Diagnostyka laboratoryjna Wykład Diagnostyka laboratoryjna chorób układu białokrwinkowego Copyright by dziku

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Diagnostyka laboratoryjna Wykład Diagnostyka laboratoryjna chorób układu białokrwinkowego Copyright by dziku"

Transkrypt

1 Diagnostyka laboratoryjna Wykład Diagnostyka laboratoryjna chorób układu białokrwinkowego Copyright by dziku Objawy kliniczne w chorobach układu białokrwinkowego wynikają: - z niedostatecznej lub nadmiernej liczby granulocytów (leukopenie, leukocytozy) - przesunięd w obrazie: w lewo, w prawo, eozynofilia, bazofilia, limfocytoza, monocytoza - nieprawidłowej czynności granulocytów (np. fagocytozy) - rozrost określonego typu komórek (białaczki) Leukopenia liczby krwinek białych poniżej 4000/µL Granulocytopenia liczby granulocytów obojętnochłonnych poniżej 1600/µL Granulocytopenia etiopatogeneza: - zahamowanie wytwarzania granulocytów (promieniowanie jonizujące, nacieki nowotworowe, proliferacja białaczkowa) - zahamowanie dojrzewania (związki chemiczne, leki, niedobory wit. B12, B6, kw. foliowego) - zaburzenia wydostawania się dojrzałych granulocytów ze szpiku do krwi obwodowej - skrócenie czasu przeżycia granulocytów we krwi na skutek zmniejszonej żywotności (działanie czynników immunologicznych przeciwciał, nadczynna śledziona) Agranulocytoza - nagły początek z gorączką, dreszcze, bóle głowy, bóle stawowo-mięśniowe, brak łaknienia - zmiany zapalno-martwicze na: - błonach śluzowych jamy ustnej, nosowo-gardłowej - migdałkach - zewnętrznych narządach płciowych - liczba leukocytów, najczęściej 1-3 tys/µl - bezwzględnej liczby granulocytów /µL - rozmaz: - odsetek granulocytów obojętnochłonnych 0-20% - względna limfocytoza, pojedyncze plazmocyty, komórki siateczki - w cytoplazmie granulocytów grube ziarnistości toksyczne i wodniczki (zaburzenia dojrzewania) - liczba erytrocytów w normie, bez zmian jakościowych - liczba płytek krwi w normie - OB Mielogram: - w lżejszych przypadkach prawidłowy, ze zmniejszeniem odsetka granulocytów dojrzałych - w innych hiperplazja szpiku z wybitnym przesunięciem w lewo do mielocyta i promielocyta - zupełna lub prawie zupełna aplazja układu granulocytów z odczynem ze strony komórek układu siateczki Różnicowanie z ostrą białaczką przebiegającą z leukopenią w białaczce w szpiku: - naciek blastów - przerwa leukemiczna - niedokrwistośd i małopłytkowośd Białaczki Ostre białaczki złośliwe choroby nowotworowe wywodzące się z różnych linii komórkowych układu krwiotwórczego lub limfatycznego, o charakterze klonalnym, wykazujące nieprawidłowy wzrost lub różnicowanie Obraz kliniczny: - nagły przebieg, utrata masy ciała, stany gorączkowe, poty, bóle kostno-stawowe - uczucie ucisku w jamie brzusznej, hepato- i splenomegalia - owrzodzenia na błonach śluzowych jamy ustnej, nacieki białaczkowe w narządach wewnętrznych - podatnośd na zakażenia - krwawienia z nosa, dziąseł, dróg rodnych, przewodu pokarmowego Typ ostrej białaczki Szpikowe M1-3 (typ peroksydazowy) Mielomonocytowe i monocytowe (typ esterazowy) Podział ostrych białaczek Cytochemiczna klasyfikacja ostrych białaczek MPO lub Sudan czarny B PAS Esteraza nieswoista TdT / / Limfoblastyczne L Niezróżnicowane * wynik dodatni w ~50% przypadków, reakcja gruboziarnista lub blokowa zwykle hamowana fluorkiem sodu MPO mieloperoksydaza; TdT końcowa transferaza deoksynukleotydowa

2 Klasyfikacja immunofenotypowa badanie tzw. antygenów różnicowania komórkowego (cluster determinant CD) Klasyfikacja cytogenetyczna: - zmiany cytogenetyczne ilościowe lub strukturalne (niektóre białaczki są według nich klasyfikowane, pozostałe według FAB) - ostre białaczki ze zmianami cytogenetycznymi przede wszystkim z translokacją chromosomów Białaczki ostre - niedokrwistośd - małopłytkowośd - leukocytoza (umiarkowana lub duża > 100 tys/µl - 5% badanych) - rzadko leukopenia - blasty w rozmazie 5-95% i pojedyncze dojrzałe granulocyty (przerwa białaczkowa - hiatus leucaemicus) Blasty duże jądro o luźnej strukturze, z jąderkami i monobłękitną cytoplazmą, czasami z ziarnistościami azurochłonnymi lub pałeczkami Auera, atypowe komórki, rozpoznanie morfologiczne niemożliwe Szpik - biopsja aspiracyjna: - bogatokomórkowy - jednorodny typ komórek dojrzałych % komórek blastycznych - (zanik) liczby erytroblastów, megakariocytów Ostra białaczka limfoblastyczna ALL Krew obwodowa i szpik: - niedokrwistośd, neutropenia, małopłytkowośd - białaczki z lini T, bardzo duża i szybko narastająca leukocytoza - podtyp pro 25% leukocytoza > 100 tys/µl, we wczesnej fazie leukopenia - rozmaz: limfoblasty PAS(+), MPO(-), ciała tłuszczowe (-) - szpik jeden typ komórek blastycznych, regresja linii erytro- i megakariocytopoetycznej Rozpoznanie różnicowe ostrej białaczki limfoblastycznej ALL: - AML - mononukleoza zakaźna - infekcje wirusowe przebiegające z małopłytkowością i niedokrwistością hemolityczną Cechy cytologiczne Klasyfikacja morfologiczna ostrej białaczki limfoblastycznej wg FAB Typy limfocytowy (L1) Typ limfoblastyczny (L2) Typ limfoblastyczny (L3) Wielkośd komórek małe duże i małe duże Badania nieswoiste: - aktywnośd LDH - aktywnośd ALAT (nacieki w wątrobie) - stężenia kwasu moczowego w osoczu i w moczu - poziomu kreatyniny - niekiedy laboratoryjne cechy rozsianego krzepnięcia wewnątrznaczyniowego (białaczka promielocytarna) - obecnośd komórek białaczkowych w płynie mózgowo-rdzeniowym (rozprzestrzenianie się choroby poza układ krwiotwórczy, białaczka lifmoblastyczna) Chromatyna jądra homogenna heterogenna Kształt jądra Jąderka regularny wyjątkowo wglobiony niewidoczne lub małe niepozorne nieregularny, często wglobiony jedno lub więcej, często duże homogenna drobnopunktowa regularny, owalny i okrągły wyraźne pęcherzykowate jedno lub więcej Rozpoznanie różnicowe ostrej białaczki szpikowej: - mononukleoza zakaźna - ALL - przełom blastyczny w przewlekłej białaczce szpikowej Cytoplazma skąpa, umiarkowanie zasadochłonna o zróżnicowanej obfitości, zasadochłonności dośd obfita, silnie zasadochłonna z licznymi wodniczkami

3 Zespoły mielodysplastyczne MDS Zespoły mielodysplastyczne (MDS) choroby klonalne układu krwiotwórczego, z nieefektywną hematopoezą i transformacją w ostre białaczki - niedokrwistośd normocytowa lub makrocytowa o różnym nasileniu - leukopenia z neutropenią (> 50%) - liczba neutrofilów < 1500/µL (30-55%) - odsetek blastów 0-20% - zmniejszona liczba segmentów jądra neutrofilów, zmniejszona ilośd ziarnistości w cytoplazmie - małopłytkowośd (25-50%) - pancytopenia ( 50%) - retikulocytopenia - biopsja: - bogatokomórkowy lub normokomórkowy (80%) - zaburzenia hematopoezy (1, 2, 3-liniowej) - asynchroniczne dojrzewanie jądra i cytoplazmy - nieprawidłowe rozmieszczenie ziarnistości w cytoplazmie - paraerytroblasty, mikromegakariocyty, duże jednojądrowe megakariocyty - zwiększony odsetek blastów - trepanobiopsja: - nieprawidłowa hematopoeza - nieprawidłowe rozmieszczenie komórek prekursorowych - czasami włóknienie Różnicowanie zespołów mielodysplastycznych MDS: - niedokrwistośd - leukopenia z neutropenią - małopłytkowośd - niedokrwistośd Addisona-Biermera - samoistne włóknienie szpiku Zespoły mieloproliferacyjne Przewlekła białaczka szpikowa - wiek lat, gorączka, brak łaknienia, utrata masy ciała, nocne poty, znużenie, bóle i zawroty głowy - zaburzenia oddychania, kołatanie serca (niedokrwistośd), ucisk w lewym podżebrzu (masywna splenomegalia) - leukocytoza tys/µl - odmłodzenie granulocytów do mieloblasta z przewagą mielocytów i metamielocytów, często odczyn kwaso- lub zasadochłonny - zaburzenia dojrzewania granulocytów - znaczne obniżenie lub brak aktywności FAG - liczba erytrocytów prawidłowa, niekiedy niedokrwistośd - liczba płytek prawidłowa lub podwyższona, rzadko obniżona Mielogram: - szpik wybitnie bogatokomórkowy - przewaga granulocytów obojętnochłonnych (do 95%) ze zwiększeniem odsetka mielocytów - liczba mieloblastów nie przekracza 15% - linii granulocytów kwaso- i zasadochłonnych - liczby megakariocytów Inne badania: - poziomu witaminy B12 w osoczu (zwiększenie zdolności wiązania witaminy B12 przez białka osocza pochodzące z granulocytów, co powoduje obniżenie klirensu nerkowego i akumulację wit. B12 w osoczu) - prawidłowy lub podwyższony poziom żelaza - stężenia kwasu moczowego - obecnośd chromosomu Ph (patologicznie mały chromosom pary 22) - zaostrzenie mieloblastyczne: co najmniej 12% mieloblastów we krwi, w szpiku 20% Różnicowanie przewlekłej białaczki szpikowej: - odczyn białaczkowy - przesuniecie obrazu granulocytów w lewo ( FAG) - osteomielofibroza - przewlekła białaczka eozynochłonna - nadpłytkowośd pierwotna i wtórna

