6. Siły działające na samochód Obciążenia statyczne Opory ruchu Siła napędowa... 31

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "6. Siły działające na samochód... 17 6.1. Obciążenia statyczne... 17 6.2. Opory ruchu... 21 6.3. Siła napędowa... 31"

Transkrypt

1

2 Spis treêci Część I Wiadomości ogólne Rozwój i znaczenie motoryzacji Podział pojazdów samochodowych Podział samochodu na zespoły Charakterystyka techniczna samochodu Część II Teoria ruchu samochodu Wiadomości wstępne Siły działające na samochód Obciążenia statyczne Opory ruchu Siła napędowa Własności ruchowe samochodu Bilans sił Bilans mocy Dobór parametrów układu napędowego Mechanika ruchu samochodu podczas hamowania Siły działające na samochód podczas hamowania Rozkład sił hamowania na poszczególne osie samochodu Mechanika krzywoliniowego ruchu samochodu Podstawowe zależności kinematyczne Siły działające na samochód w ruchu krzywoliniowym Stateczność ruchu samochodu Część III Budowa podwozi A. Mechanizmy napędowe Wiadomości wstępne Sprzęgła Zadania i rodzaje sprzęgieł Budowa i działanie tarczowych sprzęgieł ciernych Elementy tarczowych sprzęgieł ciernych Obliczanie tarczowego sprzęgła ciernego Sprzęgła elektromagnetyczne Sprzęgła hydrokinetyczne

3 12. Skrzynki biegów Zadania i rodzaje skrzynek biegów Budowa i działanie stopniowych skrzynek biegów z przekładniami o stałych osiach Synchronizatory Mechanizmy sterowania stopniowych skrzynek biegów z przekładniami o stałych osiach Zasady i kolejność obliczeń stopniowych skrzynek biegów z przekładniami o stałych osiach Stopniowe skrzynki biegów z przekładniami o osiach obracających się przekładnie planetarne Bezstopniowe skrzynki biegów przekładnie hydrokinetyczne Automatyczne skrzynki biegów Wały napędowe i przeguby Wały napędowe Przeguby Elementy podatne w wałach i przegubach Mosty napędowe Zadania i rodzaje mostów napędowych Przekładnie główne Mechanizmy różnicowe Półosie i piasty kół napędzanych Pochwy Przykłady konstrukcji mostów napędowych B. Mechanizmy nośne i jezdne Osie nienapędzane Zawieszenia Cel i istota pracy zawieszenia Rodzaje zawieszeń Elementy sprężyste Elementy tłumiące amortyzatory Stabilizatory Przykłady konstrukcji zawieszeń Ramy Koła i ogumienie Koła Ogumienie C. Mechanizmy prowadzenia Układy kierownicze Zadania układu kierowniczego Mechanizmy zwrotnicze Ustawienie kół kierowanych Mechanizmy kierownicze Układy kierownicze ze wspomaganiem Specjalne układy kierownicze Układy hamulcowe Zadania i rodzaje układów hamulcowych Hamulce Mechanizmy uruchamiające hamulce Układy hamulcowe przyczep i zwalniacze

4 Część IV Budowa nadwozi Zadania i rodzaje nadwozi Nadwozia samochodów osobowych Rodzaje i odmiany nadwozi Budowa i wyposażenie nadwozi Ogrzewanie i klimatyzacja Nadwozia samochodów ciężarowych Kabiny kierowców Skrzynie ładunkowe Nadwozia autobusów Część V Przyczepy. Pojazdy o specjalnym przeznaczeniu. Motocykle Przyczepy i naczepy Pojazdy o specjalnym przeznaczeniu Ciągniki drogowe Pojazdy kontenerowe Samochody terenowe Pojazdy do przewozów specjalistycznych Pojazdy samowyładowcze Pojazdy pożarnicze, służby zdrowia i służb technicznych Pojazdy komunalne Pojazdy motocyklowe Rodzaje pojazdów motocyklowych Budowa motocykli Motocykle czterokołowe Część VI Badania pojazdów Wiadomości ogólne Pojęcia podstawowe Rodzaje badań Eksperymenty na drogach publicznych Badania właściwości ruchowych samochodów Testy trwałościowe Badania eksploatacyjne Badania właściwości użytkowych samochodu Badania warunków eksploatacji Badania awaryjności i uszkodzeń eksploatacyjnych Badania trwałości i niezawodności Badania skutków kolizji Badania na wydzielonych kompleksach dróg poligon badawczy Laboratoryjne badania samochodów Badania statyczne i kwazistatyczne Badania dynamiczne symulatory Laboratoryjne badania zespołów Stanowiska badawcze Organizacja laboratorium Literatura

5 Część I Wiadomości ogólne 1. Rozwój i znaczenie motoryzacji W dzisiejszych czasach trudno sobie wyobrazić życie bez transportu samochodowego bez samochodów osobowych, ciężarowych, autobusów, karetek pogotowia itd. A jednak, mimo że zbudowanie pojazdu, który by się sam poruszał, było od dawna marzeniem konstruktorów, historia samochodu mającego znaczenie użytkowe sięga zaledwie przełomu XIX i XX wieku. Próby skonstruowania naziemnego pojazdu poruszającego się o własnych siłach czyniono już znacznie dawniej. W roku 1769 Francuz Mikołaj Józef Cugnot skonstruował pierwszy pojazd o napędzie parowym. Pojazd ten nie miał własnego paleniska i aby nagrzać parę, trzeba było pod kotłem rozpalać na ziemi ognisko. W następnych latach powstało wiele mniej lub bardziej udanych konstrukcji o napędzie parowym, z którymi w drugiej połowie XIX wieku zaczęły konkurować pojazdy napędzane silnikiem elektrycznym. Pierwszy samochód z silnikiem spalinowym zasilanym benzyną zbudował w roku 1875 Siegfried Marcus. Był to jednak tylko pojazd eksperymentalny. Natomiast pierwszy użytkowy samochód z silnikiem benzynowym o mocy 0,55 kw, z elektrycznym układem zapłonowym wysokiego napięcia oraz łańcuchowym napędem tylnych kół, zbudował dziesięć lat później Karol Benz. Lata były przełomowe dla rozwoju motoryzacji. Gottlieb Daimler i Karol Benz, po wykonaniu prób ze swymi pierwszymi prawdziwymi samochodami, założyli dwie rywalizujące wytwórnie, znane później ze swych wyrobów na całym świecie. Jednocześnie przemysł samochodowy rozwija się w wielu krajach. We Francji powstają firmy Panhard-Levassor (1887), de Dion-Bouton, Peugeot. Nieco później w roku 1894 powstaje pierwsza amerykańska wytwórnia samochodów Duryea Motor Company. Wkrótce po niej powstają zakłady Oldsmobil oraz założone przez Henry Forda Detroit Automobile Company. 7

6 Mimo ciągle jeszcze wątpliwych wartości użytkowych produkowanych wówczas samochodów rozwój motoryzacji na przełomie XIX i XX wieku cechował wyjątkowy dynamizm. O ówczesnych konstrukcjach świadczą najlepiej rezultaty rozgrywanych imprez sportowych. Pierwszy światowy rekord prędkości, ustanowiony w roku 1902 na samochodzie z silnikiem spalinowym (poprzednie należały do samochodów parowych lub elektrycznych), wynosił 122,4 km/h. W roku 1909 samochód firmy Benz przekroczył prędkość 200 km/h. Było to oczywiście związane z nieustannym doskonaleniem konstrukcji samochodu oraz metod jego wytwarzania. Pierwsze polskie konstrukcje samochodów powstały w założonych w roku 1921 Centralnych Warsztatach Samochodowych (CWS). Były to skonstruowane przez inż. Tadeusza Tańskiego samochody osobowe CWS-T1 i CWS-T2. Samochody te nie były jednak produkowane seryjnie. W roku 1926 fabryka Ursus, produkująca dotychczas silniki spalinowe dla rolnictwa, kupiła licencję samochodu ciężarowego o nazwie Ursus typ A. Również w Ursusie, w roku 1930, została uruchomiona produkcja silników na licencji firmy Saurer. Silniki te były montowane do importowanych podwozi tej samej firmy. Od roku 1928 Ursus organizacyjnie wszedł w skład Państwowych Zakładów Inżynierii (PZInż), które produkowały także samochody osobowe i ciężarowe na licencji włoskiej firmy FIAT. Były to modele 508-III i 518 osobowe oraz 621 i 618 ciężarowe. Wykorzystując ich zespoły, wykonano w PZInż wiele odmian pochodnych, między innymi 20-miejscowy autobus. W latach opracowano wiele polskich konstrukcji. Były to: prototyp dużego samochodu osobowego typ LS, prototyp samochodu ciężarowego o ładowności 4,5 tony, silniki samochodowe typ 403 i typ 705, motocykle Sokół 200, Sokół 600, M-111 i inne. Cały ten dorobek unicestwiła wojna. Po wojnie polski przemysł motoryzacyjny trzeba było budować od podstaw. Pod kierunkiem inżyniera Jana Wernera została opracowana dokumentacja samochodu ciężarowego o ładowności 3,5 t, oznaczonego symbolem Star 20. Fakt, że mimo niezwykle ciężkich warunków w roku 1948 wyprodukowano w Starachowicach pierwszych 10 takich samochodów, świadczy o niezwykłym wysiłku, zapale i wysokich umiejętnościach ludzi, którzy w tych latach budowali naszą motoryzację. Regularną produkcję Starów rozpoczęto w roku Trzy lata później w nowo zbudowanej Fabryce Samochodów Osobowych w Warszawie została zmontowana seria próbna samochodów FSO Warszawa, których konstrukcja była oparta na licencji radzieckiej. W tym samym roku w Lublinie rozpoczęto produkcję 2,5-tonowych samochodów ciężarowych FSC Lublin, również na licencji radzieckiej. Oba te samochody cechowała przestarzała konstrukcja, a o wyborze licencjodawcy zadecydowały względy polityczne. Dalszy rozwój polskiej motoryzacji to nie tylko modernizacja zakładów w Starachowicach, Warszawie i Lublinie, ale również uruchomienie nowych. Były to: Sanocka Fabryka Autobusów, Jelczańskie Zakłady Samochodowe, Fabryka Samochodów Dostawczych w Nysie, Fabryka Mechanizmów Samo- 8

7 chodowych w Szczecinie i wiele innych. Stara 20 zastąpiły kolejno: Star 21, Star 25, Star 28 i 29, Star 200, Star 1142 i Star 742. Jednocześnie powstało wiele konstrukcji pochodnych samochody samowyładowcze, ciągniki siodłowe, cysterny, furgony, autobusy i inne. Skonstruowano samochód terenowy Star 66, a następnie jego nowsze odmiany Star 660M1, Star 660M2, Star 266. Rozwój licencyjnej Warszawy (górnozaworowy silnik, zmienione nadwozie itp.), dał całą gamę samochodów pochodnych sanitarki, mikrobusy (Nysa), samochody dostawcze (Żuk) itp. Autobusy San, Jelcz i Sanok, samochody o dużej ładowności A80, Jelcz 315, popularny samochód osobowy Syrena to kolejne etapy rozwoju naszej motoryzacji. Pojazdy te były wykonywane w różnych odmianach i stopniowo modernizowane. Powstała rodzina samochodów dużej ładowności dziesięciotonowy Jelcz 217, autocysterna i wiele innych. Duże znacznie dla rozwoju polskiego przemysłu samochodowego miało zakupienie w roku 1965 we Włoszech licencji na samochód osobowy noszący u nas nazwę Polski Fiat 125p. Na bazie tego samochodu wyprodukowano wersje kombi i pick-up oraz sanitarkę. W roku 1971 podpisano umowę licencyjną z zakładami FIAT na produkcję samochodu Polski Fiat 126p w nowo wówczas wybudowanych zakładach w Bielsku i Tychach. Przez wiele lat były to bardzo popularne na naszych drogach samochody. Przestano je produkować dopiero w 2000 r. W roku 1978 w FSO uruchomiono produkcję samochodów osobowych Polonez. Ich produkcja przebiegała równolegle do produkcji Polskich Fiatów 125p. Samochody te miały zresztą wiele wspólnych zespołów. Przez wiele lat produkcji Polonez podlegał modernizacji, a jego zespoły wykorzystano w budowie samochodów dostawczego i sanitarnego. Dzięki zawartej w 1972 r. umowie z francuską firmą Berliet w Jelczańskich Zakładach Samochodowych uruchomiono produkcję skonstruowanego wspólnie przez polskich i francuskich inżynierów autobusu Jelcz-Berliet PR 110. Autobusy produkowano też w Sanoku (Autosan H9). Jelczańskie Zakłady Samochodowe nawiązały też kontakt z austriacką firmą Steyr, podejmując wspólną pracę nad rodziną samochodów dużej ładowności. W Antoninku pod Poznaniem powstała fabryka samochodów rolniczych Tarpan. W Fabryce Samochodów Ciężarowych w Lublinie podjęto prace nad rodziną samochodów dostawczych. A przecież motoryzacja to nie tylko samochody. W tym czasie produkowano również motorowery, przyczepy samochodowe, powstały fabryki produkujące zespoły takie, jak: skrzynki biegów (Tczew), mechanizmy kierownicze i wały napędowe (Szczecin), amortyzatory (Krosno) i inne. Nastąpił też rozwój zaplecza technicznego motoryzacji, a więc stacji obsługi, zakładów naprawczych itp. W latach osiemdziesiątych rozwój przemysłu motoryzacyjnego uległ zahamowaniu. Przyczyną był zastój gospodarczy wywołany polityczną sytuacją naszego kraju. Wstrzymano realizację niektórych inwestycji. Osłabło tempo prac rozwojowych. Regres nie trwał jednak zbyt długo. Po przełomie 9

