KREW I HEMATOPOEZA. Dr n. med. Anna Machalińska Katedra i Zakład Histologii i Embriologii

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "KREW I HEMATOPOEZA. Dr n. med. Anna Machalińska Katedra i Zakład Histologii i Embriologii"

Transkrypt

1 KREW I HEMATOPOEZA Dr n. med. Anna Machalińska Katedra i Zakład Histologii i Embriologii

2 Funkcje krwi: 1. Transport tlenu i dwutlenku węgla 2. Transport substancji odżywczych 3. Transport produktów przemiany materii 4. Regulacja temperatury ciała 5. Utrzymanie równowagi kwasowo zasadowej 6. Udział w procesach obronnych 7. Utrzymanie homeostazy wewnątrzustrojowej (obejmującej gospodarkę białkami, elektrolitami, lipidami oraz czynność hydrodynamiczną udział w regulacji metabolizmu tkankowego))

3 KREW = KOMÓRKI + OSOCZE Krwinki czerwone (erytrocyty) Krwinki białe (leukocyty) Płytki krwi (trombocyty)

4 KREW Krew pobrana bez antykoagulantu SUROWICA (osocze bez fibrynogenu) SKRZEP

5 KREW Krew po odwirowaniu w obecności antykoagulantu OSOCZE KRWINKI BIAŁE I PŁYTKI KRWI 1% KRWINKI CZERWONE %

6 Procentowy skład osocza

7 Tradycyjny rozmaz krwi Metodyka tradycyjnego rozmazu krwi obejmuje: Rozprowadzenie kropli krwi na szkiełku Suszenie Barwienie Elementy komórkowe zawierające kwasy nukleinowe wiążą barwniki zasadochłonne i barwią się na niebiesko! Jądra komórkowe barwią się zawsze na niebiesko Komórki zawierające dużo rybosomów zaangażowane w syntezę białek - mają niebieskawą cytoplazmę Cytoplazma komórek które posiadają niewiele rybosomów barwi się kwasochłonnie na różowo

8 Krwinki czerwone erytrocyty: M: 5 milliony/mm 3 K: 4 milliony/mm 3 średnica : 7.5μm dyskowaty kształt nie posiadają jądra i organelli komórkowych wypełnione hemoglobiną długość życia 120 dni funkcja transport tlenu i dwutlenku węgla

9 ERYTROCYTY

10 Błona komórkowa erytrocyta Spektryna element cytoszkieletu odpowiedzialny za utrzymanie charakterystycznego kształtu i sprężystość erytrocyta

11 ERYTROCYTY Formy niedojrzałe - RETIKULOCYTY stanowią ok. 1% erytrocytów Są pozbawione jądra Zawierają rybosomy w postaci ziarnistości lub układające się na kształt siateczki Ich dojrzewanie trwa 2-4 dni Ilość retikulocytów jest odzwierciedleniem czynności erytropoetycznej szpiku Wzrasta: W niedokrwistościach hemolitycznych W niedokrwistościach pokrwotocznych W okresie leczenia środkami krwiotwórczymi Po splenektomii W białaczkach W przerzutach do kości

12 Płytki krwi - trombocyty: w 1 mm 3 krwi fragmenty komórkowe pozbawione jądra średnica 2-3 µm zawierają ziarnistości, mitochondria i glikogen długość życia 14 dni funkcja inicjują wykrzepianie krwi

13 Typy ziarnistości trombocytów: Alpha ziarnistości zawierają czynniki stymulujące agregację płytek i tworzenie skrzepu Delta ziarnistości - zawierają czynniki stymulujące agregację płytek, adhezję i skurcz naczyń Lambda ziarnistości (lizosomy) zawierają enzymy hydrolityczne

14 Funkcja trombocytów

15 Podział leukocytów KRWINKI BIAŁE 4-10 tyś /mm3 GRANULOCYTY AGRANULOCYTY NEUTROFILE 60% EOZYNOFILE 2 5% BAZOFILE 1% MONOCYTY 3 8% LIMFOCYTY 25-35%

16 Neutrofile 60% białych krwinek średnica: μm segmentowane jądro funkcja fagocytoza, niszczenie bakterii i grzybów (mikrofagi) główna nieswoista linia obrony organizmu długość życia 6 h we krwi 1 4 dni w tkankach

17 Neutrofile Należą do granulocytów Zawierają 2 typy ziarnistości: ziarnistości swoiste lysozym, lactoferyna, białko wiążące witaminę B12 kollagenaza gelatynaza ziarnistości nieswoiste ( azurochłonne) - lizosomy kwaśne hydrolazy proteinazy mieloperoksydaza MPO białko bakteriobójcze zwiększające przepuszczalność BPI defenzyny

18 Aktywacja neutrofili Neutrofile spoczynkowe Cytokiny Czynniki chemotaktyczne Neutrofile aktywowane Wzrost ekspresji receptorów adhezyjnych Marginalizacja neutrofili Toczenie się wzdłuż ścian śródbłonka Aktywacja receptorów integrynowych Migracja pomiędzy komórkami (diapedeza) Czynność fagocytarna w tkankach

19 Fagocytoza Fagocytoza: Nieswoista Swoista

20 Przesunięcie w lewo Przesunięcie w prawo FORMA NIEDOJRZAŁA (pałeczkowate jądro) Obecne w warunkach wzrostu zapotrzebowania na neutrofle FORMA DOJRZAŁA 3 płatowe jądro Obecne w normalnych warunkach FORMA STARA hipersegmentowane jądro Obecne gdy spada produkcja neutrofili

21 Eozynofile: 2 5% krwinek białych średnica 10 15μm dwupłatowe jądro 2 typy ziarnistości: Ziarnistości swoiste białko MBP białko kationowe eozynofilów eozynowa peroksydaza EPO histaminaza arylsulfataza Ziarnistości nieswoiste funkcja : a) niszczenie organizmów wielkokomórkowych - pasożyty b) modulacja odpowiedzi immunologicznej w alergii c) fagocytoza

22

23

24 Bazofile: 1% białych krwinek średnica : 12 15μm płatowate jądro 2 typ ziarnistości: ziarnistości swoiste histamina heparyna czynniki chemotaktyczne Ziarnistości nieswoiste - azurochłone funkcja a)biorą udział w reakcjach anafilaktycznych i uczuleniu b)regulują i modulują odpowiedz immunologiczną

25 Monocyty: 3 8% krwinek białych średnica: µm nerkowate jądro należą do agranulocytów w tkankach różnicują się w MAKROFAGI funkcja a)fagocytoza b)produkcja cytokin i aktwacja odpowiedzi immunologicznej c) prezentacja anygenu

26 Układ monocytowo - makrofagowy Różne typy makrofagów w zależności od lokalizacji: Histiocyty tkanka łączna Komórki mikrogleju CUN Osteoklasty kość Komórki Borowicza - Kupffera wątroba

27 Limfocyty: 25 35% krwinek białych średnica: 6 10μm okrągłe jądro Należą do agranulocytów funkcja generują odpowiedz immunologiczną T limfocyty odpowiedz komórkową B limfocyty odpowedz humoralną

28

29

30

31

32

33

34

35

36 HEMATOPOEZA WYTWARZANIE KOMÓREK KRWI

37 Szpik kostny: Szpik kostny czerwony - aktywny Szpik kostny żółty - nieaktywny Szpik kostny Szpik czerwony Szpik żółty Szpik czerwony

38 Szpik kostny czerwony Komórki hematopoetyczne Naczynia zatokowe Dojrzałe komórki opuszczające utkanie szpiku

39 Komórki hematopoetyczne KOMÓRKI MACIERZYSTE Dają początek wszystkim liniom hematopotycznym Mają zdolność do samoodnowy Nie można ich rozróżnić przy użyciu mikroskopu KOMÓRKI PROGENITOROWE Mają ograniczoną zdolność do samoodnowy Nie można ich rozróżnić przy użyciu mikroskopu Dają początek różnym liniom hematopotycznym Posiadają duży potencjał proliferacyjny KOMÓRKI PREKURSOROWE Nie mają zdolności do samoodnowy Można je rozróżnić przy użyciu mikroskopu KOMÓRKI DOJRZAŁE Nie mają zdolności podziałowej Opuszczają środowisko szpiku