4 Badania różnicujące przewlekłe choroby mieloproliferacyjne z odczynem białaczkowym Odczyn białaczkowy Przewlekła białaczka szpikowa Czerwienica prawdziwa Liczba płytek krwi N,,,N Wartośd Hb, Ht, liczba erytrocytów Zwłóknienie szpiku,n, (zależnie od fazy chorego) N, Badania układu czerwonokrwinkowego: - liczby erytrocytów do 7-10 mln/µl - obecnośd erytroblastów we krwi obwodowej - Ht powyżej 55% - stężenie Hb ponad 18 g/dl - MCHC (wyczerpanie rezerw żelaza ustrojowego) - MCV dolna granica normy - często nakrapianie zasadochłonne erytrocytów - czas przeżycia erytrocytów prawidłowy - liczba retikulocytów prawidłowa lub nieco podwyższona - OB zwolnione - oporności osmotycznej erytrocytów (niedobór żelaza) Liczba granulocytów zasadochłonnych Aktywnośd fosfatazy alkalicznej granulocytów (FAG) Gen fuzyjny BCR/ABL, chromosom Ph N N, N, lub 0, (-) (+) (-) (-) Inne badania: - liczba leukocytów tys/µl lub więcej - przesuniecie w lewo do mielocyta - FAG wybitnie podwyższony nawet do 300 score - liczba płytek krwi zwiększona do 1 mln/µl i wyżej Szpik (hiperplazja 3 układów, a szczególnie czerwonokrwinkowego): - poziomu żelaza w surowicy - poziomu bilirubiny w surowicy Stężenie witaminy B12 w surowicy Ziarnistości toksyczne w cytoplazmie granulocytów N Czerwienica prawdziwa Czerwienica prawdziwa - nowotworowa proliferacja zmutowanego klonu wywodzącego się z wielopotencjalnej krwiotwórczej komórki macierzystej szpiku Obraz kliniczny: - bóle i zawroty głowy, zaburzenia widzenia - świąd skóry - choroba wrzodowa (upośledzenie krążenia w śluzówce) - zakrzepica, nadciśnienie tętnicze - osłabienie, chudnięcie Czerwienica prawdziwa różnicowanie: - nadkrwistości wtórne (niedotlenienie) - nadkrwistości wtórne ( wytwarzania EPO) - nadkrwistości rzekome (odwodnienie ustroju) Różnicowanie czerwienicy prawdziwej, wtórnej i rzekomej Cecha Czerwienica prawdziwa wtórna rzekoma Masa krążących erytrocytów N Liczba leukocytów N N Liczba płytek krwi N N Mielogram rozrost 3 linii rozrost linii erytropoetycznej N Powiększenie śledziony u 80% chorych - - Świąd skory SaO 2 N N lub N Stężenie witaminy B12 w surowicy N N FAG N N Stężenie EPO w surowicy lub N lub N a N Samoistny wzrost kolonii erytroidalnych a w nadkrwistości rodzinnej - zwiększone, - zmniejszone, EPO erytropoetyna, FAG fosfataza alkaliczna granulocytów N- norma, SaO 2 wysycenie hemoglobiny krwi tętniczej tlenem

5 Nadpłytkowośd samoistna Nadpłytkowośd samoistna - zespół mieloproliferacyjny ze zwiększoną liczbą płytek krwi i wzmożoną proliferacją megakariocytów - objawy związane z zakrzepami w drobnych i dużych naczyniach - krwawienia z błon śluzowych i przewodu pokarmowego wywołane zaburzeniami czynności płytek - umiarkowane powiększenie śledzony (20-50% chorych) - liczby płytek krwi nieprawidłowy kształt i wielkośd - zaburzenia czynności płytek: upośledzona agregacja pod wpływem adrenaliny, ADP i kolagenu - biopsja proliferacja w układzie megakariocytów, liczne olbrzymie megakariocyty, często w skupiskach o nieprawidłowym kształcie, wielopłatowym jądrze i dojrzałej cytoplazmie Inne badania laboratoryjne: - aktywności FAG - stężenia mocznika - stężenia TPO w surowicy Różnicowanie: - nadpłytkowośd towarzysząca: - czerwienicy prawdziwej - przewlekłej białaczce szpikowej - samoistnemu włóknieniu szpiku - nadpłytkowośd odczynowa: - nowotwory lite (płuc, trzustki) - w niedokrwistości z niedoboru Fe - po ostrych krwotokach - po usunięciu śledziony - przewlekły alkoholizm - choroby zapalne i infekcyjne Samoistne włóknienie szpiku (mielofibrosis) Samoistne włóknienie szpiku - zespół mieloproliferacyjny, zwłóknienie szpiku, powstawanie pozaszpikowych ognisk krwiotworzenia, powiększenie śledziony - osłabienie, brak łaknienia, chudnięcie, dusznośd, przyśpieszone tętno - powiększenie śledziony - powiększenie wątroby - powiększenie węzłów chłonnych - ogniska krwiotworzenia w płucach, osierdziu, OUN, przewodzie pokarmowym (dolegliwości) - zaniki mięśni nasilony katabolizm - niedokrwistośd normocytowa - / leukocytozy lub prawidłowa - liczby płytek krwi, nieprawidłowości morfologiczne i czynnościowe - w rozmazie anizocytoza, poikilocytoza erytrocytów, obecne erytrocyty w kształcie łez (lakrymocyty) oraz erytroblasty - przesunięcie w lewo w układzie granulocytarnym - OB - przeważnie skrócony czas przeżycia erytrocytów - stężenia bilirubiny - biopsja: - wczesny obraz szpik bogatokomórkowy z rozrostem w układzie granulocyto- i megakariocytopoetycznym, megakariocyty często o nieprawidłowej morfologii (mikro i makromegakariocyty) - późny okres włóknienia i sklerotyzacji pusta biopsja - trepanobiopsja: - włóknienie retikulinowe, zwiększona liczba włókien kolagenowych, rozrost zatok szpiku, pogrubienie i przebudowa beleczek kostnych (faza sklerotyzacji) pozostają nieliczne ogniska krwiotworzenia Różnicowanie: - włóknienie szpiku w chorobach nowotworowych: MDS, ziarnica złośliwa, szpiczak mnogi, przewlekła białaczka szpikowa - włóknienie szpiku w chorobach nienowotworowych: zatrucie benzenem, gruźlica, kiła Zespoły limfoproliferacyjne Przewlekłe białaczki limfatyczne - klonalne choroby limfoproliferacyjne u osób dorosłych Podział: - przewlekła białaczka limfocytowa (B-komórkowa, najczęstsza 98%) - białaczka włochatokomórkowa - białaczka prolimfocytowa - białaczka z dużych ziarnistych limfocytów

