DERMATOLOGIA STRESZCZENIE PODRĄCZNIKA JABŁOŃSKA, MAJEWSKI CHOROBY SKÓRY I CHOROBY PRZENOSZONE DROGĄ PŁCIOWĄ

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "DERMATOLOGIA STRESZCZENIE PODRĄCZNIKA JABŁOŃSKA, MAJEWSKI CHOROBY SKÓRY I CHOROBY PRZENOSZONE DROGĄ PŁCIOWĄ"

Transkrypt

1 DERMATOLOGIA STRESZCZENIE PODRĄCZNIKA JABŁOŃSKA, MAJEWSKI CHOROBY SKÓRY I CHOROBY PRZENOSZONE DROGĄ PŁCIOWĄ Spis treści 1. Budowa i funkcje skóry 2. Symptomatologia ogólna chorób skóry (semiotyka) 3. Objawy spotykane w chorobach skóry 4. Podstawowe pojęcia histologii skóry 5. ZakaŜenia bakteryjne skóry 6. Gruźlica skóry 7. ZakaŜenia grzybicze skóry 8. Choroby pasoŝytnicze skóry 9. Choroby wirusowe skóry 10. Dermatozy rumieniowe, rumieniowo złuszczające i grudkowe 11. Fotodermatozy 12. Uszkodzenie skóry czynnikami fizykalnymi 13. Choroby alergiczne skóry 14. Łuszczyca i dermatozy łuszczycopodobne 15. Autoimmunologiczne dermatozy pęcherzowe 16. Choroby tkanki łącznej 17. Zmiany zapalne i zanikowe tkanki podskórnej 18. Choroby naczyniowe skóry 19. Ziarniniaki i zmiany odczynowe 20. Choroby związane z zaburzeniami metabolicznymi 21. Genodermatozy 22. Znamiona i nowotwory łagodne 23. Stany przedrakowe i CAIS 24. Nowotwory złośliwe skóry 25. Chłoniaki skóry i stany poprzedzające 26. Zespoły paraneoplastyczne 27. Zaburzenia barwnikowe 28. Choroby gruczołów łojowych i potowych 29. Choroby włosów 30. Chorobyprzenoszone drogą płciową

2 I BUDOWA I FUNKCJE SKÓRY funkcje skóry: osłona narządów wewnętrznych przed wpływem środowiska zewnętrznego, ochrona przed czynnikami mechanicznymi, fizycznymi, chemicznymi i bakteryjnymi, termoregulacja, regulacja równowagi wodno elektrolitowej i czynność zewnątrzwydzielnicza, funkcje resorpcyjne (wchłanianie przez skórę), narząd czucia i percepcji, metabolizm białek, lipdów, węglowodanów i witamin, funkcja immunologiczna warstwy skóra składa się z naskórka, skóry właściwej oraz tkanki podskórnej naskórek (epidermis) jest strukturą pochodzenia ektodermalnego; ma budowę pięciowarstwową: warstwa podstawna (stratum basale) komórki wydłuŝone, o silnie zasadochłonnych jądrach; zawierają prekursory keratyny: tonofibryle i cytokeratyny; w warstwie tej znajdują się: keratynocyty, melanocyty, komórki Langerhansa (APC), komórki Merkela (neuroendokrynne); komórki łączą się ze sobą i z wyŝej połoŝonymi warstwami przez desmosomy i kadheryny E (epitelalne, nabłonkowe), natomiast z niŝej leŝącą błoną podstawną przez hemidesmosomy i integryny warstwa kolczysta (stratum spinosum) komórki wieloboczne, ulegające spłaszczeniu w kierunku powierzchni; pomiędzy nimi występują przestrzenie z desmogleiną, cementującą przylegające desmosomy warstwa podstawna i kolczysta noszą wspólną nazwę warstwy Malpighiego (stratum Malpighi) warstwa ziarnista (stratum granulosum) wrzecionowate komórki o spłaszczonych jądrach, wypełnione ziarnami keratohialiny strefa (warstwa) pośrednia (zona intermedia) rozróŝnialna tylko specjalnymi metodami (histochemia, mikroskopia elektronowa), ma duŝe znaczenie w zaburzeniach rogowacenia warstwa rogowa (stratum corneum) spłaszczone bezjądrzaste komórki, początkowo przylegające, ku górze coraz luźniej ułoŝone i złuszczające się (korneocyty); zawiera keratyny wiąŝące wodę i nadające przez to elastyczność; korneocyty zawierają fosfolipidy błonowe, w skład których wchodzi kwas arachidonowy; na zewnątrz obecny płaszcz lipidowy złoŝony z zawiesiny wodno olejowej i złuszczonej keratyny chroni przed czynnikami mechanicznymi, chemicznymi (kwasy) i UV okres przejścia keratynocytu z warstwy podstawnej do rogowej to tzw. TOT (turnover time) wynoszący średnio dni, przy czym połowę tego czasu komórka spędza w warstwie Malpighiego, a połowę w warstwie rogowej; wskaźnik ten jest obniŝony w parakeratozie (występuje np. w łuszczycy) róŝnicowanie keratynocytów zaleŝne jest od filamentów pośrednich cytokeratyn; fizjologicznie w naskórku występują cytokeratyny: 1, 5, 10, 11, 14 i 15 (5 w warstwie podstawnej, 1 i 10 w wyŝszych); przy łagodnych procesach proliferacyjnych obecne są 6 i 16; kontrolę nad proliferacją i róŝnicowaniem pełni TGF-β; w terminalnym róŝnicowaniu się keratynocytów bierze udział zjawisko apoptozy keratyna składa się z cytokeratyn oraz białek wiąŝących filamenty pośrednie (np. filargyny); markery korneocytów: filagryna ( profilagryna; rdzeń), inwolukryna (prekursor koperty), lorikryna (składnik koperty) skóra jako organ immunologiczny komórki Langerhansa, keratynocyty, limfocyty T komórki Langerhansa (LC, dendrytyczne) makrofagi pochodzenia szpikowego prezentujące antygeny limfocytom T i niezbędne do ich aktywacji (nadwraŝliwość typu IV); posiadają receptory dla Fcγ i C3 oraz antygeny MHC-II (HLA-DR, DP, DQ) UV, RTG (-) LC + ag prezentacja (skóra, węzeł) + pobudzenie IL-1 T h IL-2 proliferacja T + róŝnicowanie T c udział keratynocytów IL-1, 3, 6, 8, TNF, INF-α, β, TGF-α, β, FGF, PDGF IL-1, TNF-α, IFN-γ keratynocyty wtórne cytokiny (chemokiny): IL-8, MCP-1, IP-10 chemotaksja granulocytów, limfocytów i monocytów patologiczna ekspresja HLA-DR na powierzchni keratynocytów funkcja APC ekspresja cząstek adhezyjnych: ICAM-1, LFA-3, BB7 ligandy LFA-1, CD-2, CD-28 na naciekających komórkach, np. LE, LP, łuszczyca, kontaktowe zap. skóry melanogeneza melanocyty poch. z grzebienia nerwowego; synteza melaniny: Phe Tyr DOPA dopachinon melanina; marker immunologiczny: ag S-100; posiada wypustki ze zmienna liczbą melanosomów

3 ziarnistości zawierających melaninę; nie posiadają desmosomów, posiadają filamenty aktywnowe i mikrotubule; degradacja melanocytów pozostawia melanosomy, fagocytowane przez keratynocyty i makrofagi skóry właściwej (melanofory); barwa skóry zaleŝna od aktywności melanocytów, a nie od ich ilości nasilenie melanogenezy: # UV i stany zapalne (przez ilości grup sulfhydrylowych inhibitorów melanogenezy) # metale i metaloidy (Cu, Fe, Ag, Au, As) # MSH cz. pośrednia przysadki, keratynocyt, melanocyty; T 3/4 ; estrogeny hamowanie melanogenezy: # hormony, gł. glikosteroidy # witaminy, gł. wit. C strefa błony podstanej błona podstawna zlok. pod naskórkiem, złoŝona z białek i proteoglikanów produkowanych przez naskórek i tkankę łączną skóry właściwej; dzieli się na 2 blaszki # blaszka jasna (lamina lucida) zaw. kompleks białkowy związany z hemidesmosomami (antygen pemfigoidu); obecna laminina GP o budowie A 3 B, wiąŝąca COL4, proteoglikany i komórki # blaszka ciemna / gęsta (lamina densa): COL4, antygen kolagenowy KF-1, proteoglikany (gł. HS) # strefa pod blaszką ciemną (sublamina densa) włókna kotwiczące, złoŝone z COL7 (utrzymywanie łączności naskórka ze skórą właściwą) przyleganie keratynocytów: integryny (gł. z grupy VLA) będące receptorami dla składników matriksu: kolagenu (VLA2), lamininy (VLA6), fibronektyny (VLA5), epiligryny (VLA3); poprzez integryny keratynocyty odbierają sygnały ze składników matriksu, co moduluje ich proliferację i róŝnicowanie (istotne dla procesów regeneracyjnych) skóra właściwa (dermis, corium) poch. mezodermalnego falisty przebieg granicy skórno naskórkowej: brodawki skórne (papillae) i sople naskórkowe # warstwa brodawkowata (stratum papillare) obejmuje brodawki i liczne drobne naczynia krwionośne # warstwa siateczkowata (stratum reticulare) obejmuje warstwy głębsze aŝ do tkanki podskórnej podścielisko łącznotkankowe: włókna + istota podstawowa (CS, HA) # włókna kolagenowe: podstawa podścieliska (I, III), błony podstawne (IV, laminina) # włókna retikulinowe: obecne w większej ilości w brodawkach skórnych # włókna elastyczne: nadają skórze spręŝystość i rozciągliwość; ulegają degeneracji z wiekiem komórki tkanki łącznej w skórze właściwej: fibroblasty i fibrocyty, histiocyty (makrofagi poch. z monocytów krwi), mastocyty (komórki tuczne), limfocyty tkanka podskórna (subcutis) złoŝona ze zrazików tłuszczowych przedzielonych tkanką łączną zbitą włóknistą; zawiera części wydzielnicze gruczołów potowych, naczynia krwionośne, włókna, upostaciowione zakończenia nerwowe unaczynienie skóry splot głęboki na granicy skóry właściwej i tkanki podskórnej oddzielne sploty w otoczeniu przydatków (mieszków włosowych i gruczołów potowych) splot powierzchowny podbrodawkowy zaopatruje brodawki (odŝywianie naskórka przez krąŝenie limfy); naczynia Ŝylne odgrywają role w procesach zapalnych unerwienie skóry przeplatanie włókien somatycznych z autonomicznymi # wolne zakończenia nerwowe wnikają do naskórka, oplatają przydatki, wnikają do mięśniówki naczyń # zakończenie upostaciowione pełnią funkcje receptorowe: ciałka Vatera Pacciniego ucisk ciałka Meissnera dotyk ciałka Krausego zimno ciałka Ruffniego ciepło włókna czuciowe neuropeptydy (PS, somatostatyna, MSH-γ): regulacja nocyceptywna, naczynioruchowa, wydzielanie potu, uwalnianie histaminy z mastocytów świąd zw. z wolnymi zakończeniami nerwowymi na granicy skórno naskórkowej (szczególnie bogate)

4 śluzówki otworów naturalnych cechują się brakiem przydatków skóry, mniejszą liczbą komórek barwnikowych, fizjologicznym skróceniem TOT (5 dni bardzo szybkie gojenie ran; wzmoŝona ekspresja EGF) gruczoły łojowe (holokrynowe całe komórki niszczone podczas wydzielania) większość związana jest z mieszkami włosowymi, nieliczne uchodzą bezpośrednio na powierzchnię skóry, brzeg czerwieni wargowej, brzeg powiek (gruczoły Meiboma) wydzielanie wspomagane przez skurcz mięśni przywłośnych rola łoju: ochrona przed czynnikami mechanicznymi, chemicznymi i bakteryjnymi skład łoju: skwalen, cholesterol, TG, FFA regulacja wydzielania łoju: (+): dihydrotestosteron (DHT), progesteron, GKS (-): estrogeny, antyandrogeny (octan cyproteronu = Diane ) gruczoły potowe składają się z części wydzielniczej (w tkance podskórnej), przewodu wyprowadzającego (w skórze właściwej i naskórku) oraz ujścia gruczoły ekrynowe gruczoły apokrynowe występują w całej skórze wyst. gł. w okolicach pachowych, płciowych, odbytu, brodawek płciowych, powiek rola termoregulacji nie pełnią funkcji termoregulacji skład potu: H 2 O, NaCl, K +, Ca 2+, Mg 2+, Fe 2+, mocznik, związane z mieszkami włosowymi mleczan, węglowodany, lipidy reg. nerwowa (PS + ): (+): ACh, pilokarpina, OUN (emocje) funkcjonują po okresie pokwitania (-): atropina, sympatektomia reg. nerwowa (S + ) hormony, OUN (emocje) włosy mieszek włosowy: # cz. nabłonkowa macierz (łodyga i pochewka) # cz. łącznotkankowa brodawka (naczynia, nerwy) okresy ewolucji włosa cykl włosowy: # okres wzrostu (anagen) % włosów na głowie, 3 6 lat; dobrze wykształcona opuszka # okres inwolucji (katagen) 0,5 1 % włosów, kilka dni 2 tygodnie; opuszka kolba # okres spoczynku (telogen) %, 2 4 miesiące; kolba zrogowaciały korzeń trichogram ocena stanu mieszków włosowych mikroskopowy wygląd korzenia: odsetek włosów rosnących i spoczynkowych pozwala określić stopień uszkodzenia mieszka rodzaje włosów: meszkowe (vellus; cienkie i krótkie, obecne na całym ciele), brwi i rzęsy, włosy okolic płciowych, włosy skóry owłosionej głowy regulacja wzrostu: hormony (androgeny hirsutyzm) i czynniki genetyczne paznokcie skład: macierz (matrix; miejsce wzrostu płytki, dosiebna część łoŝyska leŝąca pod wałem), zrogowaciała płytka paznokciowa, łoŝysko łącznotkankowe, hyponychium, wał (fałd naskórkowy pokrywający tylne i boczne części płytek), obrąbek naskórkowy (cuticula, eponychium, skórka ), zbielenie półksięŝycowate (lunula) tempo wzrostu płytek: ok. 2 mm / m-c; kilkakrotnie wolniej w obrębie palców nóg II SYMPTOMATOLOGIA OGÓLNA CHORÓB SKÓRY (SEMIOTYKA) podstawowe wykwity chorobowe zmiany skórne, na podstawie których ustalamy rozpoznanie wykwity pierwotne pojawiają się na skórze w początkowym okresie ujawniania zmian chorobowych plama (macula) wykwit leŝący w poziomie skóry, niewyczuwalny przy dotyku, róŝniący się od otaczającej skóry wyłącznie zabarwieniem plamy barwnikowe znamiona, piegi, przebarwienia w rumieniu trwałym, tatuaŝu, odbarwienia (np. bielactwo) plamy zapalne rumień (erythema) palmy naczyniowe wynaczynienia (petechiae), trwałe rozszerzenia (teleangiektazje), łagodne nowotworzenie drobnych naczyń (naczyniaki płaskie) plamy złogowe srebrzyca, rtęcica