40 Komórki macierzyste Dają początek wszyskim szeregom hematopoetycznym (multipotencjalne) Mają zdolność do samoodnowy Wyglądają jak małe limfocyty Mogą opuszczać szpik i wędrować do krwi obwodowej

41 Komórki progenitorowe Dają początek różnym szeregom hematopoeycznym (unipotencjalne) Mają ograniczoną zdolność do samoodnowy Bardzo intensywnie proliferują Wyglądają jak małe limfocyty - nie są określone morfologicznie

42 Komórki progenitorowe Identyfikacja komórek progenitorowych szpiku: Na podstawie receptorów obecnych na ich powierzchni Metodami hodowli na podstawie składu komórkowego wytworzonych kolonii Małe komórki szpiku o morfologii małego limfocytu

43 Komórki progenitorowe - CFU Szpik czerwony KRWIOTWÓRCZA KOMÓRKA MACIERZYSTA Szpik żółty KRWIOTWÓRCZA MULTIPOTENCJALNA KOMÓRKA MACIERZYSTA Komórka progenitorowa limfoidalna Komórki progenitorowe mieloidalne

44 Komórki progenitorowe CFU ( colony forming units) Komórka progenitorowa limfoidalna CFU-L Komórka progenitorowa mieloidalna CFU -M Komórka progenitorowa granulocytowo macrofagowa CFU-GM Komórka progenitorowa szeregu eozynofilów- CFU- Eo Komórka progenitorowa szeregu bazoflów CFU- Baz Komórka progenitorowa megakariocytowa CFU- Meg Komórka progenitorowa szeregu eytrocytów CFU-E

45 Komórka krwiotwórcza Komórki progenitorowe Komórki prekursorowe

46 Erytropoeza PROERYTROBLAST ERYTROBLAST ZASADOCHŁONY ERYTROBLAST POLICHROMATOFILNY ERYTROBLAST KWASOCHŁONNY RETIKULOCYT ERYTROCYT

47 Granulopoeza MIELOBLAST PROMIELOCYT MIELOCYT METAMIELOCYT GRANULOCYT PAŁECZKOWATY

48 Powstawanie monocytów KRWIOTWÓRCZA KOMÓRKA MACIERZYSTA KOMÓRKA PROGENITOROWA CFU MONOBLAST PROMONOCYT KREW OBWODOWA MONOCYT TKANKI MAKROFAGI

49 Trombopoeza KRWIOTWÓRCZA KOMÓRKA MACIERZYSTA KOMÓRKA PROGENITOROWA CFU-Meg MEGAKAROBLAST ( KOMÓRKA PREKURSOROWA) MEGAKARIOCYT TROMBOCYTY

50 Trombopoeza Megakariocyty: Największe komórki w szpiku kostnym (100µm) Poliploidalne Wytwarzają płytki krwi ( 1 megakariocyt = kilka tyś płytek) Mogą opuszczać szpik i wędrować do krwi, gdzie wytwarzają trombocyty

51

52 Limfopoeza Cechy charakterystyczne limfopoezy: Komórki na poszczególnych etapach rozwoju są morfologicznie nierozpoznawalne Podczas różnicowania się limfocytów dochodzi do ekspresji swoisych antygenów powierzchniowych i receptorów, na podstawie których oznacza się poszczególne stadia limfopoezy (antygeny CD cluster of differentiation) Limfopoeza rozpoczyna się w szpiku a kończy w obwodowych narządach limfopoetycznych Limfocyty T szpik kostny grasica węzeł chłonny Limfocyty B szpik kostny węzeł chłonny

53 Limfopoeza Szpik kostny Grasica Obwodowe narządy limfatyczne ODPOWIEDZ KOMÓRKOWA Krwiotwórcze komórki macierzyste ODPOWIEDZ HUMORALNA

54 Regulacja hematopoezy

KREW I HEMOPOEZA. Skład osocza krwi. Hct = Elementy morfotyczne krwi. Wskaźnik hematokrytu

KREW I HEMOPOEZA. Skład osocza krwi. Hct = Elementy morfotyczne krwi. Wskaźnik hematokrytu KREW I HEMOPOEZA Funkcje krwi: Krew jest tkanką płynną, ponieważ płynna jest istota międzykomórkowa (osocze) Komórki (erytrocyty i leukocyty) i fragmenty komórek (płytki krwi) to elementy morfotyczne transport

Bardziej szczegółowo

KREW I HEMOPOEZA. Hct = Skład osocza krwi. Elementy morfotyczne krwi. Wskaźnik hematokrytu

KREW I HEMOPOEZA. Hct = Skład osocza krwi. Elementy morfotyczne krwi. Wskaźnik hematokrytu KREW I HEMOPOEZA Funkcje krwi: Krew jest tkanką płynną, ponieważ płynna jest istota międzykomórkowa (osocze) transport tlenu i substancji odżywczych do komórek transport CO2 i metabolitów wydalanych przez

Bardziej szczegółowo

Liczebność elementów morfotycznych krwi 3-4 3-4. Erytrocyty utrzymują kształt dzięki obecności wewnętrznego szkieletu błonowego

Liczebność elementów morfotycznych krwi 3-4 3-4. Erytrocyty utrzymują kształt dzięki obecności wewnętrznego szkieletu błonowego KREW I HEMOPOEZA Funkcje krwi: Krew jest tkanką płynną, ponieważ płynna jest istota międzykomórkowa (osocze) transport tlenu i substancji odżywczych do komórek transport CO2 i metabolitów wydalanych przez

Bardziej szczegółowo

KREW I HEMATOPOEZA. Skład osocza krwi. Hct = Elementy morfotyczne krwi. Wskaźnik hematokrytu

KREW I HEMATOPOEZA. Skład osocza krwi. Hct = Elementy morfotyczne krwi. Wskaźnik hematokrytu KREW I HEMATOPOEZA Funkcje krwi: Krew jest tkanką płynną, ponieważ płynna jest istota międzykomórkowa (osocze) transport tlenu i substancji odżywczych do komórek transport CO2 i metabolitów wydalanych

Bardziej szczegółowo

SZPIK KOSTNY. ROZW J KRWI

SZPIK KOSTNY. ROZW J KRWI 10 SZPIK KOSTNY. ROZW J KRWI Szpik kostny jest głównym podłożem tkankowym tworzenia i rozwoju komórek krwi, przy czym jego postać aktywna krwiotwórczo to szpik czerwony, który może się przekształcać w

Bardziej szczegółowo

KREW. Składniki osocza. Elementy morfotyczne krwi. Hematokryt. Krew jest tkanką płynną, gdyŝ jej substancja międzykomórkowa - osocze - jest płynna

KREW. Składniki osocza. Elementy morfotyczne krwi. Hematokryt. Krew jest tkanką płynną, gdyŝ jej substancja międzykomórkowa - osocze - jest płynna KREW Funkcje krwi: Krew jest tkanką płynną, gdyŝ jej substancja międzykomórkowa - osocze - jest płynna transport tlenu i substancji odŝywczych do komórek transport CO 2 i metabolitów wydalanych przez komórki

Bardziej szczegółowo

Wykłady z anatomii dla studentów pielęgniarstwa i ratownictwa medycznego

Wykłady z anatomii dla studentów pielęgniarstwa i ratownictwa medycznego Wykłady z anatomii dla studentów pielęgniarstwa i ratownictwa medycznego Krew jest płynną tkanką łączną, krążącą ciągle w ustroju, umożliwiającą stałą komunikację pomiędzy odległymi od siebie tkankami.