8 politycznym z 1989 r. nastąpiło wyraźne ożywienie w przemyśle samochodowym. Wymienialność waluty i rynkowe zasady gospodarki spowodowały napływ do Polski obcego kapitału. Polska stała się ważnym rynkiem zbytu oraz liczącym się partnerem, dysponującym wysoko kwalifikowaną i relatywnie tanią siłą roboczą. Znaczne inwestycje poczyniły w Polsce koncerny FIAT, Daewoo i General Motors. Ten ostatni wybudował w Gliwicach fabrykę produkującą Opla Zafirę, Astrę Classic II i Agilę. Powstały zakłady montujące samochody Ford, Volkswagen, Mercedes. Na polskim rynku motoryzacyjnym rywalizują tacy producenci, jak Renault, Citroën, Toyota, Nissan, Mitsubishi. Powstają salony sprzedaży, sieci stacji obsługi oraz zakłady produkujące zespoły i podzespoły dla przemysłu motoryzacyjnego. Na przykład w Wałbrzychu są wytwarzane skrzynie biegów oraz silniki małolitrażowe do samochodów produkowanych wspólnie przez Toyotę i Peugeot-Citroën w czeskim mieście Kolin, a najnowocześniejsze dziś silniki wysokoprężne Toyoty są produkowane (od 2000 r.) w Jelczu-Laskowicach. Polska jest też liczącym się w Europie producentem autobusów miejskich. Rozwoju przemysłu samochodowego nie da się powstrzymać. Samochód jest środkiem komunikacji, który dociera tam, gdzie nie dojeżdża kolej ani samolot. Żaden inny środek transportu nie spełni zadań, które spełniają samochody, np. w rolnictwie, budownictwie, handlu czy łączności. Dlatego stopień zmotoryzowania kraju jest jednym z podstawowych mierników poziomu gospodarczego społeczeństw. W miarę rozwoju motoryzacji obserwuje się zmiany w konstrukcji pojazdów, mające na celu poprawę ich właściwości eksploatacyjnych, zwiększenie wygody i bezpieczeństwa oraz zmniejszenie ich uciążliwości dla otoczenia. Wzrasta ładowność samochodów ciężarowych, zwiększa się liczba odmian pojazdów przystosowanych do przewozów specjalistycznych oraz do wykonywania ściśle określonych zadań. Dąży się do maksymalnego wydłużenia przebiegów międzynaprawczych, uproszczenia i zmniejszenia liczby niezbędnych czynności obsługowych oraz skrócenia czasu załadunku i wyładowywania. Przejawami tych tendencji są m.in.: dbałość o zwiększenie trwałości zespołów, eliminowanie punktów wymagających okresowego smarowania, stosowanie samochodów samowyładowczych oraz przystosowanych do automatycznego ładowania, stosowanie kontenerów. Równolegle z dążeniem do poprawy właściwości eksploatacyjnych pojazdów coraz większą wagę przykłada się do zapewnienia maksymalnego bezpieczeństwa oraz komfortu jazdy. Szczególnego znaczenia nabierają więc niezawodność układów hamulcowego i kierowniczego, stateczność ruchu pojazdów oraz konstrukcja nadwozia zapewniająca maksimum bezpieczeństwa w razie wypadku. Wprowadzono obowiązek stosowania pasów bezpieczeństwa i zagłówków. Powszechnym wyposażeniem stają się poduszki powietrzne, układy ABS, zapobiegające blokowaniu hamulców, wzmocnienia nadwozia, zabezpieczające kierowcę i pasażerów przed skutkami kolizji. 10

9 Konstruuje się skuteczniejsze reflektory, dążąc jednocześnie do wyeliminowania oślepiania kierowców pojazdów nadjeżdżających z przeciwka. W trosce o bezpieczeństwo i wygodę jazdy samochody zaczęto wyposażać w coraz większą liczbę elektronicznych urządzeń monitorujących oraz sterujących. Tym samym pojawiło się w nich wiele przewodów i złączy elektrycznych, których nie stosowano dotychczas. Komplikowało to budowę samochodu, zwiększało jego masę, pogarszało niezawodność. Problemy te rozwiązano, gdy wzorując się na budowie komputerów w samochodach zastosowano magistrale informatyczne. Dzięki takiemu rozwiązaniu unika się też dwukrotnej zmiany sygnałów: cyfrowych na analogowe i z powrotem analogowych na cyfrowe. Komunikacja jest więc szybsza, a sygnały cyfrowe (1 i 0) są ponadto odporne na zakłócenia zewnętrzne (pola magnetyczne), które mają charakter analogowy. W większości obecnie produkowanych samochodów jest stosowana magistrala CAN (z ang. Control Area Network), opracowana przez firmę Robert Bosch. Po raz pierwszy zastosowano ją w 1992 r. w samochodzie Mercedes- -Benz S. Steruje ona układami zwiększającymi bezpieczeństwo jazdy (ABS, ASR), pracą silnika (wtryskiem paliwa), a także urządzeniami diagnostycznymi. W samochodach pojawiły się też wcześniej nie stosowane urządzenia (GPS, telefon ratunkowy, diagnostyka na odległość, , obsługa bankowa i in.). Sygnały jednorazowe, potrzebne do sterowania tymi urządzeniami, nie mogą obciążać magistrali CAN, pracującej w sposób ciągły, a odpowiadającej za bezpieczeństwo jazdy. Dlatego samochody wyposaża się w dodatkowe sieci LIN (z ang. Local Interconnect Network). Stanowiąc proste dopełnienie sieci CAN, zwiększają one szybkość transmisji i niezawodność układu. Zmniejszenie ciężaru instalacji zapewnia zastosowanie światłowodów lub sterowanie urządzeniami za pomocą sygnałów radiowych. Te ostatnie umożliwiają też korzystanie w czasie jazdy z telefonów komórkowych, laptopów, słuchawek bezprzewodowych, zdalne sterowanie radiem, odtwarzaczem CD/DVD itd. Perspektywy rozwoju w budowie samochodów upatruje się obecnie w rosnącym zastosowaniu tworzyw sztucznych. Zalety tych tworzyw w porównaniu z metalami to: łatwość nadawania im żądanego kształtu, co zmniejsza koszt produkcji części; odporność na korozję (zbędne staja się pokrycia antykorozyjne); mały ciężar właściwy. Dbałość o poprawę komfortu jazdy przejawia się też w rozwoju konstrukcji zawieszeń, foteli, poprawie izolacji akustycznej itp. Jeszcze nie tak dawno komfort jazdy traktowano jako przywilej kierowców samochodów osobowych. Rozwój dalekiego transportu samochodowego pociągnął za sobą konieczność zapewnienia jak najlepszych warunków pracy kierowcy. Poprawa komfortu jazdy, a więc zmniejszenie zmęczenia kierowcy, zwiększa bowiem bezpieczeństwo ruchu na drogach. Istotnym zagadnieniem jest również eliminowanie negatywnych skutków rozwoju motoryzacji. Doskonaląc silniki i stosując bezołowiowe paliwa, dąży się do zmniejszenia emisji substancji szkodliwych, znajdujących się w spalinach samochodowych. Zgodnie z obowiązującymi w Unii Europejskiej 11

10 przepisami producenci są zobowiązani do montażu w samochodach osobowych urządzeń elektronicznych, automatycznie kontrolujących prawidłowość procesu spalania paliwa w silniku. Duże znaczenie przywiązuje się także do minimalizowania hałasu spowodowanego pracą pojazdu. 2. Podzia pojazdów samochodowych Pojazdami samochodowymi nazywamy środki transportu przeznaczone do poruszania się po drogach, wyposażone w silnik, których konstrukcja umożliwia jazdę z prędkością przekraczającą 25 km/h. Określenie to nie obejmuje motorowerów, pojazdów szynowych i ciągników rolniczych. Do pojazdów samochodowych należą więc samochody osobowe i ciężarowe, autobusy, motocykle, samochody specjalizowane i specjalne oraz ciągniki drogowe. Do pojazdów samochodowych nie należą przyczepy i naczepy, ponieważ nie są wyposażone w silniki. Są one jednak eksploatowane razem z samochodami i w związku z tym nie można ich pominąć przy omawianiu pojazdów samochodowych. Różnorodność pojazdów zaliczanych do wspólnej rodziny pojazdów samochodowych sprawia, że dzielimy je zwykle na grupy charakteryzujące się jakimiś wspólnymi cechami. Podziału takiego można dokonać w zależności od przeznaczenia pojazdu, a więc ze względu na zadania, jakie ma spełniać, lub w zależności od jego konstrukcji, a więc ze względu na rodzaj lub usytuowanie silnika, sposób przekazywania napędu na koła, rodzaj zawieszenia itp. Pod względem wykonywanych zadań pojazdy samochodowe można podzielić na: pojazdy przeznaczone do przewozu osób: samochody osobowe, autobusy, motocykle; pojazdy przeznaczone do przewozu ładunków: samochody ciężarowe z uniwersalną skrzynią ładunkową i samochody do przewozów specjalistycznych samochody cysterny, samochody do przewozu materiałów sypkich, samochody chłodnie itp.; pojazdy specjalnego przeznaczenia, spełniające określone zadania gospodarcze lub społeczne: pojazdy komunalne, samochody pożarnicze, samochody pogotowia technicznego, ambulanse służby zdrowia itp.; ciągniki drogowe; pojazdy wojskowe. Ciągnione przez ciągniki przyczepy i naczepy mogą być wyposażone w uniwersalne skrzynie ładunkowe lub są przystosowane do przewozów specjalistycznych. Wśród pojazdów wojskowych również rozróżniamy pojazdy przeznaczone do transportu osób i ładunków, ciągniki i pojazdy specjalne. Biorąc pod uwagę konstrukcję pojazdu stosuje się różne kryteria podziału. Można pojazdy dzielić ze względu na ich zdolność przewozową, a więc 12

11 Część III Budowa podwozi A. MECHANIZMY NAP DOWE 10. WiadomoÊci wst pne Poszczególne zespoły układu napędowego samochodu mogą być rozmaicie rozmieszczone. Zależy to przede wszystkim od usytuowania silnika oraz od tego, do której osi jest doprowadzony napęd. Rozróżnia się pojazdy z silnikiem umieszczonym z przodu lub z tyłu, z napędzanymi kołami tylnymi lub przednimi, a także inne wersje np. z napędem na wszystkie koła. Na rysunku 10.1 przedstawiono tzw. klasyczny sposób rozmieszczenia mechanizmów napędowych w samochodzie. Silnik jest umieszczony z przodu pojazdu, a napęd jest przenoszony przez sprzęgło, skrzynkę biegów i wał napędowy z przegubami do mostu napędowego. W moście napędowym są usytuowane: przekładnia główna, mechanizm różnicowy i półosie napędowe, doprowadzające napęd do kół. Rys Klasyczny układ napędowy samochodu [20] Inne, często spotykane, rozwiązanie stanowią zblokowane mechanizmy napędowe (rys. 10.2), tzn. takie, w których sprzęgło, skrzynka biegów, przekładnia główna i mechanizm różnicowy znajdują się we wspólnej obudowie połączonej bezpośrednio z silnikiem. Takie układy napędowe nie mają wału 77