5 bąbel pokrzywkowy (urtica) wykwit wyniosły ponad powierzchnię skóry, barwy porcelanowo-białej lub róŝowej, szybko powstający i szybko ustępujący bez śladu; obrzęk skóry właściwej; pokrzywka, oparzenie pokrzywą, obrzęk naczynioruchowy Quinckego grudka (papula) wykwit wyniosły ponad powierzchnię skóry, o rozmaitych wymiarach, dość wyraźnie odgraniczony, róŝniący się od otaczającej skóry spoistością i ustępujący bez śladu grudki naskórkowe zw. z przerostem naskórka np. brodawki zwykłe (przerosłe duŝe rozmiary) grudki mieszane = skórno naskórkowe np. łuszczyca, LP guzek (nodulus) wykwit wyniosły ponad powierzchnię skóry, zw. ze zmianami w skórze właściwej, często ulegający rozpadowi i ustępujący z pozostawieniem blizny; np. guzki gruźlicze w gruźlicy toczniowej (tbc luposa) guz (nodus, tumor) większe wykwity grudkowe, zajmujące tkankę podskórną guzy zapalne np. rumień guzowaty, czyrak guzy nowotworowe łagodne (włókniak) lub złośliwe (postać guzowata mycosis fungoides) pęcherzyk (vesicula), pęcherz (bulla) wykwity wyniosłe ponad powierzchnię skóry, wypełnione płynem i ustępujące bez śladu płyn w przestrzeniach międzykomórkowych naskórka stan gąbczasty (status spongiosus) wyprysk płyn w keratynocytach zwyrodnienie wodniczkowe (balonowate) HSV, VZV pęcherze podrogowe szczególnie nietrwałe; np. liszajec, pęcherzyca liściasta pęcherze śródnaskórkowe np. akantolityczne; np. pęcherzyca zwykła pęcherze podnaskórkowe np. pemfigoid dermolityczne pęcherz poniŝej błony podstawnej w skórze; np. dystroficzna postać EBA, ~ EBA krosta (pustula) wykwit pęcherzykowy lub pęcherzowy zawierający od początku treść ropną (np. łuszczyca krostkowa) albo przekształcający się z pęcherzyków lub pęcherzy w wyniku wtórnego zakaŝenia bakteryjnego wykwity wtórne zajście wykwitów pierwotnych w dalszych fazach rozwoju choroby łuska (squama) złuszczająca się warstwa rogowa jako zejście stanu zapalnego w następstwie hiperkeratozy (np. rybia łuska) lub parakeratozy (np. łuszczyca) blaszka (plag) wynik zlania się grudek na duŝym obszarze; np. w łuszczycy strup (crusta) efekt zasychania na powierzchni skóry płynu wysiękowego albo treści ropnej pęcherzyków lub pęcherzy albo na podłoŝu nadŝerek lub owrzodzeń; np. strupienie w wyniku wtórnej infekcji zliszajowacenia nadŝerka (erosio) ubytek naskórka powstający w wyniku jego zniszczenia (np. maceracja w fałdach skórnych, po przerwaniu pokrywy pęcherzyków lub pęcherzy), ustępujący bez blizny przeczos (excoriatio) nadŝerka powstająca w skórze uprzednio nie zmienionej, najczęściej pod wpływem drapania się; np. świerzb, wszawica, świerzbiączka pęknięcie (fissura), rozpadlina (rhagas) linijne ubytki dotyczące głębszych warstw skóry właściwej, w wyniku czego mogą powstawać blizny; np. pobrudowania w rogowcu dłoni i stóp, hiperkeratotyczny wyprysk dłoni i stóp owrzodzenie (ulcus) ubytek skóry właściwej ustępujący z pozostawieniem blizny; powstaje wtórnie (z guzków, guzów, krost) lub pierwotnie pod wpływem czynników chemicznych (kwasy), fizycznych (oparzenia i dmroŝenia), mechanicznych (odleŝyna), w wyniku zmian naczyniowych (tt. np. miaŝdŝyca lub ŜŜ. np. owrzodzenia podudzi) blizna (cicatrix) efekt uszkodzenia skóry właściwej i zastąpienia jej tkanką włóknistą; zmiana wtórna do owrzodzeń, czasem do nie rozpadających się guzków np. sarkoidoza, tbc toczniowa płaska blizny przerostowe np. keloid pooparzeniowy blizny zanikowe np. DLE, liszaj twardzinowy stany narzucone skóry nie dają się morfologicznie włączyć ani do wykwitów pierwotnych ani wtórnych lichenizacja przerost naskórka ze wzmoŝonym poletkowaniem powierzchni; char. dla świerzbiączki, równieŝ w nasilonym i przewlekłym AZS zliszajowacenie (impetiginisatio) wtórne zakaŝenie bakteryjne nałoŝone na wcześniej istniejące zmiany; w chorobach świądowych pogrubiały, suchy, szorstki naskórek o wzmoŝonym poletkowaniu III OBJAWY SPOTYKANE W CHOROBACH SKÓRY objaw Asboe Hansena wynik niepełnej akantolizy skóry otaczającej pęcherz poszerzanie się obwodu pęcherza w wyniku ucisku na pokrywę

6 objaw Auspitza charakterystyczny, choć nieswoisty dla łuszczycy objaw, polegający na wystąpieniu punktowego krwawienia w miejscu zdrapania chorobowych łusek, spowodowany płytszym niŝ w skórze zdrowej połoŝeniem naczyń krwionośnych objaw brudnych kolan występuje w przebiegu niedoczynności tarczycy, charakterystyczny zwłaszcza dla obrzęku śluzowatego, polega na ograniczonym, nadmiernym rogowaceniu naskórka (hyperkeratosis hypothyreotoxica), dotyczącym zwłaszcza kolan i łokci, rzadko takŝe wewnętrznych kostek i grzbietów stóp; naskórek w obrębie zmian jest szorstki, pomarszczony, łuszczy się i ulega zabrudzeniu łatwiej niŝ naskórek zdrowy, dając wraŝenie brudnych plam, szczególnie na tle bladej w niedoczynności tarczycy skóry objaw bruzdy pow. węzłów powyŝej i poniŝej więzadła pachwinowego, występujące w róŝnych chorobach zakaźnych (zazwyczaj wenerycznych) i nowotworach; dawniej niesłusznie uwaŝany za swoisty dla ziarnicy wenerycznej (występuje w najwyŝej 15% przypadków) objaw Köbnera powstawanie zmian charakterystycznych dla choroby w nowych miejscach, jako wynik drobnych, miejscowych urazów naskórka, np. zadrapań (po ok dniach); występuje w: aktywnej łuszczycy (nie w remisjach), LP, MOC, brodawkach płaskich objaw Nikolskiego wynik niepełnej akantolizy w skórze pozornie niezmienionej powstawanie pęcherzy i spełzanie naskórka w wyniku pocierania skóry palcem; występuje w pęcherzycy zwykłej i liściastej, zespole Lyella (TEN) oraz Stevensa-Johnsona objaw świecy stearynowej charakterystyczny dla łuszczycy objaw, polegający na tym, Ŝe po zdrapaniu charakterystycznych dla tej choroby, a występujących w obrębie ogniska grudek, łusek, powierzchnia pod nimi wygląda jakby pokryta warstewką stearyny objaw diaskopii po ucisku zmiany płytką szklaną znika zaczerwienienie, a pojawia się barwa palonego cukru; występuje np. w sarkoidozie, tbc toczniowej, lupoid prosówowy rozsiany twarzy objaw Argyll Robertsona obustronny brak reakcji źrenic na światło przy zachowanej reakcji na zbieŝność; świadczy o uszkodzeniu dośrodkowej drogi odruchowej (włókien PS + ) przed osiągnięciem jądra nerwu III, przebiegającej w pokrywie śródmózgowia; występuje w: kile III rz., stwardnieniu rozsianym, guzach szyszynki oraz encefalopatii cukrzycowej objaw Cullena występowanie brunatno-sinych plam w okolicy pępka, będących ogniskami martwicy tkanki tłuszczowej; towarzyszy schorzeniom trzustki (stanom zapalnym i npl) objaw Grey-Turnera brunatno-sine plamy podskórnej martwicy tkanki tłuszczowej, zlok. w okolicy lędźwiowej, zwykle lewostronnie; występowanie j. w. objaw Halsteadta marmurkowatość kończyn i brzucha; jeden z objawów rozwijającego się wstrząsu, dawniej uwaŝany za swoisty dla OZT objawy wciągania zespół objawów chorobowych pozwalających podejrzewać wystąpienie raka sutka: wciąganie brodawki sutka, ewentualnie jej sterczenie, pępek rakowy: - wciągnięcie fragmentu skóry, - trudna przesuwalność wciągniętego fragmentu względem tkanki podskórnej, - zgrubienie skóry w obrębie pępka rakowego, skóra zmieniona na podobieństwo "skórki pomarańczowej", zmiana ta dotyczy ograniczonego obszaru, rzadko stwierdzane pomniejszenie całego sutka, będące na ogół wynikiem jego zwłóknienia IV PODSTAWOWE POJĘCIA HISTOLOGII SKÓRY hiperkeratoza (hyperkeratosis) znaczne pogrubienie warstwy rogowej naskórka związane z nadmiernym rogowaceniem; wyst. w: nagniotek, brodawka, rogowacenie mieszkowe; mogą doń prowadzić: wyprysk, LP, kilka typów rybiej łuski parakeratoza (parakeratosis) patologiczne rogowacenie polegające na obecności jąder komórkowych w keratynocytach warstwy rogowej (gdzie fizjologicznie komórki bezjądrzaste), co związane jest ze skróceniem TOT; jest charakterystyczna dla chorób skóry przebiegających z nadmierną proliferacją naskórka np. dla łuszczycy. akantoza (acanthosis) pogrubienie warstwy kolczystej akantoliza (acantholysis) utrata łączności między komórkami warstwy kolczystej poprzez zanikanie mostków międzykomórkowych; komórki leŝą luźno w powstałych wolnych przestrzeniach, mają okrągły kształt oraz duŝe, często nieprawidłowe jądra; barwią się metodą Maya-Grünwalda-Giemsy w charakterystyczny sposób (obrąbek cytoplazmy wybarwia się na ciemnoniebiesko); moŝna ją wykryć w wymazie z dna pęcherza testem cytologicznym Tzancka; objaw Nikolskiego, objaw Asboe-Hansena dyskeratoza (dyskeratosis) patologiczne rogowacenie pojedynczych komórek w warstwach nabłonka wielowarstwowego płaskiego, w których fizjologicznie rogowacenie nie występuje (w warstwach poniŝej warstwy rogowej); wyst. np. w chorobie Dariera

7 spongioza inaczej stan gąbczasty naskórka, spowodowany obrzękiem międzykomórkowym z następowym napręŝeniem i rozrywaniem połączeń między keratynocytami; char. dla wyprysku V ZAKAśENIA BAKTERYJNE SKÓRY zakaŝenia bakteryjne to inaczej choroby ropne (piodermie) w zaleŝności od czynnika etiologicznego dzielimy je na gronkowcowe (stafylodermie), paciorkowcowe (streptodermie), G(-) oraz inne flora fizjologiczna skóry dzieli się na stałą (rezydentną) oraz przejściową w miejscach odsłoniętych występują gł.: S. epidermidis, Micrococcus i G(-) w fałdach skórnych i mieszkach pałki G(-) patogeneza czynniki ochraniające: defenzyny (naturalne antybiotyki), nienasycone KT czynniki sprzyjające zakaŝeniom: wilgotność, przerwanie ciągłości skóry, obniŝenie odporności, choroby ogólnoustrojowe (np. cukrzyca, mocznica) zakaŝenia gronkowcowe zapalenie mieszka włosowego (folliculitis) df.: stan zapalny ujścia mieszka (ostiofolliculitis), przechodzący w dalszym przebiegu na cały mieszek i otoczenie (folliculitis, perifolliculitis) objawy i przebieg: wykwit pierwotny: Ŝółtawy pęcherzyk ropny o trwałej i napiętej pokrywie, często przebity włosem, otoczony rąbkiem zapalnym zmiany rozsiane lub zgrupowane, tworzą się w ciągu kilkunastu godzin lokalizacja: twarz, tułów, kończyny obecność wykwitów krostkowych związanych z mieszkami włosowymi osutki przymieszkowe jodowe i bromowe wykwity pęcherzowe (I) lub brodawkowate (Br); wywiad przymieszkowe wykwity krostkowe poch. zawodowego słabiej nasilony stan zap., umiejscowienie na wyprostnych powierzchniach kończyn; wywiad trądzik pospolity zaskórniki, przewlekły przebieg trądzik posterydowy przewlekły przebieg, głębsze zmiany na twarzy i tułowiu zm. nieliczne: antybiotyki w aerozolach (neomycyna, tetracyklina, bacytracyna) zm. rozległe: kotrimoksazol lub zgodnie z antybiogramam figówka i przewlekłe ropne zapalenie mieszków włosowych (sycosis staphylogenes et folliculitis chronica) df.: szczególnie przewlekła odmiana ropnego zapalenia mieszków włosowych w obrębie owłosionej skóry twarzy objawy i przebieg: wykwity krostkowe, grudkowe, rozmiękające guzy ropne; włosy bez zmian, ale łatwo dają się usunąć, zazwyczaj odrastają; mogą powstawać blizny zanikowe przebieg przewlekły: wielomiesięczny wieloletni lokalizacja: owłosiona skora twarzy, rzadziej skóra głowy przewlekłe ropne zmiany zapalne w otoczeniu mieszków włosowych występowanie u męŝczyzn na owłosionej skórze twarzy grzybica z odczynem zapalnym (tinea profunda) zmiany we włosach, szybszy przebieg, większe nasilenie stanu zapalnego odmiany: folliculitis scleroticans nuchae stwardnienia, przerosłe blizny keloidowate i przetoki na karku folliculitis capitis abscedens et suffodiens blizny, przetoki, zmiany typu trądziku skupionego, z nieregularnym wyłysieniem antybiotyki ogólnie i miejscowo (posiew); czasem kotrimoksazol ze względu na oporność szczepionki bakteryjne witaminy: gr. B, C

8 G(-) zap. mieszka włosowego (folliculitis Gram-negativa) df.: przewlekłe zap. mieszków włosowych w obrębie twarzy cz. etiologiczne: gł. pałki G(-) (EC, Klebsiella, Proteus, inne) objawy: zmiany nie róŝniące się makroskopowo od gronkowcowych antybiotyki: cefalosporyny, ciprofloksacyna, izotretinoina 1 mg/kg przez kilka m-cy zewn.: środki odkaŝające czyrak i czyraczność (furunculus et frunculosis) df.: czyrak to ropne zap. okołomieszkowe z wytworzeniem czopa martwiczego; czyraczność to liczne czyraki w rozmaitym okresie rozwoju; powstawaniu sprzyjają zab. metaboliczne (cukrzyca, ch. nerek, zab. odporności, kacheksja) objawy i przebieg: wykwit pierwotny: naciek zap. w otoczeniu mieszka drobny, czerwony, Ŝywo bolesny guzek 4 6 dni krosta przebita włosem na szczycie guzka, pod spodem martwica usuwana przez wyciśnięcie lub samooddzielenie w postaci czopa martwiczego kraterowaty ubytek zagojenie w ciągu kilkunastu dni niewielka blizna objawy podmiotowe: duŝa bolesność lokalizacja: rozmaita; warga górna, oczodół, skroń zat. jamiste opony mnogie czyraki często przewlekłe powiększenie węzłów chłonnych ropowica (phlegmone) czyrak gromadny (carbunculus) okołomieszkowy naciek zapalny z czopem martwiczym, bolesność, szybki przebieg grzybica z odczynem zapalnym (tinea profunda), zwł. na skórze brody skupianie i zlewanie mnogich czyraków czyrak gromadny liczne czopy martwicze w zlewnym i nacieczonym ognisku predyspozycja: osoby charłacze i niedoŝywione, współistnienie cięŝkich schorzeń ogólnych przewlekły przebieg; duŝa bolesność; zróŝnicowany stan ogólny chorego antybiotyki wg posiewu kompres ichtiolowy środki ogólnie wzmacniające chir. nacięcie czopa i karbunkułu ropnie mnogie pach (hidradenitis suppurativa) df.: głębokie guzy zapalne ze skłonnością do rozmiękania i bliznowacenia, zlokalizowane gł. w okolicy pach etiopatogeneza: zakaŝenie dotyczy gruczołów apokrynowych (począwszy od okresu pokwitania); sprzyjają zab. hormonalne (hiperandrogenizm) i nadmierna potliwość objawy i przebieg: wykwit pierwotny: guz / guzek rozmiękanie jama ropna przebicie przetoki bliznowacenie ew. przy znacznym nasileniu trądzik odwrócony (acne adversa) lokalizacja: pachy > genitalia, odbyt, brodawki sutkowe niekiedy znaczna bolesność przebieg przewlekły: kilku kilkunastomiesięczny przewlekle obecne głębokie guzy, jamy ropne, przetoki, bliznowacenie lokalizacja w okolicach gruczołów apokrynowych czyraki bez przetok i jam ropnych, obecny czop martwiczy, szybszy przebieg tbc rozpływna mniejsza bolesność, bardziej przewlekły przebieg przetoki w LC przy umiejscowieniu anogenitalnym antybiotyki wg posiewu maść ichtiolowa szczepionki bakteryjne preparaty p/androgenowe (cyproteron, finasteryd) 5 mg/d 3 9 m-cy