Bardziej szczegółowo

KREW I HEMOPOEZA. Skład osocza krwi. Hct = Elementy morfotyczne krwi. Wskaźnik hematokrytu

KREW I HEMOPOEZA. Skład osocza krwi. Hct = Elementy morfotyczne krwi. Wskaźnik hematokrytu KREW I HEMOPOEZA Funkcje krwi: Krew jest tkanką płynną, ponieważ płynna jest istota międzykomórkowa (osocze) transport tlenu i substancji odżywczych do komórek transport CO2 i metabolitów wydalanych przez

Bardziej szczegółowo

KREW I HEMOPOEZA. Skład osocza krwi Woda 91 92% Hct = Elementy morfotyczne krwi. Wskaźnik hematokrytu

KREW I HEMOPOEZA. Skład osocza krwi Woda 91 92% Hct = Elementy morfotyczne krwi. Wskaźnik hematokrytu KREW I HEMOPOEZA Krew jest tkanką płynną, ponieważ płynna jest istota międzykomórkowa (osocze) Komórki (erytrocyty i leukocyty) i fragmenty komórek (płytki krwi) to elementy morfotyczne Funkcje krwi: transport

Bardziej szczegółowo

KREW I HEMATOPOEZA. Skład osocza krwi. Hct = Elementy morfotyczne krwi. Wskaźnik hematokrytu

KREW I HEMATOPOEZA. Skład osocza krwi. Hct = Elementy morfotyczne krwi. Wskaźnik hematokrytu KREW I HEMATOPOEZA Funkcje krwi: Krew jest tkanką płynną, ponieważ płynna jest istota międzykomórkowa (osocze) transport tlenu i substancji odżywczych do komórek transport CO2 i metabolitów wydalanych

Bardziej szczegółowo

KREW SZPIK KOSTNY NACZYNIA I SERCE

KREW SZPIK KOSTNY NACZYNIA I SERCE KREW SZPIK KOSTNY NACZYNIA I SERCE Krew Odmiana tkanki łącznej tkanka płynna Komórki elementy morfotyczne krwi zawieszone w płynnej substancji międzykomórkowej (osocze) Wypełnia łożysko naczyniowe ograniczona

Bardziej szczegółowo

Tkanki podporowe - chrząstka

Tkanki podporowe - chrząstka Tkanki podporowe - chrząstka Własności mechaniczne tkanek podporowych zaleŝą od składu ich substancji międzykomórkowej. Komórki produkujące składniki substancji międzykomórkowej w chrząstce (chondroblasty

Bardziej szczegółowo

Krwiotworzenie (Hematopoeza)

Krwiotworzenie (Hematopoeza) Krwiotworzenie (Hematopoeza) Zgadnienia Rozwój układu krwiotwórczego Szpik kostny jako główny narząd krwiotwórczy Metody badania szpiku Krwiotwórcze komórki macierzyste (KKM) Regulacja krwiotworzenia Przeszczepianie

Bardziej szczegółowo

Szczegółowy spis badań KOD 02 / grupa 2 / HEMATOLOGIA

Szczegółowy spis badań KOD 02 / grupa 2 / HEMATOLOGIA Szczegółowy spis badań KOD 02 / grupa 2 / HEMATOLOGIA Badanie Podbadanie materiał przyjmowania materiału oczekiwania na wynik WBC krew z EDTA codziennie NE% krew z EDTA codziennie LY% krew z EDTA codziennie

Bardziej szczegółowo

Układy: oddechowy, krążenia,

Układy: oddechowy, krążenia, Układy: oddechowy, krążenia, Kurs Kynologia ESPZiWP Układ oddechowy Układ oddechowy jest odpowiedzialny za utrzymanie stałej wymiany gazów między organizmem a środowiskiem. Składa się z dróg oddechowych

Bardziej szczegółowo

Krew-najważniejsze informacje

Krew-najważniejsze informacje Krew-najważniejsze informacje Marysia Kieliszek Czym jest krew i jakie pełni funkcje? Krew jest łączną tkanką płynną krążącą w układzie krwionośnym. Składa się z osocza oraz elementów morfotycznych: krwinek

Bardziej szczegółowo

KREW OBWODOWA oso- cze hematokryt surowicę Osocze ceruloplazmina transferyna krwinki czerwone erytrocyty krwinki białe leukocyty Oceny morfotycznych

KREW OBWODOWA oso- cze hematokryt surowicę Osocze ceruloplazmina transferyna krwinki czerwone erytrocyty krwinki białe leukocyty Oceny morfotycznych KREW OBWODOWA 9 Krew jest odmianą tkanki łącznej, zawiera komórki otoczone przez osocze, odpowiednik substancji międzykomórkowej. Jej funkcje są różnorakie: udział w wymianie gazowej, odporności organizmu

Bardziej szczegółowo

Immunologia komórkowa

Immunologia komórkowa Immunologia komórkowa ocena immunofenotypu komórek Mariusz Kaczmarek Immunofenotyp Definicja I Charakterystyczny zbiór antygenów stanowiących elementy różnych struktur komórki, związany z jej różnicowaniem,

Bardziej szczegółowo

TKANKA ŁĄCZNA. Komórki. Włókna. Substancja podstawowa. Substancja międzykomórkowa

TKANKA ŁĄCZNA. Komórki. Włókna. Substancja podstawowa. Substancja międzykomórkowa Funkcje tkanki łącznej: TKANKA ŁĄCZNA łączy, utrzymuje i podpiera inne tkanki pośredniczy w rozprowadzaniu tlenu, substancji odŝywczych i biologicznie czynnych w organizmie odpowiada za większość procesów

Bardziej szczegółowo

KREW I HEMOPOEZA. Skład osocza krwi. Hct = Elementy morfotyczne krwi. Wskaźnik hematokrytu

KREW I HEMOPOEZA. Skład osocza krwi. Hct = Elementy morfotyczne krwi. Wskaźnik hematokrytu KREW I HEMOPOEZA Funkcje krwi: Krew jest tkanką płynną, ponieważ płynna jest istota międzykomórkowa (osocze) Komórki (erytrocyty i leukocyty) i fragmenty komórek (płytki krwi) to elementy morfotyczne transport

Bardziej szczegółowo

Klub Honorowych Dawców Krwi PCK

Klub Honorowych Dawców Krwi PCK O krwi Czym jest krew? Krew to płynna tkanka w skład której wchodzą: - Krwinki czerwone(erytrocyty) są to komórkowe składniki krwi nie zawierające jądra, zawierające barwnik krwi hemoglobinę, odpowiedzialne

Bardziej szczegółowo

Zadania maturalne z biologii - 9

Zadania maturalne z biologii - 9 Koło Biologiczne Liceum Ogólnokształcące nr II w Gliwicach 2015-2016 Zadania maturalne z biologii - 9 Zadania: Zad.1 (Agnieszka Koźlik, Katarzyna Nosek kl. 3D) Podziały mitotyczne to główny typ rozmnażania

Bardziej szczegółowo

ZAKŁAD DIAGNOSTYKI LABORATORYJNEJ I IMMUNOLOGII KLINICZNEJ WIEKU ROZOJOWEGO AM W WARSZAWIE.

ZAKŁAD DIAGNOSTYKI LABORATORYJNEJ I IMMUNOLOGII KLINICZNEJ WIEKU ROZOJOWEGO AM W WARSZAWIE. ZAKŁAD DIAGNOSTYKI LABORATORYJNEJ I IMMUNOLOGII KLINICZNEJ WIEKU ROZOJOWEGO AKADEMII MEDYCZNEJ W WARSZAWIE. ZAKŁAD DIAGNOSTYKI LABORATOTORYJNEJ WYDZIAŁU NAUKI O ZDROWIU AKADEMII MEDYCZNEJ W WARSZAWIE Przykładowe

Bardziej szczegółowo

(+) ponad normę - odwodnienie organizmu lub nadmierne zagęszczenie krwi

(+) ponad normę - odwodnienie organizmu lub nadmierne zagęszczenie krwi Gdy robimy badania laboratoryjne krwi w wyniku otrzymujemy wydruk z niezliczoną liczbą skrótów, cyferek i znaków. Zazwyczaj odstępstwa od norm zaznaczone są na kartce z wynikami gwiazdkami. Zapraszamy

Bardziej szczegółowo

DZIAŁ I. PODSTAWY REGULACJI I KONTROLI CZYNNOŚCI ORGANIZMU. FIZJOLOGIA KRWI.