6 Przewlekła białaczka limfatyczna - powiększenie węzłów chłonnych - uogólnione bóle brzucha spowodowane powiększeniem wątroby, śledziony - nacieki białaczkowe we wszystkich narządach - chudniecie, gorączka Stadia zaawansowania klinicznego przewlekłej białaczki limfatycznej z komórek B (B-CLL) wg Raia Stadium Kryteria Czas przeżycia 0 I II III IV Liczba limfocytów we krwi obwodowej > 15 tys/µl Objawy jak w stadium 0, dodatkowo powiększenie węzłów chłonnych Objawy jak w stadium 0, I, dodatkowo powiększenie wątroby i/lub śledziony Objawy jak w stadium 0, I, II dodatkowo stężenie hemoglobiny <110 g/l (11 g/dl) Objawy jak w stadium 0, I, II lub II, I, dodatkowo liczba płytek krwi < 100 tys/µl ponad 10 lat 6-8 lat 6-8 lat miesięcy Klasyczne i nowe czynniki rokownicze w przewlekłej białaczce limfocytowej Czynniki Korzystny Niekorzystny Klasyczne Binet A B, C Rai 0 I, II, III, IV Nacieczenie szpiku kostnego Trepanobiopsja typ grudkowy typ rozlany Biopsja aspiracyjna < 80% limfocytów > 80% limfocytów Leukocytoza < µl > µl Prolimfocyty we krwi < 10% > 10% Czas podwojenia liczby limfocytów > 12 mies. < 12 mies. Nowe Markery surowicze a prawidłowe zwiększone Obraz cytogenetyczny izolowana del (13q) del (11q) del(17p) Ekspresja CD38 < 30% > 30% IgV H zmutowany niezmutowany Zwiększona ekspresja ZAP a LDH, β2-mikroglobulina, kinaza tymidynowa scd23 i in. Białaczka prolimfocytowa (prolymphocytic leukaemia PLL) - u osób w wieku starszym - monoklonalna proliferacja prolimfocytów, są bardziej dojrzałe niż limfoblasty w ALL, ale mniej niż limfocyty w CLL - w ok. 80% komórki te należą do linii komórkowej B, a pozostałe do linii komórkowej T - znaczne powiększenie śledziony - bardzo wysoka liczba krwinek białych, zwykle > 100 tys/µl większośd z nich stanowią prolimfocyty - znaczne powiększenie węzłów chłonnych (z wyjątkiem T-PLL) - nacieki skórne (jedynie w T-PLL) - gorsza odpowiedź na leczenie niż CLL - leukocytozy od 3,5-15 tys/µl lub większa, rzadziej prawidłowa - limfocytoza krwi obwodowej (do 95%), nieliczne prolimfocyty i limfoblasty - obecnośd cieni Gumprechta (jądra uszkodzonych limfocytów) - niedokrwistośd normocytowa, niekiedy autoimmunohemolityczna - przeważa skrócony czas przeżycia erytrocytów - często małopłytkowośd - mielogram: ubogokomórkowy lub normokomórkowy znaczny odsetek (do 95%) limfocytów, niewielka liczba prolimfocytów i limfoblastów Białaczka włochatokomórkowa Białaczka włochatokomórkowa - choroba nowotworowa dojrzałych limfocytów B rzadko T, szczyt zachorowao w 6 dekadzie życia - osłabienie, gorączka, utrata masy ciała, uczucie pełności w jamie brzusznej i ból brzucha (powiększona śledziona), skłonnośd do krwawieo, zakażeo, powiększone węzły chłonne i wątroba

7 - pancytopenia (60-80% chorych) - niedokrwistośd, Hb: 7-10 g/dl - małopłytkowośd < 70 tys/µl - neutropenia - monocytopenia - włochate komórki białaczkowe B lub T z nitkowatymi wypustkami cytoplazmatycznymi, jednojądrowe z jasną zasadochłonną cytoplazmą (20% leukocytów) - biopsja - często nieskuteczna z powodu włóknienia i nacieczenia szpiku przez komórki białaczkowe - trepanobiopsja - szpik o zwiększonej komórkowości z naciekami z komórek włochatych Szpiczak mnogi Szpiczak mnogi - klonalny rozrost komórek plazmatycznych stanowiących koocowe stadium różnicowania limfocytów B, wytwarzających poza immunoglobulinami wiele cytokin, które stymulują ich proliferację, jest to charakterystyczna cecha tych komórek (szczyt zachorowao r.ż.) - bóle kostne (zwykle lędźwiowego odcinka kręgosłupa) - patologiczne złamania kości, najczęściej kręgów dolnego odcinka kręgosłupa piersiowego i górnego lędźwiowego oraz żeber - skłonnośd do powtarzających się zakażeo dróg moczowych - znaczne osłabienie, zmniejszenie masy ciała, objawy niedokrwistości, krwawienia, powiększenie wątroby - OB przekraczające 100 mm/h - niedokrwistośd normocytowa i normochromiczna - rulonizacja erytrocytów - neutropenia lub norma, czasami obecnośd plazmocytów - małopłytkowośd, trombocytopatia Mielogram: - odsetka plazmocytów, paraplazmocytów - plazmocyty prawidłowe lub o atypowych cechach jak: znaczny polimorfizm, wyraźna wielojądrzastośd, niedojrzałośd jądra komórkowego (tj. drobno rozproszone włókna chromatyczne i jąderka oraz brak korelacji między stopniem dojrzałości jądra i cytoplazmy) - gniazda plazmocytów, stłumienie innych układów szpiku Cytometria przepływowa - obecnośd: - fenotypu limfocytów B i pre B (antygeny CD10, CD11b, CD19, CD20) - cząsteczek adhezyjnych (CD56, CD54, CD138) odgrywających rolę w rozprzestrzenianiu się szpiczaka Inne badania laboratoryjne: - hiperproteinemia stężenie białka g/l - hipergammaglobulinemia lub hiperbetaglobulinemia - obecnośd monoklonalnej globuliny M (2 łaocuchy ciężkie tej samej klasy i 2 łaocuchy lekkie tego samego rodzaju) - białkomocz, białko Bence Jonesa (monoklonalne łaocuchy lekkie w moczu) - hiperkalcemia (osteoliza i uwalnianie Ca z kości) - stężenia kwasu moczowego i kreatyniny - stężenia β 2 -mikroglobuliny w surowicy (czynnik rokowniczy im tym krótszy czas przeżycia) - stężenia białka C-reaktywnego (odzwierciedla aktywnośd IL-6 autokrynnie stymulującej proliferację komórek szpiczaka) - stężenia IL-6 odpowiedzialnej za powstawanie hipoalbuminemii, niedokrwistości, osteolizy - aktywności LDH w surowicy Mononukleoza zakaźna (gorączka gruczołowa) - choroba zakaźna o łagodnym przebiegu najczęściej u dzieci i młodzieży (ślina, krew) - zakażenie komórek nabłonkowych jamy nosowo-gardłowej i limfocytów B wirusem Epsteina i Barr - okres wylęgania: 5-7 tygodni - złe samopoczucie, osłabienie, poty, - bóle gardła, upośledzenie łaknienia, nudności, bóle głowy i gorączka - obustronne powiększenie szyjnych węzłów chłonnych, umiarkowane powiększenie śledziony Badania laboratoryjne: - leukocytoza tys/µl, ze bezwzględnej liczby limfocytów do ok tys/µl w 2-3 tyg. choroby - limfocyty o nieprawidłowej morfologii: (wirocyty) duże, z umiarkowanie obfitą wybitnie zasadochłonną cytoplazmą, płatowate lub wygięte jądro z rozproszoną cytoplazmą i wyraźne jąderka - atypowe komórki to: cytotoksyczne i supresorowe limfocyty T - odczyn Paula i Bunnella (p/ciała heterofilne po ok. 2 tyg., po 2-3 miesiącach niewykrywalne) miana 1:56 u dorosłych, 1:28 u dzieci (rozpoznanie mononukleozy) - pojawienie się p/ciał klasy IgG po 2-3 miesiącach (trwała odpornośd) - niedokrwistośd i małopłytkowośd między 3-5 tyg. choroby - umiarkowany aktywności aminotransferaz w surowicy - stężenia immunoglobulin klas: M, G i A - mielogram prawidłowy lub niewielkie zwiększenie limfocytów i eozynofili

ZAKŁAD DIAGNOSTYKI LABORATORYJNEJ I IMMUNOLOGII KLINICZNEJ WIEKU ROZOJOWEGO AM W WARSZAWIE.

ZAKŁAD DIAGNOSTYKI LABORATORYJNEJ I IMMUNOLOGII KLINICZNEJ WIEKU ROZOJOWEGO AM W WARSZAWIE. ZAKŁAD DIAGNOSTYKI LABORATORYJNEJ I IMMUNOLOGII KLINICZNEJ WIEKU ROZOJOWEGO AKADEMII MEDYCZNEJ W WARSZAWIE. ZAKŁAD DIAGNOSTYKI LABORATOTORYJNEJ WYDZIAŁU NAUKI O ZDROWIU AKADEMII MEDYCZNEJ W WARSZAWIE Przykładowe

Bardziej szczegółowo

CHOROBY ROZROSTOWE UKŁADU KRWIOTWÓRCZEGO BIAŁACZKI WIEKU DZIECIĘCEGO

CHOROBY ROZROSTOWE UKŁADU KRWIOTWÓRCZEGO BIAŁACZKI WIEKU DZIECIĘCEGO CHOROBY ROZROSTOWE UKŁADU KRWIOTWÓRCZEGO BIAŁACZKI WIEKU DZIECIĘCEGO ZWIĘKSZONE RYZYKO WYSTĄPIENIA BIAŁACZKI Zakażenia wirusowe Promieniowanie jonizujące Związki chemiczne (benzen- ANLL) Środki alkilujące

Bardziej szczegółowo

hipersplenizm (pooling) układowy toczeń trzewny (przeciwciała przeciwjądrowe)

hipersplenizm (pooling) układowy toczeń trzewny (przeciwciała przeciwjądrowe) Ostre białaczki oraz zespoły mielodysplastyczne 329 Dzień 4 Obraz kliniczny ogólne objawy niedokrwistości granulocytopenia: skłonność do infekcji (bakteryjnych, grzybiczych), martwice, gorączka małopłytkowość:

Bardziej szczegółowo

Aktywność fosfatazy alkalicznej w neutrofilach u pacjentów z przewlekłą białaczką szpikową

Aktywność fosfatazy alkalicznej w neutrofilach u pacjentów z przewlekłą białaczką szpikową Aktywność fosfatazy alkalicznej w neutrofilach u pacjentów z przewlekłą białaczką szpikową Radosław Charkiewicz praca magisterska Zakład Diagnostyki Hematologicznej Uniwersytet Medyczny w Białymstoku Przewlekła

Bardziej szczegółowo

Białaczki Diagnostyka & Leczenie

Białaczki Diagnostyka & Leczenie Białaczki Diagnostyka & Leczenie Michał Matysiak Katedra i Klinika Pediatrii Hematologii i Onkologii Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego Ul. Marszałkowska 24, Warszawa BIAŁACZKI U DZIECI Najczęstszy

Bardziej szczegółowo

Krew składa się z części płynnej i składników morfotycznych tj. z osocza, krwinek czerwonych i białych oraz płytek krwi.