9 pod. do trądziku skupionego izotretinoina zabiegi chir. liszajec pęcherzowy noworodków (impetigo bullosa neonatorum) df.: zmiany pęcherzowe i pęcherzowo ropne w pierwszych tygodniach Ŝycia bez objawów ogólnych etiopatogeneza: zakaŝenie od personelu medycznego pielęgnującego noworodki prawdopodobnie jest to łagodna odmiana zespołu 4S objawy i przebieg: pęcherz wypełniony treścią surowiczą, następnie surowiczo ropną zap. pęcherzowe i złuszczające skóry noworodków poch. gronkowcowego (dermatitis bullosa et exfoliativa neonatorum Ritteri, necrolysis toxica staphylogenes, ang. staphylococcal scalded skin syndrome = 4S) df.: uogólnione zap. skóry o cięŝkim przebiegu poronne pęcherze i spełzanie naskórka, pod. jak w oparzeniu II o czy z. Lyella na ogół. wyst. pierwszych 3 m-cach Ŝycia, rzadziej u starszych, wyjątkowo u dorosłych etiopatogeneza: SA (fag gr. 2, na ogół 71) produkujący epidermolizynę objawy i przebieg: płaskie pęcherze, b. wiotkie i łatwo przerywalne, obecne na całej skórze przebieg kilkunastodniowy moŝliwy cięŝki stan ogólny uogólnione złuszczające i wysiękowe zmiany zap. płatowe oddzielanie się naskórka płaskie i wiotkie pęcherze wczesny początek choroby i szybki przebieg złuszczające zap. skóry Leinera (erythrodermia desquamativa Leiner) zab. fagocytozy i defekt inhibitora C5; łojotokowe strupy na głowie i twarzy, powolny przebieg, brak pęcherzy TEN zajęcie śluzówek, dłuŝszy przebieg, podnaskórkowy poziom oddzielania antybiotyki: penicyliny i cefalosporyny postępowanie jak w oparzeniach (PWE i. v.) przeciwwskazane KS zakaŝenia paciorkowcowe róŝa (eryspielas) df.: ostry stan zap. skóry i tkanki podskórnej, cechujący się szybkim i gorączkowym przebiegiem etiopatogeneza: uraz mech., upośledzenie krąŝenia Ŝylnego lub chłonnego (róŝa nawrotowa), zak. krwiopochodne cz. etiologiczne: paciorkowce gr. A > G, C objawy i przebieg: obrzęk i zap. skóry i tkanki podsk., b. wyraźnie i stromo odgr. od otoczenia, jakby obwałowane; ognisko niereg. ze smugowatymi wypustkami, o znacznej spoistości skóra wygładzona, napięta i lśniąca; z reguły ustępuje bez bliznowacenia lokalizacja: twarz ( śluzówka nosa i jamy ustnej), kończyny dolne objawy podmiotowe: ból i pieczenie zaostrzony stan ogólny: wysoka gorączka, dreszcze, objawy ogólnego rozbicia odmiany: gromadzenie wysięku w warstwie brodawkowatej pęcherze (eryspielas bullosum) objawy krwotoczne (eryspielas haemorrhagicum) cięŝkie przypadki martwica i zgorzel (eryspilas gangrenosum) tu moŝliwe bliznowacenie szerzenie drogami chłonnymi odmiana pełzająca (eryspielas migrans) powikłania: nawroty w miejscach uprzednio zajętych (eryspielas recidivans) trwały obrzęk, gł. twarzy, genitaliów i kończyn słoniowacizna (elephantiasis) zmiany ropne w tkance podskórnej ropowica (phlegmone) zap. naczyń Ŝylnych i chłonnych (thrombophlebitis, lymphangiitis) ostry stan zap. wyraźnie odgr. od otoczenia nagły początek i szybki przebieg gorączka i dreszcze

10 kończyny: zakrzepowe zap. Ŝył z Ŝywym odczynem zap. skóry (peri- / thrombophlebitis) stwardnienie, bolesność, mniej wyraźne odgr. ostre kontaktowe zap. skóry (contact dermatitis) brak gorączki i dreszczy rumień guzowaty mniej wyr. odgr., mniejsze objawy ogólne, wolniejszy przebieg twarz: SLE zazwyczaj mniej gwałtowny przebieg róŝa nowotworowa (eryspielas carcinomatosum) zw. z naczyniami, brak objawów ogólnych antybiotyki dni: penicyliny, cefalosporyny maści i kompresy ichtiolowe zakaŝenia gronkowcowo paciorkowcowe martwicze zap. powięzi (faciitis nacroticans, ang. necrotizing fasciitis) cz. etiologiczne: paciorkowce, beztlenowce objawy: obrzęk i zap. głęboka martwica brak wyraźnego odgr. (choroba dot. tkanek głębszych) cięŝki stan ogólny i wysoka gorączka usunięcie chir. martwych tkanek liszajec zakaźny (impetigo contagiosa) df.: powierzchowne wykwity pęcherzowo ropne, zasychające w miodowo-ŝółte strupy, o krótkim okresie trwania etiopatogeneza: paciorkowce hemolizujące, czasem dod. gronkowce; zakaŝenie zewn. lub wewnątrzpochodne; bardzo znaczna zakaźność, zwł. w środowiskach dziecięcych objawy i przebieg: wykwit pierwotny: pęcherz o b. wiotkiej pokrywie przerwanie miękkie miodowe strupy lokalizacja: cz. odsłonięte gł. twarz w otoczeniu jamy ustnej (zajady (angulus infectiosus)) i nosa, okolice płytek paznokciowych nagły początek i szybki przebieg (kilku kilkunastodniowy) brak objawów podmiotowych zliszajowacenie (impetiginisatio) ma wygląd liszajca, stanowi powikłanie wtórne do innych stanów (wyprysk, świerzb, świerzbiączka) w wyniku zakaŝenia bakteryjnego leczenie aerozole i maści z antybiotykami i środkami odkaŝającymi (Vioform, bacytracyna, mupirocyna, ew. penicyliny (uczulenia erytromycyna), cefalosporyny) niesztowica (ecthyma) df.: wykwit pęcherzowo ropny, przekształcający się w owrzodzenie pokryte uwarstwionym strupem etiopatogeneza: j. w.; predysponują zaniedbania hig., niedoŝywienie, kacheksja objawy i przebieg: wykwit pierwotny: wiotki pęcherz wypełniony treścią ropną rozpad dna owrzodzenie blizna z obwodowymi przebarwieniami przebieg kilkutygodniowy lokalizacja: kończyny dolne podudzia, tułów, pośladki czyrak czop martwiczy, większa bolesność, szybszy przebieg, brak owrzodzeń i blizn piodermia zgorzelinowa szybszy i głębszy rozpad, obwodowe szerzenie się zmian antybiotyki środki ogólnie wzmacniające chir. oczyszczenie aerozole i kremy z antybiotykami i środkami odkaŝającymi przewlekła piodermia bujająca i wrzodziejąca (pyodermia chronica vegetans et exulcerans) df.: przewlekłe ropne zak. skóry o róŝnorodnym obrazie klinicznym, z obecnością owrzodzeń i przetok oraz bujającej ziarniny lokalizacja: rozmaita, często: pośladki, pachwiny, kończyny dolne szczególnie długi okres trwania

11 tbc rozpływna grzybica głęboka (blastomykoza, chromomykoza) piodermia zgorzelinowa inne zakaŝenia róŝyca (eryspieloid) df.: dobrze odgr. zmiany zapalno obrzękowe, gł. w obrębie rąk, bez objawów ogólnych, występujące u osób stykających się z zakaŝonym materiałem zwierzęcym (weterynarze, rzeźnicy, kucharze, gospodynie domowe) cz. etiologiczny: włosowiec róŝycy (Eryspielothrix rhusopathiae) objawy i przebieg: ostro odgraniczony rumień na grzbietowych powierzchniach jednego lub kilku palców, z oszczędzeniem paliczków przejście na grzbiet ręki początkowo swędzenie, ból i pieczenie inkubacja 2 7 dni przebieg kilkutygodniowy róŝa większy stan zapalny i objawy ogólne rumień wielopostaciowy inna lokalizacja i liczniejsze wykwity rumień przewlekły pełzający inna lokalizacja i dłuŝszy przebieg (wielomiesięczny) penicylina prokainowa 2,4 4,8 MU/d 6 8 dni erytromycyna 1 1,5 g/d 6 8 dni r-r ichtiolowy łupieŝ rumieniowy (erythrasma) df.: dobrze odgr. złuszczające ogniska rumieniowe, gł. w okolicy pachwin etiopatogeneza: Propionibacterium (Corynebacterium) minutissimum predyspozycja: wilgotność i draŝnienie objawy i przebieg: plamy rumieniowe barwy róŝowej Ŝółtawej ciemnobrunatnej, z otrębiastym złuszczaniem powierzchni, lepiej widocznym po zadrapaniu lokalizacja: gł. uda, doły pachowe, przestrzenie międzypalcowe stóp przebieg przewlekły (wielomiesięczny wieloletni) pomarańczowo-czerwona fluorescencja w lampie Wooda grzybica pachwin większe zap., grudki, pęcherzyki, świąd wyprzenie droŝdŝakowe lub w przebiegu wyprysku bardziej nasilone zapalenie erytromycyna 1 1,5 g/d 10 dni msc. erytromycyna w maści, imidazole (ketokonazol, mikonazol) choroba kociego pazura (cat scratch disease) cz. etiologiczny: G(-) z rodzaju Bartonella objawy: grudka zap. w miejscu zadrapania pow. regionalnych węzłów rozmiękanie i przebiecie + gorączka samoistne ustąpienie po kilku tygodniach brak skutecznego leczenia, ew. przy nasilonych objawach erytromycyna promienica (actinomycosis) df.: zap. skóry i tkanki podskórnej z deskowato twardymi guzowymi naciekami, mającymi tendencję do rozmiękania, przebijania i przetok etiopatogeneza: Actinomyces israeli predyspozycja: próchnica, zakaŝenia i urazy objawy i przebieg: naciek zapalny o nierównej powierzchni guzy rozmiękanie przebicie wydzielina z Ŝółtymi ziarenkami brak owrzodzeń lokalizacja: okolica podszczękowa (postać szyjno twarzowa), klatka, brzuch dobry stan ogólny, czasem gorączka; ~ szczękościsk nie zajmuje węzłów chłonnych; moŝe obejmować płuca i inne narządy nokardioza zmiany na kończynach, ew. w płucach i mózgu ca z ozębnej lub śluzówki jamy ustnej hist.-pat.

12 ropień i ropowica odzębowa ostrzejszy przebieg, miękki naciek, rzadziej szczękościsk tbc rozpływna bardziej miękki naciek, zajęte węzły, bardziej przewlekła, mniejszy ból, (+) odczyny serologiczne penicylina prokainowa 4,8 MU/d kilkanaście dni 2,4 MU/d 3 6 m-cy inne antybiotyki: cefoksytyna, klindamycyna, tetracyklina, erytromycyna chir. nacinanie i opróŝnianie ropni, wycinanie zwłóknień borelioza = choroba z Lyme grupa schorzeń, w których cz. etiologicznym jest Borrelia burgdorferi epidemiologia: przenoszenie przez kleszcze, gł. Ixodes ricinus 5 podtypów krętków: zmiany stawowe, objawy neurologiczne, sercowo naczyniowe, skórne badania serologiczne: IIF, western-blot, ELISA; IgM 3 6 tyg. / IgG wyniki nieswoiście (+): kiła, inne ch. bakt., RF wyniki (-): I okres choroby, późna borelioza skórna inne badania: hodowle krętków, impregnacja Ag, MAB, PCR okresy choroby: I ograniczone zmiany skórne typu ECM lub lymphocytoma II zmiany rozsiane: układ kostno mięśniowy, serce, UN, inne narządy III zmiany skórne typu zanikowego zap. skóry kończyn, o cechach morphea / lichen sclerosus et atrophicans postaci kliniczne: rumień przewlekły pełzający (erythema chronicum migrans = ECM) I > II lymphocytoma (lymphadenitis benigna cutis = LABC) II > I, III przewlekłe zanikowe zap. skóry kończyn (acrodermatitis chronica atrohphicans = ACA) III ECM df.: rumień powstający nagle i szerzący się obwodowo w miejscu ukłucia przez kleszcza objawy i przebieg: obwodowe szerzenie się obrączkowate ogniska w poziomie skóry lub nieznacznie wyniosłe rozmaite umiejscowienie (tułów, kończyny) b. rzadko zajęcie OUN meningitis, encephalitis rumień trwały twardzina pierwotnie zanikowa (atrophodermia Passini Pierini) postać zap. granuloma annulare penicylina 4,8 MU/d 2 3 tyg. erytromycyna 1,2-1,6g /d tetracyklina 1,5 g/d amoksycylina 1,5 d/g doksycyklina 200 mg/d objawy ogólne cefotaksim 2 6 g/d i.m. / i.v. LABC df.: zmiana guzowata w miejscu ukłucia przez kleszcza o cechach rzekomego chłoniaka (pseudolymphoma) objawy i przebieg: guzek zwykle poj., barwy sinoczerwonej, o miękkiej konsystencji, dobrze odgr., ustępujący bez rozpadu rozmaite umiejscowienie: często twarz, płatek uszny przebieg przewlekły (wielomiesięczny) z moŝliwym powiększeniem węzłów hist.-pat., serologia, wykrywanie krętków w tkankach chłoniaki złośliwe sarkoidoza tbc luposa DLE tumidus j. w., ew. ceftriakson 4 tyg. ACA df.: zapalne zanikowe zmiany skóry kończyn o przewlekłym przebiegu

13 objawy i przebieg: nacieczone czerwone plamy ścieńczenie i bibułkowate pomarszczenie, przeświecanie naczyń lokalizacja: kończyny (jedna... wszystkie); dystalny układ zmian rzadko: smugowate zwłóknienia (ulnar streaks), ogniska twardzinopodobne (pseudosclerodermia) przebieg wieloletni zmiany twardzinopodobne j. w. do 6 8 tyg. zmiany twardzinopodobne: KS mg/d VI GRUŹLICA SKÓRY rozprzestrzenianie się HIV powoduje ogólny spadek odporności, w tym na gruźlicę etiopatogeneza: cz. etiologiczny: prątki kwasooporne ludzkie (M. tuberculosis), rzadziej bydlęce (M. bovis), ptasie (M. avium), atypowe (M. marinum) w porównaniu do gruźlicy narządowej, gruźlica skóry przebieg łagodniej i bardziej przewlekle drogi zakaŝenia: zewn.- (ogr. do skóry) lub wewnątrzpochodna (przez śluzówki, drogami chłonnymi rozpływna bądź krwionośnymi prosowata) diagnostyka: hodowle (wielotygodniowe), PCR (DNA prątków) rozpoznanie: hist.-pat.: ziarnina z komórkami Langerhansa, limfocyty, martwica nieserowaciejąca nadwraŝliwość na tuberkulinę (PPD) klasyfikacja: gruźlica właściwa: toczniowa, węzłowa, rozpływna, brodawkująca, wrzodziejąca tuberkulidy odczyn alergiczny na ag w postaci prątków lub ich składowych leczenie gruźlicy skóry w farmakoterapii tbc stosuje się: INH 5 mg/kg < 300 mg SM 15 mg/kg RMP 10 mg/kg <600 mg PZA 30 mg/kg EMB mg/kg etionamid 25 mg/kg najczęściej w tbc skóry uŝywa się skojarzenia: INH + RMP + EMB + SM w przypadku stwierdzenia tbc narządowej stosuje się schematy ftyzjatryczne w tbc właściwej toczniowej, rozpływnej i wrzodziejącej leczenie powinno trwać kilkanaście miesięcy, podczas gdy w tbc brodawkującej moŝna je przerwać po ustąpieniu zmian skórnych tuberkulidy leczy się wielomiesięczną terapią INH + RMP kontrole powinny być prowadzone przez co najmniej 2 lata po leczeniu gruźlica właściwa gruźlica toczniowa (tbc luposa) df.: bardzo przewlekła postać gruźlicy skóry, cechująca się zmianami guzkowymi ze skłonnością do bliznowacenia oraz znaczną alergią na tuberkulinę patogeneza: zak. zewn.- / wewnątrzpochodne u osób o duŝej odporności p/gruźliczej objawy i przebieg: wykwit pierwotny: Ŝółto- / czerwonobrunatny guzek o miękkiej spoistości czasem przerost, rozpad i bliznowacenie obwodowe szerzenie się ognisk lokalizacja: rozmaita, czasem twarz (przez ciągłość) przebieg b. przewlekły (wieloletni) odmiany kliniczne: płaska (plana) samoistne bliznowacenie, guzki w niedost. bliźnie, bez wrzodzenia przerosła i wrzodziejąca (hypertrophica et exulcerans) przerost i rozpad, zniszczenie nosa i uszu brodawkująca (verrucosa) nawarstwianie hiperkeratotycznych strupów; dot. kończyn (+) objaw diskopii wybitnie (+) odczyny tuberkulinowe hist.-pat., wykazanie obecności prątków DLE brak guzków i owrzodzeń