DZIAŁ I. PODSTAWY REGULACJI I KONTROLI CZYNNOŚCI ORGANIZMU. FIZJOLOGIA KRWI. DZIAŁ I. PODSTAWY REGULACJI I KONTROLI CZYNNOŚCI ORGANIZMU. FIZJOLOGIA KRWI. Na dwiczeniach obowiązuje znajomośd metodyk udostępnionych na stronie internetowej Zakładu; na zajęcia praktyczne z fizjologii

Bardziej szczegółowo

UKŁAD LIMFATYCZNY UKŁAD ODPORNOŚCIOWY. Nadzieja Drela Instytut Zoologii, Zakład Immunologii

UKŁAD LIMFATYCZNY UKŁAD ODPORNOŚCIOWY. Nadzieja Drela Instytut Zoologii, Zakład Immunologii UKŁAD LIMFATYCZNY UKŁAD ODPORNOŚCIOWY Nadzieja Drela Instytut Zoologii, Zakład Immunologii ndrela@biol.uw.edu.pl Układ limfatyczny Narządy, naczynia limfatyczne, krążące limfocyty Centralne narządy limfoidalne

Bardziej szczegółowo

Aktywność fosfatazy alkalicznej w neutrofilach u pacjentów z przewlekłą białaczką szpikową

Aktywność fosfatazy alkalicznej w neutrofilach u pacjentów z przewlekłą białaczką szpikową Aktywność fosfatazy alkalicznej w neutrofilach u pacjentów z przewlekłą białaczką szpikową Radosław Charkiewicz praca magisterska Zakład Diagnostyki Hematologicznej Uniwersytet Medyczny w Białymstoku Przewlekła

Bardziej szczegółowo

KREW SZPIK KOSTNY NACZYNIA I SERCE TKANKA MIĘŚNIOWA

KREW SZPIK KOSTNY NACZYNIA I SERCE TKANKA MIĘŚNIOWA KREW SZPIK KOSTNY NACZYNIA I SERCE TKANKA MIĘŚNIOWA Krew Odmiana tkanki łącznej tkanka płynna Komórki elementy morfotyczne krwi zawieszone w płynnej substancji międzykomórkowej (osocze) Wypełnia łożysko

Bardziej szczegółowo

Układ krwiotwórczy. 4/3/2011 anatomia i fizjologia człowieka

Układ krwiotwórczy. 4/3/2011 anatomia i fizjologia człowieka Układ krwiotwórczy Zadania krwi 1. Nieustannym dostarczeniu komórkom i tkankom substancji odżywczych i tlenu, 2. Zabraniu z nich produktów rozpadu, które powstają w procesach przemiany i muszą ulec wydaleniu

Bardziej szczegółowo

TROMBOCYTY. Techniki diagnostyczne w hematologii. Układ płytek krwi. Trombopoeza SZPIK CZERWONY

TROMBOCYTY. Techniki diagnostyczne w hematologii. Układ płytek krwi. Trombopoeza SZPIK CZERWONY Techniki diagnostyczne w hematologii Układ płytek krwi TROMBOCYTY Wydział Medycyny Weterynaryjnej SGGW SZPIK CZERWONY Megakariocyt ZATOKA Parzyste błony demarkacyjne umożliwiające oddzielenie bez utraty

Bardziej szczegółowo

Fizjologia człowieka

Fizjologia człowieka Akademia Wychowania Fizycznego i Sportu w Gdańsku Katedra: Promocji Zdrowia Zakład: Biomedycznych Podstaw Zdrowia Fizjologia człowieka Osoby prowadzące przedmiot: Prof. nadzw. dr hab. Zbigniew Jastrzębski

Bardziej szczegółowo

D.B.L. McCLELLAND C.A. LUDLAM

D.B.L. McCLELLAND C.A. LUDLAM J.I.O. CRAIG D.B.L. McCLELLAND C.A. LUDLAM Choroby krwi Badanie kliniczne w chorobach krwi 926 Anatomia czynnoœciowa, fizjologia i badania 928 Anatomia czynnoœciowa i hematopoeza 928 G³ówne funkcje komórek

Bardziej szczegółowo

ELEMENTY MORFOTYCZNE KRWI

ELEMENTY MORFOTYCZNE KRWI ELEMENTY MORFOTYCZNE KRWI Erytrocyty : - w życiu pozapłodowym wytwarzane przez szpik kostny - krążą we krwi obwodowej 120 dni - czas rozpadu erytrocytów to 28 dni - giną w śledzionie w układzie siateczkowo-śródbłonkowym

Bardziej szczegółowo

Zadania zawarte w arkuszach egzaminacyjnych CKE w latach 2002-2007. Układ krążenia zadania

Zadania zawarte w arkuszach egzaminacyjnych CKE w latach 2002-2007. Układ krążenia zadania Zadania zawarte w arkuszach egzaminacyjnych CKE w latach 2002-2007 Zadanie 1 (2 pkt.) Schemat przedstawia budowę tętnicy. Układ krążenia zadania Podaj z uzasadnieniem, dwie cechy budowy tętnicy świadczące

Bardziej szczegółowo

hipersplenizm (pooling) układowy toczeń trzewny (przeciwciała przeciwjądrowe)

hipersplenizm (pooling) układowy toczeń trzewny (przeciwciała przeciwjądrowe) Ostre białaczki oraz zespoły mielodysplastyczne 329 Dzień 4 Obraz kliniczny ogólne objawy niedokrwistości granulocytopenia: skłonność do infekcji (bakteryjnych, grzybiczych), martwice, gorączka małopłytkowość:

Bardziej szczegółowo

1 Ocena rozmazów krwi

1 Ocena rozmazów krwi 1 Ocena rozmazów krwi Odpowiednie przygotowanie i wybarwienie rozmazów krwi ma kluczowe znaczenie dla trafnej interpretacji obrazu mikroskopowego. PRZYGOTOWANIE ROZMAZÓW KRWI Krew pobiera się do probówek

Bardziej szczegółowo

WYCIECZKA DO LABORATORIUM

WYCIECZKA DO LABORATORIUM WYCIECZKA DO LABORATORIUM W ramach projektu e-szkoła udaliśmy się do laboratorium w Krotoszynie na ul. Bolewskiego Mieliśmy okazję przeprowadzić wywiad z kierowniczką laboratorium Panią Hanną Czubak Oprowadzała

Bardziej szczegółowo

Nawracające zakażenia u dzieci wariant normy czy przejaw zaburzeń odporności?

Nawracające zakażenia u dzieci wariant normy czy przejaw zaburzeń odporności? Nawracające zakażenia u dzieci wariant normy czy przejaw zaburzeń odporności? dr n. med. Sylwia Kołtan Katedra i Klinika Pediatrii, Hematologii i Onkologii Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu Collegium

Bardziej szczegółowo

Zadanie 2. (2 pkt) Na schemacie przedstawiono namnażanie się retrowirusa HIV wewnątrz limfocytu T (pomocniczego) we krwi człowieka.