Krew składa się z części płynnej i składników morfotycznych tj. z osocza, krwinek czerwonych i białych oraz płytek krwi. PIELĘGNOWANIE PACJENTÓW ZE SCHORZENIAMI UKŁADU KRWIOTWÓRCZEGO Krew składa się z części płynnej i składników morfotycznych tj. z osocza, krwinek czerwonych i białych oraz płytek krwi. U dorosłego człowieka

Bardziej szczegółowo

Immunologia komórkowa

Immunologia komórkowa Immunologia komórkowa ocena immunofenotypu komórek Mariusz Kaczmarek Immunofenotyp Definicja I Charakterystyczny zbiór antygenów stanowiących elementy różnych struktur komórki, związany z jej różnicowaniem,

Bardziej szczegółowo

CHŁONIAKI ZŁOŚLIWE U DZIECI

CHŁONIAKI ZŁOŚLIWE U DZIECI Prof. dr hab.med. Jacek Wachowiak CHŁONIAKI ZŁOŚLIWE PODZIAŁ CHŁONIAKI ZŁOŚLIWE 1. CHŁONIAKI NIEZIARNICZE 2. CHOROBA HODGKINA (ZIARNICA ZŁOŚLIWA) EPIDEMIOLOGIA - OK. 10% NOWOTWORÓW Klinika Onkologii, Hematologii

Bardziej szczegółowo

LECZENIE PRZEWLEKŁEJ BIAŁACZKI SZPIKOWEJ (ICD-10 C 92.1)

LECZENIE PRZEWLEKŁEJ BIAŁACZKI SZPIKOWEJ (ICD-10 C 92.1) Załącznik B.14. LECZENIE PRZEWLEKŁEJ BIAŁACZKI SZPIKOWEJ (ICD-10 C 92.1) ŚWIADCZENIOBIORCY 1. Leczenie przewlekłej białaczki szpikowej u dorosłych imatinibem 1.1 Kryteria kwalifikacji Świadczeniobiorcy

Bardziej szczegółowo

(+) ponad normę - odwodnienie organizmu lub nadmierne zagęszczenie krwi

(+) ponad normę - odwodnienie organizmu lub nadmierne zagęszczenie krwi Gdy robimy badania laboratoryjne krwi w wyniku otrzymujemy wydruk z niezliczoną liczbą skrótów, cyferek i znaków. Zazwyczaj odstępstwa od norm zaznaczone są na kartce z wynikami gwiazdkami. Zapraszamy

Bardziej szczegółowo

Hematologia dziecięca

Hematologia dziecięca Hematologia dziecięca dr n. med. Jolanta Meller Odrębności hematologiczne wieku rozwojowego Hematopoeza płodowa I. Mezodermalny - od 2 tyg. do 2 m.ż. płodowego II. Narządowy - od 2 do 4 m.ż. płodowego

Bardziej szczegółowo

CHOROBY ROZROSTOWE UKŁADU KRWIOTWÓRCZEGO BIAŁACZKI WIEKU DZIECIĘCEGO

CHOROBY ROZROSTOWE UKŁADU KRWIOTWÓRCZEGO BIAŁACZKI WIEKU DZIECIĘCEGO CHOROBY ROZROSTOWE UKŁADU KRWIOTWÓRCZEGO BIAŁACZKI WIEKU DZIECIĘCEGO ZWIĘKSZONE RYZYKO WYSTĄPIENIA BIAŁACZKI Zakażenia wirusowe Promieniowanie jonizujące Związki chemiczne (benzen- ANLL) Środki alkilujące

Bardziej szczegółowo

KREW I HEMATOPOEZA. Dr n. med. Anna Machalińska Katedra i Zakład Histologii i Embriologii

KREW I HEMATOPOEZA. Dr n. med. Anna Machalińska Katedra i Zakład Histologii i Embriologii KREW I HEMATOPOEZA Dr n. med. Anna Machalińska Katedra i Zakład Histologii i Embriologii Funkcje krwi: 1. Transport tlenu i dwutlenku węgla 2. Transport substancji odżywczych 3. Transport produktów przemiany

Bardziej szczegółowo

Nowotwory układu chłonnego

Nowotwory układu chłonnego Nowotwory układu chłonnego Redakcja: Krzysztof Warzocha, Monika Prochorec-Sobieszek, Ewa Lech-Marańda Zespół autorski: Sebastian Giebel, Krzysztof Jamroziak, Przemysław Juszczyński, Ewa Kalinka-Warzocha,

Bardziej szczegółowo

CYTARABINUM. Zał cznik C.14. NAZWA SUBSTANCJI CZYNNEJ ORAZ, JEŻELI DOTYCZY- DROGA PODANIA

CYTARABINUM. Zał cznik C.14. NAZWA SUBSTANCJI CZYNNEJ ORAZ, JEŻELI DOTYCZY- DROGA PODANIA Zał cznik C.14. CYTARABINUM Lp 1 CYTARABINUM C69 NOWOTWÓR ZŁOŚLIWY OKA 2 CYTARABINUM C69.0 SPOJÓWKA 3 CYTARABINUM C69.1 ROGÓWKA 4 CYTARABINUM C69.2 SIATKÓWKA 5 CYTARABINUM C69.3 NACZYNIÓWKA 6 CYTARABINUM

Bardziej szczegółowo

JAK DZIAŁA WĄTROBA? Wątroba spełnia cztery funkcje. Najczęstsze przyczyny chorób wątroby. Objawy towarzyszące chorobom wątroby

JAK DZIAŁA WĄTROBA? Wątroba spełnia cztery funkcje. Najczęstsze przyczyny chorób wątroby. Objawy towarzyszące chorobom wątroby SPIS TREŚCI JAK DZIAŁA WĄTROBA? Wątroba spełnia cztery funkcje Wątroba jest największym narządem wewnętrznym naszego organizmu. Wątroba jest kluczowym organem regulującym nasz metabolizm (każda substancja

Bardziej szczegółowo

WCZESNE OBJAWY CHOROBY NOWOTWOROWEJ U DZIECI

WCZESNE OBJAWY CHOROBY NOWOTWOROWEJ U DZIECI WCZESNE OBJAWY CHOROBY NOWOTWOROWEJ U DZIECI Elżbieta Adamkiewicz-Drożyńska Katedra i Klinika Pediatrii, Hematologii i Onkologii Początki choroby nowotworowej u dzieci Kumulacja wielu zmian genetycznych

Bardziej szczegółowo

DOPROWADZAJĄC POKARMY DO WSZYSTKICH ZAKĄTKÓW ORGANIZMU KREW PEŁNI ROLĘ KELNERA. Humor z zeszytów szkolnych (IV klasa)

DOPROWADZAJĄC POKARMY DO WSZYSTKICH ZAKĄTKÓW ORGANIZMU KREW PEŁNI ROLĘ KELNERA. Humor z zeszytów szkolnych (IV klasa) DOPROWADZAJĄC POKARMY DO WSZYSTKICH ZAKĄTKÓW ORGANIZMU KREW PEŁNI ROLĘ KELNERA Humor z zeszytów szkolnych (IV klasa) NAJCZĘSTSZE BŁĘDY W DIAGNOSTYCE I LECZENIU NIEDOKRWISTOŚCI Prof. dr hab.med. Kazimierz

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Część I Choroby układu krążenia 1 Wendy A. Ware. Część II Choroby układu oddechowego 137 Eleanor C. Hawkins

Spis treści. Część I Choroby układu krążenia 1 Wendy A. Ware. Część II Choroby układu oddechowego 137 Eleanor C. Hawkins Spis treści Część I Choroby układu krążenia 1 Wendy A. Ware 1 Badanie układu krążenia 2 2 Badania dodatkowe stosowane w chorobach układu krążenia 8 3 Leczenie zastoinowej niewydolności serca 29 4 Zaburzenia

Bardziej szczegółowo

DIAGNOSTYKA CHORÓB ROZROSTOWYCH U DZIECI > WCZESNE ROZPOZNANIE < !!! NAJWAśNIEJSZY CZYNNIK ROKOWNICZY W NOWOTWORACH U DZIECI. Choroby rozrostowe

DIAGNOSTYKA CHORÓB ROZROSTOWYCH U DZIECI > WCZESNE ROZPOZNANIE < !!! NAJWAśNIEJSZY CZYNNIK ROKOWNICZY W NOWOTWORACH U DZIECI. Choroby rozrostowe Katarzyna Derwich Klinika Onkologii, Hematologii i Transplantologii Pediatrycznej II Katedry Pediatrii Uniwersytetu Medycznego im. K. Marcinkowskiego w Poznaniu Choroby rozrostowe DIAGNOSTYKA CHORÓB ROZROSTOWYCH

Bardziej szczegółowo

Lp. Zakres świadczonych usług i procedur Uwagi

Lp. Zakres świadczonych usług i procedur Uwagi Choroby układu nerwowego 1 Zabiegi zwalczające ból i na układzie współczulnym * X 2 Choroby nerwów obwodowych X 3 Choroby mięśni X 4 Zaburzenia równowagi X 5 Guzy mózgu i rdzenia kręgowego < 4 dni X 6

Bardziej szczegółowo

LECZENIE SZPICZAKA PLAZMATYCZNO KOMÓRKOWEGO (PLAZMOCYTOWEGO) (ICD-10 C 90)

LECZENIE SZPICZAKA PLAZMATYCZNO KOMÓRKOWEGO (PLAZMOCYTOWEGO) (ICD-10 C 90) Załącznik B.13. LECZENIE SZPICZAKA PLAZMATYCZNO KOMÓRKOWEGO (PLAZMOCYTOWEGO) (ICD-10 C 90) ŚWIADCZENIOBIORCY 1. Kryteria kwalifikacji do leczenia bortezomibem 1.1 Leczenie bortezomibem nowo zdiagnozowanych

Bardziej szczegółowo

LECZENIE NADPŁYTKOWOŚCI SAMOISTNEJ ICD - 10 D75.2

LECZENIE NADPŁYTKOWOŚCI SAMOISTNEJ ICD - 10 D75.2 załącznik nr 11 do zarządzenia Nr 36/2008/DGL Prezesa NFZ z dnia 19 czerwca 2008 r. Nazwa programu LECZENIE NADPŁYTKOWOŚCI SAMOISTNEJ ICD - 10 D75.2 - nadpłytkowość samoistna Dziedzina medycyny: hematologia.