14 sarkoidoza bez rozpadu i odczynów tbc znamię komórkowe kiła guzkowo pełzakowata (lues tuberculo-serpiginosa) szybszy przebieg, ostateczna blizna powikłania: SCC gruźlicze zap. węzłów chłonnych (lymphadenitis tuberculosa) df.: przewlekła (z zaostrzeniami) i stosunkowo łagodna postać, dot. gł. węzłów podŝuchwowych, które tworzą pakiety i mają skłonność do rozmiękania i przebijania patogeneza: np. od migdałków podniebiennych; u osób z duŝą odpornością p/gruźliczą i (+++) odczynami objawy i przebieg: węzły twarde zaczerwienienie skóry rozmiękanie przebicie przetoki lokalizacja: równieŝ inne węzły poza podŝuchwowymi pakiety rozmiękających węzłów w char. lokalizacji przewlekły przebieg (+++) odczyny; hist.-pat.; wykazanie obecności prątków ch. Hodgkina i LL mniejsza skłonność do rozmiękania oraz inny obraz krwi i szpiku nieswoiste powiększenie węzłów szybszy przebieg i większy ból meta npl większa spoistość i mniejsza skłonność do rozpadu promienica nie dotyczy węzłów, w wydzielinie obecność Ŝółtawych ziarenek gruźlica rozpływna (tbc colliquativa) df.: rozmiękające nacieki z przetokami i owrzodzeniami, w okolicy węzłów lub stawów, pozostawiające nierówne blizny patogeneza: znaczna odporność p/gruźlicza objawy i przebieg: wykwit pierwotny: guz / guzek w tkance podskórnej, zrośnięty ze skórą, rozmiękający i przebijający na zewnątrz, dając przetoki i owrzodzenia nierównomierne gojenie pozaciągane blizny lokalizacja: najcz. podŝuchwowo, nadobojczykowo, mostkowo, na twarzy powyŝej kącików ust rozmiękająca nacieki, przetoki, niereg. owrzodzenia, nierówne blizny typowe umiejscowienie / przetoki kostne lub stawowe przewlekły przebieg hist.-pat.; (+++) alergia na tuberkulinę ropień szybszy przebieg i większa bolesność promienica nie dot. węzłów, deskowaty naciek, ~ szczękościsk, większa bolesność sporotrichoza badanie mikrobiologiczne gruźlica brodawkująca (tbc verrucosa) df.: hiperkeratotyczne brodawkowate ogniska o nacieczonej podstawie, najczęściej na rękach > stopach patogeneza: zewnątrzpoch. bydło objawy i przebieg: wykwit pierwotny: grudka hiperkeratotyczna obwodowy wzrost i bliznowacenie, ogniska zazwyczaj poj. duŝa odporność p/gruźlicza; (+++) alergia na tuberkulinę; hist.-pat.: tbc podobna ziarnina brodawki zwykłe brak nacieku i zap., samoistne przeszczepianie i ustępowanie LP brodawkujący świąd, grudki, inna lokalizacja tbc toczniowa brodawkująca guzki toczniowe, większe bliznowacenie i rozpad gruźlica wrzodziejąca błon śluzowych (tbc ulcersa mucosae s. propria) df.: zmiany wrzodziejące w obrębie śluzówek w gruźlicy narządowej z załamaną odpornością objawy i przebieg: owrzodzenia o miękkiej, nie nacieczonej podstawie, z b. drobnymi guzkami na dnie i b. bolesne lokalizacja: śluzówki lub ich granica ze skórą; jama ustna, ok. urogenitalna bolesne owrzodzenia o miękkiej podstawie na śluzówkach lub ich granicy wynik posiewów / hist.-pat. / PCR z zeskrobin

15 czynne zmiany gruźlicze w narządach wewnętrznych SCC wargi pierwotne owrzodzenie kiłowe afty tuberkulidy tuberkulid guzkowo zgorzelinowy (tuberculid papulo-necroticans) df.: drobne guzki z martwicą i bliznowaceniem w części środkowej, gł. w okolicach wyprostnych kończyn, u osób w dobrym stanie ogólnym z czynną lub przebytą gruźlicą patogeneza: hiperergiczne odczyny naczyniowe na produkty rozpadu prątków objawy i przebieg: liczne symetryczne guzki bez grupowania i zlewania martwica drobne owrzodzenia o ostro ściętych brzegach okrągłe porcelanowo-białe blizenki lokalizacja: wyprostne pow. kończyn (łokcie, kolana), pośladki, twarz (tuberculid acneiformis) guzki pozostawiające char. blizenki w char. lokalizacji (+++) odczyn odczyn upodabniania hist.-pat. plamica hiperergiczna pierwotne wykwity wybroczynowe PLEVA grudki złuszczające lupoid prosówkowy rozsiany twarzy (lupoid miliaris disseminatus faciei) df.: drobne zmiany guzkowe rozsiane na skórze twarzy objawy i przebieg: drobne guzki z (+) objawem diaskopii, bez skłonności do skupiania i zlewania niekiedy wciągnięte blizenki przebieg przewlekły i bezobjawowy trądzik róŝowaty teleangiektazje, krostki, bez rozpadu i bliznowacenia sarkoidoza twarzy zmiany narządowe i kostne rumień stwardniały (erythema induratum) df.: guzowate zmiany zapalne o przewlekłym przebiegu, gł. na poudziach u kobiet z czynną lub przebytą gruźlicą objawy i przebieg: guz zap. w tkance podskórnej pokryty sino-czerwoną skórą wchłonięcie ( zagłębienie) bądź rozpad ( owrzodzenia) lokalizacja: podudzia gł. po stronie zginaczy, rzadko równieŝ uda (+++) odczyny tbc guzowate zap. naczyń inna lokalizacja, bardziej nasilone zap., (-) odczyny guzkowe zap. tętnic zw. z naczyniami, zmiany narządowe zap. zakrzepowe ŜŜ. pow. zw. z naczyniami, takŝe na rękach, współistnienie zakrzepów lub ca rumień guzowaty charakter ostro zapalny, brak rozpadu, krótszy przebieg VII ZAKAśENIA GRZYBICZE SKÓRY epidemiologia grzybica stóp (ogólnie dotyczą % osób, w niektórych grupach aŝ 70 %) grzybice głębokie i zakaŝenia układowe spotyka się w Polsce bardzo rzadko predyspozycja: cz. miejscowe: wilgoć, skład lipidów skóry cz. ogólne: stan odporności (farmakoterapia antybiotykami, KS, imm.-supr., zakaŝenia HIV) zakaŝenia dermatofitami mogą hamować miejscowe mechanizmy immunologiczne, powodując selektywną anergię w stosunku do grzyba, który wywołał zakaŝenie etiologia klasyfikacja cz. etiologicznych: geofilne, zoofilne, antropofilne podział medyczny: dermatofity, grzyby droŝdŝakopodobne, pleśniowce cz. etiologiczny choroby

16 dermatofity droŝdŝaki i podobne pleśniowce grzybice właściwe (tineae), dot. naskórka, włosów i paznokci (trichophytiasis, microsporiasis) droŝdŝyca śluzówek, skóry i paznokci; łupieŝ pstry (pityriasis vesicolor) zakaŝenia skóry i śluzówek grzybice właściwe = dermatofitozy (tineae) zakaŝenia wywoływane przez dermatofity, naleŝące do grzybów niedoskonałych (wykazują one epidermotropizm przez powinowactwo do keratyny) część mycelialna = grzybnia wrasta w głąb podłoŝa i pobiera pokarm zarodniki = konidia rozmnaŝanie grzyba podział ze względu na lokalizację i cechy kliniczne grzybice skóry owłosionej głowy (tineae capitis) odmiana powierzchowna wywoływana przez grzyby antropofilne (tinea capitis superficialis) grupa schorzeń dotycząca gł. dzieci, z wyjątkiem grzybicy woszczynowej grzybica strzygąca powierzchowna owłosionej skóry głowy (tinea trichophytica capitis superficialis) df.: ogniska złuszczające z jakby przystrzyŝonymi włosami i nieznacznym stanem zapalnym, ustępujące bez bliznowacenia i trwałego wyłysienia cz. etiologiczny: grzyb strzygący wewnątrzwłosowy (Trichophyton endothrix) obraz woreczka wypełnionego orzechami objawy i przebieg: liczne drobne ogniska o złuszczającej się otrębiasto powierzchni, z nierówno ułamanymi szarymi włosami i licznymi czarnymi punkcikami (pieńki włosów) przebieg przewlekły samowyleczenie bez blizn, włosy całkowicie odrastają ogniska złuszczające zawierające ułamane i jakby ostrzyŝone włosy nieznaczne nasilenie zap. brak blizn i miejsc całkowitego wyłysienia występowanie u dzieci przed okresem pokwitania badanie mikroskopowe włosów i łusek łupieŝ zwykły ogniska nie odgr., brak zmian we włosach łuszczyca uwarstwione strupy i łuski, brak ułamanych i zmienionych włosów wyprysk łojotokowy nawarstwienie tłustych strupów, bardziej nasilone zap., bez zmian włosów łysienie plackowate bez złuszczania i zmian we włosach grzybica drobnozarodnikowa powierzchowna owłosionej skóry głowy (tinea microsporica capitis superficialis) df.: ogniska złuszczające o nieznacznie nasilonym zap., z równo ułamanymi włosami cz. etiologiczny: grzyb drobnozarodnikowy poch. ludzkiego (Microsporum andonini) obraz patyczka z klejem i piaskiem; największa zakaźność w grupie objawy i przebieg: ogniska mniej liczne i większe niŝ w grzybicy strzygącej; włosy równo ułamane na wysokości kilku mm nad poziomem skóry, otoczone biało-szarawą pochewką przebieg przewlekły, z samoistnym ustępowaniem w okresie pokwitania zielonkawa fluorescencja w lampie Wooda grzybica strzygąca niejednakowe ułamanie, liczniejsze ogniska, brak fluorescencji łupieŝ zwykły zmiany rozprzestrzenione (nie odgr.), włosy niezmienione, brak fluorescencji grzybica woszczynowa owłosionej skóry głowy (tinea favosa capitis) df.: ogniska z tarczkami woszczynowymi, bliznowaceniem i wyłysieniem objawy i przebieg: tarczki (zagłębione Ŝółte strupy stanowiące kolonię; Φ kilka kilkanaście mm) usunięcie blizny trwałe wyłysienie matowo-zielona fluorescencja w lampie Wooda mikroskopowy obraz bezładnych zarodników z pęcherzykami gazu nietypowe zmiany bez tarczek: łupieŝo- i łuszczycopodobne odmiana z odczynem zapalnym wywołana przez grzyby zoofilne (tinea capitis et barbae profunda)

17 df.: głębokie zap. nacieki guzowate, ze zmianami ropnymi w ujściach mieszków, zazwyczaj o ostrym przebiegu etiopatogeneza: Trichophyton ectothrix zewnątrzwłosowy układ zarodników Microsporum canis zewnątrz- i wewnątrzwłosowy układ zarodników dzieci zajęcie skóry owłosionej głowy; dorośli dodatkowo broda objawy i przebieg: guzy zap. o nierównej powierzchni wyraźnie odgr. od otoczenia, ze skłonnością do skupiania się i zlewania; z ujść mieszków sączy się treść ropna, zasychająca na powierzchni w strupy; włosy łatwo jest usunąć, przez co czasem dochodzi do samowyleczenia; zmiany ustępują bez bliznowacenia i trwałego wyłysienia figówka bardziej przewlekła, bardziej powierzchowne wykwity, bez zmian włosów czyraczność bolesne czopy martwicze, bez zmian włosów ziarniniak droŝdŝakowaty defekt odporności, zmiany paznokci i śluzówek, bez zmian włosów grzybice skóry gładkiej (tineae cutis glabrae) ostra grzybica skóry gładkiej (tinea cutis glabrae) df.: zmiany rumieniowo złuszczające z obecnością gł. obwodowych wykwitów pęcherzykowych i krostkowych, o nagłym powstaniu i szybkim przebiegu, ustępujące bez bliznowacenia etiopatogeneza: wszystkie dermatofity: antropofilne (mniej zap.) i zoofilne (wyniosłe, zap., zmiany na całej powierzchni ogniska) dotyczy zarówno dzieci, jak i dorosłych objawy i przebieg: dobrze odgr. ogniska z obwodowymi grudkami, pęcherzykami i krostkami oraz rozmaicie nasilonym stanem zapalnym rozmaite umiejscowienie, często: twarz, ręce, szyja rozmaicie nasilony świąd obecność grzyba w łuskach i pokrywach pęcherzyków (poplątane nici > zarodniki) wyprysk pieniąŝkowaty oraz łojotokowy zmiany wysiękowe bez pęcherzyków i krostek, mniej wyraźnie odgr. łupieŝ róŝowy bardziej liczne i rozsiane zmiany, samoustępujące, bez pęcherzyków i krostek łuszczyca przewlekła, o typowej lokalizacji, wyraźne złuszczanie, brak pęcherzyków przewlekła grzybica skóry gładkiej (tinea chronica cutis) df.: przewlekłe zmiany rumieniowo złuszczające, występujące u dorosłych ( ) etiopatogeneza: Trichophyton rubrum predyspozycja: zab. odporności, hormonalne i naczynioruchowe objawy i przebieg: sino-czerwone ogniska rumieniowe, złuszczające się otrębiasto na powierzchni, niekiedy niewyraźnie odgr., szerzące się obwodowo i ustępujące bez blizn; ~ zab. czucia i grzybica paznokci lokalizacja: kończyny dolne i pośladki łuszczyca, wyprysk przewlekły grzybica pachwin (tinea inguinalis) df.: dobrze odgr. zmiany rumieniowe w obrębie pachwin, dające róŝnie nasilony świąd; gł. etiopatogeneza: Epidermophyton floccosum predyspozycja: wilgoć, pocenie, draŝnienie, grzybica stóp objawy i przebieg: dobrze odgr., nieco wyniosłe czerwone plamy o niereg., wielokolistym kształcie, szerzące się obwodowo, z obwodowymi grudkami i pęcherzykami przebieg przewlekły łupieŝ rumieniowy bez grudek i pęcherzyków, bez świądu, mniej nasilone zap. wyprzenie droŝdŝakowe większe nasilenie wysięku w fałdach łuszczyca fałdów bez pęcherzyków, typowe wykwity w innej lokalizacji grzybica stóp (tinea pedum) df.: ogniska rumieniowo złuszczające z pęcherzykami i objawami wysiękowymi