12 Rys Zblokowany mechanizm napędowy [49] 1 silnik, 2 sprzęgło, 3 skrzynka biegów, 4 przekładnia główna i mechanizm różnicowy, 5 półosie napędowe Rys Rozmieszczenie mechanizmów napędowych oraz przestrzeni bagażowych w samochodach osobowych: a) napęd klasyczny, b) napęd zblokowany przedni, c) napęd zblokowany tylny 78

13 napędowego. Napęd jest przekazywany ze zblokowanego zespołu napędowego przez półosie do kół. O ile w układzie klasycznym silnik jest umieszczony z przodu pojazdu, a napędzane są koła tylne, to układy zblokowane najczęściej są umieszczone z przodu (np. samochody Volkswagen Golf, Opel Corsa, FIAT Punto), wówczas napędzane są przednie koła samochodu, lub rzadziej umieszcza się je z tyłu (Polski Fiat 126p, Volkswagen garbus ), wówczas napędzane są koła tylne. Na rysunku 10.3 przedstawiono schematycznie usytuowanie w samochodzie osobowym mechanizmów napędowych w układach: klasycznym, zblokowanym przednim i zblokowanym tylnym. Oprócz omówionych, najczęściej spotykanych rozwiązań konstrukcyjnych układu napędowego, spotyka się także inne, jak np. w niektórych samochodach osobowych doprowadzenie napędu do wszystkich czterech kół, w autobusach usytuowanie silnika pod podłogą, w samochodach terenowych doprowadzenie napędu do dwóch lub trzech osi i inne. Na rysunku 10.4 przedstawiono rozmieszczenie zespołów napędowych w samochodzie dostawczym z napędem na wszystkie koła. Zblokowany zespół napędowy, usytuowany z przodu pojazdu, poprzecznie do kierunku jazdy, poprzez półosie napędza przednie koła. Sztywny tylny most napędowy jest napędzany za pośrednictwem dzielonego podpartego w środku wału napędowego. Takie usytuowanie zespołów napędowych zapewnia samochodowi bardzo dobre właściwości jezdne oraz zwiększa przestrzeń użytkową wewnątrz pojazdu. Rys Układ napędowy samochodu dostawczego Citroen C 25 [49] 79

14 O wyborze sposobu rozmieszczenia mechanizmów decydują przede wszystkim: optymalne wykorzystanie miejsca, rozkład nacisków na osie samochodu oraz zdolność do poruszania się w trudnym terenie. 11. Sprz g a Zadania i rodzaje sprz gie Sprzęgło jest mechanizmem służącym do rozłączania oraz płynnego sprzęgania wału korbowego silnika z zespołami układu napędowego samochodu. Kierowca posługuje się sprzęgłem podczas ruszania, zmiany biegów oraz w innych przypadkach, gdy istnieje potrzeba chwilowego rozłączenia układu napędowego w celu przerwania przekazywania napędu od silnika do kół. Podczas ruszania samochodem zachodzi konieczność sprzęgnięcia obracającego się wału korbowego silnika z nieruchomymi zespołami napędowymi. Ze względu na znaczną bezwładność samochodu nie jest możliwe szybkie wyrównanie prędkości obrotowej wału silnika i elementów połączonych z kołami. W celu wyrównania prędkości tych elementów kierowca powoli włącza sprzęgło, doprowadzając stopniowo taką ilość energii do kół, która wystarcza do wprawienia w ruch samochodu i wyrównania prędkości obrotowej elementów napędzających i napędzanych. Dopiero wówczas następuje całkowite sprzęgnięcie układu napędowego z silnikiem. Podczas zmiany biegów wraz ze zmianą przełożenia zmienia się prędkość obrotowa wałków skrzynki biegów. Posługując się sprzęgłem, kierowca najpierw odłącza mechanizmy napędowe od silnika, umożliwiając zsynchronizowanie prędkości obrotowej tarczy sprzęgła i związanych z nią wirujących elementów z prędkością obrotową elementów układu napędowego połączonych z kołami; następnie włącza nową przekładnię, po czym znów za pomocą sprzęgła płynnie łączy wał korbowy silnika z zespołami napędowymi. Rozłączanie sprzęgła jest także konieczne przy zatrzymywaniu samochodu, kiedy porusza się on już tak wolno, że odpowiadająca tej prędkości jazdy prędkość obrotowa silnika jest zbyt mała, żeby silnik mógł prawidłowo pracować. Przez rozłączenie sprzęgła kierowca umożliwia pracę silnika na biegu jałowym. Ponadto sprzęgło w układzie napędowym spełnia zadanie ogranicznika maksymalnego momentu obciążającego mechanizmy. Wskutek znacznej bezwładności mas wirujących silnika i mas napędzanych w układzie napędowym przy szybkich zmianach prędkości obrotowej (zbyt gwałtowne ruszanie, ostre hamowanie itp.) mogą powstać obciążenia dynamiczne znacznie 80

15 przewyższające wartością moment obrotowy silnika. Wartość momentu przenoszonego przez włączone sprzęgło jest jednak ograniczona możliwością poślizgu sprzęgła. Jeżeli moment skręcający w układzie napędowym osiąga zbyt dużą wartość, to dochodzi do poślizgu sprzęgła, dzięki czemu mechanizmy napędowe są zabezpieczone przed przeciążeniem. We współczesnych samochodach spotyka się rozmaite rodzaje sprzęgieł, dość znacznie różniące się między sobą. Ze względu na zasadę działania spotykane rozwiązania można podzielić na trzy grupy: sprzęgła cierne, sprzęgła elektromagnetyczne i sprzęgła hydrokinetyczne. Sprzęgła cierne przenoszą napęd dzięki siłom tarcia przeciwstawiającym się poślizgowi napędzających i napędzanych elementów sprzęgła. Pod względem kształtu trących się elementów rozróżnia się sprzęgła cierne tarczowe, stożkowe i bębnowe. Sprzęgła stożkowe i bębnowe są w samochodach rzadko spotykane. Sprzęgła cierne tarczowe są budowane jako jedno-, dwulub wielotarczowe. Sprzęgła jedno- i dwutarczowe to najczęściej sprzęgła suche, natomiast sprzęgła wielotarczowe pracują zwykle w oleju i są nazywane mokrymi. Biorąc pod uwagę sposób wywierania siły docisku, sprzęgła cierne dzielimy na mechaniczne, hydrauliczne, elektryczne i pneumatyczne. Szczególną odmianę sprzęgieł tarczowych mechanicznych stanowią sprzęgła odśrodkowe i półodśrodkowe. Sprzęgła elektromagnetyczne przenoszą napęd dzięki oddziaływaniu pola magnetycznego, powodującego zaciśnięcie tarczy ciernej lub zestalenie albo stężenie proszku lub pasty ferromagnetycznej, znajdujących się pomiędzy elementami napędzającymi i napędzanymi. Sprzęgła hydrokinetyczne przenoszą napęd dzięki bezwładności cieczy wprawionej w ruch wirowy pomiędzy łopatkami dwóch wirników napędzającego i napędzanego Budowa i dzia anie tarczowych sprz gie ciernych Sprzęgła tego typu są często stosowane w samochodach zarówno osobowych, jak ciężarowych. Zasadę działania jednotarczowego suchego sprzęgła ilustruje rys Elementami napędzającymi związanymi stale z wałem korbowym silnika są koło zamachowe i połączona z nim przesuwnie tarcza dociskowa. Między tymi elementami znajduje się napędzana tarcza sprzęgła, osadzona na wielowypuście wałka sprzęgłowego. Do tarczy sprzęgła są przymocowane z obydwu stron okładziny cierne. Gdy sprzęgło jest włączone, sprężyny dociskowe powodują, że tarcza sprzęgła jest zaciśnięta między elementami napędzającymi (kołem zamachowym i tarczą dociskową). Występująca między tymi elementami siła tarcia sprawia, że sprzęgło może przenosić moment obrotowy. Aby wyłączyć sprzęgło, tzn. rozłączyć układ napędowy, należy wcisnąć pedał sprzęgła. Wciskając pedał powodujemy ściśnięcie sprężyn docisko- 81

16 Rys Zasada działania jednotarczowego sprzęgła ciernego: a) sprzęgło rozłączone, b) sprzęgło włączone wych i odsunięcie tarczy dociskowej od tarczy sprzęgła. Zanika wówczas siła tarcia i sprzęgło nie przenosi momentu. Na rysunku 11.2 przedstawiono przykładowo konstrukcję suchego, jednotarczowego sprzęgła ciernego. Między kołem zamachowym 1 i tarczą dociskową 2 znajduje się tarcza sprzęgła 3 z przynitowanymi okładzinami ciernymi. Tarcze są ściśnięte sprężynami dociskowymi 7, opartymi o wytłoczoną z grubej blachy pokrywę sprzęgła 6. Wyłączanie sprzęgła polega na przesunięciu tulei wyciskowej 8 w kierunku koła zamachowego. Powoduje to wciśnięcie końców dźwigienek 4, które obracając się względem wsporników 5, odciągają tarczę dociskową od tarczy sprzęgła. 82

17 Rys Sprzęgło jednotarczowe ze śrubowymi sprężynami dociskowymi [37] W sprzęgle przedstawionym na rys śrubowe sprężyny dociskowe 7 są rozmieszczone na tarczy dociskowej wokół wałka sprzęgłowego. Często zamiast tak rozmieszczonych sprężyn stosuje się jedną, centralnie umieszczoną, sprężynę dociskową. We współczesnych sprzęgłach ciernych jest to z reguły sprężyna talerzowa. Na rysunku 11.3 przedstawiono przykładowo sprzęgło jednotarczowe z centralną sprężyną talerzową. Zalety takiego sprzęgła to: uproszczenie konstrukcji, gdyż sprężyna talerzowa spełnia jednocześnie zadanie dźwigienek odwodzących tarczę dociskową, oraz korzystniejsza charakterystyka sztywności sprężyny talerzowej. Wadą jest trudniejsze wykonanie samej sprężyny. Kształt sprężyny talerzowej oraz zasadę jej działania w sprzęgle ilustruje rys Sprężyna jest wykonana z blachy stalowej w kształcie ściętego stożka o promieniowych nacięciach zakończonych otworami. W otwory te wchodzą śruby lub kołki 6 związane z pokrywą sprzęgła. Sprę- 83

18 żyna jest osadzona w sprzęgle między dwoma pierścieniami oporowymi 5 zamocowanymi na kołkach 6. Na rysunku 11.4 b i c przedstawiono dwa położenia sprężyny przy włączonym i wyłączonym sprzęgle. W dużych samochodach ciężarowych i autobusach stosuje się czasem suche sprzęgła cierne wielotarczowe. Na rysunku 11.5 przedstawiono dwutarczowe suche sprzęgło cierne, o obwodowo rozmieszczonych śrubowych sprężynach dociskowych. Zasadnicza różnica między tym sprzęgłem a sprzęgłem przedstawionym na rys polega na tym, że na wałku sprzęgłowym są umieszczone dwie tarcze sprzęgła, między którymi znajduje się dodatkowy element napędzający tarcza związana przesuwnie z kołem zamachowym silnika. Zaletą takiego sprzęgła jest zdolność przenoszenia większego momentu obrotowego (ze względu na większą liczbę powierzchni ciernych), przy stosunkowo małej średnicy. Wadą jest gorsze Rys Sprzęgło z centralną sprężyną talerzową [8] nieczność stosowania dodatko- odprowadzenie ciepła oraz kowych elementów. Szczególną odmianą tarczowych sprzęgieł ciernych są sprzęgła półodśrodkowe i odśrodkowe. W sprzęgłach półodśrodkowych siła docisku między elementami napędzającymi i napędzanymi jest spowodowana łącznym działaniem sprężyn dociskowych i siły odśrodkowej działającej na wirujące ciężarki. Sprężyny dociskowe zapewniają tylko częściowe zaciśnięcie tarczy sprzęgła. Ostateczne zaciśnięcie tarczy następuje pod działaniem momentu wywołanego przez siłę odśrodkową wirujących ciężarków. Docisk tarcz jest więc zmienny i zależy od prędkości obrotowej wału korbowego. Ciężarki zwykle są umieszczone na końcach dźwigienek, które służą do wyłączania sprzęgła oraz do dociskania tarcz podczas pracy. Na rysunku 11.6 przedstawiono półodśrodkowe jednotarczowe sprzęgło cierne, stosowane 84