Bardziej szczegółowo

Małopłytkowość u kobiety z zakrzepicą w układzie żyły wrotnej

Małopłytkowość u kobiety z zakrzepicą w układzie żyły wrotnej Małopłytkowość u kobiety z zakrzepicą w układzie żyły wrotnej Ewa Stefańska-Windyga Klinika Zaburzeń Hemostazy i Chorób Wewnętrznych Instytutu Hematologii i Transfuzjologii w Warszawie 39- letnia pacjentka

Bardziej szczegółowo

Leki immunomodulujące-przełom w leczeniu nowotworów hematologicznych

Leki immunomodulujące-przełom w leczeniu nowotworów hematologicznych Leki immunomodulujące-przełom w leczeniu nowotworów hematologicznych Jadwiga Dwilewicz-Trojaczek Katedra i Klinika Hematologii, Onkologii i Chorób Wewnętrznych Warszawski Uniwersytet Medyczny Warszawa

Bardziej szczegółowo

Szczegółowy spis badań KOD 02 / grupa 2 / HEMATOLOGIA

Szczegółowy spis badań KOD 02 / grupa 2 / HEMATOLOGIA Szczegółowy spis badań KOD 02 / grupa 2 / HEMATOLOGIA Badanie Podbadanie materiał przyjmowania materiału oczekiwania na wynik WBC krew z EDTA codziennie NE% krew z EDTA codziennie LY% krew z EDTA codziennie

Bardziej szczegółowo

UKŁAD KRWIOTWÓRCZY. patologia

UKŁAD KRWIOTWÓRCZY. patologia UKŁAD KRWIOTWÓRCZY patologia PATOLOGIA UKŁADU KRWINEK CZERWONYCH choroby krwinek czerwonych Erytrocytoza, Mieloskleroza, Niedokrwistość, Choroba hemolityczna, noworodków. Erytrocytoza polycythaemia to

Bardziej szczegółowo

LECZENIE ZAAWANSOWANEGO RAKA JELITA GRUBEGO (ICD-10 C 18 C 20)

LECZENIE ZAAWANSOWANEGO RAKA JELITA GRUBEGO (ICD-10 C 18 C 20) Dziennik Urzędowy Ministra Zdrowia 511 Poz. 42 Załącznik B.4. LECZENIE ZAAWANSOWANEGO RAKA JELITA GRUBEGO (ICD-10 C 18 C 20) ZAKRES ŚWIADCZENIA GWARANTOWANEGO ŚWIADCZENIOBIORCY 1. Leczenie zaawansowanego

Bardziej szczegółowo

Agencja Oceny Technologii Medycznych

Agencja Oceny Technologii Medycznych Agencja Oceny Technologii Medycznych www.aotm.gov.pl Rekomendacja nr 40/2014 z dnia 28 stycznia 2014 r. Prezesa Agencji Oceny Technologii Medycznych w sprawie usunięcia z wykazu świadczeń gwarantowanych

Bardziej szczegółowo

IDARUBICIN. Załącznik C.30. NAZWA SUBSTANCJI CZYNNEJ ORAZ, JEŻELI DOTYCZY- DROGA PODANIA. Dziennik Urzędowy Ministra Zdrowia 1078 Poz.

IDARUBICIN. Załącznik C.30. NAZWA SUBSTANCJI CZYNNEJ ORAZ, JEŻELI DOTYCZY- DROGA PODANIA. Dziennik Urzędowy Ministra Zdrowia 1078 Poz. Dziennik Urzędowy Ministra Zdrowia 1078 Poz. 66 Załącznik C.30. IDARUBICIN 1 IDARUBICIN C47 NOWOTWORY ZŁOŚLIWE NERWÓW OBWODOWYCH I AUTONOMICZNEGO UKŁADU NERWOWEGO 2 IDARUBICIN C47.0 NERWY OBWODOWE GŁOWY,

Bardziej szczegółowo

Działania niepożądane radioterapii

Działania niepożądane radioterapii Działania niepożądane radioterapii Powikłania po radioterapii dzielimy na wczesne i późne. Powikłania wczesne ostre występują w trakcie leczenia i do 3 miesięcy po jego zakończeniu. Ostry odczyn popromienny

Bardziej szczegółowo

Nazwa programu LECZENIE NADPŁYTKOWOŚCI SAMOISTNEJ ICD - 10 D75.2 - nadpłytkowość samoistna Dziedzina medycyny: hematologia.

Nazwa programu LECZENIE NADPŁYTKOWOŚCI SAMOISTNEJ ICD - 10 D75.2 - nadpłytkowość samoistna Dziedzina medycyny: hematologia. Załącznik nr 10 do Zarządzenia Nr 59/2011/DGL Prezesa NFZ z dnia 10 października 2011 roku Nazwa programu LECZENIE NADPŁYTKOWOŚCI SAMOISTNEJ ICD - 10 D75.2 - nadpłytkowość samoistna Dziedzina medycyny:

Bardziej szczegółowo

Mam Haka na Raka. Chłoniak

Mam Haka na Raka. Chłoniak Mam Haka na Raka Chłoniak Nowotwór Pojęciem nowotwór określa się niekontrolowany rozrost nieprawidłowych komórek w organizmie człowieka. Nieprawidłowość komórek oznacza, że różnią się one od komórek otaczających

Bardziej szczegółowo

ICD-10 C 92.1 przewlekła białaczka szpikowa Dziedzina medycyny: hematologia lub onkologia i hematologia dziecięca

ICD-10 C 92.1 przewlekła białaczka szpikowa Dziedzina medycyny: hematologia lub onkologia i hematologia dziecięca Nazwa programu: Terapeutyczne Programy Zdrowotne 2008 załącznik nr 8 do zarządzenia Nr 36/2008/DGL Prezesa NFZ z dnia 19 czerwca 2008 r. LECZENIE PRZEWLEKŁEJ BIAŁACZKI SZPIKOWEJ ICD-10 C 92.1 przewlekła

Bardziej szczegółowo

Temat: PIELĘGNOWANIE W SCHORZENIACH UKŁADU KRWIOTWÓRCZEGO

Temat: PIELĘGNOWANIE W SCHORZENIACH UKŁADU KRWIOTWÓRCZEGO Temat: PIELĘGNOWANIE W SCHORZENIACH UKŁADU KRWIOTWÓRCZEGO mgr Iwona Malinowska-Lipień Instytut Pielęgniarstwa i Położnictwa Zakład Pielęgniarstwa Internistycznego i Środowiskowego WNZ CM UJ 5/20/2012 Projekt

Bardziej szczegółowo

Przypadki kliniczne. interpretacja wyników dla analizatorów hematologicznych

Przypadki kliniczne. interpretacja wyników dla analizatorów hematologicznych Przypadki kliniczne interpretacja wyników dla analizatorów hematologicznych 5-DIFF firmy ABX Pentra 120 / 120 R ABX Pentra 80 / 80 XL ABX Pentra 60 C+ Spis tre Przypadki kliniczne interpretacja wyników

Bardziej szczegółowo

ICD-10 C 92.1 przewlekła białaczka szpikowa Dziedzina medycyny: hematologia lub onkologia i hematologia dziecięca

ICD-10 C 92.1 przewlekła białaczka szpikowa Dziedzina medycyny: hematologia lub onkologia i hematologia dziecięca Załącznik nr 8 do Zarządzenia Nr 41/2009 Prezesa NFZ z dnia 15 września 2009 roku Nazwa programu: LECZENIE PRZEWLEKŁEJ BIAŁACZKI SZPIKOWEJ ICD-10 C 92.1 przewlekła białaczka szpikowa Dziedzina medycyny:

Bardziej szczegółowo

Oddział Pediatryczny - ARION Szpitale sp. z o.o. Zespół Opieki Zdrowotnej w Biłgoraju

Oddział Pediatryczny - ARION Szpitale sp. z o.o. Zespół Opieki Zdrowotnej w Biłgoraju Nazwa świadczenia A59 bóle głowy A87b inne choroby układu nerwowego < 18 r.ż. C56 poważne choroby gardła, uszu i nosa C57 inne choroby gardła, uszu i nosa C56b poważne choroby gardła, uszu i nosa < 18