18 etiopatogeneza: T. rubrum, T. mentagrophytes var. interdigitale zak. przez: buty, skarpety, wyściółki drewniane; sportowcy; praca w cieple i wilgoci przebieg przewlekły z okresami zaostrzeń klasyfikacja: odmiana międzypalcowa (var. interdigitalis) ogniska wyprzeniowe niekiedy z maceracją naskórka, zajęcie przestrzeni III/IV i IV/V odmiana potnicowa (var. dyshidroitica) liczne pęcherzyki i zlewne ogniska wysiękowe odmiana złuszczająca (var. hyperkeratotica) ogniska hiperkeratotyczne z licznymi popękaniami odmiana międzypalcowa i potnicowa zmiany wyprzeniowe w char. lokalizacji pęcherzyki i zlewne ogniska wysiękowe na stopie przewlekły przebieg odczynowa potnica (dyshidrosis) na dłoniach odmiana złuszczająca zlewne zmiany rumieniowo złuszczające nadmierne rogowacenie przewlekły przebieg zajęcie płytek paznokciowych badania mikologiczne odczynowe wykwity na rękach w przebiegu grzybicy stóp są manifestacją odczynu alergicznego na antygeny grzybowe (tzw. idy) wyprzenie międzypalcowe zajęcie i nasilenie w głębi fałdu, mniejsze odgr. wyprysk potnicowy mniejsze odgr., rzadziej zajęte przestrzenie wyprysk modzelowaty bardziej sym. układ, bez zmian paznokciowych łuszczyca dłoni i stóp rzadziej między pacami, bez świądu, char. zmiany w innej lokalizacji grzybica paznokci (tinea unguium s. onychomycosis) df.: zgrubienie, przebarwienie, łamliwość, nadmierne rogowacenie i pobruzdowanie płytek etiopatogeneza: grzyb strzygący (T. endothrix) predyspozycja: ucisk mechaniczny, zab. odporności i hormonalne objawy i przebieg: zmiany na brzegu wolnym lub z boku wałów płytki Ŝółtobrunatne lub zielonkawe, łamliwe, zgrubiałe, rozwarstwiające, wykruszone przebieg wieloletni i nawrotowy łuszczyca paznokci zajęcie wszystkich płytek, naparstkowe wgłębienia, hiperkeratoza podpaznokciowa, zmiany w innych okolicach droŝdŝyca paznokci zapalenie wałów z ropieniem i bolesnością zmiany troficzne (onychodystrophia) zajęcie całego paznokcia począwszy od części proksymalnej LP podłuŝne bruzdowanie, zanik płytki, zmiany skóry i śluzówek zakaŝenia droŝdŝakowe (candidiasis s. candidosis) df.: zmiany zapalne skóry, śluzówek i paznokci o rozmaitym obrazie klinicznym; w przypadku załamania odporności mogą rozwijać się w zakaŝenia układowe etiopatogeneza: Candida albicans, Pityrosporum furfur; saprofityczna flora skóry i śluzówek predyspozycja: cz. wewnątrzustrojowe: choroby ogólnoustrojowe (cukrzyca, otyłość), farmakoterapia (antybiotyki, sterydy, immunosupresja), Zś-J, kacheksja, hipowitaminozy, ciąŝa i zab. hormonalne cz. zewnątrzustrojowe: mikrourazy i maceracja naskórka (moczenie, potliwość) kandydoza śluzówek (candidosis mucosae) objawy i przebieg: białe plamy nałoŝone na śluzówki, przypominające ścięte mleko, potencjalnie zlewne rozległe powierzchnie; ostre zap. ból i pieczenie lokalizacja: jama ustna (candidosis mucosae oris), język (glossitis; wygładzenie śluzówek) srom i pochwa (vulvovaginitis candidomycetica) upławy; Ŝołądź (balanitis) rozpoznanie róŝnicowe jama ustna: afty sadłowate ubytki z zap. obrzeŝem LP drzewkowaty układ białawych wykwitów leukoplakia długotrwałe głębokie nacieki srom: zakaŝenia bakteryjne (Ct, Tv)

19 kandydoza kątów ust; zajady (perleche) predyspozycja: draŝnienie (proteza), deficyt B 2, cukrzyca objawy i przebieg: popękania i nadŝerki, zwykle obustronne zmiany bakteryjne, draŝnienie przez nadmiar śliny wyprzenie droŝdŝakowe (intertrigo candidomycetica) objawy i przebieg: wyraźnie odgr. ogniska rumieniowo wysiękowe i złuszczające, ogr. do fałdów skórnych, z maceracją i popękaniami; niekiedy satelity w otoczeniu lokalizacja: między palcami (gł. 3 prz. na ręce), czasem stopy, fałdy (pachwiny, pachy, pod biustem u kobiet, między pośladkami, w fałdach powłok u osób otyłych) wyprzenia bakteryjne, zak. grzybicze, łupieŝ rumieniowy kandydoza wałów i płytek paznokciowych (peryonychia et onychia candidomycetica s. candidiasis unguim) objawy i przebieg: obrzęk, zaczerwienienie i bolesność wałów, z wydobywanie treści ropnej pod wpływem ucisku płytki szaro-ŝółtawo-brunatne, bez połysku, przerośnięte i rozwarstwione grzybica paznokci nie dot. wału zanokcica bakteryjna ogr. do poj. palca, ostry przebieg, duŝa bolesność łuszczyca paznokci gł. zajęcie macierzy, hiperkeratoza podpaznokciowa ziarniniak droŝdŝakowy (candida granuloma) bardzo rzadka i bardzo przewlekła postać kandydozy dotyczy gł. dzieci z zab. odporności i hormonalnymi objawy: guzowate i hiperkeratotyczne ogniska ziarniniakowe na skórze głowy, twarzy i kończynach (róŝnicowanie z łuszczycą) typowe zmiany droŝdŝakowe na śluzówkach zajęcie płytek paznokciowych o cechach kandydozy łupieŝ pstry (pityriasis vesicolor) df.: pow. zak. naskórka z Ŝółtobrunatnymi plamami gł. na klatce piersiowej cz. etiologiczny: Malassezia furfur = Pityrosporum ovale s. orbiculare objawy i przebieg: liczne róŝowe lub Ŝółtobrunatne plamy, łuszczące się otrębiasto, o niereg. zarysach Ŝółtawa lub ceglasta fluorescencja w lampie Wooda lokalizacja: klatka piersiowa, cały tułów, szyja, owłosiona skóra głowy słońce odbarwienia miejsc grzybicy oraz przebarwienia skóry otaczającej (jak bielactwo nabyte) predyspozycja: zab. odporności, zwiększona potliwość wyprysk łojotokowy zap., wysięk, zlewanie, lokalizacja w okolicach łojotokowych bielactwo nabyte brak złuszczania, lokalizacja w okolicach odsłoniętych bielactwo kiłowe siateczkowate odbarwienia na karku, (+) serologia leczenie grzybic leki p/grzybicze azolowe (imidazolowe): ketokonazol (Nizoral) (200 mg/d 2 24 tyg.), itrakonazol ( mg/d), flukonazol (Diflucan), mikonazol, ekonazol, klotrimazol, bifonazol spektrum: wszystkie dermatofity i droŝdŝaki dz. niepoŝądane: hepatotoksyczność, p/androgenne (ginekomastia), wymioty, biegunki, bóle głowy przeciwwskazania: ciąŝa i karmienie alliloaminowe: naftifina, terbafilina (Lamsil) (250 mg/d) dz. grzybobójcze na dermatofity i fungistatyczne na droŝdŝaki i pleśniowce wskazane w grzybicy paznokci polienowe: nystatyna (3 5 MU/d) (droŝdŝaki), amfoterycyna B (grzybice układowe), natamycyna (Pimafucin) gryzeofulwina (500 mg/d) dz. fungistatyczne wskazana p/dermatofitom dz. niepoŝądane: hepatotoksyczność, fotoalergizacja

20 flucytozyna (Ancotil, Flucytoxina) najcięŝsze grzybice układowe miejscowo: kwas undecylowy (C 11 ) środki odkaŝające: Acifungin, Viosept cyklopiroks, Polfungicid, Fungitex, amoralfina (m. in. lakier) do paznokci leczenie grzybic skóry, włosów i paznokci wskazania do leczenie ogólnego: wielkoogniskowa grzybica powierzchniowa skóry owłosionej rozległe zmiany na skórze gładkiej, zwł. przewlekła grzybica skóry gładkiej długotrwała grzybica hiperkeratotyczna stóp i rąk grzybica paznokci dotycząca kilku palców wskazania do leczenia wyłącznie miejscowego: ogniska grzybicy odzwierzęcej oraz grzybicy powierzchownej skóry gładkiej grzybica stóp, zwł. wyprzeniowa i potnicowa leczenie zak. droŝdŝakowych: zmiany ogr. wyłącznie miejscowo zmiany rozległe, długotrwałe oraz zak. układowe leczenie miejscowe oraz flukonazol lub amfoterycyna B leczenie łupieŝu pstrego: ketokonazol p.o. 400 mg 2 x w tyg. itrakonazol p.o. 200 mg/d 7 dni lub 400 mg/d 2 3 dni flukonazol p.o. 400 mg jednorazowo lampa Wooda Lampa Wooda jest narzędziem uŝywanym w diagnostyce zakaŝeń grzybiczych. Jest to przenośna lampa kwarcowa zawierająca filtr Wooda (krzemian baru + 9% tlenek niklu, λ ~ 320 do 400 nm, max. 365 nm), emitująca długofalowe promieniowanie UV o właściwościach fluorescencyjnych. Oceny skóry dokonuje się w zaciemnionym pomieszczeniu oświetlone lampą ogniska grzybicze (np. Microsporum) silnie fluoryzują. W zaleŝności od rodzaju cery oraz schorzeń występują róŝnobarwne odbicia: stan skóra normalna skóra prawidłowo nawodniona skóra sucha i odwodniona skóra tłusta hiperkeratoza grzybica drobnozarodnikowa powierzchowna owłosionej skóry głowy grzybica woszczynowa skóry owłosionej głowy łupieŝ rumieniowy łupieŝ pstry barwa niebiesko-fioletowa ciemnoniebieska słaba fluorescencja prawie czarna biała zielona matowo-zielona pomarańczowo-czerwona Ŝółtawa lub ceglasta VIII CHOROBY PASOśYTNICZE SKÓRY wszawica (pediculosis) wesz ludzka (Pediculus humanus) wszawica głowowa (pediculosis capillitii) cz. etiologiczny: wesz głowowa (Pediculus capitis) Φ 2 4 mm przenoszenie przez kontakt z zakaŝonym nakryciem głowy (przedszkole, szkoła) objawy i przebieg: świąd wywołany ukłuciem skóry zadrapania powierzchnie sączące i pokryte strupami wtórne zakaŝenia zliszjowacenie lokalizacja: gł. ok. potyliczna i skroniowa swędzące zmiany o char. lokalizacji, powikłane objawami wysiękowymi i wtórnymi zak. ropnymi; obecność wszy lub ich gnid łupieŝ skóry owłosionej głowy wyprysk łojotokowy skóry wszawica odzieŝowa (pediculosis vestimenti) cz. etiologiczny: wesz odzieŝowa (Pediculus vestimenti) Φ 3 5 mm moŝe przenosić dur brzuszny i riketsjozy

I. Diagnostyka skóry

I. Diagnostyka skóry I. Diagnostyka skóry Badanie skóry i jej przydatków przeprowadzamy za pomocą wzroku, dotyku oraz odpowiednich aparatów: Za pomocą wzroku badamy koloryt skóry (ciemna, jasna, ziemista, blada itd.) i jej

Bardziej szczegółowo

Konspekt do ćwiczeń z propedeutyki dermatologii

Konspekt do ćwiczeń z propedeutyki dermatologii Konspekt do ćwiczeń z propedeutyki dermatologii Budowa skóry Skóra jest największym narządem ciała ludzkiego (ogólna powierzchnia 1,6-2 m 2 ) Chroni organizm: przed środowiskiem zewnętrznym utrzymuje równowagę

Bardziej szczegółowo

DERMATOLOGIA I WENEROLOGIA

DERMATOLOGIA I WENEROLOGIA DZIEDZINA: WYTYCZNE DERMATOLOGIA I WENEROLOGIA * stany zagrażające życiu wymagające zabezpieczenia anestezjologicznego TRYB ICD 10 NAGŁE Alergia na jady pszczół, os i szerszeni* X23 Anafilaksja powysiłkowa

Bardziej szczegółowo

2. Wykwity. Plama (macula) Definicja. Wykwity pierwotne. Definicja

2. Wykwity. Plama (macula) Definicja. Wykwity pierwotne. Definicja 2. Wykwity Międzynarodowy standard opisu podstawowych form morfologicznych zmian skórnych. Wykwity pierwotne: bezpośrednie skutki choroby. Wykwity wtórne: wtórne zmiany wykwitów pierwotnych. Tylko prawidłowe

Bardziej szczegółowo

GRUŹLICA SKÓRY. Gruźlica skóry. Prątki atypowe 2013-12-29. Klinika Dermatologii i Wenerologii UM w Łodzi

GRUŹLICA SKÓRY. Gruźlica skóry. Prątki atypowe 2013-12-29. Klinika Dermatologii i Wenerologii UM w Łodzi GRUŹLICA SKÓRY Klinika Dermatologii i Wenerologii UM w Łodzi Choroba ogólnoustrojowa Czynnik etiologiczny: kwasooporny, ludzki prątek, rzadziej bydlęcy Zmiany wywoływane przez inne typy prątków nie są

Bardziej szczegółowo

KONSPEKT PIERWSZEGO SEMINARIUM KIERUNEK IV LEKARSKI 2014/2015

KONSPEKT PIERWSZEGO SEMINARIUM KIERUNEK IV LEKARSKI 2014/2015 KONSPEKT PIERWSZEGO SEMINARIUM KIERUNEK IV LEKARSKI 2014/2015 Skóra Budowa i funkcje Dermatologia Dziedzina zajmująca się rozpoznawaniem, leczeniem i zapobieganiem chorób skóry, błon śluzowych, tkanki

Bardziej szczegółowo

CZĘSTE CHOROBY SKÓRY

CZĘSTE CHOROBY SKÓRY CZĘSTE CHOROBY SKÓRY PLAMKA, PIEPRZYK JAK SIĘ TO NAPRAWDĘ NAZYWA? J E S T WI E L E M E T O D D I A G N O S T Y C Z N Y C H, A L E P O D S T A WĄ P O Z O S T A J E WYKWITY SKÓRNE Wykwity są to zmiany skórne,

Bardziej szczegółowo

Powłoki skórne. Powłoki skórne = skóra + tkanka podskórna + twory skórne (gruczoły, włosy, paznokcie)

Powłoki skórne. Powłoki skórne = skóra + tkanka podskórna + twory skórne (gruczoły, włosy, paznokcie) Powłoki skórne Powłoki skórne = skóra + tkanka podskórna + twory skórne (gruczoły, włosy, paznokcie) Funkcje: ochrona termoregulacja gospodarka wodno-jonowa funkcja zmysłowa synteza witaminy D Warstwy

Bardziej szczegółowo

Nieprawidłowa masa stwierdzona podczas badania przedmiotowego. Dr n. med. Maciej Siński

Nieprawidłowa masa stwierdzona podczas badania przedmiotowego. Dr n. med. Maciej Siński Nieprawidłowa masa stwierdzona podczas badania przedmiotowego Dr n. med. Maciej Siński Podstawowe pytania Gdzie guz jest zlokalizowany? Jakie są jego wymiary i kształt? Kształt regularny, gładkie brzegi

Bardziej szczegółowo

BUDOWA SKÓRY. 1. warstwa zewnętrzna - zbudowana jest z nabłonka wielowarstwowego płaskiego, którego komórki obumierają i złuszczają się.

