Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "www.cvcentrum.academia.edu/bernardbinczycki www.researchgate.net/profile/bernard_binczycki2/publications"

Transkrypt

1 Źródło: Bińczycki B., Identyfikacja barier zarządzania zasobami ludzkimi w samorządzie terytorialnym w warunkach kryzysu [w:] Systemy controllingu, monitoringu i audytu, red. A. Stabryła, Mfiles.pl, Kraków 2010, ISBN , s Więcej publikacji:

2 UNIWERSYTETU EKONOMICZNEGO W Krakowie o1oo1oi111o1o11ü1011 llüüą llülüllülü" Sgstemg controllingu, monitoringu i auclgtil 1101 pod redakcją Adama Stclbryły Ćř1n oolüol I IMfiles.pl Encyklopedia Zarządzania

3 Systemy controllingu monitoringu i audytu

4

5 Systemy controllingu monitoringu i audytu pod redakcją Adama Stabryły Kraków 2010

6 REDAKTOR NAUKOWY Prof. dr hab. Adam Stabryła RECENZENT Prof. dr hab. Kazimierz Perechuda REDAKTORZY Dr Tomasz Małkus, Dr Sławomir Wawak WYDAWCA Mfiles.pl, seria wydawnicza: Encyklopedia Zarządzania Copyright by Mfiles.pl, Kraków 2010 All rights reserved Książka, ani żaden jej fragment, nie może być przedrukowywana bez pisemnej zgody Wydawcy. WWW: ISBN

7 Spis treści Przedmowa... 9 I. OGÓLNE KONCEPCJE METODOLOGICZNE Model controllingu jako narzędzie systemu wczesnego ostrzegania Znaczenie i cechy systemu wczesnego ostrzegania Model controllingu a systemy wczesnego ostrzegania Wskaźniki controllingu jako informatory systemu wczesnego ostrzegania Zakres zastosowania modelu controllingu jako narzędzia wspomagającego systemy wczesnego ostrzegania w przedsiębiorstwie Determinanty skuteczności i efektywności controllingu w ramach systemu wczesnego ostrzegania Bezpieczeństwo i ryzyko w modelach wyboru strategii przedsiębiorstwa Wprowadzenie Założenia metodologiczne Koncepcja oceny bezpieczeństwa strategicznego przedsiębiorstwa Model symetryczny wyboru strategii przedsiębiorstwa Model asymetryczny wyboru strategii przedsiębiorstwa w warunkach zagrożenia Model wyboru strategii przedsiębiorstwa z uwzględnieniem wskaźników wykonalności System monitorowania w obszarze nadzoru spółek akcyjnych Znaczenie rad nadzorczych One-tier and two-tier systems System monitorowania Prezentacja wyników badań Podsumowanie Wykorzystanie systemu monitoringu w przedsiębiorstwie Monitoring we współczesnej gospodarce Pojęcie monitoringu Zadania monitoringu w przedsiębiorstwie... 55

8 6 Systemy controllingu, monitoringu i audytu 4.4. Procedura projektowania systemu monitoringu Rodzaje monitoringu Wyniki badań w zakresie funkcjonowania systemu monitoringu w przedsiębiorstwie Rada nadzorcza jako element systemu ostrzegania antykryzysowego spółki Rada nadzorcza a sytuacja kryzysowa Warunki skutecznego pozyskiwania sygnałów ostrzegawczych przez radę nadzorczą Warunki skutecznej analizy i przekazu sygnałów ostrzegawczych przez radę nadzorczą Podsumowanie Projektowanie systemów controllinguw przedsiębiorstwach zarządzanych przez projekty Uwarunkowania i etapy procesu projektowania systemu controllingu Model modułu controllingu Zasady projektowania controllingu II. INSTRUMENTY SZCZEGÓŁOWE Problem interpretacji słabych sygnałów w kontekście projektowania systemu monitoringu w organizacji Istota monitoringu Projektowanie systemu monitoringu w organizacji Rola człowieka w interpretacji sygnałów Założenia projektowe systemu monitoringu słabych sygnałów Przykłady interpretacji oznak kryzysu Zastosowania modelu Podsumowanie Monitorowanie efektywności systemów motywowania w praktyce przedsiębiorstw Znaczenie motywacji Monitorowanie efektywności środków wydatkowanych na płace na szczeblu przedsiębiorstwa Efektywne wydatkowanie środków na płace na poziomie wewnętrznych jednostek organizacyjnych przedsiębiorstwa Efektywne wydatkowanie środków na motywatory pozapłacowe o charakterze materialnym Identyfikacja barier zarządzania zasobami ludzkimi w samorządzie terytorialnym w warunkach kryzysu Wpływ uwarunkowań ekonomicznych na rozwój personelu w urzędach gmin Syntetyczna prezentacja barier rozwoju personelu w badanych urzędach...113

9 Spis treści Propozycje usprawnień w badanych obszarach personalnych Podsumowanie Audyt komunikacyjny wymiar wewnętrzny Wprowadzenie O założeniach audytu komunikacyjnego i celach realizowanych za jego pośrednictwem O metodach wykorzystywanych w ramach audytu komunikacyjnego O przesłankach przeprowadzenia audytu komunikacji wewnętrznej Audyt bezpieczeństwa systemu informacyjnego w przedsiębiorstwie Bezpieczeństwo systemów informacyjnych Zasady audytu systemu zarządzania bezpieczeństwem informacji Znaczenie audytu SZBI w zapobieganiu kryzysom w organizacji Przykład zastosowania audytu SZBI III. ROZWIĄZANIA UŻYTKOWE Wybrane problemy monitorowania zjawisk kryzysowych w przedsiębiorstwach sektora MSP z udziałem szarej strefy Znaczenie monitorowania zjawisk kryzysowych Przesłanki i uwarunkowania monitorowania zjawisk kryzysowych Pojęcie i cele podejmowania działalności w szarej strefie Oddziaływanie szarej strefy na funkcjonowanie i wzrost przedsiębiorstw Wpływ działalności w szarej strefie na skuteczność monitorowania zjawisk kryzysowych Ważniejsze obszary i symptomy działalności w szarej strefie Monitoring symptomów szarej strefy a kształtowanie polityki dywidendy Podsumowanie Analiza symptomów niepowodzenia jako podstawa do budowy narzędzi wczesnego ostrzegania przed upadkiem MSP Wprowadzenie Specyfika małych i średnich przedsiębiorstw Symptomy niepowodzenia małych i średnich przedsiębiorstw Założenia strategii wczesnego ostrzegania w małym i średnim przedsiębiorstwie Podsumowanie Wybór metod monitorowania kanału w procesie wdrażania strategii dystrybucji produktów przemysłowych Znaczenie kształtowania polityki dystrybucji Wybrane typologie przemysłowych kanałów dystrybucji Powiązania pomiędzy uczestnikami przemysłowego kanału dystrybucji Projektowanie strategii przemysłowych kanałów dystrybucji

10 8 Systemy controllingu, monitoringu i audytu Ustalenie zakresu i metod monitorowania kanału Ustalenie metod rozwiązywania konfliktów Podsumowanie Platforma logistyczna jako narzędzie monitorowania realizacji usług przewozowych Ryzyko współpracy z przewoźnikiem Charakterystyka platformy TISYS Monitorowanie współpracy z przewoźnikiem Podsumowanie Nieetyczny marketing-mix Etyka producenta a lojalność klienta Nieetyczne posługiwanie się przez oferentów produktem i jego atrybutami Nieetyczne posługiwanie się przez oferentów reklamami Wskazywane przez respondentów wady reklam Poziom zaufania respondentów do reklam Nieetyczne posługiwanie się przez oferentów cenami Nieetyczne postępowanie handlowców a postrzegany poziom obsługi Podsumowanie Bibliografia Spis tabel Spis rysunków

11 Przedmowa Niniejsza książka podejmuje problematykę metodologii badań w różnych formach szeroko pojmowanego procesu kontroli. Proces ten stanowi zwornik controllingu, monitoringu i audytu. Kontrola w zarządzaniu przedsiębiorstwami, ale także sektorem publicznym, ma spełniać funkcję korygującą i regulacyjną, w związku z ewentualnymi zakłóceniami, jakie mogą wystąpić w trakcie realizacji zadań. W uniwersalnym rozumowaniu kontrola jest przede wszystkim postępowa niem diagnostycznym, które z jednej strony ma ujawnić niesprawności funkcjo nowania i błędy w zarządzaniu organizacją, z drugiej zaś ma wskazywać sposoby eliminowania tych negatywnych zjawisk lub zabezpieczenia się przed nimi. Szczególną formą procesu kontroli jest controlling. Jego celem jest przepro wadzanie korekt i sprawowanie nadzoru nad różnymi działalnościami przedsię biorstwa (instytucji). Jest to proces kompleksowy, w którym dochodzi do scale nia czynności koordynacyjnych, informacyjnych, planistycznych i kontrolnych. Controlling może być przeprowadzany przez rozmaite komisje będące zespołami zadaniowymi, których celem nadrzędnym jest prowadzenie stałej lub okresowej identyfikacji stanu gospodarczego i technicznego podmiotu, planowanie i rozli czanie zadań pod względem ilościowym i jakościowym, zarówno w sferze pro dukcji, jak i w sferze administracyjnej. W obecnej praktyce sprawowania nadzoru eksponuje się czynność moni toringu. Termin ten ma bardzo szeroki zakres znaczeniowy, np. obserwowanie procesów lub zjawisk, ostrzeganie, kontrolowanie, sterowanie. Wiodące funkcje monitoringu to jednak głównie funkcja identyfikacyjna i prognostyczna. Jeszcze inny sens ma audyt. Najczęściej jest on odnoszony do badania spra wozdań finansowych przez biegłych rewidentów.wzarządzaniu audyt poszerzył swój pierwotny zakres, obejmując kontrolę i doradztwo w dziedzinie zasobów ludzkich, jakości, gospodarki materiałowej. Audyt ma wspomagać kierownictwo organizacji w związku ze wzrostem złożoności zadań gospodarczych i potrzebą podniesienia rangi odpowiedzialności za wyniki działalności. Ten ostatni aspekt wiąże się z zarządzaniem ryzykiem i zarządzaniem kryzysowym. Prezentowana publikacja zawiera prezentację studiów oraz wyników badań empirycznych. Całość tekstu składa się z trzech części: I. Ogólne koncepcje metodologiczne.