Bardziej szczegółowo

CHOROBY KRWI U DZIECI

CHOROBY KRWI U DZIECI Benigna Konatkowska CHOROBY KRWI-NIEDOBORY CZERWONE BIAŁE PŁYTKI KRWI OSOCZE CHOROBY KRWI U DZIECI NIEDOKRWISTOŚCI niedoborowe (Fe, vit. B12, kw.foliowy, Cu) pokrwotoczne hemolityczne aplastyczne w przebiegu

Bardziej szczegółowo

Ocena immunologiczna i genetyczna białaczkowych komórek macierzystych

Ocena immunologiczna i genetyczna białaczkowych komórek macierzystych Karolina Klara Radomska Ocena immunologiczna i genetyczna białaczkowych komórek macierzystych Streszczenie Wstęp Ostre białaczki szpikowe (Acute Myeloid Leukemia, AML) to grupa nowotworów mieloidalnych,

Bardziej szczegółowo

BADANIE PŁYNU MÓZGOWO-RDZENIOWEGO

BADANIE PŁYNU MÓZGOWO-RDZENIOWEGO BADANIE PŁYNU MÓZGOWO-RDZENIOWEGO 1. Pobranie płynu mózgowo-rdzeniowego (PMR) Podstawowym sposobem uzyskania próbki do badania płynu mózgowo rdzeniowego jest punkcja lędźwiowa. Nakłucie lędźwiowe przeprowadza

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY NA ROK AKADEMICKI 2011/2012 NAZWA JEDNOSTKI:

PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY NA ROK AKADEMICKI 2011/2012 NAZWA JEDNOSTKI: PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY NA ROK AKADEMICKI 2011/2012 NAZWA JEDNOSTKI: 1. Adres jednostki: Adres: 60-569 Poznań, ul, Szamarzewskiego 82/84 Tel. /Fax: 61/8549383, 61/8549356 Strona WWW: www.hematologia.ump.edu.pl

Bardziej szczegółowo

ICD-10 C 92.1 przewlekła białaczka szpikowa Dziedzina medycyny: hematologia lub onkologia i hematologia dziecięca

ICD-10 C 92.1 przewlekła białaczka szpikowa Dziedzina medycyny: hematologia lub onkologia i hematologia dziecięca Załącznik nr 7 do Zarządzenia Nr 59/2011/DGL Prezesa NFZ z dnia 10 października 2011 r. Nazwa programu: LECZENIE PRZEWLEKŁEJ BIAŁACZKI SZPIKOWEJ ICD-10 C 92.1 przewlekła białaczka szpikowa Dziedzina medycyny:

Bardziej szczegółowo

Badanie płynów z jam ciała z wykorzystaniem analizatora Spotchem ez.

Badanie płynów z jam ciała z wykorzystaniem analizatora Spotchem ez. Badanie płynów z jam ciała z wykorzystaniem analizatora Spotchem ez. Dr nauk wet Janina Łukaszewska Przesięk Niskie stężenie białka całkowitego < 2,5 g/dl ; zawartość komórek jest

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wiesław W. Jędrzejczak, Tadeusz Robak, Maria Podolak-Dawidziak

Spis treści. Wiesław W. Jędrzejczak, Tadeusz Robak, Maria Podolak-Dawidziak ROZDZIAŁ 1 Wprowadzenie. Personel i instytucje 13, Tadeusz Robak, Maria Podolak-Dawidziak ROZDZIAŁ 2 Program specjalizacji z hematologii 15, Andrzej Hellmann, Iwona Hus, Jadwiga Dwilewicz-Trojaczek ROZDZIAŁ

Bardziej szczegółowo

Układ krwiotwórczy i limfatyczny

Układ krwiotwórczy i limfatyczny WH Układ krwiotwórczy i limfatyczny Klasyfikuj prace ogólne dotyczące układu krwiotwórczego i limfatycznego, a także chorób i zaburzeń układu krwiotwórczego i limfatycznego u dzieci w WS 300. Opieka pielęgniarska

Bardziej szczegółowo

NARODOWY PROGRAM ZWALCZANIA CHORÓB NOWOTWOROWYCH

NARODOWY PROGRAM ZWALCZANIA CHORÓB NOWOTWOROWYCH ZAŁĄCZNIK NR 1 MINISTERSTWO ZDROWIA Nazwa programu: NARODOWY PROGRAM ZWALCZANIA CHORÓB NOWOTWOROWYCH Nazwa zadania: PROGRAM WYKRYWANIA I ROZPOZNAWANIA CHŁONIAKÓW ZŁOŚLIWYCH W POLSCE. Program realizowany

Bardziej szczegółowo

Wydział Zdrowia Publicznego, Kierunek DIETETYKA, Studia I stopnia stacjonarne I rok, Rok akademicki 2013/2014

Wydział Zdrowia Publicznego, Kierunek DIETETYKA, Studia I stopnia stacjonarne I rok, Rok akademicki 2013/2014 Grupa 1 1 63571 2.1 3.1 4.1 8.1 12.1 14.1 2 63572 2.2 3.2 4.2 8.2 12.2 14.2 3 63573 2.3 3.3 4.3 8.3 12.3 14.3 4 63574 2.4 3.4 4.4 8.4 12.4 14.4 5 63575 2.5 3.5 4.5 8.5 12.5 14.5 6 63576 2.6 3.6 5.1 9.1

Bardziej szczegółowo

HIV/AIDS Jacek Juszczyk 0

HIV/AIDS Jacek Juszczyk 0 HIV/AIDS Jacek Juszczyk 0 HIV/AIDS/Polska Od 1985 r. 16 tys. zakażeń HIV (co 4-ta osoba - kobieta) Rzeczywista ciemna liczba: 25 30 tysięcy AIDS rozpoznano u ~ 2500 osób Zakażenie HIV (także już z AIDS)

Bardziej szczegółowo

SZPIK KOSTNY. ROZW J KRWI

SZPIK KOSTNY. ROZW J KRWI 10 SZPIK KOSTNY. ROZW J KRWI Szpik kostny jest głównym podłożem tkankowym tworzenia i rozwoju komórek krwi, przy czym jego postać aktywna krwiotwórczo to szpik czerwony, który może się przekształcać w

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 8 grudnia 2011 r.

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 8 grudnia 2011 r. Dziennik Ustaw Nr 269 15678 Poz. 1593 1593 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 8 grudnia 2011 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu programów zdrowotnych Na podstawie

Bardziej szczegółowo

Nowotwory mielodysplastyczne/ /mieloproliferacyjne

Nowotwory mielodysplastyczne/ /mieloproliferacyjne Nowotwory mielodysplastyczne/ /mieloproliferacyjne Krzysztof Mądry Definicja Nowotwory mielodysplastyczne/mieloproliferacyjne (MDS/MPN, myelodysplastic syndromes/myeloproliferative neoplasms) są rzadko

Bardziej szczegółowo

NARODOWY PROGRAM ZWALCZANIA CHORÓB NOWOTWOROWYCH

NARODOWY PROGRAM ZWALCZANIA CHORÓB NOWOTWOROWYCH Załącznik nr 1 OPIS PROGRAMU Nazwa programu: NARODOWY PROGRAM ZWALCZANIA CHORÓB NOWOTWOROWYCH Nazwa zadania: PROGRAM WYKRYWANIA I ROZPOZNAWANIA CHŁONIAKÓW ZŁOŚLIWYCH W POLSCE. Program realizowany na podstawie

Bardziej szczegółowo

Poradnia Immunologiczna

Poradnia Immunologiczna Poradnia Immunologiczna Centrum Onkologii Ziemi Lubelskiej im. św. Jana z Dukli Lublin, 2011 Szanowni Państwo, Uprzejmie informujemy, że w Centrum Onkologii Ziemi Lubelskiej im. św. Jana z Dukli funkcjonuje

Bardziej szczegółowo

Terapeutyczne Programy Zdrowotne 2012 Leczenie opornych postaci szpiczaka mnogiego (plazmocytowego)

Terapeutyczne Programy Zdrowotne 2012 Leczenie opornych postaci szpiczaka mnogiego (plazmocytowego) Załącznik nr 25 do zarządzenia 59/2011/DGL Prezesa NFZ z dnia 10 października 2011 r. Nazwa programu: LECZENIE OPORNYCH POSTACI SZPICZAKA MNOGIEGO (PLAZMOCYTOWEGO) ICD-10 C 90.0 szpiczak mnogi Dziedzina

Bardziej szczegółowo

Rodzaje autoprzeciwciał, sposoby ich wykrywania, znaczenie w ustaleniu diagnozy i monitorowaniu. Objawy związane z mechanizmami uszkodzenia.