19 Rys Zasada działania sprzęgła z centralną sprężyną talerzową: a) sprężyna talerzowa, b) sprzęgło włączone, c) sprzęgło wyłączone [8] 1 koło zamachowe, 2 tarcza sprzęgła, 3 pokrywa sprzęgła, 4 obejma sprężyny talerzowej, 5 pierścień oporowy, 6 śruba przechodząca przez otwór w sprężynie, 7 sprężyna talerzowa, 8 tuleja wyciskowa, 9 tarcza dociskowa Rys Dwutarczowe sprzęgło cierne [37]

20 86 Rys Sprzęgło półodśrodkowe [49]

21 w starszych modelach samochodów Star. Widoczny jest charakterystyczny kształt dźwigienek wyłączających z ciężarkami. Poza tym sprzęgło to nie różni się niczym od zwykłego sprzęgła ciernego. Do zalet sprzęgieł półodśrodkowych należą: duża elastyczność włączania i łatwość wyłączania przy małej prędkości obrotowej, związane z zastosowaniem stosunkowo miękkich sprężyn dociskowych. Istotnymi wadami sprzęgieł półodśrodkowych są: skłonność do poślizgu w zakresie małej prędkości obrotowej oraz zbyt silne zaciśnięcie tarcz przy dużej prędkości obrotowej, powodujące, że sprzęgło takie nie zabezpiecza we właściwy sposób układu napędowego przed działaniem znacznych momentów skręcających. Wymienione wady zadecydowały o tym, że mimo iż w pewnym okresie sprzęgła półodśrodkowe były w samochodach dość powszechnie stosowane, w nowoczesnych konstrukcjach spotyka się je coraz rzadziej. Sprzęgła półodśrodkowe stanowiły tylko pewnego rodzaju odmianę zwykłych sprzęgieł tarczowych, natomiast sprzęgła odśrodkowe są sprzęgłami automatycznymi działającymi samoczynnie. Zasada działania sprzęgła odśrodkowego polega na tym, że w miarę zwiększania prędkości obrotowej wału korbowego silnika rośnie siła odśrodkowa działająca na wirujące ciężarki, co powoduje wzrost nacisku tarczy dociskowej na tarczę sprzęgła. Analogicznie zmniejszenie prędkości obrotowej wału korbowego pociąga za sobą spadek wartości sił odśrodkowych, a co za tym idzie, osłabienie zacisku tarczy sprzęgła i samoczynne rozłączenie sprzęgła. Prędkość obrotowa wału korbowego silnika zmienia się w dużym zakresie. Gdyby tak dobrać ciężarki sprzęgła odśrodkowego, żeby włączało się ono już przy małej prędkości obrotowej, wówczas przy dużej prędkości obrotowej następowałby tak znaczny przyrost siły odśrodkowej, że mogłoby to nawet doprowadzić do uszkodzenia sprzęgła. Dlatego bardzo często oddziaływanie sił odśrodkowych wykorzystuje się tylko do sterowania tarczą dociskową, natomiast docisk tarcz jest wywołany działaniem sprężyn dociskowych. Przykład takiej konstrukcji przedstawiono na rys Ciężarek osadzony obrotowo na ośce ustalonej w pokrywie sprzęgła opiera się jednym występem o obrzeże tarczy dociskowej, a drugim o twardą sprężynę odciągającą. Obrót ciężarka, wywołany działaniem wzrastającej siły odśrodkowej, powoduje zwolnienie tarczy dociskowej, która zostaje dociśnięta do tarczy sprzęgła przez sprężyny dociskowe. Dalszy wzrost prędkości obrotowej (i sił odśrodkowych) nie powoduje więc silniejszego zacisku tarczy sprzęgła. Istnieją różne konstrukcje sprzęgieł odśrodkowych. Oprócz sprzęgieł o ciężarkach sterujących (omówionych wyżej), stosuje się też sprzęgła o ciężarkach zaciskających, ze specjalnym ogranicznikiem siły docisku tarcz; sprzęgła odśrodkowe bębnowe, w których ciężarkami są rozmieszczone obwodowo elementy cierne, dociskane siłą odśrodkową do znajdującego się na zewnątrz nich bębna, i inne. O ich rozpowszechnieniu zadecydował fakt, że działanie takiego sprzęgła jest automatyczne i nie wymaga sterowania przez 87

22 Rys Sprzęgło odśrodkowe z ciężarkami sterującymi [37] kierowcę. Wadami sprzęgieł odśrodkowych są: możliwość poślizgu przy małej prędkości obrotowej i brak możliwości połączenia układu napędowego przy nieruchomym wale silnika. Oprócz suchych sprzęgieł ciernych w pojazdach samochodowych stosuje się niekiedy sprzęgła mokre, tzn. takie, w których elementy trące są zanurzone w oleju. Spotykane sporadycznie mokre sprzęgła jednotarczowe nie różnią się w zasadzie konstrukcją od sprzęgieł suchych. Nieco częściej spotyka się sprzęgła mokre wielotarczowe. Stosuje się je w motocyklach oraz w automatycznych skrzynkach biegów, gdzie spełniają nieco inne zadania niż sprzęgło główne samochodu. Ich zaletą jest stosunkowo mała średnica zewnętrzna oraz elastyczność włączania. Wadą jest duży ciężar i skłonność do niezupełnego wyłączania Elementy tarczowych sprz gie ciernych Wprowadzenie Najważniejszymi elementami tarczowych sprzęgieł ciernych są: tarcza sprzęgła, tarcza dociskowa, sprężyny dociskowe, dźwigienki wyłączające, łożysko wyciskowe i pokrywa sprzęgła Tarcza sprz g a Tarcza sprzęgła składa się z piasty osadzonej na wielowypuście wałka sprzęgłowego oraz tarczy nośnej, do której są przymocowane okładziny cierne. Tarcza nośna może być przynitowana do piasty lub połączona z nią za pośrednictwem łączników sprężystych (sprężyn). Łączniki takie wraz z elementami ciernymi, umieszczonymi między tarczą nośną i piastą, stanowią tzw. tłumik drgań skrętnych. 1) 1) Określenie tłumik drgań skrętnych w odniesieniu do elementów podatnych i ciernych stosowanych w tarczach sprzęgła jest nieścisłe, jednak tak powszechnie przyjęte, że w dalszym ciągu będziemy je stosować. 88

LABORATORIUM TECHNOLOGII NAPRAW WERYFIKACJA I NAPRAWA ELEMENTÓW UKŁADU NAPĘDOWEGO

LABORATORIUM TECHNOLOGII NAPRAW WERYFIKACJA I NAPRAWA ELEMENTÓW UKŁADU NAPĘDOWEGO LABORATORIUM TECHNOLOGII NAPRAW WERYFIKACJA I NAPRAWA ELEMENTÓW UKŁADU NAPĘDOWEGO 2 1. Cel ćwiczenia: Dokonać weryfikacji elementów przeniesienia napędu oraz pojazdu. W wyniku opanowania treści ćwiczenia

Bardziej szczegółowo

Sprzęgła. Układ napędowy - sprzęgła. Prezentacja zastrzeżona prawem autorskim kopiowanie w części lub całości tylko za zgodą autora

Sprzęgła. Układ napędowy - sprzęgła. Prezentacja zastrzeżona prawem autorskim kopiowanie w części lub całości tylko za zgodą autora Sprzęgła Prezentacja zastrzeżona prawem autorskim kopiowanie w części lub całości tylko za zgodą autora opracowanie mgr inż. Ireneusz Kulczyk Zespół Szkół Samochodowych w Bydgoszczy - 2009 Sprzęgło jest

Bardziej szczegółowo

Konfiguracja układów napędowych. Opracował: Robert Urbanik Zespół Szkół Mechanicznych w Opolu

Konfiguracja układów napędowych. Opracował: Robert Urbanik Zespół Szkół Mechanicznych w Opolu Konfiguracja układów napędowych Opracował: Robert Urbanik Zespół Szkół Mechanicznych w Opolu Ogólna klasyfikacja układów napędowych Koła napędzane Typ układu Opis Przednie Przedni zblokowany Silnik i wszystkie

Bardziej szczegółowo

Katalog szkoleń technicznych. Schaeffler Polska Sp. z o.o.

Katalog szkoleń technicznych. Schaeffler Polska Sp. z o.o. Katalog szkoleń technicznych Schaeffler Polska Sp. z o.o. 08/2015 Treść katalogu szkoleń nie stanowi oferty w rozumieniu odpowiednich przepisów prawa. Informacje na temat wszystkich szkoleń dostępne są

Bardziej szczegółowo

W budowie maszyn poprzez sprzęgło rozumie się urządzenie (mechanizm) służące do łączenia ze sobą dwóch wałów celem przeniesienia momentu skręcającego

W budowie maszyn poprzez sprzęgło rozumie się urządzenie (mechanizm) służące do łączenia ze sobą dwóch wałów celem przeniesienia momentu skręcającego SPRZĘGŁA W budowie maszyn poprzez sprzęgło rozumie się urządzenie (mechanizm) służące do łączenia ze sobą dwóch wałów celem przeniesienia momentu skręcającego bez zmiany jego wartości i kierunku. W ogólnym

Bardziej szczegółowo

(12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 174940 (13) B1

(12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 174940 (13) B1 RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 174940 (13) B1 Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (21) Numer zgłoszenia: 305007 (22) Data zgłoszenia: 12.09.1994 (51) IntCl6: B25J 9/06 B25J

Bardziej szczegółowo

Symbole i oznaczenia Od Wydawcy Recenzje Wprowadzenie CZĘŚĆ I: ZAGADNIENIA TECHNICZNE Właściwości techniczne pojazdu Układ napędowy Ogólna

Symbole i oznaczenia Od Wydawcy Recenzje Wprowadzenie CZĘŚĆ I: ZAGADNIENIA TECHNICZNE Właściwości techniczne pojazdu Układ napędowy Ogólna Symbole i oznaczenia Od Wydawcy Recenzje Wprowadzenie CZĘŚĆ I: ZAGADNIENIA TECHNICZNE Właściwości techniczne pojazdu Układ napędowy Ogólna charakterystyka i zadania układu napędowego Pojęcia podstawowe

Bardziej szczegółowo

Układ kierowniczy. Potrzebę stosowania układu kierowniczego ze zwrotnicami przedstawia poniższy rysunek:

Układ kierowniczy. Potrzebę stosowania układu kierowniczego ze zwrotnicami przedstawia poniższy rysunek: 1 Układ kierowniczy Potrzebę stosowania układu kierowniczego ze zwrotnicami przedstawia poniższy rysunek: Definicja: Układ kierowniczy to zbiór mechanizmów umożliwiających kierowanie pojazdem, a więc utrzymanie

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI RACJONALNA JAZDA Z UWZGLĘDNIENIEM PRZEPISÓW BEZPIECZEŃSTWA... 9

SPIS TREŚCI RACJONALNA JAZDA Z UWZGLĘDNIENIEM PRZEPISÓW BEZPIECZEŃSTWA... 9 RACJONALNA JAZDA Z UWZGLĘDNIENIEM PRZEPISÓW BEZPIECZEŃSTWA... 9 I. Parametry ruchu silnika i pojazdu... 9 1. Parametry pracy silnika... 10 1.1. Moc silnika... 10 1.2. Moment obrotowy silnika... 13 1.3.