12 10 Systemy controllingu, monitoringu i audytu II. Instrumenty szczegółowe. III. Rozwiązania użytkowe. Książka ma być punktem wyjścia dla sformułowania wstępnej oceny przydat ności systemów ostrzegawczych i różnych form kontroli stosowanych w organi zacjach. Ma ona również zwrócić uwagę na stan wdrożenia do praktyki szczegó łowych instrumentów controllingu i audytu oraz na kierunki ich rozwoju. Adam Stabryła

13 I. OGÓLNE KONCEPCJE METODOLOGICZNE

14

15 Stanisław Marciniak1 Model controllingu jako narzędzie 1. systemu wczesnego ostrzegania 1.1. Znaczenie i cechy systemu wczesnego ostrzegania Przystępując1 do prezentacji podjętego tematu należy zastanowić się nad defi nicją systemu wczesnego ostrzegania (SWO). Pod tym pojęciem rozumiemy, tak jak w przypadku każdego systemu uniwersalnego, zespół wzajemnie sprzężonych elementów spełniających określoną funkcję i traktowany jako wyodrębniony z otoczenia w określonym celu (opisowym, badawczym, do innego zastosowania np. wczesnego ostrzegania o stanie zjawisk lub procesów ekonomiczno-społecz nych). Sprzężenia (relacje) między elementami systemu tworzą jego strukturę. Właściwości systemu zależą zarówno od właściwości każdego z elementów, jak i od jego struktury. W badaniach systemowych przyjmuje się, że otoczenie wpły wa na rozpatrywany system za pośrednictwem sygnałów wejściowych, którymi są w naukach ekonomicznych wielkości egzogeniczne. Mogą one mieć charakter oddziaływań celowych, jak również zakłóceń przeszkadzających w realizacji ce lów działania systemu. Zwrotnie system może oddziaływać za pomocą sygnałów wyjściowych, które powinien podlegać pomiarowi [Wielka , s. 337]. Po zdefiniowaniu systemu wczesnego ostrzegania należy zastanowić się nad jego strukturą niezbędną dla funkcjonowania w obszarze działalności gospodar czej. Modelowy przykład takiego systemu prezentuje rys System wczesnego ostrzegania składa się z procedury wczesnego ostrzega nia oraz trzech dodatkowych elementów. Są to zbiory sygnałów wejściowych i wyjściowych oraz zbiory podejmowanych decyzji regulacyjnych. Wejście do systemu stanowią wielkości egzogeniczne, zaś wyjście otoczenie procesu, które go dotyczy SWO. Prezentując system wczesnego ostrzegania należy zastanowić się nad jego ce chami. Powinny one umożliwić skuteczne i efektywne spełnianie funkcji, jakim jest podejmowanie trafnych decyzji regulacyjnych. z wykorzystaniem tego sys temu. Do takich cech można zaliczyć: uniwersalność, kompleksowość, elastyczność, skuteczność, 1 Autor jest pracownikiem Instytutu Organizacji Systemów Produkcyjnych Politechniki Warszaw skiej.

16 14 Systemy controllingu, monitoringu i audytu efektywność. Wyżej wymienione cechy powinien posiadać system rozumiany jako całość, jak i poszczególne jego elementy składowe. Spełnianie cech upoważnia do im plementacji systemu wczesnego ostrzegania do funkcjonowania w przedsiębior stwie. Rys. miczno-społecznych, 1.1. Struktura systemu techniczno-ekonomicznych wczesnego ostrzegania lub technologicznych w obszarze procesów (zjawisk) ekono Źródło: opracowanie własne. Prezentując system wczesnego ostrzegania należy zastanowić się nad jego relacją z systemem zarządzania. Podejmując tę tematykę zauważmy, że identy fikowanie systemu zarządzania z systemem wczesnego ostrzegania wydaje się być niewłaściwe. Wynika to z funkcji systemu zarządzania, który spełnia znacz nie więcej zadań niż tylko sygnalizowanie zagrożeń. Są to planowanie, organi zowanie, motywowanie. Właściwie tylko jedna z czterech klasycznych funkcji wyróżnionych przez F. W. Taylora kontrolowanie może być bezpośrednio identyfikowana z systemem wczesnego ostrzegania. Dlatego można przyjąć tezę, że taki system powinien stanowić jeden z elementów systemu zarządzania, lecz wżeżadnym system wypadku zarządzania niepowinien może nim być. systemem Dlatego opinię wczesnego B. R. Kuca ostrzegania stwierdzającą, należy doprecyzować [B. R. Kuc 2006, s. 213]. Właściwym wydaje się stwierdzenie, że system zarządzania powinien spełniać obok innych również funkcję wczesnego ostrzegania. Wtedy jednym z jego podstawowych zadań byłoby sygnalizowanie, z możliwym do uzyskania wyprzedzeniem, nadchodzących nie tylko zagrożeń, ale i szans. Należy podkreślić, że prawidłowo zaprojektowany, wdrożony i działający system wczesnego ostrzegania jest warunkiem koniecznym, ale niedostatecznym dla podejmowania skutecznych i efektywnych decyzji. W tym celu, aby podej mować trafne decyzje2, niezbędna jest przede wszystkim właściwa organizacja działań oraz odpowiedni system motywacyjny. 2 Decyzje trafne to decyzje skuteczne i efektywne.

17 Model controllingu jako narzędzie systemu wczesnego ostrzegania Model controllingu a systemy wczesnego ostrzegania Controlling jako narzędzie wspomagające podejmowanie decyzji, powinien dążyć do zabezpieczenia informacyjno-decyzyjnego systemu wczesnego ostrze gania przedsiębiorstwa, zarówno w czasie realizacji działalności operacyjnej, jak i strategicznej. W obu przypadkach służyć temu mogą różne rodzaje controllingu, znane powszechnie zarówno z literatury przedmiotu, jak i praktyki gospodar czej. Najbardziej przydatną odmianą controllingu dla systemu wczesnego ostrze gania wydaje się być controlling menedżerski [A. Stabryła 2000, s ]. Obszarem jego zastosowania jest przede wszystkim działalność strategiczna przedsiębiorstwa. Celem controllingu menedżerskiego jest sprawowanie nadzo ru nad różnymi rodzajami działalności firmy np. marketingową, finansową czy też rozwojową, a w razie potrzeby przeprowadzenie odpowiednich korekt. Ze względu na swoją specyfikę (bardzo szeroki zakres, obejmowanie wielu funkcji, niezależność od przyjętego horyzontu czasowego) tego rodzaju controlling nie jest wyróżniany w większości pozycji literatury przedmiotu [S. Marciniak 2008, s ]. Biorąc jednak pod uwagę przydatność praktyczną istnieje konieczność objęcia systemem wczesnego ostrzegania w miarę szerokiego obszaru działal ności firmy, bo dopiero taki system może zabezpieczyć skutecznąi efektywną realizację stojących przed przedsiębiorstwem zadań. W tym miejscu zasadnym wydaje się podkreślenie często spotykanej w literaturze przedmiotu tezy, że pra widłowo rozumiany controlling ma charakter procesu kompleksowego, w ramach którego zostają wykorzystane czynności koordynacyjne, informacyjne i kontrol ne. Dlatego nie tylko może on spełniać funkcje systemu wczesnego ostrzegania, ale również powinien postulować i ukierunkowywać podejmowanie regulacji będących konsekwencją jego funkcjonowania. Decyzje te implikują działania o charakterze korekcyjnym [H. J. Vollmuth 1993, s ]. W obszarze działań operacyjnych przedsiębiorstwa narzędziem pomocnym do realizacji funkcji systemu wczesnego ostrzegania jest controlling operacyjny. W ramach tej klasycznej odmiany controllingu coraz bardziej przydatnym staje się controlling jakości działalności operacyjnej [A. Stabryła 2000, s ]. Podstawowymi parametrami przedstawianymi w formie mierników/wskaźników w procedurze prognostyczno-planistyczno-normatywnej (procedurze 0 syste mu controllingu powinny być3: normy jakościowe, procedury zarządzania, zasoby dotyczące zapewniania jakości, funkcje wyrobu lub usługi, normatywny przebieg produkcji, normy wadliwości, strat oraz niezawodności. Prawidłowo zaprojektowany i wdrożony model controllingu powinien sta nowić podstawowy element ( jądro ) systemu wczesnego ostrzegania. Zapro jektowana procedura bazowa 0, aby mieć charakter kompleksowy, powinna 3 Procedury uniwersalnego modelu controllingu zostały omówienie w [S. Marciniak 2004, s ]. Ich ogólną charakterystykę zaprezentowano w dalszej części rozdziału.

18 16 Systemy controllingu, monitoringu i audytu obejmować planowanie struktury zadań projektu, planowanie procesu, planowa nie zaangażowania zasobów, planowanie kosztów oraz ocenę ryzyka projektu/ procesu, a także kontrolę zagrożeń [M. Pawlak 2006]. Tak zaprojektowana w ramach modelu controllingu procedura bazowa powinna umożliwiać poznanie a następnie przekazanie decydentom informacji o najważniejszych zagrożeniach związanych z wdrożeniem czy też wykorzystaniem danego projektu/procesu, która przekazywana jest w formie wskaźników wczesnego ostrzegania. Klasycz ny model controllingu umożliwiający wczesne ostrzeganie został przedstawiony na rys Rys. Źródło: 1.2. opracowanie Model controllingu własne. jako jądro systemu wczesnego ostrzegania Model controllingu umożliwiający prawidłowe działanie systemu wczesnego ostrzegania powinien charakteryzować się odpowiednią strukturą. Struktura ta powinna zapewniać racjonalne, skuteczne oraz efektywne wykorzystanie funkcji informacyjnej, organizacyjnej, kontrolnej oraz decyzyjnej. Preferowana do wy korzystania struktura modelu controllingu i sposób jego funkcjonowania zostały przedstawione na rys W prezentowanym modelu przyjęto istnienie zależności czasowych o charak terze szeregowym. Oznacza to, że działania realizowane w ramach każdej kolej nej procedury rozpoczynają się po zakończeniu wszystkich działań przewidzia nych przez wcześniejsze procedury. Skuteczne i efektywne działanie modelu controllingu z punktu widzenia przy datności dla systemu wczesnego ostrzegania determinują: adekwatność modelu do rzeczywistości, kompleksowość, prawidłowe funkcjonowanie zbioru 4 procedur, określenie właściwego harmonogramu czasowego dla działań.