Rodzaje autoprzeciwciał, sposoby ich wykrywania, znaczenie w ustaleniu diagnozy i monitorowaniu. Objawy związane z mechanizmami uszkodzenia. Zakres zagadnień do poszczególnych tematów zajęć I Choroby układowe tkanki łącznej 1. Toczeń rumieniowaty układowy 2. Reumatoidalne zapalenie stawów 3. Twardzina układowa 4. Zapalenie wielomięśniowe/zapalenie

Bardziej szczegółowo

Cewkowo-śródmiąższowe zapalenie nerek

Cewkowo-śródmiąższowe zapalenie nerek Cewkowo-śródmiąższowe zapalenie nerek Krzysztof Letachowicz Katedra i Klinika Nefrologii i Medycyny Transplantacyjnej, Uniwersytet Medyczny we Wrocławiu Kierownik: Prof. dr hab. Marian Klinger Cewkowo-śródmiąższowe

Bardziej szczegółowo

WYCIECZKA DO LABORATORIUM

WYCIECZKA DO LABORATORIUM WYCIECZKA DO LABORATORIUM W ramach projektu e-szkoła udaliśmy się do laboratorium w Krotoszynie na ul. Bolewskiego Mieliśmy okazję przeprowadzić wywiad z kierowniczką laboratorium Panią Hanną Czubak Oprowadzała

Bardziej szczegółowo

Oddział Chorób Wewnętrznych - ARION Szpitale sp. z o.o. Zespół Opieki Zdrowotnej w Biłgoraju

Oddział Chorób Wewnętrznych - ARION Szpitale sp. z o.o. Zespół Opieki Zdrowotnej w Biłgoraju Nazwa świadczenia A26 zabiegi zwalczające ból i na układzie współczulnym A31 choroby nerwów obwodowych A32 choroby mięśni A33 zaburzenia równowagi A34c guzy mózgu i rdzenia kręgowego < 4 dni A34d guzy

Bardziej szczegółowo

Hematoonkologia w liczbach. Dr n med. Urszula Wojciechowska

Hematoonkologia w liczbach. Dr n med. Urszula Wojciechowska Hematoonkologia w liczbach Dr n med. Urszula Wojciechowska Nowotwory hematologiczne wg Międzynarodowej Statystycznej Klasyfikacji Chorób i Problemów Zdrowotnych (rew 10) C81 -Chłoniak Hodkina C82-C85+C96

Bardziej szczegółowo

1. wrodzone hipoplazje szpiku ( zespół Fanconiego ) 6. wybiórcza hipoplazja układu płytkotwórczego

1. wrodzone hipoplazje szpiku ( zespół Fanconiego ) 6. wybiórcza hipoplazja układu płytkotwórczego Skazy krwotoczne Anna Klukowska Katedra i Klinika Pediatrii, Hematologii i Onkologii WUM Krzepnięcie krwi I.Małopłytkowości zależne od zaburzeń w wytwarzaniu 1. wrodzone hipoplazje szpiku ( zespół Fanconiego

Bardziej szczegółowo

LECZENIE PRZEWLEKŁEJ BIAŁACZKI SZPIKOWEJ IMATINIBEM

LECZENIE PRZEWLEKŁEJ BIAŁACZKI SZPIKOWEJ IMATINIBEM ZAŁĄCZNIK NR 2 DO ZARZĄDZENIA NR 24/2005 PREZESA FUNDUSZU LECZENIE PRZEWLEKŁEJ BIAŁACZKI SZPIKOWEJ IMATINIBEM Opis programu Leczenie celowane Jest to nowy sposób leczenia nowotworów polegający na zastosowaniu

Bardziej szczegółowo

Aneks II Zmiany w drukach informacyjnych produktów leczniczych zarejestrowanych w procedurze narodowej

Aneks II Zmiany w drukach informacyjnych produktów leczniczych zarejestrowanych w procedurze narodowej Aktualizacja ChPL i ulotki dla produktów leczniczych zawierających jako substancję czynną immunoglobulinę anty-t limfocytarną pochodzenia króliczego stosowaną u ludzi [rabbit anti-human thymocyte] (proszek

Bardziej szczegółowo

LECZENIE PRZEWLEKŁEJ BIAŁACZKI SZPIKOWEJ IMATINIBEM

LECZENIE PRZEWLEKŁEJ BIAŁACZKI SZPIKOWEJ IMATINIBEM ZAŁĄCZNIK NR 2 DO ZARZĄDZENIA NR 24/2005 PREZESA FUNDUSZU LECZENIE PRZEWLEKŁEJ BIAŁACZKI SZPIKOWEJ IMATINIBEM Opis programu Leczenie celowane Jest to nowy sposób leczenia nowotworów polegający na zastosowaniu

Bardziej szczegółowo

Przewlekła białaczka szpikowa a specyfika leczenia osób starszych 27 października 2011 r.

Przewlekła białaczka szpikowa a specyfika leczenia osób starszych 27 października 2011 r. Przewlekła białaczka szpikowa a specyfika leczenia osób starszych 27 października 11 r. dr n. med. Janusz Meder Prezes Polskiej Unii Onkologii Prezes Polskiej Grupy Badawczej Chłoniaków Chorzy powyżej

Bardziej szczegółowo

Terapeutyczne Programy Zdrowotne 2009 Leczenie nowotworów podścieliska przewodu pokarmowego (GIST) Załącznik nr 9

Terapeutyczne Programy Zdrowotne 2009 Leczenie nowotworów podścieliska przewodu pokarmowego (GIST) Załącznik nr 9 Załącznik nr 9 Nazwa programu: do Zarządzenia Nr 41/2009 Prezesa NFZ z dnia 15 września 2009 roku LECZENIE NOWOTWORÓW PODŚCIELISKA PRZEWODU POKARMOWEGO (GIST) ICD 10 grupa rozpoznań obejmująca nowotwory

Bardziej szczegółowo

Urologiczne leczenie paliatywne zaawansowanych raków nerki. Dr n. med. Roman Sosnowski Klinika Nowotworów Układu Moczowego, COI, Warszawa

Urologiczne leczenie paliatywne zaawansowanych raków nerki. Dr n. med. Roman Sosnowski Klinika Nowotworów Układu Moczowego, COI, Warszawa Urologiczne leczenie paliatywne zaawansowanych raków nerki Dr n. med. Roman Sosnowski Klinika Nowotworów Układu Moczowego, COI, Warszawa Nefrektomia Nefrektomia jest metodą umożliwiającą całkowite wyleczenie

Bardziej szczegółowo

Szpiczak plazmocytowy

Szpiczak plazmocytowy Szpiczak plazmocytowy Od autorów Szanowna Czytelniczko, Szanowny Czytelniku, Oddana w Państwa ręce pozycja, Szpiczak plazmocytowy jest opracowaniem przeznaczonym przede wszystkim dla chorych na ten nowotwór

Bardziej szczegółowo

LECZENIE PRZEWLEKŁEGO WIRUSOWEGO ZAPALENIA WĄTROBY TYPU C TERAPIĄ BEZINTERFERONOWĄ (ICD-10 B 18.2)

LECZENIE PRZEWLEKŁEGO WIRUSOWEGO ZAPALENIA WĄTROBY TYPU C TERAPIĄ BEZINTERFERONOWĄ (ICD-10 B 18.2) Załącznik B.71. LECZENIE PRZEWLEKŁEGO WIRUSOWEGO ZAPALENIA WĄTROBY TYPU C TERAPIĄ BEZINTERFERONOWĄ (ICD-10 B 18.2) ŚWIADCZENIOBIORCY 1. Kryteria kwalifikacji: 1) Do programu kwalifikowani są dorośli świadczeniobiorcy

Bardziej szczegółowo

KREW I HEMOPOEZA. Skład osocza krwi. Hct = Elementy morfotyczne krwi. Wskaźnik hematokrytu

KREW I HEMOPOEZA. Skład osocza krwi. Hct = Elementy morfotyczne krwi. Wskaźnik hematokrytu KREW I HEMOPOEZA Funkcje krwi: Krew jest tkanką płynną, ponieważ płynna jest istota międzykomórkowa (osocze) Komórki (erytrocyty i leukocyty) i fragmenty komórek (płytki krwi) to elementy morfotyczne transport

Bardziej szczegółowo

Terapeutyczne Programy Zdrowotne 2010 Leczenie raka nerki Załącznik nr 42 do zarządzenia Nr 8/2010/DGL Prezesa NFZ z dnia 20 stycznia 2010 roku

Terapeutyczne Programy Zdrowotne 2010 Leczenie raka nerki Załącznik nr 42 do zarządzenia Nr 8/2010/DGL Prezesa NFZ z dnia 20 stycznia 2010 roku Załącznik nr 42 do zarządzenia Nr 8/2010/DGL Prezesa NFZ z dnia 20 stycznia 2010 roku Nazwa programu: LECZENIE RAKA NERKI ICD-10 C 64 Dziedzina medycyny: Nowotwór złośliwy nerki za wyjątkiem miedniczki

Bardziej szczegółowo

Terapeutyczne Programy Zdrowotne 2012 Leczenie nowotworów podścieliska przewodu pokarmowego (GIST) Załącznik nr 8

Terapeutyczne Programy Zdrowotne 2012 Leczenie nowotworów podścieliska przewodu pokarmowego (GIST) Załącznik nr 8 Załącznik nr 8 Nazwa programu: do Zarządzenia 59/2011/DGL Prezesa NFZ z dnia 10 października 2011 roku LECZENIE NOWOTWORÓW PODŚCIELISKA PRZEWODU POKARMOWEGO (GIST) ICD 10 grupa rozpoznań obejmująca nowotwory

Bardziej szczegółowo

CENTRUM MEDYCZNE KSZTAŁCENIA PODYPLOMOWEGO. Program specjalizacji z HEMATOLOGII

CENTRUM MEDYCZNE KSZTAŁCENIA PODYPLOMOWEGO. Program specjalizacji z HEMATOLOGII CENTRUM MEDYCZNE KSZTAŁCENIA PODYPLOMOWEGO Program specjalizacji z HEMATOLOGII Warszawa 1999 (c) Copyright by Centrum Medyczne Kształcenia Podyplomowego, Warszawa 1999 Program specjalizacji przygotował

Bardziej szczegółowo

Programy Terapeutyczne 2007 Leczenie choroby Leśniowskiego-Crohna u dzieci. LECZENIE CHOROBY LEŚNIOWSKIEGO-CROHNA U DZIECI

Programy Terapeutyczne 2007 Leczenie choroby Leśniowskiego-Crohna u dzieci. LECZENIE CHOROBY LEŚNIOWSKIEGO-CROHNA U DZIECI Programy Terapeutyczne 27 do zarządzenia Nr 12/27 Prezesa NFZ Nazwa programu: LECZENIE CHOROBY LEŚNIOWSKIEGO-CROHNA U DZIECI ICD-1 K Choroba Leśniowskiego -Crohna [odcinkowe zapalenie jelita] Dziedzina

Bardziej szczegółowo

Talasemia. Czas przebywania retikulocytów we krwi obwodowej (przesunięcie) 45% 1,0 dni 35% 1,5 dni 25% 2,0 dni 15% 2,5 dni HCT.