Bardziej szczegółowo

1. Obliczenia wytrzymałościowe elementów maszyn przy obciążeniu zmiennym PRZEDMOWA 11

1. Obliczenia wytrzymałościowe elementów maszyn przy obciążeniu zmiennym PRZEDMOWA 11 SPIS TREŚCI 1. Obliczenia wytrzymałościowe elementów maszyn przy obciążeniu zmiennym PRZEDMOWA 11 1. ZARYS DYNAMIKI MASZYN 13 1.1. Charakterystyka ogólna 13 1.2. Drgania mechaniczne 17 1.2.1. Pojęcia podstawowe

Bardziej szczegółowo

Zespoły pojazdu Wariant I Wariant II Wariant III Wariant IV. Silnik V V V V. Skrzynia biegów - mechaniczna V V V. Skrzynia biegów - automatyczna V V V

Zespoły pojazdu Wariant I Wariant II Wariant III Wariant IV. Silnik V V V V. Skrzynia biegów - mechaniczna V V V. Skrzynia biegów - automatyczna V V V Zespoły pojazdu Wariant I Wariant II Wariant III Wariant I Silnik Skrzynia biegów - mechaniczna Skrzynia biegów - automatyczna Skrzynia biegów - bezstopniowa Mechanizm różnicowy Koła napędowe - tylne Koła

Bardziej szczegółowo

Politechnika Śląska. Katedra Wytrzymałości Materiałów i Metod Komputerowych Mechaniki. Praca dyplomowa inżynierska. Wydział Mechaniczny Technologiczny

Politechnika Śląska. Katedra Wytrzymałości Materiałów i Metod Komputerowych Mechaniki. Praca dyplomowa inżynierska. Wydział Mechaniczny Technologiczny Politechnika Śląska Wydział Mechaniczny Technologiczny Katedra Wytrzymałości Materiałów i Metod Komputerowych Mechaniki Praca dyplomowa inżynierska Temat pracy Symulacja komputerowa działania hamulca tarczowego

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 12 marca 2013 r. Poz. 337 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA TRANSPORTU, BUDOWNICTWA I GOSPODARKI MORSKIEJ 1) z dnia 27 lutego 2013 r.

Warszawa, dnia 12 marca 2013 r. Poz. 337 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA TRANSPORTU, BUDOWNICTWA I GOSPODARKI MORSKIEJ 1) z dnia 27 lutego 2013 r. DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 12 marca 2013 r. Poz. 337 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA TRANSPORTU, BUDOWNICTWA I GOSPODARKI MORSKIEJ 1) z dnia 27 lutego 2013 r. w sprawie badań co do

Bardziej szczegółowo

Uniwersytet Technologiczno-Humanistyczny im. Kazimierza Pułaskiego w Radomiu Wydział Mechaniczny Instytut Eksploatacji Pojazdów i Maszyn

Uniwersytet Technologiczno-Humanistyczny im. Kazimierza Pułaskiego w Radomiu Wydział Mechaniczny Instytut Eksploatacji Pojazdów i Maszyn Uniwersytet Technologiczno-Humanistyczny im. Kazimierza Pułaskiego w Radomiu Wydział Mechaniczny Instytut Eksploatacji Pojazdów i Maszyn Budowa samochodów i teoria ruchu INSTRUKCJA DO ĆWICZENIA Układy

Bardziej szczegółowo

Tabela opłat za badania techniczne pojazdów

Tabela opłat za badania techniczne pojazdów Tabela opłat za badania techniczne pojazdów Dz. U Nr - Załącznik do Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 25 stycznia 22 r {poz. 98} Lp. Wyszczególnienie Okresowe badanie techniczne: Opłata w zł

Bardziej szczegółowo

Lp. Wyszczególnienie Opłata w zł

Lp. Wyszczególnienie Opłata w zł TABELA OPŁAT ZA BADANIA TECHNICZNE POJAZDÓW ( Dz.U. z 2004 Nr 223 poz.2261 ze zm.) Lp. Wyszczególnienie Opłata w zł 1 Okresowe badanie techniczne: 1.1 motocykl, ciągnik rolniczy 62,00 1.2 1.3 samochód

Bardziej szczegółowo

Centrum Szkoleniowo-Technologiczne PL. 43-190 Mikołów ul. Pokoju 2 tel.(0-32)226-26-01,tel./fax (032)226-26-01 www.zstws.com.pl/

Centrum Szkoleniowo-Technologiczne PL. 43-190 Mikołów ul. Pokoju 2 tel.(0-32)226-26-01,tel./fax (032)226-26-01 www.zstws.com.pl/ Temat kursu: Układy hamulcowe i systemy kontroli trakcji Czas trwania: 2 dni opis budowy oraz zasady działania konwencjonalnych układów hamulcowych i układów ABS, TCS, ASR, EBD i ESP opis budowy oraz zasady

Bardziej szczegółowo

20. BADANIE SZTYWNOŚCI SKRĘTNEJ NADWOZIA. 20.1. Cel ćwiczenia. 20.2. Wprowadzenie

20. BADANIE SZTYWNOŚCI SKRĘTNEJ NADWOZIA. 20.1. Cel ćwiczenia. 20.2. Wprowadzenie 20. BADANIE SZTYWNOŚCI SKRĘTNEJ NADWOZIA 20.1. Cel ćwiczenia Celem ćwiczenia jest wykonanie pomiaru sztywności skrętnej nadwozia samochodu osobowego. 20.2. Wprowadzenie Sztywność skrętna jest jednym z

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE 18 ANALIZA UKŁADU NAPĘDOWEGO CIĄGNIKA

ĆWICZENIE 18 ANALIZA UKŁADU NAPĘDOWEGO CIĄGNIKA ĆWICZENIE 18 ANALIZA UKŁADU NAPĘDOWEGO CIĄGNIKA 1. Cel ćwiczenia Celem ćwiczenia jest poznanie budowy i zasady działania podzespołów ciągnika oraz poznanie wpływu cech konstrukcyjnych układu napędowego

Bardziej szczegółowo

1. Zasady konstruowania elementów maszyn

1. Zasady konstruowania elementów maszyn 3 Przedmowa... 10 O Autorów... 11 1. Zasady konstruowania elementów maszyn 1.1 Ogólne zasady projektowania.... 14 Pytania i polecenia... 15 1.2 Klasyfikacja i normalizacja elementów maszyn... 16 1.2.1.

Bardziej szczegółowo

TABELA OPŁAT ZA BADANIA TECHNICZNE POJAZDÓW. (Dz. U Nr 223, Poz. 2261 z dnia 29 września 2004)

TABELA OPŁAT ZA BADANIA TECHNICZNE POJAZDÓW. (Dz. U Nr 223, Poz. 2261 z dnia 29 września 2004) TABELA OPŁAT ZA BADANIA TECHNICZNE POJAZDÓW (Dz. U Nr 223, Poz. 2261 z dnia 29 września 2004) ze zmianami na podstawie rozporządzenia z dnia 18 września 2009r Lp. Wyszczególnienie Opłata w zł (zawiera

Bardziej szczegółowo

Tabela opłat za badania techniczne pojazdów

Tabela opłat za badania techniczne pojazdów ROZPORZĄDZENIE MINISTRA INFRASTRUKTURY 1) z dnia 29 września 2004 r. w sprawie wysokości opłat związanych z prowadzeniem stacji kontroli pojazdów oraz przeprowadzaniem badań technicznych pojazdów Dz. U.

Bardziej szczegółowo

CITROEN XANTIA HATCHBACK 16V

CITROEN XANTIA HATCHBACK 16V Citroen antia nr nadw. VF71RFV72246000, poj. 2.0 L, rok prod. 2000. nr silnika. 10HKH23013351 CITROEN ANTIA HATCHBACK 16V 1 Filtr klimatyzacji 1 2 Filtr oleju 1 3 Filtr paliwa 1 4 Filtr powietrza 1 5 Klocki

Bardziej szczegółowo

Wysokość opłat za badania techniczne pojazdów

Wysokość opłat za badania techniczne pojazdów OKRĘGOWA STACJA KONTROLI POJAZDÓW W LIDZBARKU WARMIŃSKIM UL. OLSZTYŃSKA 6A, 11-100 LIDZBARK WARMIŃSKI Wysokość opłat za badania techniczne pojazdów Lp. Wyszczególnienie Opłata w zł (zawiera podatek od

Bardziej szczegółowo

ZASTOSOWANIE PRZEKŁADNI HYDROKINETYCZNEJ DO REDUKCJI WIBRACJI HYBRYDOWEGO UKŁADU NAPĘDOWEGO

ZASTOSOWANIE PRZEKŁADNI HYDROKINETYCZNEJ DO REDUKCJI WIBRACJI HYBRYDOWEGO UKŁADU NAPĘDOWEGO MODELOWANIE INŻYNIERSKIE ISSN 1896-771X 41, s. 197-204, Gliwice 2011 ZASTOSOWANIE PRZEKŁADNI HYDROKINETYCZNEJ DO REDUKCJI WIBRACJI HYBRYDOWEGO UKŁADU NAPĘDOWEGO GABRIEL KOST, ANDRZEJ NIERYCHLOK, WACŁAW

Bardziej szczegółowo

1 3 5 7 9 11 12 13 15 17 [Nm] 400 375 350 325 300 275 250 225 200 175 150 125 155 PS 100 PS 125 PS [kw][ps] 140 190 130 176 120 163 110 149 100 136 100 20 1000 1500 2000 2500 3000 3500 4000 4500 RPM 90

Bardziej szczegółowo

Samochód osobowy. Wymiana płynu chłodzącego 30-60 zł 30-60 zł 30-60 zł. Wymiana płynu hamulcowego 40-60 zł 40-60 zł 50-80 zł

Samochód osobowy. Wymiana płynu chłodzącego 30-60 zł 30-60 zł 30-60 zł. Wymiana płynu hamulcowego 40-60 zł 40-60 zł 50-80 zł Rodzaj usługi osobowy terenowy dostawczy Kompleksowa wymiana ogumienia (felgi stalowe) Kompleksowa wymiana ogumienia (felgi aluminiowe) 50 zł 50 zł 60 zł 60 zł 60 zł 70 zł Wymiana płynu chłodzącego 30-60

Bardziej szczegółowo

1 Okresowe badanie techniczne: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA INFRASTRUKTURY 1)

1 Okresowe badanie techniczne: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA INFRASTRUKTURY 1) ROZPORZĄDZENIE MINISTRA INFRASTRUKTURY 1) z dnia 29 września 2004 r. w sprawie wysokości opłat związanych z prowadzeniem stacji kontroli pojazdów oraz przeprowadzaniem badań technicznych pojazdów (Dz.

Bardziej szczegółowo

Elementy sprężyste zawieszeń

Elementy sprężyste zawieszeń Elementy sprężyste zawieszeń W pojazdach samochodowych stosuje się następujące elementy sprężyste: 1. metalowe elementy sprężyste a. resory piórowe b. sprężyny śrubowe c. drążki skrętne 2. gumowe (zazwyczaj

Bardziej szczegółowo

SPRZĘGŁA JEDNOKIERUNKOWE ALTERNATORÓW SPOKOJNA PRACA WYDŁUŻA ŻYWOTNOŚĆ.