19 Model controllingu jako narzędzie systemu wczesnego ostrzegania 17 Rys. Źródło: 1.3. opracowanie Funkcjonowanie własne. modelu controllingu w ramach systemu wczesnego ostrzegania Adekwatność modelu do rzeczywistości oznacza uwzględnienie podczas jego projektowania uwarunkowań wewnętrznych i zewnętrznych funkcjonowania przedsiębiorstwa. Kompleksowość dotyczy objęcia controllingiem kluczowych obszarów np. finansów, podstawowej działalności, marketingu, logistyki, za rządzania antykryzysowego. Należy również określić właściwe ramy czasowe projektowania modelu controllingu i zapewnić właściwe zasoby na jego wery fikację Wskaźniki controllingu jako informatory systemu wczesnego ostrzegania Główną cechą charakteryzującą specyfikę modelu controllingu jest wykorzy stywany zbiór mierników, które dla konkretnego momentu czasowego stają się wskaźnikami wyrażanymi wartościowo lub ilościowo (dlatego controlling zalicza się do metod ilościowych). Wskaźniki obrazują stan zarówno przewidywany jak i rzeczywisty danego procesu, projektu czy też podmiotu gospodarczego. Porów nanie tych dwóch stanów może stanowić podstawową informację dla systemu wczesnego ostrzegania, dlatego tego typu mierniki często nazywane są informa torami SWO. Sposób przeprowadzenia porównania oraz dokonanie odniesienia wyników do określonego wcześniej zbioru dopuszczalnych odchyleń (tzw. proce dura 2 )4 zostały przedstawione na rys. 1.2 i 1.3. Przeprowadzona na podstawie otrzymanych wyników analiza oraz ocena stanu funkcjonowania przedsiębior stwa stanowi jeden z głównych elementów systemu wczesnego ostrzegania. Na 4 Procedura 2 obejmuje zasady tworzenia dopuszczalnych odchyleń (granicznych) wielkości od chylenia wskaźnika bazowego. Szczegółowo jej budowa została opisana w [S. Marciniak 2004, s ].

20 18 Systemy controllingu, monitoringu i audytu jej podstawie decydent zna stan lub rozwój zjawiska (procesu) w danym czasie lub na dany moment czasowy. Od analizy i oceny poziomu wskaźników oraz wielkości odchyleń zależy podjęcie przez decydenta takiej lub innej decyzji regu lującej, która może mieć charakter zarówno operacyjny jak i strategiczny. Dzięki dostarczeniu tego rodzaju informacji controlling może stać się jednym z głównych narzędzi wspomagających wczesne ostrzeganie w przedsiębiorstwie realizującym swoją działalność w niepewnym i turbulentnym otoczeniu. Zakres zastosowania modelu controllingu jako 1.4.narzędzia wspomagającego systemy wczesnego ostrzegania w przedsiębiorstwie Zakres zastosowania modelu controllingu w ramach systemu wczesnego ostrzegania jest bardzo szeroki. Obejmuje on monitorowanie: kompleksowej działalności podmiotu gospodarczego, działalność w ramach poszczególnych funkcji np. finansowej, marketingo wej, eksploatacyjnej, rozwojowej, realizacji celów strategicznych, realizacji wybranych celów operacyjnych, przebiegu procesu budżetowania. Każdy z wyróżnionych obszarów monitorowania posiada swoją specyfikę, która powinna być uwzględniona ze względu na przydatność uzyskanej infor macji dla systemu wczesnego ostrzegania. Zakres monitorowania znajduje swoje odzwierciedlenie w kształcie procedury prognostyczno-planistyczno-normatyw nej poprzez mierniki w niej wykorzystywane, a także przyjęty harmonogram cza sowy działań monitorujących. Drugim elementem, który zależy od zakresu zastosowania jest sposób orga nizacji zarówno controllingu, jak i systemu wczesnego ostrzegania. Struktura or ganizacyjna, ilość stanowisk pracy, a także realizowane przez nie funkcje zależą bezpośrednio od zakresu badań, który poddany został controllingowi. Przyjęty zakres wpływa również na wybór preferowanych metod do ustalania dopuszczal nych odchyleń poszczególnych wskaźników, a także na szerokość oraz głębokość prowadzonych sekwencyjnie analiz i ocen istniejącego stanu rzeczywistego. Determinanty skuteczności i efektywności controllingu 1.5. w ramach systemu wczesnego ostrzegania Istnieje wiele różnych uwarunkowań skuteczności i efektywności controllin gu wykorzystywanego przez systemy wczesnego ostrzegania. Do głównych de terminant skuteczności możemy zaliczyć zabezpieczenia: informacyjne, organizacyjne, decyzyjne. Do głównych determinant efektywności możemy zaliczyć: optymalizację koniecznych do poniesienia nakładów na adaptację systemu controllingu do pożądanego obszaru zastosowania, elastyczność zaprojektowanego i wdrożonego rozwiązania,

21 Model controllingu jako narzędzie systemu wczesnego ostrzegania 19 ciągłość lub sekwencyjność wykorzystania controllingu, przyjęcie odpowiednio długiego okresu wykorzystania controllingu, umiejętność pełnego wykorzystania zaprojektowanego i wdrożonego roz wiązania z punktu widzenia przydatności do realizacji funkcji ostrzegawczej, re gulującej oraz decyzyjnej. Obydwie grupy determinantów wpływają na celowość lub nawet konieczność zastosowania controllingu w ramach systemu wczesnego ostrzegania dowolnego podmiotu gospodarczego.

22 20 Systemy controllingu, monitoringu i audytu

23 Adam Stabryła1 Bezpieczeństwo i ryzyko w modelach wyboru 2. strategii przedsiębiorstwa 2.1. Wprowadzenie Problematyka1 niniejszego rozdziału należy do szerokiej dziedziny badań, jaką jest zarządzanie bezpieczeństwem. Podejście tutaj prezentowane zostało ukierun kowane na wybór strategii zarządzania przedsiębiorstwem. Wybór ten jest doko nywany w kontekście sytuacyjnym, któremu odpowiadają trendy oddziałujące na organizację cych w różnych i funkcjonowanie konfiguracjach przedsiębiorstwa. zespołów czynników Trendy kluczowych są złożeniem (ZCK). występują- Związek trendów i wyników projekcji strategii rodzi z jednej strony problem interpretacji zachodzących miedzy nimi zależności, z drugiej zaś kwantyfikacji prawdopodobieństwa zdarzeń, które odwzorowują trendy i strategie. Prawdopo dobieństwo rozpatrywane w prezentowanych modelach jest prawdopodobień stwem subiektywnym, ale może mieć również charakter wskaźników wykonal ności, które można traktować jako wielkości zobiektywizowane (ustala się je bowiem na zasadzie doświadczalnej i przy wykorzystaniu statystycznych miar rozproszenia). Wprowadzenie do modeli wyboru strategii przedsiębiorstwa parametrów prawdopodobieństwa osiągnięcia określonego wyniku (skuteczności) oraz wskaźników wykonalności, rozszerza możliwości badawcze i zakres zastosowań praktycznych analizy decyzyjnej. Ocena wygenerowanych wariantów i wybór rozwiązania racjonalnego (optymalnego) stają się przez to bardziej adekwatne do rzeczywistości, aniżeli ma to miejsce w przypadku stosowania modeli determi nistycznych. W rozwinięciu treści rozdziału została pomieszczona następująca problema tyka: założenia metodologiczne, koncepcja oceny bezpieczeństwa strategicznego przedsiębiorstwa, model symetryczny wyboru strategii przedsiębiorstwa, model asymetryczny wyboru strategii przedsiębiorstwa w warunkach zagrożenia, model wyboru strategii przedsiębiorstwa z uwzględnieniem wskaźników wykonalno ści. 1 Autor jest pracownikiem Katedry Procesu Zarządzania Uniwersytetu Ekonomicznego w Krako wie.

24 22 Systemy controllingu, monitoringu i audytu 2.2. Założenia metodologiczne Założenia metodologiczne to zestawienie i wykładnia podstawowych kate gorii pojęciowych, stanowiących podbudowę dla proponowanego podejścia i prezentowanych modeli. Do zakresu wyróżnionych kategorii pojęciowych zali czono: prawdopodobieństwo subiektywne, bezpieczeństwo strategiczne, ryzyko, trendy, warianty i subwarianty, symetria oraz asymetria trendów i wyników pro jekcji strategii, zagrożenia, destrukcja, wykonalność. Poniżej jest przedstawiona ich interpretacja. Prawdopodobieństwo subiektywne Prawdopodobieństwo subiektywne jest indywidualną interpretacją bądź prze konaniem o możliwości zajścia określonego zdarzenia. Ten rodzaj prawdopodo bieństwa odnosi się do zdarzeń jednostkowych lub rzadkich, względnie takich, które w ogóle jeszcze nie miały miejsca. Przekonanie o możliwości zajścia jakie goś zdarzenia nie może być jednak sądem o charakterze intuicyjnym czy wręcz irracjonalnym, ale musi być kompetentną opinią ekspertów, opartą na logicznych lub empirycznych przesłankach. Prawdopodobieństwu subiektywnemu przeciwstawia się częstościową formu łę prawdopodobieństwa obiektywnego (statystycznego). Formuła ta odnosi się do możliwości wielokrotnego powtarzania doświadczeń w takich samych (lub podobnych) warunkach, a wahania częstości danego zdarzenia mają tendencję malejącą, w miarę wzrostu liczby doświadczeń. Ponadto istotną cechą obliczania prawdopodobieństwa obiektywnego jest swoboda eksperymentowania. W przypadku jednak braku możliwości powtarzania prób a taka sytuacja do minuje w praktyce funkcjonowania przedsiębiorstwa i generalnie w działalności gospodarczej pozostaje stosowanie podejścia opartego na określaniu prawdo podobieństwa subiektywnego. Ta specjalna odmiana prawdopodobieństwa może być już realnie wykorzystywana w ocenie efektywności projekcji strategii przed siębiorstwa. Bezpieczeństwo strategiczne Pojęcie bezpieczeństwa w znaczeniu obiegowym jest interpretowane jako stan niezagrożonego istnienia dowolnego systemu (obiektu, procesu). Natomiast bezpieczeństwo strategiczne w szczególności odniesione do przedsiębiorstwa to stan wysokiej sprawności i pewności działania wszystkich jego podsystemów, to wymagany co do ilości i jakości optymalny poziom zasobów (potencjału wytwórczego) oraz posiadanie satysfakcjonującej zdolności do odparowania za grożeń. Wymiar strategiczny bezpieczeństwa przedsiębiorstwa jest wyrażony m. in. przez: ujęcie całościowe powiązanych ze sobą przyczynowo wszystkich dzie dzin zarządzania i sektorów gospodarowania, udział w rynku, newralgiczne cele i funkcje, dysponowanie potrzebnymi kapitałami. Należy przy tym dodać, że bez pieczeństwo strategiczne można stopniować, na przykład oznaczać jako: absolut ne, wysokie, średnie, niskie. Bezpieczeństwo strategiczne może być także rozumiane jako właściwość, którą jest zdolność rozwojowa przedsiębiorstwa. Właściwość ta stanowi specy