Zadanie 2. (2 pkt) Na schemacie przedstawiono namnażanie się retrowirusa HIV wewnątrz limfocytu T (pomocniczego) we krwi człowieka. Zadanie 1. (3 pkt) W aptekach dostępne są bez recepty różnego rodzaju preparaty lecznicze podnoszące odporność, zwane immunostymulatorami. Przeważnie zawierają substancje pochodzenia roślinnego, np. z

Bardziej szczegółowo

Odporność, stres, alergia

Odporność, stres, alergia Odporność, stres, alergia Odporność komórkowa Układ mikrofagocytarny Układ makrofagocytarny 1 Układ mikrofagocytarny Granulocyty obojętnochłonne Granulocyty kwasochłonne Granulocyty zasadochłonne Układ

Bardziej szczegółowo

Wydział Chemiczny Politechniki Gdańskiej Katedra Technologii Leków i Biochemii. Rozdzielanie komórek metodą wirowania

Wydział Chemiczny Politechniki Gdańskiej Katedra Technologii Leków i Biochemii. Rozdzielanie komórek metodą wirowania Wydział Chemiczny Politechniki Gdańskiej Katedra Technologii Leków i Biochemii Biologia komórki Rozdzielanie komórek metodą wirowania WSTĘP Krew i jej rola w organizmie Krew jest jedyną tkanką płynną organizmu,

Bardziej szczegółowo

Układ krwionośny. 1.Wymień 3 podstawowe funkcje jakie spełnia układ krwionośny ... 2.Uzupełnij schemat budowy krwi

Układ krwionośny. 1.Wymień 3 podstawowe funkcje jakie spełnia układ krwionośny ... 2.Uzupełnij schemat budowy krwi Układ krwionośny 1.Wymień 3 podstawowe funkcje jakie spełnia układ krwionośny... 2.Uzupełnij schemat budowy krwi 3.Zaznacz opis osocza krwi. A. Jest to opalizujący płyn zawierający wodę, białka i białe

Bardziej szczegółowo

Hematologia laboratoryjna

Hematologia laboratoryjna Hematologia laboratoryjna 1. Metryczka Nazwa Wydziału: Program kształcenia (kierunek studiów, poziom i profil kształcenia, forma studiów, np. Zdrowie publiczne I stopnia profil praktyczny, studia stacjonarne):

Bardziej szczegółowo

Hematologia dziecięca

Hematologia dziecięca Hematologia dziecięca dr n. med. Jolanta Meller Odrębności hematologiczne wieku rozwojowego Hematopoeza płodowa I. Mezodermalny - od 2 tyg. do 2 m.ż. płodowego II. Narządowy - od 2 do 4 m.ż. płodowego

Bardziej szczegółowo

Ocena jakości badania mikroskopowego szpiku kostnego:

Ocena jakości badania mikroskopowego szpiku kostnego: Ocena jakości badania mikroskopowego szpiku kostnego: Raz w roku (zimą) wysyłane są barwione preparaty mikroskopowe szpiku i krwi obwodowej. Materiał pochodzi od jednego pacjenta. Do preparatów dołączony

Bardziej szczegółowo

Wyklady IIIL 2016/ :00-16:30 środa Wprowadzenie do immunologii Prof. dr hab. med. ML Kowalski

Wyklady IIIL 2016/ :00-16:30 środa Wprowadzenie do immunologii Prof. dr hab. med. ML Kowalski III rok Wydział Lekarski Immunologia ogólna z podstawami immunologii klinicznej i alergologii rok akademicki 2016/17 PROGRAM WYKŁADÓW Nr data godzina dzień tygodnia Wyklady IIIL 2016/2017 tytuł Wykladowca

Bardziej szczegółowo

Techniki badania układu białokrwinkowego

Techniki badania układu białokrwinkowego Techniki badania układu białokrwinkowego Leukogram Fenotypowanie Ocena aktywności Metoda impedancyjna Anna Winnicka Metoda cytometryczna NEUTROFILE neutrofile pałeczkowate neutrofile segmentowane Obie

Bardziej szczegółowo

Układ odpornościowy, układ immunologiczny to układ struktur umożliwiających działanie mechanizmom odporności. Struktury te to: narządy limfoidalne

Układ odpornościowy, układ immunologiczny to układ struktur umożliwiających działanie mechanizmom odporności. Struktury te to: narządy limfoidalne Układ odpornościowy, układ immunologiczny to układ struktur umożliwiających działanie mechanizmom odporności. Struktury te to: narządy limfoidalne naczynie chłonne komórki uczestniczące w reakcjach immunologicznych

Bardziej szczegółowo

Nanocząstki srebra w medycynie

Nanocząstki srebra w medycynie IKiFP im. J. Habera PAN Nanocząstki srebra w medycynie A. Barbasz, M. Oćwieja, J. Barbasz F U N A N O Nanoczastki srebra Błękitna Krew Czas na biologię Linie komórkowe nowotwory w służbie nauki są nieśmiertelne

Bardziej szczegółowo

TKANKA ŁĄCZNA. Cz. 1 TKANKA ŁĄCZNA WŁAŚCIWA. Komórki. Włókna. Substancja podstawowa. Funkcje tkanki łącznej. Substancja międzykomórkowa tkanki łącznej

TKANKA ŁĄCZNA. Cz. 1 TKANKA ŁĄCZNA WŁAŚCIWA. Komórki. Włókna. Substancja podstawowa. Funkcje tkanki łącznej. Substancja międzykomórkowa tkanki łącznej Funkcje tkanki łącznej Funkcja mechaniczna: łączenie, utrzymywanie i podpieranie komórek i ich zespołów w narządach TKANKA ŁĄCZNA Cz. 1 TKANKA ŁĄCZNA WŁAŚCIWA Transport tlenu i metabolitów do komórek wszystkich

Bardziej szczegółowo

dr n. med. Bogusław Nedoszytko Metody badań histologicznych

dr n. med. Bogusław Nedoszytko Metody badań histologicznych dr n. med. Bogusław Nedoszytko Metody badań histologicznych Wydział Zamiejscowy w Gdyni Histologia i biologia komórki dr n. med. Bogusław Nedoszytko Wydział Zamiejscowy w Gdyni Podstawy biologii i genetyki

Bardziej szczegółowo

Mam Haka na Raka. Chłoniak

Mam Haka na Raka. Chłoniak Mam Haka na Raka Chłoniak Nowotwór Pojęciem nowotwór określa się niekontrolowany rozrost nieprawidłowych komórek w organizmie człowieka. Nieprawidłowość komórek oznacza, że różnią się one od komórek otaczających

Bardziej szczegółowo

Tkanka limfoidalna i układ limfatyczny

Tkanka limfoidalna i układ limfatyczny Mechanizmy obronne organizmu: Tkanka limfoidalna i układ limfatyczny Odporność wrodzona: bariery nabłonkowe komórki fagocytujące receptory rozpoznające wzorzec ostre stany zapalne (neutrofile, makrofagi,

Bardziej szczegółowo

Zadania maturalne z biologii - 8

Zadania maturalne z biologii - 8 Koło Biologiczne Liceum Ogólnokształcące nr II w Gliwicach 2015-2016 Zadania maturalne z biologii - 8 Zadania: Zad.1 (Paulina Hundz, Alicja Zaczkowska kl. IIIB) Przeczytaj tekst i na jego podstawie odpowiedz

Bardziej szczegółowo

Retikulocyty i ich znaczenie

Retikulocyty i ich znaczenie Retikulocyty i ich znaczenie Wszystkie komórki krwi pochodzą z komórek macierzystych. W czasie proliferacji różnicują się do komórek trzech linii komórkowych krwi (erytropoeza, granulopoeza i trombopoeza).

Bardziej szczegółowo

HEMATOLOGIA. Przed każdym pobieraniem krwi należy umyć ręce i nałożyć rękawice.