BUDOWA SKÓRY. 1. warstwa zewnętrzna - zbudowana jest z nabłonka wielowarstwowego płaskiego, którego komórki obumierają i złuszczają się. SKÓRA - KŮŽE SKÓRA - KŮŽE Skóra dorosłego człowieka zajmuje powierzchnię od 1.5 do 2.0 metrów kwadratowych wagowo natomiast stanowi około 15% masy ciała grubość zaś zależnie od okolicy ciała wynosi od

Bardziej szczegółowo

Powłoki skórne. Powłoki skórne = skóra + tkanka podskórna + twory skórne (gruczoły, włosy, pazury, rogi, kopyta, racice i in.)

Powłoki skórne. Powłoki skórne = skóra + tkanka podskórna + twory skórne (gruczoły, włosy, pazury, rogi, kopyta, racice i in.) Powłoki skórne = skóra + tkanka podskórna + twory skórne (gruczoły, włosy, pazury, rogi, kopyta, racice i in.) Funkcje: ochrona termoregulacja gospodarka wodno-jonowa funkcja zmysłowa n sw Powłoki skórne

Bardziej szczegółowo

Niemowlę z gorączką i wysypką. Dr n. med. Ewa Duszczyk

Niemowlę z gorączką i wysypką. Dr n. med. Ewa Duszczyk Niemowlę z gorączką i wysypką Dr n. med. Ewa Duszczyk Co to jest wysypka? Osutka = exanthema ( gr. Rozkwitać ) Zmiana skórna stwierdzana wzrokiem i dotykiem, będąca reakcją skóry na działanie różnorodnych

Bardziej szczegółowo

BUDOWA I FUNKCJE SKÓRY

BUDOWA I FUNKCJE SKÓRY BUDOWA I FUNKCJE SKÓRY Klinika Dermatologii i Wenerologii UM w Łodzi Skóra jest największym narządem w organizmie człowieka (ok. 2m 2 ) i zbudowana jest z: - Naskórka. - Skóry właściwej. - Tkanki podskórnej.

Bardziej szczegółowo

Skóra. 1 Rola skóry. 2 Budowa skóry. 2.1 Naskórek (EPIDERMIS)

Skóra. 1 Rola skóry. 2 Budowa skóry. 2.1 Naskórek (EPIDERMIS) Skóra 1 Rola skóry Funkcje skóry /7/: 1. ochrona przed czynnikami fizycznymi, chemicznymi, biologicznymi 1. warstwa rogowa 2. melanina - pochłania promieniowanie UV i chroni komórki przed jego mutagennym

Bardziej szczegółowo

Zakażenie paciorkowcowe - ( Streptodermiae) Róża ( Erysipelas)

Zakażenie paciorkowcowe - ( Streptodermiae) Róża ( Erysipelas) Choroby bakteryjne skóry Podział: 1. Zakażenia gronkowcowe 2. Zakażenia paciorkowcowe 3. Zakażenia mieszane 4. Inne Patogenność zarazków zasiedlających skórę: - Gronkowiec koagulazo dodatni II grupy fag

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI 1. Zasady leczenia miejscowego 2. Zasady leczenia ogólnego 3. Niefarmakologiczne metody leczenia

SPIS TREŚCI 1. Zasady leczenia miejscowego 2. Zasady leczenia ogólnego 3. Niefarmakologiczne metody leczenia SPIS TREŚCI 1. Zasady leczenia miejscowego Maria Cisło..... 19 Wprowadzenie zasady ogólne........... 19 Uwalnianie................. 20 Adsorpcja................. 20 Absorpcja................. 20 Resorpcja.................

Bardziej szczegółowo

DERMATOLOGIA (PAM) Tematy egzaminacyjne

DERMATOLOGIA (PAM) Tematy egzaminacyjne DERMATOLOGIA (PAM) Tematy egzaminacyjne Szczecin 2005 1. Anatomia, fizjologia i immunologia skóry. Skóra składa się z: - powłoki właściwej, czyli skóry - przydatków: gruczoły skórne, włosy, paznokcie.

Bardziej szczegółowo

Depilacja laserowa laserowe usuwanie owłosienia

Depilacja laserowa laserowe usuwanie owłosienia Depilacja laserowa laserowe usuwanie owłosienia USTUPSKA-KUBECZEK Katarzyna Mechanizm działania światła lasera na mieszek włosowy i włos Laser stosowany do zabiegów depilacji działa powierzchownie, nie

Bardziej szczegółowo

Wybrane dermatozy okresu noworodkowego. Magdalena Żychowska SKN przy Katedrze i Klinice Dermatologicznej Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego

Wybrane dermatozy okresu noworodkowego. Magdalena Żychowska SKN przy Katedrze i Klinice Dermatologicznej Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego Wybrane dermatozy okresu noworodkowego Magdalena Żychowska SKN przy Katedrze i Klinice Dermatologicznej Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego Przejściowe zmiany o podłożu naczyniowym: Acrocyanosis Cutis

Bardziej szczegółowo

CHOROBY ROPNE. Choroby ropne skóry (piodermie) Zakażenia gronkowcowe. Podział: 2013-12-29

CHOROBY ROPNE. Choroby ropne skóry (piodermie) Zakażenia gronkowcowe. Podział: 2013-12-29 CHOROBY ROPNE Klinika Dermatologii i Wenerologii UM w Łodzi Choroby ropne skóry (piodermie) Podział: Zakażenia paciorkowcowe Zakażenia mieszane Zapalenie mieszków włosowych (folliculitis) 1 Figówka gronkowcowa

Bardziej szczegółowo

skazy sarkoidalnej zmieniona odpowiedź immunologiczna typu komórkowego na antygen (pyłki sosny, kompleksy immunologiczne, talk, aluminium, beryl)

skazy sarkoidalnej zmieniona odpowiedź immunologiczna typu komórkowego na antygen (pyłki sosny, kompleksy immunologiczne, talk, aluminium, beryl) skazy sarkoidalnej zmieniona odpowiedź immunologiczna typu komórkowego na antygen (pyłki sosny, kompleksy immunologiczne, talk, aluminium, beryl) genetyczna związek HLA-B8 z zapaleniem stawów, rumieniem

Bardziej szczegółowo

Badanie skóry, włosów, paznokci i węzłów chłonnych

Badanie skóry, włosów, paznokci i węzłów chłonnych Badanie skóry, włosów, paznokci i węzłów chłonnych Danuta Dyk 4 4.1. Badanie skóry, włosów i paznokci Badanie skóry Skóra (cutis) jest narządem zbudowanym z dwóch warstw: zewnętrznej naskórka (epidermis)

Bardziej szczegółowo

OD POSTACI ŁUSZCZYCY I LOKALIZACJI ZMIAN. Łuszczyca zwyczajna

OD POSTACI ŁUSZCZYCY I LOKALIZACJI ZMIAN. Łuszczyca zwyczajna 112 LECZENIE W ZALEŻNOŚCI OD POSTACI ŁUSZCZYCY I LOKALIZACJI ZMIAN Łuszczyca zwyczajna Przedstawione poniżej schematy postępowania są zgodne z polskim konsensusem nt. leczenia łuszczycy, ale uwzględniają

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Choroby bakteryjne skóry Maria Błaszczyk-Kostanecka 15. Choroby pasożytnicze skóry Anna Górkiewicz-Petkow 26

Spis treści. Choroby bakteryjne skóry Maria Błaszczyk-Kostanecka 15. Choroby pasożytnicze skóry Anna Górkiewicz-Petkow 26 Spis treści 1 2 3 Choroby bakteryjne skóry Maria Błaszczyk-Kostanecka 15 Ropne choroby skóry.............................................. 15 Liszajec zakaźny...............................................

Bardziej szczegółowo

Lp. Zakres świadczonych usług i procedur Uwagi

Lp. Zakres świadczonych usług i procedur Uwagi Choroby układu nerwowego 1 Zabiegi zwalczające ból i na układzie współczulnym * X 2 Choroby nerwów obwodowych X 3 Choroby mięśni X 4 Zaburzenia równowagi X 5 Guzy mózgu i rdzenia kręgowego < 4 dni X 6

Bardziej szczegółowo

CHOROBY GRUCZOŁÓW ŁOJOWYCH. Zakres materiału TRĄDZIK MŁODZIEOCZY 2013-12-29

CHOROBY GRUCZOŁÓW ŁOJOWYCH. Zakres materiału TRĄDZIK MŁODZIEOCZY 2013-12-29 CHOROBY GRUCZOŁÓW ŁOJOWYCH Klinika Dermatologii i Wenerologii UM w Łodzi Zakres materiału Trądzik młodzieoczy etiopatogeneza, postacie kliniczne, metody leczenia Zapalenie łojotokowe skóry etiopatogeneza,

Bardziej szczegółowo

Czynniki predysponujące. Czynniki etiologiczne. Diagnostyka chorób bakteryjnych skóry

Czynniki predysponujące. Czynniki etiologiczne. Diagnostyka chorób bakteryjnych skóry Skóra stanowi na tyle dobrą barierę ochronną, iż w normalnych warunkach pomimo obecności rezydujących na niej lub wchodzących z nią w kontakt bakterii nie dochodzi w niej do rozwoju zakażenia. Gdy jednak

Bardziej szczegółowo

Spis tre 1. Podstawy immunologii 11 2. Mechanizmy immunopatologiczne 61

Spis tre 1. Podstawy immunologii 11 2. Mechanizmy immunopatologiczne 61 Spis treści Przedmowa do wydania polskiego 6 Przedmowa do wydania pierwszego oryginalnego 6 Przedmowa do wydania drugiego oryginalnego 7 Przedmowa do wydania drugiego oryginalnego zmienionego i uaktualnionego

Bardziej szczegółowo

TKANKA ŁĄCZNA. Komórki. Włókna. Substancja podstawowa. Substancja międzykomórkowa

TKANKA ŁĄCZNA. Komórki. Włókna. Substancja podstawowa. Substancja międzykomórkowa Funkcje tkanki łącznej: TKANKA ŁĄCZNA łączy, utrzymuje i podpiera inne tkanki pośredniczy w rozprowadzaniu tlenu, substancji odŝywczych i biologicznie czynnych w organizmie odpowiada za większość procesów

Bardziej szczegółowo

WCZESNE OBJAWY CHOROBY NOWOTWOROWEJ U DZIECI

WCZESNE OBJAWY CHOROBY NOWOTWOROWEJ U DZIECI WCZESNE OBJAWY CHOROBY NOWOTWOROWEJ U DZIECI Elżbieta Adamkiewicz-Drożyńska Katedra i Klinika Pediatrii, Hematologii i Onkologii Początki choroby nowotworowej u dzieci Kumulacja wielu zmian genetycznych

Bardziej szczegółowo

Działania niepożądane radioterapii

Działania niepożądane radioterapii Działania niepożądane radioterapii Powikłania po radioterapii dzielimy na wczesne i późne. Powikłania wczesne ostre występują w trakcie leczenia i do 3 miesięcy po jego zakończeniu. Ostry odczyn popromienny

Bardziej szczegółowo

GEMCYTABINUM. Załącznik C.28. NAZWA SUBSTANCJI CZYNNEJ ORAZ, JEŻELI DOTYCZY- DROGA PODANIA. Dziennik Urzędowy Ministra Zdrowia 1050 Poz.

GEMCYTABINUM. Załącznik C.28. NAZWA SUBSTANCJI CZYNNEJ ORAZ, JEŻELI DOTYCZY- DROGA PODANIA. Dziennik Urzędowy Ministra Zdrowia 1050 Poz. Dziennik Urzędowy Ministra Zdrowia 1050 Poz. 42 Załącznik C.28. GEMCYTABINUM 1 GEMCYTABINUM C11 NOWOTWÓR ZŁOŚLIWY CZĘŚCI NOSOWEJ GARDŁA (NASOPHARYNX) 2 GEMCYTABINUM C11.0 ŚCIANA GÓRNA CZĘŚCI NOSOWEJ GARDŁA

Bardziej szczegółowo

BIOTECHNOLOGIA W KOSMETOLOGII SŁAWOMIR WIERZBA

BIOTECHNOLOGIA W KOSMETOLOGII SŁAWOMIR WIERZBA BIOTECHNOLOGIA W KOSMETOLOGII SŁAWOMIR WIERZBA TREŚĆ WYKŁADÓW Budowa i biologia skóry. Typy skóry. Funkcje skóry. Układ odpornościowy skóry. Przenikanie przez skórę. Absorpcja skórna. Systemy nośnikowe

Bardziej szczegółowo

twarz, tłuw, kończyny twarz, głowa ~~"~~ ~~"~~ ~~"~~ ~~"~~ głównie pachy. Też odbyt, narz. Płuć. Odbyt, sutek twarz, śluzówki, kończyny

twarz, tłuw, kończyny twarz, głowa ~~~~ ~~~~ ~~~~ ~~~~ głównie pachy. Też odbyt, narz. Płuć. Odbyt, sutek twarz, śluzówki, kończyny objawy Choroba łac zm. Pierw. Dalsza lok różnicow. leczenie (przedmiot/podmiot) Zapalenia mieszka włosowego folliculitis Pęcherzyk ropny - włos twarz, tłuw, nasilony stan zapalny/ skąpe 1. Osutki przymieszkowe

Bardziej szczegółowo

KATEDRA CHIRURGII STOMATOLOGICZNEJ I SZCZĘKOWO- TWARZOWEJ ZAKŁAD CHIRURGII STOMATOLOGICZNEJ

KATEDRA CHIRURGII STOMATOLOGICZNEJ I SZCZĘKOWO- TWARZOWEJ ZAKŁAD CHIRURGII STOMATOLOGICZNEJ DLA STUDENTÓW III ROKU ODDZIAŁU STOMATOLOGII SEMESTR VI (LETNI) 1. Zapoznanie z organizacją Katedry, w szczególności z organizacją Zakładu Chirurgii Stomatologicznej. Powiązania chirurgii stomatologicznej

Bardziej szczegółowo

14.5. Zmiany na skórze

14.5. Zmiany na skórze 14.5. Zmiany na skórze Elżbieta Walewska, Lucyna Ścisło Definicja Zmianami na skórze nazywamy wszystkie zmiany widoczne na skórze, określane na podstawie wykwitów pierwotnych i wtórnych, oraz wrodzone

Bardziej szczegółowo

Łojotokowe czy atopowe zapalenie skóry?

Łojotokowe czy atopowe zapalenie skóry? Łojotokowe czy atopowe zapalenie skóry? dr n.med. Wioletta Zagórska Klinika Pneumonologii i Alergologii WUM 14.03.2015r. Etiopatogeneza ŁZS Nadmierna aktywność gruczołów łojowych, zmiany w obrębie skóry

Bardziej szczegółowo

GRUCZOLAKOWŁÓKNIAK (fibroadenoma mammae) ZWYRODNIENIE WŁÓKNISTPTORBIELOWATE (mastopathia fibrocystica,morbus Kronig, morbus Reclus)

GRUCZOLAKOWŁÓKNIAK (fibroadenoma mammae) ZWYRODNIENIE WŁÓKNISTPTORBIELOWATE (mastopathia fibrocystica,morbus Kronig, morbus Reclus) NOWOTWORY PIERSI NOWOTWORY ŁAGODNE SUTKA: GRUCZOLAKOWŁÓKNIAK (fibroadenoma mammae) TORBIEL (cystis mammae) ZWYRODNIENIE WŁÓKNISTPTORBIELOWATE (mastopathia fibrocystica,morbus Kronig, morbus Reclus) BRODAWCZAK

Bardziej szczegółowo

FIZJOLOGIA I PATOLOGIA SUTKÓW U DZIECI I MŁODZIEŻY W DIAGNOSTYCE ULTRASONOGRAFICZNEJ

FIZJOLOGIA I PATOLOGIA SUTKÓW U DZIECI I MŁODZIEŻY W DIAGNOSTYCE ULTRASONOGRAFICZNEJ FIZJOLOGIA I PATOLOGIA SUTKÓW U DZIECI I MŁODZIEŻY W DIAGNOSTYCE ULTRASONOGRAFICZNEJ A.JAKUBOWSKA, M.BRZEWSKI, M.GRAJEWSKA-FERENS, A.MARCIŃSKI, J.MĄDZIK ZAKŁAD RADIOLOGII PEDIATRYCZNEJ I KLINIKA ENDOKRYNOLOGII

Bardziej szczegółowo

Skóra - budowa i funkcje

Skóra - budowa i funkcje dr n. med. Bogusław Nedoszytko Skóra - budowa i funkcje Wydział Zamiejscowy w Gdyni Skóra Skóra człowieka jest jednym z najważniejszych narządów, jakimi dysponuje organizm ludzki. Jej powierzchnia to ok.