25 Bezpieczeństwo i ryzyko w modelach wyboru strategii przedsiębiorstwa 23 ficzną cechę, będącą miarą potencjału strategicznego podmiotu (jego zasobów materialnych i intelektualnych, umiejętności praktycznych, sprawności), a więc takiego, który jest uznawany za satysfakcjonujący z punktu widzenia możności podnoszenia wartości przedsiębiorstwa i dynamizowania jego poszczególnych funkcji. Zdolność rozwojowa określa zatem stan potencjału strategicznego, ozna czany przykładowo jako: stan wyróżniający, stan wysokiej przydatności, stan do bry, stan średni. Taka kwalifikacja jakościowa jest zarazem probierzem bezpie czeństwa strategicznego. Ryzyko Interpretacja pojęcia ryzyka na ogół jest dokonywana w kontekście niepewno ści. Przyjmuje się, iż niepewność oznacza taki przypadek podejmowania decyzji, kiedy znany jest zbiór możliwych wartości, jakie może przyjąć każdy z elemen tów zbioru A, lecz nie można orzec, która z tych wartości faktycznie wystąpi. Natomiast ryzyko odnosi się do takiej sytuacji, kiedy dla każdego z elementów zbioru A można ustalić prawdopodobieństwo wystąpienia określonych warto ści. Elementami zbioru A mogą być wszelkiego rodzaju zdarzenia, np. warianty strategii, trendy, wyniki działalności operacyjnej, konflikty, tendencje zmian w kursach akcji, awaryjność maszyn. Wartościami zaś są konkretne wielkości cha rakterystyczne, jakie poprzez pomiar można przyporządkować określonym elementom zbioru A. Ryzyko można rozumieć jako stopień zróżnicowania (rozproszenia) poten cjalnych wyników, który wskazuje na zagrożenie realizacji jakiegoś przedsię wzięcia (strategii, zadania). Zagrożenie to może być spowodowane oddziaływa niami zewnętrznymi lub wewnętrznymi. Ryzyko można również określać za pomocą wskaźników wykonalności, bę dących miernikami skuteczności działania, właściwymi dla konkretnego procesu. Wskaźniki wykonalności mogą występować w postaci bazowej lub skorygowa nej: korektę przeprowadza się w związku z oszacowanym wpływem określonych czynników. Należy przy tym podkreślić, że czynniki te mogą być traktowane jako ograniczające (zagrożenia) bądź jako sprzyjające (okazje) realizacji danego przedsięwzięcia. Jako miary ryzyka stosuje się: możliwość a) prawdopodobieństwo zajścia określonego subiektywne, zdarzenia które (opartym jest na wskaźnikiem przeświadczeniu wyrażającym lub in tuicji), zmienności, b) formuły współczynnik statystyczne beta): (wariancja, w tym sensie odchylenie ryzykostandardowe, wyraża zmienność współczynnik (niesta bilność) parametrów określonego przedsięwzięcia. Ważne rozróżnienie ryzyka proponuje K. Jajuga, odnosząc to pojęcie do ne gatywnej koncepcji ryzyka i neutralnej koncepcji ryzyka. Ryzyko pojmowane w sensie negatywnym oznacza zagrożenie, a więc możliwość nieosiągnięcia ocze kiwanego wyniku. Natomiast ryzyko rozumiane w sposób neutralny to zagroże nie i szansa (traktowane jako koniunkcja lub alternatywa włączająca dop. A.S.). W ujęciu neutralnym ryzyko oznacza możliwość uzyskania efektu różniącego się od oczekiwanego [Zarządzanie ryzykiem 2007, s. 13].

Spis treści 5. Spis treści. Część pierwsza Podstawy projektowania systemów organizacyjnych przedsiębiorstwa

Spis treści 5. Spis treści. Część pierwsza Podstawy projektowania systemów organizacyjnych przedsiębiorstwa Spis treści 5 Spis treści Wstęp (Adam Stabryła)... 11 Część pierwsza Podstawy projektowania systemów organizacyjnych przedsiębiorstwa Rozdział 1. Interpretacja i zakres metodologii projektowania (Janusz

Bardziej szczegółowo

Przegląd problemów doskonalenia systemów zarządzania przedsiębiorstwem

Przegląd problemów doskonalenia systemów zarządzania przedsiębiorstwem Przegląd problemów doskonalenia systemów zarządzania przedsiębiorstwem Przegląd problemów doskonalenia systemów zarządzania przedsiębiorstwem pod redakcją Adama Stabryły Kraków 2011 Książka jest rezultatem

Bardziej szczegółowo

Zestawy zagadnień na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia)

Zestawy zagadnień na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia) Zestawy zagadnień na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia) Obowiązuje od 01.10.2014 Zgodnie z Zarządzeniem Rektora ZPSB w sprawie Regulaminu Procedur Dyplomowych, na egzaminie magisterskim

Bardziej szczegółowo

Controlling operacyjny i strategiczny

Controlling operacyjny i strategiczny Controlling operacyjny i strategiczny dr Piotr Modzelewski Katedra Bankowości, Finansów i Rachunkowości Wydziału Nauk Ekonomicznych Uniwersytetu Warszawskiego Plan zajęć 1, 2. Wprowadzenie do zagadnień

Bardziej szczegółowo

Spis treści. O autorze. Wstęp

Spis treści. O autorze. Wstęp Spis treści O autorze Wstęp Rozdział 1. Controlling w praktyce krajów zachodnich 1.1. Wprowadzenie 1.2. Geneza i istota controllingu - obszar angloamerykański 1.3. Controlling w obszarze niemieckojęzycznym

Bardziej szczegółowo

Zestawy zagadnień na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia)

Zestawy zagadnień na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia) Zestawy zagadnień na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia) Obowiązuje od 01.10.2014 Zgodnie z Zarządzeniem Rektora ZPSB w sprawie Regulaminu Procedur Dyplomowych, na egzaminie magisterskim

Bardziej szczegółowo

MATRYCA EFEKTÓW KSZTAŁCENIA

MATRYCA EFEKTÓW KSZTAŁCENIA ZAŁĄCZNIK NR 2 MATRYCA EFEKTÓW KSZTAŁCENIA Studia podyplomowe ZARZĄDZANIE FINANSAMI I MARKETING Przedmioty OPIS EFEKTÓW KSZTAŁCENIA Absolwent studiów podyplomowych - ZARZĄDZANIE FINANSAMI I MARKETING:

Bardziej szczegółowo

Uwarunkowania komercjalizacji produktów żywnościowych

Uwarunkowania komercjalizacji produktów żywnościowych Uwarunkowania komercjalizacji produktów żywnościowych prof. dr hab. Bogdan Sojkin Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu Wydział Towaroznawstwa 1 Jak rozumieć komercjalizację? dobro, usługa, Komercjalizacja?

Bardziej szczegółowo

System monitorowania realizacji strategii rozwoju. Andrzej Sobczyk

System monitorowania realizacji strategii rozwoju. Andrzej Sobczyk System monitorowania realizacji strategii rozwoju Andrzej Sobczyk System monitorowania realizacji strategii rozwoju Proces systematycznego zbierania, analizowania publikowania wiarygodnych informacji,

Bardziej szczegółowo

Przedmiot nauk o zarządzaniu Organizacja w otoczeniu rynkowym jako obiekt zarządzania Struktury organizacyjne Zarządzanie procesowe

Przedmiot nauk o zarządzaniu Organizacja w otoczeniu rynkowym jako obiekt zarządzania Struktury organizacyjne Zarządzanie procesowe Przedmowa Rozdział 1 Przedmiot nauk o zarządzaniu 1.1. Geneza nauk o zarządzaniu 1.2. Systematyka nauk o zarządzaniu 1.3. Pojęcie organizacji 1.4. Definicja pojęcia zarządzania i terminów zbliżonych 1.5.

Bardziej szczegółowo

Joanna Jasińska ZMIANY. w organizacjach. sprawne zarządzanie, sytuacje kryzysowe i warunki osiągania sukcesu

Joanna Jasińska ZMIANY. w organizacjach. sprawne zarządzanie, sytuacje kryzysowe i warunki osiągania sukcesu Joanna Jasińska ZMIANY w organizacjach sprawne zarządzanie, sytuacje kryzysowe i warunki osiągania sukcesu Recenzent prof. zw. dr hab. Janusz Soboń Opracowanie redakcyjne i korekta Jolanta Sierakowska

Bardziej szczegółowo

Strategia identyfikacji, pomiaru, monitorowania i kontroli ryzyka w Domu Maklerskim Capital Partners SA

Strategia identyfikacji, pomiaru, monitorowania i kontroli ryzyka w Domu Maklerskim Capital Partners SA Strategia identyfikacji, pomiaru, monitorowania i kontroli ryzyka zatwierdzona przez Zarząd dnia 14 czerwca 2010 roku zmieniona przez Zarząd dnia 28 października 2010r. (Uchwała nr 3/X/2010) Tekst jednolity

Bardziej szczegółowo

LABORATORIUM 1 - zarządzanie operacyjne

LABORATORIUM 1 - zarządzanie operacyjne LABORATORIUM 1 - zarządzanie operacyjne Konkurencja a procesy operacyjne W czasie nasilających się procesów globalizacyjnych akcent działań konkurencyjnych przesuwa się z obszaru generowania znakomitych

Bardziej szczegółowo

Zestawy zagadnień na egzamin dyplomowy (licencjacki) dla kierunku ZARZĄDZANIE (studia I stopnia)

Zestawy zagadnień na egzamin dyplomowy (licencjacki) dla kierunku ZARZĄDZANIE (studia I stopnia) Zestawy zagadnień na egzamin dyplomowy (licencjacki) dla kierunku ZARZĄDZANIE (studia I stopnia) Obowiązuje od 01.10.2014 Zgodnie z Zarządzeniem Rektora ZPSB w sprawie Regulaminu Procedur Dyplomowych,

Bardziej szczegółowo

Kryzys gospodarczy a efektywność działania publicznych instytucji kultury. Wdrożenie controllingu w publicznych instytucjach kultury.