HEMATOLOGIA. Przed każdym pobieraniem krwi należy umyć ręce i nałożyć rękawice. HEMATOLOGIA POBIERANIE KRWI ŻYLNEJ Pobieranie krwi żylnej przy pomocy systemu otwartego: Przed każdym pobieraniem krwi należy umyć ręce i nałożyć rękawice. Wyszukać żyłę odpowiednią do pobrania krwi. Zdezynfekować

Bardziej szczegółowo

O PO P R O NOŚ O Ć Ś WR

O PO P R O NOŚ O Ć Ś WR ODPORNOŚĆ WRODZONA Egzamin 3 czerwca 2015 godz. 17.30 sala 9B FUNKCJE UKŁADU ODPORNOŚCIOWEGO OBRONA NADZÓR OBCE BIAŁKA WIRUSY BAKTERIE GRZYBY PASOŻYTY NOWOTWORY KOMÓRKI USZKODZONE KOMÓRKI OBUNMIERAJĄCE

Bardziej szczegółowo

Tolerancja immunologiczna

Tolerancja immunologiczna Tolerancja immunologiczna autotolerancja, tolerancja na alloantygeny i alergeny dr Katarzyna Bocian Zakład Immunologii kbocian@biol.uw.edu.pl Funkcje układu odpornościowego obrona bakterie alergie wirusy

Bardziej szczegółowo

Leczenie biologiczne co to znaczy?

Leczenie biologiczne co to znaczy? Leczenie biologiczne co to znaczy? lek med. Anna Bochenek Centrum Badawcze Współczesnej Terapii C B W T 26 Październik 2006 W oparciu o materiały źródłowe edukacyjnego Grantu, prezentowanego na DDW 2006

Bardziej szczegółowo

WYDZIAŁ LEKARSKI II. Poziom i forma studiów. Osoba odpowiedzialna (imię, nazwisko, email, nr tel. służbowego) Rodzaj zajęć i liczba godzin

WYDZIAŁ LEKARSKI II. Poziom i forma studiów. Osoba odpowiedzialna (imię, nazwisko, email, nr tel. służbowego) Rodzaj zajęć i liczba godzin WYDZIAŁ LEKARSKI II Nazwa kierunku Nazwa przedmiotu Jednostka realizująca Rodzaj przedmiotu Obszar nauczania Cel kształcenia Biotechnologia, specjalność Biotechnologia medyczna Poziom i forma studiów I

Bardziej szczegółowo

TKANKA ŁĄCZNA. Cz. 1 TKANKA ŁĄCZNA WŁAŚCIWA. Komórki. Włókna. Substancja podstawowa. Funkcje tkanki łącznej. Substancja międzykomórkowa tkanki łącznej

TKANKA ŁĄCZNA. Cz. 1 TKANKA ŁĄCZNA WŁAŚCIWA. Komórki. Włókna. Substancja podstawowa. Funkcje tkanki łącznej. Substancja międzykomórkowa tkanki łącznej Funkcje tkanki łącznej Funkcja mechaniczna: łączenie, utrzymywanie i podpieranie komórek i ich zespołów w narządach TKANKA ŁĄCZNA Cz. 1 TKANKA ŁĄCZNA WŁAŚCIWA Transport tlenu i metabolitów do komórek wszystkich

Bardziej szczegółowo

Tkanka limfoidalna i układ limfatyczny

Tkanka limfoidalna i układ limfatyczny Mechanizmy obronne organizmu: Tkanka limfoidalna i układ limfatyczny Odporność wrodzona: bariery nabłonkowe komórki fagocytujące receptory rozpoznające wzorzec ostre stany zapalne (neutrofile, makrofagi,

Bardziej szczegółowo

OPTYMALNY POZIOM SPOŻYCIA BIAŁKA ZALECANY CZŁOWIEKOWI JANUSZ KELLER STUDIUM PODYPLOMOWE 2011

OPTYMALNY POZIOM SPOŻYCIA BIAŁKA ZALECANY CZŁOWIEKOWI JANUSZ KELLER STUDIUM PODYPLOMOWE 2011 OPTYMALNY POZIOM SPOŻYCIA BIAŁKA ZALECANY CZŁOWIEKOWI JANUSZ KELLER STUDIUM PODYPLOMOWE 2011 DLACZEGO DOROSŁY CZŁOWIEK (O STAŁEJ MASIE BIAŁKOWEJ CIAŁA) MUSI SPOŻYWAĆ BIAŁKO? NIEUSTAJĄCA WYMIANA BIAŁEK

Bardziej szczegółowo

Układ krwiotwórczy i limfatyczny

Układ krwiotwórczy i limfatyczny WH Układ krwiotwórczy i limfatyczny Klasyfikuj prace ogólne dotyczące układu krwiotwórczego i limfatycznego, a także chorób i zaburzeń układu krwiotwórczego i limfatycznego u dzieci w WS 300. Opieka pielęgniarska

Bardziej szczegółowo

Spis treści GŁÓWNE FUNKCJE TKANKA ŁĄCZNA WŁAŚCIWA LUŹNA (WIOTKA) TKANKA ŁĄCZNA WŁAŚCIWA ZBITA (WŁÓKNISTA)

Spis treści GŁÓWNE FUNKCJE TKANKA ŁĄCZNA WŁAŚCIWA LUŹNA (WIOTKA) TKANKA ŁĄCZNA WŁAŚCIWA ZBITA (WŁÓKNISTA) Spis treści 1 GŁÓWNE FUNKCJE 2 TKANKA ŁĄCZNA WŁAŚCIWA LUŹNA (WIOTKA) 3 TKANKA ŁĄCZNA WŁAŚCIWA ZBITA (WŁÓKNISTA) 3.1 Nieregularna 3.2 Regularna 4 KOMÓRKI TKANKI ŁĄCZNEJ WŁAŚCIWEJ 4.1 Fibroblasty 4.2 Histiocyty

Bardziej szczegółowo

TKANKI W ER E Z R Ę Z C Ę E

TKANKI W ER E Z R Ę Z C Ę E TKANKI ZWIERZĘCE Pochodzenie tkanek i układów. ektoderma mezoderma endoderma nabłonki zewnętrzne i wyścielające przedni oraz końcowy fragment przewodu pokarmowego, różnego rodzaju wytwory naskórka, narządy

Bardziej szczegółowo

Biologiczna ocena wyrobów medycznych Testy in vitro

Biologiczna ocena wyrobów medycznych Testy in vitro Specjalistyczne metody badań materiałów, 2014 Biologiczna ocena wyrobów medycznych Testy in vitro Bogdan Walkowiak Zakład Biofizyki IIM PŁ in vitro vs in vivo i ex vivo http://sexymammy.fotolog.pl/in-vitro-wedlug-disy,1370470

Bardziej szczegółowo

VITA-MIN Plus połączenie witamin i minerałów, stworzone z myślą o osobach aktywnie uprawiających sport.

VITA-MIN Plus połączenie witamin i minerałów, stworzone z myślą o osobach aktywnie uprawiających sport. Witaminy i minerały > Model : Producent : Olimp VITAMIN Plus połączenie witamin i minerałów, stworzone z myślą o osobach aktywnie uprawiających sport. DZIAŁA PROZDROWOTNIE WZMACNIA SYSTEM ODPORNOŚCIOWY

Bardziej szczegółowo

TKANKA ŁĄCZNA. Cz. 1 TKANKA ŁĄCZNA WŁAŚCIWA. Komórki. Włókna. Substancja podstawowa. Funkcje tkanki łącznej. Substancja międzykomórkowa tkanki łącznej

TKANKA ŁĄCZNA. Cz. 1 TKANKA ŁĄCZNA WŁAŚCIWA. Komórki. Włókna. Substancja podstawowa. Funkcje tkanki łącznej. Substancja międzykomórkowa tkanki łącznej Funkcje tkanki łącznej Funkcja mechaniczna: łączenie, utrzymywanie i podpieranie komórek i ich zespołów w narządach TKANKA ŁĄCZNA Cz. 1 TKANKA ŁĄCZNA WŁAŚCIWA Transport tlenu i metabolitów do komórek wszystkich