Talasemia. Czas przebywania retikulocytów we krwi obwodowej (przesunięcie) 45% 1,0 dni 35% 1,5 dni 25% 2,0 dni 15% 2,5 dni HCT. Talasemia Wstęp: Anemia Pierwszymi objawami anemii (niedokrwistości) są osłabienie, bladość skóry, spadek koncentracji, obniżona aktywność i bóle głowy. Przyczyną jest zmniejszenie zawartości hemoglobiny

Bardziej szczegółowo

Nowe możliwości leczenia ostrej białaczki limfoblastycznej

Nowe możliwości leczenia ostrej białaczki limfoblastycznej Nowe możliwości leczenia ostrej białaczki limfoblastycznej Dr hab. med. Grzegorz W. Basak Katedra i Klinika Hematologii, Onkologii i Chorób Wewnętrznych Warszawski Uniwersytet Medyczny Warszawa, 17.12.15

Bardziej szczegółowo

BIBLIOTEKA PACJENTA HEMATOONKOLOGICZNEGO. Badania i obraz krwi w szpiczaku plazmocytowym

BIBLIOTEKA PACJENTA HEMATOONKOLOGICZNEGO. Badania i obraz krwi w szpiczaku plazmocytowym BIBLIOTEKA PACJENTA HEMATOONKOLOGICZNEGO Badania i obraz krwi w szpiczaku plazmocytowym Słowo wstępne Drodzy Państwo, Proaktywna postawa Pacjenta wobec choroby i procesu leczenia to pierwszy krok do jej

Bardziej szczegółowo

Ceny oczekiwane w rodzaju: leczenie szpitalne - programy zdrowotne (lekowe) obowiązujące od 01.07.2012 r. Cena Oczekiwana 03.0000.301.

Ceny oczekiwane w rodzaju: leczenie szpitalne - programy zdrowotne (lekowe) obowiązujące od 01.07.2012 r. Cena Oczekiwana 03.0000.301. Ceny oczekiwane w rodzaju: leczenie szpitalne - programy zdrowotne (lekowe) obowiązujące od 01.07.2012 r. Kod Zakresu Nazwa Zakresu Cena Oczekiwana 03.0000.301.02 PROGRAM LECZENIA PRZEWLEKŁEGO WZW TYPU

Bardziej szczegółowo

LECZENIE NOWOTWORÓW PODŚCIELISKA PRZEWODU POKARMOWEGO (GIST) (ICD-10 C 15, C 16, C 17, C 18, C 20, C 48)

LECZENIE NOWOTWORÓW PODŚCIELISKA PRZEWODU POKARMOWEGO (GIST) (ICD-10 C 15, C 16, C 17, C 18, C 20, C 48) Dziennik Urzędowy Ministra Zdrowia 492 Poz. 66 Załącznik B.3. LECZENIE NOWOTWORÓW PODŚCIELISKA PRZEWODU POKARMOWEGO (GIST) (ICD-10 C 15, C 16, C 17, C 18, C 20, C 48) ŚWIADCZENIOBIORCY 1. Leczenie adjuwantowe

Bardziej szczegółowo

PATOFIZJOLOGIA ZABURZEŃ HEMOSTAZY. Jakub Klimkiewicz

PATOFIZJOLOGIA ZABURZEŃ HEMOSTAZY. Jakub Klimkiewicz PATOFIZJOLOGIA ZABURZEŃ HEMOSTAZY Jakub Klimkiewicz HEMOSTAZA CAŁOŚĆ PROCESÓW ZWIĄZANYCH Z UTRZYMANIEM KRWI W STANIE PŁYNNYM W NACZYNIACH KRWIONOŚNYCH ORAZ HAMOWANIEM KRWAWIENIA W MIEJSCU USZKODZENIA ŚCIANY

Bardziej szczegółowo

DIAGNOSTYKA LABORATORYJNA CHORÓB NOWOTWOROWYCH

DIAGNOSTYKA LABORATORYJNA CHORÓB NOWOTWOROWYCH PRZYKŁADOWA PULA PYTAŃ DIAGNOSTYKA LABORATORYJNA CHORÓB NOWOTWOROWYCH Markery nowotworowe nie są powszechnie stosowane w badaniu przesiewowym ludności ze względów finansowych mimo potwierdzonego wpływu

Bardziej szczegółowo

Nadpłytkowość samoistna

Nadpłytkowość samoistna Joanna Góra-Tybor Definicja Nadpłytkowość samoistna (ET, essential thrombocythemia) należy do nowotworów mieloproliferacyjnych BCR-ABL1( ). Jej podstawową cechą jest zwiększona produkcja płytek krwi (patrz

Bardziej szczegółowo

BADANIA RADIOLOGICZNE, TOMOGRAFIA KOMPUTEROWA, REZONANS MAGNETYCZNY W DIAGNOSTYCE

BADANIA RADIOLOGICZNE, TOMOGRAFIA KOMPUTEROWA, REZONANS MAGNETYCZNY W DIAGNOSTYCE BADANIA RADIOLOGICZNE, TOMOGRAFIA KOMPUTEROWA, REZONANS MAGNETYCZNY W DIAGNOSTYCE SZPICZAKA MNOGIEGO Bartosz Białczyk Ośrodek Diagnostyki, Terapii i Telemedycyny KSS im. Jana Pawła II Szpiczak mnogi multiple

Bardziej szczegółowo

Pierwotna mielofibroza

Pierwotna mielofibroza Pierwotna mielofibroza Joanna Góra-Tybor Definicja Pierwotna mielofibroza (PMF, primary myelofibrosis) należy do przewlekłych nowotworów mieloproliferacyjnych BCR-ABL(). Jej charakterystycznymi cechami

Bardziej szczegółowo

Chłoniak. Chłoniaki to nowotwory tkanki limfatycznej. Podobnie jak przewlekłe. białaczki limfatyczne należą do chorób limfoproliferacyjnych.

Chłoniak. Chłoniaki to nowotwory tkanki limfatycznej. Podobnie jak przewlekłe. białaczki limfatyczne należą do chorób limfoproliferacyjnych. Chłoniak Chłoniaki to nowotwory tkanki limfatycznej. Podobnie jak przewlekłe białaczki limfatyczne należą do chorób limfoproliferacyjnych. Wyróżnia się tu ziarnicę złośliwą (chłoniak Hodgkina) i chłoniaki

Bardziej szczegółowo

Radioterapia radykalna i paliatywna w szpiczaku plazmocytowym. Dr n. med. Katarzyna Pudełek

Radioterapia radykalna i paliatywna w szpiczaku plazmocytowym. Dr n. med. Katarzyna Pudełek Radioterapia radykalna i paliatywna w szpiczaku plazmocytowym Dr n. med. Katarzyna Pudełek Rola radioterapii w szpiczaku plazmocytowym Radykalna radioterapia szpiczaka odosobnionego kostnego i pozakostnego

Bardziej szczegółowo

Dz. U. z 2013 poz. 1347 Brzmienie od 5 grudnia 2013. I. Osoby dorosłe

Dz. U. z 2013 poz. 1347 Brzmienie od 5 grudnia 2013. I. Osoby dorosłe Dz. U. z 2013 poz. 1347 Brzmienie od 5 grudnia 2013 Załącznik nr 1 WYKAZ NIEULECZALNYCH, POSTĘPUJĄCYCH, OGRANICZAJĄCYCH ŻYCIE CHORÓB NOWOTWOROWYCH INIENOWOTWOROWYCH, W KTÓRYCH SĄ UDZIELANE ŚWIADCZENIA

Bardziej szczegółowo

ZBYT PÓŹNE WYKRYWANIE RAKA NERKI ROLA LEKARZA PIERWSZEGO KONTAKTU

ZBYT PÓŹNE WYKRYWANIE RAKA NERKI ROLA LEKARZA PIERWSZEGO KONTAKTU ZBYT PÓŹNE WYKRYWANIE RAKA NERKI ROLA LEKARZA PIERWSZEGO KONTAKTU 14 czerwca 2012 r dr n. med. Piotr Tomczak Klinika Onkologii U.M. Poznań Epidemiologia raka nerki RCC stanowi 2 3% nowotworów złośliwych

Bardziej szczegółowo

1. Układ odpornościowy. Odporność humoralna

1. Układ odpornościowy. Odporność humoralna Zakres zagadnień do poszczególnych tematów zajęć Seminaria 1. Układ odpornościowy. Odporność humoralna Ludzki układ odpornościowy Składowe i mechanizmy odporności wrodzonej Składowe i mechanizmy odpowiedzi

Bardziej szczegółowo