Kryzys gospodarczy a efektywność działania publicznych instytucji kultury. Wdrożenie controllingu w publicznych instytucjach kultury. Kryzys gospodarczy a efektywność działania publicznych instytucji kultury. Wdrożenie controllingu w publicznych instytucjach kultury Paweł Wnuczak Wdrożenie controllingu w publicznych instytucjach kultury

Bardziej szczegółowo

Przedmowa... 7 1. System zarządzania jakością w przygotowaniu projektów informatycznych...11

Przedmowa... 7 1. System zarządzania jakością w przygotowaniu projektów informatycznych...11 Spis treści Przedmowa... 7 1. System zarządzania jakością w przygotowaniu projektów informatycznych...11 1.1. Wprowadzenie...11 1.2. System zarządzania jakością...11 1.3. Standardy jakości w projekcie

Bardziej szczegółowo

Biznes plan innowacyjnego przedsięwzięcia

Biznes plan innowacyjnego przedsięwzięcia Biznes plan innowacyjnego przedsięwzięcia 1 Co to jest biznesplan? Biznes plan można zdefiniować jako długofalowy i kompleksowy plan działalności organizacji gospodarczej lub realizacji przedsięwzięcia

Bardziej szczegółowo

KURS DORADCY FINANSOWEGO

KURS DORADCY FINANSOWEGO KURS DORADCY FINANSOWEGO Przykładowy program szkolenia I. Wprowadzenie do planowania finansowego 1. Rola doradcy finansowego Definicja i cechy doradcy finansowego Oczekiwania klienta Obszary umiejętności

Bardziej szczegółowo

DR GRAŻYNA KUŚ. specjalność: Gospodarowanie zasobami ludzkimi

DR GRAŻYNA KUŚ. specjalność: Gospodarowanie zasobami ludzkimi DR GRAŻYNA KUŚ specjalność: Gospodarowanie zasobami ludzkimi 1. Motywacja pracowników jako element zarządzania przedsiębiorstwem 2. Pozapłacowe formy motywowania pracowników na przykładzie wybranej organizacji

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Przedmowa... 11. Rozdział I. Systemowe zarządzanie jakością... 15

Spis treści. Przedmowa... 11. Rozdział I. Systemowe zarządzanie jakością... 15 Przedmowa... 11 Rozdział I. Systemowe zarządzanie jakością... 15 1. Charakterystyka zarządzania jakością... 15 1.1. Zarządzanie a kierowanie... 15 1.2. Cel i obiekt zarządzania... 16 1.3. Definiowanie

Bardziej szczegółowo

Wykaz haseł identyfikujących prace dyplomowe na Wydziale Nauk Ekonomicznych i Zarządzania

Wykaz haseł identyfikujących prace dyplomowe na Wydziale Nauk Ekonomicznych i Zarządzania Kierunek Analityka Gospodarcza Analiza ryzyka działalności gospodarczej Business Intelligence Ekonometria Klasyfikacja i analiza danych Metody ilościowe na rynku kapitałowym Metody ilościowe w analizach

Bardziej szczegółowo

Rozdział 1. Inwestycje samorządu terytorialnego i ich rola w rozwoju społecznogospodarczym

Rozdział 1. Inwestycje samorządu terytorialnego i ich rola w rozwoju społecznogospodarczym OCENA EFEKTYWNOŚCI I FINANSOWANIE PROJEKTÓW INWESTYCYJNYCH JEDNOSTEK SAMORZĄDU TERYTORIALNEGO WSPÓŁFINANSOWANYCH FUNDUSZAMI UNII EUROPEJSKIEJ Autor: Jacek Sierak, Remigiusz Górniak, Wstęp Jednostki samorządu

Bardziej szczegółowo

Zestawy zagadnień na egzamin dyplomowy (licencjacki) dla kierunku ZARZĄDZANIE (studia I stopnia)

Zestawy zagadnień na egzamin dyplomowy (licencjacki) dla kierunku ZARZĄDZANIE (studia I stopnia) Zestawy zagadnień na egzamin dyplomowy (licencjacki) dla kierunku ZARZĄDZANIE (studia I stopnia) obowiązuje od 01.10.2015 Zgodnie z Zarządzeniem Rektora ZPSB w sprawie Regulaminu Procedur Dyplomowych,

Bardziej szczegółowo

Efektywny Controlling Personalny

Efektywny Controlling Personalny Firma szkoleniowa 2014 roku. TOP 3 w rankingu firm szkoleniowych zaprasza na szkolenie: Efektywny Controlling Personalny praktyczne warsztaty Ekspert: Monika Kulikowska-Pawlak Trener z wieloletnim doświadczeniem

Bardziej szczegółowo

Matryca efektów kształcenia dla programu studiów podyplomowych ZARZĄDZANIE I SYSTEMY ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ

Matryca efektów kształcenia dla programu studiów podyplomowych ZARZĄDZANIE I SYSTEMY ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ Podstawy firmą Marketingowe aspekty jakością Podstawy prawa gospodarczego w SZJ Zarządzanie Jakością (TQM) Zarządzanie logistyczne w SZJ Wymagania norm ISO serii 9000 Dokumentacja w SZJ Metody i Techniki

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wstęp... 11

Spis treści. Wstęp... 11 Wstęp.... 11 Rozdział 1. Przedmiot, ewolucja i znaczenie zarządzania kadrami (Tadeusz Listwan)... 15 1.1. Pojęcie zarządzania kadrami.................................. 15 1.2. Cele i znaczenie zarządzania

Bardziej szczegółowo

5,1 METODYKA ANALIZY SYSTEMÓW ZARZĄDZANIA PROCESOWEGO

5,1 METODYKA ANALIZY SYSTEMÓW ZARZĄDZANIA PROCESOWEGO Adam Stabryła * 1 5,1 METODYKA ANALIZY SYSTEMÓW ZARZĄDZANIA PROCESOWEGO Wprowadzenie Rozdział stanowi propozycję ogólnej formuły analizy systemów zarządzania procesowego, ukierunkowanej na badania diagnostyczne.

Bardziej szczegółowo

Analiza inwestycji i zarządzanie portfelem SPIS TREŚCI

Analiza inwestycji i zarządzanie portfelem SPIS TREŚCI Analiza inwestycji i zarządzanie portfelem Frank K. Reilly, Keith C. Brown SPIS TREŚCI TOM I Przedmowa do wydania polskiego Przedmowa do wydania amerykańskiego O autorach Ramy książki CZĘŚĆ I. INWESTYCJE

Bardziej szczegółowo

Uwarunkowania i kierunki rozwoju systemów kontroli w administracji publicznej

Uwarunkowania i kierunki rozwoju systemów kontroli w administracji publicznej Uwarunkowania i kierunki rozwoju systemów kontroli w administracji publicznej Prof AE dr hab. Wojciech Czakon Katedra Zarządzania Przedsiębiorstwem Akademia Ekonomiczna w Katowicach Program wystąpienia

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie łańcuchem dostaw

Zarządzanie łańcuchem dostaw Społeczna Wyższa Szkoła Przedsiębiorczości i Zarządzania kierunek: Zarządzanie i Marketing Zarządzanie łańcuchem dostaw Wykład 1 Opracowanie: dr Joanna Krygier 1 Zagadnienia Wprowadzenie do tematyki zarządzania

Bardziej szczegółowo

Mieczysław Prystupa. WYCENA NIERUCHOMOŚCI I PRZEDSIĘBIORSTW w podejściu kosztowym

Mieczysław Prystupa. WYCENA NIERUCHOMOŚCI I PRZEDSIĘBIORSTW w podejściu kosztowym Mieczysław Prystupa WYCENA NIERUCHOMOŚCI I PRZEDSIĘBIORSTW w podejściu kosztowym Warszawa 2012 Recenzenci prof. zw. dr hab. Stanisław Kasiewicz prof. nadzw. dr hab. Elżbieta Mączyńska Korekta Paulina Chmielak

Bardziej szczegółowo

Wykorzystanie technologii informacyjnych do zarządzania łańcuchami i sieciami dostaw w warunkach globalizacji rynku żywności

Wykorzystanie technologii informacyjnych do zarządzania łańcuchami i sieciami dostaw w warunkach globalizacji rynku żywności Zarządzanie łańcuchami dostaw żywności w Polsce. Kierunki zmian. Wacław Szymanowski Książka jest pierwszą na naszym rynku monografią poświęconą funkcjonowaniu łańcuchów dostaw na rynku żywności w Polsce.

Bardziej szczegółowo

Szkoła Podstawowa nr 336 im. Janka Bytnara Rudego - Ursynów

Szkoła Podstawowa nr 336 im. Janka Bytnara Rudego - Ursynów RAPORT OCENA KONTROLI ZARZĄDCZEJ Szkoła Podstawowa nr 336 im. Janka Bytnara Rudego - Ursynów raport za rok: 2015 Strona 1 z 12 I. WSTĘP: Kontrolę zarządczą w jednostkach sektora finansów publicznych stanowi

Bardziej szczegółowo

Wymagania podstawowe (ocena dostateczne) Wymagania rozszerzające (ocena dobra) Dział 1. Metoda projektu zasady pracy Uczeń: określa założenia

Wymagania podstawowe (ocena dostateczne) Wymagania rozszerzające (ocena dobra) Dział 1. Metoda projektu zasady pracy Uczeń: określa założenia Plan wynikowy z wymaganiami edukacyjnymi przedmiotu uzupełniającego: Ekonomia w praktyce dla klas szkół ponadgimnazjalnych autor mgr inż. Jolanta Kijakowska ROK SZKOLNY 2014/15 (klasa II d) Temat (rozumiany

Bardziej szczegółowo

Spis treści. 00 Red. Spis tresci. Wstep..indd 5 2009 12 02 10:52:08

Spis treści. 00 Red. Spis tresci. Wstep..indd 5 2009 12 02 10:52:08 Spis treści Wstęp 9 Rozdział 1. Wprowadzenie do zarządzania projektami 11 1.1. Istota projektu 11 1.2. Zarządzanie projektami 19 1.3. Cykl życia projektu 22 1.3.1. Cykl projektowo realizacyjny 22 1.3.2.