Bardziej szczegółowo

Znaczenie rozmazu krwi obwodowej w nowoczesnej hematologii laboratoryjnej

Znaczenie rozmazu krwi obwodowej w nowoczesnej hematologii laboratoryjnej rev.1 2013-08-19 Znaczenie rozmazu krwi obwodowej w nowoczesnej hematologii laboratoryjnej Automatyczne liczenie komórek Przez kilkanaście ostatnich lat dziedzina hematologii laboratoryjnej znacznie się

Bardziej szczegółowo

Tkanka łączna jest najbardziej zróżnicowaną tkanką organizmu

Tkanka łączna jest najbardziej zróżnicowaną tkanką organizmu Funkcje tkanki łącznej Funkcja mechaniczna: łączenie, utrzymywanie i podpieranie komórek i ich zespołów w narządach TKANKA ŁĄCZNA Cz. 1 TKANKA ŁĄCZNA WŁAŚCIWA Transport tlenu i metabolitów do komórek wszystkich

Bardziej szczegółowo

SYLABUS BIOLOGIA MEDYCZNA F II_02_SS_ 2012

SYLABUS BIOLOGIA MEDYCZNA F II_02_SS_ 2012 PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W KONINIE WYDZIAŁ KULTURY FIZYCZNEJ I OCHRONY ZDROWIA Katedra Fizjoterapii i Nauk o Zdrowiu Kierunek: Fizjoterapia SYLABUS Nazwa przedmiotu BIOLOGIA MEDYCZNA Kod przedmiotu

Bardziej szczegółowo

o krew dostarcza tkankom tlen (bierze udział w oddychaniu), w składniki energetyczne, mineralne, witaminy, hormony,

o krew dostarcza tkankom tlen (bierze udział w oddychaniu), w składniki energetyczne, mineralne, witaminy, hormony, Co to jest krew Krew płynna tkanka, składająca się z krwinek czerwonych, krwinek białych, płytek krwi i osocza (plazmy). Krew spełnia wiele ważnych funkcji w organizmie człowieka: krwinki czerwone - są

Bardziej szczegółowo

UKŁAD KRĄŻENIA I UKŁAD ODDECHOWY- N.Olszewska

UKŁAD KRĄŻENIA I UKŁAD ODDECHOWY- N.Olszewska UKŁAD KRĄŻENIA I UKŁAD ODDECHOWY- N.Olszewska 1.Trombocyty (płytki kwi)biorą udział w procesie: A.fagocytozy B.transportu tlenu C.oddychania D.krzepnięcia krwi 2. Której z wymienionych funkcji nie pełni

Bardziej szczegółowo

Temat: Przegląd i budowa tkanek zwierzęcych.

Temat: Przegląd i budowa tkanek zwierzęcych. Temat: Przegląd i budowa tkanek zwierzęcych. 1. Czym jest tkanka? To zespół komórek o podobnej budowie, które wypełniają w organizmie określone funkcje. Tkanki tworzą różne narządy, a te układy narządów.

Bardziej szczegółowo

Co to jest odporność?

Co to jest odporność? Co to jest odporność? Odporność to zdolność organizmu do przeciwdziałania niekorzystnemu wpływowi ciał obcych przedostających się do jego wnętrza. Podstawowe zadania mechanizmów obronnych to uniemożliwienie

Bardziej szczegółowo

K.1.2. PROFIL KSZTAŁCENIA praktyczny TYP PRZEDMIOTU OBLIGATORYJNY Forma studiów

K.1.2. PROFIL KSZTAŁCENIA praktyczny TYP PRZEDMIOTU OBLIGATORYJNY Forma studiów Tabela 1. Metryka przedmiotu programowego- cele i efekty kształcenia POZIOM KSZTAŁCENIA POZIOM VI/ STUDIA I STOPNIA NR PRZEDMIOTU W PROGRAMIE K.1.. PROFIL KSZTAŁCENIA praktyczny TYP PRZEDMIOTU OBLIGATORYJNY

Bardziej szczegółowo

TKANKA ŁĄCZNA. Cz. 1 TKANKA ŁĄCZNA WŁAŚCIWA. Komórki. Włókna. Substancja podstawowa. Funkcje tkanki łącznej. Substancja międzykomórkowa tkanki łącznej

TKANKA ŁĄCZNA. Cz. 1 TKANKA ŁĄCZNA WŁAŚCIWA. Komórki. Włókna. Substancja podstawowa. Funkcje tkanki łącznej. Substancja międzykomórkowa tkanki łącznej Funkcje tkanki łącznej Funkcja mechaniczna: łączenie, utrzymywanie i podpieranie komórek i ich zespołów w narządach TKANKA ŁĄCZNA Cz. 1 TKANKA ŁĄCZNA WŁAŚCIWA Transport tlenu i metabolitów do komórek wszystkich

Bardziej szczegółowo

Białaczki Diagnostyka & Leczenie

Białaczki Diagnostyka & Leczenie Białaczki Diagnostyka & Leczenie Michał Matysiak Katedra i Klinika Pediatrii Hematologii i Onkologii Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego Ul. Marszałkowska 24, Warszawa BIAŁACZKI U DZIECI Najczęstszy

Bardziej szczegółowo

Tkanka nerwowa. Komórki: komórki nerwowe (neurony) sygnalizacja komórki neurogleju (glejowe) ochrona, wspomaganie

Tkanka nerwowa. Komórki: komórki nerwowe (neurony) sygnalizacja komórki neurogleju (glejowe) ochrona, wspomaganie Komórki: komórki nerwowe (neurony) sygnalizacja komórki neurogleju (glejowe) ochrona, wspomaganie Tkanka nerwowa Substancja międzykomórkowa: prawie nieobecna (blaszki podstawne) pobudliwość przewodnictwo

Bardziej szczegółowo

Klinika Ortopedii Dziecięcej Katedry Ortopedii Dziecięcej UM w Lublinie

Klinika Ortopedii Dziecięcej Katedry Ortopedii Dziecięcej UM w Lublinie 1 Szymon Skwarcz Klinika Ortopedii Dziecięcej Katedry Ortopedii Dziecięcej UM w Lublinie Wpływ aktywowanego autologicznego osocza bogatopłytkowego (PRP) oraz fosforanu trójwapniowego hydroksyapatytu na

Bardziej szczegółowo

Diagnostyka laboratoryjna Wykład Diagnostyka laboratoryjna chorób układu białokrwinkowego Copyright by dziku

Diagnostyka laboratoryjna Wykład Diagnostyka laboratoryjna chorób układu białokrwinkowego Copyright by dziku Diagnostyka laboratoryjna Wykład Diagnostyka laboratoryjna chorób układu białokrwinkowego Copyright by dziku Objawy kliniczne w chorobach układu białokrwinkowego wynikają: - z niedostatecznej lub nadmiernej

Bardziej szczegółowo

Created by Neevia Document Converter trial version http://www.neevia.com Created by Neevia Document Converter trial version

Created by Neevia Document Converter trial version http://www.neevia.com Created by Neevia Document Converter trial version TEST 2 1. Ilość krwi w organizmie wynosi: a) 2-3 l b) 4-5 l c) 5-6 l d) nie da się jednoznacznie określić, gdyŝ jest to wielkość zaleŝna od masy ciała (+) 2. Całkowita ilość powstającej w ciągu doby chłonki

Bardziej szczegółowo

Techniki w badaniu hematologicznym

Techniki w badaniu hematologicznym Techniki w badaniu hematologicznym UKŁAD CZERWONOKRWINKOWY ŚREDNIA OBJĘTOŚĆ KRWI CZŁOWIEK - 5-5,5 l =7%= ok. 70 ml/kg m.c. PIES - ok. 90 ml/kg m.c. KOT - ok. 60 ml/kg m.c.! Prawidłowy skład krwi pies /

Bardziej szczegółowo

Mechanochemiczny przełącznik między wzrostem i różnicowaniem komórek

Mechanochemiczny przełącznik między wzrostem i różnicowaniem komórek Mechanochemiczny przełącznik między wzrostem i różnicowaniem komórek Model tworzenia mikrokapilar na podłożu fibrynogenowym eksponencjalny wzrost tempa proliferacji i syntezy DNA wraz ze wzrostem stężenia

Bardziej szczegółowo

Created by Neevia Document Converter trial version http://www.neevia.com Created by Neevia Document Converter trial version

Created by Neevia Document Converter trial version http://www.neevia.com Created by Neevia Document Converter trial version 1. Mastocyty: a) zawierają ziarnistości kwasowe, (+) b) mają zdolność do fagocytozy, c) produkują prostaglandyny, (+) d) mogą przyciągać granulocyty kwasochłonne, (+) e) produkują substancję międzykomórkową.

