspólnych skryptów PHP

Bardziej szczegółowo

Audi A > - automatyczna skrzynia biegów 09L Audi A4 Cabriolet 2003> - automatyczna skrzynia biegów 09L

Audi A > - automatyczna skrzynia biegów 09L Audi A4 Cabriolet 2003> - automatyczna skrzynia biegów 09L Odczyt bloku wartości mierzonych Audi A4 2001 > - automatyczna skrzynia biegów 09L Audi A4 Cabriolet 2003> - automatyczna skrzynia biegów 09L Mogą być wskazywane następujące bloki wartości mierzonych:

Bardziej szczegółowo

str. 1 RAPID NH nr 801 / 1 Bezpieczniki maj 2015 Przegląd bezpieczników (tylko samochody z kierownicą po lewej stronie)

str. 1 RAPID NH nr 801 / 1 Bezpieczniki maj 2015 Przegląd bezpieczników (tylko samochody z kierownicą po lewej stronie) RAPID NH nr 801 / 1 Bezpieczniki maj 2015 Przegląd bezpieczników (tylko samochody z kierownicą po lewej stronie) 1 Skrzynka bezpieczników A (bezpieczniki SA) o Lokalizacja str. 3 o Rozmieszczenie bezpieczników

Bardziej szczegółowo

Spis treści. I. Wprowadzenie do naprawy układów elektrycznych i elektronicznych pojazdów samochodowych

Spis treści. I. Wprowadzenie do naprawy układów elektrycznych i elektronicznych pojazdów samochodowych Naprawa elektrycznych i elektronicznych układów pojazdów samochodowych : M.12.2 podręcznik do kształcenia w zawodach elektromechanik pojazdów samochodowych, technik pojazdów samochodowych / Paweł Fabiś,

Bardziej szczegółowo

Media transmisyjne w sieciach komputerowych

Media transmisyjne w sieciach komputerowych Media transmisyjne w sieciach komputerowych Andrzej Grzywak Media transmisyjne stosowane w sieciach komputerowych Rys. 1. kable i przewody miedziane światłowody sieć energetyczna (technologia PLC) sieci

Bardziej szczegółowo

Sieci miejscowe stosowane w układach serwonapędowych. Zagadnienia komunikacji w nowoczesnych układach serwonapędowych R Θ. R ω R M

Sieci miejscowe stosowane w układach serwonapędowych. Zagadnienia komunikacji w nowoczesnych układach serwonapędowych R Θ. R ω R M Zagadnienia komunikacji w nowoczesnych układach serwonapędowych dr inŝ Stefan Brock Sieci miejscowe stosowane w układach serwonapędowych Serwonapędy układy regulacji połoŝenia, wyposaŝone w silniki wysokomomentowe

Bardziej szczegółowo

Politechnika Gdańska

Politechnika Gdańska Politechnika Gdańska Wydział Mechaniczny Katedra Energetyki i Aparatury Przemysłowej Automatyka chłodnicza i klimatyzacyjna TEMAT: Systemy sterowania i monitoringu obiektów chłodniczych na przykładzie

Bardziej szczegółowo

MAGISTRALA CAN (CONTROLLER AREA NETWORK) KONFIGURACJA I TRANSMISJA DANYCH CAN BUS (CONTROLLER AREA NETWORK) CONFIGURATION AND DATA TRANSMISSION

MAGISTRALA CAN (CONTROLLER AREA NETWORK) KONFIGURACJA I TRANSMISJA DANYCH CAN BUS (CONTROLLER AREA NETWORK) CONFIGURATION AND DATA TRANSMISSION mgr Marian MENDEL Wojskowy Instytut Techniczny Uzbrojenia MAGISTRALA CAN (CONTROLLER AREA NETWORK) KONFIGURACJA I TRANSMISJA DANYCH Streszczenie:W artykule przedstawiono ogólne zasady komunikacji mikrokontrolerów

Bardziej szczegółowo

Włączanie przystawki odbioru mocy EK. Działanie

Włączanie przystawki odbioru mocy EK. Działanie Funkcja służy do włączania przystawki odbioru mocy z miejsca kierowcy i spoza kabiny. Przystawką odbioru mocy steruje jednostka sterująca BCI. Przystawkę odbioru mocy napędzaną kołem zamachowym można odpowiednio

Bardziej szczegółowo

IMPLEMENTATION OF THE SPECTRUM ANALYZER ON MICROCONTROLLER WITH ARM7 CORE IMPLEMENTACJA ANALIZATORA WIDMA NA MIKROKONTROLERZE Z RDZENIEM ARM7

IMPLEMENTATION OF THE SPECTRUM ANALYZER ON MICROCONTROLLER WITH ARM7 CORE IMPLEMENTACJA ANALIZATORA WIDMA NA MIKROKONTROLERZE Z RDZENIEM ARM7 Łukasz Deńca V rok Koło Techniki Cyfrowej dr inż. Wojciech Mysiński opiekun naukowy IMPLEMENTATION OF THE SPECTRUM ANALYZER ON MICROCONTROLLER WITH ARM7 CORE IMPLEMENTACJA ANALIZATORA WIDMA NA MIKROKONTROLERZE

Bardziej szczegółowo

Magistrale szeregowe

Magistrale szeregowe Magistrale szeregowe Magistrale 2/21 pamięci zewn. ukł.obsługi PAO dekodery adresów kontrolery przerwań timery RTC procesor magistrala systemowa pamięć programu (ROM) pamięć danych (RAM) urz. operatorskie

Bardziej szczegółowo

APLIKACJA COMMAND POSITIONING Z WYKORZYSTANIEM KOMUNIKACJI SIECIOWEJ Z PROTOKOŁEM USS W PRZETWORNICACH MDS/FDS 5000

APLIKACJA COMMAND POSITIONING Z WYKORZYSTANIEM KOMUNIKACJI SIECIOWEJ Z PROTOKOŁEM USS W PRZETWORNICACH MDS/FDS 5000 APLIKACJA COMMAND POSITIONING Z WYKORZYSTANIEM KOMUNIKACJI SIECIOWEJ Z PROTOKOŁEM USS W PRZETWORNICACH MDS/FDS 5000 Autor: Ver: Marcin Ataman 1.0 Spis treści strona 1. Wstęp... 2 2. Pierwsze uruchomienie....