Bardziej szczegółowo

Zastosowanie symulacji Monte Carlo do zarządzania ryzykiem przedsięwzięcia z wykorzystaniem metod sieciowych PERT i CPM

Zastosowanie symulacji Monte Carlo do zarządzania ryzykiem przedsięwzięcia z wykorzystaniem metod sieciowych PERT i CPM SZKOŁA GŁÓWNA HANDLOWA w Warszawie STUDIUM MAGISTERSKIE Kierunek: Metody ilościowe w ekonomii i systemy informacyjne Karol Walędzik Nr albumu: 26353 Zastosowanie symulacji Monte Carlo do zarządzania ryzykiem

Bardziej szczegółowo

Zagadnienia na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia)

Zagadnienia na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia) Zagadnienia na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia) obowiązuje od 01.01.2016 Zgodnie z Zarządzeniem Rektora ZPSB w sprawie Regulaminu Procedur Dyplomowych, na egzaminie magisterskim

Bardziej szczegółowo

PYTANIA NA EGZAMIN MAGISTERSKI KIERUNEK: ZARZĄDZANIE STUDIA DRUGIEGO STOPNIA

PYTANIA NA EGZAMIN MAGISTERSKI KIERUNEK: ZARZĄDZANIE STUDIA DRUGIEGO STOPNIA PYTANIA NA EGZAMIN MAGISTERSKI KIERUNEK: ZARZĄDZANIE STUDIA DRUGIEGO STOPNIA CZĘŚĆ I dotyczy wszystkich studentów kierunku Zarządzanie pytania podstawowe 1. Funkcje zarządzania 2. Otoczenie organizacji

Bardziej szczegółowo

Systemy zarządzania wiedzą w strategiach firm. Prof. dr hab. Irena Hejduk Szkoła Głowna Handlowa w Warszawie

Systemy zarządzania wiedzą w strategiach firm. Prof. dr hab. Irena Hejduk Szkoła Głowna Handlowa w Warszawie Systemy zarządzania wiedzą w strategiach firm Prof. dr hab. Irena Hejduk Szkoła Głowna Handlowa w Warszawie Wprowadzenie istota zarządzania wiedzą Wiedza i informacja, ich jakość i aktualność stają się

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne przedmiotu uzupełniającego: Ekonomia w praktyce

Wymagania edukacyjne przedmiotu uzupełniającego: Ekonomia w praktyce Wymagania edukacyjne przedmiotu uzupełniającego: Ekonomia w praktyce Temat (rozumiany jako lekcja) 1. Etapy projektu 2. Projekt badawczy, przedsięwzięcie Wymagania konieczne (ocena dopuszczająca) wie na

Bardziej szczegółowo

Audyt funkcjonalnego systemu monitorowania energii w Homanit Polska w Karlinie

Audyt funkcjonalnego systemu monitorowania energii w Homanit Polska w Karlinie Audyt funkcjonalnego systemu monitorowania energii w Homanit Polska w Karlinie System zarządzania energią to uniwersalne narzędzie dające możliwość generowania oszczędności energii, podnoszenia jej efektywności

Bardziej szczegółowo

Ekonomika Transportu. Przedsiębiorstwo transportowe. Przedsiębiorstwo transportowe. Przedsiębiorstwo transportowe. Przedsiębiorstwo transportowe

Ekonomika Transportu. Przedsiębiorstwo transportowe. Przedsiębiorstwo transportowe. Przedsiębiorstwo transportowe. Przedsiębiorstwo transportowe Ekonomika Transportu każda zorganizowana postać podażowej strony rynku usług przemieszczania, mająca swoją nazwę i oferującą specyficzny produkt - usługę transportową Cechy: odrębność ekonomiczna odrębność

Bardziej szczegółowo

Projektowanie systemów informatycznych

Projektowanie systemów informatycznych Projektowanie systemów informatycznych Zarządzanie projektem Autor Roman Simiński Kontakt roman.siminski@us.edu.pl www.us.edu.pl/~siminski Główne procesy w realizacji projektu informatycznego (ang. feasibility

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie innowacyjnym biznesem Warsztat strategiczny. Listopad 2014

Zarządzanie innowacyjnym biznesem Warsztat strategiczny. Listopad 2014 Zarządzanie innowacyjnym biznesem Warsztat strategiczny Listopad 2014 Najważniejszą rzeczą o jakiej należy pamiętać w odniesieniu do każdego przedsiębiorstwa jest fakt, iż w samym przedsiębiorstwie nie

Bardziej szczegółowo

Poczta Polska S.A. Schemat wartościowania

Poczta Polska S.A. Schemat wartościowania Poczta Polska S.A. Schemat wartościowania Spis treści 1. Kryterium: Wpływ na wynik ekonomiczny... 3 2. Kryterium: Odpowiedzialność za zarządzanie ludźmi i zespołami... 4 3. Kryterium: Odpowiedzialność

Bardziej szczegółowo

Controlling w logistyce - Controlling operacyjny

Controlling w logistyce - Controlling operacyjny Controlling w logistyce - Controlling operacyjny Opis Od dawna wiadomo, że o zabezpieczeniu funkcjonowania przedsiębiorstwa w długim okresie czasu decyduje jego zdolność dopasowania się do zmian w otoczeniu.

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie ryzykiem. Opracował: Dr inŝ. Tomasz Zieliński

Zarządzanie ryzykiem. Opracował: Dr inŝ. Tomasz Zieliński Zarządzanie ryzykiem Opracował: Dr inŝ. Tomasz Zieliński I. OGÓLNE INFORMACJE O PRZEDMIOCIE Cel przedmiotu: Celem przedmiotu jest zaprezentowanie studentom podstawowych pojęć z zakresu ryzyka w działalności

Bardziej szczegółowo

EKONOMIKA I FINANSOWANIE DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ

EKONOMIKA I FINANSOWANIE DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ Program specjalności dla studentów studiów stacjonarnych I stopnia Wydziału Ekonomiczno-Socjologicznego UŁ nt. EKONOMIKA I FINANSOWANIE DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ Opiekun specjalności: dr Artur Sajnóg Katedra

Bardziej szczegółowo

Spis treści: Wprowadzenie. Rozdział 1 Kapitał ludzki w organizacji wiedzy

Spis treści: Wprowadzenie. Rozdział 1 Kapitał ludzki w organizacji wiedzy Elastyczne zarządzanie kapitałem ludzkim w organizacji wiedzy. pod redakcją naukową Marty Juchnowicz Profesjonalny zespół autorów: Marta Juchnowicz, Lidia Jabłonowska, Hanna Kinowska, Beata Mazurek-Kucharska,

Bardziej szczegółowo

Nowe trendy w zarządzaniu operacyjnym Przejście z zarządzania ręcznie sterowanego do efektywnie zarządzanej firmy

Nowe trendy w zarządzaniu operacyjnym Przejście z zarządzania ręcznie sterowanego do efektywnie zarządzanej firmy Nowe trendy w zarządzaniu operacyjnym Przejście z zarządzania ręcznie sterowanego do efektywnie zarządzanej firmy Paweł Zemła Członek Zarządu Equity Investments S.A. Wprowadzenie Strategie nastawione na

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne z przedmiotu uzupełniającego : ekonomia w praktyce dla klasy II

Wymagania edukacyjne z przedmiotu uzupełniającego : ekonomia w praktyce dla klasy II Wymagania edukacyjne z przedmiotu uzupełniającego : ekonomia w praktyce dla klasy II Zagadnienia 1.1. Etapy projektu 1.2. Projekt badawczy, przedsięwzięcie Konieczny (2) wie na czym polega metoda projektu?

Bardziej szczegółowo

3.1.Osoba fizyczna- przedsiębiorca 3.2.Spółki handlowe 4.Spółka cywilna na tle nowego prawa działalności gospodarczej 5.Uwarunkowania prawne

3.1.Osoba fizyczna- przedsiębiorca 3.2.Spółki handlowe 4.Spółka cywilna na tle nowego prawa działalności gospodarczej 5.Uwarunkowania prawne Przedmowa Jerzy Dietl Wstęp Bogdan Piasecki Rozdział I. Mała firma w teoriach ekonomicznych Bogdan Piasecki 2.Przedsiębiorca, intraprzedsiębiorca i właściciel-menedżer małej firmy 2.1.Przedsiębiorca i

Bardziej szczegółowo

Projekt Badawczy Analiza wskaźnikowa przedsiębiorstwa współfinansowany ze środków Unii Europejskiej

Projekt Badawczy Analiza wskaźnikowa przedsiębiorstwa współfinansowany ze środków Unii Europejskiej Projekt Badawczy Analiza wskaźnikowa przedsiębiorstwa współfinansowany ze środków Unii Europejskiej FiM Consulting Sp. z o.o. Szymczaka 5, 01-227 Warszawa Tel.: +48 22 862 90 70 www.fim.pl Spis treści

Bardziej szczegółowo

Temat: Czynniki kształtujące wynik finansowy.

Temat: Czynniki kształtujące wynik finansowy. Wydział Zarządzania Rachunkowość finansowa Prowadzący: mgr Z. Niesyn Referat: Czynniki kształtujące wynik finansowy. Autor: Barbara Standarska Warszawa 14.12.2011 Temat: Czynniki kształtujące wynik finansowy.

Bardziej szczegółowo

Spis treści Wstęp 1. Ryzyko a pojęcie cykliczności, procykliczności i antycykliczności zjawisk sfery realnej i systemu finansowego gospodarki

Spis treści Wstęp 1. Ryzyko a pojęcie cykliczności, procykliczności i antycykliczności zjawisk sfery realnej i systemu finansowego gospodarki Wstęp... 11 1. Ryzyko a pojęcie cykliczności, procykliczności i antycykliczności zjawisk sfery realnej i systemu finansowego gospodarki... 23 1.1. Wprowadzenie... 23 1.2. Definicje zjawiska cyklu koniukturalnego,

Bardziej szczegółowo

KRYTERIA OCENY POSREDNIKÓW FINANSOWYCH KRYTERIA WYBORU (POŻYCZKA - FUNDUSZ)

KRYTERIA OCENY POSREDNIKÓW FINANSOWYCH KRYTERIA WYBORU (POŻYCZKA - FUNDUSZ) KRYTERIA OCENY POSREDNIKÓW FINANSOWYCH KRYTERIA WYBORU (POŻYCZKA - FUNDUSZ) Konkurs nr 1/JEREMIE/RPOWK-P/2014 Nr Kryterium Opis kryterium Sposób oceny A. Dopuszczalność projektu A.1 Cele projektu wspierają

Bardziej szczegółowo

FINANSE PRZEDSIĘBIORSTWA 2

FINANSE PRZEDSIĘBIORSTWA 2 FINANSE PRZEDSIĘBIORSTWA 2 Wstęp Książka przedstawia wybrane kluczowe zagadnienia dotyczące finansowych aspektów funkcjonowania przedsiębiorstwa w obecnych, złożonych warunkach gospodarczych. Są to problemy