Bardziej szczegółowo

Maksymalne wydzielanie potu w czasie wysiłku fizycznego może osiągać 2-3 litrów na godzinę zastanów się jakie mogą być tego konsekwencje?

Maksymalne wydzielanie potu w czasie wysiłku fizycznego może osiągać 2-3 litrów na godzinę zastanów się jakie mogą być tego konsekwencje? Ćwiczenia IV I. Termoregulacja wysiłkowa. Utrzymanie stałej temperatury ciała jest skomplikowanym procesem. Choć temperatura różnych części ciała może być różna, ważne jest utrzymanie temperatury wewnętrznej

Bardziej szczegółowo

Tkanka łączna. Komórki i bogata macierz. Funkcje spaja róŝne typy innych tkanek zapewnia podporę narządom ochrania wraŝliwe części organizmu

Tkanka łączna. Komórki i bogata macierz. Funkcje spaja róŝne typy innych tkanek zapewnia podporę narządom ochrania wraŝliwe części organizmu Komórki i bogata macierz Substancja międzykomórkowa przenosi siły mechaniczne Tkanka łączna Funkcje spaja róŝne typy innych tkanek zapewnia podporę narządom ochrania wraŝliwe części organizmu Tkanka łączna

Bardziej szczegółowo

Tkanka nabłonkowa. (budowa)

Tkanka nabłonkowa. (budowa) Tkanka nabłonkowa (budowa) Komórki tkanki nabłonkowej tworzą zwarte warstwy, zwane nabłonkami. Są układem ściśle upakowanych komórek tworzących błony. 1) główną masę tkanki stanowią komórki. 2) istota

Bardziej szczegółowo

Ruch i mięśnie. dr Magdalena Markowska

Ruch i mięśnie. dr Magdalena Markowska Ruch i mięśnie dr Magdalena Markowska Zjawisko ruchu Przykład współpracy wielu układów Szkielet Szkielet wewnętrzny: szkielet znajdujący się wewnątrz ciała, otoczony innymi tkankami. U kręgowców składa

Bardziej szczegółowo

Ewa Ziółko Podstawy fizjologii człowieka

Ewa Ziółko Podstawy fizjologii człowieka PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W NYSIE SKRYPT NR 10 Ewa Ziółko Podstawy fizjologii człowieka OFICYNA WYDAWNICZA PWSZ W NYSIE NYSA 2006 RECENZENT: Jadwiga Jośko SKŁAD KOMPUTEROWY I OPRACOWANIE GRAFICZNE:

Bardziej szczegółowo

Równowaga kwasowo-zasadowa. Zakład Chemii Medycznej Pomorski Uniwersytet Medyczny

Równowaga kwasowo-zasadowa. Zakład Chemii Medycznej Pomorski Uniwersytet Medyczny Równowaga kwasowozasadowa Zakład Chemii Medycznej Pomorski Uniwersytet Medyczny Krytyka pojęcia ph ph = log [H + ] ph [H+] 1 100 mmol/l D = 90 mmol/l 2 10 mmol/l D = 9 mmol/l 3 1 mmol/l 2 Krytyka pojęcia

Bardziej szczegółowo

KRĄŻENIE. opracowanie: Robert Duszyński

KRĄŻENIE. opracowanie: Robert Duszyński KRĄŻENIE opracowanie: Robert Duszyński 1 KRĄŻENIE ZESPÓŁ CZYNNOŚCI PROWADZĄCYCH DO CIĄGŁEJ WYMIANY I PRZEMIESZCZANIA SIĘ PŁYNÓW W ORGANIZMIE WYKONYWANYCH ZWŁASZCZA PRZEZ UKŁAD KRWIONOŚNY I CHŁONNY (LIMFATYCZNY).

Bardziej szczegółowo

UKŁAD KRĄŻENIA. Zadanie 1 (1 pkt.) Objaśnij funkcje komórki pokazanej na rysunku:

UKŁAD KRĄŻENIA. Zadanie 1 (1 pkt.) Objaśnij funkcje komórki pokazanej na rysunku: Zadanie 1 (1 pkt.) Objaśnij funkcje komórki pokazanej na rysunku: Zadanie 5 (1 pkt.) Na schemacie przedstawiono erytrocyty różnych kręgowców, oznaczone literami a, b, c. Wskaż literę oznaczającą na schemacie

Bardziej szczegółowo

Przypadki kliniczne. interpretacja wyników dla analizatorów hematologicznych

Przypadki kliniczne. interpretacja wyników dla analizatorów hematologicznych Przypadki kliniczne interpretacja wyników dla analizatorów hematologicznych 5-DIFF firmy ABX Pentra 120 / 120 R ABX Pentra 80 / 80 XL ABX Pentra 60 C+ Spis tre Przypadki kliniczne interpretacja wyników

Bardziej szczegółowo

Fizjologia człowieka

Fizjologia człowieka Fizjologia człowieka Wykład 2, część A CZYNNIKI WZROSTU CYTOKINY 2 1 Przykłady czynników wzrostu pobudzających proliferację: PDGF - cz.wzrostu z płytek krwi działa na proliferację i migrację fibroblastów,

Bardziej szczegółowo

PROWADZĄCY: Prof. Nadzieja Drela Prof. Krystyna Skwarło-Sońta dr Magdalena Markowska dr Paweł Majewski

PROWADZĄCY: Prof. Nadzieja Drela Prof. Krystyna Skwarło-Sońta dr Magdalena Markowska dr Paweł Majewski PROWADZĄCY: Prof. Nadzieja Drela Prof. Krystyna Skwarło-Sońta dr Magdalena Markowska dr Paweł Majewski Rok akad. 2015/2016 Semestr zimowy, czwartek, 8.30-10.00, sala 301A Inflammation ( ) Pineal gland

Bardziej szczegółowo

FIZJOLOGIA CZŁOWIEKA

FIZJOLOGIA CZŁOWIEKA FIZJOLOGIA CZŁOWIEKA Daniel McLaughlin, Jonathan Stamford, David White FIZJOLOGIA CZŁOWIEKA Daniel McLaughlin Jonathan Stamford David White Przekład zbiorowy pod redakcją Joanny Gromadzkiej-Ostrowskiej

Bardziej szczegółowo

Biotechnologia Poziom kształcenia: Studia I stopnia Semestr I Profil kształcenia:

Biotechnologia Poziom kształcenia: Studia I stopnia Semestr I Profil kształcenia: Wyższa Szkoła Medyczna w Białymstoku Nazwa jednostki prowadzącej kierunek: Wydział Ogólnomedyczny Nazwa kierunku: Biotechnologia Poziom kształcenia: Studia I stopnia Semestr I Profil kształcenia: praktyczny

Bardziej szczegółowo

Układ pokarmowy Cz. 3

Układ pokarmowy Cz. 3 Trzustka to złożony gruczoł o budowie zrazikowej, posiadający dominującą część zewnątrzwydzielniczą i małe skupiska komórek dokrewnych (wysepki trzustkowe Langerhansa). Układ pokarmowy Cz. 3 Trzustka i

Bardziej szczegółowo