Bardziej szczegółowo

Dz. U. z 2013 poz. 1347 Brzmienie od 5 grudnia 2013. I. Osoby dorosłe

Dz. U. z 2013 poz. 1347 Brzmienie od 5 grudnia 2013. I. Osoby dorosłe Dz. U. z 2013 poz. 1347 Brzmienie od 5 grudnia 2013 Załącznik nr 1 WYKAZ NIEULECZALNYCH, POSTĘPUJĄCYCH, OGRANICZAJĄCYCH ŻYCIE CHORÓB NOWOTWOROWYCH INIENOWOTWOROWYCH, W KTÓRYCH SĄ UDZIELANE ŚWIADCZENIA

Bardziej szczegółowo

Drogi zakażenia bakteryjnego

Drogi zakażenia bakteryjnego STANY ZAPALNE SKÓRY I TKANKI PODSKÓRNEJ Magdalena Bizoń Budowa skóry Funkcje skóry Rola ochronna Melanina Warstwa zrogowaciała Regulacja cieplna Rola wydzielnicza i regulacja równowagi wodno-elektrolitowej

Bardziej szczegółowo

Zmiany skórne w ciąży

Zmiany skórne w ciąży Lek. med. Maciej Korcz Specjalista ginekolog Zmiany skórne w ciąży Ciąża to stan fizjologiczny kobiety, w którym zachodzą istotne zmiany adaptacyjne w układzie hormonalnym, immunologicznym oraz naczyniowym.

Bardziej szczegółowo

REFORMA 2012. Podstawy. anatomiczno- -dermatologiczne w kosmetyce. Magdalena Kaniewska. Podręcznik do nauki zawodu TECHNIK USŁUG KOSMETYCZNYCH

REFORMA 2012. Podstawy. anatomiczno- -dermatologiczne w kosmetyce. Magdalena Kaniewska. Podręcznik do nauki zawodu TECHNIK USŁUG KOSMETYCZNYCH REFORMA 2012 Podstawy anatomiczno- -dermatologiczne w kosmetyce Magdalena Kaniewska Podręcznik do nauki zawodu TECHNIK USŁUG KOSMETYCZNYCH Podręcznik przeznaczony do nauki podstaw anatomii i dermatologii

Bardziej szczegółowo

EPIRUBICINUM. Załącznik C.23. NAZWA SUBSTANCJI CZYNNEJ ORAZ, JEŻELI DOTYCZY- DROGA PODANIA. Dziennik Urzędowy Ministra Zdrowia 1009 Poz.

EPIRUBICINUM. Załącznik C.23. NAZWA SUBSTANCJI CZYNNEJ ORAZ, JEŻELI DOTYCZY- DROGA PODANIA. Dziennik Urzędowy Ministra Zdrowia 1009 Poz. Dziennik Urzędowy Ministra Zdrowia 1009 Poz. 66 Załącznik C.23. EPIRUBICINUM 1 EPIRUBICINUM C11 NOWOTWÓR ZŁOŚLIWY CZĘŚCI NOSOWEJ GARDŁA (NASOPHARYNX) 2 EPIRUBICINUM C11.0 ŚCIANA GÓRNA CZĘŚCI NOSOWEJ GARDŁA

Bardziej szczegółowo

Rodzaje autoprzeciwciał, sposoby ich wykrywania, znaczenie w ustaleniu diagnozy i monitorowaniu. Objawy związane z mechanizmami uszkodzenia.

Rodzaje autoprzeciwciał, sposoby ich wykrywania, znaczenie w ustaleniu diagnozy i monitorowaniu. Objawy związane z mechanizmami uszkodzenia. Zakres zagadnień do poszczególnych tematów zajęć I Choroby układowe tkanki łącznej 1. Toczeń rumieniowaty układowy 2. Reumatoidalne zapalenie stawów 3. Twardzina układowa 4. Zapalenie wielomięśniowe/zapalenie

Bardziej szczegółowo

Zapalenie. opryszczkowate skóry. Diagnostyka różnicowa por.

Zapalenie. opryszczkowate skóry. Diagnostyka różnicowa por. Zapalenie 99 opryszczkowate skóry Pęcherzyki, pojawiające się pojedynczo lub w skupiskach, przypominają opryszczkę zwykłą. Trudno jest znaleźć odpowiednie miejsce do wykonania biopsji ze względu na wykwity

Bardziej szczegółowo

28 Choroby infekcyjne

28 Choroby infekcyjne 28 Choroby infekcyjne Ludzki wirus upośledzenia odporności (HIV)/zespół nabytego upośledzenia odporności (AIDS) Retinopatia związana z ludzkim wirusem upośledzenia odporności Retinopatia HIV to rodzaj

Bardziej szczegółowo

Jama ustna i ustna część gardła

Jama ustna i ustna część gardła Jama ustna i ustna część gardła Jama ustna Przedsionek Jama ustna właściwa Z przodu ograniczona przez wargi Z tyłu przez łuk językowo-migdałkowy Od dołu dno jamy ustnej Od góry podniebienie twarde i miękkie

Bardziej szczegółowo

DIAGNOSTYKA ULTRASONOGRAFICZNA TARCZYCY. Michał Brzewski Anna Jakubowska Zakład Radiologii Pediatrycznej AM Warszawa

DIAGNOSTYKA ULTRASONOGRAFICZNA TARCZYCY. Michał Brzewski Anna Jakubowska Zakład Radiologii Pediatrycznej AM Warszawa DIAGNOSTYKA ULTRASONOGRAFICZNA TARCZYCY Michał Brzewski Anna Jakubowska Zakład Radiologii Pediatrycznej AM Warszawa 1 PROBLEMY DIAGNOSTYCZNE Wady rozwojowe Wole Guzki tarczycy Nowotwory tarczycy Zaburzenia

Bardziej szczegółowo

BADANIE PŁYNU MÓZGOWO-RDZENIOWEGO

BADANIE PŁYNU MÓZGOWO-RDZENIOWEGO BADANIE PŁYNU MÓZGOWO-RDZENIOWEGO 1. Pobranie płynu mózgowo-rdzeniowego (PMR) Podstawowym sposobem uzyskania próbki do badania płynu mózgowo rdzeniowego jest punkcja lędźwiowa. Nakłucie lędźwiowe przeprowadza

Bardziej szczegółowo

Rozpoznawanie i leczenie łuszczycy środa, 07 września 2011 17:26

Rozpoznawanie i leczenie łuszczycy środa, 07 września 2011 17:26 Łuszczyca należy do jednej z najczęściej występujących przewlekłych dermatoz. W populacji europejskiej i wśród białych mieszkańców Stanów Zjednoczonych zdarza się w 1-3% i w równym stopniu dotyczy obu

Bardziej szczegółowo

Krioterapia jest jedną z form leczenia fizykalnego. Możemy ją stosować w wielu dziedzinach medycyny, między innymi:

Krioterapia jest jedną z form leczenia fizykalnego. Możemy ją stosować w wielu dziedzinach medycyny, między innymi: KRIOTERAPIA W DERMATOLOGII I KOSMETOLOGII Krioterapia jest jedną z form leczenia fizykalnego. Możemy ją stosować w wielu dziedzinach medycyny, między innymi: dermatologii i kosmetologii; leczeniu schorzeń

Bardziej szczegółowo

Astma oskrzelowa. Zapalenie powoduje nadreaktywność oskrzeli ( cecha nabyta ) na różne bodźce.

Astma oskrzelowa. Zapalenie powoduje nadreaktywność oskrzeli ( cecha nabyta ) na różne bodźce. Astma oskrzelowa Astma jest przewlekłym procesem zapalnym dróg oddechowych, w którym biorą udział liczne komórki, a przede wszystkim : mastocyty ( komórki tuczne ), eozynofile i limfocyty T. U osób podatnych

Bardziej szczegółowo

PACLITAXELUM. Załącznik C.47. NAZWA SUBSTANCJI CZYNNEJ ORAZ, JEŻELI DOTYCZY- DROGA PODANIA

PACLITAXELUM. Załącznik C.47. NAZWA SUBSTANCJI CZYNNEJ ORAZ, JEŻELI DOTYCZY- DROGA PODANIA Załącznik C.47. PACLITAXELUM Lp 1. PACLITAXELUM C00 NOWOTWORY ZŁOŚLIWE WARGI 2. PACLITAXELUM C00.0 POWIERZCHNIA ZEWNĘTRZNA WARGI GÓRNEJ 3. PACLITAXELUM C00.1 POWIERZCHNIA ZEWNĘTRZNA WARGI DOLNEJ 4. PACLITAXELUM

Bardziej szczegółowo

Borrelial lymphocytoma (BL)

Borrelial lymphocytoma (BL) BORELIOZA z Lyme ROZPOZNANIE Podstawą rozpoznania jest stwierdzenie przynajmniej jednego z następujących objawów: Rumień wędrujący (rumień pełzający, erythema migrans EM) Rozpoznanie opiera się na obrazie

Bardziej szczegółowo

Patomorfologia wykład 25. Patomorfologia. kolagenozy. toczeń rumieniowaty. toczeń rumieniowaty. toczeń rumieniowaty 25.04.2015

Patomorfologia wykład 25. Patomorfologia. kolagenozy. toczeń rumieniowaty. toczeń rumieniowaty. toczeń rumieniowaty 25.04.2015 Patomorfologia wykład 25 patologia chorób zapalnych skóry Patomorfologia choroby pęcherzowe skóry Wykład 25 prof hab. n. med. Andrzej Marszałek kolagenozy choroby o podłożu autoimmunologicznym duża grupa

Bardziej szczegółowo

Jakie są objawy zespołu policystycznych jajników?

Jakie są objawy zespołu policystycznych jajników? 3 Jakie są objawy zespołu policystycznych jajników? Najważniejsze punkty zu kobiet występuje różne nasilenie objawów; u niektórych objawy mogą być ciężkie, u innych nieznaczne. zobjawami zespołu PCOS mogą

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY NA ROK AKADEMICKI 2011/2012 NAZWA JEDNOSTKI:

PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY NA ROK AKADEMICKI 2011/2012 NAZWA JEDNOSTKI: PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY NA ROK AKADEMICKI 2011/2012 1. Adres jednostki: NAZWA JEDNOSTKI: Adres: Katedra i Klinika Dermatologii Uniwersytet Medycznyw Poznaniu ul. Przybyszewskiego 49 60 355 Poznań Tel. /Fax

Bardziej szczegółowo

Szpital Specjalistyczny Pro-Familia w Rzeszowie Oddział Neonatologii z IOM Aneta Miga, Anna Powrózek. Wrodzone zmiany pęcherzowe i pęcherzykowe

Szpital Specjalistyczny Pro-Familia w Rzeszowie Oddział Neonatologii z IOM Aneta Miga, Anna Powrózek. Wrodzone zmiany pęcherzowe i pęcherzykowe Szpital Specjalistyczny Pro-Familia w Rzeszowie Oddział Neonatologii z IOM Aneta Miga, Anna Powrózek Wrodzone zmiany pęcherzowe i pęcherzykowe na skórze noworodkatrudności diagnostyczne ciąża II, w czasie

Bardziej szczegółowo

Definicja. Występowanie. Postaci kliniczne

Definicja. Występowanie. Postaci kliniczne Definicja Trądzik zwyczajny (młodzieńczy), acne vulgaris (iuvenilis) choroba okresu pokwitania będąca następstwem zmian zachodzących w obrębie mieszków łojowowłosowych. Występowanie 80 100% młodych osób

Bardziej szczegółowo

Liczne wykwity lub osutki u dziecka w dobrym stanie. Płaskie zmiany barwnikowe

Liczne wykwity lub osutki u dziecka w dobrym stanie. Płaskie zmiany barwnikowe Liczne wykwity lub osutki u dziecka w dobrym stanie Płaskie zmiany barwnikowe Zapalenie drobnych naczyń Obraz kliniczny Zapalenie drobnych naczyń (capillaritis), zwane inaczej plamicą barwnikową, to termin

Bardziej szczegółowo

WSKAZANIA OSTRE KOD OPIS

WSKAZANIA OSTRE KOD OPIS WSKAZANIA OSTRE KOD OPIS A48.0 ZGORZEL GAZOWA A48.8 INNE OKREŚLONE CHOROBY BAKTERYJNE D.74 METHEMOGLOBINEMIA D.74.0 D.74.8 D.74.9 H.83.3 METHEMOGLOBINEMIA WRODZONA INNE METHEMOGLOBINEMIE NIEOKREŚLONA METHEMOGLOBINEMIA

Bardziej szczegółowo

PACLITAXELUM. Zał cznik C.47. NAZWA SUBSTANCJI CZYNNEJ ORAZ, JEŻELI DOTYCZY- DROGA PODANIA

PACLITAXELUM. Zał cznik C.47. NAZWA SUBSTANCJI CZYNNEJ ORAZ, JEŻELI DOTYCZY- DROGA PODANIA Zał cznik C.47. PACLITAXELUM Lp 1. PACLITAXELUM C00 NOWOTWORY ZŁOŚLIWE WARGI 2. PACLITAXELUM C00.0 POWIERZCHNIA ZEWNĘTRZNA WARGI GÓRNEJ 3. PACLITAXELUM C00.1 POWIERZCHNIA ZEWNĘTRZNA WARGI DOLNEJ 4. PACLITAXELUM

Bardziej szczegółowo

Zabiegi dla Skóry Naczynowej

Zabiegi dla Skóry Naczynowej Zabiegi dla Skóry Naczynowej Cerze naczyniowej towarzyszy długotrwały rumień, uczucie pieczenia, swędzenia i rozgrzania pojawiające się pod wpływem czynników miejscowych oraz ogólnych. Początkowo objawy

Bardziej szczegółowo

WYBRANE ZABIEGI ZŁUSZCZANIA NASKÓRKA I ZWIAZANE Z NIMI NIEBEZPIECZEŃSTWA

WYBRANE ZABIEGI ZŁUSZCZANIA NASKÓRKA I ZWIAZANE Z NIMI NIEBEZPIECZEŃSTWA WYBRANE ZABIEGI ZŁUSZCZANIA NASKÓRKA I ZWIAZANE Z NIMI NIEBEZPIECZEŃSTWA KTÓRA PROCEDURA KOSMETYCZNA JEST NAJCZĘŚCIEJ STOSOWANA WSPÓŁCZEŚNIE? Peeling chemiczny najczęściej stosowana procedura medycznokosmetyczna

Bardziej szczegółowo

Zmiany skórne w przebiegu nowotworów narządów wewnętrznych

Zmiany skórne w przebiegu nowotworów narządów wewnętrznych Zmiany skórne w przebiegu nowotworów narządów wewnętrznych Klinika Dermatologii i Wenerologii UM w Łodzi Zmiany skórne mogą byd pierwszym objawem nowotworów narządów wewnętrznych Pojawiają się przed, w

Bardziej szczegółowo

PRZEDMOWA... xiii PRZEDMOWA DO WYDANIA POLSKIEGO... xiv PODZIĘKOWANIA... xv ROZDZIAŁ 1 DIAGNOSTYKA CHORÓB SKÓRY... 1

PRZEDMOWA... xiii PRZEDMOWA DO WYDANIA POLSKIEGO... xiv PODZIĘKOWANIA... xv ROZDZIAŁ 1 DIAGNOSTYKA CHORÓB SKÓRY... 1 PRZEDMOWA.... xiii PRZEDMOWA DO WYDANIA POLSKIEGO... xiv PODZIĘKOWANIA... xv ROZDZIAŁ 1 DIAGNOSTYKA CHORÓB SKÓRY... 1 A. WYWIAD I BADANIE FIZYKALNE... 1 B. PODZIAŁ CHORÓB SKÓRY W ZALEŻNOŚCI OD LOKALIZACJI...