Bardziej szczegółowo

Zestawy zagadnień na egzamin dyplomowy (licencjacki) dla kierunku EKONOMIA (studia I stopnia)

Zestawy zagadnień na egzamin dyplomowy (licencjacki) dla kierunku EKONOMIA (studia I stopnia) Zestawy zagadnień na egzamin dyplomowy (licencjacki) dla kierunku EKONOMIA (studia I stopnia) Zgodnie z Zarządzeniem Rektora ZPSB w sprawie Regulaminu Procedur Dyplomowych, na egzaminie dyplomowym (licencjackim)

Bardziej szczegółowo

Akademia Młodego Ekonomisty

Akademia Młodego Ekonomisty Akademia Młodego Ekonomisty Zarządzanie ryzykiem dr Grzegorz Głód Uniwersytet Ekonomiczny w Katowicach 14.10.2013 r. Kto chce mieć absolutną pewność przed podjęciem decyzji nigdy decyzji nie podejmie 1

Bardziej szczegółowo

WZORCOWE EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW FINANSE STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI

WZORCOWE EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW FINANSE STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI WZORCOWE EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW FINANSE STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI Umiejscowienie kierunku w obszarze kształcenia Kierunek studiów finanse należy do obszaru kształcenia

Bardziej szczegółowo

Rada nadzorcza w procesie nadzoru i zarządzania. przedsiębiorstwem

Rada nadzorcza w procesie nadzoru i zarządzania. przedsiębiorstwem Rada nadzorcza w procesie nadzoru i zarządzania przedsiębiorstwem Dr inż. Kazimierz Barwacz Małopolska Wyższa Szkoła Ekonomiczna w Tarnowie Sopot 29 31.05.2011 r. 1 System zarządzania i nadzoru to konstrukcja

Bardziej szczegółowo

Doskonalenie systemu zarządzania finansami

Doskonalenie systemu zarządzania finansami Małgorzata Borowik Doskonalenie systemu zarządzania finansami w jednostkach administracji publicznej Podmioty publiczne, jak biznesowe, powinny zarządzać finansami wg budżetowania zadaniowego i controllingu.

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr 28/2013/IV Senatu Politechniki Lubelskiej z dnia 26 kwietnia 2013 r.

Uchwała Nr 28/2013/IV Senatu Politechniki Lubelskiej z dnia 26 kwietnia 2013 r. Uchwała Nr 28/2013/IV Senatu Politechniki Lubelskiej z dnia 26 kwietnia 2013 r. w sprawie określenia efektów kształcenia dla studiów podyplomowych Zarządzanie Logistyką w Przedsiębiorstwie, prowadzonych

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie marketingowe

Zarządzanie marketingowe Zarządzanie marketingowe 1. Pojęcie i wymiary zarządzania. 2. Struktura zarządzania przedsiębiorstwem (rys.). 3. Przedmiot i funkcje marketingu. 4. Naczelne zasady i główne zadanie marketingu. 5. Proces

Bardziej szczegółowo

Zdzisław Cygan. Metody i modele zarządzania w warunkach społeczeństwa wiedzy

Zdzisław Cygan. Metody i modele zarządzania w warunkach społeczeństwa wiedzy Zdzisław Cygan Metody i modele zarządzania w warunkach społeczeństwa wiedzy OFICYNA WYDAWNICZA WARSZAWSKIEJ SZKO Y ZARZ DZANIA SZKO Y WY SZEJ Warszawa 2013 SPIS TREŚCI Wstęp...9 Rozdział 1. System i jego

Bardziej szczegółowo

DORADZTWO DORADZTWO W ZAKRESIE DORADZTWO MARKETINGOWE MARKETINGOWE SZKOLENIA SZKOLENIA

DORADZTWO DORADZTWO W ZAKRESIE DORADZTWO MARKETINGOWE MARKETINGOWE SZKOLENIA SZKOLENIA ZAKRES DZIAŁALNOŚCI PMG CONSULTING PMG CONSULTING PMG CONSULTING PROJEKTY PROJEKTY POMOCOWE POMOCOWE UNII UNII EUROPEJSKIEJ EUROPEJSKIEJ W ZAKRESIE ZAKRESIE ZARZĄDZANIA ZARZĄDZANIA MARKETINGOWE MARKETINGOWE

Bardziej szczegółowo

Controlling strategiczny i operacyjny. Zajęcia nr 2. Wprowadzenie do zagadnień controllingu (cd.)

Controlling strategiczny i operacyjny. Zajęcia nr 2. Wprowadzenie do zagadnień controllingu (cd.) strategiczny i operacyjny Zajęcia nr 2. Wprowadzenie do zagadnień controllingu (cd.) Kryteria klasyfikacji controllingu 1. Przedmiot/rodzaj działalności 2. Horyzont czasu/funkcji 3. Zakres 4. Idea/cel

Bardziej szczegółowo

Informacja o strategii i celach zarządzania ryzykiem

Informacja o strategii i celach zarządzania ryzykiem Załącznik nr 1 Informacja o strategii i celach zarządzania ryzykiem 1) Strategia i procesy zarządzania rodzajami ryzyka. Podejmowanie ryzyka zmusza Bank do koncentrowania uwagi na powstających zagrożeniach,

Bardziej szczegółowo

Organizacja i Zarządzanie

Organizacja i Zarządzanie Kazimierz Piotrkowski Organizacja i Zarządzanie Wydanie II rozszerzone Warszawa 2011 Recenzenci prof. dr hab. Waldemar Bańka prof. dr hab. Henryk Pałaszewski skład i Łamanie mgr. inż Ignacy Nyka PROJEKT

Bardziej szczegółowo

ZAKRES TEMATYCZNY EGZAMINU LICENCJACKIEGO

ZAKRES TEMATYCZNY EGZAMINU LICENCJACKIEGO Wydział Nauk Ekonomicznych i Zarządzania Kierunek Analityka Gospodarcza Studia stacjonarne I stopnia ZAKRES TEMATYCZNY EGZAMINU LICENCJACKIEGO Zagadnienia ogólnoekonomiczne 1. Aktualna sytuacja na europejskim

Bardziej szczegółowo

Etapy modelowania ekonometrycznego

Etapy modelowania ekonometrycznego Etapy modelowania ekonometrycznego jest podstawowym narzędziem badawczym, jakim posługuje się ekonometria. Stanowi on matematyczno-statystyczną formę zapisu prawidłowości statystycznej w zakresie rozkładu,

Bardziej szczegółowo

Modele finansowania działalności operacyjnej przedsiębiorstw górniczych. Praca zbiorowa pod redakcją Mariana Turka

Modele finansowania działalności operacyjnej przedsiębiorstw górniczych. Praca zbiorowa pod redakcją Mariana Turka Modele finansowania działalności operacyjnej przedsiębiorstw górniczych Praca zbiorowa pod redakcją Mariana Turka GŁÓWNY INSTYTUT GÓRNICTWA Katowice 2011 Spis treści Wprowadzenie...11 Rozdział 1. Sprawozdawczość

Bardziej szczegółowo

MANAGER INNOWACJI MODUŁY WARSZTATOWE

MANAGER INNOWACJI MODUŁY WARSZTATOWE MANAGER INNOWACJI MODUŁY WARSZTATOWE WARSZTAT I-A PRAWNO-TEORETYCZNE PODSTAWY PROJEKTÓW INNOWACYJNYCH Czym jest innowacja? Możliwe źródła Wewnętrzne i zewnętrzne źródła informacji o innowacji w przedsiębiorstwie.

Bardziej szczegółowo

Doskonalenie systemu zarządzania finansami

Doskonalenie systemu zarządzania finansami Małgorzata Borowik Doskonalenie systemu zarządzania finansami w jednostkach administracji publicznej Podmioty publiczne, jak biznesowe, powinny zarządzać finansami wg budżetowania zadaniowego i controllingu.

Bardziej szczegółowo

Wydział Nauk Ekonomicznych i Technicznych Państwowej Szkoły Wyższej im. Papieża Jana Pawła II w Białej Podlaskiej

Wydział Nauk Ekonomicznych i Technicznych Państwowej Szkoły Wyższej im. Papieża Jana Pawła II w Białej Podlaskiej Wydział Nauk Ekonomicznych i Technicznych Państwowej Szkoły Wyższej im. Papieża Jana Pawła II w Białej Podlaskiej Zestaw pytań do egzaminu magisterskiego na kierunku Ekonomia II stopień PYTANIA NA OBRONĘ

Bardziej szczegółowo

SZKOLENIE BADANIE SATYSFAKCJI KLIENTA I ZARZĄDZANIE SATYSFAKCJĄ KLIENTA W PRZEDSIĘBIORSTWIE

SZKOLENIE BADANIE SATYSFAKCJI KLIENTA I ZARZĄDZANIE SATYSFAKCJĄ KLIENTA W PRZEDSIĘBIORSTWIE SZKOLENIE ROZWIĄZANIA W ZAKRESIE ROZWOJU KAPITAŁU LUDZKIEGO PRZEDSIĘBIORSTW BADANIE SATYSFAKCJI KLIENTA I ZARZĄDZANIE SATYSFAKCJĄ KLIENTA W WPROWADZENIE W dobie silnej konkurencji oraz wzrastającej świadomości

Bardziej szczegółowo

Wyższa Szkoła Marketingu i Zarządzania w Lesznie Biznes Plan

Wyższa Szkoła Marketingu i Zarządzania w Lesznie Biznes Plan Wyższa Szkoła Marketingu i Zarządzania w Lesznie Biznes Plan Leszno, wiosna 2011 roku Cel zajęć Ogólne zapoznanie z biznesplanem Zapoznanie z pojęciami związanymi z modelowaniem Pogłębienie znajomości

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie projektami a zarządzanie ryzykiem

Zarządzanie projektami a zarządzanie ryzykiem Ewa Szczepańska Zarządzanie projektami a zarządzanie ryzykiem Warszawa, dnia 9 kwietnia 2013 r. Agenda Definicje Wytyczne dla zarządzania projektami Wytyczne dla zarządzania ryzykiem Miejsce ryzyka w zarządzaniu

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZANIE Specjalności

ZARZĄDZANIE Specjalności KIERUNEK ZARZĄDZANIE Specjalności - MenedŜerska, - Zarządzanie marketingowe w usługach profesjonalnych, turystyce i mediach, - Zarządzanie projektami międzynarodowymi, - Zarządzania zasobami ludzkimi,

Bardziej szczegółowo

Ryzyko w działalności przedsiębiorstw przemysłowych. Grażyna Wieteska Uniwersytet Łódzki Katedra Zarządzania Jakością

Ryzyko w działalności przedsiębiorstw przemysłowych. Grażyna Wieteska Uniwersytet Łódzki Katedra Zarządzania Jakością Ryzyko w działalności przedsiębiorstw przemysłowych Grażyna Wieteska Uniwersytet Łódzki Katedra Zarządzania Jakością Plan Prezentacji Cel artykułu Dlaczego działalność przemysłowa wiąże się z ryzykiem?