Bardziej szczegółowo

System operacyjny System operacyjny

System operacyjny System operacyjny System operacyjny System operacyjny (ang. operating system) jest programem (grupą programów), który pośredniczy między użytkownikiem komputera a sprzętem komputerowym. Jest on niezbędny do prawidłowej

Bardziej szczegółowo

Warstwy i funkcje modelu ISO/OSI

Warstwy i funkcje modelu ISO/OSI Warstwy i funkcje modelu ISO/OSI Organizacja ISO opracowała Model Referencyjny Połączonych Systemów Otwartych (model OSI RM - Open System Interconection Reference Model) w celu ułatwienia realizacji otwartych

Bardziej szczegółowo

Konwerter DAN485-MDIP

Konwerter DAN485-MDIP Konwerter DAN485-MDIP KONWERTER DAN485-MDIP służy do zamiany standardu komunikacyjnego z RS232 na RS485 (lub RS422). Dzięki niemu możliwe jest transmitowanie danych na większe odległości (do 1200m) niż

Bardziej szczegółowo

1. Sieć komputerowa - grupa komputerów lub innych urządzeń połączonych ze sobą w celu wymiany danych lub współdzielenia różnych zasobów.

1. Sieć komputerowa - grupa komputerów lub innych urządzeń połączonych ze sobą w celu wymiany danych lub współdzielenia różnych zasobów. Sieci komputerowe 1. Sieć komputerowa - grupa komputerów lub innych urządzeń połączonych ze sobą w celu wymiany danych lub współdzielenia różnych zasobów. 2. Podział sieci ze względu na rozległość: - sieć

Bardziej szczegółowo

RS485 MODBUS Module 16RO

RS485 MODBUS Module 16RO Wersja 1.0 2.12.2014 wyprodukowano dla Dziękujemy za wybór naszego produktu. Niniejsza instrukcja ułatwi Państwu prawidłową obsługę i poprawną eksploatację opisywanego urządzenia. Informacje zawarte w

Bardziej szczegółowo

Instrukcja modułu czujnika wilgotności IMDHS

Instrukcja modułu czujnika wilgotności IMDHS Instrukcja modułu czujnika wilgotności IMDHS Model nr: 2190 Wersja dokumentu: 4.0 Data aktualizacji: 10 sierpnia 2016 Spółka Inżynierów Adres siedziby firmy: ul. Stefczyka 34, 20-151 LUBLIN E-Mail: info@sim.com.pl,

Bardziej szczegółowo

Architektura komputerów

Architektura komputerów Architektura komputerów Wykład 12 Jan Kazimirski 1 Magistrale systemowe 2 Magistrale Magistrala medium łączące dwa lub więcej urządzeń Sygnał przesyłany magistralą może być odbierany przez wiele urządzeń

Bardziej szczegółowo

Wydział Elektryczny. Katedra Automatyki i Elektroniki. Instrukcja. do ćwiczeń laboratoryjnych z przedmiotu: SYSTEMY CYFROWE 1.

Wydział Elektryczny. Katedra Automatyki i Elektroniki. Instrukcja. do ćwiczeń laboratoryjnych z przedmiotu: SYSTEMY CYFROWE 1. Politechnika Białostocka Wydział Elektryczny Katedra Automatyki i Elektroniki Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych z przedmiotu: SYSTEMY CYFROWE 1 PAMIĘCI SZEREGOWE EEPROM Ćwiczenie 3 Opracował: dr inŝ.

Bardziej szczegółowo

STEROWNIK ŚWIATEŁ i SZLABANÓW SWS-4/485K/UK

STEROWNIK ŚWIATEŁ i SZLABANÓW SWS-4/485K/UK STEROWNIK ŚWIATEŁ i SZLABANÓW SWS-4/485K/UK Dziękujemy za wybór naszego produktu. Niniejsza instrukcja pomoże państwu w prawidłowym podłączeniu urządzenia, uruchomieniu, oraz umożliwi prawidłowe z niego

Bardziej szczegółowo

Urządzenia zewnętrzne

Urządzenia zewnętrzne Urządzenia zewnętrzne SZYNA ADRESOWA SZYNA DANYCH SZYNA STEROWANIA ZEGAR PROCESOR PAMIĘC UKŁADY WE/WY Centralna jednostka przetw arzająca (CPU) DANE PROGRAMY WYNIKI... URZ. ZEWN. MO NITORY, DRUKARKI, CZYTNIKI,...

Bardziej szczegółowo

Sieci komputerowe - pojęcia podstawowe

Sieci komputerowe - pojęcia podstawowe Sieci komputerowe - pojęcia podstawowe mgr inż. Rafał Watza Katedra Telekomunikacji AGH Al. Mickiewicza 30, 30-059 Kraków, Polska tel. +48 12 6174034, fax +48 12 6342372 e-mail: watza@kt.agh.edu.pl Plan

Bardziej szczegółowo