SPRZĘGŁA JEDNOKIERUNKOWE ALTERNATORÓW SPOKOJNA PRACA WYDŁUŻA ŻYWOTNOŚĆ. Silnik Podwozie SERWIS SPRZĘGŁA JEDNOKIERUNKOWE ALTERNATORÓW SPOKOJNA PRACA WYDŁUŻA ŻYWOTNOŚĆ. Znaczne pokrycie zapotrzebowania RYNKU pojazdów AZJATYCKICh SPRZĘGŁA JEDNOKIERUNKOWE ALTERNATORÓW ODGRYWAJĄ

Bardziej szczegółowo

Identyfikacja samochodu

Identyfikacja samochodu Producent Fiat Model Punto Rok produkcji Rejestracja Tel. - prywatny Stan licznika Tel. - komórkowy Numer zlecenia Tel. - służbowy Data 29/04/2015 Producent Fiat Model Punto (12-) 1,2 8V Autodata Limited

Bardziej szczegółowo

Wykorzystano materiały. Układ napędowy - podzespoły. Mechanizm różnicowy. opracowanie mgr inż. Ireneusz Kulczyk

Wykorzystano materiały. Układ napędowy - podzespoły. Mechanizm różnicowy. opracowanie mgr inż. Ireneusz Kulczyk Wykorzystano materiały Układ napędowy - podzespoły Mechanizm różnicowy opracowanie mgr inż. Ireneusz Kulczyk Zespół Szkół Samochodowych w Bydgoszczy 2011-2012 Mechanizm różnicowy rozdziela równo moment

Bardziej szczegółowo

Prezentacja produktu 11.08.2014. Renault Master 4x4 (ROM 2014)

Prezentacja produktu 11.08.2014. Renault Master 4x4 (ROM 2014) Prezentacja produktu 11.08.2014 Renault Master 4x4 (ROM 2014) Wskazówki ogólne Poniższa prezentacja przedstawia przegląd techniczny konwersji napędu na cztery koła samochodów dostawczych Renault Master

Bardziej szczegółowo

Hamulce elektromagnetyczne. EMA ELFA Fabryka Aparatury Elektrycznej Sp. z o.o. w Ostrzeszowie

Hamulce elektromagnetyczne. EMA ELFA Fabryka Aparatury Elektrycznej Sp. z o.o. w Ostrzeszowie Hamulce elektromagnetyczne EMA ELFA Fabryka Aparatury Elektrycznej Sp. z o.o. w Ostrzeszowie Elektromagnetyczne hamulce i sprzęgła proszkowe Sposób oznaczania zamówienia P Wielkość mechaniczna Odmiana

Bardziej szczegółowo

Podstawa prawna: Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 29 września 2004 r.

Podstawa prawna: Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 29 września 2004 r. TABELA OPŁAT ZA BADANIA TECHNICZNE POJAZDÓW - CENNIK Podstawa prawna: Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 29 września 2004 r. w sprawie wysokości opłat związanych z prowadzeniem stacji kontroli

Bardziej szczegółowo

4 rzędowo, poprzecznie z przodu. Euro 4 - Euro 5 ze Start&Stop i DPF

4 rzędowo, poprzecznie z przodu. Euro 4 - Euro 5 ze Start&Stop i DPF Dane techniczne SILNIK 1.4 16v 1.3 Multijet 16v 1.6 Multijet 16v 2.0 Multijet 16v Liczba cylindrów, położenie Pojemność skokowa (cm3) 1368 1248 1598 1956 Średnica x skok (mm) 72x84 69,6x82 79,5x80,5 83x90,5

Bardziej szczegółowo

ZAAWANSOWANE ROZWIĄZANIA TECHNICZNE I BADANIA EKSPLOATACYJNE MIEJSKIEGO SAMOCHODU OSOBOWEGO Z NAPĘDEM ELEKTRYCZNYM e-kit

ZAAWANSOWANE ROZWIĄZANIA TECHNICZNE I BADANIA EKSPLOATACYJNE MIEJSKIEGO SAMOCHODU OSOBOWEGO Z NAPĘDEM ELEKTRYCZNYM e-kit Instytut Napędów i Maszyn Elektrycznych KOMEL ZAAWANSOWANE ROZWIĄZANIA TECHNICZNE I BADANIA EKSPLOATACYJNE MIEJSKIEGO SAMOCHODU OSOBOWEGO Z NAPĘDEM ELEKTRYCZNYM e-kit dr hab. inż. Jakub Bernatt, prof.

Bardziej szczegółowo

STANOWISKOWE BADANIE ZESPOŁU PRZENIESIENIA NAPĘDU NA PRZYKŁADZIE WIELOSTOPNIOWEJ PRZEKŁADNI ZĘBATEJ

STANOWISKOWE BADANIE ZESPOŁU PRZENIESIENIA NAPĘDU NA PRZYKŁADZIE WIELOSTOPNIOWEJ PRZEKŁADNI ZĘBATEJ Postępy Nauki i Techniki nr 12, 2012 Jakub Lisiecki *, Paweł Rosa *, Szymon Lisiecki * STANOWISKOWE BADANIE ZESPOŁU PRZENIESIENIA NAPĘDU NA PRZYKŁADZIE WIELOSTOPNIOWEJ PRZEKŁADNI ZĘBATEJ Streszczenie.

Bardziej szczegółowo

Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe reprezentujące Skarb Państwa Regionalna Dyrekcja Lasów Państwowych w Szczecinie,

Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe reprezentujące Skarb Państwa Regionalna Dyrekcja Lasów Państwowych w Szczecinie, Znak spr.: EL-2710/05/2009 Szczecin, 19.11.2009 r. Wykonawcy ubiegający się o udzielenie zamówienia publicznego Zamawiający: Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe reprezentujące Skarb Państwa Regionalna

Bardziej szczegółowo

PL 210006 B1. POLITECHNIKA WARSZAWSKA, Warszawa, PL

PL 210006 B1. POLITECHNIKA WARSZAWSKA, Warszawa, PL RZECZPOSPOLITA POLSKA Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 210006 (21) Numer zgłoszenia: 380722 (22) Data zgłoszenia: 01.10.2006 (13) B1 (51) Int.Cl. A61G 5/02 (2006.01)

Bardziej szczegółowo

SKP STACJA KONTROLI POJAZDÃ W OKRĘGOWA WWE 002. Czynna: od poniedziału do piątku 7.00-15.00 Â Â Â Â Â Â Â Â Â. Kontakt ZAKRES WYKONYWANYCH BADAŃ

SKP STACJA KONTROLI POJAZDÃ W OKRĘGOWA WWE 002. Czynna: od poniedziału do piątku 7.00-15.00 Â Â Â Â Â Â Â Â Â. Kontakt ZAKRES WYKONYWANYCH BADAŃ SKP Autor: Administrator 25.08.2009. Zmieniony 18.02.2013. STACJA KONTROLI POJAZDÃ W OKRĘGOWA WWE 002 Czynna: od poniedziału do piątku 7.00-15.00 Kontakt ZAKRES WYKONYWANYCH BADAŃ Opłata w zł (zawiera

Bardziej szczegółowo

Dane techniczne samochodów Fiat Panda Trekking i Fiat Panda 4x4.

Dane techniczne samochodów Fiat Panda Trekking i Fiat Panda 4x4. Dane techniczne samochodów Fiat Panda Trekking i Fiat Panda 4x4. Trekking 4x4 1.3 MultiJet 75 KM 0.9 85 KM TwinAir 0.9 80 KM CNG TwinAir 1.3 MultiJet 75 KM 0.9 85 KM TwinAir SILNIK Liczba i układ cylindrów

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA INFRASTRUKTURY 1) z dnia 30 kwietnia 2004 r.

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA INFRASTRUKTURY 1) z dnia 30 kwietnia 2004 r. Dz.U.2004.103.1085 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA INFRASTRUKTURY 1) z dnia 30 kwietnia 2004 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz.

Bardziej szczegółowo

Napędy hybrydowe kontra elektryczne. Perspektywy rozwoju na najbliższe lata. Sebastian Kucia

Napędy hybrydowe kontra elektryczne. Perspektywy rozwoju na najbliższe lata. Sebastian Kucia Napędy hybrydowe kontra elektryczne. Perspektywy rozwoju na najbliższe lata. Sebastian Kucia Przegląd rynku aut elektrycznych w Polsce Model Segment Waga w kg Prz śpiesze ie od 0 do 100 km/h Prędkość maksymalna

Bardziej szczegółowo

Czy w przyczepach do podwózki potrzebne są hamulce?

Czy w przyczepach do podwózki potrzebne są hamulce? Czy w przyczepach do podwózki potrzebne są hamulce? Producent, Dealer: "TAK" - bezpieczeństwo - obowiązujące przepisy Kupujący "TO ZALEŻY" - cena O jakich kosztach mówimy Wartość dopłaty do hamulaców w

Bardziej szczegółowo

Numery identyfikacyjne i zakup części zamiennych Bezpieczeństwo przede wszystkim! Sprawdzenie skutera przed jazdą Rozdział 1 Obsługa codzienna

Numery identyfikacyjne i zakup części zamiennych Bezpieczeństwo przede wszystkim! Sprawdzenie skutera przed jazdą Rozdział 1 Obsługa codzienna Podziękowania 8 O poradniku 9 Numery identyfikacyjne i zakup części zamiennych 9 Bezpieczeństwo przede wszystkim! 10 Sprawdzenie skutera przed jazdą 11 Sprawdzanie poziomu oleju silniki dwusuwowe 11 Sprawdzanie

Bardziej szczegółowo

METALOWE SPRZĘGŁO PRZECIĄŻENIOWE O DUŻEJ PODATNOŚCI SKRĘTNEJ

METALOWE SPRZĘGŁO PRZECIĄŻENIOWE O DUŻEJ PODATNOŚCI SKRĘTNEJ Szybkobieżne Pojazdy Gąsienicowe (22) nr 1, 2007 Aleksander KOWAL METALOWE SPRZĘGŁO PRZECIĄŻENIOWE O DUŻEJ PODATNOŚCI SKRĘTNEJ Sreszczenie: W artykule przedstawiono metalowe sprzęgło bardzo podatne skrętnie,

Bardziej szczegółowo

Badania rejestracyjne i kontrolne pojazdów Zmieniony 06.04.2016.

Badania rejestracyjne i kontrolne pojazdów Zmieniony 06.04.2016. Badania rejestracyjne i kontrolne pojazdów Zmieniony 06.04.2016. PIMB Zapraszamy na badania techniczne (rejestracyjne) do Okręgowej Stacji Kontroli Pojazdów. Nasza stacja jest pierwszą stacją okręgową

Bardziej szczegółowo

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 150

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 150 ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 150 wydany przez POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI 01-382 Warszawa, ul. Szczotkarska 42 Wydanie nr 9 Data wydania: 29 sierpnia 2013 r. Nazwa i adres AB 150 WOJSKOWY

Bardziej szczegółowo

PL 210777 B1. UNIWERSYTET PRZYRODNICZY W LUBLINIE, Lublin, PL 21.01.2008 BUP 02/08 29.02.2012 WUP 02/12. ZBIGNIEW OSZCZAK, Lublin, PL

PL 210777 B1. UNIWERSYTET PRZYRODNICZY W LUBLINIE, Lublin, PL 21.01.2008 BUP 02/08 29.02.2012 WUP 02/12. ZBIGNIEW OSZCZAK, Lublin, PL RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 210777 (13) B1 (21) Numer zgłoszenia: 380160 (51) Int.Cl. F16D 13/75 (2006.01) F16C 1/22 (2006.01) Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (22)

Bardziej szczegółowo

40 LAT TEMU NARODZIŁA SIĘ SAMOCHODOWA LEGENDA

40 LAT TEMU NARODZIŁA SIĘ SAMOCHODOWA LEGENDA http://motoryzacja.interia.pl/wiadomosci/ciekawostki/news/40-lat-temu-narodzila-sie-samochodowa-legenda,1712994,1718 40 LAT TEMU NARODZIŁA SIĘ SAMOCHODOWA LEGENDA Środa, 26 października 2011 Dziś mija

Bardziej szczegółowo

Python-Drive. Idealne wały elastyczne od 10 do 1000 KM. Wały homokinetyczne Python-Drive

Python-Drive. Idealne wały elastyczne od 10 do 1000 KM. Wały homokinetyczne Python-Drive Idealne wały elastyczne od 10 do 1000 KM Wały homokinetyczne Python-Drive 2015 Python-Drive idealny wał pochłaniający drgania od 10 KM do 1000 KM Python-Drive to: Dwustronne homokinetyczne wały napędowe

Bardziej szczegółowo

*poniższa oferta dotyczy wyłącznie 2 sztuk

*poniższa oferta dotyczy wyłącznie 2 sztuk d e a l e r Informacja techniczna wraz z ofertą handlową dla 2sztuk autobusów miejskich marki KAPENA / IVECO typ Iveco 65 C Urby dostępnych w terminie 7 dni od uzyskania pierwszego zamówienia. *poniższa

Bardziej szczegółowo

JEDNOSTKI WYSOKOPRĘŻNE

JEDNOSTKI WYSOKOPRĘŻNE Informacja prasowa Genewa, 06.03.2012 Nowa Kia cee d: DANE TECHNICZNE Konstrukcja Pięciodrzwiowy, pięciomiejscowy hatchback; nadwozie samonośne stalowe. Do wyboru cztery zabudowane poprzecznie silniki

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA INFRASTRUKTURY 1) z dnia 21 lutego 2011 r.