Bardziej szczegółowo

Statystyka w pracy badawczej nauczyciela Wykład 4: Analiza współzależności. dr inż. Walery Susłow walery.suslow@ie.tu.koszalin.pl

Statystyka w pracy badawczej nauczyciela Wykład 4: Analiza współzależności. dr inż. Walery Susłow walery.suslow@ie.tu.koszalin.pl Statystyka w pracy badawczej nauczyciela Wykład 4: Analiza współzależności dr inż. Walery Susłow walery.suslow@ie.tu.koszalin.pl Statystyczna teoria korelacji i regresji (1) Jest to dział statystyki zajmujący

Bardziej szczegółowo

Spis treści WSTĘP... 13

Spis treści WSTĘP... 13 WSTĘP... 13 Rozdział I MODEL ZRÓWNOWAŻONEGO BIZNESU PRZEDSIĘBIORSTWA A KREACJA WARTOŚCI... 15 (Adam Jabłoński) Wstęp... 15 1. Konkurencyjność przedsiębiorstwa a model zrównoważonego biznesu... 16 2. Ciągłość

Bardziej szczegółowo

Matryca efektów kształcenia. Logistyka zaopatrzenia i dystrybucji. Logistyka i systemy logistyczne. Infrastruktura logistyczna.

Matryca efektów kształcenia. Logistyka zaopatrzenia i dystrybucji. Logistyka i systemy logistyczne. Infrastruktura logistyczna. Logistyka i systemy logistyczne Logistyka zaopatrzenia i dystrybucji Logistyka gospodarki magazynowej i zarządzanie zapasami Ekologistyka Infrastruktura logistyczna Kompleksowe usługi logistyczne System

Bardziej szczegółowo

Badania Marketingowe. Kalina Grzesiuk

Badania Marketingowe. Kalina Grzesiuk Badania Marketingowe Kalina Grzesiuk definicja Badania marketingowe systematyczny i obiektywny proces gromadzenia, przetwarzania oraz prezentacji informacji na potrzeby podejmowania decyzji marketingowych.

Bardziej szczegółowo

KRYTERIA OCENY POSREDNIKÓW FINANSOWYCH KRYTERIA WYBORU (POŻYCZKA-BANK)

KRYTERIA OCENY POSREDNIKÓW FINANSOWYCH KRYTERIA WYBORU (POŻYCZKA-BANK) konkurs 1/JEREMIE/RPOWK-P/2012 Załącznik nr 1 do trybu składania wniosków o wsparcie finansowe dla Wnioskodawców ze środków Funduszu Powierniczego JEREMIE utworzonego w ramach działania 5.1. Rozwój Instytucji

Bardziej szczegółowo

STANDARD ŚWIADCZENIA USŁUGI SYSTEMOWEJ KSU W ZAKRESIE SZYBKIEJ OPTYMALIZACJI ZARZĄDZANIA FINANSAMI PRZEDSIEBIORSTWA

STANDARD ŚWIADCZENIA USŁUGI SYSTEMOWEJ KSU W ZAKRESIE SZYBKIEJ OPTYMALIZACJI ZARZĄDZANIA FINANSAMI PRZEDSIEBIORSTWA STANDARD ŚWIADCZENIA USŁUGI SYSTEMOWEJ KSU W ZAKRESIE SZYBKIEJ OPTYMALIZACJI ZARZĄDZANIA FINANSAMI PRZEDSIEBIORSTWA dla mikro- i małych przedsiębiorców Opracowane przez: Departament Rozwoju Instytucji

Bardziej szczegółowo

5. Wprowadzenie do prawdopodobieństwa Wprowadzenie Wyniki i zdarzenia Różne podejścia do prawdopodobieństwa Zdarzenia wzajemnie wykluczające się i

5. Wprowadzenie do prawdopodobieństwa Wprowadzenie Wyniki i zdarzenia Różne podejścia do prawdopodobieństwa Zdarzenia wzajemnie wykluczające się i Spis treści Przedmowa do wydania polskiego - Tadeusz Tyszka Słowo wstępne - Lawrence D. Phillips Przedmowa 1. : rola i zastosowanie analizy decyzyjnej Decyzje złożone Rola analizy decyzyjnej Zastosowanie

Bardziej szczegółowo

Raport z zakresu adekwatności kapitałowej Podlasko-Mazurskiego Banku Spółdzielczego w Zabłudowie według stanu na dzień 31.12.

Raport z zakresu adekwatności kapitałowej Podlasko-Mazurskiego Banku Spółdzielczego w Zabłudowie według stanu na dzień 31.12. Załącznik do Uchwały Nr 49/2014 Zarządu Podlasko-Mazurskiego Banku Spółdzielczego w Zabłudowie z dnia 10.07.2014r. Raport z zakresu adekwatności kapitałowej Podlasko-Mazurskiego Banku Spółdzielczego w

Bardziej szczegółowo

Społeczna odpowiedzialność biznesu podejście strategiczne i operacyjne. Maciej Bieńkiewicz

Społeczna odpowiedzialność biznesu podejście strategiczne i operacyjne. Maciej Bieńkiewicz 2012 Społeczna odpowiedzialność biznesu podejście strategiczne i operacyjne Maciej Bieńkiewicz Społeczna Odpowiedzialność Biznesu - istota koncepcji - Nowa definicja CSR: CSR - Odpowiedzialność przedsiębiorstw

Bardziej szczegółowo

MIROSŁAWA CAPIGA. m #

MIROSŁAWA CAPIGA. m # MIROSŁAWA CAPIGA m # Katowice 2008 SPIS TREŚCI WSTĘP 11 CZĘŚĆ I DWUSZCZEBLOWOŚĆ SYSTEMU BANKOWEGO W POLSCE Rozdział 1 SPECYFIKA SYSTEMU BANKOWEGO 15 1.1. System bankowy jako element rynkowego systemu finansowego

Bardziej szczegółowo

Opis: Z recenzji Prof. Wojciecha Bieńkowskiego

Opis: Z recenzji Prof. Wojciecha Bieńkowskiego Tytuł: Konkurencyjność przedsiębiorstw podsektora usług biznesowych w Polsce. Perspektywa mikro-, mezo- i makroekonomiczna Autorzy: Magdalena Majchrzak Wydawnictwo: CeDeWu.pl Rok wydania: 2012 Opis: Praca

Bardziej szczegółowo

ZAWARTOŚĆ I STRUKTURA BIZNES PLANU

ZAWARTOŚĆ I STRUKTURA BIZNES PLANU ZAWARTOŚĆ I STRUKTURA BIZNES PLANU I. STRESZCZENIE to krótkie, zwięzłe i rzeczowe podsumowanie całego dokumentu, które powinno zawierać odpowiedzi na następujące tezy: Cel opracowania planu (np. założenie

Bardziej szczegółowo

PYTANIA NA EGZAMIN MAGISTERSKI KIERUNEK: EKONOMIA STUDIA DRUGIEGO STOPNIA. CZĘŚĆ I dotyczy wszystkich studentów kierunku Ekonomia pytania podstawowe

PYTANIA NA EGZAMIN MAGISTERSKI KIERUNEK: EKONOMIA STUDIA DRUGIEGO STOPNIA. CZĘŚĆ I dotyczy wszystkich studentów kierunku Ekonomia pytania podstawowe PYTANIA NA EGZAMIN MAGISTERSKI KIERUNEK: EKONOMIA STUDIA DRUGIEGO STOPNIA CZĘŚĆ I dotyczy wszystkich studentów kierunku Ekonomia pytania podstawowe 1. Cele i przydatność ujęcia modelowego w ekonomii 2.

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie procesami i logistyką w przedsiębiorstwie

Zarządzanie procesami i logistyką w przedsiębiorstwie Zarządzanie procesami i logistyką w przedsiębiorstwie Opis Projektowanie i ciągła optymalizacja przepływu produktu w łańcuchu dostaw oraz działań obsługowych i koniecznych zasobów, wymaga odwzorowania

Bardziej szczegółowo

Korzyści wynikające z wdrożenia systemu zarządzania jakością w usługach medycznych.

Korzyści wynikające z wdrożenia systemu zarządzania jakością w usługach medycznych. Norma PN-EN ISO 9001:2009 System Zarządzania Jakością w usługach medycznych Korzyści wynikające z wdrożenia systemu zarządzania jakością w usługach medycznych. www.isomed.pl Grzegorz Dobrakowski Uwarunkowania

Bardziej szczegółowo

BION w bankach mapa klas ryzyka i ich definicje

BION w bankach mapa klas ryzyka i ich definicje BION w bankach mapa klas ryzyka i ich definicje Ryzyko kredytowe ryzyko nieoczekiwanego niewykonania zobowiązania lub pogorszenia się zdolności kredytowej zagrażającej wykonaniu zobowiązania. Ryzyko kontrahenta

Bardziej szczegółowo

Projekt: Szansa drzemie w zmianie nowoczesne ZZL

Projekt: Szansa drzemie w zmianie nowoczesne ZZL Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Projekt: Szansa drzemie w zmianie nowoczesne ZZL Opis szkoleń planowanych do realizacji w ramach projektu

Bardziej szczegółowo

TEMATYKA PRAC. Zarządzanie Studia stacjonarne II stopień I rok

TEMATYKA PRAC. Zarządzanie Studia stacjonarne II stopień I rok TEMATYKA PRAC Zapisy dnia 18.02.2015 r. o godz. 9.45 Zarządzanie Studia stacjonarne II stopień I rok Prof.nzdz. dr hab. Agnieszka Sitko-Lutek pok. 1018 1. Uwarunkowania i zmiana kultury organizacyjnej

Bardziej szczegółowo

Planowanie logistyczne

Planowanie logistyczne Planowanie logistyczne Opis Szkolenie porusza wszelkie aspekty planowania w sferze logistyki. Podział zagadnień dotyczących planowania logistycznego w głównej części szkolenia na obszary dystrybucji, produkcji

Bardziej szczegółowo