Bardziej szczegółowo

Definicja INFEKCYJNE ZAPALENIE WSIERDZIA 2015-04-23

Definicja INFEKCYJNE ZAPALENIE WSIERDZIA 2015-04-23 Definicja INFEKCYJNE ZAPALENIE WSIERDZIA II KATEDRA KARDIOLOGII CM UMK 2014 Wewnątrznaczyniowe zakażenie obejmujące struktury serca (np. zastawki, wsierdzie komór i przedsionków), duże naczynia krwionośne

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI Przedmowa Mięsaki kości charakterystyka kliniczna i metody leczenia Objawy radiologiczne zmian nowotworowych kości Guzy z tkanki kostnej

SPIS TREŚCI Przedmowa Mięsaki kości charakterystyka kliniczna i metody leczenia Objawy radiologiczne zmian nowotworowych kości Guzy z tkanki kostnej SPIS TREŚCI Przedmowa... 7 1. Mięsaki kości charakterystyka kliniczna i metody leczenia... 9 Zbigniew I. Nowecki, Piotr Rutkowski 1.1. Wstęp... 9 1.2. Epidemiologia i etiologia...... 9 1.3. Objawy kliniczne

Bardziej szczegółowo

Magdalena A. Zych 1, Ewa B. Górska 1, Urszula Jankiewicz 2, *Paweł Kowalczyk 1, Wojciech Stępień 3

Magdalena A. Zych 1, Ewa B. Górska 1, Urszula Jankiewicz 2, *Paweł Kowalczyk 1, Wojciech Stępień 3 Borgis Choroby wywoływane przez drobnoustroje bytujące na skórze Magdalena A. Zych 1, Ewa B. Górska 1, Urszula Jankiewicz 2, *Paweł Kowalczyk 1, Wojciech Stępień 3 1 Samodzielny Zakład Biologii Mikroorganizmów,

Bardziej szczegółowo

Przebarwienia skóry problem medyczny czy kosmetyczny?

Przebarwienia skóry problem medyczny czy kosmetyczny? Przebarwienia Przebarwienia skóry problem medyczny czy kosmetyczny? Przebarwienia skóry mogą stanowić istotny defekt kosmetyczny. Pod względem obrazu histologicznego przebarwienia można podzielić na :

Bardziej szczegółowo

Agnieszka Surowiecka Studenckie Koło Naukowe Przy Katedrze i Klinice Dermatologicznej Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego

Agnieszka Surowiecka Studenckie Koło Naukowe Przy Katedrze i Klinice Dermatologicznej Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego Agnieszka Surowiecka Studenckie Koło Naukowe Przy Katedrze i Klinice Dermatologicznej Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego OD STRONY TECHNICZNEJ PRZEJRZYSTE SLAJDY RÓWNOWAŻNIKI ZDAŃ SCHEMATY WYKRESY KILKA

Bardziej szczegółowo

Opracował: A. Podgórski

Opracował: A. Podgórski Stan zdrowia i choroby Opracował: A. Podgórski Definicja zdrowia i choroby Zdrowie (WHO) określiła zdrowie jako stan pełnego, dobrego samopoczucia fizycznego, psychicznego i społecznego, a nie tylko jako

Bardziej szczegółowo

Ceny oczekiwane w rodzaju: leczenie szpitalne - programy zdrowotne (lekowe) obowiązujące od 01.07.2012 r. Cena Oczekiwana 03.0000.301.

Ceny oczekiwane w rodzaju: leczenie szpitalne - programy zdrowotne (lekowe) obowiązujące od 01.07.2012 r. Cena Oczekiwana 03.0000.301. Ceny oczekiwane w rodzaju: leczenie szpitalne - programy zdrowotne (lekowe) obowiązujące od 01.07.2012 r. Kod Zakresu Nazwa Zakresu Cena Oczekiwana 03.0000.301.02 PROGRAM LECZENIA PRZEWLEKŁEGO WZW TYPU

Bardziej szczegółowo

Młodzieńcze Idiopatyczne Zapalenie Stawów

Młodzieńcze Idiopatyczne Zapalenie Stawów www.printo.it/pediatric-rheumatology/pl/intro Młodzieńcze Idiopatyczne Zapalenie Stawów Wersja 2016 2. RÓŻNE POSTACI MIZS 2.1 Czy istnieją różne postaci tej choroby? Istnieje kilka postaci MIZS. Różnią

Bardziej szczegółowo

LX najlepsze usuwanie owłosienia laserem

LX najlepsze usuwanie owłosienia laserem Wszystkie klasyczne metody depilacji, golenie, usuwanie mechaniczne, depilacja woskiem nie dają trwałych efektów. Różnią się jedynie czasem po którym włosy odrastają oraz tym, jak bardzo sam zabieg będzie

Bardziej szczegółowo

2013-12-29. KIŁA (lues) Kiła. Etiopatogeneza

2013-12-29. KIŁA (lues) Kiła. Etiopatogeneza KIŁA (lues) Klinika Dermatologii i Wenerologii UM w Łodzi Kiła Ogólnoustrojowa choroba zakaźna, przenoszona drogą płciową, o przewlekłym przebiegu i bogatej symptomatologii. Może trwać wiele lat z okresami

Bardziej szczegółowo

Starzenie skóry. Genetyczne. Środowiskowe

Starzenie skóry. Genetyczne. Środowiskowe ZAFFIRO Starzenie skóry Genetyczne Środowiskowe Zmiany zachodzące w procesie starzenia skóry Pogrubienie naskórka z zanikiem warstwy ziarnistej i kolczystej Zmniejszenie grubości skóry i tkanki podskórnej

Bardziej szczegółowo

PILARIX Krem zapobiegający nadmiernemu rogowaceniu skóry

PILARIX Krem zapobiegający nadmiernemu rogowaceniu skóry PILARIX Krem zapobiegający nadmiernemu rogowaceniu skóry PILARIX krem to nowoczesny preparat skutecznie zapobiegający nadmiernemu rogowaceniu skóry. Poprzez zwiększenie nawilżenia warstwy rogowej naskórka

Bardziej szczegółowo

ATOPOWE ZAPALENIE SKÓRY (AZS)

ATOPOWE ZAPALENIE SKÓRY (AZS) ATOPOWE ZAPALENIE SKÓRY (AZS) Prof. dr hab. med. Piotr Kuna Klinika Pneumonologii i Alergologii, Katedra Medycyny Wewnętrznej, Uniwersytecki Szpital Kliniczny UM w Łodzi Kierownik Kliniki: prof. dr hab.

Bardziej szczegółowo

LASER KTP. CZAJOWSKA Justyna 32D

LASER KTP. CZAJOWSKA Justyna 32D LASER KTP CZAJOWSKA Justyna 32D WSTĘP Lasery coraz częściej są stosowne we współczesnej medycynie. Efekt oddziaływania światła laserowego na organizm jest wypadkową właściwości fizycznych światła lasera

Bardziej szczegółowo

CYTARABINUM. Zał cznik C.14. NAZWA SUBSTANCJI CZYNNEJ ORAZ, JEŻELI DOTYCZY- DROGA PODANIA

CYTARABINUM. Zał cznik C.14. NAZWA SUBSTANCJI CZYNNEJ ORAZ, JEŻELI DOTYCZY- DROGA PODANIA Zał cznik C.14. CYTARABINUM Lp 1 CYTARABINUM C69 NOWOTWÓR ZŁOŚLIWY OKA 2 CYTARABINUM C69.0 SPOJÓWKA 3 CYTARABINUM C69.1 ROGÓWKA 4 CYTARABINUM C69.2 SIATKÓWKA 5 CYTARABINUM C69.3 NACZYNIÓWKA 6 CYTARABINUM

Bardziej szczegółowo

CHŁONIAKI ZŁOŚLIWE U DZIECI

CHŁONIAKI ZŁOŚLIWE U DZIECI Prof. dr hab.med. Jacek Wachowiak CHŁONIAKI ZŁOŚLIWE PODZIAŁ CHŁONIAKI ZŁOŚLIWE 1. CHŁONIAKI NIEZIARNICZE 2. CHOROBA HODGKINA (ZIARNICA ZŁOŚLIWA) EPIDEMIOLOGIA - OK. 10% NOWOTWORÓW Klinika Onkologii, Hematologii

Bardziej szczegółowo

Definicja INFEKCYJNE ZAPALENIE WSIERDZIA

Definicja INFEKCYJNE ZAPALENIE WSIERDZIA INFEKCYJNE ZAPALENIE WSIERDZIA II KATEDRA KARDIOLOGII CM UMK 2014 Definicja Wewnątrznaczyniowe zakażenie obejmujące struktury serca (np. zastawki, wsierdzie komór i przedsionków), duże naczynia krwionośne

Bardziej szczegółowo

(+) ponad normę - odwodnienie organizmu lub nadmierne zagęszczenie krwi

(+) ponad normę - odwodnienie organizmu lub nadmierne zagęszczenie krwi Gdy robimy badania laboratoryjne krwi w wyniku otrzymujemy wydruk z niezliczoną liczbą skrótów, cyferek i znaków. Zazwyczaj odstępstwa od norm zaznaczone są na kartce z wynikami gwiazdkami. Zapraszamy

Bardziej szczegółowo

AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY. Powikłania cukrzycy Zespół stopy cukrzycowej

AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY. Powikłania cukrzycy Zespół stopy cukrzycowej AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY Powikłania cukrzycy Zespół stopy cukrzycowej PRZEWLEKŁE POWIKŁANIA CUKRZYCY Cukrzyca najczęściej z powodu wieloletniego przebiegu może prowadzić do powstania

Bardziej szczegółowo

Cewkowo-śródmiąższowe zapalenie nerek

Cewkowo-śródmiąższowe zapalenie nerek Cewkowo-śródmiąższowe zapalenie nerek Krzysztof Letachowicz Katedra i Klinika Nefrologii i Medycyny Transplantacyjnej, Uniwersytet Medyczny we Wrocławiu Kierownik: Prof. dr hab. Marian Klinger Cewkowo-śródmiąższowe

Bardziej szczegółowo

OBWODOWY UKŁAD NERWOWY

OBWODOWY UKŁAD NERWOWY KRĘGOSŁUP Cechy dzięki którym chroni rdzeń : Elastyczność połączeń międzykręgowych sprężystości krążków Krzywizny kręgosłupa Obszerne światło kanału kręgowego i OBWODOWY UKŁAD NERWOWY Nerwy łączą się z

Bardziej szczegółowo

Zmiany skórne w przebiegu cukrzycy

Zmiany skórne w przebiegu cukrzycy Zmiany skórne w przebiegu cukrzycy Prof. dr hab. med. Ewa Otto-Buczkowska Wśród licznych wielonarządowych powikłań cukrzycy, zmiany skórne obserwowane u chorych na cukrzycę są częste. Zwykle częstość występowania

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Część I Choroby układu krążenia 1 Wendy A. Ware. Część II Choroby układu oddechowego 137 Eleanor C. Hawkins

Spis treści. Część I Choroby układu krążenia 1 Wendy A. Ware. Część II Choroby układu oddechowego 137 Eleanor C. Hawkins Spis treści Część I Choroby układu krążenia 1 Wendy A. Ware 1 Badanie układu krążenia 2 2 Badania dodatkowe stosowane w chorobach układu krążenia 8 3 Leczenie zastoinowej niewydolności serca 29 4 Zaburzenia

Bardziej szczegółowo

ZASTOSOWANIE MD-TISSUE W TERAPII ANTI-AGING

ZASTOSOWANIE MD-TISSUE W TERAPII ANTI-AGING Starzenie się skóry jest rezultatem wpływu wielu czynników biologicznych, biochemicznych i genetycznych na indywidualne jednostki. Jednocześnie wpływ czynników zewnętrznych chemicznych i fizycznych determinują

Bardziej szczegółowo

Stopa cukrzycowa. Dr med. Anna Korzon-Burakowska Katedra Nadciśnienia Tętniczego i Diabetologii AMG Kierownik prof.dr hab. med. B.

Stopa cukrzycowa. Dr med. Anna Korzon-Burakowska Katedra Nadciśnienia Tętniczego i Diabetologii AMG Kierownik prof.dr hab. med. B. Stopa cukrzycowa Dr med. Anna Korzon-Burakowska Katedra Nadciśnienia Tętniczego i Diabetologii AMG Kierownik prof.dr hab. med. B. Wyrzykowski Stopa cukrzycowa - definicja Infekcja, owrzodzenie lub destrukcja

Bardziej szczegółowo

Diagnostyka i leczenie Boreliozy z Lyme zalecenia Polskiego Towarzystwa Epidemiologów i Lekarzy Chorób Zakaźnych

Diagnostyka i leczenie Boreliozy z Lyme zalecenia Polskiego Towarzystwa Epidemiologów i Lekarzy Chorób Zakaźnych Diagnostyka i leczenie Boreliozy z Lyme zalecenia Polskiego Towarzystwa Epidemiologów i Lekarzy Chorób Zakaźnych opracowali: Robert Flisiak 1, Sławomir Pancewicz 2 istotne uwagi wnieśli: S. Grygorczuk

Bardziej szczegółowo

Fale radiowe w kosmetyce

Fale radiowe w kosmetyce Fale radiowe w kosmetyce Działanie kosmetyczne fal radiowych polega na termolizie (diatermii) przy pomocy prądu szybkozmiennego o wysokim napięciu. Zmiana energii powoduje wytwarzanie ciepła, które rozgrzewa

Bardziej szczegółowo

Immunologia komórkowa

Immunologia komórkowa Immunologia komórkowa ocena immunofenotypu komórek Mariusz Kaczmarek Immunofenotyp Definicja I Charakterystyczny zbiór antygenów stanowiących elementy różnych struktur komórki, związany z jej różnicowaniem,

Bardziej szczegółowo

TRĄDZIK POSPOLITY PATOGENEZA, LECZENIE, PIELĘGNACJA

TRĄDZIK POSPOLITY PATOGENEZA, LECZENIE, PIELĘGNACJA TRĄDZIK POSPOLITY PATOGENEZA, LECZENIE, PIELĘGNACJA Kogo dotyczy? Trądzik jest bardzo rozpowszechnioną chorobą skóry Dotyczy niemal 100% osób b w wieku 12 20 lat. Z obserwacji lekarzy dermatologów w wynika,

Bardziej szczegółowo

CZĘŚĆ SZCZEGÓŁOWA NAJCZĘSTSZE NOWOTWORY OBJAWY, ROZPOZNAWANIE I LECZENIE

CZĘŚĆ SZCZEGÓŁOWA NAJCZĘSTSZE NOWOTWORY OBJAWY, ROZPOZNAWANIE I LECZENIE CZĘŚĆ SZCZEGÓŁOWA ROZDZIA 4 NAJCZĘSTSZE NOWOTWORY OBJAWY, ROZPOZNAWANIE I LECZENIE Arkadiusz Jeziorski W Polsce do lekarzy onkologów zgłasza się rocznie ponad 130 tysięcy nowych pacjentów; około 80 tysięcy

Bardziej szczegółowo

Dermatozy z nadżerkami lub owrzodzeniami skóry wstęp

Dermatozy z nadżerkami lub owrzodzeniami skóry wstęp 32 Dermatozy z nadżerkami lub owrzodzeniami skóry wstęp NADŻERKI I OWRZODZENIA Nadżerka jest wykwitem, powstającym na skutek utraty części lub czasami wszystkich warstw naskórka, lecz bez uszkodzenia błony

Bardziej szczegółowo

Układ wewnątrzwydzielniczy

Układ wewnątrzwydzielniczy Układ wewnątrzwydzielniczy 1. Gruczoły dokrewne właściwe: przysadka mózgowa, szyszynka, gruczoł tarczowy, gruczoły przytarczyczne, nadnercza 2. Gruczoły dokrewne mieszane: trzustka, jajniki, jądra 3. Inne

Bardziej szczegółowo