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA INFRASTRUKTURY 1) z dnia 21 lutego 2011 r. Dziennik Ustaw Nr 47 3102 Poz. 242 242 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA INFRASTRUKTURY 1) z dnia 21 lutego 2011 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego

Bardziej szczegółowo

100 PLN 100 PLN 100 PLN 120 PLN 120 PLN 120 PLN

100 PLN 100 PLN 100 PLN 120 PLN 120 PLN 120 PLN Stacja obsługi pojazdów w Starachowicach CENNIK USŁUG: Usługa: Osobowe: Dostawcze: Ciężarowe i autobusy: Roboczogodzina mechanika 40 40 40 Roboczogodzina elektryka 50 50 50 Roboczogodzina blacharza / lakiernika

Bardziej szczegółowo

SYSTEMY SYSTEM KONTR OLI TRAKCJI OLI ukła uk dy dy be zpiec zeńs zpiec zeńs a tw czyn czyn

SYSTEMY SYSTEM KONTR OLI TRAKCJI OLI ukła uk dy dy be zpiec zeńs zpiec zeńs a tw czyn czyn SYSTEMY KONTROLI TRAKCJI układy bezpieczeństwa czynnego Gdańsk 2009 Układy hamulcowe w samochodach osobowych 1. Roboczy (zasadniczy) układ hamulcowy cztery koła, dwuobwodowy (pięć typów: II, X, HI, LL,

Bardziej szczegółowo

Spis treści Zespół autorski Część I Wprowadzenie 1. Podstawowe problemy transportu miejskiego.transport zrównoważony

Spis treści Zespół autorski Część I Wprowadzenie 1. Podstawowe problemy transportu miejskiego.transport zrównoważony Spis treści Zespół autorski 11 Część I Wprowadzenie 15 1. Podstawowe problemy transportu miejskiego.transport zrównoważony 17 1.1. Uwagi wstępne 17 1.2. Analiza przydatności zastosowań rozwiązań technicznych

Bardziej szczegółowo

Informacja techniczna Patronat ITS

Informacja techniczna Patronat ITS INSTYTUT TRANSPORTU SAMOCHODOWEGO 03 301 Warszawa, ul. Jagiellońska 80 Tabela opłat za badania techniczne pojazdów zasady naliczania Stan prawny na dzień: 15-11 2002 r. Opracował: mgr inż. Andrzej Damm,

Bardziej szczegółowo

Podstawy Konstrukcji Maszyn. Wykład nr. 13 Przekładnie zębate

Podstawy Konstrukcji Maszyn. Wykład nr. 13 Przekładnie zębate Podstawy Konstrukcji Maszyn Wykład nr. 13 Przekładnie zębate 1. Podział PZ ze względu na kształt bryły na której wykonano zęby A. walcowe B. stożkowe i inne 2. Podział PZ ze względu na kształt linii zębów

Bardziej szczegółowo

(12) TŁUMACZENIE PATENTU EUROPEJSKIEGO (19) PL (11) (96) Data i numer zgłoszenia patentu europejskiego: 16.04.2004 04009079.7

(12) TŁUMACZENIE PATENTU EUROPEJSKIEGO (19) PL (11) (96) Data i numer zgłoszenia patentu europejskiego: 16.04.2004 04009079.7 RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) TŁUMACZENIE PATENTU EUROPEJSKIEGO (19) PL (11) PL/EP 1586782 (96) Data i numer zgłoszenia patentu europejskiego: 16.04.2004 04009079.7 (13) T3 (51) Int. Cl. F16D3/12 F16D3/66

Bardziej szczegółowo

(12) OPIS PATENTOWY (19)PL (11)182858

(12) OPIS PATENTOWY (19)PL (11)182858 RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) OPIS PATENTOWY (19)PL (11)182858 (21) Numer zgłoszenia. 319132 Urząd Patentowy zgłoszenia. 2 0.0 3.1 9 9 7 Rzeczypospolitej Polskiej (51) IntCl7 B62K 5/02 (54) Rower trójkołowy

Bardziej szczegółowo

PROGRAMY SERWISOWANIA

PROGRAMY SERWISOWANIA KONTRAKTY SERWISOWE SPOKÓJ IVECO. Firma Iveco zajmuje wiodącą pozycję w świecie transportu. Zastosowanie części zamiennych Origin 100% Iveco oraz kwalifikacje pracowników sieci serwisowej gwarantują niezawodność

Bardziej szczegółowo

PL 216136 B1. ŁAZUR ZBIGNIEW, Lublin, PL 27.09.2010 BUP 20/10. ZBIGNIEW ŁAZUR, Lublin, PL 31.03.2014 WUP 03/14 RZECZPOSPOLITA POLSKA

PL 216136 B1. ŁAZUR ZBIGNIEW, Lublin, PL 27.09.2010 BUP 20/10. ZBIGNIEW ŁAZUR, Lublin, PL 31.03.2014 WUP 03/14 RZECZPOSPOLITA POLSKA PL 216136 B1 RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 216136 (13) B1 Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (21) Numer zgłoszenia: 387552 (22) Data zgłoszenia: 19.03.2009 (51) Int.Cl.

Bardziej szczegółowo

JEDNOSTKI WYSOKOPRĘŻNE

JEDNOSTKI WYSOKOPRĘŻNE Informacja prasowa Warszawa, 20.04.2012 Nowa Kia cee d DANE TECHNICZNE Konstrukcja Pięciodrzwiowy, pięciomiejscowy hatchback; nadwozie samonośne stalowe. Do wyboru cztery zabudowane poprzecznie silniki

Bardziej szczegółowo

OBLICZANIE KÓŁK ZĘBATYCH

OBLICZANIE KÓŁK ZĘBATYCH OBLICZANIE KÓŁK ZĘBATYCH koło podziałowe linia przyporu P R P N P O koło podziałowe Najsilniejsze zginanie zęba następuje wówczas, gdy siła P N jest przyłożona u wierzchołka zęba. Siłę P N można rozłożyć

Bardziej szczegółowo

CZĘŚĆ III OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA (OPZ)

CZĘŚĆ III OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA (OPZ) NAZWA: Nr referencyjny nadany sprawie: JRP.231.19.2015.KG CZĘŚĆ III OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA (OPZ) 1 DOSTAWA SAMOCHODU CIĘŻAROWEGO Z URZĄDZENIEM HAKOWYM Przedmiotem niniejszego zamówienia jest dostawa

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA INFRASTRUKTURY 1) z dnia... 2010 r.

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA INFRASTRUKTURY 1) z dnia... 2010 r. Projekt z dnia 6 września 2010 r. ROZPORZĄDZENIE MINISTRA INFRASTRUKTURY 1) z dnia... 2010 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia

Bardziej szczegółowo

(DZIK, TUR, TUR II, TUR III, ŻUBR, TOYOTA LC

(DZIK, TUR, TUR II, TUR III, ŻUBR, TOYOTA LC Firma powstała 1999r. Prowadzi działalność na działce o powierzchni 40.000m 2 AMZ-KUTNO jest spółką prywatną ze 100% kapitałem polskim z ogromnym potencjałem rozwoju, oferującą szeroki wachlarz usług i

Bardziej szczegółowo

Cysterny. Informacje ogólne na temat samochodów cystern. Konstrukcja. Nadwozia typu cysterna uważane są za bardzo sztywne skrętnie.

Cysterny. Informacje ogólne na temat samochodów cystern. Konstrukcja. Nadwozia typu cysterna uważane są za bardzo sztywne skrętnie. Informacje ogólne na temat samochodów cystern Informacje ogólne na temat samochodów cystern Nadwozia typu cysterna uważane są za bardzo sztywne skrętnie. Konstrukcja Rozstaw osi powinien być możliwie jak

Bardziej szczegółowo

'MAPOSTAW' Praca zespołowa: Sylwester Adamczyk Krzysztof Radzikowski. Promotor: prof. dr hab. inż. Bogdan Branowski

'MAPOSTAW' Praca zespołowa: Sylwester Adamczyk Krzysztof Radzikowski. Promotor: prof. dr hab. inż. Bogdan Branowski Mały pojazd miejski o napędzie spalinowym dla osób w starszym wieku i samotnych 'MAPOSTAW' Praca zespołowa: Sylwester Adamczyk Krzysztof Radzikowski Promotor: prof. dr hab. inż. Bogdan Branowski Cel pracy

Bardziej szczegółowo

Załącznik 1 do Instrukcji Określania Wartości Pojazdów nr 1/2005 obowiązujący od 1 stycznia 2014r. Normatywne przebiegi pojazdów

Załącznik 1 do Instrukcji Określania Wartości Pojazdów nr 1/2005 obowiązujący od 1 stycznia 2014r. Normatywne przebiegi pojazdów Załącznik 1 do Instrukcji kreślania Wartości Pojazdów nr 1/2005 obowiązujący od 1 stycznia 2014r. Normatywne przebiegi pojazdów e nadwozi Przebieg miesięczny w okresach [km] 0 do 5 Samochody osobowe i

Bardziej szczegółowo

NAUCZYCIELSKI PLAN DYDAKTYCZNY PRZEDMIOT: MECHANIZACJA ROLNICTWA KL.III TR Nr Pr 321 [05] T4,TU SP/MENiS 2005.02.03

NAUCZYCIELSKI PLAN DYDAKTYCZNY PRZEDMIOT: MECHANIZACJA ROLNICTWA KL.III TR Nr Pr 321 [05] T4,TU SP/MENiS 2005.02.03 NAUCZYCIELSKI PLAN DYDAKTYCZNY PRZEDMIOT: MECHANIZACJA ROLNICTWA KL.III TR Nr Pr 321 [05] T4,TU SP/MENiS 2005.02.03 Moduł dział temat Zakres treści I. Istota mechanizacji i rolnictwa 1. Zapoznanie z PSO

Bardziej szczegółowo

Przedmiot: MECHANIZACJA ROLNICTWA. Klasa 3TR. LP Moduł-dział-temat. Zakres treści. z. 1

Przedmiot: MECHANIZACJA ROLNICTWA. Klasa 3TR. LP Moduł-dział-temat. Zakres treści. z. 1 Przedmiot: MECHANIZACJA ROLNICTWA LP Moduł-dział-temat. Zapoznanie się z PSO oraz zadania i zakres przedmiotu 2 Znaczenie mechanizacji w rolnictwie 3 Arkusze rysunkowe i podstawy pisma technicznego 4 Ćwiczenie

Bardziej szczegółowo

(12) TŁUMACZENIE PATENTU EUROPEJSKIEGO (19) PL (11) PL/EP 2241785. (96) Data i numer zgłoszenia patentu europejskiego: 02.10.2008 08872337.

(12) TŁUMACZENIE PATENTU EUROPEJSKIEGO (19) PL (11) PL/EP 2241785. (96) Data i numer zgłoszenia patentu europejskiego: 02.10.2008 08872337. RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) TŁUMACZENIE PATENTU EUROPEJSKIEGO (19) PL (11) PL/EP 224178 (96) Data i numer zgłoszenia patentu europejskiego: 02..08 08872337.4 (13) (1) T3 Int.Cl. F16H 33/ (06.01) F03G 3/00

Bardziej szczegółowo

K O L E K C J A E X P E R T. W S Z Y S T K O, C O N A L E Ż Y W I E D Z I E ć O PEUGEOT. ZAPROJEKTOWANY, BY CIESZYĆ.

K O L E K C J A E X P E R T. W S Z Y S T K O, C O N A L E Ż Y W I E D Z I E ć O PEUGEOT. ZAPROJEKTOWANY, BY CIESZYĆ. K O L E K C J A E X P E R T W S Z Y S T K O, C O N A L E Ż Y W I E D Z I E ć O AMORTYZATORY WYCIERACZKI KLIMATYZACJA PEUGEOT POLSKA Sp. z o.o., 02/2007 Druk AMPiR Wzór zastrzeżony UKŁAD WYDECHOWY OŚWIETLENIE

Bardziej szczegółowo

Dane techniczne Obowiązują dla roku modelowego 2012. Amarok

Dane techniczne Obowiązują dla roku modelowego 2012. Amarok Dane techniczne Obowiązują dla roku modelowego 2012 Amarok Informacje na temat zużycia paliwa i emisji CO 2 znajdują się w niniejszych danych technicznych. Nie wszystkie kombinacje silnika, skrzyni biegów

Bardziej szczegółowo

Kompakt z rozstawem osi 3250 mm, z dachem wysokim

Kompakt z rozstawem osi 3250 mm, z dachem wysokim maks. 2700 (pomiar przy podłodze) 1350 1520 3250 5261 2600 (pomiar przy ściance działowej) 1040 3250 5261 2600 (pomiar przy ściance działowej) Dopuszczalna masa całkowita [t] H ok. 55/6901 1040 1993 2426

Bardziej szczegółowo

U2, 4-cylindrowy, rzędowy 16-zaworowy DOHC, turbosprężarka z zaworem upustowym (WGT) / 1396 cm 3. 1500-2750 obr/min

U2, 4-cylindrowy, rzędowy 16-zaworowy DOHC, turbosprężarka z zaworem upustowym (WGT) / 1396 cm 3. 1500-2750 obr/min DANE TECHNICZNE / EUROPA (cee d Sportswagon) Nowa Kia cee d Sportswagon Nadwozie i napęd Nadwozie pięciodrzwiowe, pięciomiejscowe typu station wagon (kombi), konstrukcja stalowa, samonośna. Silnik benzynowy

Bardziej szczegółowo

Wykaz czynności kontrolnych oraz metody oceny stanu technicznego pojazdu, przedmiotów jego wyposażenia i części

Wykaz czynności kontrolnych oraz metody oceny stanu technicznego pojazdu, przedmiotów jego wyposażenia i części ZAŁĄCZNIK Nr 8 WYKAZ CZYNNOŚCI KONTROLNYCH ORAZ METODY l KRYTERIA OCENY STANU TECHNICZNEGO POJAZDU, PRZEDMIOTÓW JEGO WYPOSAŻENIA I CZĘŚCI, DO PRZEPROWADZANIA DODATKOWEGO BADANIA TECHNICZNEGO POJAZDU Przedmiot

Bardziej szczegółowo

Maksymalny format: A4 (210 x 297 mm) lub złożone do tego formatu WYCIĄG ZE ŚWIADECTWA HOMOLOGACJI dla pojazdów niekompletnych

Maksymalny format: A4 (210 x 297 mm) lub złożone do tego formatu WYCIĄG ZE ŚWIADECTWA HOMOLOGACJI dla pojazdów niekompletnych CZĘŚĆ II (Pieczęć firmowa lub nagłówek) Strona 1 Maksymalny format: A4 (210 297 mm) lub złożone do tego formatu WYCIĄG ZE ŚWIADECTWA HOMOLOGACJI dla pojazdów niekompletnych Ja niżej podpisany,... (nazwisko

Bardziej szczegółowo

OPIS OGÓLNY. Elektrownia wiatrowa GE Wind Energy 1.5s *

OPIS OGÓLNY. Elektrownia wiatrowa GE Wind Energy 1.5s * OPIS OGÓLNY Elektrownia wiatrowa GE Wind Energy 1.5s * ------------------------- ------------------------- Wszystkie dane techniczne podlegają możliwym zmianom spowodowanym postępem technicznym! * Poprzednia

Bardziej szczegółowo

Przegląd auta przed zakupem - Lista kontrolna

Przegląd auta przed zakupem - Lista kontrolna MSS Adrian Wasyk ul. Znanieckiego 8/15 03-980 Warszawa Tel.510905900 NIP: 9521962479 MOBILNY SERWIS SAMOCHODOWY 24h Przegląd auta przed zakupem - Lista kontrolna Samochód marki:. Model: Typ:..... Nr rejestracyjny:

Bardziej szczegółowo

Wykaz części i materiałów

Wykaz części i materiałów WOJEWÓDZKIE POGOTOWIE RATUNKOWE SP ZOZ W LUBLINIE 20-043 Lublin, ul. Spadochroniarzy 8, tel. (81) 533-77-90, fax. (81) 533-78-00 www.pogotowie.lublin.pl e-mail: sekretariat@pogotowie.lublin.pl Wykaz części

Bardziej szczegółowo

GWARANCJA. Power Train pompa główna X X pompa pilotowa. Główne komponenty Plus

GWARANCJA. Power Train pompa główna X X pompa pilotowa. Główne komponenty Plus GWARANCJA TONA Sp. z o.o. tel.: 32 289 95 33 fax: 32 380 30 80 www.tona.com.pl Załącznik nr 1. Zakres przedłużonej gwarancji HELP Koparki Główne komponenty Standard Plus Power Train pompa główna pompa

Bardziej szczegółowo

Numer ogłoszenia: 389142-2011; data zamieszczenia: 21.11.2011 OGŁOSZENIE O ZMIANIE OGŁOSZENIA

Numer ogłoszenia: 389142-2011; data zamieszczenia: 21.11.2011 OGŁOSZENIE O ZMIANIE OGŁOSZENIA Ogłoszenie powiązane: Ogłoszenie nr 382236-2011 z dnia 2011-11-16 r. Ogłoszenie o zamówieniu - Warszawa Opis przedmiotu zamówienia 1. Zamówienie obejmuje dostawę samochodu typu MINIBUS oraz pięciu samochodów

Bardziej szczegółowo

Żuraw samojezdny Zoomlion RT 550

Żuraw samojezdny Zoomlion RT 550 OFERTA SPECJALNA 11.04.2011 Żuraw samojezdny Zoomlion RT 550 Proponowana rata leasingu w PLN: 5 555 PLN/m-c netto Proponowana rata leasingu w EUR: 1 280 EUR/m-c netto Pełna dokumentacje techniczna DTR

Bardziej szczegółowo

Identyfikacja samochodu

Identyfikacja samochodu Producent Opel/Vauxhall Model Astra-G Classic II Rok produkcji 2003-10 Rejestracja Tel. - prywatny Stan licznika Tel. - komórkowy Numer zlecenia Tel. - służbowy Data 18/06/2015 Producent Opel/Vauxhall

Bardziej szczegółowo

OGŁOSZENIE O ZMIANIE OGŁOSZENIA

OGŁOSZENIE O ZMIANIE OGŁOSZENIA Ogłoszenie powiązane: Ogłoszenie nr 382236-2011 z dnia 2011-11-16 r. Ogłoszenie o zamówieniu - Warszawa Opis przedmiotu zamówienia 1. Zamówienie obejmuje dostawę samochodu typu MINIBUS oraz pięciu samochodów

Bardziej szczegółowo

PODSTAWY KONSTRUKCJI MASZYN KLASA IV TECHNIKUM ZAWODOWE ZAWÓD TECHNIK MECHANIK

PODSTAWY KONSTRUKCJI MASZYN KLASA IV TECHNIKUM ZAWODOWE ZAWÓD TECHNIK MECHANIK DZIAŁ WAŁY, OSIE, ŁOśYSKA WYMAGANIA EDUKACYJNE PODSTAWY KONSTRUKCJI MASZYN KLASA IV TECHNIKUM ZAWODOWE scharakteryzować sztywność giętą i skrętną osi i wałów; obliczać osie i wały dwupodporowe; obliczać

Bardziej szczegółowo

PL 213839 B1. Manipulator równoległy trójramienny o zamkniętym łańcuchu kinematycznym typu Delta, o trzech stopniach swobody

PL 213839 B1. Manipulator równoległy trójramienny o zamkniętym łańcuchu kinematycznym typu Delta, o trzech stopniach swobody PL 213839 B1 RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 213839 (13) B1 (21) Numer zgłoszenia: 394237 (51) Int.Cl. B25J 18/04 (2006.01) B25J 9/02 (2006.01) Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej

Bardziej szczegółowo

PIŁA ELEKTRYCZNA DO METALU

PIŁA ELEKTRYCZNA DO METALU PIŁA ELEKTRYCZNA DO METALU INSTRUKCJA OBSŁUGI 2 SPIS TREŚCI I. ZASTOSOWANIE... 2 II. WYMIARY I PARAMETRY TECHNICZNE... 2 III. KONSTRUKCJA PIŁY... 3 IV. SMAROWANIE... 4 V. PRZEGLĄD I KONSERWACJA... 4 VI.

Bardziej szczegółowo

Historia klasyki, Mercedes 124w!

Historia klasyki, Mercedes 124w! Magazyn autoryzowany Mercedes Benz. Historia klasyki, Mercedes 124w! Klasyk Mercedes 124 W Mercedes klasy średniej wyższej wyposażany był w wiele jednostek napędowych benzynowych jak i diesli (200D R4

Bardziej szczegółowo

VIKING Seria 4. Kosiarki spalinowe z podwójnym uchwytem. Ergonomiczny, miękki uchwyt. Obustronne, stabilne elementy obsługi

VIKING Seria 4. Kosiarki spalinowe z podwójnym uchwytem. Ergonomiczny, miękki uchwyt. Obustronne, stabilne elementy obsługi NOWOŚCI 2013 VIKING Seria 4 VIKING Seria 4 Kosiarki spalinowe z podwójnym uchwytem Obustronne, stabilne elementy obsługi Ergonomiczny, miękki uchwyt Uchwyt linki rozrusznika dla ergonomicznego startu Zatrzask

Bardziej szczegółowo

Pilarki STIHL budowa i obsługa. Andreas STIHL Spółka z o.o.

Pilarki STIHL budowa i obsługa. Andreas STIHL Spółka z o.o. Pilarki STIHL budowa i obsługa Andreas STIHL Spółka z o.o. Jednostka napędowa tłoki z dwoma pierścieniami uszczelniającymi łożysko czopu korbowego poddane specjalnej obróbce (karbonitrowanie) Zalety: długa

Bardziej szczegółowo

SMAROWANIE PRZEKŁADNI

SMAROWANIE PRZEKŁADNI SMAROWANIE PRZEKŁADNI Dla zmniejszenia strat energii i oporów ruchu, ale również i zmniejszenia intensywności zużycia ściernego powierzchni trących, zabezpieczenia od zatarcia, korozji oraz lepszego odprowadzania

Bardziej szczegółowo

Młody inżynier robotyki

Młody inżynier robotyki Młody inżynier robotyki Narzędzia pracy Klocki LEGO MINDSTORMS NXT Oprogramowanie służące do programowanie kostki programowalnej robora LEGO Mindstorms Nxt v2.0 LEGO Digital Designer - program przeznaczony

Bardziej szczegółowo

DOKÓLNA GĄSIENICA SAMOCHODOWA PATENT PL 190199 B1

DOKÓLNA GĄSIENICA SAMOCHODOWA PATENT PL 190199 B1 NOWE TECHNOLOGIE WYNALAZKI WZORNICTWO PRZEMYSŁOWE DOKUMENTACJA WYNALAZKU P 343498 DOKÓLNA GĄSIENICA SAMOCHODOWA PATENT PL 190199 B1 Na wynalazek PL343498 według systematyki WIPO ( Światowa Organizacja

Bardziej szczegółowo

Parametry techniczne pojazdu wymagane przez Zamawiającego (1) Z wyposażeniem

Parametry techniczne pojazdu wymagane przez Zamawiającego (1) Z wyposażeniem Załącznik nr 3 do zaproszenia Specyfikacja techniczna samochodu 9 osobowego przystosowanego do przewozu osób niepełnosprawnych z możliwością przewożenia 1 osoby na wózku inwalidzkim Parametry techniczne

Bardziej szczegółowo

Dla nowoczesnych zespołów napędowych TOOLFLEX. Sprzęgło mieszkowe TOOLFLEX RADEX-NC ROTEX GS

Dla nowoczesnych zespołów napędowych TOOLFLEX. Sprzęgło mieszkowe TOOLFLEX RADEX-NC ROTEX GS przęgło mieszkowe ROTEX G TOOLFLEX RADEX-NC 119 przęgło mieszkowe przęgło sprawdziło się już wielokrotnie (sprzęgło mieszkowe). Najbardziej istotnymi cechami są: dobra kompensacja odchyłek (osiowej, promieniowej

Bardziej szczegółowo